📅 2020-yil 22-iyun · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2020 йил 22 июнь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 22 июня 2020 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 22 June 2020 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
Пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Пахтачилик соҳасида бозор тамойилларини кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2020 йил 6 мартдаги ПҚ-4633-сон қарори ижросини таъминлаш, фермер хўжаликларининг пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари фаолиятини ташкил этиш асосида пахтачилик соҳасида манфаатдорликни ва қўшилган қиймат ҳажмини ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Пахтачилик соҳасида бозор тамойилларини кенг жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2020 йил 6 мартдаги ПҚ-4633-сон қарорига мувофиқ:
фермер хўжаликларининг ихтиёрий бирлашиши асосида пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари (кейинги ўринларда — кооперациялар) ташкил этилганлиги ҳамда уларнинг асосий вазифалари белгилаб берилганлиги;
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитасининг «Ўзпахтасаноат» акциядорлик жамиятини тугатиш тўғрисидаги таклифига розилик берилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Фермер хўжаликларининг ихтиёрий бирлашиши асосида пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Белгилансинки:
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарорларида пахта-тўқимачилик ишлаб чиқаришлари ва кластерларига белгиланган имтиёзлар кооперациялар учун ҳам татбиқ этилади;
кооперацияларга пахта-тўқимачилик ишлаб чиқаришлари ва кластерлари ташкил этилмаган ҳудудлардаги пахта тозалаш корхоналари ихтиёрий равишда аъзо бўлади;
кооперациялар аъзолари томонидан етиштирилган пахта хом ашёсини пахта тозалаш корхоналари томонидан қабул қилиш, сақлаш ва қайта ишлаш хизмати (тегирмон усулида) кўрсатилади.
4. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Давлат активларини бошқариш агентлигининг кооперацияларни ташкил этиш ва фаолиятини йўлга қўйишнинг қуйидаги тартибини жорий этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин:
а) Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги:
Давлат активларини бошқариш агентлиги билан биргаликда пахта тозалаш корхоналарининг ишлаб чиқариш фаолиятида фойдаланилмаётган бўш ер майдонларини белгиланган тартибда маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг захирасига ўтказилишини таъминлайди;
қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлардан самарали фойдаланиш ва ҳосилдорликни ошириш мақсадида кооперациялар томонидан илғор хорижий тажрибалар ҳамда ресурс тежовчи инновацион технологияларнинг жорий этилишини ташкил қилади;
кооперациялар билан пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари ўртасидаги ўзаро муносабатларни мувофиқлаштириб боради;
б) Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва туманлар ҳокимликлари:
кооперациялар фаолиятини самарали ташкил этиш, ҳосилдорликни ошириш ва маҳсулот ишлаб чиқаришни кўпайтириш, агротехник тадбирларни ўз муддатида ва сифатли амалга оширишга кўмаклашади;
кооперациялар ва пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликларини уруғлик, минерал ўғитлар, ёнилғи-мойлаш маҳсулотлари ҳамда бошқа моддий-техника ресурслари билан таъминлаш чора-тадбирларини белгилайди;
в) кооперациялар:
пахта хом ашёсини қабул қилиб олиш, саралаш, сақлаш, қайта ишлаш ва тайёр маҳсулотни экспорт қилиш бўйича самарали иш юритиш тизимини жорий қилади;
кооперация аъзоларига илмий асосланган агрономик, иқтисодий-молиявий, ҳуқуқий ва бошқа турдаги консультатив хизматлар кўрсатади, заруратга кўра, соҳа олимлари ва кўп йиллик тажрибага эга бўлган мутахассисларни шартнома асосида жалб қилади;
пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари талаблари асосида уруғлик, минерал ўғитлар, ёнилғи-мойлаш маҳсулотлари ва бошқа моддий-техника ресурсларини етказиб беради.
5. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари:
а) Ўзбекистон Республикаси Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши, Адлия вазирлиги билан биргаликда бир ҳафта муддатда кооперациялар билан пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари ўртасида тузиладиган пахта хом ашёси ва уруғлик пахта харид қилиш шартномасининг намунавий шаклини ишлаб чиқсин.
б) Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан биргаликда ўн кун муддатда пахта тозалаш корхоналари ва пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари ўртасида тузилган пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани харид қилиш бўйича шартномаларнинг кооперациялар билан қайта тузилишини таъминласин.
в) Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ва «Ўзпахтасаноат» АЖ билан биргаликда:
бир ой муддатда пахта тозалаш корхоналаридаги давлат улушларини номинал ва баланс қийматларида Давлат активларини бошқариш агентлигининг ҳудудий бошқармаларига берилишини;
икки ой муддатда кооперация таркибига киритиладиган корхоналарнинг устав капиталига киритилмаган фаолият йўналишига алоқадор бўлмаган ер майдонлари, бино-иншоотлари ва мол-мулкларини белгиланган тартибда маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ўтказилишини таъминласин.
6. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги икки ой муддатда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
7. Мазкур қарорнинг бажарилишни назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари Ў.И. Барноев зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 22 июндаги 398-сон қарорига ИЛОВА
Фермер хўжаликларининг ихтиёрий бирлашиши асосида пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш кооперациялари фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом пахта тозалаш корхоналари негизида фермер хўжаликларининг ихтиёрий бирлашиши асосида пахта хом ашёси етиштириш ва қайта ишлаш бўйича кооперацияларни (кейинги ўринларда — кооперация) ташкил этиш ҳамда фаолиятини йўлга қўйиш тартибини белгилайди.
2. Кооперация унинг муассислари ва аъзолари саъй-ҳаракатларини, уларнинг моддий ва молиявий ресурсларини бирлаштириш асосида ташкил этилиб, пахта хом ашёсини етиштириш, ташиш, сақлаш, қайта ишлаш, тайёр маҳсулотларни ички ва ташқи бозорларда сотиш билан боғлиқ тармоқларни ягона тизимга бирлаштиради.
2-боб. Кооперациянинг асосий вазифалари ва фаолият принциплари
3. Қуйидагилар кооперациянинг асосий вазифалари ҳисобланади:
пахта хом ашёсини етиштириш билан боғлиқ агротехник тадбирларни амалга ошириш учун соҳа олимлари ва кўп йиллик тажрибага эга бўлган мутахассисларни жалб қилиб, илмий асосланган агрономик тавсияларни бериб бориш;
пахта хом ашёси етиштирувчи фермер хўжаликлари талаблари асосида уруғлик, минерал ўғитлар, ёнилғи-мойлаш маҳсулотлари ва бошқа моддий-техника ресурсларини ҳамда қишлоқ хўжалиги техникалари ва ускуналарни етказиб бериш, механизация, транспорт ва бошқа турдаги хизматларни кўрсатиш;
кооперация аъзолари билан тузилган шартномалар асосида пахта хом ашёсини ташиш, тайёрлаш, сақлаш, тегирмон усулида қайта ишлаш, тайёр маҳсулотларни ички ва ташқи бозорларда сотиш;
кооперация аъзоларига ҳисобот юритиш, консалтинг, воситачилик ва бошқа хизматларни кўрсатиш;
маҳсулотларни экспорт қилувчи корхоналар билан ҳамкорлик қилиш, ички ва ташқи бозорларда маркетинг тадқиқотларини ўтказиш;
кооперация томонидан ишлаб чиқарилган пахта толаси ва иккиламчи маҳсулотларни биржа савдоларида ички истеъмолчиларга сотиш.
4. Кооперация фаолияти қуйидаги принципларга асосланади:
кооперацияга аъзоликнинг ихтиёрийлиги ва ундан эркин чиқиш мумкинлиги;
кооперация аъзолари меҳнатига ишлаб чиқарган маҳсулоти (бажарган иши) ҳажми ва сифатига қараб ҳақ тўлаш;
якуний даромадни (фойдани) кооперация аъзолари ўртасида уларнинг мулкий пайларига мувофиқ тақсимлаш;
қарорлар қабул қилишда ҳуқуқлар тенглиги (кооперациянинг ҳар бир аъзоси — бир овозга эга бўлиши)ни таъминлаш;
кооперация уставида назарда тутилган тартибда унинг фаолияти кооперация аъзолари томонидан назорат қилинади;
ер участкаларидан қатъий белгиланган мақсадда фойдаланиш, ерларнинг муҳофаза қилинишини ва тупроқ унумдорлиги оширилишини таъминлаш.
3-боб. Пахта тозалаш корхоналари негизида кооперацияларни ташкил этиш тартиби
5. Пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари ва қайта ишловчи ҳамда экспорт қилувчи корхоналар кооперацияларнинг муассислари бўлиши мумкин.
6. Кооперациялар унинг муассислари томонидан ихтиёрий тартибда пахта хом ашёсини етиштириш ва қайта ишлаш бўйича ташкил этилади.
7. Кооперацияларни таъсис этишда унинг муассислари ўзларининг мустақиллигини сақлаб қолади.
8. Кооперациялар таркибида пахта хом ашёсини етиштириш, сақлаш, ташиш, тайёрлаш, қайта ишлаш, уларнинг маркетингини олиб бориш, илмий таъминот ва бошқалар бўйича бўлинмалар ташкил этилиши мумкин.
9. Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахслари кооперациянинг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга ошириладиган фаолиятига аралашишига ҳақли эмас.
4-боб. Кооперация фаолиятини йўлга қўйиш
10. Кооперациянинг бошқарув органлари:
олий бошқарув органи — Кооперация аъзоларининг умумий йиғилиши;
ижроия органи — Кооперация бошқаруви.
Кооперациянинг бошқарув органлари фаолияти ва ваколатлари унинг Уставида белгиланади.
11. Кооперациянинг устави:
Устав кооперация фаолиятини тартибга солувчи асосий ҳуқуқий ҳужжат бўлиб, унда қуйидагилар белгиланади:
кооперациянинг номи ва жойлашган манзили;
фаолият соҳаси ва мақсади;
кооперацияга кириш ва ундан чиқиш тартиби;
кооперация муассисларининг таркиби ва аъзоларининг сони;
кооперация аъзоларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;
бошқарув органлари, уларни шакллантириш тартиби ва уларнинг ваколатлари;
кооперациянинг пай, бўлинмас ва бошқа жамғармаларининг миқдори ва уларни шакллантириш тартиби;
кооперация аъзоларининг меҳнатда иштирок этиши ва улар меҳнатига ҳақ тўлашнинг асосланган шакллари;
кооперациянинг даромадларини (фойдасини) тақсимлаш, шу жумладан мулкий пайлар бўйича дивидендлар тўлаш учун тақсимлаш тартиби;
кооперацияни қайта ташкил этиш ва тугатиш тартиби.
Кооперациянинг уставига кооперация фаолияти билан боғлиқ қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа қоидалар ҳам киритилиши мумкин.
12. Кооперациянинг устави аъзоларнинг умумий йиғилишида қабул қилинади ҳамда умумий йиғилиш қарорига асосан тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади. Уставга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилади.
13. Кооперация аъзолари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Кооперациянинг фаолияти ҳақида маълумотларни олиш;
Кооперациянинг бошқаруви органларига таклифлар киритиш ва уларнинг муҳокамасида иштирок этиш;
Кооперациянинг аниқ дастур ва лойиҳаларини амалга оширишда иштирок этиш;
Кооперациянинг ижро органлари хизматларидан фойдаланиш;
Кооперациянинг ахборот базаси маълумотларига кириш имконига эга бўлиш, илмий-услубий маълумотлардан фойдаланиш;
уставга мувофиқ Кооперациянинг бошқаруви органларига номзодларни таклиф қилиш ва сайлаш;
Кооперациянинг фаолиятига тегишли барча масалалар бўйича қарорларни қабул қилишда иштирок этиш;
унинг хизматларидан беғараз фойдаланиш;
умумий йиғилишларда овоз бериш пайтида тенг овозлар сонига эга бўлиш;
Кооперациянинг фаолияти бўйича ўз таклифи ва мулоҳазаларини киритиш, ушбу масалаларни кўриб чиқишда иштирок этиш;
Кооперациянинг бошқарув органларидан умумий йиғилиш қарорларининг бажарилиш ҳолати ва ўз таклифлари ҳақидаги маълумотларни талаб қилиш;
Кооперациянинг умумий ва навбатдан ташқари йиғилишлари кун тартибига таклифлар киритиш;
Кооперациянинг бошқарув органларига унинг фаолияти билан боғлиқ ҳар қандай масалалар бўйича мурожаат қилиш;
Кооперацияга маслаҳат, услубий ва бошқа ёрдам юзасидан мурожаат қилиш;
Кооперация аъзолигидан ўз хоҳишига асосан белгиланган тартибда чиқиш.
14. Кооперация аъзоларининг мажбуриятлари:
Кооперациянинг уставига амал қилиш;
белгиланган муддатларда аъзолик бадалларини тўлаб бориш;
Кооперациянинг умумий йиғилиши қарорларини бажариш.
15. Кооперацияга аъзоликнинг тугатилиши қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:
кооперация аъзолигидан ихтиёрий равишда чиқилганда;
кооперациянинг фаолиятида меҳнати билан иштирок этиши тугатилганда;
кооперация аъзолигидан унинг уставида белгиланган ҳолларда ва тартибда чиқарилганда;
бошқарув (раис)нинг кооперацияга қабул қилиш тўғрисидаги қарори умумий йиғилишда тасдиқланмаганда;
кооперация хўжалик юритишнинг бошқа шаклларига ўзгартирилиб қайта ташкил этилганда ёки кооперация тугатилганда.
Кооперацияга аъзоликни тугатиш тартиби унинг уставида белгиланади.
Кооперация аъзолигидан чиқиш ёки чиқариш пайтида илгари тўланган аъзолик ва бошқа (моддий) бадаллар қайтарилмайди.
Кооперация аъзолигидан чиқариш устидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда судга шикоят қилиниши мумкин.
5-боб. Кооперациянинг молиявий-хўжалик фаолияти, мол-мулки ва фойдани тақсимлаш
16. Кооперация томонидан кўрилган зарарлар унинг мол-мулки ва қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа мол-мулк ҳисобига қопланади.
17. Кооперациянинг фойда ва зарарларини тақсимлаш тартиблари молиявий йил якунлангандан кейин икки ой давомида кооперация аъзоларининг умумий йиғилишида тасдиқланади.
18. Кооперация қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ўз мулкига эгалик қилиш, фойдаланиш ва тасарруф этиш ҳуқуқига эга.
19. Кооперациянинг мустақил балансида ўз ифодасини топадиган асосий фондлар, оборот маблағлари, пай бадаллари, шунингдек, бошқа бойликлар кооператив мулки ҳисобланади.
20. Кооперациянинг мол-мулки ўз аъзоларининг пул ва моддий бадаллари, банкларнинг кредитлари, ишлаб чиқарилган маҳсулотлар, уларни сотишдан тушган ва уставида назарда тутилган бошқа фаолиятлардан келган даромадлар ҳамда қонунларда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига шаклланади.
21. Кооперациянинг мол-мулкини шакллантиришда, мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар (ташкилотлар), шунингдек, мазкур кооперацияга аъзо бўлмаган, аммо унда меҳнат шартномасига мувофиқ ишлаётган жисмоний шахслар шартнома асосларида пул ва моддий бадаллар тўлаш йўли билан иштирок этишлари мумкин.
6-боб. Кооперациянинг пахта хом ашёсини етиштирувчилар билан шартномавий-ҳуқуқий муносабатлари
22. Пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани харид қилиш шартномаси фуқаролик қонунчилик ҳужжатлари талаблари асосида тузилади, бунда маҳсулот нархини ҳақиқий харажатдан келиб чиққан ҳолда аниқлаш, маҳсулот етиштирувчиларни уруғ билан таъминлаш, агротехника ва агрокимё хизматлари, янги инновацион технологияларни қўллаш бўйича тавсиялар бериш, ахборот-маслаҳат хизматлари кўрсатиш назарда тутилади.
23. Пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани харид қилиш шартномасида қуйидагилар кўрсатилади:
шартноманинг предмети, ғўзанинг селекция нави номи, репродукцияси, уруғлик пахтанинг миқдори (тонна) ва уни топширишнинг сўнгги муддатлари;
молиялаштириш тартиби;
томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;
шартноманинг бажарилиши, пахта хом ашёсини етказиб бериш тартиби ва шартлари, топшириш-қабул қилиб олиш (ишларни бажариш, хизматлар кўрсатиш) пунктлари ва даврлари (муддатлари);
ҳисоб-китоблар тартиби, шакли ва муддатлари, томонларнинг тўлов, почта ва юклаб жўнатиш реквизитлари;
шартноманинг мажбуриятлари бажарилмаганлиги ёки зарур даражада бажарилмаганлиги учун томонларнинг жавобгарлиги;
низолар, форс-мажор ҳолатларини ҳал этиш тартиби, томонларнинг реквизитлари, шартнома тузилган сана ва жой.
24. Пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари билан муносабатларда кооперация қуйидагиларни таъминлаши лозим:
шартномада назарда тутилган экин тури уруғининг нави, авлоди, ҳажми бўйича келишилган муддатда етказиб бериш;
етказиб берилган пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани қабул қилиш, сифатини аниқлаш ҳамда шартномада белгиланган муддат ва тартибда маҳсулот учун тегишли ҳақни тўлаш ва бошқалар.
25. Кооперация билан муносабатларда пахта хом ашёсини етиштирувчи фермер хўжаликлари қуйидагиларни таъминлаши лозим:
кооперациядан олинган уруғликдан мақсадли фойдаланиш ҳамда белгиланган ер майдонига кооперациядан қабул қилиб олинган ғўзанинг селекцион нави уруғлик чигитини тўлиқ экиш;
кооперация томонидан ажратилган маблағлар ҳисобидан уруғлик қиймати ва пахта хом ашёсини етиштириш учун ўзига етказиб берилган товар-моддий қийматликларга тўловларни пахта терими бошлангунга қадар амалга ошириш;
шартномада кўрсатилган маҳсулотни кооперация билан келишилган манзилга топшириш-қабул қилиш жадвалига асосан белгиланган муддатда етказиб бериш;
топширилаётган маҳсулотнинг сифати ва нави стандартлар, техник шартлар ва мазкур шартномада белгиланган мажбурий шартларга мос келишини таъминлаш;
шартноманинг мажбуриятлари бажарилмаган ҳолларда кооперация томонидан кўрсатилган хизматлардан мавжуд бўлган қарздорликларни қоплаш;
7-боб. Ҳисоб ва ҳисобот
26. Кооперация қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда бухгалтерия, статистика ҳисоботини ва бошқа ҳисоботларни юритади.
27. Кооперациянинг молиявий, статистик ва бошқа ҳисоботи давлат бошқаруви органларига қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ва муддатда тақдим этилади.
8-боб. Якунловчи қоидалар
28. Кооперация тегишли фаолиятни амалга ошириш учун рухсатнома ва лицензия талаб қилинадиган фаолият турлари билан шуғулланиши учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тегишли рухсатнома ва лицензия олиши шарт.
29. Кооперацияни қайта ташкил этиш ва тугатиш қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2020 йил 22 июнь,
398-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
Paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash kooperatsiyalari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxtachilik sohasida bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 6-martdagi PQ-4633-son qarori ijrosini taʼminlash, fermer xoʻjaliklarining paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash kooperatsiyalari faoliyatini tashkil etish asosida paxtachilik sohasida manfaatdorlikni va qoʻshilgan qiymat hajmini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Paxtachilik sohasida bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 6-martdagi PQ-4633-son qaroriga muvofiq:
fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy birlashishi asosida paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash kooperatsiyalari (keyingi oʻrinlarda — kooperatsiyalar) tashkil etilganligi hamda ularning asosiy vazifalari belgilab berilganligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasining “Oʻzpaxtasanoat” aksiyadorlik jamiyatini tugatish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy birlashishi asosida paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash kooperatsiyalari faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Belgilansinki:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlarida paxta-toʻqimachilik ishlab chiqarishlari va klasterlariga belgilangan imtiyozlar kooperatsiyalar uchun ham tatbiq etiladi;
kooperatsiyalarga paxta-toʻqimachilik ishlab chiqarishlari va klasterlari tashkil etilmagan hududlardagi paxta tozalash korxonalari ixtiyoriy ravishda aʼzo boʻladi;
kooperatsiyalar aʼzolari tomonidan yetishtirilgan paxta xom ashyosini paxta tozalash korxonalari tomonidan qabul qilish, saqlash va qayta ishlash xizmati (tegirmon usulida) koʻrsatiladi.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligining kooperatsiyalarni tashkil etish va faoliyatini yoʻlga qoʻyishning quyidagi tartibini joriy etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi:
Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda paxta tozalash korxonalarining ishlab chiqarish faoliyatida foydalanilmayotgan boʻsh yer maydonlarini belgilangan tartibda mahalliy davlat hokimiyati organlarining zaxirasiga oʻtkazilishini taʼminlaydi;
qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlardan samarali foydalanish va hosildorlikni oshirish maqsadida kooperatsiyalar tomonidan ilgʻor xorijiy tajribalar hamda resurs tejovchi innovatsion texnologiyalarning joriy etilishini tashkil qiladi;
kooperatsiyalar bilan paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni muvofiqlashtirib boradi;
b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari:
kooperatsiyalar faoliyatini samarali tashkil etish, hosildorlikni oshirish va mahsulot ishlab chiqarishni koʻpaytirish, agrotexnik tadbirlarni oʻz muddatida va sifatli amalga oshirishga koʻmaklashadi;
kooperatsiyalar va paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklarini urugʻlik, mineral oʻgʻitlar, yonilgʻi-moylash mahsulotlari hamda boshqa moddiy-texnika resurslari bilan taʼminlash chora-tadbirlarini belgilaydi;
v) kooperatsiyalar:
paxta xom ashyosini qabul qilib olish, saralash, saqlash, qayta ishlash va tayyor mahsulotni eksport qilish boʻyicha samarali ish yuritish tizimini joriy qiladi;
kooperatsiya aʼzolariga ilmiy asoslangan agronomik, iqtisodiy-moliyaviy, huquqiy va boshqa turdagi konsultativ xizmatlar koʻrsatadi, zaruratga koʻra, soha olimlari va koʻp yillik tajribaga ega boʻlgan mutaxassislarni shartnoma asosida jalb qiladi;
paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari talablari asosida urugʻlik, mineral oʻgʻitlar, yonilgʻi-moylash mahsulotlari va boshqa moddiy-texnika resurslarini yetkazib beradi.
5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari:
a) Oʻzbekiston Respublikasi Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Adliya vazirligi bilan birgalikda bir hafta muddatda kooperatsiyalar bilan paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari oʻrtasida tuziladigan paxta xom ashyosi va urugʻlik paxta xarid qilish shartnomasining namunaviy shaklini ishlab chiqsin.
b) Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda oʻn kun muddatda paxta tozalash korxonalari va paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari oʻrtasida tuzilgan paxta xom ashyosi va urugʻlik paxtani xarid qilish boʻyicha shartnomalarning kooperatsiyalar bilan qayta tuzilishini taʼminlasin.
v) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi va “Oʻzpaxtasanoat” AJ bilan birgalikda:
bir oy muddatda paxta tozalash korxonalaridagi davlat ulushlarini nominal va balans qiymatlarida Davlat aktivlarini boshqarish agentligining hududiy boshqarmalariga berilishini;
ikki oy muddatda kooperatsiya tarkibiga kiritiladigan korxonalarning ustav kapitaliga kiritilmagan faoliyat yoʻnalishiga aloqador boʻlmagan yer maydonlari, bino-inshootlari va mol-mulklarini belgilangan tartibda mahalliy davlat hokimiyati organlariga oʻtkazilishini taʼminlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi ikki oy muddatda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
7. Mazkur qarorning bajarilishni nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari Oʻ.I. Barnoyev zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-iyundagi 398-son qaroriga ILOVA
Fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy birlashishi asosida paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash kooperatsiyalari faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom paxta tozalash korxonalari negizida fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy birlashishi asosida paxta xom ashyosi yetishtirish va qayta ishlash boʻyicha kooperatsiyalarni (keyingi oʻrinlarda — kooperatsiya) tashkil etish hamda faoliyatini yoʻlga qoʻyish tartibini belgilaydi.
2. Kooperatsiya uning muassislari va aʼzolari saʼy-harakatlarini, ularning moddiy va moliyaviy resurslarini birlashtirish asosida tashkil etilib, paxta xom ashyosini yetishtirish, tashish, saqlash, qayta ishlash, tayyor mahsulotlarni ichki va tashqi bozorlarda sotish bilan bogʻliq tarmoqlarni yagona tizimga birlashtiradi.
2-bob. Kooperatsiyaning asosiy vazifalari va faoliyat prinsiplari
3. Quyidagilar kooperatsiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:
paxta xom ashyosini yetishtirish bilan bogʻliq agrotexnik tadbirlarni amalga oshirish uchun soha olimlari va koʻp yillik tajribaga ega boʻlgan mutaxassislarni jalb qilib, ilmiy asoslangan agronomik tavsiyalarni berib borish;
paxta xom ashyosi yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari talablari asosida urugʻlik, mineral oʻgʻitlar, yonilgʻi-moylash mahsulotlari va boshqa moddiy-texnika resurslarini hamda qishloq xoʻjaligi texnikalari va uskunalarni yetkazib berish, mexanizatsiya, transport va boshqa turdagi xizmatlarni koʻrsatish;
kooperatsiya aʼzolari bilan tuzilgan shartnomalar asosida paxta xom ashyosini tashish, tayyorlash, saqlash, tegirmon usulida qayta ishlash, tayyor mahsulotlarni ichki va tashqi bozorlarda sotish;
kooperatsiya aʼzolariga hisobot yuritish, konsalting, vositachilik va boshqa xizmatlarni koʻrsatish;
mahsulotlarni eksport qiluvchi korxonalar bilan hamkorlik qilish, ichki va tashqi bozorlarda marketing tadqiqotlarini oʻtkazish;
kooperatsiya tomonidan ishlab chiqarilgan paxta tolasi va ikkilamchi mahsulotlarni birja savdolarida ichki isteʼmolchilarga sotish.
4. Kooperatsiya faoliyati quyidagi prinsiplarga asoslanadi:
kooperatsiyaga aʼzolikning ixtiyoriyligi va undan erkin chiqish mumkinligi;
kooperatsiya aʼzolari mehnatiga ishlab chiqargan mahsuloti (bajargan ishi) hajmi va sifatiga qarab haq toʻlash;
yakuniy daromadni (foydani) kooperatsiya aʼzolari oʻrtasida ularning mulkiy paylariga muvofiq taqsimlash;
qarorlar qabul qilishda huquqlar tengligi (kooperatsiyaning har bir aʼzosi — bir ovozga ega boʻlishi)ni taʼminlash;
kooperatsiya ustavida nazarda tutilgan tartibda uning faoliyati kooperatsiya aʼzolari tomonidan nazorat qilinadi;
yer uchastkalaridan qatʼiy belgilangan maqsadda foydalanish, yerlarning muhofaza qilinishini va tuproq unumdorligi oshirilishini taʼminlash.
3-bob. Paxta tozalash korxonalari negizida kooperatsiyalarni tashkil etish tartibi
5. Paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari va qayta ishlovchi hamda eksport qiluvchi korxonalar kooperatsiyalarning muassislari boʻlishi mumkin.
6. Kooperatsiyalar uning muassislari tomonidan ixtiyoriy tartibda paxta xom ashyosini yetishtirish va qayta ishlash boʻyicha tashkil etiladi.
7. Kooperatsiyalarni taʼsis etishda uning muassislari oʻzlarining mustaqilligini saqlab qoladi.
8. Kooperatsiyalar tarkibida paxta xom ashyosini yetishtirish, saqlash, tashish, tayyorlash, qayta ishlash, ularning marketingini olib borish, ilmiy taʼminot va boshqalar boʻyicha boʻlinmalar tashkil etilishi mumkin.
9. Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari kooperatsiyaning qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladigan faoliyatiga aralashishiga haqli emas.
4-bob. Kooperatsiya faoliyatini yoʻlga qoʻyish
10. Kooperatsiyaning boshqaruv organlari:
oliy boshqaruv organi — Kooperatsiya aʼzolarining umumiy yigʻilishi;
ijroiya organi — Kooperatsiya boshqaruvi.
Kooperatsiyaning boshqaruv organlari faoliyati va vakolatlari uning Ustavida belgilanadi.
11. Kooperatsiyaning ustavi:
Ustav kooperatsiya faoliyatini tartibga soluvchi asosiy huquqiy hujjat boʻlib, unda quyidagilar belgilanadi:
kooperatsiyaning nomi va joylashgan manzili;
faoliyat sohasi va maqsadi;
kooperatsiyaga kirish va undan chiqish tartibi;
kooperatsiya muassislarining tarkibi va aʼzolarining soni;
kooperatsiya aʼzolarining huquq va majburiyatlari;
boshqaruv organlari, ularni shakllantirish tartibi va ularning vakolatlari;
kooperatsiyaning pay, boʻlinmas va boshqa jamgʻarmalarining miqdori va ularni shakllantirish tartibi;
kooperatsiya aʼzolarining mehnatda ishtirok etishi va ular mehnatiga haq toʻlashning asoslangan shakllari;
kooperatsiyaning daromadlarini (foydasini) taqsimlash, shu jumladan mulkiy paylar boʻyicha dividendlar toʻlash uchun taqsimlash tartibi;
kooperatsiyani qayta tashkil etish va tugatish tartibi.
Kooperatsiyaning ustaviga kooperatsiya faoliyati bilan bogʻliq qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa qoidalar ham kiritilishi mumkin.
12. Kooperatsiyaning ustavi aʼzolarning umumiy yigʻilishida qabul qilinadi hamda umumiy yigʻilish qaroriga asosan tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi. Ustavga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi.
13. Kooperatsiya aʼzolari quyidagi huquqlarga ega:
Kooperatsiyaning faoliyati haqida maʼlumotlarni olish;
Kooperatsiyaning boshqaruvi organlariga takliflar kiritish va ularning muhokamasida ishtirok etish;
Kooperatsiyaning aniq dastur va loyihalarini amalga oshirishda ishtirok etish;
Kooperatsiyaning ijro organlari xizmatlaridan foydalanish;
Kooperatsiyaning axborot bazasi maʼlumotlariga kirish imkoniga ega boʻlish, ilmiy-uslubiy maʼlumotlardan foydalanish;
ustavga muvofiq Kooperatsiyaning boshqaruvi organlariga nomzodlarni taklif qilish va saylash;
Kooperatsiyaning faoliyatiga tegishli barcha masalalar boʻyicha qarorlarni qabul qilishda ishtirok etish;
uning xizmatlaridan begʻaraz foydalanish;
umumiy yigʻilishlarda ovoz berish paytida teng ovozlar soniga ega boʻlish;
Kooperatsiyaning faoliyati boʻyicha oʻz taklifi va mulohazalarini kiritish, ushbu masalalarni koʻrib chiqishda ishtirok etish;
Kooperatsiyaning boshqaruv organlaridan umumiy yigʻilish qarorlarining bajarilish holati va oʻz takliflari haqidagi maʼlumotlarni talab qilish;
Kooperatsiyaning umumiy va navbatdan tashqari yigʻilishlari kun tartibiga takliflar kiritish;
Kooperatsiyaning boshqaruv organlariga uning faoliyati bilan bogʻliq har qanday masalalar boʻyicha murojaat qilish;
Kooperatsiyaga maslahat, uslubiy va boshqa yordam yuzasidan murojaat qilish;
Kooperatsiya aʼzoligidan oʻz xohishiga asosan belgilangan tartibda chiqish.
14. Kooperatsiya aʼzolarining majburiyatlari:
Kooperatsiyaning ustaviga amal qilish;
belgilangan muddatlarda aʼzolik badallarini toʻlab borish;
Kooperatsiyaning umumiy yigʻilishi qarorlarini bajarish.
15. Kooperatsiyaga aʼzolikning tugatilishi quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
kooperatsiya aʼzoligidan ixtiyoriy ravishda chiqilganda;
kooperatsiyaning faoliyatida mehnati bilan ishtirok etishi tugatilganda;
kooperatsiya aʼzoligidan uning ustavida belgilangan hollarda va tartibda chiqarilganda;
boshqaruv (rais)ning kooperatsiyaga qabul qilish toʻgʻrisidagi qarori umumiy yigʻilishda tasdiqlanmaganda;
kooperatsiya xoʻjalik yuritishning boshqa shakllariga oʻzgartirilib qayta tashkil etilganda yoki kooperatsiya tugatilganda.
Kooperatsiyaga aʼzolikni tugatish tartibi uning ustavida belgilanadi.
Kooperatsiya aʼzoligidan chiqish yoki chiqarish paytida ilgari toʻlangan aʼzolik va boshqa (moddiy) badallar qaytarilmaydi.
Kooperatsiya aʼzoligidan chiqarish ustidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.
5-bob. Kooperatsiyaning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati, mol-mulki va foydani taqsimlash
16. Kooperatsiya tomonidan koʻrilgan zararlar uning mol-mulki va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mol-mulk hisobiga qoplanadi.
17. Kooperatsiyaning foyda va zararlarini taqsimlash tartiblari moliyaviy yil yakunlangandan keyin ikki oy davomida kooperatsiya aʼzolarining umumiy yigʻilishida tasdiqlanadi.
18. Kooperatsiya qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda oʻz mulkiga egalik qilish, foydalanish va tasarruf etish huquqiga ega.
19. Kooperatsiyaning mustaqil balansida oʻz ifodasini topadigan asosiy fondlar, oborot mablagʻlari, pay badallari, shuningdek, boshqa boyliklar kooperativ mulki hisoblanadi.
20. Kooperatsiyaning mol-mulki oʻz aʼzolarining pul va moddiy badallari, banklarning kreditlari, ishlab chiqarilgan mahsulotlar, ularni sotishdan tushgan va ustavida nazarda tutilgan boshqa faoliyatlardan kelgan daromadlar hamda qonunlarda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga shakllanadi.
21. Kooperatsiyaning mol-mulkini shakllantirishda, mulk shaklidan qatʼi nazar, korxonalar (tashkilotlar), shuningdek, mazkur kooperatsiyaga aʼzo boʻlmagan, ammo unda mehnat shartnomasiga muvofiq ishlayotgan jismoniy shaxslar shartnoma asoslarida pul va moddiy badallar toʻlash yoʻli bilan ishtirok etishlari mumkin.
6-bob. Kooperatsiyaning paxta xom ashyosini yetishtiruvchilar bilan shartnomaviy-huquqiy munosabatlari
22. Paxta xom ashyosi va urugʻlik paxtani xarid qilish shartnomasi fuqarolik qonunchilik hujjatlari talablari asosida tuziladi, bunda mahsulot narxini haqiqiy xarajatdan kelib chiqqan holda aniqlash, mahsulot yetishtiruvchilarni urugʻ bilan taʼminlash, agrotexnika va agrokimyo xizmatlari, yangi innovatsion texnologiyalarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar berish, axborot-maslahat xizmatlari koʻrsatish nazarda tutiladi.
23. Paxta xom ashyosi va urugʻlik paxtani xarid qilish shartnomasida quyidagilar koʻrsatiladi:
shartnomaning predmeti, gʻoʻzaning seleksiya navi nomi, reproduksiyasi, urugʻlik paxtaning miqdori (tonna) va uni topshirishning soʻnggi muddatlari;
moliyalashtirish tartibi;
tomonlarning huquq va majburiyatlari;
shartnomaning bajarilishi, paxta xom ashyosini yetkazib berish tartibi va shartlari, topshirish-qabul qilib olish (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish) punktlari va davrlari (muddatlari);
hisob-kitoblar tartibi, shakli va muddatlari, tomonlarning toʻlov, pochta va yuklab joʻnatish rekvizitlari;
shartnomaning majburiyatlari bajarilmaganligi yoki zarur darajada bajarilmaganligi uchun tomonlarning javobgarligi;
nizolar, fors-major holatlarini hal etish tartibi, tomonlarning rekvizitlari, shartnoma tuzilgan sana va joy.
24. Paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari bilan munosabatlarda kooperatsiya quyidagilarni taʼminlashi lozim:
shartnomada nazarda tutilgan ekin turi urugʻining navi, avlodi, hajmi boʻyicha kelishilgan muddatda yetkazib berish;
yetkazib berilgan paxta xom ashyosi va urugʻlik paxtani qabul qilish, sifatini aniqlash hamda shartnomada belgilangan muddat va tartibda mahsulot uchun tegishli haqni toʻlash va boshqalar.
25. Kooperatsiya bilan munosabatlarda paxta xom ashyosini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari quyidagilarni taʼminlashi lozim:
kooperatsiyadan olingan urugʻlikdan maqsadli foydalanish hamda belgilangan yer maydoniga kooperatsiyadan qabul qilib olingan gʻoʻzaning seleksion navi urugʻlik chigitini toʻliq ekish;
kooperatsiya tomonidan ajratilgan mablagʻlar hisobidan urugʻlik qiymati va paxta xom ashyosini yetishtirish uchun oʻziga yetkazib berilgan tovar-moddiy qiymatliklarga toʻlovlarni paxta terimi boshlangunga qadar amalga oshirish;
shartnomada koʻrsatilgan mahsulotni kooperatsiya bilan kelishilgan manzilga topshirish-qabul qilish jadvaliga asosan belgilangan muddatda yetkazib berish;
topshirilayotgan mahsulotning sifati va navi standartlar, texnik shartlar va mazkur shartnomada belgilangan majburiy shartlarga mos kelishini taʼminlash;
shartnomaning majburiyatlari bajarilmagan hollarda kooperatsiya tomonidan koʻrsatilgan xizmatlardan mavjud boʻlgan qarzdorliklarni qoplash;
7-bob. Hisob va hisobot
26. Kooperatsiya qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda buxgalteriya, statistika hisobotini va boshqa hisobotlarni yuritadi.
27. Kooperatsiyaning moliyaviy, statistik va boshqa hisoboti davlat boshqaruvi organlariga qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda va muddatda taqdim etiladi.
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
28. Kooperatsiya tegishli faoliyatni amalga oshirish uchun ruxsatnoma va litsenziya talab qilinadigan faoliyat turlari bilan shugʻullanishi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq tegishli ruxsatnoma va litsenziya olishi shart.
29. Kooperatsiyani qayta tashkil etish va tugatish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2020-yil 22-iyun,
398-son