UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 6-iyul · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 6 июль · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 6 июля 2020 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 6 July 2020 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

СТРАТЕГИЯСИ

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

ЧОРА-ТАДБИРЛАР РЕЖАСИ

РЎЙХАТИ

Рақобат муҳитини янада ривожлантириш ва иқтисодиётдаги давлат иштирокини қисқартириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Товар ва молия бозорларида монополияни босқичма-босқич камайтириш орқали самарали рақобат муҳитини яратиш мақсадида мамлакатимизда иқтисодиётдаги давлат иштирокини қисқартириш, нархни ортиқча тартибга солишдан воз кечиш ва давлатнинг иқтисодиётга таъсирини камайтиришга қаратилган чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга, олдимизда давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектлар монополиясининг иқтисодиёт рақобатбардошлигига салбий таъсирини янада камайтириш, имтиёз ва преференциялар бериш тизими самарадорлигини ошириш, шунингдек тадбиркорлик субъектларига нисбатан тартибга солиш юкини пасайтириш бўйича кечиктириб бўлмайдиган вазифалар турибди.

Товар ва молия бозорларида рақобатни ривожлантириш, тадбиркорлик субъектлари фаолияти учун тенг шароитларни яратиш, ошкораликни таъминлаш ва давлат хариди тартиб-таомилларини янада такомиллаштириш мақсадида, шунингдек 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини «Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили»да амалга оширишга оид давлат дастурига мувофиқ:

1. Белгилансинки:

а) Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (кейинги ўринларда — Қўмита) ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати ва Ўзбекистон Республикаси Президентига ҳисобдордир;

б) Қўмита қуйидаги вазифаларни амалга оширишда бевосита Ўзбекистон Республикаси Президентига мунтазам равишда ахборот киритиб боради:

имтиёзлар, преференциялар ва фаолиятни амалга ошириш учун эксклюзив ҳуқуқлар шаклида кўрсатилаётган давлат кўмагининг самарадорлиги устидан давлат назоратини амалга ошириш ҳамда улар рақобат муҳитига салбий таъсир этган тақдирда, уларни бекор қилиш бўйича таклифлар киритиш;

Молия вазирлиги билан биргаликда давлат харидлари тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши ҳамда алоҳида тартиб ўрнатилган стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналарнинг харидлари устидан давлат назоратини олиб бориш;

давлат органларининг рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузувчи қарорларини бекор қилиш ва уларнинг мансабдор шахсларига нисбатан чора қўллаш бўйича таклифлар киритиш;

«картель» келишувлари ва тил бириктиришларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорликда аниқлаш ва уларга чек қўйиш;

давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектларнинг ташкил этилиши устидан назоратни амалга ошириш;

в) Қўмита:

рақобат ва монополияга қарши курашиш соҳасида чора-тадбирлар ва сиёсат уйғунлигини, эркин ва рақобатбардош бозорни шакллантириш билан боғлиқ таркибий ислоҳотларни амалга оширишда ҳамда давлат харидлари, давлат активларини сотиш жараёнида рақобат шароитларини таъминлашда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг Макроиқтисодий таҳлил, таркибий ўзгартиришлар, молия-банк тизими, давлат активларини бошқариш, рақобатни ривожлантириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ва камбағалликни қисқартириш масалалари котибияти билан ҳамкорлик қилади;

Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги билан биргаликда мамлакат иқтисодиётида ва ҳудудларда рақобат муҳитини яхшилаш, рақобат соҳасидаги стратегик устувор йўналишлар ва вазифаларни белгилашда, шу жумладан институционал ислоҳотларни амалга оширишда ўзаро мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга оширади.

2. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

а) 2020 йил 1 октябрдан бошлаб:

тармоқ ва соҳаларда ваколатли этиб белгиланган давлат бошқаруви органларининг асосий вазифаларидан бири рақобат муҳитини яхшилаш ва уни ривожлантириш ҳисобланади ҳамда мазкур вазифаларни амалга ошириш раҳбар ва унинг биринчи ўринбосари зиммасига юклатилади;

давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектларни, шунингдек, уларнинг аффилланган шахсларини ва хўжалик фаолиятини амалга ошириш ваколати берилган давлат муассасаларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш), мудофаа қобилиятини мустаҳкамлаш ва миллий хавфсизликни таъминлаш мақсадларида ташкил этиш бундан мустасно, монополияга қарши органнинг дастлабки розилиги олингандан сўнг амалга оширилади;

давлат буюртмачиси, стратегик аҳамиятга эга бўлган хўжалик жамияти ва корхонаси билан манфаатлар тўқнашувига эга бўлган хўжалик юритувчи субъект давлат харидлари ёки энг яхши таклифларни танлаб олиш ёхуд тўғридан-тўғри музокаралар иштирокчиси бўлиши мумкин эмас, бундан давлат томонидан ҳимоя қилиниши лозим бўлган шахсларнинг хавфсизлигини таъминлаш, Ўзбекистон Республикасида мудофаа қобилиятини, хавфсизликни таъминлаш ва ички тартибни сақлаш учун амалга ошириладиган давлат харидлари, шунингдек, давлат сирлари билан боғлиқ бўлган давлат харидлари мустасно;

давлат буюртмачиси, стратегик аҳамиятга эга бўлган хўжалик жамияти ва корхонаси тендер ва танлов савдолари, энг яхши таклифларни танлаб олиш ҳамда тўғридан-тўғри музокаралар ўтказилишидан аввал у билан аффилланган шахслар ҳақидаги маълумотларни давлат харидлари махсус ахборот порталида жойлаштиришга мажбурдир;

б) қуйидагиларга йўл қўйилмайди:

беш ва ундан ортиқ хусусий тадбиркорлик субъекти товар ёки молия бозорида фаолият юритиб келаётган, рақобат ривожланган соҳаларда давлат иштирокидаги корхонани ва унинг аффилланган шахсларини ташкил этишга;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, шу жумладан, фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни берувчи, махсус электрон тизим воситасида хабарномаларни қабул қилувчи, рўйхатдан ўтказиш ёки аккредитация қилиш ваколатлари берилган давлат муассасалари, шунингдек, давлат мақсадли жамғармаларига фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни амалга ошириш, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни бериш, махсус электрон тизим воситасида хабарномаларни қабул қилиш, шунингдек, рўйхатдан ўтказиш ёки аккредитация қилиш ваколатлари берилган соҳаларда ушбу органлар ва бошқа ташкилотлар томонидан улар иштирокидаги корхоналарни ташкил этишга;

ягона етказиб берувчи бўлган ёки ўзига мазкур ҳуқуқ берилган ёхуд устун мавқега эга бўлган давлат иштирокидаги корхона томонидан фаолияти муассиснинг товарларидан (ресурсларидан) ёки тармоқ инфратузилмасидан фойдаланишга боғлиқ бўлган ҳамда хусусий тадбиркорлик субъектлари билан рақобатлашадиган фаолият билан шуғулланадиган, ушбу корхонага аффилланган шахсларни ташкил этишга, бундан мазкур аффилланган шахсларнинг уларни рақобатчилар билан тенг фаолият шарт-шароитлари билан таъминлаган ҳолда бўлиб юбориш натижасида ташкил этилиши ҳоллари мустасно.

3. Белгилаб қўйилсинки, қуйидагиларни назарда тутувчи барча норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда Адлия вазирлигининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш ҳамда Қўмитанинг рақобат муҳитига таъсирини баҳолаши натижалари асосидаги хулосалари мавжуд бўлсагина белгиланган тартибда қабул қилинади:

хўжалик юритувчи субъектларга янги чекловлар ва янги турдаги рухсат бериш тартиб-таомиллари, лицензиялар жорий қилиш ёки мавжуд чеклов, рухсат бериш тартиб-таомиллари ва лицензияланадиган фаолият турларини бозор иштирокчиларининг янада кенгроқ доирасига татбиқ қилишни;

рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни ёки лицензияларни олиш учун қўшимча талаблар ва шартларни жорий этишни;

юридик шахслар устав капиталининг энг кам миқдорига нисбатан талабларни оширишни;

хўжалик юритувчи субъектларнинг белгиланган ҳуқуқларини қисқартириш (камайтириш) ёки уларга қўшимча мажбуриятлар ёхуд қўшимча харажатлар жорий қилишни;

хўжалик юритувчи субъектларга ҳар қандай турдаги давлат ёрдамини, шу жумладан, имтиёз, кафолат, преференцияларни белгилаш, шунингдек янги ҳуқуқлар, шу жумладан эксклюзив ҳуқуқларни беришни.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги Қўмита билан биргаликда бир ой муддатда норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритсин.

4. Қуйидагилар:

2020 — 2024 йилларда товар ва молия бозорларида рақобатни ривожлантириш стратегияси 1-иловага мувофиқ;

2020 — 2024 йилларда товар ва молия бозорларида рақобатни ривожлантириш стратегиясини амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» 2-иловага мувофиқ;

тадбиркорлик фаолиятига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни ялпи хатловдан ўтказиш бўйича чора-тадбирлар режаси 3-иловага мувофиқ;

2024 йилгача бўлган даврда ўзларига тартибга солиш бўйича бириктирилган тармоқларда рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш учун масъул вазирлик ва идоралар рўйхати 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

5. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга кўра 2021 йил 1 январдан бошлаб:

а) давлат харидлари ҳамда стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналарнинг харидлари ижрочилари:

тендер ва танлов савдолари ҳамда энг яхши таклифларни танлаб олиш якунлари бўйича ғолиб деб расман эълон қилинган кундан ёки тўғридан-тўғри музокаралар якунлари бўйича қарор қабул қилинган кундан эътиборан икки кун мобайнида давлат харидлари махсус ахборот порталида тегишли маълумотларни жойлаштириш орқали бевосита ёки билвосита 25 фоиз ёки ундан кўп акцияларга (улушга) ҳақиқатдан назорат қилишга эга бўлган ўзининг якуний манфаатдор шахслари (бенефициарлари) тўғрисидаги ахборотларни ошкор қилишлари;

ўзларининг веб-сайтларида ва махсус ахборот порталида доимий асосда тендер ва танлов савдолари ҳамда энг яхши таклифларни танлаб олиш тартиб-таомиллари ҳамда тўғридан-тўғри музокаралар якунлари бўйича имзоланган шартнома мажбуриятлари бажарилиши ҳақидаги маълумотларни жойлаштириб боришга мажбур;

6. Қўмита Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2020 йил 1 ноябрга қадар:

халқаро тажрибани ўрганиш асосида ва рақобат муҳитини шакллантириш механизмини тубдан такомиллаштиришни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг « Рақобат тўғрисида »ги ва « Табиий монополиялар тўғрисида »ги қонунларини бирлаштирган ҳолда ягона қонун лойиҳасини ишлаб чиқсин;

эркин рақобат муҳитини олиб кириш мумкин бўлган монополия соҳаларига хусусий сектор учун йўл очиш ва уни ривожлантиришни назарда тутган ҳолда амалдаги қонун ҳужжатларига ўрнатилган тартибда ўзгартириш ва қўшимчаларни киритсин.

7. Давлат солиқ хизмати органларининг 28 та штат бирликларини қисқартириш ҳисобига:

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги марказий аппарати тузилмасидаги Бизнес муҳитини яхшилаш ва замонавий иқтисодиётни шакллантириш департаментининг штатлар сони 8 та штат бирлигига оширилсин ва унга қонун ҳужжатлари лойиҳаларини тартибга солиш таъсирини баҳолаш вазифаси юклатилсин;

Қўмита тузилмасида Давлат кўмагини беришни назорат қилиш ва унинг самарадорлигини баҳолаш бошқармаси ташкил қилинсин, унга ва Савдоларни назорат қилиш бошқармасига қўшимча 20 та штат бирлиги киритилсин.

8. Ушбу Фармоннинг 4-иловасида келтирилган вазирлик ва идоралар Қўмита ҳамда Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги билан биргаликда 2021 йил 1 февралга қадар ўзларига тартибга солиш бўйича бириктирилган тармоқларда рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқсин ва уларни тасдиқлаш учун белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

9. Қўмита:

а) бир ой муддатда рақобатни таъминлаш ва истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат сиёсатини тубдан такомиллаштириш бўйича қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

б) 2020 йил 1 октябрга қадар Ўзбекистон Республикасининг « Рақобат тўғрисида »ги ва « Давлат харидлари тўғрисида »ги қонунларига давлат буюртмачилари, стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналар билан манфаатлар тўқнашувига эга бўлган шахсларга, шунингдек ўзининг якуний манфаатдор шахслари (бенефициарлари) тўғрисидаги маълумотларни ошкор қилмаган ёки улар тўғрисида нотўғри маълумот тақдим этган давлат харидлари ҳамда стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналар харидлари ижрочиларига тендер ва танлов савдоларида, энг яхши таклифларни танлаб олиш тартиб-таомилларида ва тўғридан-тўғри музокараларда иштирокини тақиқлашни ва бундай қонун бузилиши ҳолатлари учун жавобгарликни белгилаш тўғрисида таклиф киритсин;

в) Молия вазирлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги, Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги, Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги, тегишли вазирлик ва идоралар билан биргаликда:

2020 йил 1 октябрга қадар давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектларни, шунингдек уларнинг аффилланган шахсларини ва хўжалик фаолиятини амалга ошириш ваколатлари берилган давлат муассасаларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш)да дастлабки розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомни;

2020 йил 15 октябрга қадар харидлар жараёнида давлат буюртмачилари, стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналар ўзларининг аффилланган шахслари ҳақидаги, шунингдек харид қилиш тартиб-таомиллари иштирокчилари томонидан ўзларининг якуний манфаатдор шахслари (бенефициарлари) ҳақидаги маълумотларни мажбурий ошкор этиш тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсин;

г) Молия вазирлиги ва Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги билан биргаликда 2020 йил 1 ноябрга қадар тақдим этилган имтиёз миқдорларини кутилаётган натижалар ва олинган мажбуриятларга, Ўзбекистон Республикасини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва рақобат муҳитига таъсири даражасини тизимли равишда мониторингини юритиш ва самарадорлигини баҳолаш тартибини тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

д) Молия вазирлиги билан биргаликда 2021 йил 1 январга қадар стратегик аҳамиятга эга бўлган хўжалик жамиятлари ва корхоналарнинг энг яхши таклифларни танлаб олиш йўли орқали харидларни амалга оширишни тўлиқ электрон шаклда, Интернет тармоғи орқали онлайн тарзда амалга оширишга ўтказишни таъминласин;

е) Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ва Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги билан биргаликда халқаро молиявий ташкилотларнинг, шу жумладан Жаҳон банки ҳамда Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг техник кўмагини жалб қилиш орқали:

Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожлантириш ташкилотининг (ОЭСР) Товар бозорларини тартибга солиш Индекси (Product Market Regulation-PMR) асосида республикада иқтисодиётнинг барча тармоқларида рақобат муҳити диагностикасини амалга ошириш методологиясини ишлаб чиқсин ҳамда хорижий амалиёт асосида монополияга қарши курашишнинг янги самарали инструментларини жорий қилсин;

янги таҳрирдаги «Рақобат тўғрисидаги» қонуни лойиҳасини ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ва услубий қўлланмаларни ишлаб чиқишда етакчи халқаро экспертларни жалб қилсин;

ривожланган давлатларнинг монополияга қарши курашиш органлари, шу жумладан Халқаро рақобат тармоғи (International Competition Network) билан рақобатни ҳимоя қилишдаги долзарб масалаларнинг муҳокамасини амалга ошириш учун тизимли мулоқотни ўрнатсин;

монополлашган соҳаларни таҳлил қилиш ва уларда рақобатни ривожлантириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш, шунингдек Қўмитанинг институционал салоҳиятини оширишга кўмаклашиш бўйича чора-тадбирларни амалга оширсин;

ж) Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси, Давлат активларини бошқариш агентлиги, Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги, Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги, Давлат солиқ қўмитаси ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2021 йил 1 мартга қадар амалдаги маълумотлар базалари билан интеграциялашган ҳолда фойдаланиш имконини берувчи, онлайн режимда товар ва молия бозорларида хусусий тадбиркорлик субъектларининг мавжудлигини, шунингдек, давлат харидларини амалга оширишда иштирок этаётган аффилланган шахсларни аниқлашга хизмат қилувчи электрон тизимни жорий қилсин.

10. Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясига оммавий ахборот воситаларида ушбу Фармоннинг мақсад ва вазифаларини кенг ёритишга оид чиқишлар ва тематик дастурларни ташкил этиш тавсия этилсин.

11. Қўмита манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

12. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 июлдаги ПФ-6019-сон Фармонига 1-ИЛОВА

2020 — 2024 йилларда товар ва молия бозорларида рақобатни ривожлантириш

1-боб. Стратегияни қабул қилиш шарт-шароитлари ва зарурияти

Бугунги кунда, самарали рақобат муҳитини яратиш ҳамда товарлар ва хизматлар бозоридаги монополияни босқичма-босқич камайтириш иқтисодиётни янада ривожлантириш ва либераллаштириш вазифаларини ҳал этиш учун устувор йўналиш бўлиб қолмоқда.

Шу мақсадда, мамлакат иқтисодиётида давлат иштирокини камайтиришга қаратилган чора-тадбирлар ва бозор механизмларига ўтиш амалга оширилмоқда.

Сўнгги йилларда тадбиркорлик фаолияти соҳасида 86 та айрим лицензияланадиган фаолият турлари ва рухсат бериш тартиб-тамойиллари, шу жумладан 38 та турини 16 тага бирлаштириш, 25 та тури бўйича расмийлаштириш муддатларини қисқартириш ҳамда 14 та лицензия ва рухсат берувчи ҳужжатларни беришни марказлаштириш орқали бекор қилинди ва солиқ юки камайтирилди.

Тадбиркорлик соҳаси изчил ривожланаётгани қайд этилмоқда, сўнгги уч йилнинг ўзидаёқ амалдаги тадбиркорлик субъектлари сони 25 фоизга ошди.

Кўрилаётган чоралар маҳаллий ишлаб чиқарувчилар томонидан ишлаб чиқариладиган кўплаб озиқ-овқат (алкоголсиз ичимликлар, шарбатлар, нон, нон маҳсулотлари, гўшт ва сут маҳсулотлари, қандолатчилик маҳсулотлари ва бошқалар) ҳамда айрим ноозиқ-овқат товарлар (мебель, гилам ва гилам маҳсулотлари, тўқимачилик ва бошқалар) бозорларида рақобатнинг ривожланишини таъминлади. Қурилиш материаллари, кабель ва сим маҳсулотлари, пул ўтказмалари хизматлари бозорида йирик компанияларнинг монополияси тугатилди.

Яратилган биржа механизми бозор иштирокчиларини юқори ликвидли ва монопол турдаги хом ашё ва материаллар билан бир хилда таъминлаш имконини берди. Бугунги кунда Ўзбекистон республика товар хом ашё биржаси товар айланмасининг 65 фоизини монопол маҳсулотлар ташкил этади.

Амалга оширилаётган ислоҳотлар натижасида сўнгги йилларда монопол корхоналар сони икки баравардан ортиққа камайди.

Шу билан бирга, мамлакат иқтисодиётидаги рақобат муҳитига салбий таъсир кўрсатаётган қуйидаги тизимли муаммолар ҳал этилмаган:

иқтисодиётда давлатнинг ҳаддан зиёд юқори иштироки;

нархларнинг ҳаддан ортиқ тартибга солиниши;

имтиёз ва преференцияларнинг самарасиз тизими;

бизнес субъектларига юқори тартибга солиш юки ва тармоқ тартибга солувчи органларнинг рақобатни ривожлантиришдан манфаатдор эмаслиги;

табиий монополия ҳолатини суиистеъмол қилиш;

рақобатга қарши ҳолатларга қарши курашиш ҳуқуқий механизмларнинг такомиллашмаганлиги.

§ 1. Давлатнинг иқтисодиётдаги ҳаддан зиёд юқори иштироки

Бугунги кунда товар ва молия бозорларида давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектлар устун мавқега эга бўлиб қолмоқда, масалан, монопол ташкилотларнинг 80 фоизи давлат улушига эга ёки давлат улушига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан назорат қилинади.

Хўжалик юритувчи субъектларнинг давлатга тегишлилиги ва давлат томонидан назорат қилиниши масаласи қонун ҳужжатларида тартибга солинмаганлиги туфайли давлатнинг иқтисодиётдаги иштироки даражасини аниқлашда қийинчиликлар сақланиб қолмоқда.

Давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектлар рақобат ҳолатига салбий таъсир кўрсатадиган давлат унитар корхоналари (ДУК) ва шуъба корхоналар кўринишида ўзларининг назорати остидаги тузилмалар ташкил этмоқда. Бугунги кунда бундай корхоналар сони 4 300 тадан ортиқни ташкил этмоқда, шу жумладан акциядорлик ва масъулияти чекланган жамиятлари шаклида — 1 300 тадан ортиқ, давлат унитар корхонаси шаклида — 1 800 тадан ортиқ ва уларнинг аффилланган шахслари — 1 100 тадан ортиқ.

Бозор муҳитининг ривожланмаганлиги ва давлатнинг иқтисодиётдаги ҳаддан зиёд юқори иштироки давлат иштирокидаги алоҳида хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг самарасизлигига олиб келмоқда, бу эса «ўзаро кесишувчи» субсидиялаш, солиқ ва божхона имтиёзлари, преференциялар, имтиёзли кредитлар тақдим этиш кўринишидаги давлат кўмаги орқали қопланмоқда.

Молия ва капитал бозорларида (биржа, марказий депозитарий, банклар) давлатнинг иштироки ва унинг ваколатларининг юқори концентрацияси сақланиб қолмоқда, бу эса манфаатлар тўқнашувини келтириб чиқармоқда ва бозор механизмларининг ривожланишига тўсқинлик қилмоқда.

Масалан, фонд биржасидаги қимматли қоғозлар операциялари бўйича ҳисоб-китоб хизмати давлатга тегишли «Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки» АЖнинг монополияси ўрнатилган. Умуман олганда, банк секторининг 83 фоизи давлат иштирокида фаолият кўрсатмоқда.

§ 2. Нархларнинг ҳаддан ортиқ тартибга солиниши

Бугунги кунда давлат томонидан нархларни тартибга солиш (декларация қилиш, тасдиқлаш, қатъий белгиланган ёки чекланган нархларни (тарифларни), тартибга солиш коэффициентини, устама ва рентабелликнинг чегараланган даражасини ўрнатиш ва нархни тартибга солишнинг бошқа усуллари) 30 дан ортиқ товар ва хизматларга нисбатан амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга, табиий монополиялар соҳасида 10 хил турдаги товар (иш, хизмат)лар тартибга солинишига қарамасдан, амалда истеъмолчилар ва етказиб берувчилар тоифалари, шунингдек, ҳудудий принципга қараб ўрнатиладиган 137 хилдаги нарх даражалари орқали тартибга солинмоқда.

Монопол корхоналар ва табиий монополия субъектлари томонидан фойдаланилаётган харажатларга асосланган нархларни шакллантириш усули харажатларга минимал фойдани қўшиш схемасидан иборат бўлиб, у харажатларнинг асоссиз ўсишига ундайди, ишлаб чиқариш таннархининг пасайишини рағбатлантирмайди, харажатларнинг ўсиши эса, нархлар ва тарифларнинг истеъмолчилар учун тўғридан-тўғри ошириш ҳисобига қопланади.

§ 3. Имтиёз ва преференциялар тақдим этишнинг самарасизлиги

Давлат кўмагини кўрсатишнинг монополияга қарши тартибга солиш воситалари мавжуд эмаслиги берилаётган имтиёз ва преференцияларнинг самарасизлигига олиб келмоқда ва рақобат муҳитига салбий таъсир кўрсатмоқда.

Сўнгги йилларда 40 мингдан зиёд хўжалик юритувчи субъектларга, яъни фаолият юритаётган субъектлар умумий сонининг 12 фоизига солиқ имтиёзлари берилган. Бундай вазият товар ва молия бозорларида тенг бўлмаган шароитларни вужудга келтиради.

§ 4. Бизнес субъектларига тартибга солиш юкининг юқорилиги ва тармоқни тартибга солувчи органларнинг ўз соҳасида рақобатни ривожлантиришга манфаатдор эмаслиги

Вазирлик ва идораларнинг ўзлари томонидан тартибга солинадиган тармоқларда рақобатни ривожлантириш бўйича фаолияти сустлигича қолмоқда. Иқтисодиёт соҳасида мавжуд 38 та давлат органидан фақатгина 11 тасига ўз соҳасида рақобатни ривожлантириш бўйича тўғридан-тўғри функциялар юклатилган.

Бундан ташқари, қонун ҳужжатларининг тартибга солиш таъсирини ва рақобат муҳитига таъсирини баҳолашнинг тўлақонли тизими татбиқ этилмаган.

Бунинг натижасида, амалдаги 61 гага яқин лицензиялар доирасида 266 тадан ортиқ фаолият турини лицензияланиши ҳамда 137 турдан ортиқ рухсат бериш тартиб тамойилларини назарда тутувчи қийин ва мураккаб лицензиялаш тизими, шунингдек, бизнесга тўғридан-тўғри таъсир кўрсатувчи 6 мингдан ортиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжат ва 40 мингта техник жиҳатдан тартибга солувчи ҳужжатларда тадбиркорлик субъектларининг бозорларга кириши учун сунъий тўсиқлар сақланиб қолмоқда.

Қонун ҳужжатларида тадбиркорлик ва инвестиция фаолиятини амалга ошириш эркинлигининг барча асосий кафолатлари мустаҳкамланган бўлса-да, Жаҳон банки маълумотларига кўра охирги йилларда Ўзбекистонда тўғридан-тўғри инвестицияларнинг соф оқими кўрсаткичи пастлигича қолиб ЯИМга нисбатан 0,5 — 1,2 фоизни ташкил этмоқда, Иқтисодий эркинлик индексида мамлакатимиз 180 та давлат орасида 114-ўринни эгалламоқда, Инвестиция фаолиятини эркинлик индикатори бўйича кўрсаткич 100 дан 20 га тенг бўлмоқда.

§ 5. Табиий монополия ҳолатини суиистеъмол қилиш

Чекланган рақобат муҳитига эга бўлган бозорларнинг, биринчи навбатда, табиий монополиялар соҳаларининг мавжудлиги, ўзаро боғлиқ бўлган бозорларга таъсир қилиб, аксарият ҳолларда, уларни монополлаштиради.

Табиий монополиялар тўғрисидаги қонун ҳужжатлари, табиий монополия субъектларига табиий монополия соҳасига киритилмаган товарлар (ишлар, хизматлар) бозорларидаги рақобатни чеклаш учун ўз мавқеидан фойдаланишни ман этилганлигига қарамасдан, бугунги кунда бир қатор ўзаро боғлиқ рақобат таъминлаш имконияти мавжуд бўлган бозорлар, мисол учун, темир йўллари транспорти соҳасида — темир йўллари чипталарини сотиш, юк вагонларини таъмирлаш, вагон-ресторанлар хизматлари, вагонларни тозалаш ва бошқа бозорлар амалда монополлаштирилган.

§ 6. Рақобатга қарши ҳаракатларга қарши курашишнинг ҳуқуқий механизмлари такомиллашмаганлиги

Бозорга кириш учун тўсиқларни бартараф этишда, йирик корхоналар монополиясига ва «картель» келишувларга қарши курашишда, инсофсиз рақобатнинг олдини олишда таъсирчан механизмлар мавжуд эмас ва амалда монополияга қарши органнинг қарорлар қабул қилишда мустақиллиги чекланган.

Рақобатни чеклашга йўл қўймаслик бўйича превентив ва олдини олувчи чоралар тизими шаклланмаган, йирик корхоналарни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш бўйича битимлар устидан таҳлил ўтказиш ва самарали монополияга қарши назоратни амалга ошириш механизми ўрнатилмаган, савдолар жараёнида рақобатни чеклашни олдини олишнинг ҳуқуқий механизмлари самарасизлигича қолмоқда, монополияга қарши орган фаолияти самарадорлигининг энг муҳим кўрсаткичлари ишлаб чиқилмаган.

2-боб. Стратегиянинг мақсади ва вазифалари

2.1. Стратегиянинг асосий мақсади самарали фаолият юритадиган бозорларни ва соғлом рақобат муҳитини шакллантириш ҳисобига иқтисодий ўсишни ва инновацияларни рағбатлантириш, инвестициялар оқимини ошириш ва янги иш ўринларини яратиш ҳисобланади.

2.2. Стратегиянинг асосий вазифалари қуйидагилар ҳисобланади:

рақобатни ҳимоя қилиш ва ривожлантириш тизимини трансформация қилиш;

шаффофлик ва кириш учун тенг шароитларни таъминлаган ҳолда самарали фаолият юритадиган бозорларни яратиш;

тадбиркорлик субъектларининг маъмурий юкини ва харажатларини, иқтисодиётда давлатнинг иштироки даражасини камайтириш, шунингдек, давлат кўмаги тақдим этилишини тартибга солиш;

нархларни (тарифларни) давлат томонидан оқилона тартибга солиш тизимини яратиш;

табиий монополиялар соҳаларининг рақобат мавжуд бозор ҳолатига ўтиши учун тўсиқларни бартараф этиш;

рақобат чекланишини олдини олувчи воситаларни жорий этиш;

рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишига нисбатан, биринчи навбатда, «картель» келишувлар ва тил бириктиришларга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини кучайтириш;

рақамли иқтисодиётни монополияга қарши тартибга солишнинг самарали воситаларини жорий этиш;

монополияга қарши орган фаолиятининг шаффофлигини ва самарадорлигини таъминлаш, жамиятда рақобат маданиятини ва рақобатга қарши ҳаракатларнинг ҳар қандай кўринишларига нисбатан муросасизликни шакллантириш;

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг кадрлари салоҳиятини тизимли шаклда ошириб бориш.

3-боб. Стратегияни амалга ошириш бўйича асосий чора-тадбирлар

3.1. Қуйидагилар орқали рақобатни ҳимоя қилиш ва ривожлантириш тизимини трансформация қилиш:

бозор иштирокчиларининг хатти-ҳаракатларини таҳлил қилишга ўтишни назарда тутувчи «ақлли» монополияга қарши тартибга солиш моделини жорий қилиш, ҳалол рақобатни рағбатлантирувчи тизимни яратиш, жараёнларни рақамлаштириш орқали рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдиндан йўл қўймаслик (профилактика) механизмларини жорий этиш;

хулқ-атвор иқтисодиёти (behavioral economics) тамойилларига асосланган товар ва молия бозорларини таҳлил қилиш воситаларини жорий этиш;

Бутунжаҳон иқтисодий форуми Глобал рақобатбардошлик индекси ва Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти товар бозорини тартибга солиш индекси методологияси асосида товар ва молия бозорларида рақобат ҳолатини мунтазам диагностика қилиш;

бозор иштирокчиларига нисбатан маъмурий юкни камайтириш мақсадида монопол корхоналар Давлат реестри ва табиий монополиялар Давлат реестрларини юритишни бекор қилиш;

бозор улушига асосланган устунлик мавқени аниқлаш мезонларини қайта кўриб чиқиш ва бозордаги устунлигини аниқлашда бозор иштирокчиларининг рақобатга зид хулқ-атворини баҳолашга ўтиш;

бозор концентрациясини (қўшиб юбориш ва қўшиб олиш) тартибга солишда жараёнларни рақамлаштириш ва рақобатга бўлган таъсирини баҳолаш сифатини ошириш йўли билан янада такомиллаштирилган механизмини яратиш;

тармоқлардан ва фаолиятни ҳалол амалга оширишдан келиб чиққан ҳолда хўжалик юритувчи субъектларни тоифалаштиришни назарда тутувчи монополияга қарши давлат назоратини амалга оширишда хавф-хатарга асосланган ёндашувни жорий этиш.

3.2. Самарали фаолият кўрсатадиган бозорларни яратиш, уларнинг шаффофлигини ва кириш учун тенг шароитларни таъминлаш, шу жумладан:

асосий товар ва молия бозорларда бозор иштирокчилари сонини кўпайтириш ва улар учун киришни соддалаштириш ҳисобига уларнинг самарадорлигини оширишни назарда тутувчи рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш;

тендер савдолари жараёнида рақобат тўғрисидаги қонун бузилишларини аниқлаш механизмини кучайтириш ва хусусий тадбиркорлик субъектларига, шу жумладан кичик бизнес субъектларига давлат харидлари жараёнларида қатнашиш учун тенг имконият яратиш;

стратегик аҳамиятга эга бўлган хўжалик жамиятлари ва корхоналарга монополияга қарши талабларни киритиш йўли билан уларнинг харидлари жараёнида рақобатни таъминлаш;

биржа савдоларига чиқариладиган товарлар номенклатурасини кенгайтириш ва уларга тадбиркорлик субъектларининг эркин киришини таъминлаш орқали биржа савдолари механизмини такомиллаштириш;

биржа савдолари жараёнида юқори талаб даврида нархларнинг манипуляциясини олдини олиш бўйича монополияга қарши таъсир кўрсатиш механизмини ишлаб чиқиш;

чакана ва улгуржи савдога нисбатан монополияга қарши талабларни жорий этиш.

3.3. Қуйидагилар орқали тадбиркорлик субъектларининг маъмурий юки ва харажатларини, иқтисодиётда давлат иштироки даражасини камайтириш ва давлат кўмагини кўрсатилишини тартибга солиш:

норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолаш;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни монополияга қарши қонун ҳужжатларига мувофиқлиги нуқтаи назаридан «гильотина» усулидан фойдаланган ҳолда комплекс ўрганиб чиқиш;

амалдаги лицензия турлари ва бошқа рухсат берувчи ҳужжатларни қайта кўриб чиқиш, кейинчалик уларни камида икки бараварга қисқартириш;

давлатнинг иқтисодиётда иштирок этиш мақсадларини белгилаш механизмини жорий қилиш ва бозорда хусусий сектор мавжуд бўлган ҳолда давлат корхоналари ташкил этилишини чеклашни кўзда тутувчи «сариқ саҳифалар» тамойилига ўтиш;

рақобат муҳитига салбий таъсирини олдини олиш мақсадида давлат иштирокидаги корхоналарни ташкил қилишда монополияга қарши орган розилигини олиш механизмини жорий қилиш;

давлат органларининг айрим давлат ва хўжалик функцияларини бажариш учун хусусий секторни жалб қилиш бўйича дастурларни тайёрлаш;

рақобатга салбий таъсир кўрсатадиган давлат органлари томонидан таъсис этиладиган, шунингдек, давлат иштирокидаги йирик хўжалик бирлашмалари ва табиий монополия субъектлари билан аффилланган давлат унитар корхоналари сонини қисқартириш;

рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига «давлат кўмаги» тушунчасини ҳамда имтиёзлар ва преференциялар берилишида монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олишни назарда тутувчи механизмни жорий қилиш;

имтиёз ва преференцияларнинг реестрини жорий этиш ва уларнинг самарадорлигини баҳолаш мезонларини ишлаб чиқиш;

давлат томонидан берилган имтиёз ва преференцияларнинг самарадорлигини таҳлил қилиш;

ўзини ўзи тартибга солиш механизми каби давлат томонидан тартибга солишга муқобил бўлган механизмларни жорий қилиш.

3.4. Рақобатни рағбатлантирувчи таъсирни вужудга келтирувчи нархларни шакллантиришнинг юқори самарали усулларини қўллаган ҳолда нархларни (тарифларни) давлат томонидан оқилона тартибга солиш тизимини яратиш:

иқтисодий мақсадга мувофиқлиги, истеъмолчиларнинг манфаатлари, харажатларни камайтириш, хўжалик юритувчи субъектлар томонидан харажатларини пасайтириш ва сармоянинг қайтишини рағбатлантиришга асосланган товар ва молия бозорларидаги нархларни (тарифларни) шакллантиришда бозор механизмларига тўлақонли ўтиш;

табиий монополия субъектлари фаолиятида рақобатни рағбатлантириш эффектини яратувчи нархларни шакллантиришнинг прогрессив бозор механизмларини (инвестиция қилинган сармоянинг иқтисодий асосланган рентабеллиги усули (Regulatory Asset Base), қиёсий таҳлил ва бошқалар) жорий қилиш;

тартибга солинадиган хўжалик юритувчи субъектлар харажатларининг асослилигини аниқлаш учун таққосланадиган бозорлар ва ўзаро боғлиқ бозорларда нархларнинг «қиёсий қийматлари» усулидан фойдаланишни назарда тутадиган тартибга солинадиган нархлардан фойдаланишни мониторинг қилишнинг янги моделини ишлаб чиқиш.

3.5. Қуйидагилар орқали табиий монополия соҳаларининг рақобат бозори ҳолатига ўтиши учун тўсиқларни бартараф этиш:

табиий монополия субъектлари фаолияти ва ишлашини, шу жумладан ўзаро боғлиқ бозорларда рақобат шароитларини яратиш имконияти нуқтаи назаридан ўрганиб чиқиш;

табиий монополия субъектлари фаолиятининг шаффофлигини ва уларнинг инфратузилмасига хўжалик юритувчи субъектларнинг камситишсиз киришини таъминлаш;

электр энергиясини ишлаб чиқариш ва сотиш функцияларини хусусий секторга ўтказиш ва электр энергиясининг улгуржи бозорини босқичма-босқич шакллантириш;

темир йўл ва ҳаво транспортида ташиш бозорида рақобатни ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш.

3.6. Рақобатни ҳимоя қилишда қонун ҳужжатлари талаблари бузилишига олдиндан йўл қўймаслик (профилактика) воситаларини, шу жумладан давлат органларида ва хўжалик юритувчи субъектларда монополияга қарши комплаенсни — рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқлигини таъминлаш, уларнинг бузилиши хавф-хатарларини аниқлаш ва олдини олиш бўйича ички тартиб-қоидалар тизимини жорий қилиш.

3.7. Қуйидагилар орқали тил бириктиришлар ва «картель» келишувларини бартараф этиш чора-тадбирларини кучайтириш ва ҳалол рақобатни рағбатлантириш:

ижтимоий аҳамиятга эга ва монопол турдаги товарлар ва хизматлар нархларини доимий кузатиб боришнинг янги механизмини ишлаб чиқиш;

тил бириктиришлар ва «картель» келишувларига қарши курашиш бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан битимлар тузиш;

«картель» келишувларини аниқлаш мақсадида «юмшатувчи ҳолатлар» дастури самарадорлигини ошириш йўли билан жамоатчилик билан ҳамкорликни кучайтириш;

рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун, шу жумладан «картель» келишувлари ва тил бириктиришларга нисбатан таъсир чоралари ва жарима санкцияларини қайта кўриб чиқиш;

рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилишларига самарали чек қўйиш учун муайян ҳолатларда монополияга қарши аралашувнинг қуйи чегарасини жорий этиш;

ноҳалол рақобат ҳолатларини содир этганлик учун жавобгарлик чораларини кучайтириш бўйича қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш;

интеллектуал мулк ҳуқуқларини бузадиган ноҳалол хўжалик юритувчи субъектлар реестрини юритиш;

информацион технологиялар ёрдамида Адлия вазирлиги билан ахборот алмашинувининг янги механизмларини жорий қилиш;

монополияга қарши курашиш органи ҳузурида ҳуқуқшунослар, патент вакиллари ҳамда Адлия вазирлиги мутахассисларидан тузилган маҳсулотнинг ўхшашлик даражасини баҳолаш бўйича эксперт комиссиясини ташкил қилиш.

3.8. Қуйидагилар орқали рақамли иқтисодиётни монополияга қарши тартибга солишнинг самарали воситаларини жорий этиш:

рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига «рақамли бозорлар» тушунчасини киритиш, уларнинг географик ва товар чегараларини ҳамда тартибга солиш усулларини белгилаш;

рақамли бозорларда устун мавқени аниқлаш мезонларини жорий этиш;

электрон тижорат орқали савдоларнинг монополияга қарши қоидаларини жорий этиш;

монополияга қарши тартибга солиш мақсадида «RegTech» (рақамли бозор иштирокчилари томонидан рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини самарали қўллашга имкон берувчи тартибга солиш технологиялари) концепциясига асосланган рақамли платформани яратиш;

рақамли бозорларда инновацияларни ортиқча тартибга солиш ҳужжатларисиз синаш имкониятини берувчи махсус ҳуқуқий режим — «тартибга солиш қумдони» (regulatory sandbox)ни яратиш.

3.9. Қуйидагилар орқали монополияга қарши орган фаолиятининг шаффофлигини ва самарадорлигини таъминлаш, жамиятда рақобат маданиятини ва рақобатга қарши ҳаракатларнинг ҳар қандай кўринишларига нисбатан муросасизликни шакллантириш:

жамоат ташкилотлари, экспертлар ва бизнес ҳамжамиятлари билан ўзаро муносабатларни кучайтириш ва уларни соғлом рақобат муҳитини таъминлаш ишларига кенг жалб қилиш мақсадида «Рақобат 4.0» мунозаралар платформасини (майдончасини) янада ривожлантириш;

рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш бўйича Экспертлар кенгашини тузиш;

рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш бўйича нодавлат ташкилотларни шакллантириш;

Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилоти методикасига мувофиқ товар ва молия бозорларида рақобат муҳитининг ривожланиши кўрсаткичларидан фойдаланган ҳолда Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси фаолияти самарадорлигининг асосий кўрсаткичларини (KPI) жорий қилиш;

рақобатни чеклаш ҳолатларини аниқлаш ва таъсир чораларини қўллаш тезкорлигини ошириш мақсадида Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг фаолиятига инновацион ишланмалар ва ахборот технологияларини жорий этиш;

тадбиркорлик субъектлари учун рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига оид бозор кўникмаларини шакллантириш ва билимларни ошириш бўйича ўқув курсларини ташкил қилиш.

3.10. Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг кадр салоҳиятини тизимли ошириш, шу жумладан:

олий таълим муассасалари ўқув дастурларига монополияга қарши тартибга солиш ва рақобат ҳуқуқи бўйича кадрлар тайёрлаш бўйича махсус йўналишларни жорий этиш;

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси марказий аппарати ва ҳудудий органлари ходимлари учун рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларини қўллаш бўйича ўқув курсларини ташкил этиш.

4-боб. 2024 йилга қадар эришиладиган Стратегия самарадорлигининг мақсадли кўрсаткичлари

1. Монополлашган товар бозорлари сонини камида 45 фоизга камайтириш.

2. Монопол корхоналар сонини 40 фоизга қисқартириш.

3. Монопол корхоналарнинг камида 80 фоизида монополияга қарши комплаенс тизимини жорий қилиш.

4. Иқтисодиётда тақдим этилган имтиёзлар ҳажмини ЯИМ кўрсаткичига нисбатан 10 фоизгача камайтириш.

5. Эксклюзив ҳуқуқлар ва преференцияларни тақдим этишни кўзда тутган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг камида 60 фоизини бекор қилиш.

6. Иқтисодий эркинлик индексида Инвестицион фаолият эркинлиги индикатори бўйича кўрсаткични 20 дан 80 гача ошириш.

7. Глобал рақобатбардошлик индексида Ўзбекистон Республикасининг иштирок этиши ва унинг кўрсаткичларини изчил равишда яхшилаш.

8. Товар, молия ва рақамли бозорлар иштирокчилари сонини камида 25 фоизга ошириш.

9. Давлат харидлари иштирокчилари сонини 40 фоизга ошириш.

10. Давлатнинг иқтисодиётдаги иштироки кўрсаткичини ЯИМ кўрсаткичига нисбатан 40 фоизгача пасайтириш.

11. «Тартибга солиш гильотина» усули фойдаланган ҳолда амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлардаги тадбиркорлик фаолиятини қийинлаштирувчи ва рақобатга салбий таъсир кўрсатувчи нормаларни камида 30 фоизга қисқартириш.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 июлдаги ПФ-6019-сон Фармонига 2-ИЛОВА

2020 — 2024 йилларда товар ва молия бозорларида рақобатни ривожлантириш стратегиясини амалга ошириш бўйича

Т/р Чора тадбирлар номи Амалга ошириш механизми бажариш муддати Масъуллар I. Рақобатни ривожлантириш ва ҳимоялаш тизимини трансформациясини амалга ошириш 1. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилишини олдини олиш тизимидан рақобатни ҳимоя қилишда қонун бузилишларини олдиндан йўл қўймаслик (профилактик) тизимига ўтишни назарда тутувчи «ақлли» монополияга қарши тартибга солишнинг прогрессив моделини яратиш. 1. «Рақобат тўғрисида»ги қонунга қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчаларни киритиш: монопол ташкилотлар ва табиий монополия субъектларининг реестрини юритишни бекор қилиш; «устун музокара кучи» тушунчасини киритиш ҳамда уни назорат қилиш усулларини аниқлаштириш; рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилишини самарали олдини олиш учун муайян ҳолларда аралашув учун қуйи чегарани кенгайтириш. 2. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилишини олдини олишда махсус кўрсатмаларни (guidelines) ишлаб чиққан ҳолда тушунтиришлар бериш институтидан фойдаланишни кенгайтириш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 2. Товар, молия ва рақамли бозорларни таҳлил қилишнинг мослашувчан воситаларини, шу жумладан хулқ-атвор иқтисодиёти тамойилларига асосланган усулларни жорий этиш (behavioral economics). 1. «Рақобат тўғрисида»ги қонунга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, монопол мавқени аниқлашда муайян бозор улуши кўрсаткичидан воз кечиш, асосий эътиборни бозор ҳукмронлигини суиистеъмол қилиш ҳолатларига қаратиш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) 2. Товар, молия ва рақамли бозорлар иштирокчилари хулқ атворини таҳлил қилиш тартибини ишлаб чиқиш. 2020 йил октябрь 3. Товар ва молия бозорлари иштирокчиларининг рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига тўлиқ риоя қилишини рағбатлантирувчи хулқ-атвор иқтисодиёти ёндашувларини, шу жумладан «юмшоқ туртки бериш» (nudging) концепциясини жорий этиш мақсадида рақобат сиёсатида институционал инновациялар лабораториясини ташкил этиш. 2021 йил апрель 3. Иқтисодиётда рақобат муҳити ҳолатини таҳлил қилиш. 1. Глобал рақобатбардошлик индекси методологиясининг «Товар бозорларининг самарадорлиги» индикатори асосида товар бозорларида рақобат ҳолатининг таҳлилини ўтказиш ва «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш. 2020 йил август Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 2. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг методикаси асосида товар бозорини тартибга солиш индексини (PMR) ҳисоблаш. 2021 йил март 3. Рақобат ҳолати тўғрисида йиллик ҳисобот тайёрлаш. 2020 йил декабрь 4. Соҳавий бошқарувдан «бозорларни бошқариш»га ўтиш. Давлат органларининг низомларига ўзларига тартибга солиш бўйича бириктирилган соҳаларда ўз вазифалари доирасига рақобатни ривожлантириш бўйича функционал мажбуриятларни киритиш йўли билан давлат органларининг рақобатни ривожлантириш масъулиятларини ошириш. 2020 йил декабрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 5. Давлат монополияга қарши назоратини амалга оширишда қонун ҳужжатлари талаблари бузилиши хавф-хатарга асосланган ёндашувни жорий этиш. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширишда хўжалик фаолияти билан шуғулланувчи юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар фаолиятини хавф-хатар категориялари бўйича таснифлаш мезонларини ишлаб чиқиш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) II. Самарали фаолият кўрсатадиган бозорларни яратиш, шаффофликни ва уларга кириш учун тенг шароитларни таъминлаш 6. Товар ва молия бозорларига янги иштирокчиларнинг киришини соддалаштириш. Асосий товарлар ва молиявий бозорларда рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш, шу жумладан: фармацевтика бозорида; қурилиш ва қурилиш материалларини ишлаб чиқишда; банк секторида; телекоммуникация хизматларида (интернет, мобиль алоқа); нефть маҳсулотларини ишлаб чиқаришда; кимёвий ва минерал ўғитларни ишлаб чиқаришда; озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда. 2020 йил декабрь Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги (С. Кариев) , Қурилиш вазирлиги (Б. Закиров), Марказий банк (М. Нурмуратов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Садиков) , Энергетика вазирлиги (А. Султанов) , «Ўзкимёсаноат » АЖ (Ж. Мирзамаҳмудов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 7. Товар ва молия бозорларида рақобат шартларини таъминлаш. Иқтисодиёт тармоқлари ва соҳалари кесимида монополияга қарши талаблар ва қоидалар ишлаб чиқиш. 2021 йил январь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , тармоқларни тартибга солувчи вазирлик ва идоралар 8. Давлат харидлари соҳасида монополияга қарши тартибга солишни такомиллаштириш. 1. Давлат харидлари жараёнида келишилган ҳаракатларни олдини олиш мақсадида «Давлат харидлари тўғрисида»ги қонунга буюртмачилар вакилларининг сонини чеклаш ва иштирокчиларнинг аффилланганлигига қўйилган талабларни киритиш. 2. Тендер савдолари жараёнида рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузилишини аниқлаш тартибини тасдиқлаш. 2020 йил ноябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) 9. Хўжалик жамиятлари ва стратегик аҳамиятга эга корхоналарнинг харидларида рақобатни таъминлаш. Стратегик аҳамиятга эга хўжалик жамиятлари ва корхоналарнинг харид қилиш жараёнларига монополияга қарши талабларни киритиш. 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 10. Биржа савдолари механизмини такомиллаштириш ва биржа савдолари учун товарлар турларини кенгайтириш. 1. Жараённи электронлаштириш орқали юқори ликвидли ва монопол турдаги товарларнинг савдога чиқарилишини мониторинг қилиш тартибини тасдиқлаш. 2. Юқори талаб бўлган даврда биржа савдоларида монополияга қарши чоралар кўриш ва нархларнинг манипуляциясини олдини олиш тартибини тасдиқлаш. 2021 йил февраль Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 11. Улгуржи ва чакана савдо жараёнида рақобатни таъминлаш. Улгуржи ва чакана савдо учун монополияга қарши талабларни рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига киритиш. 2021 йил май Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) III. Тадбиркорлик субъектларининг маъмурий юки ва харажатларини, иқтисодиётда давлат иштироки даражасини камайтириш ва давлат кўмаги кўрсатилишини тартибга солиш 12. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг рақобатга салбий таъсирини камайтириш. 1. Норматив-ҳуқуқий базанинг монополияга қарши «комплекс тафтишни» амалга ошириш — камида 3 мингта норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ва 20 мингта техник тартибга солиш бўйича ҳужжатларни «гильотина» усулидан фойдаланган ҳолда рақобатга зид меъёрлардан тозалаш. 2020 йил сентябрь — 2021 йил март Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 2. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг таъсирини «ex-ante» ва «ex-post» тамойили асосида баҳолаш. 2020 — 2023 йиллар 13. Давлат корхоналарини ташкил қилишда рақобатни рағбатлантирувчи механизмни жорий қилиш. 1. Давлатнинг иқтисодиётда иштирок этиши мақсадларини белгилаш механизмини жорий қилиш ва бозорда хусусий корхоналар мавжуд бўлган ҳолда давлат корхоналари ташкил этилишини чеклашни кўзда тутувчи «сариқ саҳифалар» тамойилига ўтиш. 2. Давлат иштирокидаги корхоналарни ташкил қилишда монополияга қарши орган розилигини олиш механизмини жорий қилиш. 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (С. Бекенов) 14. Давлат иштирокидаги хўжалик юритувчи субъектлар назорати остидаги давлат унитар корхоналари ва хўжалик юритувчи субъектлар сонини қисқартириш. 1. Давлат унитар корхоналари, йирик давлат компаниялари ва табиий монополия субъектлари билан аффилланган бозорлардаги рақобатга салбий таъсир кўрсатадиган тадбиркорлик субъектлари фаолиятини ўрганиш. 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (С. Бекенов) 2. Давлат унитар корхоналарни бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклларга айлантириш ҳамда алоҳида субъектлар сифатида йирик хўжалик бирлашмалари таркибидан ажратиш бўйича «Йўл харитасини» ишлаб чиқиш. 2020 йил октябрь 15. Инвестицияларни жалб қилиш орқали давлатнинг ва йирик корхоналарнинг иқтисодиётдаги улушини қисқартириш. 1. Йирик давлат корхоналари ва акциядорлик жамиятларини оммавий жойлаштиришга тайёрлаш. 2. Давлат корхоналарида корпоратив бошқарув ва молиявий ҳисобдорликнинг халқаро стандартларига ўтказиш. 3. Мунтазам равишда молиявий ҳисоботларни ва маълумотларни, шу жумладан хорижий тилларда чоп этиш орқали давлат корхоналари фаолиятининг шаффофлигини ошириш. 2020 — 2024 йиллар Давлат активларини бошқариш агентлиги (С. Бекенов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (Ш. Шарахметов) 16. Рақобат муҳитини ривожлантириш ҳамда хусусий секторни давлат органлари хўжалик функцияларини бажарувчи алоҳида соҳаларга жалб қилиш. Қуйидаги соҳаларда аккредитация тизими ва бозор иштирокчиларини мажбурий суғурталашни жорий этиш орқали айрим давлат вазифаларини хусусий секторга ўтказиш бўйича дастурни ишлаб чиқиш: қурилишдаги техник назорат; сертификатлаштириш, ўлчаш воситаларини калибрлаш ва ўлчаш воситаларини қиёслаш; кадастр ишларини бажариш. 2021 йил январь Қурилиш вазирлиги (Б. Закиров) , Ўзбекистон стандартлаштириш , метрология ва сертификатлаштириш агентлиги (Д. Саттаров) , «Давергеодезкадастр» давлат қўмитаси (Х. Турахужаев) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 17. «Давлат кўмаги»нинг самарадорлигини ошириш. 1. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида имтиёз ва преференциялар кўринишидаги «давлат кўмаги»ни беришда монополияга қарши курашиш органининг олдиндан розилигини олиш механизмини жорий этиш. 2. Имтиёз ва преференцияларнинг самарадорлиги мезонларини ишлаб чиқиш. 3. Имтиёз ва преференциялардан фойдаланувчи хўжалик юритувчи субъектлар рўйхатини шакллантириш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 18. Имтиёз ва преференцияларнинг самарадорлигини таҳлил қилиш. 1. Қуйидаги соҳаларда имтиёз ва преференцияларнинг самарадорлигини ўрганиш: телекоммуникациялар; автомобилларни ишлаб чиқариш; электротехника саноати; қишлоқ хўжалиги машинасозлиги; ёғ-мой маҳсулотларини ишлаб чиқариш; минерал ўғитларни ишлаб чиқариш. 2020 йил декабрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Давлат солиқ қўмитаси (Ш. Кудбиев) , Давлат божхона қўмитаси (М. Азимов) 2. Алоҳида соҳаларга берилган имтиёз ва преференцияларни мақбуллаштириш (бекор қилиш) бўйича таклифларни киритиш. 2020 йил декабрь 19. Рақобат муҳитига салбий таъсир этувчи давлат иштирокидаги йирик монополияларни мажбурий бўлиб юбориш. 1. Амалдаги давлат иштироки мавжуд йирик монопол корхоналарни бозордаги хулқ-атворини таҳлил қилиш ва уларнинг хатти-ҳаракатларида рақобат муҳитига салбий таъсири мавжудлигини ўрганиш. 2. Рақобат муҳитига салбий таъсир этувчи давлат иштирокидаги йирик монополияларни белгиланган тартибда мажбурий бўлиб юбориш бўйича таклиф киритиш. 2021 йил март Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) IV. Тарифларни шакллантиришнинг юқори самарали, яъни рақобатни рағбатлантирувчи таъсирни вужудга келтирувчи усулларни қўллаган ҳолда нархларни (тарифларни) давлат томонидан оқилона тартибга солиш тизимини яратиш 20. Рақобатдош товар ва молиявий бозорларда нарх (тариф)ларни шакллантиришда бозор механизмига тўлиқ ўтиш. Давлат томонидан нархларни тартибга солиш (декларация қилиш, тасдиқлаш, қатъий белгиланган ёки чекланган нархларни (тарифларни) ўрнатиш, тартибга солувчи коэффициент, устама ва рентабелликнинг чегараланган даражаси ва нархни тартибга солишнинг бошқа усуллари) тартибини қайта кўриб чиқиш. 2020 йил декабрь Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 21. Табиий монополия субъектларининг нархни шакллантириш усулларини ҳамда нархни шакллантиришга бўлган ёндашувини кўриб чиқиш. Нархларни шакллантиришда прогрессив бозор механизмлари (иқтисодий асосланган инвестиция қилинган сармоя рентабеллиги (Regulatory Asset Base) усули, таққослаш таҳлили ва бошқа усуллар)ни жорий қилиш орқали табиий монополия субъектларида рақобатни рағбатлантириш таъсирини яратиш. 2021 — 2024 йиллар Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (Ш. Шарахметов) 22. Тартибга солинадиган нархлар қўлланилиши устидан мониторинг қилиш механизмини такомиллаштириш. Тадбиркорлик субъектларининг тартибга солинадиган харажатларининг асослилигини аниқлаш учун таққослов бозорлари ва ўзаро боғлиқ бозорлардаги нархларнинг «қиёсий қийматлари» усулидан фойдаланишни назарда тутувчи тартибга солинадиган нархлар қўлланилиши устидан мониторинг қилиш тартибини ишлаб чиқиш 2020 йил декабрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) V. Табиий монополия соҳаларининг рақобат бозори ҳолатига ўтишдаги тўсиқларни бартараф этиш 23. Табиий монополиялар сифатида таснифлаш мезонларини қайта кўриб чиқиш ва ушбу соҳаларни тубдан қисқартириш. 1. « Рақобат тўғрисида » ги ва « Табиий монополиялар тўғрисида » ги қонунларни бирлаштириш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 2. Табиий монополиялар субъектлари фаолияти ва ишлаши, шу жумладан ўзаро боғлиқ бозорларда рақобат шароитларини яратиш имкониятидан келиб чиқиб, таҳлиллар ўтказиш. 2021 йил февраль 24. Табиий монополиялар субъектлари фаолиятининг шаффофлигини ва уларнинг инфратузилмаларидан камситишларсиз фойдаланишни таъминлаш. 1. Табиий монополиялар субъектларининг намунавий ва бошқа шартномаларини хатловдан ўтказиш. 2. Табиий монополиялар инфратузилмасига уланиш (қўшилиш) асоссиз рад этилганлиги учун жавобгарлик механизмларини кучайтириш. 2020 йил ноябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 25. Электр энергетика соҳасида рақобатни ривожлантириш. 1. Электр энергиясининг улгуржи бозорини босқичма-босқич шакллантириш бўйича Дастур тасдиқлаш. 2. Электр энергиясини ишлаб чиқариш ва тақсимлаш функцияларини хусусий секторга бериш бўйича «Йўл харитаси » тасдиқлаш. 2021 йил апрель Энергетика вазирлиги (А. Султанов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 26. Газ таъминоти бозорида рақобатни ривожлантириш. Хусусий секторнинг рақобат асосида газ таъминоти бозорига киришини таъминлаш дастурини тасдиқлаш. 2021 йил сентябрь Энергетика вазирлиги (А. Султанов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 27. Темир йўллари транспорти соҳасида рақобатни ривожлантириш. Темир йўллари транспорти орқали ташишлар бозорида қуйидагиларни кўзда тутувчи рақобатни ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш: темир йўллари инфратузилмасини сақлаш ва ташишларни амалга ошириш функцияларини ажратиш орқали темир йўлларида ташишлар хусусий бозорини ривожлантириш учун шароитлар яратиш имкониятини ўрганиш; ҳаракатланувчи таркиб операторлари фаолиятини тартибга солиш асослари ва уларнинг ташувчилар билан ўзаро муносабатлари тўғрисидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатни қабул қилиш; комбинациялашган ташишларга тарифни ҳисоблаш методикасини ишлаб чиқиш (йўналиш бўйлаб ҳар хил турдаги локомотивлар ёки турли ташувчиларнинг локомотивларидан фойдаланиш); умумий фойдаланишда бўлмаган йўлларнинг умумий фойдаланиладиган йўлларга технологик уланиши учун тенг шароитларни таъминлаш; вагонлар айри�ошлаш «биржа»сини ташкиллаштириш, ташишлар логистикасини янада самарали яратиш. 2021 йил март Транспорт вазирлиги (Э. Ганиев) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 28. Ҳаво транспорти соҳасида рақобатни ривожлантириш. 1. Республиканинг барча ҳудудларида «очиқ осмон » режимини жорий этиш дастурини тасдиқлаш. 2020 йил декабрь Транспорт вазирлиги (Э. Ганиев) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 2. Ҳаво транспортида ташишлар бозорида турли хизматларни кўрсатиш учун хусусий сектор субъектлари киришини таъминлаш дастурларини тасдиқлаш. 2020 йил декабрь 3. Миллий арзон ташувчиларни — «лоукостерларни » яратиш дастурини тасдиқлаш. 2021 йил январь VI. Рақобатни ҳимоя қилишда қонун ҳужжатлари бузилишларига олдиндан йўл қўймаслик (профилактика) воситаларини жорий этиш 29. Монопол корхоналарда ва давлат органларида монополияга қарши комплаенсни жорий этиш. 1. Монопол корхоналарда ва давлат органларида монополияга қарши комплаенсни жорий этиш бўйича «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш. 2020 йил сентябрь Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (Ш. Шарахметов) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (С. Бекенов) 2. Монопол корхоналарда ва давлат органларида монополияга қарши комплаенсни жорий этиш. 2020 — 2024 йилларда 30. Рақобатни ҳимоя қилишда қонун ҳужжатлари бузилишларига олдиндан йўл қўймаслик (профилактика) механизмини жорий этиш. 1. Давлат органларида ва хўжалик юритувчи субъектларда монополияга қарши комплаенсни — рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига риоя этилишини таъминлаш, ҳуқуқбузарлик хавф-хатарларини аниқлаш ва олдини олиш бўйича ички тартиб-қоидалар тизимини жорий қилиш ва уни мониторинг қилиш методологиясини ишлаб чиқиш 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (С. Бекенов) 2. Камида 9 та корхоналарда тажриба сифатида монополияга қарши комплаенс тизимини жорий этиш. 2020 йил декабрь VII. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузганлик, аввало «картель» келишувлари тузганлик ва тил бириктиришлар амалга оширганлик учун ҳуқуқий таъсир чораларини кучайтириш ҳамда ҳалол рақобатни рағбатлантириш 31. «Картель» келишувларига қарши курашиш усулларининг самарадорлигини ошириш. «Картель» келишувлари ва тил бириктириш бўйича ра?обат тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун жарималар миқдорини ўзгартириш бўйича «Рақобат тўғрисида»ги қонунга ўзгартиришлар киритиш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 32. «Картель» келишувлари ва тил бириктиришларни аниқлашнинг таҳлилий воситаларини такомиллаштириш. Ижтимоий муҳим ва монопол турдаги товар ва хизматларнинг нархлари даражасини кузатиш тартибини ишлаб чиқиш. 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) 33. Жамиятда тил бириктириш ва «картель» келишувларнинг ҳар қандай кўринишларига нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш. 1. Оммавий ахборот воситалари ва жамоатчиликни кенг жалб қилган ҳолда «картель»ларга қарши ижтимоий компанияни ишлаб чиқиш. 2. «Картель» келишувларини аниқлаш мақсадида «енгиллаштириш» дастури самарадорлигини ошириш чора-тадбирларини тасдиқлаш. 2020 йил декабрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси (А. Ходжаев) 34. Ноҳалол рақобатни олдини олиш, аниқлаш механизмларини такомиллаштириш. 1. Ушбу соҳада фаолият юритаётган юристлар, патент ишончли вакиллари ва экспертларидан иборат монополияга қарши курашиш органи ҳузурида маҳсулот ўхшашлигини баҳолаш бўйича эксперт комиссиясини шакллантириш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Интеллектуал мулк агентлиги (Т. Абдусатторов) 2. Интеллектуал мулк ҳуқуқларини бузувчи ноҳалол тадбиркорлик субъектлари реестрини жорий этиш. 2020 йил сентябрь 35. Рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари қўлланилиши юзасидан судьяларнинг малакасини ошириш тизимини яратиш. Судьялар Олий кенгаши ҳузуридаги Судьялар олий мактаби билан ҳамкорликда судьялар учун рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатларини қўллаш бўйича махсус курсларни ташкил қилиш. 2021 йил Судьялар Олий кенгаши (У. Мингбаев) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) VIII. Рақамли иқтисодиётни монополияга қарши тартибга солишнинг самарали воситаларини жорий этиш 36. Рақамли бозорларга янги иштирокчилар учун кириш шартларини соддалаштириш. 1. «Рақобат тўғрисида»ги қонунга «рақамли бозорлар» ва уларни монополияга қарши тартибга солиш тушунчаларини киритиш. 2020 йил октябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Лойиҳа бошқаруви миллий агентлиги (Д. Ли) , Ахборот технологиялари ва коммуникаци?л?рини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Садиков) 2. Рақамли бозорларда тартибга солиш ҳужжатларисиз инновацияларни синашга имкон берадиган «тартибга солиш қумдони » концепцияси асосида махсус ҳуқуқий режимни яратиш. 2020-2021 йилларда 37. Рақамли бозорларни монополияга қарши тартибга солишнинг самарали воситаларини яратиш. Рақамли бозорларнинг товар ва географик чегараларини таҳлил қилиш ва аниқлаш тартибини ишлаб чиқиш. 2021 йил апрель Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Лойиҳа бошқаруви миллий агентлиги (Д. Ли) 38. Электрон тижорат соҳасида рақобат муҳитини такомиллаштириш. Электрон тижорат жараёнида монополияга қарши савдо қоидаларини тасдиқлаш. 2021 йил Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 39. Рақамли бозорларда рақобатни ҳимоя қилиш бўйича профилактик чора-тадбирларни амалга ошириш. Рақамли бозор иштирокчилари томонидан рақобат қонунчилиги талабларини тезкор ва самарали бажарилишини таъминлайдиган RegTech (тартибга солиш технологиялари) концепциясига асосланган рақамли платформани яратиш. 2022 йил Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Садиков) IX. Монополияга қарши орган фаолиятини очиқлигини таъминлаш ва жамиятда рақобат маданиятини ва рақобатга қарши хатти-ҳаракатларга қарши муросасизликни шакллантириш 40. Республикада соғлом рақобат муҳитини шакллантириш борасида амалга оширилаётган ишларга жамоатчилик ташкилотларини, эксперт ва бизнес-ҳамжамиятларни кенг жалб қилиш. 1. «Рақобат 4.0.» мунозаралар майдончасини янада ривожлантириш. 2. Рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш бўйича Экспертлар кенгашини тузиш. 2020 — 2022 йиллар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 41. Жамиятда рақобат маданияти ва рақобатга қарши ҳар қандай хатти-ҳаракатларга нисбатан муросасизликни шакллантириш. 1. Тадбиркорлик субъектлари учун бозор кўникмаларини ривожлантириш ҳамда рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига бағишланган ўқув курсларини ташкил этиш. 2. Рақобатни янада ривожлантиришга кўмаклашиш мақсадида нодавлат ташкилотларини яратиш (тузиш, ташкил қилиш). 2020 — 2024 йилларда Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (Ш. Шарахметов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 42. Монополияга қарши курашиш қўмитаси фаолиятида рақобатни чеклаш ҳолатларини аниқлаш ва улар бўйича тегишли чораларни кўришда тезкорликни таъминлаш мақсадида ахборот-технологияларини кенг жорий қилиш. Монополияга қарши тартибга солиш бўйича ягона ахборот тизимини яратиш ва уни ҳудудий органлар, барча давлат органларининг ахборот-маълумот тизимларига уланишини таъминлаш. 2020 — 2022 йилларда Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Садиков) 43. Монополияга қарши курашиш қўмитаси фаолиятининг самарадорлигини ошириш. Илғор хорижий амалиёт асосида Монополияга қарши курашиш қўмитаси фаолияти самарадорлигини асосий кўрсаткичларини (KPI) ишлаб чиқиш ва жорий этиш. 2020 йил сентябрь Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 44. Давлат бошқаруви органлари ва маҳаллий ҳокимият органлари раҳбарларини рақобат сиёсати ва рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларидан хабардорлиги ва кўникмаларини янада ошириш. Давлат бошқаруви академиясининг ўқув дастурларида рақобат сиёсати бўйича махсус курсларни жорий қилиш. 2020 йил сентябрь Давлат бошқаруви академияси (Х. Азизов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) X. Монополияга қарши курашиш қўмитасининг кадрлар салоҳиятини тизимли ошириб бориш 45. Монополияга қарши тартибга солиш соҳасида кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизимини яратиш. 1. Республиканинг етакчи олий таълим муассасаларининг магистратура йўналишларида монополияга қарши тартибга солиш ва рақобат ҳуқуқи йўналишлари бўйича махсус курслар ташкил этиш. 2020 йил сентябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) 2. Монополияга қарши курашиш қўмитаси марказий аппарати ва ҳудудий органлари ходимлари учун рақобат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини қўллашга бағишланган доимий ўқув курсларини ташкил этиш. 2020 йил декабрь

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 июлдаги ПФ-6019-сон Фармонига 3-ИЛОВА

Тадбиркорлик фаолиятига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни ялпи хатловдан ўтказиш бўйича

Т / р Чора тадбирлар номи Бажариш муддати Амалга ошириш шакли Масъул ижрочилар 1 . «Тартибга солиш гильотинаси» усулидан фойдаланган ҳолда тадбиркорлик фаолиятига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатадиган норматив-ҳуқуқий ва техник тартибга солиш ҳужжатларни ялпи хатловдан ўтказилишини мувофиқлаштириш (кейинги ўринларда — хатлов) бўйича давлат органини белгилаш, уни ўтказиш режаси — « Йўл харитаси » ни тайёрлаш, хатловдан ўтказилаётган ҳужжатлар рўйхатини тузиш учун идоралараро комиссияси таркибини тасдиқлаш ҳамда вазирлик ва идораларнинг масъул ходимларини тайинлаш. 2020 йил сентябрь Вазирлар Маҳкамаси қарори Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Л. Кудратов) , Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил (Д. Касимов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Ялпи хатловдан ўтказишни мувофиқлаштирувчи давлат органи ҳузурида хатловдан ўтказиш бўйича лойиҳа офисини ташкил этиш. 2020 йил октябрь Техник кўмаклашиш маблағларини жалб этиш. Амалий чора-тадбирлар режаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) 3. Тадбиркорлик субъектларини «Тартибга солиш гильотинаси» ж араёнига жалб этиш, асосий манфаатдор тарафлар билан маслаҳатлар ўтказиш, жамоатчилик билан ишлаш режасини ишлаб чиқиш. 2020 йил сентябрь-октябрь Ташкилий тадбирлар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 4. Хатловдан ўтказиш бўйича қўлланмани, электрон саволномани ишлаб чиқиш. 2020 йил ноябрь Қўлланма ва раҳбарлик Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 5. Хорижий экспертларни жалб қилиш, лойиҳа офиси ва идоралараро комиссияси ходимларини хатловдан ўтказиш тажрибасига эга бўлган хорижий мамлакатларга танишув ташрифини ташкил этиш. 2020 йил ноябрь — 2021 йил январь Амалий тадбирлар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 6. «Тартибга солиш гильотинаси» жараёни учун ягона веб-сайтни ташкил этиш. 2021 йил январь Амалий тадбирлар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 7. Вазирлик ва идораларнинг масъул ходимлари учун « тартибга солиш гильотинаси » усули бўйича махсус тренинглар ташкил этиш. 2020 йил октябрь — декабрь Ташкилий тадбирлар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 8. « Тартибга солиш гильотинаси » дастурининг моҳияти ва мақсадлари тўғрисида кенг жамоатчиликка маълумот бериш, шу жумладан семинар ва давра суҳбатларини ташкил этиш, йўриқнома ва қўлланмалар ва бошқа таҳлилий материалларни нашр этиш. 2020 йил ноябрь — 2021 йил январь Ташкилий тадбирлар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 9. Хатловдан ўтказиладиган норматив-ҳуқуқий ва техник тартибга солиш ҳужжатлар рўйхатини шакллантириш. 2021 йил январь Вазирлар Маҳкамасининг Фармойиши Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 10. Вазирлик ва идораларнинг норматив-ҳуқуқий ва техник жиҳатдан тартибга солиш норматив ҳужжатларини рақобат ва тадбиркорлик фаолиятига таъсирини хатловдан ўтказиш ҳамда уларни бекор қилиш, қайта кўриб чиқиш ёки сақлаб қолиш бўйича аниқ асосланган таклифларни лойиҳа офисига киритиш. 2021 йил январь-февраль Таҳлилий материаллар Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар 11. Вазирлик ва идоралар томонидан тақдим этилган норматив-ҳуқуқий ва техник тартибга солиш ҳужжатларининг шакллантирилган рўйхатларини рақобат ва тадбиркорлик фаолиятига таъсирини хусусий бизнес вакиллари ва мустақил экспертларни жалб қилган ҳолда пухта экспертизадан ўтказиш. 2021 йил февраль — апрель Экспертиза хулосаси ва ҳисобот Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар 12. Вазирлик ва идоралар билан экспертиза хулосалари бўйича муҳокамаларни ўтказиш ва қайта кўриб чиқилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг якуний рўйхатини шакллантириш ҳамда вазирликларнинг шикоят ва апелляциялари бўйича муҳокамаларни режалаштириш. 2021 йил апрель Экспертиза хулосаси ва ҳисобот Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар 13. Қонун ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари тўпламини ишлаб чиқиш ва унинг рақобатга, бизнесга ва давлат бюджетига таъсирини баҳолаш. 2021 йил апрель — июль Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 14. Қонун ҳужжатларига киритилган ўзгартиришлар тўпламини тасдиқлаш, қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник тартибга солиш ҳужжатларини Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари маълумотлар миллий базасига киритиш. Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базасига киритилмаган қонун ҳужжатларни автоматик равишда ўз кучини йўқотган деб топиш тартибини жорий этиш. 2021 йил август-сентябрь Ўзбекистон Республикасининг қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ҳукуматининг қарорлари Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов)

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 июлдаги ПФ-6019-сон Фармонига 4-ИЛОВА

2024 йилгача бўлган даврда ўзларига тартибга солиш бўйича бириктирилган тармоқларда рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш учун масъул вазирлик ва идоралар

Т/р Тармоқ Масъул вазирлик ва идоралар 1. Электр энергияси ишлаб чиқариш Энергетика вазирлиги 2. Нефтгаз саноати 3. Темир йўл транспорти Транспорт вазирлиги 4. Ҳаво транспорти 5. Автомобиль транспорти 6. Автомобиль йўлларини қуриш 7. Қурилиш Қурилиш вазирлиги 8. Лойиҳалаштириш хизматлари 9. Мобиль алоқа хизматлари Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги 10. Интернет хизматлари 11. Кадастр ҳужжатларини тайёрлаш Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси 12. Ўлчов ишларини олиб бориш ва топосъёмка хизматлари 13. Сертификация ва метрология «Ўзстандарт» агентлиги 14. Автомобиль саноати Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси 15. Электротехника 16. Металлургия 17. Озиқ-овқат ва ёғ-мой саноати 18. Қурилиш материаллари 19. Кимё саноати

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2020 йил 6 июль,

ПФ-6019-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 07.07.2020 й., 06/20/6019/1040-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 18.03.2022 й., 06/22/89/0227-сон; 07.07.2023 й., 06/23/108/0460-сон; 01.03.2025 й., 06/25/35/0204-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

STRATEGIYASI

“YOʻL XARITASI”

CHORA-TADBIRLAR REJASI

ROʻYXATI

Raqobat muhitini yanada rivojlantirish va iqtisodiyotdagi davlat ishtirokini qisqartirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Tovar va moliya bozorlarida monopoliyani bosqichma-bosqich kamaytirish orqali samarali raqobat muhitini yaratish maqsadida mamlakatimizda iqtisodiyotdagi davlat ishtirokini qisqartirish, narxni ortiqcha tartibga solishdan voz kechish va davlatning iqtisodiyotga taʼsirini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, oldimizda davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar monopoliyasining iqtisodiyot raqobatbardoshligiga salbiy taʼsirini yanada kamaytirish, imtiyoz va preferensiyalar berish tizimi samaradorligini oshirish, shuningdek tadbirkorlik subyektlariga nisbatan tartibga solish yukini pasaytirish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan vazifalar turibdi.

Tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish, tadbirkorlik subyektlari faoliyati uchun teng sharoitlarni yaratish, oshkoralikni taʼminlash va davlat xaridi tartib-taomillarini yanada takomillashtirish maqsadida, shuningdek 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Ilm, maʼrifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturiga muvofiq:

1. Belgilansinki:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Qoʻmita) oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga hisobdordir;

b) Qoʻmita quyidagi vazifalarni amalga oshirishda bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga muntazam ravishda axborot kiritib boradi:

imtiyozlar, preferensiyalar va faoliyatni amalga oshirish uchun eksklyuziv huquqlar shaklida koʻrsatilayotgan davlat koʻmagining samaradorligi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish hamda ular raqobat muhitiga salbiy taʼsir etgan taqdirda, ularni bekor qilish boʻyicha takliflar kiritish;

Moliya vazirligi bilan birgalikda davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi hamda alohida tartib oʻrnatilgan strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalarning xaridlari ustidan davlat nazoratini olib borish;

davlat organlarining raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzuvchi qarorlarini bekor qilish va ularning mansabdor shaxslariga nisbatan chora qoʻllash boʻyicha takliflar kiritish;

“kartel” kelishuvlari va til biriktirishlarni huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlikda aniqlash va ularga chek qoʻyish;

davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tashkil etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;

v) Qoʻmita:

raqobat va monopoliyaga qarshi kurashish sohasida chora-tadbirlar va siyosat uygʻunligini, erkin va raqobatbardosh bozorni shakllantirish bilan bogʻliq tarkibiy islohotlarni amalga oshirishda hamda davlat xaridlari, davlat aktivlarini sotish jarayonida raqobat sharoitlarini taʼminlashda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Makroiqtisodiy tahlil, tarkibiy oʻzgartirishlar, moliya-bank tizimi, davlat aktivlarini boshqarish, raqobatni rivojlantirish, tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari kotibiyati bilan hamkorlik qiladi;

Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda mamlakat iqtisodiyotida va hududlarda raqobat muhitini yaxshilash, raqobat sohasidagi strategik ustuvor yoʻnalishlar va vazifalarni belgilashda, shu jumladan institutsional islohotlarni amalga oshirishda oʻzaro muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshiradi.

2. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

a) 2020-yil 1-oktabrdan boshlab:

tarmoq va sohalarda vakolatli etib belgilangan davlat boshqaruvi organlarining asosiy vazifalaridan biri raqobat muhitini yaxshilash va uni rivojlantirish hisoblanadi hamda mazkur vazifalarni amalga oshirish rahbar va uning birinchi oʻrinbosari zimmasiga yuklatiladi;

davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlarni, shuningdek, ularning affillangan shaxslarini va xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish vakolati berilgan davlat muassasalarini tashkil etish (qayta tashkil etish), mudofaa qobiliyatini mustahkamlash va milliy xavfsizlikni taʼminlash maqsadlarida tashkil etish bundan mustasno, monopoliyaga qarshi organning dastlabki roziligi olingandan soʻng amalga oshiriladi;

davlat buyurtmachisi, strategik ahamiyatga ega boʻlgan xoʻjalik jamiyati va korxonasi bilan manfaatlar toʻqnashuviga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt davlat xaridlari yoki eng yaxshi takliflarni tanlab olish yoxud toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar ishtirokchisi boʻlishi mumkin emas, bundan davlat tomonidan himoya qilinishi lozim boʻlgan shaxslarning xavfsizligini taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasida mudofaa qobiliyatini, xavfsizlikni taʼminlash va ichki tartibni saqlash uchun amalga oshiriladigan davlat xaridlari, shuningdek, davlat sirlari bilan bogʻliq boʻlgan davlat xaridlari mustasno;

davlat buyurtmachisi, strategik ahamiyatga ega boʻlgan xoʻjalik jamiyati va korxonasi tender va tanlov savdolari, eng yaxshi takliflarni tanlab olish hamda toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar oʻtkazilishidan avval u bilan affillangan shaxslar haqidagi maʼlumotlarni davlat xaridlari maxsus axborot portalida joylashtirishga majburdir;

b) quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:

besh va undan ortiq xususiy tadbirkorlik subyekti tovar yoki moliya bozorida faoliyat yuritib kelayotgan, raqobat rivojlangan sohalarda davlat ishtirokidagi korxonani va uning affillangan shaxslarini tashkil etishga;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shu jumladan, faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni beruvchi, maxsus elektron tizim vositasida xabarnomalarni qabul qiluvchi, roʻyxatdan oʻtkazish yoki akkreditatsiya qilish vakolatlari berilgan davlat muassasalari, shuningdek, davlat maqsadli jamgʻarmalariga faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni amalga oshirish, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish, maxsus elektron tizim vositasida xabarnomalarni qabul qilish, shuningdek, roʻyxatdan oʻtkazish yoki akkreditatsiya qilish vakolatlari berilgan sohalarda ushbu organlar va boshqa tashkilotlar tomonidan ular ishtirokidagi korxonalarni tashkil etishga;

yagona yetkazib beruvchi boʻlgan yoki oʻziga mazkur huquq berilgan yoxud ustun mavqega ega boʻlgan davlat ishtirokidagi korxona tomonidan faoliyati muassisning tovarlaridan (resurslaridan) yoki tarmoq infratuzilmasidan foydalanishga bogʻliq boʻlgan hamda xususiy tadbirkorlik subyektlari bilan raqobatlashadigan faoliyat bilan shugʻullanadigan, ushbu korxonaga affillangan shaxslarni tashkil etishga, bundan mazkur affillangan shaxslarning ularni raqobatchilar bilan teng faoliyat shart-sharoitlari bilan taʼminlagan holda boʻlib yuborish natijasida tashkil etilishi hollari mustasno.

3. Belgilab qoʻyilsinki, quyidagilarni nazarda tutuvchi barcha normativ-huquqiy hujjatlar Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Adliya vazirligining tartibga solish taʼsirini baholash hamda Qoʻmitaning raqobat muhitiga taʼsirini baholashi natijalari asosidagi xulosalari mavjud boʻlsagina belgilangan tartibda qabul qilinadi:

xoʻjalik yurituvchi subyektlarga yangi cheklovlar va yangi turdagi ruxsat berish tartib-taomillari, litsenziyalar joriy qilish yoki mavjud cheklov, ruxsat berish tartib-taomillari va litsenziyalanadigan faoliyat turlarini bozor ishtirokchilarining yanada kengroq doirasiga tatbiq qilishni;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni yoki litsenziyalarni olish uchun qoʻshimcha talablar va shartlarni joriy etishni;

yuridik shaxslar ustav kapitalining eng kam miqdoriga nisbatan talablarni oshirishni;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarning belgilangan huquqlarini qisqartirish (kamaytirish) yoki ularga qoʻshimcha majburiyatlar yoxud qoʻshimcha xarajatlar joriy qilishni;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarga har qanday turdagi davlat yordamini, shu jumladan, imtiyoz, kafolat, preferensiyalarni belgilash, shuningdek yangi huquqlar, shu jumladan eksklyuziv huquqlarni berishni.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Qoʻmita bilan birgalikda bir oy muddatda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining tartibga solish taʼsirini baholash toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritsin.

4. Quyidagilar:

2020 — 2024-yillarda tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish strategiyasi 1-ilovaga muvofiq;

2020 — 2024-yillarda tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish strategiyasini amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq;

tadbirkorlik faoliyatiga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatadigan normativ-huquqiy hujjatlarni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni yalpi xatlovdan oʻtkazish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi 3-ilovaga muvofiq;

2024-yilgacha boʻlgan davrda oʻzlariga tartibga solish boʻyicha biriktirilgan tarmoqlarda raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish uchun masʼul vazirlik va idoralar roʻyxati 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra 2021-yil 1-yanvardan boshlab:

a) davlat xaridlari hamda strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalarning xaridlari ijrochilari:

tender va tanlov savdolari hamda eng yaxshi takliflarni tanlab olish yakunlari boʻyicha gʻolib deb rasman eʼlon qilingan kundan yoki toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar yakunlari boʻyicha qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran ikki kun mobaynida davlat xaridlari maxsus axborot portalida tegishli maʼlumotlarni joylashtirish orqali bevosita yoki bilvosita 25 foiz yoki undan koʻp aksiyalarga (ulushga) haqiqatdan nazorat qilishga ega boʻlgan oʻzining yakuniy manfaatdor shaxslari (benefitsiarlari) toʻgʻrisidagi axborotlarni oshkor qilishlari;

oʻzlarining veb-saytlarida va maxsus axborot portalida doimiy asosda tender va tanlov savdolari hamda eng yaxshi takliflarni tanlab olish tartib-taomillari hamda toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar yakunlari boʻyicha imzolangan shartnoma majburiyatlari bajarilishi haqidagi maʼlumotlarni joylashtirib borishga majbur;

6. Qoʻmita Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2020-yil 1-noyabrga qadar:

xalqaro tajribani oʻrganish asosida va raqobat muhitini shakllantirish mexanizmini tubdan takomillashtirishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining “ Raqobat toʻgʻrisida ”gi va “ Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida ”gi qonunlarini birlashtirgan holda yagona qonun loyihasini ishlab chiqsin;

erkin raqobat muhitini olib kirish mumkin boʻlgan monopoliya sohalariga xususiy sektor uchun yoʻl ochish va uni rivojlantirishni nazarda tutgan holda amaldagi qonun hujjatlariga oʻrnatilgan tartibda oʻzgartirish va qoʻshimchalarni kiritsin.

7. Davlat soliq xizmati organlarining 28 ta shtat birliklarini qisqartirish hisobiga:

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi markaziy apparati tuzilmasidagi Biznes muhitini yaxshilash va zamonaviy iqtisodiyotni shakllantirish departamentining shtatlar soni 8 ta shtat birligiga oshirilsin va unga qonun hujjatlari loyihalarini tartibga solish taʼsirini baholash vazifasi yuklatilsin;

Qoʻmita tuzilmasida Davlat koʻmagini berishni nazorat qilish va uning samaradorligini baholash boshqarmasi tashkil qilinsin, unga va Savdolarni nazorat qilish boshqarmasiga qoʻshimcha 20 ta shtat birligi kiritilsin.

8. Ushbu Farmonning 4-ilovasida keltirilgan vazirlik va idoralar Qoʻmita hamda Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda 2021-yil 1-fevralga qadar oʻzlariga tartibga solish boʻyicha biriktirilgan tarmoqlarda raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqsin va ularni tasdiqlash uchun belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

9. Qoʻmita:

a) bir oy muddatda raqobatni taʼminlash va isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish sohasidagi davlat siyosatini tubdan takomillashtirish boʻyicha qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

b) 2020-yil 1-oktabrga qadar Oʻzbekiston Respublikasining “ Raqobat toʻgʻrisida ”gi va “ Davlat xaridlari toʻgʻrisida ”gi qonunlariga davlat buyurtmachilari, strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalar bilan manfaatlar toʻqnashuviga ega boʻlgan shaxslarga, shuningdek oʻzining yakuniy manfaatdor shaxslari (benefitsiarlari) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oshkor qilmagan yoki ular toʻgʻrisida notoʻgʻri maʼlumot taqdim etgan davlat xaridlari hamda strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalar xaridlari ijrochilariga tender va tanlov savdolarida, eng yaxshi takliflarni tanlab olish tartib-taomillarida va toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralarda ishtirokini taqiqlashni va bunday qonun buzilishi holatlari uchun javobgarlikni belgilash toʻgʻrisida taklif kiritsin;

v) Moliya vazirligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Kapital bozorini rivojlantirish agentligi, Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi, tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda:

2020-yil 1-oktabrga qadar davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlarni, shuningdek ularning affillangan shaxslarini va xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish vakolatlari berilgan davlat muassasalarini tashkil etish (qayta tashkil etish)da dastlabki rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni;

2020-yil 15-oktabrga qadar xaridlar jarayonida davlat buyurtmachilari, strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalar oʻzlarining affillangan shaxslari haqidagi, shuningdek xarid qilish tartib-taomillari ishtirokchilari tomonidan oʻzlarining yakuniy manfaatdor shaxslari (benefitsiarlari) haqidagi maʼlumotlarni majburiy oshkor etish toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin;

g) Moliya vazirligi va Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda 2020-yil 1-noyabrga qadar taqdim etilgan imtiyoz miqdorlarini kutilayotgan natijalar va olingan majburiyatlarga, Oʻzbekiston Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va raqobat muhitiga taʼsiri darajasini tizimli ravishda monitoringini yuritish va samaradorligini baholash tartibini tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

d) Moliya vazirligi bilan birgalikda 2021-yil 1-yanvarga qadar strategik ahamiyatga ega boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va korxonalarning eng yaxshi takliflarni tanlab olish yoʻli orqali xaridlarni amalga oshirishni toʻliq elektron shaklda, Internet tarmogʻi orqali onlayn tarzda amalga oshirishga oʻtkazishni taʼminlasin;

e) Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi va Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda xalqaro moliyaviy tashkilotlarning, shu jumladan Jahon banki hamda Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining texnik koʻmagini jalb qilish orqali:

Iqtisodiy hamkorlik va rivojlantirish tashkilotining (OESR) Tovar bozorlarini tartibga solish Indeksi (Product Market Regulation-PMR) asosida respublikada iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida raqobat muhiti diagnostikasini amalga oshirish metodologiyasini ishlab chiqsin hamda xorijiy amaliyot asosida monopoliyaga qarshi kurashishning yangi samarali instrumentlarini joriy qilsin;

yangi tahrirdagi “Raqobat toʻgʻrisidagi” qonuni loyihasini va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarni va uslubiy qoʻllanmalarni ishlab chiqishda yetakchi xalqaro ekspertlarni jalb qilsin;

rivojlangan davlatlarning monopoliyaga qarshi kurashish organlari, shu jumladan Xalqaro raqobat tarmogʻi (International Competition Network) bilan raqobatni himoya qilishdagi dolzarb masalalarning muhokamasini amalga oshirish uchun tizimli muloqotni oʻrnatsin;

monopollashgan sohalarni tahlil qilish va ularda raqobatni rivojlantirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish, shuningdek Qoʻmitaning institutsional salohiyatini oshirishga koʻmaklashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirsin;

j) Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Kapital bozorini rivojlantirish agentligi, Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi, Davlat soliq qoʻmitasi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2021-yil 1-martga qadar amaldagi maʼlumotlar bazalari bilan integratsiyalashgan holda foydalanish imkonini beruvchi, onlayn rejimda tovar va moliya bozorlarida xususiy tadbirkorlik subyektlarining mavjudligini, shuningdek, davlat xaridlarini amalga oshirishda ishtirok etayotgan affillangan shaxslarni aniqlashga xizmat qiluvchi elektron tizimni joriy qilsin.

10. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasiga ommaviy axborot vositalarida ushbu Farmonning maqsad va vazifalarini keng yoritishga oid chiqishlar va tematik dasturlarni tashkil etish tavsiya etilsin.

11. Qoʻmita manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga 1-ILOVA

2020 — 2024-yillarda tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish

1-bob. Strategiyani qabul qilish shart-sharoitlari va zaruriyati

Bugungi kunda, samarali raqobat muhitini yaratish hamda tovarlar va xizmatlar bozoridagi monopoliyani bosqichma-bosqich kamaytirish iqtisodiyotni yanada rivojlantirish va liberallashtirish vazifalarini hal etish uchun ustuvor yoʻnalish boʻlib qolmoqda.

Shu maqsadda, mamlakat iqtisodiyotida davlat ishtirokini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar va bozor mexanizmlariga oʻtish amalga oshirilmoqda.

Soʻnggi yillarda tadbirkorlik faoliyati sohasida 86 ta ayrim litsenziyalanadigan faoliyat turlari va ruxsat berish tartib-tamoyillari, shu jumladan 38 ta turini 16 taga birlashtirish, 25 ta turi boʻyicha rasmiylashtirish muddatlarini qisqartirish hamda 14 ta litsenziya va ruxsat beruvchi hujjatlarni berishni markazlashtirish orqali bekor qilindi va soliq yuki kamaytirildi.

Tadbirkorlik sohasi izchil rivojlanayotgani qayd etilmoqda, soʻnggi uch yilning oʻzidayoq amaldagi tadbirkorlik subyektlari soni 25 foizga oshdi.

Koʻrilayotgan choralar mahalliy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqariladigan koʻplab oziq-ovqat (alkogolsiz ichimliklar, sharbatlar, non, non mahsulotlari, goʻsht va sut mahsulotlari, qandolatchilik mahsulotlari va boshqalar) hamda ayrim nooziq-ovqat tovarlar (mebel, gilam va gilam mahsulotlari, toʻqimachilik va boshqalar) bozorlarida raqobatning rivojlanishini taʼminladi. Qurilish materiallari, kabel va sim mahsulotlari, pul oʻtkazmalari xizmatlari bozorida yirik kompaniyalarning monopoliyasi tugatildi.

Yaratilgan birja mexanizmi bozor ishtirokchilarini yuqori likvidli va monopol turdagi xom ashyo va materiallar bilan bir xilda taʼminlash imkonini berdi. Bugungi kunda Oʻzbekiston respublika tovar xom ashyo birjasi tovar aylanmasining 65 foizini monopol mahsulotlar tashkil etadi.

Amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida soʻnggi yillarda monopol korxonalar soni ikki baravardan ortiqqa kamaydi.

Shu bilan birga, mamlakat iqtisodiyotidagi raqobat muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan quyidagi tizimli muammolar hal etilmagan:

iqtisodiyotda davlatning haddan ziyod yuqori ishtiroki;

narxlarning haddan ortiq tartibga solinishi;

imtiyoz va preferensiyalarning samarasiz tizimi;

biznes subyektlariga yuqori tartibga solish yuki va tarmoq tartibga soluvchi organlarning raqobatni rivojlantirishdan manfaatdor emasligi;

tabiiy monopoliya holatini suiisteʼmol qilish;

raqobatga qarshi holatlarga qarshi kurashish huquqiy mexanizmlarning takomillashmaganligi.

§ 1. Davlatning iqtisodiyotdagi haddan ziyod yuqori ishtiroki

Bugungi kunda tovar va moliya bozorlarida davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar ustun mavqega ega boʻlib qolmoqda, masalan, monopol tashkilotlarning 80 foizi davlat ulushiga ega yoki davlat ulushiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan nazorat qilinadi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning davlatga tegishliligi va davlat tomonidan nazorat qilinishi masalasi qonun hujjatlarida tartibga solinmaganligi tufayli davlatning iqtisodiyotdagi ishtiroki darajasini aniqlashda qiyinchiliklar saqlanib qolmoqda.

Davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar raqobat holatiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan davlat unitar korxonalari (DUK) va shuʼba korxonalar koʻrinishida oʻzlarining nazorati ostidagi tuzilmalar tashkil etmoqda. Bugungi kunda bunday korxonalar soni 4 300 tadan ortiqni tashkil etmoqda, shu jumladan aksiyadorlik va masʼuliyati cheklangan jamiyatlari shaklida — 1 300 tadan ortiq, davlat unitar korxonasi shaklida — 1 800 tadan ortiq va ularning affillangan shaxslari — 1 100 tadan ortiq.

Bozor muhitining rivojlanmaganligi va davlatning iqtisodiyotdagi haddan ziyod yuqori ishtiroki davlat ishtirokidagi alohida xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining samarasizligiga olib kelmoqda, bu esa “oʻzaro kesishuvchi” subsidiyalash, soliq va bojxona imtiyozlari, preferensiyalar, imtiyozli kreditlar taqdim etish koʻrinishidagi davlat koʻmagi orqali qoplanmoqda.

Moliya va kapital bozorlarida (birja, markaziy depozitariy, banklar) davlatning ishtiroki va uning vakolatlarining yuqori konsentratsiyasi saqlanib qolmoqda, bu esa manfaatlar toʻqnashuvini keltirib chiqarmoqda va bozor mexanizmlarining rivojlanishiga toʻsqinlik qilmoqda.

Masalan, fond birjasidagi qimmatli qogʻozlar operatsiyalari boʻyicha hisob-kitob xizmati davlatga tegishli “Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki” AJning monopoliyasi oʻrnatilgan. Umuman olganda, bank sektorining 83 foizi davlat ishtirokida faoliyat koʻrsatmoqda.

§ 2. Narxlarning haddan ortiq tartibga solinishi

Bugungi kunda davlat tomonidan narxlarni tartibga solish (deklaratsiya qilish, tasdiqlash, qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni), tartibga solish koeffitsiyentini, ustama va rentabellikning chegaralangan darajasini oʻrnatish va narxni tartibga solishning boshqa usullari) 30 dan ortiq tovar va xizmatlarga nisbatan amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, tabiiy monopoliyalar sohasida 10 xil turdagi tovar (ish, xizmat)lar tartibga solinishiga qaramasdan, amalda isteʼmolchilar va yetkazib beruvchilar toifalari, shuningdek, hududiy prinsipga qarab oʻrnatiladigan 137 xildagi narx darajalari orqali tartibga solinmoqda.

Monopol korxonalar va tabiiy monopoliya subyektlari tomonidan foydalanilayotgan xarajatlarga asoslangan narxlarni shakllantirish usuli xarajatlarga minimal foydani qoʻshish sxemasidan iborat boʻlib, u xarajatlarning asossiz oʻsishiga undaydi, ishlab chiqarish tannarxining pasayishini ragʻbatlantirmaydi, xarajatlarning oʻsishi esa, narxlar va tariflarning isteʼmolchilar uchun toʻgʻridan-toʻgʻri oshirish hisobiga qoplanadi.

§ 3. Imtiyoz va preferensiyalar taqdim etishning samarasizligi

Davlat koʻmagini koʻrsatishning monopoliyaga qarshi tartibga solish vositalari mavjud emasligi berilayotgan imtiyoz va preferensiyalarning samarasizligiga olib kelmoqda va raqobat muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda.

Soʻnggi yillarda 40 mingdan ziyod xoʻjalik yurituvchi subyektlarga, yaʼni faoliyat yuritayotgan subyektlar umumiy sonining 12 foiziga soliq imtiyozlari berilgan. Bunday vaziyat tovar va moliya bozorlarida teng boʻlmagan sharoitlarni vujudga keltiradi.

§ 4. Biznes subyektlariga tartibga solish yukining yuqoriligi va tarmoqni tartibga soluvchi organlarning oʻz sohasida raqobatni rivojlantirishga manfaatdor emasligi

Vazirlik va idoralarning oʻzlari tomonidan tartibga solinadigan tarmoqlarda raqobatni rivojlantirish boʻyicha faoliyati sustligicha qolmoqda. Iqtisodiyot sohasida mavjud 38 ta davlat organidan faqatgina 11 tasiga oʻz sohasida raqobatni rivojlantirish boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri funksiyalar yuklatilgan.

Bundan tashqari, qonun hujjatlarining tartibga solish taʼsirini va raqobat muhitiga taʼsirini baholashning toʻlaqonli tizimi tatbiq etilmagan.

Buning natijasida, amaldagi 61 gaga yaqin litsenziyalar doirasida 266 tadan ortiq faoliyat turini litsenziyalanishi hamda 137 turdan ortiq ruxsat berish tartib tamoyillarini nazarda tutuvchi qiyin va murakkab litsenziyalash tizimi, shuningdek, biznesga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatuvchi 6 mingdan ortiq normativ-huquqiy hujjat va 40 mingta texnik jihatdan tartibga soluvchi hujjatlarda tadbirkorlik subyektlarining bozorlarga kirishi uchun sunʼiy toʻsiqlar saqlanib qolmoqda.

Qonun hujjatlarida tadbirkorlik va investitsiya faoliyatini amalga oshirish erkinligining barcha asosiy kafolatlari mustahkamlangan boʻlsa-da, Jahon banki maʼlumotlariga koʻra oxirgi yillarda Oʻzbekistonda toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarning sof oqimi koʻrsatkichi pastligicha qolib YAIMga nisbatan 0,5 — 1,2 foizni tashkil etmoqda, Iqtisodiy erkinlik indeksida mamlakatimiz 180 ta davlat orasida 114-oʻrinni egallamoqda, Investitsiya faoliyatini erkinlik indikatori boʻyicha koʻrsatkich 100 dan 20 ga teng boʻlmoqda.

§ 5. Tabiiy monopoliya holatini suiisteʼmol qilish

Cheklangan raqobat muhitiga ega boʻlgan bozorlarning, birinchi navbatda, tabiiy monopoliyalar sohalarining mavjudligi, oʻzaro bogʻliq boʻlgan bozorlarga taʼsir qilib, aksariyat hollarda, ularni monopollashtiradi.

Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, tabiiy monopoliya subyektlariga tabiiy monopoliya sohasiga kiritilmagan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bozorlaridagi raqobatni cheklash uchun oʻz mavqeyidan foydalanishni man etilganligiga qaramasdan, bugungi kunda bir qator oʻzaro bogʻliq raqobat taʼminlash imkoniyati mavjud boʻlgan bozorlar, misol uchun, temir yoʻllari transporti sohasida — temir yoʻllari chiptalarini sotish, yuk vagonlarini taʼmirlash, vagon-restoranlar xizmatlari, vagonlarni tozalash va boshqa bozorlar amalda monopollashtirilgan.

§ 6. Raqobatga qarshi harakatlarga qarshi kurashishning huquqiy mexanizmlari takomillashmaganligi

Bozorga kirish uchun toʻsiqlarni bartaraf etishda, yirik korxonalar monopoliyasiga va “kartel” kelishuvlarga qarshi kurashishda, insofsiz raqobatning oldini olishda taʼsirchan mexanizmlar mavjud emas va amalda monopoliyaga qarshi organning qarorlar qabul qilishda mustaqilligi cheklangan.

Raqobatni cheklashga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha preventiv va oldini oluvchi choralar tizimi shakllanmagan, yirik korxonalarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish boʻyicha bitimlar ustidan tahlil oʻtkazish va samarali monopoliyaga qarshi nazoratni amalga oshirish mexanizmi oʻrnatilmagan, savdolar jarayonida raqobatni cheklashni oldini olishning huquqiy mexanizmlari samarasizligicha qolmoqda, monopoliyaga qarshi organ faoliyati samaradorligining eng muhim koʻrsatkichlari ishlab chiqilmagan.

2-bob. Strategiyaning maqsadi va vazifalari

2.1. Strategiyaning asosiy maqsadi samarali faoliyat yuritadigan bozorlarni va sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish hisobiga iqtisodiy oʻsishni va innovatsiyalarni ragʻbatlantirish, investitsiyalar oqimini oshirish va yangi ish oʻrinlarini yaratish hisoblanadi.

2.2. Strategiyaning asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:

raqobatni himoya qilish va rivojlantirish tizimini transformatsiya qilish;

shaffoflik va kirish uchun teng sharoitlarni taʼminlagan holda samarali faoliyat yuritadigan bozorlarni yaratish;

tadbirkorlik subyektlarining maʼmuriy yukini va xarajatlarini, iqtisodiyotda davlatning ishtiroki darajasini kamaytirish, shuningdek, davlat koʻmagi taqdim etilishini tartibga solish;

narxlarni (tariflarni) davlat tomonidan oqilona tartibga solish tizimini yaratish;

tabiiy monopoliyalar sohalarining raqobat mavjud bozor holatiga oʻtishi uchun toʻsiqlarni bartaraf etish;

raqobat cheklanishini oldini oluvchi vositalarni joriy etish;

raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishiga nisbatan, birinchi navbatda, “kartel” kelishuvlar va til biriktirishlarga nisbatan huquqiy taʼsir choralarini kuchaytirish;

raqamli iqtisodiyotni monopoliyaga qarshi tartibga solishning samarali vositalarini joriy etish;

monopoliyaga qarshi organ faoliyatining shaffofligini va samaradorligini taʼminlash, jamiyatda raqobat madaniyatini va raqobatga qarshi harakatlarning har qanday koʻrinishlariga nisbatan murosasizlikni shakllantirish;

Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining kadrlari salohiyatini tizimli shaklda oshirib borish.

3-bob. Strategiyani amalga oshirish boʻyicha asosiy chora-tadbirlar

3.1. Quyidagilar orqali raqobatni himoya qilish va rivojlantirish tizimini transformatsiya qilish:

bozor ishtirokchilarining xatti-harakatlarini tahlil qilishga oʻtishni nazarda tutuvchi “aqlli” monopoliyaga qarshi tartibga solish modelini joriy qilish, halol raqobatni ragʻbatlantiruvchi tizimni yaratish, jarayonlarni raqamlashtirish orqali raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldindan yoʻl qoʻymaslik (profilaktika) mexanizmlarini joriy etish;

xulq-atvor iqtisodiyoti (behavioral economics) tamoyillariga asoslangan tovar va moliya bozorlarini tahlil qilish vositalarini joriy etish;

Butunjahon iqtisodiy forumi Global raqobatbardoshlik indeksi va Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti tovar bozorini tartibga solish indeksi metodologiyasi asosida tovar va moliya bozorlarida raqobat holatini muntazam diagnostika qilish;

bozor ishtirokchilariga nisbatan maʼmuriy yukni kamaytirish maqsadida monopol korxonalar Davlat reyestri va tabiiy monopoliyalar Davlat reyestrlarini yuritishni bekor qilish;

bozor ulushiga asoslangan ustunlik mavqeni aniqlash mezonlarini qayta koʻrib chiqish va bozordagi ustunligini aniqlashda bozor ishtirokchilarining raqobatga zid xulq-atvorini baholashga oʻtish;

bozor konsentratsiyasini (qoʻshib yuborish va qoʻshib olish) tartibga solishda jarayonlarni raqamlashtirish va raqobatga boʻlgan taʼsirini baholash sifatini oshirish yoʻli bilan yanada takomillashtirilgan mexanizmini yaratish;

tarmoqlardan va faoliyatni halol amalga oshirishdan kelib chiqqan holda xoʻjalik yurituvchi subyektlarni toifalashtirishni nazarda tutuvchi monopoliyaga qarshi davlat nazoratini amalga oshirishda xavf-xatarga asoslangan yondashuvni joriy etish.

3.2. Samarali faoliyat koʻrsatadigan bozorlarni yaratish, ularning shaffofligini va kirish uchun teng sharoitlarni taʼminlash, shu jumladan:

asosiy tovar va moliya bozorlarda bozor ishtirokchilari sonini koʻpaytirish va ular uchun kirishni soddalashtirish hisobiga ularning samaradorligini oshirishni nazarda tutuvchi raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish;

tender savdolari jarayonida raqobat toʻgʻrisidagi qonun buzilishlarini aniqlash mexanizmini kuchaytirish va xususiy tadbirkorlik subyektlariga, shu jumladan kichik biznes subyektlariga davlat xaridlari jarayonlarida qatnashish uchun teng imkoniyat yaratish;

strategik ahamiyatga ega boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va korxonalarga monopoliyaga qarshi talablarni kiritish yoʻli bilan ularning xaridlari jarayonida raqobatni taʼminlash;

birja savdolariga chiqariladigan tovarlar nomenklaturasini kengaytirish va ularga tadbirkorlik subyektlarining erkin kirishini taʼminlash orqali birja savdolari mexanizmini takomillashtirish;

birja savdolari jarayonida yuqori talab davrida narxlarning manipulyatsiyasini oldini olish boʻyicha monopoliyaga qarshi taʼsir koʻrsatish mexanizmini ishlab chiqish;

chakana va ulgurji savdoga nisbatan monopoliyaga qarshi talablarni joriy etish.

3.3. Quyidagilar orqali tadbirkorlik subyektlarining maʼmuriy yuki va xarajatlarini, iqtisodiyotda davlat ishtiroki darajasini kamaytirish va davlat koʻmagini koʻrsatilishini tartibga solish:

normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining raqobatga taʼsirini baholash;

normativ-huquqiy hujjatlarni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni monopoliyaga qarshi qonun hujjatlariga muvofiqligi nuqtai nazaridan “gilotina” usulidan foydalangan holda kompleks oʻrganib chiqish;

amaldagi litsenziya turlari va boshqa ruxsat beruvchi hujjatlarni qayta koʻrib chiqish, keyinchalik ularni kamida ikki baravarga qisqartirish;

davlatning iqtisodiyotda ishtirok etish maqsadlarini belgilash mexanizmini joriy qilish va bozorda xususiy sektor mavjud boʻlgan holda davlat korxonalari tashkil etilishini cheklashni koʻzda tutuvchi “sariq sahifalar” tamoyiliga oʻtish;

raqobat muhitiga salbiy taʼsirini oldini olish maqsadida davlat ishtirokidagi korxonalarni tashkil qilishda monopoliyaga qarshi organ roziligini olish mexanizmini joriy qilish;

davlat organlarining ayrim davlat va xoʻjalik funksiyalarini bajarish uchun xususiy sektorni jalb qilish boʻyicha dasturlarni tayyorlash;

raqobatga salbiy taʼsir koʻrsatadigan davlat organlari tomonidan taʼsis etiladigan, shuningdek, davlat ishtirokidagi yirik xoʻjalik birlashmalari va tabiiy monopoliya subyektlari bilan affillangan davlat unitar korxonalari sonini qisqartirish;

raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga “davlat koʻmagi” tushunchasini hamda imtiyozlar va preferensiyalar berilishida monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olishni nazarda tutuvchi mexanizmni joriy qilish;

imtiyoz va preferensiyalarning reyestrini joriy etish va ularning samaradorligini baholash mezonlarini ishlab chiqish;

davlat tomonidan berilgan imtiyoz va preferensiyalarning samaradorligini tahlil qilish;

oʻzini oʻzi tartibga solish mexanizmi kabi davlat tomonidan tartibga solishga muqobil boʻlgan mexanizmlarni joriy qilish.

3.4. Raqobatni ragʻbatlantiruvchi taʼsirni vujudga keltiruvchi narxlarni shakllantirishning yuqori samarali usullarini qoʻllagan holda narxlarni (tariflarni) davlat tomonidan oqilona tartibga solish tizimini yaratish:

iqtisodiy maqsadga muvofiqligi, isteʼmolchilarning manfaatlari, xarajatlarni kamaytirish, xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan xarajatlarini pasaytirish va sarmoyaning qaytishini ragʻbatlantirishga asoslangan tovar va moliya bozorlaridagi narxlarni (tariflarni) shakllantirishda bozor mexanizmlariga toʻlaqonli oʻtish;

tabiiy monopoliya subyektlari faoliyatida raqobatni ragʻbatlantirish effektini yaratuvchi narxlarni shakllantirishning progressiv bozor mexanizmlarini (investitsiya qilingan sarmoyaning iqtisodiy asoslangan rentabelligi usuli (Regulatory Asset Base), qiyosiy tahlil va boshqalar) joriy qilish;

tartibga solinadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar xarajatlarining asosliligini aniqlash uchun taqqoslanadigan bozorlar va oʻzaro bogʻliq bozorlarda narxlarning “qiyosiy qiymatlari” usulidan foydalanishni nazarda tutadigan tartibga solinadigan narxlardan foydalanishni monitoring qilishning yangi modelini ishlab chiqish.

3.5. Quyidagilar orqali tabiiy monopoliya sohalarining raqobat bozori holatiga oʻtishi uchun toʻsiqlarni bartaraf etish:

tabiiy monopoliya subyektlari faoliyati va ishlashini, shu jumladan oʻzaro bogʻliq bozorlarda raqobat sharoitlarini yaratish imkoniyati nuqtai nazaridan oʻrganib chiqish;

tabiiy monopoliya subyektlari faoliyatining shaffofligini va ularning infratuzilmasiga xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kamsitishsiz kirishini taʼminlash;

elektr energiyasini ishlab chiqarish va sotish funksiyalarini xususiy sektorga oʻtkazish va elektr energiyasining ulgurji bozorini bosqichma-bosqich shakllantirish;

temir yoʻl va havo transportida tashish bozorida raqobatni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish.

3.6. Raqobatni himoya qilishda qonun hujjatlari talablari buzilishiga oldindan yoʻl qoʻymaslik (profilaktika) vositalarini, shu jumladan davlat organlarida va xoʻjalik yurituvchi subyektlarda monopoliyaga qarshi komplayensni — raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiqligini taʼminlash, ularning buzilishi xavf-xatarlarini aniqlash va oldini olish boʻyicha ichki tartib-qoidalar tizimini joriy qilish.

3.7. Quyidagilar orqali til biriktirishlar va “kartel” kelishuvlarini bartaraf etish chora-tadbirlarini kuchaytirish va halol raqobatni ragʻbatlantirish:

ijtimoiy ahamiyatga ega va monopol turdagi tovarlar va xizmatlar narxlarini doimiy kuzatib borishning yangi mexanizmini ishlab chiqish;

til biriktirishlar va “kartel” kelishuvlariga qarshi kurashish boʻyicha huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan bitimlar tuzish;

“kartel” kelishuvlarini aniqlash maqsadida “yumshatuvchi holatlar” dasturi samaradorligini oshirish yoʻli bilan jamoatchilik bilan hamkorlikni kuchaytirish;

raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun, shu jumladan “kartel” kelishuvlari va til biriktirishlarga nisbatan taʼsir choralari va jarima sanksiyalarini qayta koʻrib chiqish;

raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishlariga samarali chek qoʻyish uchun muayyan holatlarda monopoliyaga qarshi aralashuvning quyi chegarasini joriy etish;

nohalol raqobat holatlarini sodir etganlik uchun javobgarlik choralarini kuchaytirish boʻyicha qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish;

intellektual mulk huquqlarini buzadigan nohalol xoʻjalik yurituvchi subyektlar reyestrini yuritish;

informatsion texnologiyalar yordamida Adliya vazirligi bilan axborot almashinuvining yangi mexanizmlarini joriy qilish;

monopoliyaga qarshi kurashish organi huzurida huquqshunoslar, patent vakillari hamda Adliya vazirligi mutaxassislaridan tuzilgan mahsulotning oʻxshashlik darajasini baholash boʻyicha ekspert komissiyasini tashkil qilish.

3.8. Quyidagilar orqali raqamli iqtisodiyotni monopoliyaga qarshi tartibga solishning samarali vositalarini joriy etish:

raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga “raqamli bozorlar” tushunchasini kiritish, ularning geografik va tovar chegaralarini hamda tartibga solish usullarini belgilash;

raqamli bozorlarda ustun mavqeni aniqlash mezonlarini joriy etish;

elektron tijorat orqali savdolarning monopoliyaga qarshi qoidalarini joriy etish;

monopoliyaga qarshi tartibga solish maqsadida “RegTech” (raqamli bozor ishtirokchilari tomonidan raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini samarali qoʻllashga imkon beruvchi tartibga solish texnologiyalari) konsepsiyasiga asoslangan raqamli platformani yaratish;

raqamli bozorlarda innovatsiyalarni ortiqcha tartibga solish hujjatlarisiz sinash imkoniyatini beruvchi maxsus huquqiy rejim — “tartibga solish qumdoni” (regulatory sandbox)ni yaratish.

3.9. Quyidagilar orqali monopoliyaga qarshi organ faoliyatining shaffofligini va samaradorligini taʼminlash, jamiyatda raqobat madaniyatini va raqobatga qarshi harakatlarning har qanday koʻrinishlariga nisbatan murosasizlikni shakllantirish:

jamoat tashkilotlari, ekspertlar va biznes hamjamiyatlari bilan oʻzaro munosabatlarni kuchaytirish va ularni sogʻlom raqobat muhitini taʼminlash ishlariga keng jalb qilish maqsadida “Raqobat 4.0” munozaralar platformasini (maydonchasini) yanada rivojlantirish;

raqobatni rivojlantirishga koʻmaklashish boʻyicha Ekspertlar kengashini tuzish;

raqobatni rivojlantirishga koʻmaklashish boʻyicha nodavlat tashkilotlarni shakllantirish;

Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti metodikasiga muvofiq tovar va moliya bozorlarida raqobat muhitining rivojlanishi koʻrsatkichlaridan foydalangan holda Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi faoliyati samaradorligining asosiy koʻrsatkichlarini (KPI) joriy qilish;

raqobatni cheklash holatlarini aniqlash va taʼsir choralarini qoʻllash tezkorligini oshirish maqsadida Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining faoliyatiga innovatsion ishlanmalar va axborot texnologiyalarini joriy etish;

tadbirkorlik subyektlari uchun raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga oid bozor koʻnikmalarini shakllantirish va bilimlarni oshirish boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil qilish.

3.10. Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining kadr salohiyatini tizimli oshirish, shu jumladan:

oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlariga monopoliyaga qarshi tartibga solish va raqobat huquqi boʻyicha kadrlar tayyorlash boʻyicha maxsus yoʻnalishlarni joriy etish;

Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi markaziy apparati va hududiy organlari xodimlari uchun raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil etish.

4-bob. 2024-yilga qadar erishiladigan Strategiya samaradorligining maqsadli koʻrsatkichlari

1. Monopollashgan tovar bozorlari sonini kamida 45 foizga kamaytirish.

2. Monopol korxonalar sonini 40 foizga qisqartirish.

3. Monopol korxonalarning kamida 80 foizida monopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy qilish.

4. Iqtisodiyotda taqdim etilgan imtiyozlar hajmini YAIM koʻrsatkichiga nisbatan 10 foizgacha kamaytirish.

5. Eksklyuziv huquqlar va preferensiyalarni taqdim etishni koʻzda tutgan normativ-huquqiy hujjatlarning kamida 60 foizini bekor qilish.

6. Iqtisodiy erkinlik indeksida Investitsion faoliyat erkinligi indikatori boʻyicha koʻrsatkichni 20 dan 80 gacha oshirish.

7. Global raqobatbardoshlik indeksida Oʻzbekiston Respublikasining ishtirok etishi va uning koʻrsatkichlarini izchil ravishda yaxshilash.

8. Tovar, moliya va raqamli bozorlar ishtirokchilari sonini kamida 25 foizga oshirish.

9. Davlat xaridlari ishtirokchilari sonini 40 foizga oshirish.

10. Davlatning iqtisodiyotdagi ishtiroki koʻrsatkichini YAIM koʻrsatkichiga nisbatan 40 foizgacha pasaytirish.

11. “Tartibga solish gilotina” usuli foydalangan holda amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlardagi tadbirkorlik faoliyatini qiyinlashtiruvchi va raqobatga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi normalarni kamida 30 foizga qisqartirish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga 2-ILOVA

2020 — 2024-yillarda tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish strategiyasini amalga oshirish boʻyicha

T/r Chora tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi bajarish muddati Masʼullar I. Raqobatni rivojlantirish va himoyalash tizimini transformatsiyasini amalga oshirish 1. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishini oldini olish tizimidan raqobatni himoya qilishda qonun buzilishlarini oldindan yoʻl qoʻymaslik (profilaktik) tizimiga oʻtishni nazarda tutuvchi “aqlli” monopoliyaga qarshi tartibga solishning progressiv modelini yaratish. 1. “Raqobat toʻgʻrisida”gi qonunga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalarni kiritish: monopol tashkilotlar va tabiiy monopoliya subyektlarining reyestrini yuritishni bekor qilish; “ustun muzokara kuchi” tushunchasini kiritish hamda uni nazorat qilish usullarini aniqlashtirish; raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishini samarali oldini olish uchun muayyan hollarda aralashuv uchun quyi chegarani kengaytirish. 2. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishini oldini olishda maxsus koʻrsatmalarni (guidelines) ishlab chiqqan holda tushuntirishlar berish institutidan foydalanishni kengaytirish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 2. Tovar, moliya va raqamli bozorlarni tahlil qilishning moslashuvchan vositalarini, shu jumladan xulq-atvor iqtisodiyoti tamoyillariga asoslangan usullarni joriy etish (behavioral economics). 1. “Raqobat toʻgʻrisida”gi qonunga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, monopol mavqeni aniqlashda muayyan bozor ulushi koʻrsatkichidan voz kechish, asosiy eʼtiborni bozor hukmronligini suiisteʼmol qilish holatlariga qaratish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) 2. Tovar, moliya va raqamli bozorlar ishtirokchilari xulq atvorini tahlil qilish tartibini ishlab chiqish. 2020-yil oktabr 3. Tovar va moliya bozorlari ishtirokchilarining raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga toʻliq rioya qilishini ragʻbatlantiruvchi xulq-atvor iqtisodiyoti yondashuvlarini, shu jumladan “yumshoq turtki berish” (nudging) konsepsiyasini joriy etish maqsadida raqobat siyosatida institutsional innovatsiyalar laboratoriyasini tashkil etish. 2021-yil aprel 3. Iqtisodiyotda raqobat muhiti holatini tahlil qilish. 1. Global raqobatbardoshlik indeksi metodologiyasining “Tovar bozorlarining samaradorligi” indikatori asosida tovar bozorlarida raqobat holatining tahlilini oʻtkazish va “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish. 2020-yil avgust Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 2. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining metodikasi asosida tovar bozorini tartibga solish indeksini (PMR) hisoblash. 2021-yil mart 3. Raqobat holati toʻgʻrisida yillik hisobot tayyorlash. 2020-yil dekabr 4. Sohaviy boshqaruvdan “bozorlarni boshqarish”ga oʻtish. Davlat organlarining nizomlariga oʻzlariga tartibga solish boʻyicha biriktirilgan sohalarda oʻz vazifalari doirasiga raqobatni rivojlantirish boʻyicha funksional majburiyatlarni kiritish yoʻli bilan davlat organlarining raqobatni rivojlantirish masʼuliyatlarini oshirish. 2020-yil dekabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 5. Davlat monopoliyaga qarshi nazoratini amalga oshirishda qonun hujjatlari talablari buzilishi xavf-xatarga asoslangan yondashuvni joriy etish. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirishda xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar faoliyatini xavf-xatar kategoriyalari boʻyicha tasniflash mezonlarini ishlab chiqish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) II. Samarali faoliyat koʻrsatadigan bozorlarni yaratish, shaffoflikni va ularga kirish uchun teng sharoitlarni taʼminlash 6. Tovar va moliya bozorlariga yangi ishtirokchilarning kirishini soddalashtirish. Asosiy tovarlar va moliyaviy bozorlarda raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish, shu jumladan: farmatsevtika bozorida; qurilish va qurilish materiallarini ishlab chiqishda; bank sektorida; telekommunikatsiya xizmatlarida (internet, mobil aloqa); neft mahsulotlarini ishlab chiqarishda; kimyoviy va mineral oʻgʻitlarni ishlab chiqarishda; oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishda. 2020-yil dekabr Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi (S. Kariyev) , Qurilish vazirligi (B. Zakirov), Markaziy bank (M. Nurmuratov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sadikov) , Energetika vazirligi (A. Sultanov) , “Oʻzkimyosanoat ” AJ (J. Mirzamahmudov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 7. Tovar va moliya bozorlarida raqobat shartlarini taʼminlash. Iqtisodiyot tarmoqlari va sohalari kesimida monopoliyaga qarshi talablar va qoidalar ishlab chiqish. 2021-yil yanvar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , tarmoqlarni tartibga soluvchi vazirlik va idoralar 8. Davlat xaridlari sohasida monopoliyaga qarshi tartibga solishni takomillashtirish. 1. Davlat xaridlari jarayonida kelishilgan harakatlarni oldini olish maqsadida “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi qonunga buyurtmachilar vakillarining sonini cheklash va ishtirokchilarning affillanganligiga qoʻyilgan talablarni kiritish. 2. Tender savdolari jarayonida raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzilishini aniqlash tartibini tasdiqlash. 2020-yil noyabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) 9. Xoʻjalik jamiyatlari va strategik ahamiyatga ega korxonalarning xaridlarida raqobatni taʼminlash. Strategik ahamiyatga ega xoʻjalik jamiyatlari va korxonalarning xarid qilish jarayonlariga monopoliyaga qarshi talablarni kiritish. 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 10. Birja savdolari mexanizmini takomillashtirish va birja savdolari uchun tovarlar turlarini kengaytirish. 1. Jarayonni elektronlashtirish orqali yuqori likvidli va monopol turdagi tovarlarning savdoga chiqarilishini monitoring qilish tartibini tasdiqlash. 2. Yuqori talab boʻlgan davrda birja savdolarida monopoliyaga qarshi choralar koʻrish va narxlarning manipulyatsiyasini oldini olish tartibini tasdiqlash. 2021-yil fevral Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 11. Ulgurji va chakana savdo jarayonida raqobatni taʼminlash. Ulgurji va chakana savdo uchun monopoliyaga qarshi talablarni raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga kiritish. 2021-yil may Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) III. Tadbirkorlik subyektlarining maʼmuriy yuki va xarajatlarini, iqtisodiyotda davlat ishtiroki darajasini kamaytirish va davlat koʻmagi koʻrsatilishini tartibga solish 12. Normativ-huquqiy hujjatlarning raqobatga salbiy taʼsirini kamaytirish. 1. Normativ-huquqiy bazaning monopoliyaga qarshi “kompleks taftishni” amalga oshirish — kamida 3 mingta normativ-huquqiy hujjatlarni va 20 mingta texnik tartibga solish boʻyicha hujjatlarni “gilotina” usulidan foydalangan holda raqobatga zid meʼyorlardan tozalash. 2020-yil sentabr — 2021-yil mart Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 2. Normativ-huquqiy hujjatlarning taʼsirini “ex-ante” va “ex-post” tamoyili asosida baholash. 2020 — 2023-yillar 13. Davlat korxonalarini tashkil qilishda raqobatni ragʻbatlantiruvchi mexanizmni joriy qilish. 1. Davlatning iqtisodiyotda ishtirok etishi maqsadlarini belgilash mexanizmini joriy qilish va bozorda xususiy korxonalar mavjud boʻlgan holda davlat korxonalari tashkil etilishini cheklashni koʻzda tutuvchi “sariq sahifalar” tamoyiliga oʻtish. 2. Davlat ishtirokidagi korxonalarni tashkil qilishda monopoliyaga qarshi organ roziligini olish mexanizmini joriy qilish. 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (S. Bekenov) 14. Davlat ishtirokidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlar nazorati ostidagi davlat unitar korxonalari va xoʻjalik yurituvchi subyektlar sonini qisqartirish. 1. Davlat unitar korxonalari, yirik davlat kompaniyalari va tabiiy monopoliya subyektlari bilan affillangan bozorlardagi raqobatga salbiy taʼsir koʻrsatadigan tadbirkorlik subyektlari faoliyatini oʻrganish. 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (S. Bekenov) 2. Davlat unitar korxonalarni boshqa tashkiliy-huquqiy shakllarga aylantirish hamda alohida subyektlar sifatida yirik xoʻjalik birlashmalari tarkibidan ajratish boʻyicha “Yoʻl xaritasini” ishlab chiqish. 2020-yil oktabr 15. Investitsiyalarni jalb qilish orqali davlatning va yirik korxonalarning iqtisodiyotdagi ulushini qisqartirish. 1. Yirik davlat korxonalari va aksiyadorlik jamiyatlarini ommaviy joylashtirishga tayyorlash. 2. Davlat korxonalarida korporativ boshqaruv va moliyaviy hisobdorlikning xalqaro standartlariga oʻtkazish. 3. Muntazam ravishda moliyaviy hisobotlarni va maʼlumotlarni, shu jumladan xorijiy tillarda chop etish orqali davlat korxonalari faoliyatining shaffofligini oshirish. 2020 — 2024-yillar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (S. Bekenov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (Sh. Sharaxmetov) 16. Raqobat muhitini rivojlantirish hamda xususiy sektorni davlat organlari xoʻjalik funksiyalarini bajaruvchi alohida sohalarga jalb qilish. Quyidagi sohalarda akkreditatsiya tizimi va bozor ishtirokchilarini majburiy sugʻurtalashni joriy etish orqali ayrim davlat vazifalarini xususiy sektorga oʻtkazish boʻyicha dasturni ishlab chiqish: qurilishdagi texnik nazorat; sertifikatlashtirish, oʻlchash vositalarini kalibrlash va oʻlchash vositalarini qiyoslash; kadastr ishlarini bajarish. 2021-yil yanvar Qurilish vazirligi (B. Zakirov) , Oʻzbekiston standartlashtirish , metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi (D. Sattarov) , “Davergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi (X. Turaxujayev) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 17. “Davlat koʻmagi”ning samaradorligini oshirish. 1. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida imtiyoz va preferensiyalar koʻrinishidagi “davlat koʻmagi”ni berishda monopoliyaga qarshi kurashish organining oldindan roziligini olish mexanizmini joriy etish. 2. Imtiyoz va preferensiyalarning samaradorligi mezonlarini ishlab chiqish. 3. Imtiyoz va preferensiyalardan foydalanuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxatini shakllantirish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 18. Imtiyoz va preferensiyalarning samaradorligini tahlil qilish. 1. Quyidagi sohalarda imtiyoz va preferensiyalarning samaradorligini oʻrganish: telekommunikatsiyalar; avtomobillarni ishlab chiqarish; elektrotexnika sanoati; qishloq xoʻjaligi mashinasozligi; yogʻ-moy mahsulotlarini ishlab chiqarish; mineral oʻgʻitlarni ishlab chiqarish. 2020-yil dekabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Davlat soliq qoʻmitasi (Sh. Kudbiyev) , Davlat bojxona qoʻmitasi (M. Azimov) 2. Alohida sohalarga berilgan imtiyoz va preferensiyalarni maqbullashtirish (bekor qilish) boʻyicha takliflarni kiritish. 2020-yil dekabr 19. Raqobat muhitiga salbiy taʼsir etuvchi davlat ishtirokidagi yirik monopoliyalarni majburiy boʻlib yuborish. 1. Amaldagi davlat ishtiroki mavjud yirik monopol korxonalarni bozordagi xulq-atvorini tahlil qilish va ularning xatti-harakatlarida raqobat muhitiga salbiy taʼsiri mavjudligini oʻrganish. 2. Raqobat muhitiga salbiy taʼsir etuvchi davlat ishtirokidagi yirik monopoliyalarni belgilangan tartibda majburiy boʻlib yuborish boʻyicha taklif kiritish. 2021-yil mart Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) IV. Tariflarni shakllantirishning yuqori samarali, yaʼni raqobatni ragʻbatlantiruvchi taʼsirni vujudga keltiruvchi usullarni qoʻllagan holda narxlarni (tariflarni) davlat tomonidan oqilona tartibga solish tizimini yaratish 20. Raqobatdosh tovar va moliyaviy bozorlarda narx (tarif)larni shakllantirishda bozor mexanizmiga toʻliq oʻtish. Davlat tomonidan narxlarni tartibga solish (deklaratsiya qilish, tasdiqlash, qatʼiy belgilangan yoki cheklangan narxlarni (tariflarni) oʻrnatish, tartibga soluvchi koeffitsiyent, ustama va rentabellikning chegaralangan darajasi va narxni tartibga solishning boshqa usullari) tartibini qayta koʻrib chiqish. 2020-yil dekabr Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 21. Tabiiy monopoliya subyektlarining narxni shakllantirish usullarini hamda narxni shakllantirishga boʻlgan yondashuvini koʻrib chiqish. Narxlarni shakllantirishda progressiv bozor mexanizmlari (iqtisodiy asoslangan investitsiya qilingan sarmoya rentabelligi (Regulatory Asset Base) usuli, taqqoslash tahlili va boshqa usullar)ni joriy qilish orqali tabiiy monopoliya subyektlarida raqobatni ragʻbatlantirish taʼsirini yaratish. 2021 — 2024-yillar Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (Sh. Sharaxmetov) 22. Tartibga solinadigan narxlar qoʻllanilishi ustidan monitoring qilish mexanizmini takomillashtirish. Tadbirkorlik subyektlarining tartibga solinadigan xarajatlarining asosliligini aniqlash uchun taqqoslov bozorlari va oʻzaro bogʻliq bozorlardagi narxlarning “qiyosiy qiymatlari” usulidan foydalanishni nazarda tutuvchi tartibga solinadigan narxlar qoʻllanilishi ustidan monitoring qilish tartibini ishlab chiqish 2020-yil dekabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) V. Tabiiy monopoliya sohalarining raqobat bozori holatiga oʻtishdagi toʻsiqlarni bartaraf etish 23. Tabiiy monopoliyalar sifatida tasniflash mezonlarini qayta koʻrib chiqish va ushbu sohalarni tubdan qisqartirish. 1. “ Raqobat toʻgʻrisida ” gi va “ Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida ” gi qonunlarni birlashtirish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 2. Tabiiy monopoliyalar subyektlari faoliyati va ishlashi, shu jumladan oʻzaro bogʻliq bozorlarda raqobat sharoitlarini yaratish imkoniyatidan kelib chiqib, tahlillar oʻtkazish. 2021-yil fevral 24. Tabiiy monopoliyalar subyektlari faoliyatining shaffofligini va ularning infratuzilmalaridan kamsitishlarsiz foydalanishni taʼminlash. 1. Tabiiy monopoliyalar subyektlarining namunaviy va boshqa shartnomalarini xatlovdan oʻtkazish. 2. Tabiiy monopoliyalar infratuzilmasiga ulanish (qoʻshilish) asossiz rad etilganligi uchun javobgarlik mexanizmlarini kuchaytirish. 2020-yil noyabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 25. Elektr energetika sohasida raqobatni rivojlantirish. 1. Elektr energiyasining ulgurji bozorini bosqichma-bosqich shakllantirish boʻyicha Dastur tasdiqlash. 2. Elektr energiyasini ishlab chiqarish va taqsimlash funksiyalarini xususiy sektorga berish boʻyicha “Yoʻl xaritasi ” tasdiqlash. 2021-yil aprel Energetika vazirligi (A. Sultanov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 26. Gaz taʼminoti bozorida raqobatni rivojlantirish. Xususiy sektorning raqobat asosida gaz taʼminoti bozoriga kirishini taʼminlash dasturini tasdiqlash. 2021-yil sentabr Energetika vazirligi (A. Sultanov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 27. Temir yoʻllari transporti sohasida raqobatni rivojlantirish. Temir yoʻllari transporti orqali tashishlar bozorida quyidagilarni koʻzda tutuvchi raqobatni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish: temir yoʻllari infratuzilmasini saqlash va tashishlarni amalga oshirish funksiyalarini ajratish orqali temir yoʻllarida tashishlar xususiy bozorini rivojlantirish uchun sharoitlar yaratish imkoniyatini oʻrganish; harakatlanuvchi tarkib operatorlari faoliyatini tartibga solish asoslari va ularning tashuvchilar bilan oʻzaro munosabatlari toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish; kombinatsiyalashgan tashishlarga tarifni hisoblash metodikasini ishlab chiqish (yoʻnalish boʻylab har xil turdagi lokomotivlar yoki turli tashuvchilarning lokomotivlaridan foydalanish); umumiy foydalanishda boʻlmagan yoʻllarning umumiy foydalaniladigan yoʻllarga texnologik ulanishi uchun teng sharoitlarni taʼminlash; vagonlar ayri�oshlash “birja”sini tashkillashtirish, tashishlar logistikasini yanada samarali yaratish. 2021-yil mart Transport vazirligi (E. Ganiyev) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 28. Havo transporti sohasida raqobatni rivojlantirish. 1. Respublikaning barcha hududlarida “ochiq osmon ” rejimini joriy etish dasturini tasdiqlash. 2020-yil dekabr Transport vazirligi (E. Ganiyev) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 2. Havo transportida tashishlar bozorida turli xizmatlarni koʻrsatish uchun xususiy sektor subyektlari kirishini taʼminlash dasturlarini tasdiqlash. 2020-yil dekabr 3. Milliy arzon tashuvchilarni — “loukosterlarni ” yaratish dasturini tasdiqlash. 2021-yil yanvar VI. Raqobatni himoya qilishda qonun hujjatlari buzilishlariga oldindan yoʻl qoʻymaslik (profilaktika) vositalarini joriy etish 29. Monopol korxonalarda va davlat organlarida monopoliyaga qarshi komplayensni joriy etish. 1. Monopol korxonalarda va davlat organlarida monopoliyaga qarshi komplayensni joriy etish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish. 2020-yil sentabr Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (Sh. Sharaxmetov) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (S. Bekenov) 2. Monopol korxonalarda va davlat organlarida monopoliyaga qarshi komplayensni joriy etish. 2020 — 2024-yillarda 30. Raqobatni himoya qilishda qonun hujjatlari buzilishlariga oldindan yoʻl qoʻymaslik (profilaktika) mexanizmini joriy etish. 1. Davlat organlarida va xoʻjalik yurituvchi subyektlarda monopoliyaga qarshi komplayensni — raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etilishini taʼminlash, huquqbuzarlik xavf-xatarlarini aniqlash va oldini olish boʻyicha ichki tartib-qoidalar tizimini joriy qilish va uni monitoring qilish metodologiyasini ishlab chiqish 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (S. Bekenov) 2. Kamida 9 ta korxonalarda tajriba sifatida monopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy etish. 2020-yil dekabr VII. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzganlik, avvalo “kartel” kelishuvlari tuzganlik va til biriktirishlar amalga oshirganlik uchun huquqiy taʼsir choralarini kuchaytirish hamda halol raqobatni ragʻbatlantirish 31. “Kartel” kelishuvlariga qarshi kurashish usullarining samaradorligini oshirish. “Kartel” kelishuvlari va til biriktirish boʻyicha ra?obat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun jarimalar miqdorini oʻzgartirish boʻyicha “Raqobat toʻgʻrisida”gi qonunga oʻzgartirishlar kiritish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 32. “Kartel” kelishuvlari va til biriktirishlarni aniqlashning tahliliy vositalarini takomillashtirish. Ijtimoiy muhim va monopol turdagi tovar va xizmatlarning narxlari darajasini kuzatish tartibini ishlab chiqish. 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) 33. Jamiyatda til biriktirish va “kartel” kelishuvlarning har qanday koʻrinishlariga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish. 1. Ommaviy axborot vositalari va jamoatchilikni keng jalb qilgan holda “kartel”larga qarshi ijtimoiy kompaniyani ishlab chiqish. 2. “Kartel” kelishuvlarini aniqlash maqsadida “yengillashtirish” dasturi samaradorligini oshirish chora-tadbirlarini tasdiqlash. 2020-yil dekabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi (A. Xodjayev) 34. Nohalol raqobatni oldini olish, aniqlash mexanizmlarini takomillashtirish. 1. Ushbu sohada faoliyat yuritayotgan yuristlar, patent ishonchli vakillari va ekspertlaridan iborat monopoliyaga qarshi kurashish organi huzurida mahsulot oʻxshashligini baholash boʻyicha ekspert komissiyasini shakllantirish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Intellektual mulk agentligi (T. Abdusattorov) 2. Intellektual mulk huquqlarini buzuvchi nohalol tadbirkorlik subyektlari reyestrini joriy etish. 2020-yil sentabr 35. Raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari qoʻllanilishi yuzasidan sudyalarning malakasini oshirish tizimini yaratish. Sudyalar Oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi bilan hamkorlikda sudyalar uchun raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha maxsus kurslarni tashkil qilish. 2021-yil Sudyalar Oliy kengashi (U. Mingbayev) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) VIII. Raqamli iqtisodiyotni monopoliyaga qarshi tartibga solishning samarali vositalarini joriy etish 36. Raqamli bozorlarga yangi ishtirokchilar uchun kirish shartlarini soddalashtirish. 1. “Raqobat toʻgʻrisida”gi qonunga “raqamli bozorlar” va ularni monopoliyaga qarshi tartibga solish tushunchalarini kiritish. 2020-yil oktabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Loyiha boshqaruvi milliy agentligi (D. Li) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsi?l?rini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sadikov) 2. Raqamli bozorlarda tartibga solish hujjatlarisiz innovatsiyalarni sinashga imkon beradigan “tartibga solish qumdoni ” konsepsiyasi asosida maxsus huquqiy rejimni yaratish. 2020-2021-yillarda 37. Raqamli bozorlarni monopoliyaga qarshi tartibga solishning samarali vositalarini yaratish. Raqamli bozorlarning tovar va geografik chegaralarini tahlil qilish va aniqlash tartibini ishlab chiqish. 2021-yil aprel Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Loyiha boshqaruvi milliy agentligi (D. Li) 38. Elektron tijorat sohasida raqobat muhitini takomillashtirish. Elektron tijorat jarayonida monopoliyaga qarshi savdo qoidalarini tasdiqlash. 2021-yil Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 39. Raqamli bozorlarda raqobatni himoya qilish boʻyicha profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish. Raqamli bozor ishtirokchilari tomonidan raqobat qonunchiligi talablarini tezkor va samarali bajarilishini taʼminlaydigan RegTech (tartibga solish texnologiyalari) konsepsiyasiga asoslangan raqamli platformani yaratish. 2022-yil Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sadikov) IX. Monopoliyaga qarshi organ faoliyatini ochiqligini taʼminlash va jamiyatda raqobat madaniyatini va raqobatga qarshi xatti-harakatlarga qarshi murosasizlikni shakllantirish 40. Respublikada sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga jamoatchilik tashkilotlarini, ekspert va biznes-hamjamiyatlarni keng jalb qilish. 1. “Raqobat 4.0.” munozaralar maydonchasini yanada rivojlantirish. 2. Raqobatni rivojlantirishga koʻmaklashish boʻyicha Ekspertlar kengashini tuzish. 2020 — 2022-yillar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 41. Jamiyatda raqobat madaniyati va raqobatga qarshi har qanday xatti-harakatlarga nisbatan murosasizlikni shakllantirish. 1. Tadbirkorlik subyektlari uchun bozor koʻnikmalarini rivojlantirish hamda raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga bagʻishlangan oʻquv kurslarini tashkil etish. 2. Raqobatni yanada rivojlantirishga koʻmaklashish maqsadida nodavlat tashkilotlarini yaratish (tuzish, tashkil qilish). 2020 — 2024-yillarda Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (Sh. Sharaxmetov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 42. Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi faoliyatida raqobatni cheklash holatlarini aniqlash va ular boʻyicha tegishli choralarni koʻrishda tezkorlikni taʼminlash maqsadida axborot-texnologiyalarini keng joriy qilish. Monopoliyaga qarshi tartibga solish boʻyicha yagona axborot tizimini yaratish va uni hududiy organlar, barcha davlat organlarining axborot-maʼlumot tizimlariga ulanishini taʼminlash. 2020 — 2022-yillarda Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sadikov) 43. Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi faoliyatining samaradorligini oshirish. Ilgʻor xorijiy amaliyot asosida Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi faoliyati samaradorligini asosiy koʻrsatkichlarini (KPI) ishlab chiqish va joriy etish. 2020-yil sentabr Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 44. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy hokimiyat organlari rahbarlarini raqobat siyosati va raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablaridan xabardorligi va koʻnikmalarini yanada oshirish. Davlat boshqaruvi akademiyasining oʻquv dasturlarida raqobat siyosati boʻyicha maxsus kurslarni joriy qilish. 2020-yil sentabr Davlat boshqaruvi akademiyasi (X. Azizov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) X. Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasining kadrlar salohiyatini tizimli oshirib borish 45. Monopoliyaga qarshi tartibga solish sohasida kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini yaratish. 1. Respublikaning yetakchi oliy taʼlim muassasalarining magistratura yoʻnalishlarida monopoliyaga qarshi tartibga solish va raqobat huquqi yoʻnalishlari boʻyicha maxsus kurslar tashkil etish. 2020-yil sentabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) 2. Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi markaziy apparati va hududiy organlari xodimlari uchun raqobat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini qoʻllashga bagʻishlangan doimiy oʻquv kurslarini tashkil etish. 2020-yil dekabr

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga 3-ILOVA

Tadbirkorlik faoliyatiga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatadigan normativ-huquqiy hujjatlarni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni yalpi xatlovdan oʻtkazish boʻyicha

T / r Chora tadbirlar nomi Bajarish muddati Amalga oshirish shakli Masʼul ijrochilar 1 . “Tartibga solish gilotinasi” usulidan foydalangan holda tadbirkorlik faoliyatiga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatadigan normativ-huquqiy va texnik tartibga solish hujjatlarni yalpi xatlovdan oʻtkazilishini muvofiqlashtirish (keyingi oʻrinlarda — xatlov) boʻyicha davlat organini belgilash, uni oʻtkazish rejasi — “ Yoʻl xaritasi ” ni tayyorlash, xatlovdan oʻtkazilayotgan hujjatlar roʻyxatini tuzish uchun idoralararo komissiyasi tarkibini tasdiqlash hamda vazirlik va idoralarning masʼul xodimlarini tayinlash. 2020-yil sentabr Vazirlar Mahkamasi qarori Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (L. Kudratov) , Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil (D. Kasimov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Yalpi xatlovdan oʻtkazishni muvofiqlashtiruvchi davlat organi huzurida xatlovdan oʻtkazish boʻyicha loyiha ofisini tashkil etish. 2020-yil oktabr Texnik koʻmaklashish mablagʻlarini jalb etish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) 3. Tadbirkorlik subyektlarini “Tartibga solish gilotinasi” j arayoniga jalb etish, asosiy manfaatdor taraflar bilan maslahatlar oʻtkazish, jamoatchilik bilan ishlash rejasini ishlab chiqish. 2020-yil sentabr-oktabr Tashkiliy tadbirlar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 4. Xatlovdan oʻtkazish boʻyicha qoʻllanmani, elektron savolnomani ishlab chiqish. 2020-yil noyabr Qoʻllanma va rahbarlik Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 5. Xorijiy ekspertlarni jalb qilish, loyiha ofisi va idoralararo komissiyasi xodimlarini xatlovdan oʻtkazish tajribasiga ega boʻlgan xorijiy mamlakatlarga tanishuv tashrifini tashkil etish. 2020-yil noyabr — 2021-yil yanvar Amaliy tadbirlar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 6. “Tartibga solish gilotinasi” jarayoni uchun yagona veb-saytni tashkil etish. 2021-yil yanvar Amaliy tadbirlar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 7. Vazirlik va idoralarning masʼul xodimlari uchun “ tartibga solish gilotinasi ” usuli boʻyicha maxsus treninglar tashkil etish. 2020-yil oktabr — dekabr Tashkiliy tadbirlar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 8. “ Tartibga solish gilotinasi ” dasturining mohiyati va maqsadlari toʻgʻrisida keng jamoatchilikka maʼlumot berish, shu jumladan seminar va davra suhbatlarini tashkil etish, yoʻriqnoma va qoʻllanmalar va boshqa tahliliy materiallarni nashr etish. 2020-yil noyabr — 2021-yil yanvar Tashkiliy tadbirlar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 9. Xatlovdan oʻtkaziladigan normativ-huquqiy va texnik tartibga solish hujjatlar roʻyxatini shakllantirish. 2021-yil yanvar Vazirlar Mahkamasining Farmoyishi Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 10. Vazirlik va idoralarning normativ-huquqiy va texnik jihatdan tartibga solish normativ hujjatlarini raqobat va tadbirkorlik faoliyatiga taʼsirini xatlovdan oʻtkazish hamda ularni bekor qilish, qayta koʻrib chiqish yoki saqlab qolish boʻyicha aniq asoslangan takliflarni loyiha ofisiga kiritish. 2021-yil yanvar-fevral Tahliliy materiallar Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar 11. Vazirlik va idoralar tomonidan taqdim etilgan normativ-huquqiy va texnik tartibga solish hujjatlarining shakllantirilgan roʻyxatlarini raqobat va tadbirkorlik faoliyatiga taʼsirini xususiy biznes vakillari va mustaqil ekspertlarni jalb qilgan holda puxta ekspertizadan oʻtkazish. 2021-yil fevral — aprel Ekspertiza xulosasi va hisobot Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar 12. Vazirlik va idoralar bilan ekspertiza xulosalari boʻyicha muhokamalarni oʻtkazish va qayta koʻrib chiqilgan normativ-huquqiy hujjatlarning yakuniy roʻyxatini shakllantirish hamda vazirliklarning shikoyat va apellyatsiyalari boʻyicha muhokamalarni rejalashtirish. 2021-yil aprel Ekspertiza xulosasi va hisobot Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar 13. Qonun hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari toʻplamini ishlab chiqish va uning raqobatga, biznesga va davlat budjetiga taʼsirini baholash. 2021-yil aprel — iyul Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 14. Qonun hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlar toʻplamini tasdiqlash, qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar va texnik tartibga solish hujjatlarini Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari maʼlumotlar milliy bazasiga kiritish. Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasiga kiritilmagan qonun hujjatlarni avtomatik ravishda oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish tartibini joriy etish. 2021-yil avgust-sentabr Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining qarorlari Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga 4-ILOVA

2024-yilgacha boʻlgan davrda oʻzlariga tartibga solish boʻyicha biriktirilgan tarmoqlarda raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish uchun masʼul vazirlik va idoralar

T/r Tarmoq Masʼul vazirlik va idoralar 1. Elektr energiyasi ishlab chiqarish Energetika vazirligi 2. Neftgaz sanoati 3. Temir yoʻl transporti Transport vazirligi 4. Havo transporti 5. Avtomobil transporti 6. Avtomobil yoʻllarini qurish 7. Qurilish Qurilish vazirligi 8. Loyihalashtirish xizmatlari 9. Mobil aloqa xizmatlari Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi 10. Internet xizmatlari 11. Kadastr hujjatlarini tayyorlash Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi 12. Oʻlchov ishlarini olib borish va toposʼyomka xizmatlari 13. Sertifikatsiya va metrologiya “Oʻzstandart” agentligi 14. Avtomobil sanoati Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi 15. Elektrotexnika 16. Metallurgiya 17. Oziq-ovqat va yogʻ-moy sanoati 18. Qurilish materiallari 19. Kimyo sanoati

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 6-iyul,

PF-6019-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 07.07.2020-y., 06/20/6019/1040-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.03.2022-y., 06/22/89/0227-son; 07.07.2023-y., 06/23/108/0460-son; 01.03.2025-y., 06/25/35/0204-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

СТРАТЕГИЯ

«ДОРОЖНАЯ КАРТА»

План мер

Перечень

О дополнительных мерах по дальнейшему развитию конкурентной среды и сокращению государственного участия в экономике

В целях создания эффективной конкурентной среды путем поэтапного снижения монополии на товарных и финансовых рынках в стране реализуются меры, направленные на сокращение участия государства в экономике, отказ от избыточного ценового регулирования и уменьшение влияния государства на экономику.

Вместе с тем стоят неотложные задачи по дальнейшему уменьшению негативного воздействия монополии хозяйствующих обществ с участием государства на конкурентоспособность экономики, повышению эффективности системы предоставления льгот и преференций, а также снижению регуляторной нагрузки на субъекты предпринимательства.

В целях развития конкуренции на товарных и финансовых рынках, создания равных условий для деятельности субъектов предпринимательства, обеспечения открытости и дальнейшего совершенствования процедур государственных закупок, а также в соответствии с Государственной программой по реализации Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах в «Год развития науки, просвещения и цифровой экономики»:

1. Установить, что:

а) Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей Республики Узбекистан (далее — Комитет) в своей деятельности подотчетен Сенату Олий Мажлиса Республики Узбекистан и Президенту Республики Узбекистан;

б) Комитет на постоянной основе вносит непосредственно Президенту Республики Узбекистан информацию при реализации следующих задач:

осуществление государственного контроля за эффективностью государственной помощи, предоставляемой в форме льгот, преференций и эксклюзивных прав на ведение деятельности, а также внесение предложений по их отмене при негативном воздействии на конкурентную среду;

осуществление совместно с Министерством финансов государственного контроля за соблюдением законодательства о государственных закупках, а также за закупками хозяйствующих обществ и предприятий стратегического значения, для которых устанавливается отдельный порядок;

внесение предложений по отмене решений государственных органов, нарушающих требования законодательства о конкуренции и применению мер в отношении их должностных лиц;

выявление и пресечение «картельных» соглашений и сговоров в сотрудничестве с правоохранительными органами;

осуществление контроля за созданием хозяйствующих субъектов с участием государства;

в) Комитет:

взаимодействует с Секретариатом по вопросам макроэкономического анализа, структурных преобразований, финансово-банковской системы, управления государственными активами, развития конкуренции, поддержки предпринимательства и сокращения бедности Кабинета Министров Республики Узбекистан при обеспечении согласованности мер и политики в сфере конкуренции и противодействия монополии, осуществлении структурных реформ, связанных с формированием свободного и конкурентоспособного рынка, а также конкурентных условий при осуществлении процедур государственных закупок, реализации государственных активов;

совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности осуществляет взаимоскоординированные действия по улучшению конкурентной среды в экономике и регионах страны, определению стратегически приоритетных направлений и задач в сфере конкуренции, в том числе проведению институциональных реформ.

2. Установить порядок, в соответствии с которым:

а) с 1 октября 2020 года:

одной из основных задач органов государственного управления, определенных уполномоченными в отраслях и сферах, является улучшение и развитие конкурентной среды с возложением осуществления данных задач на руководителей и их первых заместителей;

создание (реорганизация), за исключением создания в целях укрепления обороноспособности и обеспечения национальной безопасности, хозяйствующих субъектов с участием государства и их аффилированных лиц, а также государственных учреждений, уполномоченных осуществлять хозяйственную деятельность, осуществляется после получения предварительного согласия антимонопольного органа;

хозяйствующий субъект, имеющий конфликт интересов с государственным заказчиком, хозяйственным обществом и предприятием стратегического значения, не может быть участником государственных закупок или отбора наилучших предложений либо прямых переговоров, за исключением государственных закупок, осуществляемых для обеспечения безопасности лиц, подлежащих государственной охране, обороноспособности, безопасности и поддержания внутреннего порядка в Республике Узбекистан, а также связанных с государственными секретами;

государственный заказчик, хозяйственное общество и предприятие стратегического значения до проведения тендерных и конкурсных торгов, отбора наилучших предложений, а также прямых переговоров обязан разместить информацию об аффилированных с ними лицах на специальном информационном портале государственных закупок;

б) не допускается:

создание предприятия с участием государства и их аффилированных лиц в сферах с развитой конкуренцией, когда на товарном или финансовом рынке функционируют пять и более субъектов частного предпринимательства;

создание республиканскими органами исполнительной власти, органами государственной власти на местах, в том числе государственными учреждениями, осуществляющими лицензирование отдельных видов деятельности, выдачу документов разрешительного характера, принимающими посредством специальной электронной системы уведомления, наделенными полномочиями по регистрации или аккредитации, а также государственными целевыми фондами предприятий с их участием в сферах, где им предоставлены полномочия по осуществлению лицензирования отдельных видов деятельности, выдаче документов разрешительного характера, принятию посредством специальной электронной системы уведомлений, а также регистрации или аккредитации;

создание предприятия с участием государства, являющимся единым поставщиком или наделенным данным правом либо имеющим доминирующее положение, аффилированных с ним лиц, деятельность которых зависит от использования товаров (ресурсов) или сетевой инфраструктуры учредителя, и которые занимаются деятельностью, конкурирующей с субъектами частного предпринимательства, за исключением случаев создания данных аффилированных лиц в результате их разделения с обеспечением равных с конкурентами условий деятельности.

3. Установить, что все нормативно-правовые акты, предусматривающие следующее, принимаются в установленном порядке исключительно при наличии заключения Министерства экономического развития и сокращения бедности и Министерства юстиции об оценке регуляторного воздействия, а также Комитета — на основе результатов оценки воздействия на конкурентную среду:

введение новых ограничений и новых видов разрешительных процедур, лицензий хозяйствующим субъектам или распространение действующих ограничений, разрешительных процедур и лицензируемых видов деятельности на более широкий круг участников рынка;

введение дополнительных требований и условий для получения разрешительных документов или лицензий;

повышение требований к минимальному размеру уставного капитала юридических лиц;

ограничение (уменьшение) установленных прав хозяйствующих субъектов или введение для них дополнительных обязательств либо дополнительных расходов;

установление для хозяйствующих субъектов любых видов государственной помощи, в том числе льгот, гарантий, преференций, а также предоставление новых прав, в том числе эксклюзивных.

Министерству экономического развития и сокращения бедности совместно с Комитетом в месячный срок разработать и внести на утверждение в Кабинет Министров Положение об оценке регуляторного воздействия проектов нормативно-правовых актов.

4. Утвердить:

Стратегию развития конкуренции на товарных и финансовых рынках в 2020 — 2024 годах согласно приложению № 1 ;

«Дорожную карту» по реализации Стратегии развития конкуренции на товарных и финансовых рынках в 2020 — 2024 годах согласно приложению № 2 ;

План мер по проведению сплошной инвентаризации нормативно-правовых актов и нормативных актов в сфере технического регулирования, непосредственно влияющих на предпринимательскую деятельность, согласно приложению № 3 ;

перечень министерств и ведомств, ответственных за разработку программ развития конкуренции на период до 2024 года, за которыми закреплено регулирование отраслей, согласно приложению № 4 .

5. Установить порядок, в соответствии с которым с 1 января 2021 года:

а) исполнители государственных закупок, а также закупок хозяйственных обществ и предприятий стратегического значения обязаны:

в течение двух дней со дня официального объявления их победителями по итогам тендерных и конкурсных торгов, отбора наилучших предложений, а также результатов прямых переговоров раскрыть информацию о своих конечных выгодоприобретателях (бенефициарах), которые имеют действительный контроль путем прямого или косвенного владения 25 и более процентов их акций (долей), посредством размещения соответствующих сведений на специальном информационном портале государственных закупок;

на постоянной основе размещать на своих веб-сайтах и специальном информационном портале сведения о состоянии выполнения обязательств по договорам, заключенным по результатам тендерных и конкурсных торгов, процедуры отбора наилучших предложений, а также прямых переговоров;

6. Комитету совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, заинтересованными министерствами и ведомствами в срок до 1 ноября 2020 года:

на основе изучения международного опыта разработать единый проект закона путем объединения законов Республики Узбекистан « О конкуренции » и « О естественных монополиях », предусматривающий кардинальное совершенствование механизма формирования конкурентной среды;

внести в установленном порядке изменения и дополнения в действующие акты законодательства, предусмотрев обеспечение доступа для частного сектора и его развитие в тех монопольных сферах, в которых имеются возможность для создания свободной конкурентной среды.

7. За счет сокращения 28 штатных единиц органов государственной налоговой службы:

увеличить штатную численность Департамента по улучшению бизнес-среды и формированию современной экономики в структуре центрального аппарата Министерства экономического развития и сокращения бедности Республики Узбекистан на 8 штатных единиц, возложив на него задачи по оценке регуляторного воздействия проектов актов законодательства;

образовать в структуре Комитета Управление по контролю за предоставлением государственной помощи и оценке ее эффективности, и представить ему и Управлению контроля за торгами дополнительно 20 штатных единиц.

8. Министерствам и ведомствам, указанным в приложении № 4 к настоящему Указу, совместно с Комитетом и Министерством экономического развития и сокращения бедности Республики Узбекиста в срок до 1 февраля 2020 года разработать и в установленном порядке внести на утверждение в Кабинет Министров программы развития конкуренции в отраслях, регулирование которых закреплено за ними.

9. Комитету:

а) в месячный срок внести в Кабинет Министров проект постановления о коренном совершенствовании государственной политики в области обеспечения конкуренции и защиты прав потребителей;

б) в срок до 1 октября 2020 года внести предложение об установлении в законах Республики Узбекистан « О конкуренции » и « О государственных закупках » об установлении запрета для участия в конкурсных и тендерных торгах, отборе наилучших предложений и прямых переговорах лицам, имеющим конфликт интересов с государственными заказчиками, хозяйственными обществами и предприятиями стратегического значения, а также исполнителям государственных закупок и закупок хозяйственных обществ и предприятий стратегического значения, не раскрывшим сведения либо представившим недостоверные сведения о своих конечных выгодоприобретателях (бенефициарах), и ответственности за такие нарушения закона;

в) совместно с Министерством финансов, Агентством по управлению государственными активами, Агентством по развитию рынка капитала, Агентством государственных услуг при Министерстве юстиции, заинтересованными министерствами и ведомствами разработать:

в срок до 1 октября 2020 года Положение о порядке получения предварительного согласия на создание (реорганизацию) хозяйствующих субъектов с участием государства, аффилированных с ними лиц, а также государственных учреждений, уполномоченных осуществлять хозяйственную деятельность;

в срок до 15 октября 2020 года Положение об обязательном раскрытии государственными заказчиками, хозяйственными обществами и предприятиями стратегического значения информации об аффилированных с ними лицах, а также участниками закупочных процедур информации о своих конечных выгодоприобретателях (бенефициарах) в процессе закупок;

г) совместно с Министерством финансов и Министерством экономического развития и сокращения бедности в срок до 1 ноября 2020 года внести на утверждение в Кабинет Министров порядок осуществления системного мониторинга и оценки эффективности предоставленных размеров льгот ожидаемым результатам и принятым обязательствам, уровня влияния на социально-экономическое развитие и конкурентную среду в Республике Узбекистан;

д) совместно с Министерством финансов в срок до 1 января 2021 года обеспечить перевод осуществления закупок хозяйственных обществ и предприятий стратегического значения путём отбора наилучших предложений полностью в электронную форму в режиме онлайн через сеть Интернет;

е) совместно с Министерством инвестиций и внешней торговли и Министерством экономического развития и сокращения бедности путем привлечения технической помощи международных финансовых институтов, в том числе Всемирного банка и Европейского банка реконструкции и развития:

разработать методологию диагностики конкурентной среды во всех отраслях экономики страны на основе Индекса регулирования товарных рынков (Product Market Regulation-PMR) Организации экономического сотрудничества и развития (ОЭСР) и внедрить новые эффективные инструменты антимонопольного регулирования на основе зарубежной практики;

привлечь ведущих международных экспертов для разработки проекта закона «О конкуренции» в новой редакции и других нормативно-правовых актов и методологических пособий;

наладить системный диалог с антимонопольными органами развитых стран, в том числе с Международной конкурентной сетью (International Competition Network) для проведения обсуждения актуальных вопросов защиты конкуренции;

реализовать меры по анализу монополизированных отраслей и разработать предложения по развитию в них конкуренции, а также оказанию содействия в повышении институционального потенциала Комитета;

ж) совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерством финансов, Государственным комитетом по статистике, Агентством по управлению государственными активами, Агентством по развитию рынка капитала, Агентством государственных услуг при Министерстве юстиции, Государственным налоговым комитетом, а также другими заинтересованными министерствами и ведомствами в срок до 1 марта 2021 года внедрить электронную систему, предоставляющую возможность его использования путем интеграции с действующими базами данных, служащую для определения в режиме онлайн наличия субъектов частного предпринимательства на товарных и финансовых рынках, а также аффилированных лиц, участвующих в осуществлении государственных закупок.

10. Рекомендовать Национальному информационному агентству Узбекистана и Национальной телерадиокомпании Узбекистана организовывать в средствах массовой информации выступления и тематические программы по широкому освещению целей и задач настоящего Указа.

11. Комитету совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.

12. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан З.Ш. Низомиддинова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2020 года № УП-6019

развития конкуренции на товарных и финансовых рынках в 2020 — 2024 годах

Глава 1. Условия и необходимость принятия Стратегии

В настоящее время создание эффективной конкурентной среды и поэтапное снижение монополии на рынке товаров и услуг остаются приоритетным направлением для решения задач по дальнейшему развитию и либерализации экономики.

С этой целью реализуются меры, направленные на сокращение участия государства в экономике страны и осуществляется переход на рыночные механизмы.

В последние годы в сфере предпринимательской деятельности снижена налоговая нагрузка и отменены 86 отдельных лицензируемых видов деятельности и разрешительных процедур, в том числе путем объединения 38 видов в 16, сокращения сроков оформления по 25 видам и централизации выдачи 14 лицензий и разрешительных документов.

Отмечается последовательное развитие сферы предпринимательства, только за последние три года количество действующих субъектов предпринимательства увеличилось на 25 процентов.

Принимаемые меры обеспечили развитие конкуренции на многих рынках продовольственных товаров (безалкогольных напитков, соков, хлебных, хлебобулочных изделий, мясомолочных, кондитерских изделий и других) и отдельных рынках непродовольственных товаров (мебели, ковров и ковровых изделий, текстильной продукции и других), производимых отечественными производителями. На рынке строительных материалов, кабельно-проводниковой продукции, услуг по денежным переводам ликвидирована монополия крупных компаний.

Созданный биржевой механизм дал возможность равного обеспечения участников рынка высоколиквидными и монопольными видами сырья и материалов. В настоящее время 65 процентов товарооборота Узбекской республиканской товарно-сырьевой биржи приходится на монопольную продукцию.

В результате осуществляемых реформ за последние годы количество предприятий-монополистов уменьшилось более чем в два раза.

Вместе с тем остаются нерешенными следующие системные проблемы, негативно влияющие на конкурентную среду в экономике страны:

чрезмерное участие государства в экономике;

чрезмерное регулирование цен;

неэффективная система льгот и преференций;

высокая регуляторная нагрузка на субъекты бизнеса и незаинтересованность отраслевых органов регулирования в развитии конкуренции;

злоупотребление естественным монопольным положением;

несовершенство правовых механизмов борьбы с антиконкурентными проявлениями.

§ 1. Чрезмерное участие государства в экономике

В настоящее время на товарных и финансовых рынках доминируют хозяйствующие субъекты с участием государства, к примеру, 80 процентов организаций-монополистов имеют государственную долю или контролируются хозяйствующими субъектами с государственной долей.

В связи с неурегулированностью в законодательстве вопроса принадлежности хозяйствующих субъектов государству и осуществления государством контроля сохраняются сложности в определении степени участия государства в экономике.

Хозяйствующие субъекты с участием государства создают подконтрольные им структуры в форме государственных унитарных предприятий (ГУП) и дочерних предприятий, негативно воздействующих на конкуренцию. В настоящее время количество таких предприятий составляет более 4 300, в том числе в форме акционерных обществ и обществ с ограниченной ответственностью — более 1 300, в форме государственных унитарных предприятий — более 1 800 и их аффилированных лиц — более 1 100.

Неразвитость рыночной среды и чрезмерное участие государства в экономике приводят к неэффективности деятельности отдельных хозяйствующих субъектов с участием государства, что компенсируется государственной поддержкой в форме перекрестного субсидирования, предоставления налоговых и таможенных льгот, преференций и льготных кредитов.

Сохраняется высокая концентрация участия и полномочий государства на финансовых рынках и рынках капитала (биржах, центральном депозитарии, банках), что порождает конфликт интересов и препятствует развитию рыночных механизмов.

Например, на обслуживание расчетов по операциям с ценными бумагами на фондовой бирже установлена монополия АО «Национальный банк внешнеэкономической деятельности Республики Узбекистан», принадлежащего государству. В целом, 83 процентов банковского сектора осуществляют деятельность с участием государства.

§ 2. Чрезмерное регулирование цен

На сегодняшний день государственное регулирование цен (декларирование, утверждение, установление фиксированных или предельных цен (тарифов), регулирующего коэффициента, установление наценок и предельного уровня рентабельности и другие методы регулирования цен) осуществляется в отношении более 30 товаров и услуг.

Вместе с тем несмотря на то, что в области естественных монополий регулируются тарифы на 10 видов товаров (работ, услуг), фактически применяются 137 различных уровней цен, устанавливаемых исходя из категорий потребителей и поставщиков, а также территориального принципа.

Основанный на расходах метод ценообразования, который используется предприятиями-монополистами и субъектами естественных монополий, состоит из схемы прибавления минимальной прибыли к расходам, что приводит к необоснованному росту затрат, не стимулирует снижение себестоимости производства, а рост затрат в свою очередь возмещается за счет прямого повышения цен и тарифов для потребителей.

§ 3. Неэффективность предоставления льгот и преференций

Отсутствие инструментов антимонопольного регулирования предоставления государственной помощи приводит к неэффективности предоставляемых льгот и преференций и оказывает негативное воздействие на конкурентную среду.

За последние годы более 40 тысячам хозяйствующих субъектов, а именно 12 процентам от общего числа действующих хозяйствующих субъектов, предоставлены налоговые льготы. Такая ситуация порождает неравные условия на товарных и финансовых рынках.

§ 4. Высокая регуляторная нагрузка на субъекты бизнеса и незаинтересованность отраслевых органов регулирования в развитии конкуренции в своей отрасли

Деятельность министерств и ведомств по развитию конкуренции в регулируемых ими отраслях остается крайне неэффективной. Лишь на 11 из 38 государственных органов, действующих в сфере экономики, прямо возложены функции по развитию конкурентной среды в своей отрасли.

Кроме того, не внедрена полноценная система оценки регуляторного воздействия и воздействия на конкурентную среду актов законодательства.

В результате сохраняется трудная и сложная система лицензирования, предусматривающая лицензирование более 266 видов деятельности и более 137 видов разрешительных процедур в рамках действующей 61 лицензии, а также в более 6 тысячах нормативно-правовых актах и 40 тысячах документах технического регулирования, непосредственно влияющих на бизнес, сохраняются искусственные барьеры, ограничивающие доступ субъектов предпринимательства на рынки.

Несмотря на закрепление в законодательстве всех основных гарантий свободы осуществления предпринимательской и инвестиционной деятельности, по данным Всемирного банка за последние годы в Узбекистане чистый приток прямых иностранных инвестиций остается низким и составляет 0,5 — 1,2 процента по отношению к ВВП, в Индексе экономической свободы страна занимает 114-е место из 180 стран, по Индикатору свободы инвестиционной деятельности показатель равен 20 из 100.

§ 5. Злоупотребление естественным монопольным положением

Наличие рынков, имеющих ограниченную конкурентную среду, в первую очередь сфер естественных монополий, оказывает влияние на взаимосвязанные рынки, в большинстве случаев монополизируя их.

Несмотря на запрет использования субъектами естественных монополий своего положения для ограничения конкуренции на рынках товаров (работ, услуг), не отнесенных к сфере естественных монополий, установленный в законодательстве о естественных монополиях, на практике рынки, имеющие возможность обеспечения взаимосвязанной конкуренции, например, в сфере железнодорожного транспорта — при реализации железнодорожных билетов, ремонте грузовых вагонов, услугах вагонов-ресторанов, чистке вагонов и других, на сегодняшний день монополизированы.

§ 6. Несовершенство правовых механизмов борьбы с антиконкурентными проявлениями

Отсутствуют действенные механизмы устранения барьеров для входа на рынки, а также борьбы с монополией крупных предприятий и «картельными» соглашениями, предупреждения недобросовестной конкуренции, а также практически ограничена самостоятельность антимонопольного органа в принятии решений.

Не сформирована система превентивных и упреждающих мер по недопущению ограничения конкуренции, не налажен механизм анализа и действенного антимонопольного контроля за сделками по слиянию и присоединению крупных предприятий, остаются неэффективными правовые механизмы сдерживания ограничения конкуренции в процессе торгов, а также не разработаны ключевые показатели эффективности деятельности антимонопольного органа.

Глава 2. Цель и задачи Стратегии

2.1. Основной целью Стратегии является стимулирование экономического роста и инноваций за счет формирования рынков, ведущих эффективную деятельность, и здоровой конкурентной среды, увеличение притока инвестиций и создание новых рабочих мест.

2.2. Основными задачами Стратегии являются:

трансформация системы защиты и развития конкуренции;

создание рынков, ведущих эффективную деятельность, с обеспечением прозрачности и равных условий доступа к ним;

снижение административного бремени и издержек субъектов предпринимательства и уровня участия государства в экономике, а также упорядочение предоставления государственной помощи;

создание системы рационального государственного регулирования цен (тарифов);

устранение барьеров для перехода сфер естественных монополий в состояние рынка с конкурентной средой;

внедрение инструментов предупреждения ограничения конкуренции;

усиление мер правового воздействия за нарушение требований законодательства о конкуренции, в первую очередь по отношению к «картельным» соглашениям и сговорам;

внедрение эффективных инструментов антимонопольного регулирования цифровой экономики;

обеспечение прозрачности и эффективности деятельности антимонопольного органа, формирование в обществе культуры конкуренции и атмосферы нетерпимости к любым проявлениям антиконкурентных действий;

повышение на системной основе кадрового потенциала Комитета по развитию конкуренции и защите прав потребителей.

Глава 3. Основные меры по реализации Стратегии

3.1. Трансформация системы защиты и развития конкуренции путем:

внедрения модели «умного» антимонопольного регулирования, предусматривающей переход к анализу поведения участников рынка, создание системы стимулирования добросовестной конкуренции, внедрение превентивных механизмов раннего предупреждения нарушения (профилактики) требований законодательства посредством цифровизации процессов;

внедрения инструментов анализа товарных и финансовых рынков, основанных на принципах поведенческой экономики (behavioral economics);

ведения регулярной диагностики состояния конкуренции на товарных и финансовых рынках на основе Индекса глобальной конкурентоспособности Всемирного экономического форума и методологии Индекса регулирования товарных рынков Организации экономического сотрудничества и развития;

отмены ведения Государственного реестра предприятий-монополистов и Государственного реестра субъектов естественных монополий в целях снижения административной нагрузки на участников рынков;

пересмотра критериев определения доминирующего положения, основанного на рыночной доле, и перехода к оценке антиконкурентного поведения участников рынка при определении доминирования на рынке;

создания более совершенного механизма регулирования рыночной концентрации (слияния и присоединения) посредством цифровизации процессов и повышения качества анализа влияния на конкуренцию;

внедрения подхода, основанного на рисках, предусматривающего категорирование хозяйствующих субъектов исходя из отраслей и добросовестности ведения деятельности при осуществлении государственного антимонопольного надзора;

3.2. Создание эффективно функционирующих рынков, обеспечение прозрачности и равных условий доступа к ним, в том числе:

разработка программ развития конкуренции, предусматривающих повышение эффективности рынка основных товаров и финансовых рынков за счет увеличения числа участников и упрощения доступа на данные рынки;

усиление механизма выявления нарушений законодательства о конкуренции в ходе тендерных торгов и обеспечения равных условий для участия субъектов частного предпринимательства, в том числе субъектов малого бизнеса, в процессе государственных закупок;

обеспечение конкуренции в процессе закупок хозяйствующих обществ и предприятий стратегического значения путем применения к ним антимонопольных требований;

совершенствование механизма биржевых торгов путем расширения номенклатуры товаров, выставляемых на биржевые торги, и обеспечения свободного доступа к ним субъектов предпринимательства;

разработка механизма антимонопольного воздействия по предотвращению ценовых манипуляций в процессе биржевых торгов в период высокого спроса;

внедрение антимонопольных требований в отношении розничной и оптовой торговли.

3.3. Снижение административного бремени, издержек субъектов предпринимательства и степени участия государства в экономике, а также регулирование предоставления государственной помощи путем:

оценки воздействия на конкуренцию проектов нормативно-правовых актов;

комплексного изучения нормативно-правовых актов и нормативных документов в области технического регулирования с использованием метода «гильотины» с точки зрения их соответствия антимонопольному законодательству;

пересмотра действующих видов лицензий и иных документов разрешительного характера с последующим сокращением их не менее чем в два раза;

внедрения механизма определения целей участия государства в экономике и перехода на принцип «желтых страниц», предусматривающего ограничение создания государственных предприятий в случае присутствия на рынке частного сектора;

внедрения механизма получения согласия антимонопольного органа при создании предприятий с государственным участием в целях предупреждения негативного влияния на конкурентную среду;

подготовки программ по привлечению частного сектора к выполнению отдельных государственных и хозяйственных функций государственных органов;

сокращения количества государственных унитарных предприятий, учреждаемых государственными органами, а также аффилированных с крупными хозяйственными объединениями с государственным участием и субъектами естественных монополий, негативно воздействующих на конкуренцию;

внедрения в законодательство о конкуренции понятия «государственная помощь» и механизма, предусматривающего получение предварительного согласия антимонопольного органа при предоставлении льгот и преференций;

внедрения реестра льгот и преференций и разработки критериев оценки их эффективности;

анализа эффективности льгот и преференций, предоставленных государством;

внедрения альтернативных механизмов государственного регулирования, таких как механизм саморегулирования.

3.4. Создание системы рационального государственного регулирования цен (тарифов) с применением высокоэффективных методов формирования цен, порождающих эффект стимулирования конкуренции путем:

полноценного перехода на рыночные механизмы при формировании цен (тарифов) на товарных и финансовых рынках, основанные на экономической целесообразности, интересах потребителей, уменьшении расходов, поощрения снижения издержек и эффективной окупаемости капитала хозяйствующих субъектов;

внедрения прогрессивных рыночных механизмов формирования цен в деятельность субъектов естественных монополий (метода экономически обоснованной рентабельности инвестированного капитала (Regulatory Asset Base), сравнительного анализа и других), создающих эффект стимулирования конкуренции;

разработки новой модели ведения мониторинга применения регулируемых цен, предусматривающей использование метода «сравнительных значений» цен на сопоставимых и взаимосвязанных рынках для определения обоснованности затрат регулируемых хозяйствующих субъектов.

3.5. Устранение барьеров для перехода сфер естественных монополий в состояние конкурентного рынка путем:

изучения деятельности и функционирования субъектов естественных монополий, в том числе с точки зрения возможности создания конкурентных условий на взаимосвязанных рынках;

обеспечения прозрачности деятельности субъектов естественных монополий и доступа хозяйствующих субъектов к их инфраструктуре без дискриминации;

передачи частному сектору функций по производству и продаже электроэнергии и поэтапного формирования оптового рынка электроэнергии;

разработки программы развития конкуренции на рынке перевозок железнодорожным и воздушным транспортом.

3.6. Внедрение инструментов раннего предупреждения (профилактики) нарушения требований законодательства о защите конкуренции, в том числе антимонопольного комплаенса — системы правил внутреннего распорядка в государственных органах и хозяйствующих субъектах по обеспечению соответствия законодательству о конкуренции, выявлению и предупреждению рисков их нарушения.

3.7. Усиление мер по пресечению «картельных» соглашений и сговоров и стимулированию добросовестной конкуренции путем:

разработки нового механизма постоянного наблюдения за ценами на социально значимые и монопольные виды товаров и услуг;

заключения соглашений с правоохранительными органами о борьбе с «картельными» соглашениями и сговорами;

усиления сотрудничества с общественностью посредством повышения эффективности программы «смягчающие обстоятельства» в целях выявления «картельных» соглашений;

пересмотра мер воздействия и штрафных санкций за нарушение законодательства о конкуренции, в том числе в отношении «картельных» соглашений и сговоров;

установления в определенных случаях нижней границы антимонопольного вмешательства в целях эффективного пресечения нарушений законодательства о конкуренции;

внесения изменений в законодательство об усилении мер ответственности по случаям недобросовестной конкуренции;

ведения реестра недобросовестных хозяйствующих субъектов, нарушающих права интеллектуальной собственности;

внедрения новых механизмов обмена информацией с Министерством юстиции посредством информационных технологий;

создания экспертной комиссии по оценке степени сходства продукции при антимонопольном органе, состоящей из юристов, патентных поверенных и специалистов Министерства юстиции.

3.8. Внедрение эффективных инструментов антимонопольного регулирования цифровой экономики путем:

введения в законодательство о конкуренции понятия «цифровые рынки», определения их географических и товарных границ и методов регулирования;

внедрения критериев определения доминирующего положения на цифровых рынках;

внедрения антимонопольных правил торговли посредством электронной коммерции;

создания цифровой платформы, основанной на концепции RegTech (регуляторные технологии, предоставляющие возможность участникам цифровых рынков эффективно применять требования законодательства о конкуренции) в целях антимонопольного регулирования;

создания специального правового режима — «регуляторных песочниц» (regulatory sandbox), позволяющего испытывать инновации на цифровых рынках без излишней регулятивной документации.

3.9. Обеспечение прозрачности и эффективности деятельности антимонопольного органа, формирование в обществе культуры конкуренции и атмосферы нетерпимости к любым проявлениям антиконкурентных действий путем:

дальнейшего развития дискуссионной платформы (площадки) «Конкуренция 4.0.» в целях укрепления взаимоотношений с общественными организациями, экспертным и бизнес-сообществами и их широкого привлечения к работе по обеспечению здоровой конкурентной среды;

создания Экспертного совета по содействию развитию конкуренции;

формирования негосударственных организаций по содействию развитию конкуренции;

внедрения ключевых показателей эффективности (KPI) деятельности Комитета по развитию конкуренции и защите прав потребителей с использованием индикаторов развития конкурентной среды на товарных и финансовых рынках в соответствии с методикой Организации экономического сотрудничества и развития;

внедрения инновационных разработок и информационных технологий в деятельность Комитета по развитию конкуренции и защите прав потребителей в целях повышения оперативности выявления случаев ограничения конкуренции и применения мер воздействия;

организации для субъектов предпринимательства учебных курсов по формированию рыночных навыков и повышению знаний законодательства о конкуренции.

3.10. Системное повышение кадрового потенциала Комитета по развитию конкуренции и защите прав потребителей, в том числе:

внедрение в учебные программы высших образовательных учреждений специальных направлений по подготовке кадров в области антимонопольного регулирования и конкурентного права;

организация учебных курсов для работников центрального аппарата и территориальных органов Комитета по развитию конкуренции и защите прав потребителей по применению законодательства о конкуренции.

Глава 4. Целевые показатели эффективности Стратегии, достигаемые к 2024 году

1. Уменьшение количества монополизированных товарных рынков не менее чем на 45 процентов.

2. Сокращение количества предприятий-монополистов на 40 процентов.

3. Внедрение системы антимонопольного комплаенса не менее чем в 80 процентах предприятий-монополистов.

4. Уменьшение объема льгот, предоставленных в сфере экономике, до 10 процентов по отношению к показателю ВВП.

5. Отмена не менее 60 процентов нормативно-правовых актов, предусматривающих предоставление эксклюзивных прав и преференций.

6. Повышение показателя по Индикатору свободы инвестиционной деятельности в Индексе экономической свободы с 20 до 80.

7. Участие и последовательное улучшение показателей Республики Узбекистан в Индексе глобальной конкурентоспособности.

8. Увеличение количества участников товарных, финансовых и цифровых рынков не менее чем на 25 процентов.

9. Увеличение количества участников государственных закупок на 40 процентов.

10. Уменьшение показателя участия государства в экономике до 40 процентов по отношению к показателю ВВП.

11. Сокращение не менее чем на 30 процентов норм, усложняющих и негативно влияющих на предпринимательскую деятельность и конкуренцию, содержащихся в действующих нормативно-правовых актах и документах технического регулирования с применением метода «регуляторной гильотины».

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2020 года № УП-6019

по реализации Стратегии развития конкуренции на товарных и финансовых рынках в 2020 — 2024 годах

№ Наименование мероприятий Механизм реализации сроки исполнения Ответственные исполнители I. Развитие конкуренции и осуществление трансформации системы защиты 1. Создание прогрессивной модели «умного» антимонопольного регулирования, предусматривающей переход от системы предупреждения нарушений законодательства о конкуренции к системе раннего предупреждения (профилактики) нарушений законодательства в области защиты конкуренции. 1. Внесение изменений и дополнений в Закон «О конкуренции», предусматривающих: отмену ведения реестра организаций-монополистов и субъектов естественных монополий; внедрение понятия «превосходящая сила обсуждений» и определение методов его контроля; расширение нижней границы вмешательства в определенных случаях для эффективного предупреждения нарушений законодательства о конкуренции . 2. В целях предупреждения нарушений законодательства о конкуренции расширение применения института проведения разъяснений с разработкой при этом специальных указаний (guidelines) . октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 2. Внедрение гибких инструментов анализа товарных, финансовых и цифровых рынков, в том числе методов, основанных на принципах поведенческой экономики (behavioral economics ). 1. Внесение изменений и дополнений в Закон «О конкуренции», отказ от показателя определенной доли рынка при установлении монопольного положенияс уделением основного внимания фактам злоупотребления доминирующим положением на рынке. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов) 2. Разработка Порядка проведения анализа поведения участников товарных, финансовых и цифровых рынков. октябрь 2020 года 3. Создание лаборатории институциональных инноваций в конкурентной политике в целях внедрения подходов поведенческой экономики, стимулирующих полное соблюдение участниками товарного и финансового рынков законодательства о конкуренции, в том числе концепции «мягкого подталкивания» (nudging) . апрель 2021 года 3. Анализ состояния конкурентной среды в экономике. 1. Проведение анализа состояния конкуренции на товарных рынках и разработка «Дорожной карты на основе индикатора «Эффективность товарных рынков» методологии Индекса глобальной конкурентоспособности . август 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) 2. Расчет индекса регулирования товарных рынков (PMR) на основе методики Организации экономического сотрудничества и развития. март 2021года 3. Подготовка годового отчета о состоянии конкуренции. декабрь 2020 года 4. Переход от отраслевого управления к «управлению рынками». Повышение ответственности государственных органов за развитие конкуренции путем включения в положения государственных органов функциональных обязательств по развитию конкуренции в рамках собственных задач в отраслях, за которыми закреплено регулирование. декабрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 5. Внедрение риск-ориентированного подхода к нарушениям требований актов законодательства при осуществлении государственного антимонопольного надзора. Разработка критериев классификации деятельности юридических лиц и индивидуальных предпринимателей, занимающихся хозяйственной деятельностью по категориям риска при осуществлении государственного контроля за соблюдением актов законодательства о конкуренции. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) II. Создание эффективно функционирующих рынков, обеспечение прозрачности и равных условий доступа к ним 6. Упрощение доступа на товарные и финансовые рынки для новых участников. Разработка программ развития конкуренции на основных товарных и финансовых рынках, в том числе: на фармацевтическом рынке; в строительстве и производстве строительных материалов; в банковском секторе; в телекоммуникационных услугах (интернет, мобильная связь); в производстве нефтепродуктов; в производстве химических и минеральных удобрений; в производстве пищевой продукции. декабрь 2020 года Агентство по развитию фармацевтической отрасли (С. Кариев) , Министерство строительства (Б. Закиров) , Центральный банк (М. Нурмуратов) , Мининфоком (Ш. Садиков) , Министерство энергетики (А. Султанов) , АО «Узкимёсаноат» (Ж. Мирзамахмудов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) 7. Обеспечение конкурентных условий на товарных и финансовых рынках. Разработка антимонопольных требований и правил в разрезе отраслей и сфер экономики. январь 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , отраслевые регуляторы — министерства и ведомства 8. Совершенствование антимонопольного регулирования в сфере государственных закупок. 1. Внесение в Закон «О государственных закупках» требований об ограничении количества представителей заказчиков и требований, предъявляемых к аффилированности участников, с целью предупреждения согласованных действий в процессе государственных закупок. 2. Утверждение порядка выявления нарушений требований законодательства о конкуренции в ходе тендерных торгов. ноябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) 9. Обеспечение конкуренции в закупках хозяйственных обществ и предприятий стратегического значения. Введение антимонопольных требований в процессы закупок хозяйственных обществ и предприятий стратегического значения. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 10. Совершенствование механизма биржевых торгов и расширение видов товаров для выставления на биржевые торги. 1. Утверждение Порядка мониторинга выставления на торги высоколиквидных и монопольных видов товаров путем цифровизации процесса. 2. Утверждение Порядка принятия антимонопольных мер и предупреждения ценовых манипуляций на биржевых торгах в период высокого спроса. февраль 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) 11. Обеспечение конкур?нции в процессе оптовой и розничной торговли. Внедрение в законодательство о конкуренции антимонопольных требований к розничной и оптовой торговле. май 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) III. Снижение административного бремени и издержек субъектов предпринимательства, степени участия государства в экономике, упорядочение предоставления государственной помощи 12. Снижение негативного воздействия нормативно-правовых актов на конкуренцию. 1. Проведение антимонопольной «комплексной ревизии» нормативно-правовой базы — очистки от норм, противоречащих конкуренции, не менее 3 тысяч нормативно-правовых актов и 20 тысяч документов технического регулирования с использованием метода «гильотины». сентябрь 2020 года — март 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 2. Оценка воздействия нормативно-правовых актов на основе принципа « ex-ante» и «ex-post». 2020 — 2023 годы 13. Введение механизма стимулирования конкуренции при создании государственных предприятий. 1. Внедрение механизма установления цели участия государства в экономике и переход на принцип «желтых страниц», предусматривающий ограничение создания государственных предприятий при наличии на рынке частных предприятий. 2. Внедрение механизма получения согласия антимонопольного органа при создании предприятий с участием государства. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Агентство по управлению государственными активами (С. Бекенов) 14. Сокращение количества государственных унитарных предприятий и хозяйствующих субъектов, подконтрольных хозяйствующим субъектам с участием государства. 1. Изучение деятельности субъектов предпринимательства, аффилированных с государственными унитарными предприятиями, крупными государственными компаниями и субъектами предпринимательства, оказывающих негативное воздействие на конкуренцию на рынках. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Агентство по управлению государственными активами (С. Бекенов) 2. Разработка «Дорожной карты» по преобразованию государственных унитарных предприятий в иные организационно-правовые формы и выделению из состава крупных хозяйственных объединений в качестве отдельных субъектов. октябрь 2020 года 15. Сокращение доли государства и крупных предприятий в экономике путем привлечения инвестиций. 1. Подготовка крупных государственных предприятий и акционерных обществ к публичному размещению. 2. Переход к международным стандартам корпоративного управления и финансовой отчетности на государственных предприятиях. 3. Повышение прозрачности деятельности государственных предприятий путем регулярной публикации финансовых отчетов и информации, в том числе на иностранных языках. 2020 — 2024 годы Агентство по управлению государственными активами (С. Бекенов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей (Ш. Шарахметов) 16. Развитие конкурентной среды и привлечение частного сектора в отдельные сферы, в которых государственные органы выполняют хозяйственные функции. Разработка программы передачи частному сектору отдельных государственных функций путем внедрения системы аккредитации и обязательного страхования участников рынка в следующих сферах: технического надзора в строительстве; сертификации, калибровки средств измерений и поверки средств измерений; выполнения кадастро??х работ. январь 2021 года Министерство строительства (Б. Закиров) , Узбекское агентство стандартизации, метрологии и сертификации (Д. Саттаров) , Госкомземгеодезкадастр (Х. Турахужаев) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 17. Повышение эффективности государственной помощи. 1. Включение в законодательство о конкуренции механизма получения предварительного согласия антимонопольного органа при предоставлении государственной помощи в виде льгот и преференций. 2. Разработка критериев эффективности льгот и преференций. 3. Формирование перечня хозяйствующих субъектов, пользующихся льготами и преференциями. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 18. Проведение анализа эффективности льгот и преференций. 1. Изучение эффективности льгот и преференций в следующих сферах: телекоммуникаций; производства автомобилей; электротехнической промышленности; сельскохозяйственного машиностроения; производства масложировой продукции; производства минеральных удобрений. декабрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) , Государственный налоговый комитет (Ш. Кудбиев) , Государственный таможенный комитет (М. Азимов) 2. Внесение предложений об оптимизации (отмене) льгот и преференций, предоставленных отдельным сферам. декабрь 2020 года 19. Принудительное разделение крупных монополий с участием государства, негативно воздействующих на конкурентную среду. 1. Проведение анализа поведения действующих крупных предприятий-монополистов с участием государства и изучение наличия в их действиях негативного воздействия на конкурентную среду. 2. Внесение предложений о принудительном разделении крупных монополий с участием государства, негативно воздействующих на конкурентную среду, в установленном порядке. март 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) IV. Создание системы рационального государственного регулирования цен (тарифов), а именно с применением высокоэффективных методов формирования тарифов, порождающих эффект стимулирования конкуренции 20. Полный переход на рыночные механизмы формирования цен (тарифов) на конкурентных товарных и финансовых рынках. Пересмотр порядка государственного регулирования цен (декларирования, утверждения, установления строго фиксированных или предельных цен (тарифов), регулирующего коэффициента, наценок и предельного уровня рентабельности и других методов регулирования цен) . декабрь 2020 года Министерство финансов (Т. Ишметов) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 21. Пересмотр методов и подходов к формированию цен субъектов естественных монополий. Создание эффекта стимулирования конкуренции субъектов естественных монополий путем внедрения прогрессивных рыночных механизмов формирования цен (метода экономически обоснованной рентабельности инвестированного капитала (Regulatory Asset Base), метода сравнительного анализа и других методов). 2021 — 2024 годы Министерство финансов (Т. Ишметов) , Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей (Ш. Шарахметов) 22. Совершенствование механизма ведения мониторинга за применением регулируемых цен. Разработка порядка ведения мониторинга за применением регулируемых цен, предусматривающего использование метода «сравнительных значений» цен на сопоставимых и взаимосвязанных рынках для определения обоснованности затрат регулируемых субъектов предпринимательства. декабрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) V. Устранение барьеров при переходе сфер естественных монополий в состояние конкурентного рынка 23. Пересмотр критериев классификации в качестве естественных монополий и кардинальное сокращение данных сфер. 1. Объединение законов « О конкуренции » и « О естественных монополиях ». октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 2. Проведение анализа деятельности и функционирования субъектов естественных монополий, в том числе исходя из возможности создания конкурентных условий на взаимосвязанных рынках. февраль 2021 года 24. Обеспечение прозрачности деятельности субъектов естественных монополий и доступа к их инфраструктуре без дискриминации. 1. Инвентаризация типовых и других договоров субъектов естественных монополий. 2. Усиление механизмов ответственности за необоснованный отказ в подключении (присоединении) к инфраструктуре естественных монополий. ноябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 25. Развитие конкуренции в сфере электроэнергетики. 1. Утверждение Программы по поэтапному формированию оптового рынка электроэнергии. 2. Утверждение «Дорожной карты» по передаче частному сектору функций производства и распределения электроэнергии. апрель 2021 года Министерство энергетики (А. Султанов) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 26. Развитие конкуренции на рынке газоснабжения. Утверждение Программы по обеспечению доступа частного сектора на конкурентной основе на рынок газоснабжения. сентябрь 2021 года Министерство энергетики (А. Султанов) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 27. Развитие конкуренции в сфере железнодорожного транспорта. Разработка программы развития конкуренции на рынке перевозок железнодорожным транспортом, предусматривающей: изучение возможности создания условий для развития частного рынка перевозок железнодорожным транспортом путем разделения функций по содержанию инфраструктуры железной дороги и осуществлению перевозок; принятие нормативно-правового акта об основах регулирования деятельности операторов подвижного состава и их взаимоотношений с перевозчиками; разработку методики расчета тарифа на комбинированные перевозки (с использованием на маршруте различных видов локомотивов либо локомотивов разны � перевозчиков); обеспечение равных условий для технологического присоединения путей, не являющихся путями общего пользования, к путям общего пользования; организация «биржи» по обмену вагонами, создание наиболее эффективной логистики перевозок. март 2021 года Министерство транспорта (Э. Ганиев) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 28. Разв?тие конкуренции в сфере воздушного транспорта. 1. Утверждение программы введения во всех регионах республики режима «открытое небо». декабрь 2020 года Министерство транспорта (Э. Ганиев) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 2. Утверждение программы обеспечения доступа субъектам частного сектора к оказанию различных услуг на рынке перевозок воздушным транспортом. декабрь 2020 года 3. Утверждение программы создания национальных дешевых перевозчиков-лоукостеров. январь 2021 года VI. Внедрение превентивных инструментов раннего предупреждения (профилактики) нарушений законодательства о защите конкуренции 29. Внедрение на предприятиях-монополистах и в государственных органах антимонопольного комплаенса. 1. Разработка «Дорожной карты» по внедрению антимонопольного комплаенса на предприятиях-монополистах и в государственных органах; сентябрь 2020 года Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей (Ш. Шарахметов) , Агентство по управлению государственными активами (С. Бекенов) 2. Внедрение антимонопольного комплаенса на предприятиях -монополистах и в государственных органах. 2020 — 2024 годы 30. Внедрение механизма раннего предупреждения (профилактики) правонарушений в области защиты конкуренции. 1. Разработка методологии по внедрению и мониторингу в государственных органах и хозяйствующих субъектах системы антимонопольного комплаенса — системы правил внутреннего распорядка по обеспечению соблюдения требований законодательства о конкуренции, выявлению и предупреждению рисков правонарушений. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Агентство по управлению государственными активами (С. Бекенов) 2. Внедрение в качестве эксперимента системы антимонопольного комплаенса не менее, чем на 9 предприятиях. декабрь 2020года VII. Усиление мер правового воздействия за нарушение требований законодательства о конкуренции, в первую очередь за «картельные» соглашения и сговоры, и стимулирование добросовестной конкуренции 31. Повышение эффективности методов борьбы с «картельными» соглашениями . Внесение в Закон «О конкуренции» изменений, предусматривающих изменение размеров штрафов за нарушение законодательства о конкуренции при заключении «картельных» соглашений и сговоров. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 32. Улучшение аналитических инструментов выявления «картельных» соглашений и сговоров. Разработка порядка наблюдения за уровнем цен на социально значимые и монопольные виды товаров и услуг. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) 33. Формирование в обществе нетерпимого отношения к любым проявлениям сговоров и «картельных» соглашений. 1. Разработка социальной кам?ании против «ка?телей» с широким привлечением средств массовой информациии общественности. 2. Утверждение мер по повышению эффективности программы «смягчение» с целью выявления «картельных» соглашений. декабрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Национальная телерадиокомпания Узбекистана (А. Хаджаев) 34. Совершенствование механизмов определения и предупреждения случаев недобросовестной конкуренции. 1. Формирование экспертной комиссии по оценке сходства продукции при антимонопольном органе из юристов, патентных поверенных и экспертов, осуществляющих деятельность в данной сфере. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Агентство по интеллектуальной собственности (Т. Абдусатторов) 2. Введение реестра недобросовестных субъектов предпринимательства, нарушающих права интеллектуальной собственности. сентябрь 2020 года 35. Создание системы повышения квалификации судей по применению законодательства о конкуренции. Организация для судей специальных курсов по применению законодательства о конкуренции совместно с Высшей школой судей при Высшем судейском совете. 2021 год Высший судейский совет (У. Мингбаев) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) VIII. Внедрение эффективных инструментов антимонопольного регулирования цифровой экономики 36. Упрощение условий доступа на цифровые рынки для новых участников. 1. Включение в Закон «О конкуренции» понятий «цифровые рынки» и их антимонопольного регулирования. октябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Национальное агентство проектного управления (Д. Ли) , Мининфоком (Ш. Садиков) 2. Создание специального правового режима на основе концепции «регуляторных песочниц», позволяющей испытывать инновации на цифровых рынках без регулятивной документации. 2020 — 2021 годы 37. Создание эффективных инструментов антимонопольного регулирования цифровых рынков. Разработка порядка проведения анализа и определения товарных и географических границ цифровых рынков. апрель 2021 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Национальное агентство проектного управления (Д. Ли) 38. Совершенствование конкурентной среды в сфере электронной коммерции. Утверждение антимонопольных правил торговли в процессе электронной коммерции. 2021 год Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 39. Реализация профилактических мер по защите конкуренции на цифровых рынках. Создание цифровой платформы, основанной на концепции RegTech (регуляторные технологии), обеспечивающей оперативное и эффективное выполнение участниками цифровых рынков требований законодательства о конкуренции. 2022 год Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Мининфоком (Ш. Садиков) IX. Обеспечение открытости деятельности антимонопольного органа и формирование в обществе культуры конкуренции и нетерпимости к проявлениям антиконкурентных действий 40. Широкое привлечение общественных организаций, экспертных и бизнес-сообществ к проводимой работе в направлении формирования в республике здоровой конкурентной среды. 1. Дальнейшее развитие дискуссионной площадки «Конкуренция 4.0.»; 2. Создание Экспертного совета по содействию развитию конкуренции. 2020 — 2022 годы Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 41. Формирование в обществе культуры конкуренции и нетерпимости к любым проявлениям антиконкурентных действий. 1. Организация для субъектов предпринимательства учебных курсов, посвященных развитию рыночных навыков и знаний законодательства о конкуренции. 2. Образование негосударственных организаций (создание, организация) с целью содействия дальнейшему развитию конкуренции. 2020 — 2024 годы Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей (Ш. Шарахметов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 42. Широкое внедрение информационных технологий в деятельность Антимонопольного комитета в целях обеспечения оперативности при выявлении случаев ограничения конкуренции и принятия соответствующих мер. Создание единой информационной системы антимонопольного регулирования с обеспечением ее подключения к территориальным органам, информационно-справочным системам всех государственных органов. 2020 — 2022 годы Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Мининфоком (Ш. Садиков) 43. Повышение эффективности деятельности Антимонопольного комитета. Разработка и внедрение ключевых показателей эффективности деятельности (KPI) Антимонопольного комитета на основе передовой зарубежной практики. сентябрь 2020 года Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 44. Дальнейшее повышение осведомленности и навыков руководителей органов государственного управления и государственной власти на местах о конкурентной политике и требованиях законодательства о конкуренции . Включение в учебную программу Академии государственного управления специальных курсов о конкурентной политике. сентябрь 2020 года Академия государственного управления (Х. Азизов) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) X. Системное повышение кадрового потенциала Антимонопольного комитета 45. Создание системы подготовки и переподготовки кадров в сфере антимонопольного регулирования. 1. Организация специальных курсов по антимонопольному регулированию и конкурентному праву в направлениях магистратуры ведущих высших образовательных учреждений республики. сентябрь 2020 года Министерство высшего и среднего специального образования (И. Маджидов) , Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) 2. Организация постоянно действующих учебных курсов по применению требований актов законодательства о конкуренции для работников центрального аппарата и территориальных органов Антимонопольного комитета. декабрь 2020 года

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2020 года № УП-6019

по проведению сплошной инвентаризации нормативно-правовых актов и нормативных актов в сфере технического регулирования, непосредственно влияющих на предпринимательскую деятельность

№ Наименование мер Сроки исполнения Форма реализации Ответственные исполнители 1. Определение государственного органа по координации проведения сплошной инвентаризации нормативно-правовых актов и документов технического регулирования, непосредственно влияющих на предпринимательскую деятельность с использованием метода «регуляторной гильотины» (далее — инвентаризация), подготовка плана ее проведения — «Дорожной карты», утверждение состава межведомственной комиссии и назначение ответственных работников министерств и ведомств для составления перечня документов, подлежащих инвентаризации. сентябрь 2020 года постановление Кабинета Министров Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) , Министерство инвестиций и внешней торговли (Л. Кудратов) , Уполномоченный при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства (Д. Касимов) , заинтересованные министерства и ведомства 2. Создание проектного офиса по проведению инвентаризации при государственном органе, координирующем проведение сплошной инвентаризации. октябрь 2020 года Привлечение средств технического содействия. План практических мер Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) 3. Привлечение к процессу «регуляторной гильотины» субъектов предпринимательства, проведение консультаций с основными заинтересованными сторонами, разработка плана работы с общественностью. сентябрь-октябрь 2020 года Организационные мероприятия Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 4. Разработка пособия, электронного вопросника по проведению инвентаризации. ноябрь 2020 года Пособие и руководство Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 5. Привлечение зарубежных экспертов, организация ознакомительной поездки работников проектного офиса и межведомственной комиссии в зарубежные страны, имеющих опыт проведения инвентаризации. ноябрь 2020 года — январь 2021 года Практические мероприятия Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 6. Создание единого веб-сайта для процесса «регуляторной гильотины». январь 2021 года Практические мероприятия Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 7. Организация специальных тренингов о методе «регуляторной гильотины» для ответственных работников министерств и ведомств. октябрь — декабрь 2020 года Организационные мероприятия Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 8. Информирование широкой общественности о сути и целях программы «регуляторной гильотины», в том числе организация семинаров и «круглых столов», издание инструкций, пособий и других аналитических материалов. ноябрь 2020 года — январь 2021 года Организационные мероприятия Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 9. Формирование перечня нормативно-правовых актов и документов технического регулирования, подлежащих инвентаризации. январь 2021 года Распоряжение Кабинета Министров Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 10. Проведение инвентаризации воздействия нормативно-правовых актов и документов технического регулирования министерств и ведомств на конкуренцию и предпринимательскую деятельность с внесением в проектный офис конкретно обоснованных предложений об отмене, пересмотре или сохранении нормативно-правовых актов и документов технического регулирования. январь-февраль 2021 года Аналитические материалы Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) , министерства и ведомства 11. Проведение тщательной экспертизы воздействия на конкуренцию и предпринимательскую де�тельность сформированных перечней нормативно-правовых актов и документов технического регулирования, представленных министерствами и ведомствами, с привлечением представителей частного бизнеса и независимых экспертов. февраль — апрель 2021 года Заключение экспертизы и отчет Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) , министерства и ведомства 12. Проведение с министерствами и ведомствами обсуждений по заключениям проведенных экспертиз, формирование итогового перечня пересмотренных нормативно-правовых актов и планирование проведения обсуждений по жалобам и апелляциям министерств. апрель 2021 года Заключение экспертизы и отчет Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) , министерства и ведомства 13. Разработка пакета проектов нормативно-правовых актов для внесения изменений в акты законодательства с проведением оценки их воздействия на конкуренцию, бизнес и Государственный бюджет. апрель — июль 2021 года Проекты нормативно-правовых актов Антимонопольный комитет (Н. Шарипов) , Министерство экономического развития и сокращения бедности (И. Норкулов) , Министерство финансов (Т. Ишметов) , Министерство юстиции (Р. Давлетов) 14. Утверждение пакета изменений, вносимых в акты законодательства, размещение в Национальной базе данных законодательства Республики Узбекистан принятых нормативно-правовых актов и документов технического регулирования. Внедрение порядка автоматического признания утратившими силу актов законодательства, не размещенных в Национальной базе данных законодательства . август-сентябрь 2021 года законы Республики Узбекистан, решения Президента Республики Узбекистан и Правительства Антимонопольный комитет (Н. Шарипов)

ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2020 года № УП-6019

министерств и ведомств, ответственных за разработку программ развития конкуренции на период до 2024 года, за которыми закреплено регулирование отраслей

№ Отрасль Ответственные министерства и ведомства 1. Производство электроэнергии Министерство энергетики 2. Нефтегазовая промышленность 3. Железнодорожный транспорт Министерство транспорта 4. Воздушный транспорт 5. Автомобильный транспорт 6. Строительство автомобильных дорог 7. Строительство Министерство строительства 8. Услуги проектирования 9. Услуги мобильной связи Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций 10. Услуги интернета 11. Подготовка кадастровых документов Государственный комитет по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру 12. Проведение работ по замерам и услуги топосъёмки 13. Сертификация и метрология Агентство «Узстандарт» 14. Автомобильная промышленность Министерство экономического развития и сокращения бедности , Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей 15. Электротехника 16. Металлургия 17. Пищевая и масложировая промышленность 18. Строительные материалы 19. Химическая промышленность

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

6 июля 2020 г.,

№ УП-6019

(Национальная база данных законодательства, 07.07.2020 г., № 06/20/6019/1040; 18.03.2022 г., № 06/22/89/0227; 07.07.2023 г., № 06/23/108/0460; 01.03.2025 г., № 06/25/35/0204)

lex.uz