UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 23-sentabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 23 сентябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 23 сентября 2020 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 23 September 2020 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Таълим тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 19 майда қабул қилинган Сенат томонидан 2020 йил 7 августда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади таълим соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Таълим тўғрисидаги қонунчилик

Таълим тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг таълим тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

давлат аккредитацияси — давлат таълим муассасалари ва ташкилотлари, шунингдек нодавлат таълим ташкилотлари (бундан буён матнда таълим ташкилотлари деб юритилади) фаолиятининг давлат таълим стандартлари ва давлат таълим талабларига ҳамда ўқув дастурларига мувофиқлигининг давлат томонидан эътироф этилиши ҳамда уларнинг битирувчиларига маълумот тўғрисидаги ҳужжатларни топшириш ҳуқуқининг тақдим этилишидан иборат жараён;

давлат таълим муассасаси — давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари томонидан давлат мулки бўлган мол-мулк негизида ташкил этилган, давлат таълим стандартларига ва давлат таълим талабларига мувофиқ таълим берадиган муассаса;

давлат таълим стандартлари — давлат томонидан таълимнинг мазмуни ва сифатига нисбатан белгиланадиган талаблар мажмуи;

давлат таълим талаблари — таълимнинг тузилмасига, мазмунига ва уни амалга ошириш шарт-шароитларига, шунингдек таълим олувчиларнинг жисмоний, шахсий, интеллектуал, илмий ҳамда касбий сифатларига қўйиладиган мажбурий талаблар;

комплекс давлат аккредитацияси — ўрта махсус, профессионал, олий таълимни ва олий таълимдан кейинги таълимни, шунингдек кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлашни амалга оширувчи давлат ва нодавлат таълим ташкилотларини ташқи баҳолаш натижаларига асосланган жараён;

махсус давлат аккредитацияси — ўрта махсус, профессионал, олий таълимни ва олий таълимдан кейинги таълимни, шунингдек кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни амалга оширувчи давлат ва нодавлат таълим ташкилотларида таълим дастурлари бўйича ўқув жараёни бошланишидан олдин амалга ошириладиган жараён;

малака — шахснинг касбий фаолиятнинг муайян турини бажаришга тайёргарлигини ифодалайдиган, маълумот тўғрисидаги тегишли ҳужжат билан тасдиқланадиган билим, қобилият, маҳорат ва кўникмалар даражаси;

мутахассислик — малака бериш билан якунланадиган муайян касбий тайёргарлик турининг номи;

нодавлат таълим ташкилоти — давлат таълим стандартлари, давлат таълим талаблари ва ўқув дастурларига мувофиқ таълим хизматлари кўрсатиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берадиган лицензия асосида ёки хабардор қилиш тартибида таълим хизматлари кўрсатувчи юридик шахс;

тарбия — аниқ мақсадли ҳамда ижтимоий-тарихий тажриба асосида ёш авлодни ҳар томонлама камол топтиришга, уларнинг онгини, маънавий-ахлоқий қадриятлар ва дунёқарашини шакллантиришга қаратилган тизимли жараён;

таълим — таълим олувчиларга чуқур назарий билим, малакалар ва амалий кўникмалар беришга, шунингдек уларнинг умумтаълим ва касбий билим, малака ҳамда кўникмаларини шакллантиришга, қобилиятини ривожлантиришга қаратилган тизимли жараён;

таълим дастури — давлат таълим стандартларига, касб стандартларига ва миллий (тармоқ) малака доирасига мувофиқ ишлаб чиқилган таълим стандартларидан, ўқув режаларидан, ўқув дастурларидан ва тегишли услубий кўрсатмалардан иборат норматив-услубий ҳужжатлар мажмуи;

таълим кампуси — ягона ҳудудда бирлаштирилган ўқув биноларини, илмий-тадқиқот институтларини (марказларини), ишлаб чиқариш мажмуалари ва технопаркларни, таълим-тарбия жараёни иштирокчиларининг вақтинча яшаш жойларини, лабораторияларни, ахборот-ресурс марказларини (кутубхоналарни), спорт иншоотларини, умумий овқатланиш объектларини ўз ичига олган бинолар ҳамда иншоотлар мажмуидан иборат бўлган, ўқув жараёни, маънавий-ахлоқий тарбиянинг юқори самарадорлигини таъминлайдиган таълим-тарбия муҳити;

таълим-тарбия жараёни иштирокчилари — таълим олувчилар, вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-оналари ёки бошқа қонуний вакиллари, педагог ходимлар ва уларнинг вакиллари;

таълим ташкилотлари аттестацияси — таълим ташкилотларининг фаолиятини баҳолаш, давлат таълим стандартлари, давлат таълим талаблари ҳамда ўқув дастурларига мувофиқ кадрлар тайёрлаш мазмуни, даражаси ва сифатини аниқлаш бўйича давлат назоратининг асосий шакли;

халқаро аккредитация — таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолиятни амалга оширишга ваколат берилган ва халқаро аккредитация ташкилотларининг реестрига киритилган халқаро таълим сифатини таъминлаш тармоқларининг тўла ҳуқуқли аъзоси бўлган халқаро аккредитация ташкилотлари томонидан амалга ошириладиган жараён.

4-модда. Таълим соҳасидаги асосий принциплар

Таълим соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:

таълим устуворлигининг тан олиниши;

таълим олиш шаклини танлаш эркинлиги;

таълим соҳасида камситишларга йўл қўйилмаслиги;

таълим олишга доир тенг имкониятларнинг таъминланиши;

таълим ва тарбияга миллий ҳамда умуминсоний қадриятларнинг сингдирилганлиги;

таълим ва тарбиянинг инсонпарварлик, демократик хусусияти;

таълимнинг узлуксизлиги ва изчиллиги;

ўн бир йиллик таълимнинг ҳамда олти ёшдан етти ёшгача бўлган болаларни бир йил давомида умумий ўрта таълимга тайёрлашнинг мажбурийлиги;

давлат таълим стандартлари ва давлат таълим талаблари доирасида таълим олишнинг ҳамма учун очиқлиги;

ўқув дастурларини танлашга доир ёндашувнинг ягоналиги ва табақалаштирилганлиги;

инсоннинг бутун ҳаёти давомида таълим олиши;

жамиятда педагогларни ижтимоий ҳимоя қилишнинг кафолатланганлиги;

таълим тизимининг дунёвий хусусиятга эгалиги;

билимлилик, қобилиятлилик ва истеъдоднинг рағбатлантирилиши;

таълим тизимида давлат ва жамоат бошқарувининг уйғунлиги;

таълим фаолияти соҳасидаги очиқлик ва шаффофлик.

5-модда. Таълим олиш ҳуқуқи

Жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеидан қатъи назар, ҳар кимга таълим олиш учун тенг ҳуқуқлар кафолатланади.

Таълим олиш ҳуқуқи:

таълим ташкилотларини ривожлантириш;

таълим ташкилотларида инновацион фаолиятни қўллаб-қувватлаш ва ўқув дастурларини инновацион технологияларни қўллаган ҳолда амалга ошириш;

ишлаб чиқаришдан ажралган (кундузги) ва ажралмаган ҳолда (сиртқи, кечки, масофавий) таълим олишни ташкил этиш;

кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

умумий ўрта, ўрта махсус таълимни ва бошланғич профессионал таълимни бепул олиш;

оилада ёки мустақил ўқиш орқали таълим олган фуқароларга, шунингдек умумий ўрта таълим олмаган шахсларга аккредитациядан ўтган давлат таълим муассасаларида экстернат тартибида аттестациядан ўтиш ҳуқуқини бериш орқали таъминланади.

Чет эллик фуқаролар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига ва қонунчилигига мувофиқ Ўзбекистон Республикасида таълим олишга ҳақлидир.

Ўзбекистон Республикасида доимий яшаётган фуқаролиги бўлмаган шахслар таълим олиш учун Ўзбекистон Республикаси фуқаролари билан тенг ҳуқуқларга эга.

2-боб. Таълим тизими, турлари ва шакллари

6-модда. Таълим тизими

Таълим тизими:

давлат таълим стандартларини, давлат таълим талабларини, ўқув режалари ва ўқув дастурларини;

давлат таълим стандартларини, давлат таълим талаблари ва ўқув дастурларини амалга оширувчи таълим ташкилотларини;

таълим сифатини баҳолашни амалга оширувчи ташкилотларни;

таълим тизимининг фаолият кўрсатиши ва ривожланишини таъминлаш учун зарур бўлган тадқиқот ишларини бажарувчи илмий-педагогик муассасаларни;

таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органларини, шунингдек уларнинг тасарруфидаги ташкилотларни ўз ичига олади.

Таълим тизими ягона ва узлуксиздир.

7-модда. Таълим турлари

Таълим турлари қуйидагилардан иборат:

мактабгача таълим ва тарбия;

умумий ўрта ва ўрта махсус таълим;

профессионал таълим;

олий таълим;

олий таълимдан кейинги таълим;

кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

қўшимча таълим.

8-модда. Мактабгача таълим ва тарбия

Мактабгача таълим ва тарбия болаларни ўқитиш ва тарбиялашга, уларни интеллектуал, маънавий-ахлоқий, этик, эстетик ва жисмоний жиҳатдан ривожлантиришга, шунингдек болаларни умумий ўрта таълимга тайёрлашга қаратилган таълим туридир.

Мактабгача таълим ва тарбия олти ёшдан етти ёшгача бўлган болаларни бошланғич таълимга бир йиллик мажбурий тайёрлашни ҳам назарда тутади.

Мактабгача таълим ва тарбияни ташкил этиш тартиби ушбу Қонун, шунингдек «Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.

9-модда. Умумий ўрта ва ўрта махсус таълим

Умумий ўрта ва ўрта махсус таълим умумтаълим ўқув дастурларини, зарур билим, малака ҳамда кўникмаларни ўзлаштиришга қаратилган.

Умумий ўрта таълим (I — XI синфлар) босқичлари қуйидагилардан иборат:

бошланғич таълим (I — IV синфлар);

таянч ўрта таълим (V — IX синфлар);

ўрта таълим (X — XI синфлар).

Умумий ўрта таълим ташкилотининг биринчи синфига болалар улар етти ёшга тўладиган йилда қабул қилинади.

Бошланғич таълим таълим олувчиларда умумий ўрта таълимни давом эттириш учун зарур бўлган саводхонлик, билим, малака ва кўникмалар асосларини шакллантиришга қаратилган.

Таянч ўрта таълим ўқув дастурига мувофиқ таълим олувчиларга билим, малака ва кўникмаларнинг зарурий ҳажмини беради, уларда мустақил фикрлаш ва таҳлил қилиш қобилиятини ривожлантиради.

Таянч ўрта таълим доирасида (VII синфдан сўнг) таълим олувчиларда касблар бўйича бирламчи билим ва кўникмаларни шакллантириш учун уларни профессионал ташхислаш ва касб-ҳунарга йўналтириш бўйича чоралар амалга оширилади.

Ўрта таълим ўқув дастурига мувофиқ таълим олувчилар томонидан зарур билим, малака ва кўникмалар ўзлаштирилишини, шунингдек таълимнинг кейинги тури танланишини ҳамда юқори малака талаб қилинмайдиган касблар эгалланишини таъминлайди.

Профессионал ташхислаш ва касб-ҳунарга йўналтириш, шунингдек таълим олувчиларни юқори малака талаб қилинмайдиган касбларга тайёрлаш тартиби қонунчиликда белгиланади.

Умумий ўрта таълим умумий ўрта таълим ташкилотларида узлуксиз тарзда, мажбурий бўлган ўн бир йил давомида амалга оширилади.

Ўрта махсус таълим академик лицейларда тўққиз йиллик таянч ўрта таълим асосида икки йил мобайнида амалга оширилади ва таълим олувчиларнинг интеллектуал қобилиятларининг жадал ривожланишини, шунингдек чуқур, табақалаштирилган, касб-хунарга ва шахсга йўналтирилган таълим олишини таъминлайди.

Нодавлат умумий ўрта таълим ташкилотлари ўз фаолиятини лицензия асосида, давлат таълим стандартига мувофиқ ташкил этади.

Нодавлат таълим ташкилотларида умумий ўрта ва ўрта махсус таълим тўлов-шартнома асосида амалга оширилиши мумкин.

Иқтидорли ва истеъдодли болаларнинг қобилиятини ривожлантириш учун Президент, ижод ва бошқа ихтисослаштирилган мактаблар, шунингдек мактаб-интернатлар ташкил этилиши мумкин.

Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар, шунингдек узоқ вақт даволанишга муҳтож бўлган болалар давлат ихтисослаштирилган таълим муассасаларида, умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотларида инклюзив шаклда ёки уй шароитларида якка тартибда таълим олади.

Умумий ўрта таълим ташкилотларининг синфларида (гуруҳларида) таълим олувчилар сони ўттиз беш нафардан ошмаслиги керак.

10-модда. Профессионал таълим

Профессионал таълим эгалланадиган касб ва мутахассислик бўйича қуйидаги даражаларни ўз ичига олади:

бошланғич профессионал таълим;

ўрта профессионал таълим;

ўрта махсус профессионал таълим.

Бошланғич профессионал таълим касб-ҳунар мактабларида IX синф битирувчилари негизида бепул асосда кундузги таълим шакли бўйича умумтаълим фанларининг ва мутахассислик фанларининг икки йиллик интеграциялашган дастурлари асосида амалга оширилади.

Ўрта профессионал таълим коллежларда давлат буюртмаси ёки тўлов-шартнома асосида касблар ҳамда мутахассисликларнинг мураккаблигидан келиб чиққан ҳолда, давомийлиги икки йилгача бўлган кундузги, кечки ва сиртқи таълим шакллари бўйича умумий ўрта, ўрта махсус таълим ҳамда бошланғич профессионал таълим негизида амалга оширилади.

Ўрта махсус профессионал таълим техникумларда умумий ўрта, ўрта махсус, бошланғич профессионал ва ўрта профессионал таълим негизида давлат буюртмаси ёки тўлов-шартнома асосида касблар ҳамда мутахассисликларнинг мураккаблигидан келиб чиққан ҳолда, давомийлиги камида икки йил бўлган кундузги, кечки ва сиртқи таълим шакллари бўйича амалга оширилади.

Ушбу Қонун кучга киргунига қадар ўрта махсус, касб-ҳунар таълими (тўққиз йиллик умумий ўрта ва уч йиллик ўрта махсус, касб-ҳунар таълими) олган фуқаролар ҳам ўрта профессионал ва ўрта махсус профессионал таълим олиш ҳуқуқига эга.

Касб-ҳунар мактаблари, коллежлар ва техникумлар таълим олувчиларнинг ўзи танлаган касбга ва мутахассисликка эга бўлишини таъминлайди.

Фуқаролар шартнома асосида иккинчи ва ундан кейинги профессионал таълимни олиш ҳуқуқига эга.

11-модда. Олий таълим

Олий таълим бакалавриат таълим йўналишлари ва магистратура мутахассисликлари бўйича юқори малакали кадрлар тайёрланишини таъминлайди.

Олий маълумотли кадрларни тайёрлаш олий таълим ташкилотларида (университетлар, академиялар, институтлар, олий мактаблар) амалга оширилади. Умумий ўрта (ўн бир йиллик таълим), ўрта махсус (тўққиз йиллик таянч ўрта ва икки йиллик ўрта махсус таълим), бошланғич профессионал таълим (тўққиз йиллик таянч ўрта ва икки йиллик бошланғич профессионал таълим) олган шахслар, шунингдек ушбу Қонун кучга киргунига қадар ўрта махсус, касб-ҳунар таълими (тўққиз йиллик умумий ўрта ва уч йиллик ўрта махсус, касб-ҳунар таълими) олган шахслар олий маълумот олиш ҳуқуқига эга.

Олий таълим икки босқичга — бакалавриат ва магистратура босқичига эга.

Бакалавриат олий таълим йўналишларидан бири бўйича чуқурлаштирилган билим, малака ва кўникмалар берадиган, ўқиш давомийлиги камида уч йил бўлган таянч олий таълимдир.

Магистратура тегишли бакалавриат негизидаги аниқ мутахассислик бўйича ўқиш давомийлиги камида бир йил бўлган олий таълимдир.

Магистратура мутахассисликларининг ва уларга мувофиқ бўлган бакалавриат таълим йўналишларининг рўйхати таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи томонидан белгиланади.

Фуқаролар шартнома асосида иккинчи ва ундан кейинги олий маълумотни олиш ҳуқуқига эга.

12-модда. Олий таълимдан кейинги таълим

Олий таълимдан кейинги таълимни олий таълим ва илмий ташкилотларда олиш мумкин.

Олий таълимдан кейинги таълим докторлик диссертациясини тайёрлаш ва ҳимоя қилиш мақсадида мутахассисликни чуқур ўрганишни ва илмий изланишлар олиб боришни назарда тутадиган таянч докторантура, докторантура ва мустақил изланувчанлик асосида илмий даражага эга илмий ва илмий-педагогик кадрлар тайёрлашни таъминлайди.

Таянч докторантура фалсафа доктори (Doctor of Philosophy (PhD) илмий даражасига даъвогар изланувчилар учун ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда ташкил этиладиган олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар ихтисослиги бўйича олий таълимдан кейинги таълим шакли ҳисобланади.

Докторантура фан доктори (Doctor of Science (DSc) илмий даражасига даъвогар изланувчилар учун ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда ташкил этиладиган олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар ихтисослиги бўйича олий таълимдан кейинги таълим шакли ҳисобланади.

Мустақил изланувчилик фалсафа доктори (Doctor of Philosophy (PhD) ёки фан доктори (Doctor of Science (DSc) илмий даражаларига даъвогар изланувчилар учун ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда ташкил этиладиган олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар ихтисослиги бўйича олий таълимдан кейинги таълим шакли ҳисобланади.

Илмий ва илмий-педагогик кадрлар тайёрлаш, илмий даражалар ва илмий унвонлар бериш тартиби, шунингдек ҳарбий, тиббиёт ва бошқа таълим ташкилотларида олий таълимдан кейинги таълим олиш хусусиятлари қонунчиликда белгиланади.

Олий таълимдан кейинги таълимнинг давом этиш муддати қонунчиликда белгиланади.

13-модда. Кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш

Кадрларни қайта тайёрлаш таянч мутахассисликлар ва касбларга мувофиқ бўлган йўналишлар бўйича фаолиятни амалга ошириш учун қўшимча касбий билим, малака ва кўникмаларнинг зарур ҳажми эгалланишини таъминлайди.

Кадрлар малакасини ошириш касбий билим, малака ва кўникмаларнинг чуқурлаштирилиши ҳамда янгилаб борилишини таъминлайди, кадрларнинг тоифаси, даражаси, разряди ва лавозими ошишига хизмат қилади.

Кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш шакллари ва муддатлари тегишли давлат таълим талаблари билан белгиланади.

14-модда. Қўшимча таълим

Қўшимча таълим болалар ва катта ёшдагиларнинг ижодий қобилиятини шакллантиришга ҳамда касбий кўникмаларини ривожлантиришга, интеллектуал ва жисмоний такомиллашувга бўлган индивидуал эҳтиёжларини қаноатлантиришга, соғлом турмуш тарзини шакллантиришга, соғлиғини мустаҳкамлашга ва бўш вақтларини самарали ташкил этишга қаратилган бўлиб, у қуйидаги турларни ўз ичига олади:

болалар учун қўшимча таълимни;

катта ёшдагилар учун қўшимча таълимни.

Болалар учун қўшимча таълим узлуксиз таълим беришнинг таркибий қисми сифатида уларнинг истеъдоди ва қобилиятини ривожлантириш, маънавий эҳтиёжларини қаноатлантириш мақсадида амалга оширилади.

Бунда давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, шунингдек тижорат ташкилотлари маданий-эстетик, илмий, техникавий, спорт ва бошқа йўналишларда болалар учун қўшимча таълим ташкилотларини ташкил этиши мумкин.

Болалар учун қўшимча таълим ташкилотлари жумласига болалар ва ўсмирлар ижодиёти саройлари, уйлари, клублари ва марказлари, «Баркамол авлод» болалар мактаблари, болалар-ўсмирлар спорт мактаблари, болалар мусиқа ва санъат мактаблари, студиялар, ахборот-кутубхона ҳамда соғломлаштириш муассасалари киради.

Катта ёшдагилар учун қўшимча таълим уларнинг таълимга бўлган эҳтиёжларини қаноатлантириш, қўшимча билим ва кўникмаларни эгаллашига кўмаклашиш учун ташкил этилади.

Қўшимча таълим бериш тартиби таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан белгиланади.

14 1 -модда. Маърифий фаолият

Маърифий фаолият шахснинг шахсий, интеллектуал ва маънавий жиҳатдан камол топиши, ижтимоий ва иқтисодий фаоллигини ошириш, интеллектуал ва ижодий салоҳиятини намоён этиш, индивидуал салоҳиятини, имкониятларини, мулоқот қилиш қобилиятларини яхшилаш учун зарур кўникмалар ва малакаларни шакллантиришга қаратилган, давлат таълим стандартлари билан қамраб олинмайдиган фаолият тури ҳисобланади.

Маърифий фаолият қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган талаблар ҳисобга олинган ҳолда, республика ижро этувчи ҳокимият органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жисмоний ва юридик шахслар томонидан амалга оширилиши мумкин.

Жиноят иши бўйича айбланувчи тариқасида жалб этилган (суд ҳукми қонуний кучга киргунига ёхуд реабилитация қилувчи асосларга биноан уни жиноий жавобгарликдан озод этиш тўғрисида қарор қабул қилингунига қадар), жинсий эркинликка қарши жиноятларни, оилага, ёшларга ва ахлоққа қарши жиноятларни, тинчликка ва инсониятнинг хавфсизлигига қарши жиноятларни, Ўзбекистон Республикасига қарши жиноятларни, фирибгарликни ҳамда бошқарув тартибига қарши жиноятларни коррупцияга оид жиноятларни, гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари ёки психотроп моддалар билан қонунга хилоф равишда муомала қилиш билан боғлиқ жиноятларни содир этганлиги учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёки олиб ташланмаган шахслар, суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган шахслар, шунингдек психиатрия ёки наркология муассасаларида ҳисобда турган шахслар маърифий фаолиятни амалга ошириши мумкин эмас.

Маърифий фаолиятни амалга ошириш тартиби, шакллари, талаблари ва шартлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

15-модда. Таълим олиш шакллари

Таълим олиш шакллари қуйидагилардан иборат:

ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда таълим олиш (кундузги);

ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда таълим олиш (сиртқи, кечки, масофавий);

дуал таълим;

оилада таълим олиш ва мустақил таълим олиш;

катта ёшдагиларни ўқитиш ва уларга таълим бериш;

инклюзив таълим;

экстернат тартибидаги таълим;

мудофаа, хавфсизлик ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолияти соҳасида кадрлар тайёрлаш.

16-модда. Масофавий таълим

Масофавий таълим ўқув режалари ва ўқув дастурларига мувофиқ таълим олувчилар томонидан зарур билим, малака ва кўникмаларни ахборот-коммуникация технологияларидан ҳамда Интернет жаҳон ахборот тармоғидан фойдаланган ҳолда масофадан туриб олишга қаратилган.

Масофавий таълимни ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

17-модда. Дуал таълим

Дуал таълим таълим олувчилар томонидан зарур билим, малака ва кўникмаларни олишга қаратилган бўлиб, уларнинг назарий қисми таълим ташкилоти негизида, амалий қисми эса таълим олувчининг иш жойида амалга оширилади.

Дуал таълимни ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

18-модда. Оилада таълим олиш ва мустақил таълим олиш

Давлат оилада таълим олишга ва мустақил таълим олишга кўмаклашади. Болаларнинг оилада таълим олиши ва мустақил таълим олиш услубий ва маслаҳат ёрдами кўрсатилган ҳолда тегишли ўқув дастурлари бўйича амалга оширилади.

Оилада таълим олиш ва мустақил таълим олиш тартиби, шунингдек таълим олувчиларнинг тоифалари таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органлари томонидан белгиланади.

Оилада таълим олиш болалар, оила, давлат ва жамият манфаатларини ҳисобга олган ҳолда давлат таълим муассасаси ҳамда таълим олувчиларнинг ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари ўртасидаги шартнома асосида амалга оширилади.

Мустақил таълим олиш якка тартибда амалга оширилади ҳамда таълим олувчиларни касбий, интеллектуал, маънавий ва маданий ривожлантиришга хизмат қилади.

Оилада таълим олган ва мустақил таълим олган шахсларга давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжатни бериш давлат таълим муассасаларининг тасдиқланган ўқув дастурига мувофиқ экстернат тартибида амалга оширилади.

19-модда. Катта ёшдагиларни ўқитиш ва уларга таълим бериш

Катта ёшдагиларни ўқитиш ва уларга таълим бериш бутун умр давомида ўқитишнинг марказий таркибий қисми бўлиб, таълим бериш ҳамда ўқитишнинг жамият ҳаётида ва меҳнат фаолиятида катта ёшдагиларнинг иштирок этишини таъминлашга қаратилган барча шаклларини ўз ичига олади, шунингдек расмий, норасмий ва информал ўқитиш жараёнларининг бутун мажмуини қамраб олади.

Расмий таълим давлат таълим муассасалари ҳамда давлат томонидан тан олинган аккредитациядан ўтган нодавлат таълим ташкилотлари иштирокидаги институционаллаштирилган (муайян қоидалар ва нормаларни мужассамлаштирувчи), аниқ мақсадга йўналтирилган ва режалаштирилган таълимдир.

Норасмий таълим таълим хизматлари тақдим этилишини таъминловчи шахс ёки ташкилот томонидан институционаллаштирилган (муайян қоидалар ва нормаларни мужассамлаштирувчи), аниқ мақсадга йўналтирилган ва режалаштирилган бўлиб, шахсни бутун ҳаёти давомида ўқитишдаги расмий таълимга қўшимча ва (ёки) унинг муқобилидир.

Информал таълим аниқ мақсадга йўналтирилган, аммо институционаллаштирилмаган (муайян қоидалар ва нормаларни мужассамлаштирмаган), расмий ёки норасмий таълимдан кўра камроқ ташкиллаштирилган ва таркиблаштирилгандир ҳамда оиладаги, иш жойидаги, яшаш жойидаги ва кундалик ҳаётдаги ўқув фаолиятини ўз ичига олиши мумкин.

20-модда. Инклюзив таълим

Инклюзив таълим алоҳида таълим эҳтиёжлари ва индивидуал имкониятларнинг хилма-хиллигини ҳисобга олган ҳолда барча таълим олувчилар учун таълим ташкилотларида таълим олишга бўлган тенг имкониятларни таъминлашга қаратилган.

Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар (шахслар) учун таълим ташкилотларида инклюзив таълим ташкил этилади.

Инклюзив таълимни ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

21-модда. Экстернат тартибидаги таълим

Экстернат тартибидаги таълим олиш ўқув дастурларини мустақил равишда ўзлаштиришни ўз ичига олиб, унинг якунлари бўйича таълим олувчилардан давлат таълим муассасаларида якуний ва давлат аттестацияларидан ўтишни талаб этади.

Экстернат тартибидаги таълим олишни ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

22-модда. Мудофаа, хавфсизлик ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолияти соҳасида кадрларни тайёрлаш

Мудофаа, хавфсизлик ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолияти соҳасида кадрларни тайёрлаш уларнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

3-боб. Таълим тизимини бошқариш

23-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг таълим соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

таълим соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

таълим соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ва уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;

таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларига раҳбарлик қилади;

таълим ташкилотларини аттестациядан ва давлат аккредитациясидан, комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан ўтказиш тартибини тасдиқлаш, педагог кадрларни ва илмий ходимларни аттестациядан ўтказиш, нодавлат таълим ташкилотларига таълим хизматлари кўрсатиш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берадиган лицензиялар (бундан буён матнда лицензия деб юритилади) бериш ваколатли органни ушбу соҳада фаолият бошлаш тўғрисида хабардор қилиш, таълим тўғрисидаги ҳужжатларга апостиль қўйиш тартибини белгилайди;

педагогик кадрларни таълим ташкилотларига (бундан молиявий мустақиллик берилган давлат олий таълим ташкилотлари мустасно) ишга қабул қилиш ва улар фаолиятини баҳолаш тартибини белгилайди;

хорижий давлатларнинг таълим муассасаларига Ўзбекистон Республикаси ҳудудида таълим фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар беради;

хорижий давлатларда олинган таълим тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш тартибини белгилайди;

давлат намунасидаги таълим тўғрисидаги ҳужжатларни тасдиқлайди ва давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжатлар бериш тартибини белгилайди;

экстернат тартибида ўқитишга йўл қўйилмайдиган таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва касблар рўйхатини тасдиқлайди;

фақат давлат таълим муассасаларида ўқитиладиган таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва касблар рўйхатини тасдиқлайди;

давлат таълим муассасалари ва ташкилотларига қабул қилиш тартибини белгилайди;

давлат олий таълим ташкилотлари ректорларини, шунингдек давлат иштирокида ташкил этиладиган олий таълим ташкилотлари (давлат улуши бўлган нодавлат олий таълим ташкилотлари, қўшма таълим ташкилотлари, давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этиладиган таълим ташкилотлари ва бошқалар) ректорларини (раҳбарларини) лавозимга тайинлайди ҳамда эгаллаб турган лавозимидан озод этади;

таълим олувчиларни аккредитация қилинган бир таълим ташкилотидан бошқасига кўчириш, шунингдек уларни ўқишдан четлаштириш ва қайта тиклаш тартибини белгилайди;

таълим ташкилотлари рейтингини аниқлаш тартибини белгилайди;

кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тартибини белгилайди;

маърифий фаолиятни амалга ошириш тартибини белгилайди;

меҳнат бозори талабларини прогноз ва таҳлил қилиш асосида таълим ташкилотларида кадрларни тайёрлаш бўйича давлат буюртмаларини шакллантиради;

таълим ташкилотларига нисбатан моддий-техник, инфратузилмавий ва параметрик талабларни белгилайди (бундан ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари мустасно);

дарсликлар ва ўқув қўлланмаларини тайёрлаш ҳамда нашр этиш тартибини, шунингдек уларни етказиб беришга ва улардан таълим ташкилотларида фойдаланишга қўйиладиган талабларни белгилайди (бундан ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари мустасно).

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

26-модда. Таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларидир.

Таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

таълим соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

иқтидорли ёшларни аниқлаш, танлаш, ўқитиш ва тарбиялаш соҳасида давлат сиёсатини ишлаб чиқади ва амалга оширади;

таълим соҳасидаги тармоқ давлат дастурларини ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

таълим ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштиради ва уларга услубий раҳбарлик қилади;

давлат таълим стандартлари (шу жумладан мактабгача таълим ва тарбия давлат стандарти) ва давлат таълим талабларида кадрларнинг маълумоти даражасига ҳамда касбий тайёргарлиги сифатига қўйилган талабларнинг таълим ташкилотлари томонидан бажарилиши устидан назоратни амалга оширади;

давлат таълим стандартлари (шу жумладан мактабгача таълим ва тарбия давлат стандарти) ҳамда давлат таълим талаблари ишлаб чиқилишини таъминлайди ва уларни тасдиқлайди;

таълим олувчиларнинг билим, кўникма ва малакаларини баҳолаш тартибини белгилайди;

ўрта махсус таълим йўналишлари, профессионал таълимнинг касблар ва мутахассисликлари, олий таълимнинг бакалавриат таълим йўналишлари ва магистратура мутахассисликлари, шунингдек билим соҳалари ва таълим соҳалари рўйхатини тасдиқлайди;

таълим-тарбия жараёнига ўқитишнинг илғор шакллари, янги педагогик технологиялар, ўқитишнинг техник ва ахборот воситалари жорий этилишини таъминлайди;

таълим ташкилотларида кадрларнинг касбий тайёргарлиги сифатини оширишга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқади, ўқув дастурларини такомиллаштиради;

коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишларини инобатга олган ҳолда таълим муассасаларида ҳуқуқий таълим ва тарбияга, мутахассисларни касбий жиҳатдан тайёрлаш сифатини оширишга, таълим дастурларини доимий равишда такомиллаштириб боришга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

таълим ташкилотларини (бундан қўшимча таълим хизматларини кўрсатувчи нодавлат таълим ташкилотлари мустасно) аттестациядан ва давлат аккредитациясидан, комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан, шунингдек таълим ташкилотларининг педагог кадрларини аттестациядан ўтказади;

таълим ташкилотларида таълим-тарбия жараёнининг сифати мониторингини амалга оширади;

мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва қўшимча таълим ташкилотларининг педагог ходимларига лавозимлар ва малака тоифаларини бериш жараёни устидан назоратни амалга оширади, шунингдек унда иштирок этади;

ўқув адабиётларини тайёрлаш ва нашр қилишни ташкил этади (бундан молиявий мустақиллик берилган давлат олий таълим ташкилотлари мустасно);

ўзлаштиришни баҳолашга, ўқув жараёнини, таълим олувчиларнинг якуний давлат аттестациясини ташкил этишга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлайди, шунингдек экстернат тартибида таълим олувчиларнинг тоифаларини белгилайди;

нодавлат таълим ташкилотларига лицензиялар беради, фаолиятини хабардор қилиш тартибида амалга оширадиган шахслардан хабарномалар қабул қилади ва уларнинг реестрини юритади;

таълим ташкилотларининг рейтингини аниқлайди;

давлат олий таълим ташкилотларининг ректорларини тайинлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритади;

таълим ташкилотларининг раҳбар ва педагог кадрларини тайёрлашни, қайта тайёрлашни ҳамда уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;

таълим ташкилотларида моддий-техника ресурсларидан фойдаланишга доир талабларни ишлаб чиқади;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларига нисбатан моддий-техник, инфратузилмавий ва параметрик талабларни белгилайди;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари учун дарсликлар ва ўқув қўлланмаларини тайёрлаш ҳамда нашр этиш тартибини, шунингдек уларни етказиб беришга ва улардан таълим ташкилотларида фойдаланишга қўйиладиган талабларни белгилайди;

таълим тўғрисидаги қонунчиликнинг аниқланган бузилишлари тўғрисида тегишли республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва таълим ташкилотларига тақдимномалар киритади;

таълим соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

таълим соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.

Таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Қасддан содир этилган жиноят учун илгари судланган шахслар таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ҳамда улар ҳудудий бўлинмаларининг раҳбарлик лавозимларига тайинланиши тақиқланади.

27-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг таълим соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органлари билан келишилган ҳолда давлат таълим муассасаларини ташкил этади, қайта ташкил этади ва тугатади, бундан республика тасарруфидаги таълим муассасалари мустасно.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

ўз ваколатлари доирасида тегишли ҳудудда давлат таълим муассасалари учун молиялаштириш ҳажмини белгилайди;

фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, фуқаролик жамияти институтлари билан таълим ташкилотларини ривожлантириш масалалари юзасидан ҳамкорлик қилади;

давлат умумий ўрта таълим муассасаларига бириктирилган ҳудудларни (микроучасткаларни) белгилайди;

таълим соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширишда таълим ташкилотларига кўмаклашади;

таълим олувчилар учун сифатли таълимни, тарбияни таъминлаш, уларнинг истеъдодини шакллантириш ва намоён этиш мақсадида жойларда уларга зарур шароитлар яратиш бўйича дастурларни ишлаб чиқади;

ўз ваколатлари доирасида таълим соҳасидаги давлат-хусусий шерикликни ривожлантиради ва нодавлат таълим ташкилотлари тармоғини кенгайтиришга кўмаклашади;

умумий ўрта таълим ташкилотлари битирувчилари бандлигини таъминлашга кўмаклашади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

28-модда. Таълим ташкилотини бошқариш

Таълим ташкилотини бошқаришни тегишинча қуйидагилар амалга оширади:

педагогик кенгаш;

кузатув (васийлик) кенгаши;

олий таълим ташкилотининг кенгаши;

таълим ташкилотининг раҳбари.

Таълим ташкилотларида жамоатчилик бошқаруви органлари ташкил этилиши мумкин.

Таълим ташкилотларини бошқаришда ва кадрлар тайёрлашда кадрлар талабгорлари иштирок этади.

Қасддан содир этилган жиноят учун илгари судланган шахслар таълим ташкилотларининг раҳбарлик лавозимларига тайинланиши мумкин эмас.

4-боб. Таълим фаолиятини ташкил этиш ва унинг назоратини амалга ошириш

29-модда. Таълим ташкилотларининг ҳуқуқий мақоми

Ўзбекистон Республикасининг таълим ташкилотлари ва уларнинг филиаллари, шунингдек хорижий давлатлар таълим ташкилотларининг филиаллари юридик шахс мақоми билан ташкил этилади.

Оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилоти шаклидаги таълим хизматлари якка тартибдаги тадбиркорлар сифатида рўйхатга олинган жисмоний шахслар томонидан амалга оширилади.

Нодавлат таълим ташкилотлари лицензия олинган кундан эътиборан таълим фаолияти билан шуғулланишга ҳақли бундан ушбу Қонуннинг 57 1 -моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Таълим ташкилотлари ўз фаолиятини устав ва (ёки) бошқа таъсис ҳужжатлари асосида юритади.

Таълим ташкилотлари ўқув-тарбия ва ўқув-илмий-ишлаб чиқариш мажмуаларига бирлашишга ҳақли.

Таълим ташкилотларида сиёсий партияларнинг ташкилий тузилмаларини ташкил этишга йўл қўйилмайди.

30-модда. Таълим ташкилотларини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш

Давлат олий таълим, ўрта махсус, профессионал таълим муассасалари ва уларнинг филиаллари, шунингдек давлат иштирокидаги олий, ўрта махсус, профессионал таълим ташкилотлари ва уларнинг филиаллари Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари билан ташкил этилади.

Иқтисодиётнинг ва ижтимоий соҳанинг олий маълумотли малакали кадрларга бўлган эҳтиёжларини, шунингдек аҳолининг олий таълим олишга бўлган эҳтиёжини қаноатлантириш мақсадида мамлакат ҳудудида хорижий олий таълим ташкилотларининг филиаллари (марказлари, таълим кампуслари) ва бошқа бўлинмалари ташкил этилиши мумкин.

Хорижий олий таълим ташкилотларининг бўлинмалари Ўзбекистон Республикасида юридик шахс мақоми билан ташкил этилади.

Хорижий олий таълим ташкилотларининг, шунингдек халқаро ташкилотларнинг таълим муассасалари филиаллари (марказлари, таълим кампуслари) ва бошқа бўлинмалари фаолиятини ташкил этиш масалалари бўйича Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари қабул қилиниши мумкин.

Кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича давлат таълим ташкилотлари:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан институтлар ва марказлар шаклида;

тегишли вазирликлар ва идоралар томонидан Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан келишилган ҳолда олий таълим ташкилотларининг факультетлари ва курслари шаклида ташкил этилади.

Давлат умумий ўрта ва қўшимча таълим муассасалари:

республика бўйсунувида вазирликлар ва идоралар томонидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан келишган ҳолда;

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри бўйсунувида тегишинча Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари билан келишилган ҳолда;

туманлар ва шаҳарлар бўйсунувида туманлар ва шаҳарлар ҳокимликлари томонидан таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари билан келишилган ҳолда ташкил этилади.

Нодавлат таълим муассасаларини ташкил этиш уларнинг таъсисчилари томонидан амалга оширилади.

Таълим ташкилотларини қайта ташкил этиш ва тугатиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Таълим ташкилотларини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш тўғрисидаги маълумотлар давлат статистика органларига, Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигига, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигига ҳамда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг ҳудудий органларига тақдим этилади.

31-модда. Нодавлат таълим ташкилотлари

Нодавлат таълим ташкилотлари ўз фаолиятини лицензия асосида амалга оширади, бундан қўшимча таълимни, кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни амалга оширувчи таълим ташкилотлари мустасно.

Нодавлат таълим ташкилотлари лицензия талабларига ва шартларига мувофиқ таълим хизматлари кўрсатади.

Давлат таълим стандартлари ва давлат таълим талабларига мувофиқ таълим хизматларини кўрсатувчи нодавлат таълим ташкилотлари битирувчиларга давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжатларни беради.

Кадрлар малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш бўйича нодавлат таълим хизматларини кўрсатувчи таълим ташкилотлари томонидан битирувчиларга давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжат берилиши мумкин. Бунда кадрлар малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш бўйича нодавлат таълим хизматларини кўрсатувчи таълим ташкилотлари белгиланган тартибда аттестациядан ва давлат аккредитациясидан ўтиши керак.

Мустақил ишлаб чиқилган ва лицензияда кўрсатилган ўқув дастурлари бўйича таълим хизматлари кўрсатадиган нодавлат таълим ташкилотлари битирувчиларга Ўзбекистон Республикасида тан олинадиган таълим тўғрисидаги ҳужжатларни беради.

Нодавлат таълим ташкилотлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқ таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш ва юқори касбий маҳоратга эга бўлган педагог кадрлар ва бошқа кадрларни жалб қилиш бўйича чора-тадбирлар кўради.

Нодавлат таълим ташкилотлари томонидан ишлаб чиқилган ўқув дастурлари бўйича ўқитиш таълим олувчи ёхуд унинг ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари ва нодавлат таълим ташкилоти ўртасида тузиладиган, ўқитиш муддатлари, шартлари ва тўловлари, томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари ҳамда бошқа шартлар белгиланадиган шартнома асосида амалга оширилади.

32-модда. Таълим ташкилотининг устави

Таълим ташкилотининг устави таълим турларининг ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилади.

Таълим ташкилотининг уставида, қоида тариқасида, қуйидагилар кўрсатилади:

таълим тури ва шакли;

таълим ташкилотининг мақсад ва вазифалари;

ўқув-тарбиявий ва илмий-методик ишларни ташкил этиш ҳамда мазмуни;

таълим ташкилотига қабул қилиш тартиби;

таълим ташкилотининг тузилмаси, бошқарув органлари ва жамоатчилик тузилмалари;

таълим олувчилар, педагог кадрлар, ўқув-тарбия ишлари бўйича ходимлар, маъмурий-бошқарув ходимларининг мақоми, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;

таълим ташкилотининг мол-мулки ва воситалари;

таълим ташкилотини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш тартиби.

Таълим ташкилотининг намунавий устави:

умумий ўрта таълим ташкилотлари, Президент, ижод ва ихтисослаштирилган мактаблар ҳамда болалар учун қўшимча таълим ташкилотлари учун — Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан;

олий таълим ташкилотлари ҳузуридаги ихтисослаштирилган мактаблар, ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари, шунингдек катта ёшдагилар учун қўшимча таълим ташкилотлари учун — Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан;

кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича таълим ташкилотлари учун — тегишли вазирликлар ва идоралар томонидан ишлаб чиқилади.

Таълим ташкилотининг устави таълим ташкилотининг таъсисчилари томонидан тасдиқланади ва ҳудудий тегишлилик бўйича Давлат хизматлари маркази томонидан рўйхатга олинади.

33-модда. Таълим бериш тили

Таълим ташкилотларида ўқитиш тилидан фойдаланиш тартиби «Давлат тили ҳақида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тартибга солинади.

34-модда. Давлат таълим стандартлари ва давлат таълим талаблари

Давлат таълим стандартлари умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ҳамда олий таълим мазмуни ва сифатига оид талабларни белгилайди.

Давлат таълим талаблари:

қўшимча таълим, олий таълимдан кейинги таълим, шунингдек кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш мазмунини;

таълим тузилмасини ва таълимни амалга ошириш шартларини;

таълим олувчиларнинг жисмоний, шахсий, интеллектуал, илмий ва касбга оид сифатлари тўғрисидаги нормаларни белгилайди.

Мактабгача таълим ташкилотларида мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти қўлланилади.

Давлат таълим стандартларини ва (ёки) давлат таълим талабларини бажариш барча таълим ташкилотлари учун мажбурийдир, бундан ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Ўрта махсус, профессионал, олий таълим хизматларини кўрсатувчи ҳамда фаолиятини хабардор қилиш тартибида амалга оширадиган нодавлат таълим ташкилотлари мустақил ишлаб чиқилган ва лицензияда ёки хабарномада кўрсатилган таълим дастурлари асосида таълим фаолиятини амалга ошириши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги давлат таълим стандартлари, малака талаблари, олий таълим, ўрта махсус таълим ҳамда профессионал таълимнинг ўқув режалари ва ўқув дастурлари ишлаб чиқилишини таъминлайди. Ушбу мақсадлар учун Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги таянч давлат олий таълим ва профессионал таълим ташкилотларини белгилайди.

Таянч давлат олий таълим ва профессионал таълим муассасалари кадрларнинг талабгорлари иштирокида давлат таълим стандартларини, малака талабларини, ўқув режалари ва ўқув дастурларини тайёрлашни амалга оширади. Давлат таълим стандартлари касбий стандартлар асосида ишлаб чиқилади.

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартлари ишлаб чиқилишини таъминлайди.

Олий, профессионал, ўрта махсус ва умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартлари, малака талаблари, ўқув режалари ва ўқув дастурлари тегишинча Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан тасдиқланади. Тегишли ваколатлар берилган бошқа вазирликлар ва идоралар давлат таълим стандартларини тегишинча Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан келишилган ҳолда ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлайди.

Давлат таълим талаблари таълим соҳасидаги тегишли ваколатли давлат бошқаруви органлари томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.

Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган шахсларни ўқитиш махсус ўқув дастурлари асосида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги давлат олий таълим ташкилотларига мустақил ишлаб чиқилган ва тасдиқланган ўқув дастурлари, малака талаблари ҳамда ўқув режалари асосида таълим хизматлари кўрсатиш бўйича ваколатларни бериши мумкин.

35-модда. Таълим жараёнига ўқув режалари ва ўқув дастурларини жорий этиш

Ўқув режалари ва ўқув дастурлари тегишли таълим босқичларининг мақсад ҳамда вазифалари асосида ишлаб чиқилади.

Тегишли давлат таълим ташкилотларидаги ўқув режалари ва ўқув дастурларининг мазмуни, уларни ишлаб чиқиш ҳамда жорий этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан белгиланади.

Молиявий мустақиллик берилган давлат олий таълим ташкилотлари ўқув режалари ва ўқув дастурларини касбий стандартлар асосида мустақил тасдиқлашга, шунингдек таълим тилини ҳамда бакалавриат таълим йўналишларининг ва магистратура мутахассисликларининг хусусиятларини инобатга олган ҳолда таълим шаклини белгилашга ҳақли.

Умумтаълим фанларининг ўқув дастурлари шахсни ҳар томонлама камол топтиришга, таълим олувчиларда билим, малака, кўникмаларни, савияни шакллантиришга ва уларнинг қобилиятини ривожлантиришга қаратилган бўлиши керак.

Касбга оид фанларнинг ўқув дастурлари таълим олувчилар томонидан тегишли касблар ва мутахассисликларни эгаллашга қаратилган.

Таълим жараёнига ўқув режалари ва ўқув дастурларини жорий этиш таълим ташкилотлари томонидан амалга оширилади.

Ўқув режалари ва ўқув дастурларини жорий этиш жараёнида замонавий педагогик технологиялар, ўқитишнинг инновацион шакллари ва усуллари, ахборот-коммуникация технологиялари қўлланилади.

Таълим жараёнига ўқув режалари ва ўқув дастурларини жорий этиш чоғида таълим ташкилотлари кредит-модуль тизимига асосланган ўқитиш технологияларидан фойдаланиши мумкин.

Ўқув режасида, қоида тариқасида, таълим жараёнининг жадвали, ўқитишнинг бошланиши, муддати ва даврийлиги, ўқув йиллари, чораклар, семестрлар, амалиёт, таътиллар ҳамда аттестация, ажратилган ҳафталар сони, ўрганиладиган фанлар (модуллар) ва уларга ажратилган соатлар (кредитлар) ҳамда бошқа зарур параметрлар акс эттирилади.

Профессионал ва олий таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир ўқув режаларда таълим олувчилар учун амалиёт ўташ назарда тутилади.

Таълим олувчиларнинг амалиётни ўташ тартиби ва уни ташкил этиш таълим ташкилотлари томонидан мустақил белгиланади.

Профессионал ва олий таълимга доир ўқув режалари давлат таълим стандартларига мувофиқ мутахассислик фанларидан, шунингдек умумкасбий, математика, табиий-илмий, гуманитар ва қўшимча фанлардан шакллантирилади.

Ўқув режаларига давлат бошқаруви органларининг топшириқларига асосан ва ушбу Қонунда назарда тутилмаган бошқа йўл билан қўшимча фанларни киритишга йўл қўйилмайди.

36-модда. Таълим соҳасидаги экспериментал ва инновацион фаолият

Таълим соҳасидаги экспериментал ва инновацион фаолият таълимни модернизация қилиш мақсадида амалга оширилади ҳамда янги таълим технологиялари ва ресурсларини ишлаб чиқишга, уларни синовдан ўтказишга ҳамда таълим жараёнига жорий этишга қаратилган. Экспериментал ва инновацион фаолиятни амалга ошириш тартиби ва шартлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари инновацион ўқув дастурлари ва лойиҳаларини амалга ошириш ҳамда уларнинг натижаларини амалиётга жорий этиш учун ўз ваколатлари доирасида шарт-шароитлар яратади.

Иқтисодий ривожланиш ва инновацион фаолият эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда, давлат томонидан олий таълим ташкилотлари олимларининг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини ишлаб чиқариш жараёнига жорий этиш учун тегишли шарт-шароитлар, шунингдек олий таълим ташкилотлари таълим жараёнининг янада такомиллаштирилган шаклларига босқичма-босқич ўтиши учун имкониятлар яратилади.

Таълим ташкилотлари экспериментал ва инновацион фаолиятда масофавий таълим технологияларидан фойдаланиши мумкин.

37-модда. Таълим ташкилотлари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлиги

Таълим ташкилотлари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлиги уларнинг расмий веб-сайтларида Интернет жаҳон тармоғида жойлаштириладиган таълим ташкилотлари фаолияти тўғрисидаги очиқ ахборот ресурслари билан таъминланади.

Таълим ташкилотлари расмий веб-сайтларида қуйидагиларни жойлаштиради:

таълим ташкилотининг устави;

таълим бериш тиллари ҳақида маълумот;

давлат таълим стандартлари, давлат таълим талаблари;

таълим фаолиятининг моддий-техника таъминоти ҳақида маълумот;

лицензия (нодавлат таълим ташкилотлари учун);

таълим ташкилотининг рейтинги;

таълим фаолиятини амалга ошириш учун давлат аккредитацияси тўғрисидаги сертификат;

илмий тадқиқотлар йўналишлари ва натижалари, шунингдек уларни амалга ошириш учун илмий-тадқиқот базаси тўғрисидаги маълумот (олий таълим учун);

таълим олувчиларга стипендиялар бериш тартиби, уларга ижтимоий ёрдам кўрсатишнинг мавжудлиги ва шартлари тўғрисидаги маълумот;

вақтинча яшаш жойларининг мавжудлиги ва яшаш жойларининг сони, шунингдек тўлов миқдори тўғрисидаги маълумот;

педагоглар ва таълим олувчиларнинг сони, шунингдек педагогларнинг илмий салоҳияти тўғрисидаги маълумот.

Таълим ташкилотларининг расмий веб-сайтларига жойлаштириладиган ахборотнинг ишончлигини таъминлаш учун таълим ташкилотларининг раҳбарлари шахсан жавобгардир.

Айрим таълим ташкилотларининг фаолияти тўғрисидаги ахборотдан фойдаланиш қонунчиликда белгиланган ҳолларда ва тартибда чекланиши мумкин.

38-модда. Таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш

Таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш барча талабгорлар учун таълим олишга доир тенг имкониятларнинг таъминланиши принципи асосида амалга оширилади, шахсларнинг айрим тоифалари бундан мустасно, уларга қонунчиликка мувофиқ имтиёзлар берилиши мумкин.

Таълим ташкилотлари талабгорларни ва (ёки) уларнинг ота-онасини ёки бошқа қонуний вакилларини устав, лицензия ёки хабарнома қабул қилинганлиги тўғрисидаги тасдиқнома (нодавлат таълим ташкилотлари учун), давлат аккредитацияси тўғрисидаги сертификат (бундан қўшимча нодавлат таълим хизматларини кўрсатувчи нодавлат таълим ташкилотлари мустасно), ўқув дастури ҳамда таълим фаолиятини тартибга солувчи бошқа ҳужжатлар, ўқувчиларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари билан таништириши шарт.

Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар ўқишга ўз ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг розилигига ва психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг хулосасига биноан қабул қилинади.

Айрим таълим ташкилотларига (олий таълим ташкилотларига, академик лицейларга, Президент, ижод, ихтисослаштирилган мактаблар ва бошқаларга) ўқишга қабул қилиш танлов асосида амалга оширилади. Таълим ташкилотларига танлов асосида ўқишга қабул қилиш чоғида танлов иштирокчиларига танловни ўтказиш тартиби тўғрисидаги ахборот тақдим этилади.

Давлат олий таълим ва профессионал таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш давлат гранти ва (ёки) тўлов-шартнома асосида амалга оширилади.

Давлат таълим муассасалари ва ташкилотларига ўқишга қабул қилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Нодавлат таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш тартиби таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилишга оид амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда назарда тутилган қоидаларни инобатга олган ҳолда, ушбу таълим ташкилотлари томонидан белгиланади.

Чет эллик фуқароларни Ўзбекистон Республикасининг давлат таълим муассасаларига қабул қилиш тўлов-шартнома асосида (бундан давлат гранти ажратилган ҳоллар мустасно) амалга оширилади.

Олий таълим ташкилотларига давлат гранти асосида ўқишга қабул қилиш параметрлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан белгиланади.

Олий таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш чоғида имтиёзли контингент учун қўшимча қабул параметрлари белгиланади.

39-модда. Давлат таълим муассасаларига ўқишга мақсадли қабул қилиш

Давлат таълим муассасаларига ўқишга мақсадли қабул қилиш тегишли ҳудудларнинг, соҳалар ва тармоқларнинг кадрларга бўлган эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда улар учун белгиланган таълим олувчиларни қабул қилиш параметрлари доирасида амалга оширилади.

Давлат таълим муассасаларига ўқишга мақсадли қабул қилиш кадрлар буюртмачилари, давлат таълим муассасалари ва фуқаролар ўртасида тузиладиган шартномалар асосида амалга оширилади.

Давлат таълим муассасаларига мақсадли қабул қилиш тартибида ўқишга кириш умумий асосларда танлов натижаларига мувофиқ амалга оширилади.

40-модда. Таълим тўғрисидаги ҳужжат

Аккредитация қилинган таълим ташкилотларининг давлат таълим стандартларига ва давлат таълим талабларига мувофиқ таълим олган битирувчиларига давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжат (шаҳодатнома, диплом, сертификат, гувоҳнома) берилади. Давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжат оилада таълим олган ёки мустақил таълим олган ҳамда аккредитация қилинган давлат таълим муассасаларининг тегишли ўқув дастурлари бўйича экстернат тартибида якуний ва давлат аттестациясидан ўтган шахсларга ҳам берилади.

Ўрта махсус таълим, профессионал таълим ҳамда олий таълим тўғрисидаги дипломга ўзлаштирилган фанлар рўйхати, уларнинг ҳажмлари ва фанлар бўйича баҳолари ёзилган варақа илова қилинади.

Тегишли илмий даражани олиш учун диссертация ҳимоя қилган шахсларга фалсафа доктори (Doctor of Philosophy (PhD) ёки фан доктори (Doctor of Science (DSc) илмий даражаси берилади ва давлат томонидан тасдиқланган намунадаги диплом топширилади.

Ўзбекистон Республикасининг ва хорижий давлатларнинг ҳукуматлари ўртасидаги икки томонлама битимлар асосида таълим тўғрисидаги ҳужжатларни ўзаро тан олиш амалга оширилиши мумкин.

Узлуксиз таълимнинг тегишли турини тамомламаган шахсларга белгиланган намунадаги маълумотнома берилади.

Давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжат, шунингдек нодавлат таълим ташкилотлари томонидан бериладиган Ўзбекистон Республикасида тан олинадиган таълим тўғрисидаги ҳужжат узлуксиз таълимнинг кейинги тури (даражаси) бўйича ўқишни давом эттириш ёки тегишли мутахассислик ва касб бўйича ишлаш ҳуқуқини беради.

Хорижий давлатларнинг ва Ўзбекистон Республикасининг олий таълим ташкилотлари ўртасида тузилган шартнома асосида уларнинг битирувчиларига Ўзбекистон Республикаси ҳудудида олий маълумот тўғрисидаги ҳужжат сифатида тан олинадиган икки томонлама диплом (Double Diploma) берилиши мумкин.

41-модда. Таълим ташкилотларининг рейтинги

Таълим ташкилотларининг рейтинги:

таълим ташкилотлари ўртасида соғлом рақобат муҳитини шакллантириш;

илмий-педагогик фаолият даражасининг ўсишини ва сифатининг ошишини рағбатлантириш;

педагог ходимларнинг илмий салоҳиятидан самарали фойдаланиш;

ўқитиш сифатининг юқори кўрсаткичларига эришиш;

меҳнат бозорида талаб юқори бўлган малакали кадрлар тайёрлаш мақсадларида белгиланади.

Рейтингни белгилаш учун таълим ташкилоти томонидан тақдим этилган маълумотларнинг ишончлилиги учун таълим ташкилотининг раҳбари шахсан жавобгар бўлади.

42-модда. Таълим тизимидаги мониторинг

Таълим тизимидаги мониторинг таълимнинг ҳолатини, таълим натижаларининг ўзгариши суръатларини, таълим фаолиятини амалга ошириш учун яратилган шарт-шароитларни ўрганиш ва кузатишни, шунингдек таълим олувчиларнинг контингенти тўғрисидаги маълумотларни ва бошқарув қарорлари қабул қилинишини таҳлил этишни ўз ичига олади.

Таълим ташкилотларининг мониторинги таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва уларнинг ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.

Таълим ҳолатининг таҳлили ва уни ривожлантириш истиқболлари тўғрисидаги ахборот таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва улар ҳудудий бўлинмаларининг, шунингдек таълим ташкилотларининг расмий веб-сайтларига жойлаштирилади.

Таълим тизимидаги маълумотлар жумласига расмий статистика маълумотлари, таълим тизими мониторинги натижалари, таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва улар ҳудудий бўлинмаларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳамда таълим ташкилотларининг маълумотлари киради.

43-модда. Таълим соҳасидаги давлат назорати

Таълим соҳасидаги давлат назорати берилаётган таълимнинг мазмуни ва сифати давлат таълим стандартларига, давлат таълим талаблари ва ўқув дастурларига, шунингдек ушбу Қонун талабларига мувофиқлигини аниқлаш йўли билан амалга оширилади.

Таълим ташкилотлари таълим сифати устидан назоратни амалга оширишда таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларига кўмаклашади.

Таълим ташкилотлари томонидан берилаётган таълимнинг мазмуни ва сифати таълим тўғрисидаги қонунчиликка номувофиқлиги аниқланган ҳолларда таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари номувофиқликни бартараф этиш юзасидан уларга тақдимнома киритади. Аниқланган номувофиқлик бартараф этилмаган тақдирда таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари таълим ташкилотининг давлат аккредитацияси тўғрисидаги сертификатини қонунчиликка мувофиқ бекор қилишга ҳақли.

Таълим сифати устидан назорат қилиш ваколатларига эга бўлмаган органлар томонидан таълим ташкилотларининг таълим сифатини, таълим жараёни ташкил этилишини, педагог ходимларининг меҳнат фаолиятини, таълим олувчиларининг ўзлаштиришини текширишга йўл қўйилмайди.

Таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни хабардор қилган ҳолда нодавлат таълим ташкилотларида таълим сифати, шунингдек лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш талаблари ҳамда шартларига риоя этилиши устидан назорат ва мониторингни амалга оширади.

6-боб. Таълим олувчиларнинг, улар ота-онасининг ҳамда бошқа қонуний вакилларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

47-модда. Таълим олувчиларнинг ҳуқуқлари

Таълим олувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

бепул асосда умумий ўрта, ўрта махсус таълим ва бошланғич профессионал таълим олиш;

яшаш жойидаги (микроҳудуддаги) давлат умумий ўрта таълим муассасасига қабул қилиниш;

таълим олиш шаклларини эркин танлаш;

давлат таълим стандартлари, давлат таълим талаблари ва ўқув дастурларига мувофиқ сифатли таълим олиш;

таълим олиш учун ўзининг руҳий хусусиятлари ва физиологик ривожланиши инобатга олинган ҳолда зарур шарт-шароитларга эга бўлиш, шунингдек бепул психологик-тиббий хизматлардан фойдаланиш;

давлат таълим муассасаси томонидан белгиланган тартибга мувофиқ, профессионал таълим ва олий таълимнинг давлат таълим стандартлари талабларига биноан ишлаб чиқилган, ўзи оладиган таълимнинг мазмунини шакллантиришда иштирок этиш;

педагог ходимлар ва таълим-тарбия жараёнининг бошқа иштирокчилари томонидан ҳаёти ва соғлиғига қилинадиган ҳар қандай жисмоний ҳамда руҳий зўравонликдан, шахси ҳақоратланишидан ҳимояланиш;

таълим олиш даврида дам олиш ва бошқа ижтимоий эҳтиёжлар учун таътиллар олиш;

академик таътиллар ва стипендиялар олиш, ўқишни тиклаш ва ўқишини бошқа таълим ташкилотларига, бир таълим шаклидан, касбдан, таълим йўналишидан, мутахассислигидан бошқасига кўчириш;

таълим ташкилотини бошқаришга доир масалаларни муҳокама қилишда иштирок этиш;

таълим олиш жараёнида таълим ташкилотининг ўқув, услубий, илмий-ишлаб чиқариш, маданий, спорт ва маиший объектлари хизматларидан бепул фойдаланиш;

таълим ташкилотининг илмий-тадқиқот, тажриба-конструкторлик, илмий-техникавий, экспериментал ва инновацион фаолиятида иштирок этиш.

Таълим олувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Таълим ташкилотларида таълим олувчиларни таълим олиш билан боғлиқ бўлмаган ишларга жалб этиш тақиқланади.

48-модда. Таълим олувчиларнинг мажбуриятлари

Таълим олувчилар:

ўқув дастурлари асосида билим, малака ва кўникмаларни ўзлаштириши, машғулотларга қатнашиши, уларга мустақил тайёргарлик кўриши, педагог ходимларнинг топшириқларини бажариши;

таълим-тарбия жараёнининг бошқа иштирокчиларига нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонлик ишлатмаслиги ва уларнинг ўз мажбуриятларини бажаришига тўсқинлик қилмаслиги;

устав (таъсис ҳужжати) талабларига, ички тартиб-қоидаларига, вақтинча яшаш жойлари қоидаларига ва таълим фаолиятини ташкил этиш ҳамда амалга оширишга оид бошқа ички ҳужжатлар талабларига риоя этиши;

ахлоқий, маънавий ва жисмоний камол топишга ҳамда ўз дунёқарашини кенгайтиришга интилиши;

таълим-тарбия жараёни иштирокчиларининг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳурмат қилиши;

таълим ташкилотининг мол-мулкини, моддий ва маданий бойликларини асраши шарт.

Таълим олувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

49-модда. Таълим олувчиларнинг кийим-бошига нисбатан қўйиладиган талаблар

Таълим ташкилотларида (бундан ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари мустасно) таълим олувчиларнинг кийим-бошига доир талаблар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Қўшимча таълим, кадрлар малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш турлари бўйича нодавлат таълим хизматларини кўрсатувчи нодавлат таълим ташкилотлари таълим олувчиларнинг кийим-бошига доир талабларни мустақил белгилашга ҳақли.

Таълим олувчиларнинг айрим тоифалари Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан кийим-бош билан таъминланади.

50-модда. Таълим ташкилотларида таълим олувчиларни вақтинча яшаш жойлари билан таъминлаш

Кундузги таълим шаклидаги таълим ташкилотида таълим олувчиларга, шунингдек сиртқи таълим шаклида якуний ва оралиқ аттестация даврида вақтинча яшаш жойлари, улар мавжуд бўлган тақдирда берилади.

Вақтинча яшаш жойлари таълим олувчиларга таълим ташкилоти томонидан белгиланган тартибга мувофиқ берилади.

Вақтинча яшаш жойларига муҳтожлар мавжуд бўлган ҳолларда, ушбу жойлардан бошқа мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Вақтинча яшаш жойларидан фойдаланиш учун таълим ташкилоти билан тузилган шартномага мувофиқ ҳақ тўланади.

Вақтинча яшаш жойидан фойдаланганлик учун тўлов миқдори таълим ташкилоти томонидан белгиланади.

Давлат таълим муассасалари айрим турдаги таълим олувчилар учун вақтинча яшаш жойидан фойдаланганлик учун тўлов қийматини камайтиришга ёки уларни тўловдан тўлиқ озод қилишга ҳақли. Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар, шунингдек ўқитиш даврида етим бўлиб қолган болалар, жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар (шахслар) вақтинча яшаш жойидан фойдаланганлик учун ҳақ тўлашдан озод қилинади.

51-модда. Вояга етмаган таълим олувчилар ота-онасининг ҳамда бошқа қонуний вакилларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари боланинг ўқиши, тарбияланиши, жисмоний, маънавий ва интеллектуал ривожланиши учун масъулдир.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва таълим ташкилотлари вояга етмаган таълим олувчиларни тарбиялашда, уларнинг жисмоний ҳамда руҳий соғлиғини муҳофаза қилиш ва мустаҳкамлашда, шунингдек индивидуал қобилиятларини ривожлантиришда уларнинг ота-онасига ҳамда бошқа қонуний вакилларига кўмаклашади.

Вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болаларга, шунингдек узоқ вақт даволанишга муҳтож бўлган болаларга оилада таълим олиш имкониятини бериш;

оилада таълим олаётган боланинг фикрини инобатга олган ҳолда унинг ўқишини таълимнинг ҳар қандай босқичида таълим ташкилотида давом эттириш тўғрисида қарор қабул қилиш;

таълим ташкилотлари билан ҳамкорлик қилиш, таълим-тарбия жараёнини такомиллаштириш, моддий-техника базасини ривожлантириш, таълим ташкилотларига хайрия ёрдами кўрсатиш бўйича таклифлар киритиш;

таълим ташкилотининг устави ва (ёки) бошқа таъсис ҳужжати, лицензияси, давлат аккредитацияси тўғрисидаги сертификати, давлат таълим стандартлари, давлат таълим талаблари, малака талаблари, ўқув режалари ва ўқув дастурлари билан танишиш;

таълимнинг мазмуни, қўлланилаётган таълим ва тарбия усуллари, таълим технологиялари билан, шунингдек ўз болаларининг ўқув фанларини ўзлаштириши натижалари билан танишиш;

таълим олувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш;

таълим ташкилотини бошқаришга доир масалаларни муҳокама қилишда иштирок этиш.

Вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари:

ўз болаларини инсонпарварлик, ватанпарварлик, меҳнатсеварлик, маънавий, миллий ва умуминсоний қадриятларни ҳурмат қилиш руҳида тарбиялаши;

болаларининг умумий ўрта, ўрта махсус таълим ёки бошланғич профессионал таълим олишини таъминлаши;

болаларининг ўқув машғулотларига қатнашишини таъминлаш ва ўзлаштириши устидан назоратни амалга ошириш;

ўз болаларининг интеллектуал, маънавий ва жисмоний ривожланиши учун шарт-шароитлар яратиши;

таълим ташкилотининг таълим-тарбия жараёнини тартибга солувчи ички тартиб-қоидаларига риоя этиши;

жисмоний ва юридик шахслар билан муносабатларда, шу жумладан судда махсус ваколатларсиз ўз болаларининг таълим соҳасидаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиши;

таълим-тарбия жараёни иштирокчиларининг шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилиши шарт.

Вояга етмаган таълим олувчиларнинг ота-онаси ва бошқа қонуний вакиллари зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

7-боб. Таълим-тарбия жараёни иштирокчиларини ижтимоий ҳимоя қилиш

52-модда. Таълим олувчиларни ижтимоий ҳимоя қилиш

Таълим ташкилотларида таълим олувчилар қонунчиликка мувофиқ имтиёзлар, стипендиялар ва вақтинча яшаш жойлари билан таъминланади.

Тўлов-шартнома асосида таълим олувчиларга имтиёзли банк кредитлари берилиши мумкин.

Нодавлат таълим ташкилотлари таълим олувчиларни ижтимоий ҳимоя қилишни қонунчиликка, ўз уставига ва (ёки) бошқа таъсис ҳужжатига мувофиқ амалга оширади.

Давлат ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида кам таъминланган оилалардаги болалар, жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар (шахслар) учун, шунингдек мазкур тоифадаги таълим олувчиларнинг касбий ўсиши учун шарт-шароитлар яратади.

53-модда. Таълим ташкилотларининг ходимларини ижтимоий ҳимоя қилиш

Таълим ташкилотларининг ходимларини ижтимоий ҳимоя қилиш давлат томонидан кафолатланади.

Таълим ташкилотларининг педагог ходимларига қисқартирилган иш вақти давомийлиги белгиланади, ҳақ тўланадиган ҳар йилги узайтирилган таътил ва бошқа имтиёзлар ва кафолатлар тақдим этилади.

Таълим ташкилотларининг педагог ва бошқа ходимларига санитария-гигиенага оид, эпидемияга қарши ҳамда профилактика чоралари билан амалга ошириладиган соғлиқни сақлаш кафолатланади.

Таълим ташкилотлари меҳнатга ҳақ тўлаш учун мавжуд бўлган маблағлар доирасида мустақил равишда иш ҳақига, лавозим маошларига табақалаштирилган устамалар белгилашга ва меҳнатга ҳақ тўлаш ҳамда уни рағбатлантиришнинг турли шаклларини қўллашга ҳақли.

54-модда. Етим болаларни ва ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ўқитиш ва уларнинг тўлиқ таъминоти

Етим болаларни ва ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ўқитиш ва уларнинг тўлиқ таъминоти Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

55-модда. Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болаларни (шахсларни) ўқитиш ҳамда тарбиялаш

Давлат жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган болаларнинг (шахсларнинг) давлат ихтисослаштирилган таълим муассасаларида, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал таълим муассасаларида инклюзив шаклда бепул умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва қўшимча таълим олишини таъминлайди.

Жисмоний, ақлий, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонлари бўлган, шунингдек узоқ вақт даволанишга муҳтож бўлган болаларни ўқитиш ҳамда тарбиялаш учун давлат ихтисослаштирилган таълим муассасалари ташкил этилади. Таълим олувчиларни ушбу таълим муассасаларига юбориш ва улардан четлатиш ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг розилиги билан тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг хулосасига биноан амалга оширилади.

Давлат ихтисослаштирилган таълим муассасаларида таълим олувчилар давлат таъминотида бўлади.

56-модда. Ижтимоий реабилитацияга муҳтож бўлган болаларни (шахсларни) ўқитиш ва тарбиялаш

Алоҳида шароитларда ўқитиш ва тарбияланишга муҳтож бўлган болалар (шахслар) учун уларнинг таълим олишини, касбий тайёргарлигини ва ижтимоий реабилитация қилинишини таъминлайдиган ихтисослаштирилган ўқув-тарбия муассасалари ташкил этилади.

Озодликдан маҳрум қилиш тарзида жазони ижро этиш муассасаларида сақланаётган болаларнинг (шахсларнинг) таълим олиши, тарбияланиши ва мустақил таълим олиши учун шароитлар яратилади.

8-боб. Нодавлат таълим ташкилотлари фаолиятини лицензиялаш, таълим ташкилотларини аттестациядан ва давлат аккредитациясидан ўтказиш. Хорижий давлатда олинган таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш, таълим соҳасидаги ҳужжатларга апостиль қўйиш

57-модда. Нодавлат таълим ташкилотларининг фаолиятини лицензиялаш

Нодавлат таълим ташкилотларининг фаолиятини лицензиялаш «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тартибга солинади.

Нодавлат таълим ташкилотларига лицензия бериш ва қайта расмийлаштириш, лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш, шунингдек лицензияни бекор қилиш ёки уни бекор қилиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиш қонунчиликда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан амалга оширилади.

Лицензиялар номуайян муддатга, таълимнинг қуйидаги турлари учун алоҳида берилади:

мактабгача таълим ва тарбия (бундан оилавий мактабгача таълим мустасно);

умумий ўрта ва ўрта махсус таълим;

профессионал таълим;

олий таълим;

олий таълимдан кейинги таълим.

57 1 -модда. Нодавлат таълим фаолиятини хабардор қилиш тартибида амалга ошириш

Болалар учун қўшимча таълим, оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилоти шаклида таълим хизматларини кўрсатишга доир фаолият Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигини, катта ёшдагилар учун қўшимча таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш шаклидаги фаолият эса Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигини белгиланган тартибда хабардор қилиш орқали амалга оширилади.

58-модда. Таълим ташкилотларини аттестациядан ва давлат аккредитациясидан, шунингдек комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан ўтказиш

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият кўрсатаётган мактабгача, умумий ўрта таълим ташкилотлари давлат таълим стандартларига, давлат таълим талабларига ҳамда ўқув дастурларига мувофиқлик жиҳатидан аттестациядан ва давлат аккредитациясидан ўтказилади.

Ўрта махсус, профессионал, олий таълимни ва олий таълимдан кейинги таълимни амалга оширувчи давлат ва нодавлат таълим ташкилотлари, битирувчиларга давлат томонидан тасдиқланган намунадаги таълим тўғрисидаги ҳужжатларни берувчи, кадрлар малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш бўйича давлат ва нодавлат таълим ташкилотлари давлат таълим стандартларига, давлат таълим талабларига, шунингдек таълим дастурларига мувофиқлик жиҳатидан комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан ўтказилади.

Аттестация ва комплекс давлат аккредитацияси икки босқичда — таълим ташкилотлари фаолиятини ички баҳолаш ва ташқи баҳолаш босқичларида ўтказилади.

Ички баҳолаш таълим ташкилотининг ўзини ўзи баҳолашидир.

Ташқи баҳолаш ички баҳолаш ўтказилганидан кейин таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ёки республикада тан олинган халқаро аккредитация ташкилотлари томонидан амалга ошириладиган баҳолашдир.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари асосида ташкил этилган, шунингдек вазирликлар, идоралар ва маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари томонидан ташкил этилган таълим ташкилотлари ташкил этилган кундан эътиборан белгиланган муддатга аккредитация қилинган ҳисобланади.

Мактабгача, умумий ўрта таълимни амалга оширувчи нодавлат таълим ташкилотлари тегишли лицензия олинган кундан эътиборан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган муддат давомида аккредитациядан ўтган деб ҳисобланади, бу муддат тугагач, ушбу Қонунда белгиланган тартибда аттестациядан ва давлат аккредитациясидан ўтказилади.

Таълим ташкилотларини давлат аккредитациясидан, шунингдек комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан ўтказиш мақсадида таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ҳузурида доимий фаолият кўрсатувчи давлат аккредитация комиссиялари тузилади.

Таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органлари республикада тан олинадиган халқаро аккредитация ташкилотларига қўйиладиган талабларни белгилайди ва уларнинг реестрларини юритади.

Давлат аккредитацияси таълим ташкилотининг аттестацияси асосида, комплекс ва махсус давлат аккредитациялари эса ташқи баҳолаш асосида амалга оширилади. Доимий фаолият кўрсатувчи давлат аккредитация комиссияси таълим ташкилотининг мақомини ва унинг фаолияти давлат таълим стандартларига, давлат таълим талабларига ва ўқув дастурларига мувофиқлигини аниқлайди.

Таълим ташкилотининг давлат аккредитацияси, шунингдек комплекс ва махсус давлат аккредитацияси тўғрисида ижобий қарор қабул қилинган тақдирда, унга давлат аккредитацияси, шунингдек комплекс ва махсус аккредитацияларнинг амал қилиш муддати кўрсатилган ҳолда белгиланган намунадаги сертификат берилади.

Таълим ташкилоти қайта ташкил этилган ёки тугатилган ҳолларда давлат аккредитацияси, шунингдек комплекс ва махсус давлат аккредитацияси тўғрисидаги сертификатнинг амал қилиши таълим соҳасидаги ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органининг қарори билан тугатилади.

Таълим тўғрисидаги қонунчилик талаблари ёки сертификатда кўрсатилган шартлар бузилганлиги аниқланган ва аниқланган қоидабузарликлар таълим ташкилоти томонидан бартараф этилмаган ҳолларда таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи томонидан давлат аккредитацияси, комплекс ва махсус давлат аккредитация тўғрисидаги сертификатнинг амал қилишини бекор қилиш ҳақида қарор қабул қилади.

Давлат аккредитациясидан, шунингдек комплекс ва махсус давлат аккредитациясидан ўтган таълим ташкилотлари Таълим ташкилотларининг реестрларига киритилади ва бу ҳақдаги маълумотлар таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларининг расмий веб-сайтларига жойлаштирилади.

59-модда. Таълим ташкилотларининг фаолиятини ички ва ташқи баҳолашдан ўтказиш

Таълим ташкилотларининг фаолияти ташқи баҳолашдан ўтказилишидан олдин улар таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи томонидан ишлаб чиқилган аттестация мезонлари ва кўрсаткичлари асосида ўз фаолиятини мустақил равишда ички баҳолашдан ўтказади.

Таълим ташкилотлари ўз фаолияти ташқи баҳолашдан ўтказилишидан икки ой олдин ички баҳолаш натижаларини таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органига тақдим этади.

Таълим соҳасидаги тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи таълим ташкилотининг фаолиятини ички баҳолаш якунларини ўрганади ва улардан таълим ташкилотининг фаолиятини ташқи баҳолаш жараёнида фойдаланади.

Таълим ташкилоти раҳбари ички баҳолаш натижаларининг ишончлилиги учун жавобгар бўлади.

60-модда. Хорижий давлатда олинган таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш

Хорижий давлатда 1992 йил 1 январдан кейин олинган таълим тўғрисидаги ҳужжат тан олиш жараёнидан ўтказилганидан кейин Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида қонуний кучга эга ҳужжат сифатида тан олинади.

Хорижий давлатда олинган таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи томонидан амалга оширилади.

Хорижий давлатда олинган таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

61-модда. Таълим соҳасидаги расмий ҳужжатларга апостиль қўйиш

Таълим соҳасидаги расмий ҳужжатларга апостиль ҳужжатни тасдиқлаган шахс имзосининг ҳақиқийлигини, шунингдек муҳр ёки штампнинг босма изи ҳақиқийсига мувофиқлигини тасдиқлаш мақсадида қўйилади.

Апостилга қўйилган имзо, муҳр ёки штамп қўшимча равишда тасдиқлашни талаб этмайди.

Таълим ташкилотлари томонидан берилган расмий ҳужжатларга апостиль қўйиш тегишли ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органи томонидан амалга оширилади.

9-боб. Таълимни молиялаштириш ва давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

62-модда. Таълим ташкилотларини молиялаштириш

Давлат таълим муассасаларини молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан, Қорақалпоғистон Республикаси бюджетидан, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетларидан, туманлар ва шаҳарлар бюджетларидан, кадрлар буюртмачиларининг маблағлари ҳисобидан, шунингдек бюджетдан ташқари маблағлар ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Нодавлат таълим ташкилотларини молиялаштириш муассисларнинг, кадрлар буюртмачиларининг пул ва моддий маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Давлат таълим муассасалари уставида белгиланган вазифаларга мувофиқ пулли таълим хизматлари ва бошқа хизматлар кўрсатиш, шунингдек тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига эга.

Пулли таълим хизматларини кўрсатиш давлат таълим муассасаларининг асосий фаолиятига тўсқинлик қилмаслиги керак.

Давлат таълим муассасаларида қўшимча таълим хизматлари кўрсатганлик учун ҳақ ундириш тартиби улар томонидан мустақил равишда белгиланади.

Давлат таълим муассасалари пулли таълим хизматлари ва бошқа хизматлар кўрсатиш ҳамда тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш ҳисобидан олинган пул маблағларини мустақил равишда тасарруф этишга ҳақли.

Таълим ташкилотларини молиялаштиришнинг қўшимча манбалари қуйидагилардан иборат:

шартномалар асосида, шу жумладан чет эллик жисмоний ёки юридик шахслар билан тузилган шартномалар асосида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш ҳисобидан тушган маблағлар;

жисмоний ва юридик шахсларнинг буюртмалари асосида илмий-тадқиқот, ўқув-услубий ва қонунда тақиқланмаган бошқа ишларни бажариш ҳисобидан тушган маблағлар;

таълим ташкилотлари томонидан ишлаб чиқилган маҳсулотни, бажарилган ишларни ва кўрсатилган хизматларни реализация қилишдан олинган даромадлар;

бинолар, иншоотлар ва асбоб-ускуналарни ижарага бериш ҳисобидан тушган маблағлар;

таълим ташкилотларининг бўш турган пул маблағларини банк муассасаларига депозитларга жойлаштириш ҳисобидан олинган пул маблағлари (фоизлар);

давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, шунингдек маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ажратиладиган маблағлар;

банк кредитлари ва ссудалари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг хайрия маблағлари.

Мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус таълимда ва бошланғич профессионал таълимда ажратиладиган маблағлар суммалари Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан белгиланади ҳамда ушбу маблағлар тарбияланувчилар ва таълим олувчиларнинг ўқиш жойидаги таълим ташкилотларига йўналтирилади.

63-модда. Таълимни ривожлантириш жамғармалари

Таълимни ривожлантириш жамғармалари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат муассасалари ҳамда ташкилотларининг, юридик ва жисмоний шахсларнинг, шу жумладан чет эллик юридик ва жисмоний шахсларнинг бадаллари ҳамда ажратмалари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан ташкил этилиши мумкин.

64-модда. Таълим соҳасидаги давлат-хусусий шериклик

Таълим соҳасидаги давлат-хусусий шериклик давлат ва хусусий шерикларнинг муайян муддатга юридик жиҳатдан расмийлаштирилган, давлат-хусусий шериклик лойиҳасини амалга ошириш учун ўз ресурсларини бирлаштиришига асосланган ҳамкорликдир.

Нодавлат таълим ташкилотлари таълим соҳасидаги давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этилиши мумкин.

Таълим соҳасидаги давлат-хусусий шериклик «Давлат-хусусий шериклик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни принциплари, нормалари ва қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

65-модда. Таълим соҳасига инвестицияларни жалб этиш

Давлат таълим соҳасини, таълим ташкилотлари фаолиятини ривожлантиришга, шунингдек инвесторларнинг, шу жумладан чет эллик инвесторларнинг ушбу соҳадаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган инвестицияларни жалб этиш учун қулай ижтимоий-иқтисодий, ташкилий-ҳуқуқий шароитлар яратилишини таъминлайди.

66-модда. Таълим ташкилотларининг мол-мулки

Таълим ташкилотлари ўз мулкига, оператив бошқарувидаги мулкка эга бўлиши керак.

Давлат таълим муассасаларининг оператив бошқарувида бўлган объектларнинг (бинолар, иншоотлар, қурилаётган бинолар ва иншоотларнинг, ўқув, ишлаб чиқариш ва ижтимоий инфратузилмаларнинг, таълим олувчилар вақтинча турар жой биноларининг, клиник базалар ва бошқа кўчмас мулк объектларининг, шу жумладан таълим кампусларига кирадиган мулк объектларининг) хусусийлаштирилишига йўл қўйилмайди.

Таълим ташкилотлари қайта ташкил этилган ҳолларда уларнинг мол-мулки янги ташкил этилган таълим ташкилотига ҳуқуқий ворислик асосида ўтказилади.

Таълим ташкилотлари тугатилганда уларга тегишли мол-мулк кредиторларнинг талаблари қаноатлантирилгандан сўнг, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, муассисларга (иштирокчиларга) қайтарилади.

10-боб. Таълим соҳасидаги халқаро ҳамкорлик

67-модда. Таълим ташкилотларининг халқаро ҳамкорлиги

Таълим ташкилотлари қуйидагилар воситасида тегишли хорижий мамлакатларнинг таълим муассасалари ва ташкилотлари билан халқаро ҳамкорликни амалга оширади:

таълим муаммолари юзасидан илмий-техник ҳамкорликни ривожлантириш;

қўшма факультетлар, ўқув марказлари ва илмий лабораториялар ташкил этиш;

халқаро даражадаги биргаликдаги таълим ҳамда илмий-тадқиқот лойиҳалари ва дастурларини тайёрлаш;

ҳамкорликда фундаментал ҳамда амалий илмий-тадқиқот лойиҳаларини амалга ошириш;

илмий-амалий семинарлар, конференциялар ва симпозиумлар ўтказиш;

талабалар, магистрлар, докторантлар, ўқитувчилар ва илмий ходимлар алмашинишини амалга ошириш;

икки томонлама дипломлар (Double Diploma) дастурларини жорий этиш;

қонунчиликка мувофиқ бошқа тадбирлар.

Таълим ташкилотлари қонунчиликка мувофиқ хорижий давлатларнинг таълим муассасалари ва ташкилотлари билан ҳамкорликда кадрлар тайёрлашни амалга ошириши мумкин.

68-модда. Таълим соҳасидаги халқаро ҳамкорлик

Таълим соҳасидаги халқаро ҳамкорлик Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ва қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органлари:

хорижий давлатларнинг тегишли ваколатли органлари, таълим муассасалари билан ҳамкорлик қилади;

Ўзбекистон Республикасида доимий яшовчи фуқароларни хорижий давлатларнинг таълим муассасаларига ўқиш учун юборади;

педагог ходимлар ва таълим олувчилар алмашинувини амалга оширади;

раҳбар ҳамда педагог ходимларнинг хорижий давлатларда тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил этади;

ўз ходимлари ҳамда мутахассисларини халқаро конференцияларга ва стажировкаларга юбориш, уларнинг халқаро лойиҳалар ҳамда илмий тадқиқотларда иштирок этишини қўллаб-қувватлайди.

Таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органлари қонунчиликка мувофиқ таълим соҳасидаги халқаро ҳамкорликни ривожлантириш бўйича бошқа тадбирларни ҳам амалга ошириши мумкин.

69-модда. Хорижда таълим олиш

Ўзбекистон Республикасида доимий яшовчи фуқаролар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ ёки якка тартибда хорижда таълим олиш ҳуқуқига эга.

11-боб. Якунловчи қоидалар

70-модда. Низоларни ҳал этиш

Таълим соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

71-модда. Таълим тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Таълим тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

72-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 29 августда қабул қилинган «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида»ги 463-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 11-12, 295-модда);

2) Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 29 августда қабул қилинган «Таълим тўғрисида»ги 464-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 9, 225-модда);

3) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 29 августдаги 465-I-сонли «Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги Қонуни кучга кириш тартиби тўғрисида»ги Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 9, 226-модда);

4) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 9 апрелда қабул қилинган «Кадрлар тайёрлаш миллий дастурига ўзгартиш киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-87-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 160-модда) 1-моддаси ;

5) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 7 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-355-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 10, 263-модда) 15 ва 16-моддалари ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 3 январда қабул қилинган «Айрим давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-456-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 1, 1-модда) 14 ва 15-моддалари ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-476-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 4, 224-модда) 26-моддаси .

73-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

74-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

75-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2020 йил 23 сентябрь,

ЎРҚ-637-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 24.09.2020 й., 03/20/637/1313-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон, 12.10.2021 й., 03/21/721/0952-сон; 29.11.2023 й., 03/23/880/0905-сон; 01.02.2024 й., 03/24/901/0082-сон; 09.09.2024 й., 03/24/957/0689-сон; 21.09.2024 й., 03/24/963/0735-сон; 05.11.2024 й., 03/24/990/0892-сон; 07.02.2025 й., 03/25/1025/0116-сон; 24.10.2025 й., 03/25/1091/0969-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 23.06.2026 й., 03/26/1155/0616-сон; 12.09.2026 й., 03/26/1174/0920-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Taʼlim toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 19-mayda qabul qilingan Senat tomonidan 2020-yil 7-avgustda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi taʼlim sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilik

Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

davlat akkreditatsiyasi — davlat taʼlim muassasalari va tashkilotlari, shuningdek nodavlat taʼlim tashkilotlari (bundan buyon matnda taʼlim tashkilotlari deb yuritiladi) faoliyatining davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablariga hamda oʻquv dasturlariga muvofiqligining davlat tomonidan eʼtirof etilishi hamda ularning bitiruvchilariga maʼlumot toʻgʻrisidagi hujjatlarni topshirish huquqining taqdim etilishidan iborat jarayon;

davlat taʼlim muassasasi — davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan davlat mulki boʻlgan mol-mulk negizida tashkil etilgan, davlat taʼlim standartlariga va davlat taʼlim talablariga muvofiq taʼlim beradigan muassasa;

davlat taʼlim standartlari — davlat tomonidan taʼlimning mazmuni va sifatiga nisbatan belgilanadigan talablar majmui;

davlat taʼlim talablari — taʼlimning tuzilmasiga, mazmuniga va uni amalga oshirish shart-sharoitlariga, shuningdek taʼlim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy hamda kasbiy sifatlariga qoʻyiladigan majburiy talablar;

kompleks davlat akkreditatsiyasi — oʻrta maxsus, professional, oliy taʼlimni va oliy taʼlimdan keyingi taʼlimni, shuningdek kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlashni amalga oshiruvchi davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlarini tashqi baholash natijalariga asoslangan jarayon;

maxsus davlat akkreditatsiyasi — oʻrta maxsus, professional, oliy taʼlimni va oliy taʼlimdan keyingi taʼlimni, shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshiruvchi davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlarida taʼlim dasturlari boʻyicha oʻquv jarayoni boshlanishidan oldin amalga oshiriladigan jarayon;

malaka — shaxsning kasbiy faoliyatning muayyan turini bajarishga tayyorgarligini ifodalaydigan, maʼlumot toʻgʻrisidagi tegishli hujjat bilan tasdiqlanadigan bilim, qobiliyat, mahorat va koʻnikmalar darajasi;

mutaxassislik — malaka berish bilan yakunlanadigan muayyan kasbiy tayyorgarlik turining nomi;

nodavlat taʼlim tashkiloti — davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari va oʻquv dasturlariga muvofiq taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan litsenziya asosida yoki xabardor qilish tartibida taʼlim xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs;

tarbiya — aniq maqsadli hamda ijtimoiy-tarixiy tajriba asosida yosh avlodni har tomonlama kamol toptirishga, ularning ongini, maʼnaviy-axloqiy qadriyatlar va dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan tizimli jarayon;

taʼlim — taʼlim oluvchilarga chuqur nazariy bilim, malakalar va amaliy koʻnikmalar berishga, shuningdek ularning umumtaʼlim va kasbiy bilim, malaka hamda koʻnikmalarini shakllantirishga, qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan tizimli jarayon;

taʼlim dasturi — davlat taʼlim standartlariga, kasb standartlariga va milliy (tarmoq) malaka doirasiga muvofiq ishlab chiqilgan taʼlim standartlaridan, oʻquv rejalaridan, oʻquv dasturlaridan va tegishli uslubiy koʻrsatmalardan iborat normativ-uslubiy hujjatlar majmui;

taʼlim kampusi — yagona hududda birlashtirilgan oʻquv binolarini, ilmiy-tadqiqot institutlarini (markazlarini), ishlab chiqarish majmualari va texnoparklarni, taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining vaqtincha yashash joylarini, laboratoriyalarni, axborot-resurs markazlarini (kutubxonalarni), sport inshootlarini, umumiy ovqatlanish obyektlarini oʻz ichiga olgan binolar hamda inshootlar majmuidan iborat boʻlgan, oʻquv jarayoni, maʼnaviy-axloqiy tarbiyaning yuqori samaradorligini taʼminlaydigan taʼlim-tarbiya muhiti;

taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari — taʼlim oluvchilar, voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onalari yoki boshqa qonuniy vakillari, pedagog xodimlar va ularning vakillari;

taʼlim tashkilotlari attestatsiyasi — taʼlim tashkilotlarining faoliyatini baholash, davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari hamda oʻquv dasturlariga muvofiq kadrlar tayyorlash mazmuni, darajasi va sifatini aniqlash boʻyicha davlat nazoratining asosiy shakli;

xalqaro akkreditatsiya — taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyatni amalga oshirishga vakolat berilgan va xalqaro akkreditatsiya tashkilotlarining reyestriga kiritilgan xalqaro taʼlim sifatini taʼminlash tarmoqlarining toʻla huquqli aʼzosi boʻlgan xalqaro akkreditatsiya tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladigan jarayon.

4-modda. Taʼlim sohasidagi asosiy prinsiplar

Taʼlim sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

taʼlim ustuvorligining tan olinishi;

taʼlim olish shaklini tanlash erkinligi;

taʼlim sohasida kamsitishlarga yoʻl qoʻyilmasligi;

taʼlim olishga doir teng imkoniyatlarning taʼminlanishi;

taʼlim va tarbiyaga milliy hamda umuminsoniy qadriyatlarning singdirilganligi;

taʼlim va tarbiyaning insonparvarlik, demokratik xususiyati;

taʼlimning uzluksizligi va izchilligi;

oʻn bir yillik taʼlimning hamda olti yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalarni bir yil davomida umumiy oʻrta taʼlimga tayyorlashning majburiyligi;

davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablari doirasida taʼlim olishning hamma uchun ochiqligi;

oʻquv dasturlarini tanlashga doir yondashuvning yagonaligi va tabaqalashtirilganligi;

insonning butun hayoti davomida taʼlim olishi;

jamiyatda pedagoglarni ijtimoiy himoya qilishning kafolatlanganligi;

taʼlim tizimining dunyoviy xususiyatga egaligi;

bilimlilik, qobiliyatlilik va isteʼdodning ragʻbatlantirilishi;

taʼlim tizimida davlat va jamoat boshqaruvining uygʻunligi;

taʼlim faoliyati sohasidagi ochiqlik va shaffoflik.

5-modda. Taʼlim olish huquqi

Jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, har kimga taʼlim olish uchun teng huquqlar kafolatlanadi.

Taʼlim olish huquqi:

taʼlim tashkilotlarini rivojlantirish;

taʼlim tashkilotlarida innovatsion faoliyatni qoʻllab-quvvatlash va oʻquv dasturlarini innovatsion texnologiyalarni qoʻllagan holda amalga oshirish;

ishlab chiqarishdan ajralgan (kunduzgi) va ajralmagan holda (sirtqi, kechki, masofaviy) taʼlim olishni tashkil etish;

kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlimni va boshlangʻich professional taʼlimni bepul olish;

oilada yoki mustaqil oʻqish orqali taʼlim olgan fuqarolarga, shuningdek umumiy oʻrta taʼlim olmagan shaxslarga akkreditatsiyadan oʻtgan davlat taʼlim muassasalarida eksternat tartibida attestatsiyadan oʻtish huquqini berish orqali taʼminlanadi.

Chet ellik fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga va qonunchiligiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim olishga haqlidir.

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashayotgan fuqaroligi boʻlmagan shaxslar taʼlim olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng huquqlarga ega.

2-bob. Taʼlim tizimi, turlari va shakllari

6-modda. Taʼlim tizimi

Taʼlim tizimi:

davlat taʼlim standartlarini, davlat taʼlim talablarini, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini;

davlat taʼlim standartlarini, davlat taʼlim talablari va oʻquv dasturlarini amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlarini;

taʼlim sifatini baholashni amalga oshiruvchi tashkilotlarni;

taʼlim tizimining faoliyat koʻrsatishi va rivojlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan tadqiqot ishlarini bajaruvchi ilmiy-pedagogik muassasalarni;

taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlarini, shuningdek ularning tasarrufidagi tashkilotlarni oʻz ichiga oladi.

Taʼlim tizimi yagona va uzluksizdir.

7-modda. Taʼlim turlari

Taʼlim turlari quyidagilardan iborat:

maktabgacha taʼlim va tarbiya;

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim;

professional taʼlim;

oliy taʼlim;

oliy taʼlimdan keyingi taʼlim;

kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

qoʻshimcha taʼlim.

8-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya

Maktabgacha taʼlim va tarbiya bolalarni oʻqitish va tarbiyalashga, ularni intellektual, maʼnaviy-axloqiy, etik, estetik va jismoniy jihatdan rivojlantirishga, shuningdek bolalarni umumiy oʻrta taʼlimga tayyorlashga qaratilgan taʼlim turidir.

Maktabgacha taʼlim va tarbiya olti yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalarni boshlangʻich taʼlimga bir yillik majburiy tayyorlashni ham nazarda tutadi.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyani tashkil etish tartibi ushbu Qonun, shuningdek “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.

9-modda. Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim

Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim umumtaʼlim oʻquv dasturlarini, zarur bilim, malaka hamda koʻnikmalarni oʻzlashtirishga qaratilgan.

Umumiy oʻrta taʼlim (I — XI sinflar) bosqichlari quyidagilardan iborat:

boshlangʻich taʼlim (I — IV sinflar);

tayanch oʻrta taʼlim (V — IX sinflar);

oʻrta taʼlim (X — XI sinflar).

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotining birinchi sinfiga bolalar ular yetti yoshga toʻladigan yilda qabul qilinadi.

Boshlangʻich taʼlim taʼlim oluvchilarda umumiy oʻrta taʼlimni davom ettirish uchun zarur boʻlgan savodxonlik, bilim, malaka va koʻnikmalar asoslarini shakllantirishga qaratilgan.

Tayanch oʻrta taʼlim oʻquv dasturiga muvofiq taʼlim oluvchilarga bilim, malaka va koʻnikmalarning zaruriy hajmini beradi, ularda mustaqil fikrlash va tahlil qilish qobiliyatini rivojlantiradi.

Tayanch oʻrta taʼlim doirasida (VII sinfdan soʻng) taʼlim oluvchilarda kasblar boʻyicha birlamchi bilim va koʻnikmalarni shakllantirish uchun ularni professional tashxislash va kasb-hunarga yoʻnaltirish boʻyicha choralar amalga oshiriladi.

Oʻrta taʼlim oʻquv dasturiga muvofiq taʼlim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va koʻnikmalar oʻzlashtirilishini, shuningdek taʼlimning keyingi turi tanlanishini hamda yuqori malaka talab qilinmaydigan kasblar egallanishini taʼminlaydi.

Professional tashxislash va kasb-hunarga yoʻnaltirish, shuningdek taʼlim oluvchilarni yuqori malaka talab qilinmaydigan kasblarga tayyorlash tartibi qonunchilikda belgilanadi.

Umumiy oʻrta taʼlim umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida uzluksiz tarzda, majburiy boʻlgan oʻn bir yil davomida amalga oshiriladi.

Oʻrta maxsus taʼlim akademik litseylarda toʻqqiz yillik tayanch oʻrta taʼlim asosida ikki yil mobaynida amalga oshiriladi va taʼlim oluvchilarning intellektual qobiliyatlarining jadal rivojlanishini, shuningdek chuqur, tabaqalashtirilgan, kasb-xunarga va shaxsga yoʻnaltirilgan taʼlim olishini taʼminlaydi.

Nodavlat umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari oʻz faoliyatini litsenziya asosida, davlat taʼlim standartiga muvofiq tashkil etadi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlarida umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim toʻlov-shartnoma asosida amalga oshirilishi mumkin.

Iqtidorli va isteʼdodli bolalarning qobiliyatini rivojlantirish uchun Prezident, ijod va boshqa ixtisoslashtirilgan maktablar, shuningdek maktab-internatlar tashkil etilishi mumkin.

Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalar davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarida inklyuziv shaklda yoki uy sharoitlarida yakka tartibda taʼlim oladi.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining sinflarida (guruhlarida) taʼlim oluvchilar soni oʻttiz besh nafardan oshmasligi kerak.

10-modda. Professional taʼlim

Professional taʼlim egallanadigan kasb va mutaxassislik boʻyicha quyidagi darajalarni oʻz ichiga oladi:

boshlangʻich professional taʼlim;

oʻrta professional taʼlim;

oʻrta maxsus professional taʼlim.

Boshlangʻich professional taʼlim kasb-hunar maktablarida IX sinf bitiruvchilari negizida bepul asosda kunduzgi taʼlim shakli boʻyicha umumtaʼlim fanlarining va mutaxassislik fanlarining ikki yillik integratsiyalashgan dasturlari asosida amalga oshiriladi.

Oʻrta professional taʼlim kollejlarda davlat buyurtmasi yoki toʻlov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi ikki yilgacha boʻlgan kunduzgi, kechki va sirtqi taʼlim shakllari boʻyicha umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlim hamda boshlangʻich professional taʼlim negizida amalga oshiriladi.

Oʻrta maxsus professional taʼlim texnikumlarda umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, boshlangʻich professional va oʻrta professional taʼlim negizida davlat buyurtmasi yoki toʻlov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi kamida ikki yil boʻlgan kunduzgi, kechki va sirtqi taʼlim shakllari boʻyicha amalga oshiriladi.

Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi (toʻqqiz yillik umumiy oʻrta va uch yillik oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi) olgan fuqarolar ham oʻrta professional va oʻrta maxsus professional taʼlim olish huquqiga ega.

Kasb-hunar maktablari, kollejlar va texnikumlar taʼlim oluvchilarning oʻzi tanlagan kasbga va mutaxassislikka ega boʻlishini taʼminlaydi.

Fuqarolar shartnoma asosida ikkinchi va undan keyingi professional taʼlimni olish huquqiga ega.

11-modda. Oliy taʼlim

Oliy taʼlim bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklari boʻyicha yuqori malakali kadrlar tayyorlanishini taʼminlaydi.

Oliy maʼlumotli kadrlarni tayyorlash oliy taʼlim tashkilotlarida (universitetlar, akademiyalar, institutlar, oliy maktablar) amalga oshiriladi. Umumiy oʻrta (oʻn bir yillik taʼlim), oʻrta maxsus (toʻqqiz yillik tayanch oʻrta va ikki yillik oʻrta maxsus taʼlim), boshlangʻich professional taʼlim (toʻqqiz yillik tayanch oʻrta va ikki yillik boshlangʻich professional taʼlim) olgan shaxslar, shuningdek ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi (toʻqqiz yillik umumiy oʻrta va uch yillik oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi) olgan shaxslar oliy maʼlumot olish huquqiga ega.

Oliy taʼlim ikki bosqichga — bakalavriat va magistratura bosqichiga ega.

Bakalavriat oliy taʼlim yoʻnalishlaridan biri boʻyicha chuqurlashtirilgan bilim, malaka va koʻnikmalar beradigan, oʻqish davomiyligi kamida uch yil boʻlgan tayanch oliy taʼlimdir.

Magistratura tegishli bakalavriat negizidagi aniq mutaxassislik boʻyicha oʻqish davomiyligi kamida bir yil boʻlgan oliy taʼlimdir.

Magistratura mutaxassisliklarining va ularga muvofiq boʻlgan bakalavriat taʼlim yoʻnalishlarining roʻyxati taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan belgilanadi.

Fuqarolar shartnoma asosida ikkinchi va undan keyingi oliy maʼlumotni olish huquqiga ega.

12-modda. Oliy taʼlimdan keyingi taʼlim

Oliy taʼlimdan keyingi taʼlimni oliy taʼlim va ilmiy tashkilotlarda olish mumkin.

Oliy taʼlimdan keyingi taʼlim doktorlik dissertatsiyasini tayyorlash va himoya qilish maqsadida mutaxassislikni chuqur oʻrganishni va ilmiy izlanishlar olib borishni nazarda tutadigan tayanch doktorantura, doktorantura va mustaqil izlanuvchanlik asosida ilmiy darajaga ega ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlashni taʼminlaydi.

Tayanch doktorantura falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) ilmiy darajasiga daʼvogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi boʻyicha oliy taʼlimdan keyingi taʼlim shakli hisoblanadi.

Doktorantura fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasiga daʼvogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi boʻyicha oliy taʼlimdan keyingi taʼlim shakli hisoblanadi.

Mustaqil izlanuvchilik falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) yoki fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajalariga daʼvogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralmagan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi boʻyicha oliy taʼlimdan keyingi taʼlim shakli hisoblanadi.

Ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash, ilmiy darajalar va ilmiy unvonlar berish tartibi, shuningdek harbiy, tibbiyot va boshqa taʼlim tashkilotlarida oliy taʼlimdan keyingi taʼlim olish xususiyatlari qonunchilikda belgilanadi.

Oliy taʼlimdan keyingi taʼlimning davom etish muddati qonunchilikda belgilanadi.

13-modda. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish

Kadrlarni qayta tayyorlash tayanch mutaxassisliklar va kasblarga muvofiq boʻlgan yoʻnalishlar boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun qoʻshimcha kasbiy bilim, malaka va koʻnikmalarning zarur hajmi egallanishini taʼminlaydi.

Kadrlar malakasini oshirish kasbiy bilim, malaka va koʻnikmalarning chuqurlashtirilishi hamda yangilab borilishini taʼminlaydi, kadrlarning toifasi, darajasi, razryadi va lavozimi oshishiga xizmat qiladi.

Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shakllari va muddatlari tegishli davlat taʼlim talablari bilan belgilanadi.

14-modda. Qoʻshimcha taʼlim

Qoʻshimcha taʼlim bolalar va katta yoshdagilarning ijodiy qobiliyatini shakllantirishga hamda kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirishga, intellektual va jismoniy takomillashuvga boʻlgan individual ehtiyojlarini qanoatlantirishga, sogʻlom turmush tarzini shakllantirishga, sogʻligʻini mustahkamlashga va boʻsh vaqtlarini samarali tashkil etishga qaratilgan boʻlib, u quyidagi turlarni oʻz ichiga oladi:

bolalar uchun qoʻshimcha taʼlimni;

katta yoshdagilar uchun qoʻshimcha taʼlimni.

Bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim uzluksiz taʼlim berishning tarkibiy qismi sifatida ularning isteʼdodi va qobiliyatini rivojlantirish, maʼnaviy ehtiyojlarini qanoatlantirish maqsadida amalga oshiriladi.

Bunda davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, shuningdek tijorat tashkilotlari madaniy-estetik, ilmiy, texnikaviy, sport va boshqa yoʻnalishlarda bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlarini tashkil etishi mumkin.

Bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari jumlasiga bolalar va oʻsmirlar ijodiyoti saroylari, uylari, klublari va markazlari, “Barkamol avlod” bolalar maktablari, bolalar-oʻsmirlar sport maktablari, bolalar musiqa va sanʼat maktablari, studiyalar, axborot-kutubxona hamda sogʻlomlashtirish muassasalari kiradi.

Katta yoshdagilar uchun qoʻshimcha taʼlim ularning taʼlimga boʻlgan ehtiyojlarini qanoatlantirish, qoʻshimcha bilim va koʻnikmalarni egallashiga koʻmaklashish uchun tashkil etiladi.

Qoʻshimcha taʼlim berish tartibi taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan belgilanadi.

14 1 -modda. Maʼrifiy faoliyat

Maʼrifiy faoliyat shaxsning shaxsiy, intellektual va maʼnaviy jihatdan kamol topishi, ijtimoiy va iqtisodiy faolligini oshirish, intellektual va ijodiy salohiyatini namoyon etish, individual salohiyatini, imkoniyatlarini, muloqot qilish qobiliyatlarini yaxshilash uchun zarur koʻnikmalar va malakalarni shakllantirishga qaratilgan, davlat taʼlim standartlari bilan qamrab olinmaydigan faoliyat turi hisoblanadi.

Maʼrifiy faoliyat qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan talablar hisobga olingan holda, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Jinoyat ishi boʻyicha ayblanuvchi tariqasida jalb etilgan (sud hukmi qonuniy kuchga kirguniga yoxud reabilitatsiya qiluvchi asoslarga binoan uni jinoiy javobgarlikdan ozod etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinguniga qadar), jinsiy erkinlikka qarshi jinoyatlarni, oilaga, yoshlarga va axloqqa qarshi jinoyatlarni, tinchlikka va insoniyatning xavfsizligiga qarshi jinoyatlarni, Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi jinoyatlarni, firibgarlikni hamda boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlarni korrupsiyaga oid jinoyatlarni, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari yoki psixotrop moddalar bilan qonunga xilof ravishda muomala qilish bilan bogʻliq jinoyatlarni sodir etganligi uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki olib tashlanmagan shaxslar, sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslar, shuningdek psixiatriya yoki narkologiya muassasalarida hisobda turgan shaxslar maʼrifiy faoliyatni amalga oshirishi mumkin emas.

Maʼrifiy faoliyatni amalga oshirish tartibi, shakllari, talablari va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

15-modda. Taʼlim olish shakllari

Taʼlim olish shakllari quyidagilardan iborat:

ishlab chiqarishdan ajralgan holda taʼlim olish (kunduzgi);

ishlab chiqarishdan ajralmagan holda taʼlim olish (sirtqi, kechki, masofaviy);

dual taʼlim;

oilada taʼlim olish va mustaqil taʼlim olish;

katta yoshdagilarni oʻqitish va ularga taʼlim berish;

inklyuziv taʼlim;

eksternat tartibidagi taʼlim;

mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlar tayyorlash.

16-modda. Masofaviy taʼlim

Masofaviy taʼlim oʻquv rejalari va oʻquv dasturlariga muvofiq taʼlim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va koʻnikmalarni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan hamda Internet jahon axborot tarmogʻidan foydalangan holda masofadan turib olishga qaratilgan.

Masofaviy taʼlimni tashkil etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

17-modda. Dual taʼlim

Dual taʼlim taʼlim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va koʻnikmalarni olishga qaratilgan boʻlib, ularning nazariy qismi taʼlim tashkiloti negizida, amaliy qismi esa taʼlim oluvchining ish joyida amalga oshiriladi.

Dual taʼlimni tashkil etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

18-modda. Oilada taʼlim olish va mustaqil taʼlim olish

Davlat oilada taʼlim olishga va mustaqil taʼlim olishga koʻmaklashadi. Bolalarning oilada taʼlim olishi va mustaqil taʼlim olish uslubiy va maslahat yordami koʻrsatilgan holda tegishli oʻquv dasturlari boʻyicha amalga oshiriladi.

Oilada taʼlim olish va mustaqil taʼlim olish tartibi, shuningdek taʼlim oluvchilarning toifalari taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilanadi.

Oilada taʼlim olish bolalar, oila, davlat va jamiyat manfaatlarini hisobga olgan holda davlat taʼlim muassasasi hamda taʼlim oluvchilarning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari oʻrtasidagi shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Mustaqil taʼlim olish yakka tartibda amalga oshiriladi hamda taʼlim oluvchilarni kasbiy, intellektual, maʼnaviy va madaniy rivojlantirishga xizmat qiladi.

Oilada taʼlim olgan va mustaqil taʼlim olgan shaxslarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni berish davlat taʼlim muassasalarining tasdiqlangan oʻquv dasturiga muvofiq eksternat tartibida amalga oshiriladi.

19-modda. Katta yoshdagilarni oʻqitish va ularga taʼlim berish

Katta yoshdagilarni oʻqitish va ularga taʼlim berish butun umr davomida oʻqitishning markaziy tarkibiy qismi boʻlib, taʼlim berish hamda oʻqitishning jamiyat hayotida va mehnat faoliyatida katta yoshdagilarning ishtirok etishini taʼminlashga qaratilgan barcha shakllarini oʻz ichiga oladi, shuningdek rasmiy, norasmiy va informal oʻqitish jarayonlarining butun majmuini qamrab oladi.

Rasmiy taʼlim davlat taʼlim muassasalari hamda davlat tomonidan tan olingan akkreditatsiyadan oʻtgan nodavlat taʼlim tashkilotlari ishtirokidagi institutsionallashtirilgan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtiruvchi), aniq maqsadga yoʻnaltirilgan va rejalashtirilgan taʼlimdir.

Norasmiy taʼlim taʼlim xizmatlari taqdim etilishini taʼminlovchi shaxs yoki tashkilot tomonidan institutsionallashtirilgan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtiruvchi), aniq maqsadga yoʻnaltirilgan va rejalashtirilgan boʻlib, shaxsni butun hayoti davomida oʻqitishdagi rasmiy taʼlimga qoʻshimcha va (yoki) uning muqobilidir.

Informal taʼlim aniq maqsadga yoʻnaltirilgan, ammo institutsionallashtirilmagan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtirmagan), rasmiy yoki norasmiy taʼlimdan koʻra kamroq tashkillashtirilgan va tarkiblashtirilgandir hamda oiladagi, ish joyidagi, yashash joyidagi va kundalik hayotdagi oʻquv faoliyatini oʻz ichiga olishi mumkin.

20-modda. Inklyuziv taʼlim

Inklyuziv taʼlim alohida taʼlim ehtiyojlari va individual imkoniyatlarning xilma-xilligini hisobga olgan holda barcha taʼlim oluvchilar uchun taʼlim tashkilotlarida taʼlim olishga boʻlgan teng imkoniyatlarni taʼminlashga qaratilgan.

Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar (shaxslar) uchun taʼlim tashkilotlarida inklyuziv taʼlim tashkil etiladi.

Inklyuziv taʼlimni tashkil etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

21-modda. Eksternat tartibidagi taʼlim

Eksternat tartibidagi taʼlim olish oʻquv dasturlarini mustaqil ravishda oʻzlashtirishni oʻz ichiga olib, uning yakunlari boʻyicha taʼlim oluvchilardan davlat taʼlim muassasalarida yakuniy va davlat attestatsiyalaridan oʻtishni talab etadi.

Eksternat tartibidagi taʼlim olishni tashkil etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

22-modda. Mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash

Mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash ularning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

3-bob. Taʼlim tizimini boshqarish

23-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taʼlim sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

taʼlim sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

taʼlim sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga rahbarlik qiladi;

taʼlim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish tartibini tasdiqlash, pedagog kadrlarni va ilmiy xodimlarni attestatsiyadan oʻtkazish, nodavlat taʼlim tashkilotlariga taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan litsenziyalar (bundan buyon matnda litsenziya deb yuritiladi) berish vakolatli organni ushbu sohada faoliyat boshlash toʻgʻrisida xabardor qilish, taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarga apostil qoʻyish tartibini belgilaydi;

pedagogik kadrlarni taʼlim tashkilotlariga (bundan moliyaviy mustaqillik berilgan davlat oliy taʼlim tashkilotlari mustasno) ishga qabul qilish va ular faoliyatini baholash tartibini belgilaydi;

xorijiy davlatlarning taʼlim muassasalariga Oʻzbekiston Respublikasi hududida taʼlim faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga doir ruxsatnomalar beradi;

xorijiy davlatlarda olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni tan olish tartibini belgilaydi;

davlat namunasidagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni tasdiqlaydi va davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlar berish tartibini belgilaydi;

eksternat tartibida oʻqitishga yoʻl qoʻyilmaydigan taʼlim yoʻnalishlari, mutaxassisliklar va kasblar roʻyxatini tasdiqlaydi;

faqat davlat taʼlim muassasalarida oʻqitiladigan taʼlim yoʻnalishlari, mutaxassisliklar va kasblar roʻyxatini tasdiqlaydi;

davlat taʼlim muassasalari va tashkilotlariga qabul qilish tartibini belgilaydi;

davlat oliy taʼlim tashkilotlari rektorlarini, shuningdek davlat ishtirokida tashkil etiladigan oliy taʼlim tashkilotlari (davlat ulushi boʻlgan nodavlat oliy taʼlim tashkilotlari, qoʻshma taʼlim tashkilotlari, davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etiladigan taʼlim tashkilotlari va boshqalar) rektorlarini (rahbarlarini) lavozimga tayinlaydi hamda egallab turgan lavozimidan ozod etadi;

taʼlim oluvchilarni akkreditatsiya qilingan bir taʼlim tashkilotidan boshqasiga koʻchirish, shuningdek ularni oʻqishdan chetlashtirish va qayta tiklash tartibini belgilaydi;

taʼlim tashkilotlari reytingini aniqlash tartibini belgilaydi;

kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;

maʼrifiy faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi;

mehnat bozori talablarini prognoz va tahlil qilish asosida taʼlim tashkilotlarida kadrlarni tayyorlash boʻyicha davlat buyurtmalarini shakllantiradi;

taʼlim tashkilotlariga nisbatan moddiy-texnik, infratuzilmaviy va parametrik talablarni belgilaydi (bundan oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari mustasno);

darsliklar va oʻquv qoʻllanmalarini tayyorlash hamda nashr etish tartibini, shuningdek ularni yetkazib berishga va ulardan taʼlim tashkilotlarida foydalanishga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi (bundan oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari mustasno).

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

26-modda. Taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlaridir.

Taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

taʼlim sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

iqtidorli yoshlarni aniqlash, tanlash, oʻqitish va tarbiyalash sohasida davlat siyosatini ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

taʼlim sohasidagi tarmoq davlat dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

taʼlim tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi va ularga uslubiy rahbarlik qiladi;

davlat taʼlim standartlari (shu jumladan maktabgacha taʼlim va tarbiya davlat standarti) va davlat taʼlim talablarida kadrlarning maʼlumoti darajasiga hamda kasbiy tayyorgarligi sifatiga qoʻyilgan talablarning taʼlim tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

davlat taʼlim standartlari (shu jumladan maktabgacha taʼlim va tarbiya davlat standarti) hamda davlat taʼlim talablari ishlab chiqilishini taʼminlaydi va ularni tasdiqlaydi;

taʼlim oluvchilarning bilim, koʻnikma va malakalarini baholash tartibini belgilaydi;

oʻrta maxsus taʼlim yoʻnalishlari, professional taʼlimning kasblar va mutaxassisliklari, oliy taʼlimning bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklari, shuningdek bilim sohalari va taʼlim sohalari roʻyxatini tasdiqlaydi;

taʼlim-tarbiya jarayoniga oʻqitishning ilgʻor shakllari, yangi pedagogik texnologiyalar, oʻqitishning texnik va axborot vositalari joriy etilishini taʼminlaydi;

taʼlim tashkilotlarida kadrlarning kasbiy tayyorgarligi sifatini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi, oʻquv dasturlarini takomillashtiradi;

korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini inobatga olgan holda taʼlim muassasalarida huquqiy taʼlim va tarbiyaga, mutaxassislarni kasbiy jihatdan tayyorlash sifatini oshirishga, taʼlim dasturlarini doimiy ravishda takomillashtirib borishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

taʼlim tashkilotlarini (bundan qoʻshimcha taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari mustasno) attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek taʼlim tashkilotlarining pedagog kadrlarini attestatsiyadan oʻtkazadi;

taʼlim tashkilotlarida taʼlim-tarbiya jarayonining sifati monitoringini amalga oshiradi;

maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va qoʻshimcha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlariga lavozimlar va malaka toifalarini berish jarayoni ustidan nazoratni amalga oshiradi, shuningdek unda ishtirok etadi;

oʻquv adabiyotlarini tayyorlash va nashr qilishni tashkil etadi (bundan moliyaviy mustaqillik berilgan davlat oliy taʼlim tashkilotlari mustasno);

oʻzlashtirishni baholashga, oʻquv jarayonini, taʼlim oluvchilarning yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil etishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlaydi, shuningdek eksternat tartibida taʼlim oluvchilarning toifalarini belgilaydi;

nodavlat taʼlim tashkilotlariga litsenziyalar beradi, faoliyatini xabardor qilish tartibida amalga oshiradigan shaxslardan xabarnomalar qabul qiladi va ularning reyestrini yuritadi;

taʼlim tashkilotlarining reytingini aniqlaydi;

davlat oliy taʼlim tashkilotlarining rektorlarini tayinlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

taʼlim tashkilotlarining rahbar va pedagog kadrlarini tayyorlashni, qayta tayyorlashni hamda ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

taʼlim tashkilotlarida moddiy-texnika resurslaridan foydalanishga doir talablarni ishlab chiqadi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlariga nisbatan moddiy-texnik, infratuzilmaviy va parametrik talablarni belgilaydi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari uchun darsliklar va oʻquv qoʻllanmalarini tayyorlash hamda nashr etish tartibini, shuningdek ularni yetkazib berishga va ulardan taʼlim tashkilotlarida foydalanishga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi;

taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishlari toʻgʻrisida tegishli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va taʼlim tashkilotlariga taqdimnomalar kiritadi;

taʼlim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

taʼlim sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ilgari sudlangan shaxslar taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining hamda ular hududiy boʻlinmalarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi taqiqlanadi.

27-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining taʼlim sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari bilan kelishilgan holda davlat taʼlim muassasalarini tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi, bundan respublika tasarrufidagi taʼlim muassasalari mustasno.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

oʻz vakolatlari doirasida tegishli hududda davlat taʼlim muassasalari uchun moliyalashtirish hajmini belgilaydi;

fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, fuqarolik jamiyati institutlari bilan taʼlim tashkilotlarini rivojlantirish masalalari yuzasidan hamkorlik qiladi;

davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga biriktirilgan hududlarni (mikrouchastkalarni) belgilaydi;

taʼlim sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirishda taʼlim tashkilotlariga koʻmaklashadi;

taʼlim oluvchilar uchun sifatli taʼlimni, tarbiyani taʼminlash, ularning isteʼdodini shakllantirish va namoyon etish maqsadida joylarda ularga zarur sharoitlar yaratish boʻyicha dasturlarni ishlab chiqadi;

oʻz vakolatlari doirasida taʼlim sohasidagi davlat-xususiy sheriklikni rivojlantiradi va nodavlat taʼlim tashkilotlari tarmogʻini kengaytirishga koʻmaklashadi;

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari bitiruvchilari bandligini taʼminlashga koʻmaklashadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

28-modda. Taʼlim tashkilotini boshqarish

Taʼlim tashkilotini boshqarishni tegishincha quyidagilar amalga oshiradi:

pedagogik kengash;

kuzatuv (vasiylik) kengashi;

oliy taʼlim tashkilotining kengashi;

taʼlim tashkilotining rahbari.

Taʼlim tashkilotlarida jamoatchilik boshqaruvi organlari tashkil etilishi mumkin.

Taʼlim tashkilotlarini boshqarishda va kadrlar tayyorlashda kadrlar talabgorlari ishtirok etadi.

Qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ilgari sudlangan shaxslar taʼlim tashkilotlarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi mumkin emas.

4-bob. Taʼlim faoliyatini tashkil etish va uning nazoratini amalga oshirish

29-modda. Taʼlim tashkilotlarining huquqiy maqomi

Oʻzbekiston Respublikasining taʼlim tashkilotlari va ularning filiallari, shuningdek xorijiy davlatlar taʼlim tashkilotlarining filiallari yuridik shaxs maqomi bilan tashkil etiladi.

Oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti shaklidagi taʼlim xizmatlari yakka tartibdagi tadbirkorlar sifatida roʻyxatga olingan jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari litsenziya olingan kundan eʼtiboran taʼlim faoliyati bilan shugʻullanishga haqli bundan ushbu Qonunning 57 1 -moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Taʼlim tashkilotlari oʻz faoliyatini ustav va (yoki) boshqa taʼsis hujjatlari asosida yuritadi.

Taʼlim tashkilotlari oʻquv-tarbiya va oʻquv-ilmiy-ishlab chiqarish majmualariga birlashishga haqli.

Taʼlim tashkilotlarida siyosiy partiyalarning tashkiliy tuzilmalarini tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

30-modda. Taʼlim tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish

Davlat oliy taʼlim, oʻrta maxsus, professional taʼlim muassasalari va ularning filiallari, shuningdek davlat ishtirokidagi oliy, oʻrta maxsus, professional taʼlim tashkilotlari va ularning filiallari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tashkil etiladi.

Iqtisodiyotning va ijtimoiy sohaning oliy maʼlumotli malakali kadrlarga boʻlgan ehtiyojlarini, shuningdek aholining oliy taʼlim olishga boʻlgan ehtiyojini qanoatlantirish maqsadida mamlakat hududida xorijiy oliy taʼlim tashkilotlarining filiallari (markazlari, taʼlim kampuslari) va boshqa boʻlinmalari tashkil etilishi mumkin.

Xorijiy oliy taʼlim tashkilotlarining boʻlinmalari Oʻzbekiston Respublikasida yuridik shaxs maqomi bilan tashkil etiladi.

Xorijiy oliy taʼlim tashkilotlarining, shuningdek xalqaro tashkilotlarning taʼlim muassasalari filiallari (markazlari, taʼlim kampuslari) va boshqa boʻlinmalari faoliyatini tashkil etish masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Vazirlar Mahkamasining qarorlari qabul qilinishi mumkin.

Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha davlat taʼlim tashkilotlari:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan institutlar va markazlar shaklida;

tegishli vazirliklar va idoralar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan kelishilgan holda oliy taʼlim tashkilotlarining fakultetlari va kurslari shaklida tashkil etiladi.

Davlat umumiy oʻrta va qoʻshimcha taʼlim muassasalari:

respublika boʻysunuvida vazirliklar va idoralar tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan kelishgan holda;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻysunuvida tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan kelishilgan holda;

tumanlar va shaharlar boʻysunuvida tumanlar va shaharlar hokimliklari tomonidan taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan kelishilgan holda tashkil etiladi.

Nodavlat taʼlim muassasalarini tashkil etish ularning taʼsischilari tomonidan amalga oshiriladi.

Taʼlim tashkilotlarini qayta tashkil etish va tugatish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Taʼlim tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar davlat statistika organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligiga, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga hamda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining hududiy organlariga taqdim etiladi.

31-modda. Nodavlat taʼlim tashkilotlari

Nodavlat taʼlim tashkilotlari oʻz faoliyatini litsenziya asosida amalga oshiradi, bundan qoʻshimcha taʼlimni, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlari mustasno.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari litsenziya talablariga va shartlariga muvofiq taʼlim xizmatlari koʻrsatadi.

Davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablariga muvofiq taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari bitiruvchilarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni beradi.

Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi taʼlim tashkilotlari tomonidan bitiruvchilarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat berilishi mumkin. Bunda kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi taʼlim tashkilotlari belgilangan tartibda attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtishi kerak.

Mustaqil ishlab chiqilgan va litsenziyada koʻrsatilgan oʻquv dasturlari boʻyicha taʼlim xizmatlari koʻrsatadigan nodavlat taʼlim tashkilotlari bitiruvchilarga Oʻzbekiston Respublikasida tan olinadigan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni beradi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq taʼlim-tarbiya jarayonini tashkil etish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish va yuqori kasbiy mahoratga ega boʻlgan pedagog kadrlar va boshqa kadrlarni jalb qilish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan oʻquv dasturlari boʻyicha oʻqitish taʼlim oluvchi yoxud uning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari va nodavlat taʼlim tashkiloti oʻrtasida tuziladigan, oʻqitish muddatlari, shartlari va toʻlovlari, tomonlarning huquq va majburiyatlari hamda boshqa shartlar belgilanadigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

32-modda. Taʼlim tashkilotining ustavi

Taʼlim tashkilotining ustavi taʼlim turlarining oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda ishlab chiqiladi.

Taʼlim tashkilotining ustavida, qoida tariqasida, quyidagilar koʻrsatiladi:

taʼlim turi va shakli;

taʼlim tashkilotining maqsad va vazifalari;

oʻquv-tarbiyaviy va ilmiy-metodik ishlarni tashkil etish hamda mazmuni;

taʼlim tashkilotiga qabul qilish tartibi;

taʼlim tashkilotining tuzilmasi, boshqaruv organlari va jamoatchilik tuzilmalari;

taʼlim oluvchilar, pedagog kadrlar, oʻquv-tarbiya ishlari boʻyicha xodimlar, maʼmuriy-boshqaruv xodimlarining maqomi, huquqlari va majburiyatlari;

taʼlim tashkilotining mol-mulki va vositalari;

taʼlim tashkilotini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibi.

Taʼlim tashkilotining namunaviy ustavi:

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar hamda bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan;

oliy taʼlim tashkilotlari huzuridagi ixtisoslashtirilgan maktablar, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari, shuningdek katta yoshdagilar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari uchun — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan;

kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha taʼlim tashkilotlari uchun — tegishli vazirliklar va idoralar tomonidan ishlab chiqiladi.

Taʼlim tashkilotining ustavi taʼlim tashkilotining taʼsischilari tomonidan tasdiqlanadi va hududiy tegishlilik boʻyicha Davlat xizmatlari markazi tomonidan roʻyxatga olinadi.

33-modda. Taʼlim berish tili

Taʼlim tashkilotlarida oʻqitish tilidan foydalanish tartibi “Davlat tili haqida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.

34-modda. Davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablari

Davlat taʼlim standartlari umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional hamda oliy taʼlim mazmuni va sifatiga oid talablarni belgilaydi.

Davlat taʼlim talablari:

qoʻshimcha taʼlim, oliy taʼlimdan keyingi taʼlim, shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish mazmunini;

taʼlim tuzilmasini va taʼlimni amalga oshirish shartlarini;

taʼlim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy va kasbga oid sifatlari toʻgʻrisidagi normalarni belgilaydi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti qoʻllaniladi.

Davlat taʼlim standartlarini va (yoki) davlat taʼlim talablarini bajarish barcha taʼlim tashkilotlari uchun majburiydir, bundan ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Oʻrta maxsus, professional, oliy taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi hamda faoliyatini xabardor qilish tartibida amalga oshiradigan nodavlat taʼlim tashkilotlari mustaqil ishlab chiqilgan va litsenziyada yoki xabarnomada koʻrsatilgan taʼlim dasturlari asosida taʼlim faoliyatini amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi davlat taʼlim standartlari, malaka talablari, oliy taʼlim, oʻrta maxsus taʼlim hamda professional taʼlimning oʻquv rejalari va oʻquv dasturlari ishlab chiqilishini taʼminlaydi. Ushbu maqsadlar uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tayanch davlat oliy taʼlim va professional taʼlim tashkilotlarini belgilaydi.

Tayanch davlat oliy taʼlim va professional taʼlim muassasalari kadrlarning talabgorlari ishtirokida davlat taʼlim standartlarini, malaka talablarini, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini tayyorlashni amalga oshiradi. Davlat taʼlim standartlari kasbiy standartlar asosida ishlab chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari ishlab chiqilishini taʼminlaydi.

Oliy, professional, oʻrta maxsus va umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari, malaka talablari, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlari tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. Tegishli vakolatlar berilgan boshqa vazirliklar va idoralar davlat taʼlim standartlarini tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan kelishilgan holda ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi.

Davlat taʼlim talablari taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan shaxslarni oʻqitish maxsus oʻquv dasturlari asosida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi davlat oliy taʼlim tashkilotlariga mustaqil ishlab chiqilgan va tasdiqlangan oʻquv dasturlari, malaka talablari hamda oʻquv rejalari asosida taʼlim xizmatlari koʻrsatish boʻyicha vakolatlarni berishi mumkin.

35-modda. Taʼlim jarayoniga oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini joriy etish

Oʻquv rejalari va oʻquv dasturlari tegishli taʼlim bosqichlarining maqsad hamda vazifalari asosida ishlab chiqiladi.

Tegishli davlat taʼlim tashkilotlaridagi oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarining mazmuni, ularni ishlab chiqish hamda joriy etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilanadi.

Moliyaviy mustaqillik berilgan davlat oliy taʼlim tashkilotlari oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini kasbiy standartlar asosida mustaqil tasdiqlashga, shuningdek taʼlim tilini hamda bakalavriat taʼlim yoʻnalishlarining va magistratura mutaxassisliklarining xususiyatlarini inobatga olgan holda taʼlim shaklini belgilashga haqli.

Umumtaʼlim fanlarining oʻquv dasturlari shaxsni har tomonlama kamol toptirishga, taʼlim oluvchilarda bilim, malaka, koʻnikmalarni, saviyani shakllantirishga va ularning qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan boʻlishi kerak.

Kasbga oid fanlarning oʻquv dasturlari taʼlim oluvchilar tomonidan tegishli kasblar va mutaxassisliklarni egallashga qaratilgan.

Taʼlim jarayoniga oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini joriy etish taʼlim tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini joriy etish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalar, oʻqitishning innovatsion shakllari va usullari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari qoʻllaniladi.

Taʼlim jarayoniga oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini joriy etish chogʻida taʼlim tashkilotlari kredit-modul tizimiga asoslangan oʻqitish texnologiyalaridan foydalanishi mumkin.

Oʻquv rejasida, qoida tariqasida, taʼlim jarayonining jadvali, oʻqitishning boshlanishi, muddati va davriyligi, oʻquv yillari, choraklar, semestrlar, amaliyot, taʼtillar hamda attestatsiya, ajratilgan haftalar soni, oʻrganiladigan fanlar (modullar) va ularga ajratilgan soatlar (kreditlar) hamda boshqa zarur parametrlar aks ettiriladi.

Professional va oliy taʼlim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir oʻquv rejalarda taʼlim oluvchilar uchun amaliyot oʻtash nazarda tutiladi.

Taʼlim oluvchilarning amaliyotni oʻtash tartibi va uni tashkil etish taʼlim tashkilotlari tomonidan mustaqil belgilanadi.

Professional va oliy taʼlimga doir oʻquv rejalari davlat taʼlim standartlariga muvofiq mutaxassislik fanlaridan, shuningdek umumkasbiy, matematika, tabiiy-ilmiy, gumanitar va qoʻshimcha fanlardan shakllantiriladi.

Oʻquv rejalariga davlat boshqaruvi organlarining topshiriqlariga asosan va ushbu Qonunda nazarda tutilmagan boshqa yoʻl bilan qoʻshimcha fanlarni kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi.

36-modda. Taʼlim sohasidagi eksperimental va innovatsion faoliyat

Taʼlim sohasidagi eksperimental va innovatsion faoliyat taʼlimni modernizatsiya qilish maqsadida amalga oshiriladi hamda yangi taʼlim texnologiyalari va resurslarini ishlab chiqishga, ularni sinovdan oʻtkazishga hamda taʼlim jarayoniga joriy etishga qaratilgan. Eksperimental va innovatsion faoliyatni amalga oshirish tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari innovatsion oʻquv dasturlari va loyihalarini amalga oshirish hamda ularning natijalarini amaliyotga joriy etish uchun oʻz vakolatlari doirasida shart-sharoitlar yaratadi.

Iqtisodiy rivojlanish va innovatsion faoliyat ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, davlat tomonidan oliy taʼlim tashkilotlari olimlarining ilmiy-tadqiqot ishlari natijalarini ishlab chiqarish jarayoniga joriy etish uchun tegishli shart-sharoitlar, shuningdek oliy taʼlim tashkilotlari taʼlim jarayonining yanada takomillashtirilgan shakllariga bosqichma-bosqich oʻtishi uchun imkoniyatlar yaratiladi.

Taʼlim tashkilotlari eksperimental va innovatsion faoliyatda masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanishi mumkin.

37-modda. Taʼlim tashkilotlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi

Taʼlim tashkilotlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi ularning rasmiy veb-saytlarida Internet jahon tarmogʻida joylashtiriladigan taʼlim tashkilotlari faoliyati toʻgʻrisidagi ochiq axborot resurslari bilan taʼminlanadi.

Taʼlim tashkilotlari rasmiy veb-saytlarida quyidagilarni joylashtiradi:

taʼlim tashkilotining ustavi;

taʼlim berish tillari haqida maʼlumot;

davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari;

taʼlim faoliyatining moddiy-texnika taʼminoti haqida maʼlumot;

litsenziya (nodavlat taʼlim tashkilotlari uchun);

taʼlim tashkilotining reytingi;

taʼlim faoliyatini amalga oshirish uchun davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisidagi sertifikat;

ilmiy tadqiqotlar yoʻnalishlari va natijalari, shuningdek ularni amalga oshirish uchun ilmiy-tadqiqot bazasi toʻgʻrisidagi maʼlumot (oliy taʼlim uchun);

taʼlim oluvchilarga stipendiyalar berish tartibi, ularga ijtimoiy yordam koʻrsatishning mavjudligi va shartlari toʻgʻrisidagi maʼlumot;

vaqtincha yashash joylarining mavjudligi va yashash joylarining soni, shuningdek toʻlov miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumot;

pedagoglar va taʼlim oluvchilarning soni, shuningdek pedagoglarning ilmiy salohiyati toʻgʻrisidagi maʼlumot.

Taʼlim tashkilotlarining rasmiy veb-saytlariga joylashtiriladigan axborotning ishonchligini taʼminlash uchun taʼlim tashkilotlarining rahbarlari shaxsan javobgardir.

Ayrim taʼlim tashkilotlarining faoliyati toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanish qonunchilikda belgilangan hollarda va tartibda cheklanishi mumkin.

38-modda. Taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish

Taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish barcha talabgorlar uchun taʼlim olishga doir teng imkoniyatlarning taʼminlanishi prinsipi asosida amalga oshiriladi, shaxslarning ayrim toifalari bundan mustasno, ularga qonunchilikka muvofiq imtiyozlar berilishi mumkin.

Taʼlim tashkilotlari talabgorlarni va (yoki) ularning ota-onasini yoki boshqa qonuniy vakillarini ustav, litsenziya yoki xabarnoma qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi tasdiqnoma (nodavlat taʼlim tashkilotlari uchun), davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisidagi sertifikat (bundan qoʻshimcha nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari mustasno), oʻquv dasturi hamda taʼlim faoliyatini tartibga soluvchi boshqa hujjatlar, oʻquvchilarning huquqlari va majburiyatlari bilan tanishtirishi shart.

Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar oʻqishga oʻz ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligiga va psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning xulosasiga binoan qabul qilinadi.

Ayrim taʼlim tashkilotlariga (oliy taʼlim tashkilotlariga, akademik litseylarga, Prezident, ijod, ixtisoslashtirilgan maktablar va boshqalarga) oʻqishga qabul qilish tanlov asosida amalga oshiriladi. Taʼlim tashkilotlariga tanlov asosida oʻqishga qabul qilish chogʻida tanlov ishtirokchilariga tanlovni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi axborot taqdim etiladi.

Davlat oliy taʼlim va professional taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish davlat granti va (yoki) toʻlov-shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Davlat taʼlim muassasalari va tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish tartibi taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilishga oid amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan qoidalarni inobatga olgan holda, ushbu taʼlim tashkilotlari tomonidan belgilanadi.

Chet ellik fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasining davlat taʼlim muassasalariga qabul qilish toʻlov-shartnoma asosida (bundan davlat granti ajratilgan hollar mustasno) amalga oshiriladi.

Oliy taʼlim tashkilotlariga davlat granti asosida oʻqishga qabul qilish parametrlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

Oliy taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish chogʻida imtiyozli kontingent uchun qoʻshimcha qabul parametrlari belgilanadi.

39-modda. Davlat taʼlim muassasalariga oʻqishga maqsadli qabul qilish

Davlat taʼlim muassasalariga oʻqishga maqsadli qabul qilish tegishli hududlarning, sohalar va tarmoqlarning kadrlarga boʻlgan ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda ular uchun belgilangan taʼlim oluvchilarni qabul qilish parametrlari doirasida amalga oshiriladi.

Davlat taʼlim muassasalariga oʻqishga maqsadli qabul qilish kadrlar buyurtmachilari, davlat taʼlim muassasalari va fuqarolar oʻrtasida tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

Davlat taʼlim muassasalariga maqsadli qabul qilish tartibida oʻqishga kirish umumiy asoslarda tanlov natijalariga muvofiq amalga oshiriladi.

40-modda. Taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat

Akkreditatsiya qilingan taʼlim tashkilotlarining davlat taʼlim standartlariga va davlat taʼlim talablariga muvofiq taʼlim olgan bitiruvchilariga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat (shahodatnoma, diplom, sertifikat, guvohnoma) beriladi. Davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat oilada taʼlim olgan yoki mustaqil taʼlim olgan hamda akkreditatsiya qilingan davlat taʼlim muassasalarining tegishli oʻquv dasturlari boʻyicha eksternat tartibida yakuniy va davlat attestatsiyasidan oʻtgan shaxslarga ham beriladi.

Oʻrta maxsus taʼlim, professional taʼlim hamda oliy taʼlim toʻgʻrisidagi diplomga oʻzlashtirilgan fanlar roʻyxati, ularning hajmlari va fanlar boʻyicha baholari yozilgan varaqa ilova qilinadi.

Tegishli ilmiy darajani olish uchun dissertatsiya himoya qilgan shaxslarga falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) yoki fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasi beriladi va davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi diplom topshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining va xorijiy davlatlarning hukumatlari oʻrtasidagi ikki tomonlama bitimlar asosida taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni oʻzaro tan olish amalga oshirilishi mumkin.

Uzluksiz taʼlimning tegishli turini tamomlamagan shaxslarga belgilangan namunadagi maʼlumotnoma beriladi.

Davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat, shuningdek nodavlat taʼlim tashkilotlari tomonidan beriladigan Oʻzbekiston Respublikasida tan olinadigan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat uzluksiz taʼlimning keyingi turi (darajasi) boʻyicha oʻqishni davom ettirish yoki tegishli mutaxassislik va kasb boʻyicha ishlash huquqini beradi.

Xorijiy davlatlarning va Oʻzbekiston Respublikasining oliy taʼlim tashkilotlari oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida ularning bitiruvchilariga Oʻzbekiston Respublikasi hududida oliy maʼlumot toʻgʻrisidagi hujjat sifatida tan olinadigan ikki tomonlama diplom (Double Diploma) berilishi mumkin.

41-modda. Taʼlim tashkilotlarining reytingi

Taʼlim tashkilotlarining reytingi:

taʼlim tashkilotlari oʻrtasida sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish;

ilmiy-pedagogik faoliyat darajasining oʻsishini va sifatining oshishini ragʻbatlantirish;

pedagog xodimlarning ilmiy salohiyatidan samarali foydalanish;

oʻqitish sifatining yuqori koʻrsatkichlariga erishish;

mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan malakali kadrlar tayyorlash maqsadlarida belgilanadi.

Reytingni belgilash uchun taʼlim tashkiloti tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun taʼlim tashkilotining rahbari shaxsan javobgar boʻladi.

42-modda. Taʼlim tizimidagi monitoring

Taʼlim tizimidagi monitoring taʼlimning holatini, taʼlim natijalarining oʻzgarishi surʼatlarini, taʼlim faoliyatini amalga oshirish uchun yaratilgan shart-sharoitlarni oʻrganish va kuzatishni, shuningdek taʼlim oluvchilarning kontingenti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va boshqaruv qarorlari qabul qilinishini tahlil etishni oʻz ichiga oladi.

Taʼlim tashkilotlarining monitoringi taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va ularning hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.

Taʼlim holatining tahlili va uni rivojlantirish istiqbollari toʻgʻrisidagi axborot taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va ular hududiy boʻlinmalarining, shuningdek taʼlim tashkilotlarining rasmiy veb-saytlariga joylashtiriladi.

Taʼlim tizimidagi maʼlumotlar jumlasiga rasmiy statistika maʼlumotlari, taʼlim tizimi monitoringi natijalari, taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va ular hududiy boʻlinmalarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hamda taʼlim tashkilotlarining maʼlumotlari kiradi.

43-modda. Taʼlim sohasidagi davlat nazorati

Taʼlim sohasidagi davlat nazorati berilayotgan taʼlimning mazmuni va sifati davlat taʼlim standartlariga, davlat taʼlim talablari va oʻquv dasturlariga, shuningdek ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlash yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Taʼlim tashkilotlari taʼlim sifati ustidan nazoratni amalga oshirishda taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga koʻmaklashadi.

Taʼlim tashkilotlari tomonidan berilayotgan taʼlimning mazmuni va sifati taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilikka nomuvofiqligi aniqlangan hollarda taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari nomuvofiqlikni bartaraf etish yuzasidan ularga taqdimnoma kiritadi. Aniqlangan nomuvofiqlik bartaraf etilmagan taqdirda taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari taʼlim tashkilotining davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisidagi sertifikatini qonunchilikka muvofiq bekor qilishga haqli.

Taʼlim sifati ustidan nazorat qilish vakolatlariga ega boʻlmagan organlar tomonidan taʼlim tashkilotlarining taʼlim sifatini, taʼlim jarayoni tashkil etilishini, pedagog xodimlarining mehnat faoliyatini, taʼlim oluvchilarining oʻzlashtirishini tekshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilni xabardor qilgan holda nodavlat taʼlim tashkilotlarida taʼlim sifati, shuningdek litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish talablari hamda shartlariga rioya etilishi ustidan nazorat va monitoringni amalga oshiradi.

6-bob. Taʼlim oluvchilarning, ular ota-onasining hamda boshqa qonuniy vakillarining huquq va majburiyatlari

47-modda. Taʼlim oluvchilarning huquqlari

Taʼlim oluvchilar quyidagi huquqlarga ega:

bepul asosda umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlim va boshlangʻich professional taʼlim olish;

yashash joyidagi (mikrohududdagi) davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasasiga qabul qilinish;

taʼlim olish shakllarini erkin tanlash;

davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari va oʻquv dasturlariga muvofiq sifatli taʼlim olish;

taʼlim olish uchun oʻzining ruhiy xususiyatlari va fiziologik rivojlanishi inobatga olingan holda zarur shart-sharoitlarga ega boʻlish, shuningdek bepul psixologik-tibbiy xizmatlardan foydalanish;

davlat taʼlim muassasasi tomonidan belgilangan tartibga muvofiq, professional taʼlim va oliy taʼlimning davlat taʼlim standartlari talablariga binoan ishlab chiqilgan, oʻzi oladigan taʼlimning mazmunini shakllantirishda ishtirok etish;

pedagog xodimlar va taʼlim-tarbiya jarayonining boshqa ishtirokchilari tomonidan hayoti va sogʻligʻiga qilinadigan har qanday jismoniy hamda ruhiy zoʻravonlikdan, shaxsi haqoratlanishidan himoyalanish;

taʼlim olish davrida dam olish va boshqa ijtimoiy ehtiyojlar uchun taʼtillar olish;

akademik taʼtillar va stipendiyalar olish, oʻqishni tiklash va oʻqishini boshqa taʼlim tashkilotlariga, bir taʼlim shaklidan, kasbdan, taʼlim yoʻnalishidan, mutaxassisligidan boshqasiga koʻchirish;

taʼlim tashkilotini boshqarishga doir masalalarni muhokama qilishda ishtirok etish;

taʼlim olish jarayonida taʼlim tashkilotining oʻquv, uslubiy, ilmiy-ishlab chiqarish, madaniy, sport va maishiy obyektlari xizmatlaridan bepul foydalanish;

taʼlim tashkilotining ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik, ilmiy-texnikaviy, eksperimental va innovatsion faoliyatida ishtirok etish.

Taʼlim oluvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Taʼlim tashkilotlarida taʼlim oluvchilarni taʼlim olish bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarga jalb etish taqiqlanadi.

48-modda. Taʼlim oluvchilarning majburiyatlari

Taʼlim oluvchilar:

oʻquv dasturlari asosida bilim, malaka va koʻnikmalarni oʻzlashtirishi, mashgʻulotlarga qatnashishi, ularga mustaqil tayyorgarlik koʻrishi, pedagog xodimlarning topshiriqlarini bajarishi;

taʼlim-tarbiya jarayonining boshqa ishtirokchilariga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlik ishlatmasligi va ularning oʻz majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi;

ustav (taʼsis hujjati) talablariga, ichki tartib-qoidalariga, vaqtincha yashash joylari qoidalariga va taʼlim faoliyatini tashkil etish hamda amalga oshirishga oid boshqa ichki hujjatlar talablariga rioya etishi;

axloqiy, maʼnaviy va jismoniy kamol topishga hamda oʻz dunyoqarashini kengaytirishga intilishi;

taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini hurmat qilishi;

taʼlim tashkilotining mol-mulkini, moddiy va madaniy boyliklarini asrashi shart.

Taʼlim oluvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

49-modda. Taʼlim oluvchilarning kiyim-boshiga nisbatan qoʻyiladigan talablar

Taʼlim tashkilotlarida (bundan oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari mustasno) taʼlim oluvchilarning kiyim-boshiga doir talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Qoʻshimcha taʼlim, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash turlari boʻyicha nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari taʼlim oluvchilarning kiyim-boshiga doir talablarni mustaqil belgilashga haqli.

Taʼlim oluvchilarning ayrim toifalari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan kiyim-bosh bilan taʼminlanadi.

50-modda. Taʼlim tashkilotlarida taʼlim oluvchilarni vaqtincha yashash joylari bilan taʼminlash

Kunduzgi taʼlim shaklidagi taʼlim tashkilotida taʼlim oluvchilarga, shuningdek sirtqi taʼlim shaklida yakuniy va oraliq attestatsiya davrida vaqtincha yashash joylari, ular mavjud boʻlgan taqdirda beriladi.

Vaqtincha yashash joylari taʼlim oluvchilarga taʼlim tashkiloti tomonidan belgilangan tartibga muvofiq beriladi.

Vaqtincha yashash joylariga muhtojlar mavjud boʻlgan hollarda, ushbu joylardan boshqa maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Vaqtincha yashash joylaridan foydalanish uchun taʼlim tashkiloti bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq haq toʻlanadi.

Vaqtincha yashash joyidan foydalanganlik uchun toʻlov miqdori taʼlim tashkiloti tomonidan belgilanadi.

Davlat taʼlim muassasalari ayrim turdagi taʼlim oluvchilar uchun vaqtincha yashash joyidan foydalanganlik uchun toʻlov qiymatini kamaytirishga yoki ularni toʻlovdan toʻliq ozod qilishga haqli. Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, shuningdek oʻqitish davrida yetim boʻlib qolgan bolalar, jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar (shaxslar) vaqtincha yashash joyidan foydalanganlik uchun haq toʻlashdan ozod qilinadi.

51-modda. Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilar ota-onasining hamda boshqa qonuniy vakillarining huquq va majburiyatlari

Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillari bolaning oʻqishi, tarbiyalanishi, jismoniy, maʼnaviy va intellektual rivojlanishi uchun masʼuldir.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va taʼlim tashkilotlari voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarni tarbiyalashda, ularning jismoniy hamda ruhiy sogʻligʻini muhofaza qilish va mustahkamlashda, shuningdek individual qobiliyatlarini rivojlantirishda ularning ota-onasiga hamda boshqa qonuniy vakillariga koʻmaklashadi.

Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillari quyidagi huquqlarga ega:

jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalarga, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalarga oilada taʼlim olish imkoniyatini berish;

oilada taʼlim olayotgan bolaning fikrini inobatga olgan holda uning oʻqishini taʼlimning har qanday bosqichida taʼlim tashkilotida davom ettirish toʻgʻrisida qaror qabul qilish;

taʼlim tashkilotlari bilan hamkorlik qilish, taʼlim-tarbiya jarayonini takomillashtirish, moddiy-texnika bazasini rivojlantirish, taʼlim tashkilotlariga xayriya yordami koʻrsatish boʻyicha takliflar kiritish;

taʼlim tashkilotining ustavi va (yoki) boshqa taʼsis hujjati, litsenziyasi, davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisidagi sertifikati, davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari, malaka talablari, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlari bilan tanishish;

taʼlimning mazmuni, qoʻllanilayotgan taʼlim va tarbiya usullari, taʼlim texnologiyalari bilan, shuningdek oʻz bolalarining oʻquv fanlarini oʻzlashtirishi natijalari bilan tanishish;

taʼlim oluvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;

taʼlim tashkilotini boshqarishga doir masalalarni muhokama qilishda ishtirok etish.

Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillari:

oʻz bolalarini insonparvarlik, vatanparvarlik, mehnatsevarlik, maʼnaviy, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qilish ruhida tarbiyalashi;

bolalarining umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlim yoki boshlangʻich professional taʼlim olishini taʼminlashi;

bolalarining oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishini taʼminlash va oʻzlashtirishi ustidan nazoratni amalga oshirish;

oʻz bolalarining intellektual, maʼnaviy va jismoniy rivojlanishi uchun shart-sharoitlar yaratishi;

taʼlim tashkilotining taʼlim-tarbiya jarayonini tartibga soluvchi ichki tartib-qoidalariga rioya etishi;

jismoniy va yuridik shaxslar bilan munosabatlarda, shu jumladan sudda maxsus vakolatlarsiz oʻz bolalarining taʼlim sohasidagi huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishi;

taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining shaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilishi shart.

Voyaga yetmagan taʼlim oluvchilarning ota-onasi va boshqa qonuniy vakillari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

7-bob. Taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarini ijtimoiy himoya qilish

52-modda. Taʼlim oluvchilarni ijtimoiy himoya qilish

Taʼlim tashkilotlarida taʼlim oluvchilar qonunchilikka muvofiq imtiyozlar, stipendiyalar va vaqtincha yashash joylari bilan taʼminlanadi.

Toʻlov-shartnoma asosida taʼlim oluvchilarga imtiyozli bank kreditlari berilishi mumkin.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari taʼlim oluvchilarni ijtimoiy himoya qilishni qonunchilikka, oʻz ustaviga va (yoki) boshqa taʼsis hujjatiga muvofiq amalga oshiradi.

Davlat ijtimoiy himoya qilishni taʼminlash maqsadida kam taʼminlangan oilalardagi bolalar, jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar (shaxslar) uchun, shuningdek mazkur toifadagi taʼlim oluvchilarning kasbiy oʻsishi uchun shart-sharoitlar yaratadi.

53-modda. Taʼlim tashkilotlarining xodimlarini ijtimoiy himoya qilish

Taʼlim tashkilotlarining xodimlarini ijtimoiy himoya qilish davlat tomonidan kafolatlanadi.

Taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlariga qisqartirilgan ish vaqti davomiyligi belgilanadi, haq toʻlanadigan har yilgi uzaytirilgan taʼtil va boshqa imtiyozlar va kafolatlar taqdim etiladi.

Taʼlim tashkilotlarining pedagog va boshqa xodimlariga sanitariya-gigiyenaga oid, epidemiyaga qarshi hamda profilaktika choralari bilan amalga oshiriladigan sogʻliqni saqlash kafolatlanadi.

Taʼlim tashkilotlari mehnatga haq toʻlash uchun mavjud boʻlgan mablagʻlar doirasida mustaqil ravishda ish haqiga, lavozim maoshlariga tabaqalashtirilgan ustamalar belgilashga va mehnatga haq toʻlash hamda uni ragʻbatlantirishning turli shakllarini qoʻllashga haqli.

54-modda. Yetim bolalarni va ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni oʻqitish va ularning toʻliq taʼminoti

Yetim bolalarni va ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni oʻqitish va ularning toʻliq taʼminoti Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

55-modda. Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalarni (shaxslarni) oʻqitish hamda tarbiyalash

Davlat jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalarning (shaxslarning) davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional taʼlim muassasalarida inklyuziv shaklda bepul umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va qoʻshimcha taʼlim olishini taʼminlaydi.

Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalarni oʻqitish hamda tarbiyalash uchun davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari tashkil etiladi. Taʼlim oluvchilarni ushbu taʼlim muassasalariga yuborish va ulardan chetlatish ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligi bilan tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning xulosasiga binoan amalga oshiriladi.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida taʼlim oluvchilar davlat taʼminotida boʻladi.

56-modda. Ijtimoiy reabilitatsiyaga muhtoj boʻlgan bolalarni (shaxslarni) oʻqitish va tarbiyalash

Alohida sharoitlarda oʻqitish va tarbiyalanishga muhtoj boʻlgan bolalar (shaxslar) uchun ularning taʼlim olishini, kasbiy tayyorgarligini va ijtimoiy reabilitatsiya qilinishini taʼminlaydigan ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalari tashkil etiladi.

Ozodlikdan mahrum qilish tarzida jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan bolalarning (shaxslarning) taʼlim olishi, tarbiyalanishi va mustaqil taʼlim olishi uchun sharoitlar yaratiladi.

8-bob. Nodavlat taʼlim tashkilotlari faoliyatini litsenziyalash, taʼlim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish. Xorijiy davlatda olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish, taʼlim sohasidagi hujjatlarga apostil qoʻyish

57-modda. Nodavlat taʼlim tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalash

Nodavlat taʼlim tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalash “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlariga litsenziya berish va qayta rasmiylashtirish, litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish, shuningdek litsenziyani bekor qilish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilish qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Litsenziyalar nomuayyan muddatga, taʼlimning quyidagi turlari uchun alohida beriladi:

maktabgacha taʼlim va tarbiya (bundan oilaviy maktabgacha taʼlim mustasno);

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim;

professional taʼlim;

oliy taʼlim;

oliy taʼlimdan keyingi taʼlim.

57 1 -modda. Nodavlat taʼlim faoliyatini xabardor qilish tartibida amalga oshirish

Bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim, oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti shaklida taʼlim xizmatlarini koʻrsatishga doir faoliyat Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligini, katta yoshdagilar uchun qoʻshimcha taʼlim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shaklidagi faoliyat esa Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligini belgilangan tartibda xabardor qilish orqali amalga oshiriladi.

58-modda. Taʼlim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish

Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat koʻrsatayotgan maktabgacha, umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari davlat taʼlim standartlariga, davlat taʼlim talablariga hamda oʻquv dasturlariga muvofiqlik jihatidan attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkaziladi.

Oʻrta maxsus, professional, oliy taʼlimni va oliy taʼlimdan keyingi taʼlimni amalga oshiruvchi davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlari, bitiruvchilarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni beruvchi, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash boʻyicha davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlari davlat taʼlim standartlariga, davlat taʼlim talablariga, shuningdek taʼlim dasturlariga muvofiqlik jihatidan kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan oʻtkaziladi.

Attestatsiya va kompleks davlat akkreditatsiyasi ikki bosqichda — taʼlim tashkilotlari faoliyatini ichki baholash va tashqi baholash bosqichlarida oʻtkaziladi.

Ichki baholash taʼlim tashkilotining oʻzini oʻzi baholashidir.

Tashqi baholash ichki baholash oʻtkazilganidan keyin taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari yoki respublikada tan olingan xalqaro akkreditatsiya tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladigan baholashdir.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida tashkil etilgan, shuningdek vazirliklar, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari tomonidan tashkil etilgan taʼlim tashkilotlari tashkil etilgan kundan eʼtiboran belgilangan muddatga akkreditatsiya qilingan hisoblanadi.

Maktabgacha, umumiy oʻrta taʼlimni amalga oshiruvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari tegishli litsenziya olingan kundan eʼtiboran Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan muddat davomida akkreditatsiyadan oʻtgan deb hisoblanadi, bu muddat tugagach, ushbu Qonunda belgilangan tartibda attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkaziladi.

Taʼlim tashkilotlarini davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazish maqsadida taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari huzurida doimiy faoliyat koʻrsatuvchi davlat akkreditatsiya komissiyalari tuziladi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari respublikada tan olinadigan xalqaro akkreditatsiya tashkilotlariga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi va ularning reyestrlarini yuritadi.

Davlat akkreditatsiyasi taʼlim tashkilotining attestatsiyasi asosida, kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyalari esa tashqi baholash asosida amalga oshiriladi. Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi davlat akkreditatsiya komissiyasi taʼlim tashkilotining maqomini va uning faoliyati davlat taʼlim standartlariga, davlat taʼlim talablariga va oʻquv dasturlariga muvofiqligini aniqlaydi.

Taʼlim tashkilotining davlat akkreditatsiyasi, shuningdek kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisida ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda, unga davlat akkreditatsiyasi, shuningdek kompleks va maxsus akkreditatsiyalarning amal qilish muddati koʻrsatilgan holda belgilangan namunadagi sertifikat beriladi.

Taʼlim tashkiloti qayta tashkil etilgan yoki tugatilgan hollarda davlat akkreditatsiyasi, shuningdek kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasi toʻgʻrisidagi sertifikatning amal qilishi taʼlim sohasidagi vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organining qarori bilan tugatiladi.

Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari yoki sertifikatda koʻrsatilgan shartlar buzilganligi aniqlangan va aniqlangan qoidabuzarliklar taʼlim tashkiloti tomonidan bartaraf etilmagan hollarda taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan davlat akkreditatsiyasi, kompleks va maxsus davlat akkreditatsiya toʻgʻrisidagi sertifikatning amal qilishini bekor qilish haqida qaror qabul qiladi.

Davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek kompleks va maxsus davlat akkreditatsiyasidan oʻtgan taʼlim tashkilotlari Taʼlim tashkilotlarining reyestrlariga kiritiladi va bu haqdagi maʼlumotlar taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining rasmiy veb-saytlariga joylashtiriladi.

59-modda. Taʼlim tashkilotlarining faoliyatini ichki va tashqi baholashdan oʻtkazish

Taʼlim tashkilotlarining faoliyati tashqi baholashdan oʻtkazilishidan oldin ular taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan ishlab chiqilgan attestatsiya mezonlari va koʻrsatkichlari asosida oʻz faoliyatini mustaqil ravishda ichki baholashdan oʻtkazadi.

Taʼlim tashkilotlari oʻz faoliyati tashqi baholashdan oʻtkazilishidan ikki oy oldin ichki baholash natijalarini taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organiga taqdim etadi.

Taʼlim sohasidagi tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi taʼlim tashkilotining faoliyatini ichki baholash yakunlarini oʻrganadi va ulardan taʼlim tashkilotining faoliyatini tashqi baholash jarayonida foydalanadi.

Taʼlim tashkiloti rahbari ichki baholash natijalarining ishonchliligi uchun javobgar boʻladi.

60-modda. Xorijiy davlatda olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish

Xorijiy davlatda 1992-yil 1-yanvardan keyin olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat tan olish jarayonidan oʻtkazilganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida qonuniy kuchga ega hujjat sifatida tan olinadi.

Xorijiy davlatda olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Xorijiy davlatda olingan taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

61-modda. Taʼlim sohasidagi rasmiy hujjatlarga apostil qoʻyish

Taʼlim sohasidagi rasmiy hujjatlarga apostil hujjatni tasdiqlagan shaxs imzosining haqiqiyligini, shuningdek muhr yoki shtampning bosma izi haqiqiysiga muvofiqligini tasdiqlash maqsadida qoʻyiladi.

Apostilga qoʻyilgan imzo, muhr yoki shtamp qoʻshimcha ravishda tasdiqlashni talab etmaydi.

Taʼlim tashkilotlari tomonidan berilgan rasmiy hujjatlarga apostil qoʻyish tegishli vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan amalga oshiriladi.

9-bob. Taʼlimni moliyalashtirish va davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash

62-modda. Taʼlim tashkilotlarini moliyalashtirish

Davlat taʼlim muassasalarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetidan, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlaridan, tumanlar va shaharlar budjetlaridan, kadrlar buyurtmachilarining mablagʻlari hisobidan, shuningdek budjetdan tashqari mablagʻlar hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlarini moliyalashtirish muassislarning, kadrlar buyurtmachilarining pul va moddiy mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat taʼlim muassasalari ustavida belgilangan vazifalarga muvofiq pulli taʼlim xizmatlari va boshqa xizmatlar koʻrsatish, shuningdek tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga ega.

Pulli taʼlim xizmatlarini koʻrsatish davlat taʼlim muassasalarining asosiy faoliyatiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.

Davlat taʼlim muassasalarida qoʻshimcha taʼlim xizmatlari koʻrsatganlik uchun haq undirish tartibi ular tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi.

Davlat taʼlim muassasalari pulli taʼlim xizmatlari va boshqa xizmatlar koʻrsatish hamda tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish hisobidan olingan pul mablagʻlarini mustaqil ravishda tasarruf etishga haqli.

Taʼlim tashkilotlarini moliyalashtirishning qoʻshimcha manbalari quyidagilardan iborat:

shartnomalar asosida, shu jumladan chet ellik jismoniy yoki yuridik shaxslar bilan tuzilgan shartnomalar asosida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hisobidan tushgan mablagʻlar;

jismoniy va yuridik shaxslarning buyurtmalari asosida ilmiy-tadqiqot, oʻquv-uslubiy va qonunda taqiqlanmagan boshqa ishlarni bajarish hisobidan tushgan mablagʻlar;

taʼlim tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan mahsulotni, bajarilgan ishlarni va koʻrsatilgan xizmatlarni realizatsiya qilishdan olingan daromadlar;

binolar, inshootlar va asbob-uskunalarni ijaraga berish hisobidan tushgan mablagʻlar;

taʼlim tashkilotlarining boʻsh turgan pul mablagʻlarini bank muassasalariga depozitlarga joylashtirish hisobidan olingan pul mablagʻlari (foizlar);

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan ajratiladigan mablagʻlar;

bank kreditlari va ssudalari;

jismoniy va yuridik shaxslarning xayriya mablagʻlari.

Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlimda va boshlangʻich professional taʼlimda ajratiladigan mablagʻlar summalari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan belgilanadi hamda ushbu mablagʻlar tarbiyalanuvchilar va taʼlim oluvchilarning oʻqish joyidagi taʼlim tashkilotlariga yoʻnaltiriladi.

63-modda. Taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmalari

Taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmalari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat muassasalari hamda tashkilotlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan chet ellik yuridik va jismoniy shaxslarning badallari hamda ajratmalari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan tashkil etilishi mumkin.

64-modda. Taʼlim sohasidagi davlat-xususiy sheriklik

Taʼlim sohasidagi davlat-xususiy sheriklik davlat va xususiy sheriklarning muayyan muddatga yuridik jihatdan rasmiylashtirilgan, davlat-xususiy sheriklik loyihasini amalga oshirish uchun oʻz resurslarini birlashtirishiga asoslangan hamkorlikdir.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari taʼlim sohasidagi davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilishi mumkin.

Taʼlim sohasidagi davlat-xususiy sheriklik “Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni prinsiplari, normalari va qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

65-modda. Taʼlim sohasiga investitsiyalarni jalb etish

Davlat taʼlim sohasini, taʼlim tashkilotlari faoliyatini rivojlantirishga, shuningdek investorlarning, shu jumladan chet ellik investorlarning ushbu sohadagi huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan investitsiyalarni jalb etish uchun qulay ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy-huquqiy sharoitlar yaratilishini taʼminlaydi.

66-modda. Taʼlim tashkilotlarining mol-mulki

Taʼlim tashkilotlari oʻz mulkiga, operativ boshqaruvidagi mulkka ega boʻlishi kerak.

Davlat taʼlim muassasalarining operativ boshqaruvida boʻlgan obyektlarning (binolar, inshootlar, qurilayotgan binolar va inshootlarning, oʻquv, ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmalarning, taʼlim oluvchilar vaqtincha turar joy binolarining, klinik bazalar va boshqa koʻchmas mulk obyektlarining, shu jumladan taʼlim kampuslariga kiradigan mulk obyektlarining) xususiylashtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Taʼlim tashkilotlari qayta tashkil etilgan hollarda ularning mol-mulki yangi tashkil etilgan taʼlim tashkilotiga huquqiy vorislik asosida oʻtkaziladi.

Taʼlim tashkilotlari tugatilganda ularga tegishli mol-mulk kreditorlarning talablari qanoatlantirilgandan soʻng, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, muassislarga (ishtirokchilarga) qaytariladi.

10-bob. Taʼlim sohasidagi xalqaro hamkorlik

67-modda. Taʼlim tashkilotlarining xalqaro hamkorligi

Taʼlim tashkilotlari quyidagilar vositasida tegishli xorijiy mamlakatlarning taʼlim muassasalari va tashkilotlari bilan xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi:

taʼlim muammolari yuzasidan ilmiy-texnik hamkorlikni rivojlantirish;

qoʻshma fakultetlar, oʻquv markazlari va ilmiy laboratoriyalar tashkil etish;

xalqaro darajadagi birgalikdagi taʼlim hamda ilmiy-tadqiqot loyihalari va dasturlarini tayyorlash;

hamkorlikda fundamental hamda amaliy ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish;

ilmiy-amaliy seminarlar, konferensiyalar va simpoziumlar oʻtkazish;

talabalar, magistrlar, doktorantlar, oʻqituvchilar va ilmiy xodimlar almashinishini amalga oshirish;

ikki tomonlama diplomlar (Double Diploma) dasturlarini joriy etish;

qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlar.

Taʼlim tashkilotlari qonunchilikka muvofiq xorijiy davlatlarning taʼlim muassasalari va tashkilotlari bilan hamkorlikda kadrlar tayyorlashni amalga oshirishi mumkin.

68-modda. Taʼlim sohasidagi xalqaro hamkorlik

Taʼlim sohasidagi xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari:

xorijiy davlatlarning tegishli vakolatli organlari, taʼlim muassasalari bilan hamkorlik qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi fuqarolarni xorijiy davlatlarning taʼlim muassasalariga oʻqish uchun yuboradi;

pedagog xodimlar va taʼlim oluvchilar almashinuvini amalga oshiradi;

rahbar hamda pedagog xodimlarning xorijiy davlatlarda tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishni tashkil etadi;

oʻz xodimlari hamda mutaxassislarini xalqaro konferensiyalarga va stajirovkalarga yuborish, ularning xalqaro loyihalar hamda ilmiy tadqiqotlarda ishtirok etishini qoʻllab-quvvatlaydi.

Taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari qonunchilikka muvofiq taʼlim sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha boshqa tadbirlarni ham amalga oshirishi mumkin.

69-modda. Xorijda taʼlim olish

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq yoki yakka tartibda xorijda taʼlim olish huquqiga ega.

11-bob. Yakunlovchi qoidalar

70-modda. Nizolarni hal etish

Taʼlim sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

71-modda. Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

72-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 29-avgustda qabul qilingan “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi 463-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 11-12, 295-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 29-avgustda qabul qilingan “Taʼlim toʻgʻrisida”gi 464-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 9, 225-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1997-yil 29-avgustdagi 465-I-sonli “Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuni kuchga kirish tartibi toʻgʻrisida”gi Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 9, 226-modda);

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 9-aprelda qabul qilingan “Kadrlar tayyorlash milliy dasturiga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-87-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 160-modda) 1-moddasi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 7-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-355-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 10, 263-modda) 15 va 16-moddalari ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi, shuningdek fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-456-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 1-modda) 14 va 15-moddalari ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-476-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 4, 224-modda) 26-moddasi .

73-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

74-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

75-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 23-sentabr,

OʻRQ-637-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.09.2020-y., 03/20/637/1313-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 01.02.2024-y., 03/24/901/0082-son; 09.09.2024-y., 03/24/957/0689-son; 21.09.2024-y., 03/24/963/0735-son; 05.11.2024-y., 03/24/990/0892-son; 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son; 24.10.2025-y., 03/25/1091/0969-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son; 12.09.2026-y., 03/26/1174/0920-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

Об образовании

Принят Законодательной палатой 19 мая 2020 года Одобрен Сенатом 7 августа 2020 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области образования.

Статья 2. Законодательство об образовании

Законодательство об образовании состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об образовании, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

государственная аккредитация — процесс государственного признания соответствия деятельности государственных образовательных учреждений и организаций, негосударственных образовательных организаций (далее — образовательные организации) государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям и учебным программам, а также предоставление права выдачи их выпускникам документов об образовании;

государственное образовательное учреждение — учреждение, созданное органами государственной власти и управления на базе имущества, находящегося в государственной собственности, предоставляющее образование в соответствии с государственными образовательными стандартами и государственными образовательными требованиями;

государственные образовательные стандарты — совокупность требований к содержанию и качеству образования, устанавливаемых государством;

государственные образовательные требования — обязательные требования, предъявляемые к структуре, содержанию и условиям реализации образования, а также к физическим, личностным, интеллектуальным, научным и профессиональным качествам обучающихся;

комплексная государственная аккредитация — процесс, основанный на результатах внешней оценки государственных и негосударственных образовательных организаций, осуществляющих среднее специальное, профессиональное, высшее и послевузовское образование, а также подготовку и переподготовку кадров;

специальная государственная аккредитация — процесс, который осуществляется до начала учебного процесса по образовательным программам в государственных и негосударственных образовательных организациях, осуществляющих среднее специальное, профессиональное, высшее и послевузовское образование, а также переподготовку и повышение квалификации кадров;

квалификация — уровень знаний, умений, навыков и компетенций, характеризующий подготовленность лица к выполнению определенного вида профессиональной деятельности, подтверждаемый соответствующим документом об образовании;

специальность — наименование конкретного вида профессиональной подготовки, которая завершается присвоением квалификации;

негосударственная образовательная организация — юридическое лицо, оказывающее образовательные услуги на основании лицензии на право осуществления деятельности по оказанию образовательных услуг или в уведомительном порядке в соответствии с государственными образовательными стандартами, государственными образовательными требованиями и учебными программами;

воспитание — системный процесс, направленный на всестороннее развитие молодого поколения на основе конкретного целевого и социально-исторического опыта, формирование сознания, духовно-нравственных ценностей и мировоззрения;

образование — системный процесс, направленный на предоставление обучающимся глубоких теоретических знаний, умений и практических навыков, а также на формирование общеобразовательных и профессиональных знаний, умений и навыков, развитие способностей;

образовательная программа — совокупность нормативно-методических документов, состоящая из образовательных стандартов, учебных планов, учебных программ и соответствующих методических указаний, разработанных в соответствии с государственными стандартами образования, профессиональными стандартами и рамками национальных (сетевых) квалификаций;

образовательный кампус — образовательно-воспитательная среда, обеспечивающая высокую эффективность учебного процесса, духовно-нравственного воспитания, включающая комплекс зданий и сооружений, образовательные корпуса, научно-исследовательские институты (центры), производственные комплексы и технопарки, места временного проживания участников образовательно-воспитательного процесса, лаборатории, информационно-ресурсные центры (библиотеки), спортивные сооружения, объекты общественного питания, объединенные на единой территории;

участники образовательно-воспитательного процесса — обучающиеся, родители или иные законные представители несовершеннолетних обучающихся, педагогические работники и их представители;

аттестация образовательных организаций — основная форма государственного контроля по оценке деятельности образовательных организаций и определению содержания, уровня и качества подготовки кадров в соответствии с государственными образовательными стандартами, государственными образовательными требованиями и учебными программами;

международная аккредитация — процесс, осуществляемый международными аккредитационными организациями, уполномоченными осуществлять деятельность на территории Республики Узбекистан, уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в области образования и являющимися полноправными членами международных сетей обеспечения качества образования, включенных в реестр международных аккредитационных организаций.

Статья 4. Основные принципы в области образования

Основными принципами в области образования являются:

признание приоритетности образования;

свобода выбора формы получения образования;

недопустимость дискриминации в области образования;

обеспечение равных возможностей для получения образования;

внедрение национальных и общечеловеческих ценностей в образование и воспитание;

гуманистический, демократический характер образования и воспитания;

непрерывность и преемственность образования;

обязательность одиннадцатилетнего образования и годичной подготовки к общему среднему образованию детей от шести- до семилетнего возраста;

общедоступность образования в пределах государственных образовательных стандартов и государственных образовательных требований;

единство и дифференцированность подхода к выбору учебных программ;

образование на протяжении всей жизни человека;

гарантия социальной защиты педагогов в обществе;

светский характер системы образования;

поощрение образованности, одаренности и таланта;

сочетание государственного и общественного управления в системе образования;

открытость и прозрачность в области образовательной деятельности.

Статья 5. Право на образование

Каждому гарантируются равные права на получение образования независимо от пола, расы, национальности, языка, религии, убеждений, социального происхождения, общественного положения.

Право на образование обеспечивается:

развитием образовательных организаций;

поддержкой в образовательных организациях инновационной деятельности и реализацией учебных программ с применением инновационных технологий;

организацией образования с отрывом (дневное) и без отрыва (заочное, вечернее, дистанционное) от производства;

подготовкой, переподготовкой и повышением квалификации кадров;

получением бесплатного общего среднего, среднего специального и начального профессионального образования;

предоставлением гражданам, получившим образование в семье или путем самообразования, а также лицам, не получившим общее среднее образование, права на аттестацию в порядке экстерната в аккредитованных государственных образовательных учреждениях.

Иностранные граждане вправе получать образование в Республике Узбекистан в соответствии с международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.

Лица без гражданства, постоянно проживающие в Республике Узбекистан, имеют равные права с гражданами Республики Узбекистан на получение образования.

Глава 2. Система, виды и формы образования

Статья 6. Система образования

Система образования включает в себя:

государственные образовательные стандарты, государственные образовательные требования, учебные планы и учебные программы;

образовательные организации, реализующие государственные образовательные стандарты, государственные образовательные требования и учебные программы;

организации, осуществляющие оценку качества образования;

научно-педагогические учреждения, выполняющие исследовательскую работу, необходимую для обеспечения функционирования и развития системы образования;

органы государственного управления в области образования, а также подведомственные им организации.

Система образования является единой и непрерывной.

Статья 7. Виды образования

Видами образования являются:

дошкольное образование и воспитание;

общее среднее и среднее специальное образование;

профессиональное образование;

высшее образование;

послевузовское образование;

переподготовка и повышение квалификации кадров;

дополнительное образование.

Статья 8. Дошкольное образование и воспитание

Дошкольное образование и воспитание является видом образования, направленным на обучение и воспитание детей, их интеллектуальное, духовно-нравственное, этическое, эстетическое и физическое развитие, а также на подготовку детей к общему среднему образованию.

Дошкольное образование и воспитание также предусматривает обязательную годичную подготовку детей в возрасте от шести до семи лет к начальному образованию.

Порядок организации дошкольного образования и воспитания определяется настоящим Законом, а также Законом Республики Узбекистан «О дошкольном образовании и воспитании».

Статья 9. Общее среднее и среднее специальное образование

Общее среднее и среднее специальное образование направлено на освоение общеобразовательных учебных программ, необходимых знаний, умений и навыков.

Ступенями общего среднего образования (I — XI классы) являются:

начальное образование (I — IV классы);

базовое среднее образование (V — IX классы);

среднее образование (X — XI классы).

В первый класс общей средней образовательной организации дети принимаются в год исполнения им семи лет.

Начальное образование направлено на формирование у обучающихся основ грамотности, знаний, умений и навыков, необходимых для продолжения общего среднего образования.

Базовое среднее образование предоставляет обучающимся в соответствии с учебной программой необходимый объем знаний, умений и навыков, развивает у них самостоятельное мышление и аналитические способности.

В рамках базового среднего образования (после VII класса) для формирования у обучающихся первичных знаний и навыков по профессиям осуществляются меры по их профессиональной диагностике и ориентации.

Среднее образование обеспечивает усвоение обучающимися необходимых знаний, умений и навыков в соответствии с учебной программой, а также выбор последующего вида образования и овладение профессиями, не требующими высокой квалификации.

Порядок организации профессиональной диагностики и ориентации, а также подготовки обучающихся профессиям, не требующим высокой квалификации, устанавливается законодательством.

Общее среднее образование осуществляется в общих средних образовательных организациях непрерывно, в течение обязательных одиннадцати лет.

Среднее специальное образование осуществляется в течение двух лет на основе девятилетнего базового среднего образования в академических лицеях и обеспечивает ускоренное развитие интеллектуальных способностей, а также углубленное, дифференцированное, профессионально и личностно-ориентированное образование обучающихся.

Негосударственные общие средние образовательные организации организуют свою деятельность на основании лицензии в соответствии с государственным образовательным стандартом.

Общее среднее и среднее специальное образование в негосударственных образовательных организациях могут осуществляться на платно-контрактной основе.

Для развития способностей одаренных и талантливых детей могут создаваться Президентские, творческие и иные специализированные школы, а также школы-интернаты.

Дети с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями, а также дети, нуждающиеся в длительном лечении, получают образование в государственных специализированных образовательных учреждениях, общих средних и средних специальных образовательных организациях в инклюзивной форме или в индивидуальном порядке в домашних условиях.

Количество обучающихся в классах (группах) общих средних и средних специальных образовательных организаций не должно превышать тридцати пяти.

Статья 10. Профессиональное образование

Профессиональное образование по приобретаемой профессии и специальности включает следующие уровни:

начальное профессиональное образование;

среднее профессиональное образование;

среднее специальное профессиональное образование.

Начальное профессиональное образование осуществляется в профессиональных школах на базе выпускников IX классов на основе двухлетних интегрированных учебных программ общеобразовательных предметов и предметов специальностей по дневной форме обучения на бесплатной основе.

Среднее профессиональное образование осуществляется в колледжах на базе общего среднего, среднего специального и начального профессионального образования по дневной, вечерней и заочной формам обучения продолжительностью до двух лет, исходя из сложности профессий и специальностей на основе государственного заказа или платного контракта.

Среднее специальное профессиональное образование осуществляется в техникумах на базе общего среднего, среднего специального, начального профессионального и среднего профессионального образования по дневной, вечерней и заочной формам обучения продолжительностью не менее двух лет, исходя из сложности профессий и специальностей на основе государственного заказа или платного контракта.

Граждане, получившие до вступления в силу настоящего Закона среднее специальное, профессиональное образование (девятилетнее общее среднее и трехгодичное среднее специальное, профессиональное образование), также имеют право на получение среднего профессионального и среднего специального профессионального образования.

Профессиональные школы, колледжи и техникумы обеспечивают получение обучающимися выбранной ими профессии и специальности.

Граждане имеют право получать второе и последующее профессиональное образование на договорной основе.

Статья 11. Высшее образование

Высшее образование обеспечивает подготовку высококвалифицированных кадров по направлениям образования бакалавриата и специальностям магистратуры.

Подготовка кадров с высшим образованием осуществляется в высших образовательных организациях (университеты, академии, институты, высшие школы). Высшее образование имеют право получить лица, имеющие общее среднее (одиннадцатилетнее образование), среднее специальное (девятилетнее базовое среднее и двухгодичное среднее специальное образование), начальное профессиональное образование (девятилетнее базовое среднее и двухгодичное начальное профессиональное образование), а также лица, получившие до вступления в силу настоящего Закона среднее специальное, профессиональное образование (девятилетнее общее среднее и трехгодичное среднее специальное, профессиональное образование).

Высшее образование имеет две ступени — бакалавриат и магистратура.

Бакалавриат является базовым высшим образованием, предоставляющим углубленные знания, умения и навыки по одному из направлений высшего образования, продолжительностью обучения не менее трех лет.

Магистратура является высшим образованием по конкретной специальности на базе соответствующего бакалавриата с продолжительностью обучения не менее одного года.

Перечень специальностей магистратуры и соответствующих им направлений образования бакалавриата определяется уполномоченным республиканским органом исполнительной власти в области образования.

Граждане имеют право получать второе и последующее высшее образование на договорной основе.

Статья 12. Послевузовское образование

Послевузовское образование может быть получено в высших образовательных и научных организациях.

Послевузовское образование обеспечивает подготовку научных и научно-педагогических кадров с ученой степенью на основе базовой докторантуры, докторантуры и самостоятельного исследования, предусматривающую углубленное изучение специальности и ведение научных изысканий в целях подготовки и защиты докторской диссертации.

Базовая докторантура является формой послевузовского образования по специальности научных и научно-педагогических кадров высшей квалификации для соискателей ученой степени доктора философии (Doctor of Philosophy (PhD) с отрывом от производства.

Докторантура является формой послевузовского образования по специальности научных и научно-педагогических кадров высшей квалификации для соискателей ученой степени доктора наук (Doctor of Science (DSc) с отрывом от производства.

Самостоятельное исследование является формой послевузовского образования по специальности научных и научно-педагогических кадров высшей квалификации для соискателей ученых степеней доктора философии (Doctor of Philosophy (PhD) или доктора наук (Doctor of Science (DSc) без отрыва от производства.

Порядок подготовки научных и научно-педагогических кадров, присуждения ученых степеней и ученых званий, а также особенности получения послевузовского образования в военных, медицинских и других образовательных организациях определяются законодательством.

Продолжительность послевузовского образования определяется законодательством.

Статья 13. Переподготовка и повышение квалификации кадров

Переподготовка кадров обеспечивает овладение необходимым объемом дополнительных профессиональных знаний, умений и навыков для осуществления деятельности по направлениям, соответствующим базовым профессиям и специальностям.

Повышение квалификации кадров обеспечивает углубление и обновление профессиональных знаний, умений и навыков, служит повышению категории, степени, разряда и должности кадров.

Формы и сроки переподготовки и повышения квалификации кадров определяются соответствующими государственными образовательными требованиями.

Статья 14. Дополнительное образование

Дополнительное образование направлено на развитие творческих способностей и профессиональных навыков детей и взрослых, удовлетворение их индивидуальных интеллектуальных и физических потребностей, формирование здорового образа жизни, укрепление здоровья и организацию содержательного досуга, и включает в себя:

дополнительное образование для детей;

дополнительное образование для взрослых.

Дополнительное образование для детей осуществляется как составная часть непрерывного образования для развития их талантов и удовлетворения духовных потребностей.

Государственные органы, негосударственные некоммерческие и коммерческие организации могут создавать учреждения дополнительного образования для детей в культурно-эстетическом, научном, техническом и спортивном направлениях.

К таким учреждениям относятся: дворцы, дома, клубы и центры детского и юношеского творчества, школы «Баркамол авлод», детско-юношеские спортивные школы, музыкальные и художественные школы, студии, информационно-библиотечные и оздоровительные учреждения.

Дополнительное образование для взрослых создается с целью удовлетворения их образовательных потребностей, получения дополнительных профессиональных знаний и навыков в соответствии с социально-экономическими изменениями.

Порядок организации дополнительного образования определяется уполномоченными республиканскими исполнительными органами в сфере образования.

Статья 14 1 . Просветительская деятельность

Просветительской деятельностью считается не охватываемый государственными образовательными стандартами вид деятельности, направленный на формирование необходимых навыков и квалификаций для личностного, интеллектуального и духовного развития лица, повышения социальной и экономической активности, демонстрации интеллектуального и творческого потенциала, совершенствования индивидуального потенциала, умений, коммуникативных способностей.

Просветительская деятельность может осуществляться республиканскими органами исполнительной власти, органами государственной власти на местах, органами самоуправления граждан, физическими и юридическими лицами с учетом требований, предусмотренных актами законодательства.

Лица, привлеченные в качестве обвиняемых по уголовному делу (до вступления приговора суда в законную силу или принятия решения о его освобождении от уголовной ответственности по реабилитирующим основаниям), имеющие неснятую или непогашенную судимость за совершение преступлений против половой свободы, преступлений против семьи, молодежи и нравственности, преступлений против мира и безопасности человечества, преступлений против Республики Узбекистан, мошенничества и преступлений против порядка управления, коррупционных преступлений, преступлений, связанных с незаконным оборотом наркотических средств, их аналогов или психотропных веществ, лица, признанные судом недееспособными или ограниченно дееспособными, а также лица, состоящие на учете в психиатрических или наркологических учреждениях, не могут осуществлять просветительскую деятельность.

Порядок, формы, требования и условия осуществления просветительской деятельности определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 15. Формы получения образования

Формами получения образования являются:

образование с отрывом от производства (дневное);

образование без отрыва от производства (заочное, вечернее, дистанционное);

дуальное образование;

образование в семье и самообразование;

обучение и образование взрослых;

инклюзивное образование;

образование в порядке экстерната;

подготовка кадров в области обороны, безопасности и правоохранительной деятельности.

Статья 16. Дистанционное образование

Дистанционное образование направлено на получение обучающимися необходимых знаний, умений и навыков в соответствии с учебными планами и учебными программами на расстоянии с использованием информационно-коммуникационных технологий и всемирной информационной сети Интернет.

Порядок организации дистанционного образования определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 17. Дуальное образование

Дуальное образование направлено на получение обучающимися необходимых знаний, умений и навыков, теоретическая часть которых осуществляется на базе образовательной организации, практическая часть — на рабочем месте обучающегося.

Порядок организации дуального образования определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 18. Образование в семье и самообразование

Государство оказывает содействие в получении образования в семье и самообразованию. Образование детей в семье и самообразование осуществляются по соответствующим учебным программам с предоставлением методической и консультативной помощи.

Порядок получения образования в семье и самообразования, а также категории обучающихся определяются соответствующими уполномоченными органами государственного управления в области образования.

Образование в семье осуществляется на основе договора между государственным образовательным учреждением и родителями или иными законными представителями обучающихся с учетом интересов детей, семьи, государства и общества.

Самообразование осуществляется в индивидуальном порядке и способствует профессиональному, интеллектуальному, духовному и культурному развитию обучающихся.

Выдача документа об образовании государственного образца лицам, получившим образование в семье и путем самообразования, осуществляется в соответствии с утвержденной учебной программой государственных образовательных учреждений в порядке экстерната.

Статья 19. Обучение и образование взрослых

Обучение и образование взрослых являются центральными компонентами обучения на протяжении всей жизни, которые включают все формы образования и обучения, направленные на обеспечение участия взрослых в жизни общества и трудовой деятельности, а также охватывают всю совокупность процессов формального, неформального и информального образования.

Формальное образование является институционализированным (воплощающим определенные правила и нормы), целенаправленным и спланированным при участии государственных образовательных учреждений и аккредитованных негосударственных образовательных организаций.

Неформальное образование является институционализированным (воплощающим определенные правила и нормы), целенаправленным и спланированным лицом или организацией, обеспечивающей предоставление образовательных услуг, является дополнением и (или) альтернативой формального образования в обучении в течение всей жизни личности.

Информальное образование является целенаправленным, но не институционализированным (невоплощающим определенные правила и нормы), менее организованным и структурированным, чем формальное или неформальное образование и может включать учебную деятельность в семье, на рабочем месте, по месту жительства и в повседневной жизни.

Статья 20. Инклюзивное образование

Инклюзивное образование направлено на обеспечение равного доступа к образованию в образовательных организациях для всех обучающихся с учетом разнообразия особых образовательных потребностей и индивидуальных возможностей.

Для детей (лиц) с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями в образовательных организациях организуется инклюзивное образование.

Порядок организации инклюзивного образования определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 21. Образование в порядке экстерната

Получение образования в порядке экстерната включает в себя самостоятельное освоение учебных программ, по итогам которых от обучающихся требуется прохождение итоговых и государственных аттестаций в государственных образовательных учреждениях.

Порядок получения образования в порядке экстерната определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

См.: постановление Кабинета Министров от 1 июня 2022 года № 295 «О дальнейшем совершенствовании государственных услуг в системе народного образования».

Статья 22. Подготовка кадров в области обороны, безопасности и правоохранительной деятельности

Подготовка кадров в области обороны, безопасности и правоохранительной деятельности осуществляется исходя из их специфики в соответствии с законодательством.

Глава 3. Управление системой образования

Статья 23. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области образования

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

осуществляет единую государственную политику в области образования;

утверждает и обеспечивает реализацию государственных программ в области образования;

руководит уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в области образования;

определяет порядок аттестации и государственной аккредитации, комплексной и специальной государственной аккредитации образовательных организаций, аттестации педагогических кадров и научного персонала, выдачи негосударственным образовательным организациям лицензий для деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг (далее — лицензия) уведомления уполномоченного органа о начале деятельности в этой сфере, проставления апостиля в документы об образовании;

определяет порядок принятия педагогических кадров на работу в образовательные организации (за исключением государственных высших образовательных организаций, которым предоставлена финансовая самостоятельность) и оценки их деятельности;

выдает разрешения на право занятия образовательной деятельностью образовательным учреждениям иностранных государств на территории Республики Узбекистан;

определяет порядок признания документов об образовании, полученных в иностранных государствах;

утверждает государственные образцы документов об образовании и устанавливает порядок выдачи документов об образовании государственного образца;

утверждает перечень направлений образования, специальностей и профессий, по которым обучение в порядке экстерната не допускается;

утверждает перечень направлений образования, специальностей и профессий, обучение по которым осуществляется только в государственных образовательных учреждениях;

устанавливает порядок приема в государственные образовательные учреждения и организации;

назначает на должность и освобождает от занимаемой должности ректоров государственных высших образовательных организаций, а также ректоров (руководителей) высших образовательных организаций, создаваемых с участием государства (негосударственные высшие образовательные организации с государственной долей, совместные образовательные организации, образовательные организации, создаваемые на основе государственно-частного партнерства и другие);

устанавливает порядок перевода обучающихся из одной аккредитованной образовательной организации в другую, а также их отчисления и восстановления;

устанавливает порядок определения рейтинга образовательных организаций;

определяет порядок переподготовки и повышения квалификации кадров;

определяет порядок осуществления просветительской деятельности;

формирует государственные заказы по подготовке кадров в образовательных организациях на основе прогноза и анализа потребностей рынка труда;

устанавливает материально-технические, инфраструктурные и параметрические требования к образовательным организациям (за исключением средних специальных, профессиональных и высших образовательных организаций);

устанавливает порядок подготовки и издания учебников и учебных пособий, а также требования, предъявляемые к их доставке и использованию в образовательных организациях (за исключением средних специальных, профессиональных и высших образовательных организаций).

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 26. Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования

Уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в области образования являются Министерство дошкольного и школьного образования и Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования в пределах своих полномочий:

реализуют единую государственную политику в области образования;

разрабатывают и реализуют государственную политику в области выявления, отбора, обучения и воспитания талантливой молодежи;

разрабатывают, утверждают и реализуют отраслевые государственные программы в области образования;

координируют деятельность и осуществляют методическое руководство образовательными организациями;

осуществляют контроль за исполнением образовательными организациями требований государственных образовательных стандартов (в том числе государственного стандарта дошкольного образования и воспитания) и государственных образовательных требований к уровню образования и качеству профессиональной подготовки кадров;

обеспечивают разработку и утверждают государственные образовательные стандарты (в том числе государственный стандарт дошкольного образования и воспитания) и государственные образовательные требования;

устанавливают порядок оценки знаний, умений и навыков обучающихся;

устанавливают перечень направлений среднего специального образования, профессий и специальностей профессионального образования, направлений образования бакалавриата и специальностей магистратуры высшего образования, а также области знаний и области образования;

обеспечивают внедрение в образовательно-воспитательный процесс прогрессивных форм обучения, новых педагогических технологий, технических и информационных средств обучения;

разрабатывают меры, направленные на повышение качества профессиональной подготовки кадров в образовательных организациях, совершенствуют учебные программы;

разрабатывают и реализуют меры, направленные на правовое образование и воспитание в образовательных учреждениях с учетом основных направлений государственной политики в сфере противодействия коррупции, повышение качества профессиональной подготовки специалистов, постоянное совершенствование образовательных программ;

проводят аттестацию и государственную аккредитацию, комплексную и специальную государственную аккредитацию образовательных организаций (за исключением негосударственных образовательных организаций, оказывающих дополнительные образовательные услуги), а также аттестацию педагогических кадров образовательных организаций;

осуществляют мониторинг качества учебно-воспитательного процесса в образовательных организациях;

осуществляют контроль за процессом присвоения должностей и квалификационных категорий педагогическим работникам дошкольных, общих средних, средних специальных, профессиональных и дополнительных образовательных организаций, а также участвуют в нем;

организуют подготовку и публикацию учебной литературы (за исключением государственных высших образовательных организаций, которым предоставлена финансовая самостоятельность);

утверждают нормативно-правовые акты по оценке успеваемости, организации учебного процесса, итоговой государственной аттестации обучающихся, а также определяют категории обучающихся в порядке экстерната;

выдают негосударственным образовательным организациям лицензии, принимают уведомления от лиц, осуществляющих деятельность в уведомительном порядке, и ведут их реестр;

определяют рейтинг образовательных организаций;

вносят в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения о назначении ректоров государственных высших образовательных организаций;

организуют подготовку, переподготовку и повышение квалификации руководящих и педагогических кадров образовательных организаций;

разрабатывают требования по использованию материально-технических ресурсов в образовательных организациях;

устанавливают материально-технические, инфраструктурные и параметрические требования в отношении средних специальных, профессиональных и высших образовательных организаций;

определяют порядок подготовки и издания учебников и учебных пособий для средних специальных, профессиональных и высших образовательных организаций, а также требования, предъявляемые к их доставке и использованию в образовательных организациях;

вносят представления о выявленных нарушениях законодательства об образовании в соответствующие республиканские органы исполнительной власти и образовательные организации;

участвуют в разработке нормативно-правовых актов в области образования;

осуществляют международное сотрудничество в области образования.

Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Запрещается назначать на руководящие должности уполномоченных республиканских органов исполнительной власти в сфере образования и их территориальных подразделений лиц, ранее осужденных за совершение умышленного преступления.

Статья 27. Полномочия органов государственной власти на местах в области образования

Представительные органы государственной власти на местах по согласованию с уполномоченными органами государственного управления в сфере образования организуют, реорганизуют и ликвидируют государственные образовательные учреждения, за исключением образовательных учреждений республиканского подчинения.

Органы исполнительной власти на местах:

определяют объем финансирования государственных образовательных учреждений на соответствующей территории в пределах своих полномочий;

взаимодействуют с органами самоуправления граждан, институтами гражданского общества по вопросам развития образовательных организаций;

определяют территории (микроучастки), прикрепленные к государственным учреждениям общего среднего образования;

содействуют образовательным организациям в осуществлении международного сотрудничества в сфере образования;

разрабатывают программы по созданию необходимых условий на местах для обучающихся с целью обеспечения им качественного образования и воспитания, развития и реализации их способностей;

развивают государственно-частное партнерство в сфере образования и содействуют расширению сети негосударственных образовательных организаций в пределах своих полномочий;

способствуют обеспечению занятости выпускников общеобразовательных школ.

Органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 28. Управление образовательной организацией

Управление образовательной организацией осуществляют соответственно:

педагогический совет;

наблюдательный (попечительский) совет;

совет высшей образовательной организации;

руководитель образовательной организации.

В образовательных организациях могут создаваться органы общественного управления.

В управлении образовательными организациями и подготовке кадров участвуют потребители кадров.

Запрещается назначать на руководящие должности образовательных организаций лиц, ранее осужденных за совершение умышленного преступления.

Глава 4. Организация образовательной деятельности и осуществление ее контроля

Статья 29. Правовой статус образовательных организаций

Образовательные организации Республики Узбекистан и их филиалы, а также филиалы образовательных организаций иностранных государств создаются со статусом юридического лица.

Образовательные услуги в форме семейной негосударственной дошкольной образовательной организации осуществляются физическими лицами, зарегистрированными в качестве индивидуального предпринимателя.

Негосударственные образовательные организации вправе заниматься образовательной деятельностью со дня получения лицензии за исключением случаев, предусмотренных в статье 57 1 настоящего Закона.

Образовательные организации осуществляют свою деятельность на основе устава и (или) иных учредительных документов.

Образовательные организации вправе объединяться в учебно-воспитательные и учебно-научно-производственные комплексы.

В образовательных организациях не допускается создание организационных структур политических партий.

Статья 30. Создание, реорганизация и ликвидация образовательных организаций

Государственные высшие, средние специальные, профессиональные образовательные учреждения и их филиалы, а также высшие, средние специальные, профессиональные образовательные организации с участием государства и их филиалы создаются решениями Президента Республики Узбекистан или постановлениями Кабинета Министров Республики Узбекистан.

С целью удовлетворения потребностей экономики и социальной сферы в квалифицированных кадрах с высшим образованием, а также потребности населения в получении высшего образования на территории страны могут быть созданы филиалы (центры, образовательные кампусы) и другие подразделения иностранных высших образовательных организаций.

Подразделения иностранных высших образовательных организаций создаются в Республике Узбекистан со статусом юридического лица.

По вопросам организации деятельности филиалов (центров, образовательных кампусов) и других подразделений иностранных высших образовательных организаций, а также образовательных учреждений международных организаций могут в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан приниматься решения Президента Республики Узбекистан или постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан.

Государственные образовательные организации по переподготовке и повышению квалификации кадров создаются:

Кабинетом Министров Республики Узбекистан в форме институтов и центров;

соответствующими министерствами и ведомствами по согласованию с Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан в форме факультетов и курсов высших образовательных организаций.

Государственные общие средние и дополнительные образовательные учреждения:

республиканского подчинения создаются министерствами и ведомствами по согласованию с Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента;

находящиеся в подчинении Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента создаются соответственно Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента по согласованию с уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в сфере образования;

находящиеся в подчинении районов и городов создаются хокимиятами районов и городов по согласованию с уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в сфере образования.

Создание негосударственных образовательных организаций осуществляется их учредителями.

Реорганизация и ликвидация образовательных организаций осуществляются в порядке, установленном законодательством.

Сведения о создании, реорганизации и ликвидации образовательных организаций предоставляются в органы государственной статистики, Министерство дошкольного и школьного образования, Министерство высшего образования, науки и инноваций и территориальные органы Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.

Статья 31. Негосударственные образовательные организации

Негосударственные образовательные организации, за исключением образовательных организаций, осуществляющих дополнительное образование, переподготовку и повышение квалификации кадров, осуществляют свою деятельность на основании лицензии.

Негосударственные образовательные организации оказывают образовательные услуги в соответствии с лицензионными требованиями и условиями.

Негосударственные образовательные организации, оказывающие образовательные услуги в соответствии с государственными образовательными стандартами и государственными образовательными требованиями, выдают выпускникам документы об образовании государственного образца.

Образовательными организациями, оказывающими негосударственные образовательные услуги по повышению квалификации и переподготовке кадров, выпускникам может быть выдан документ об образовании государственного образца. При этом образовательные организации, оказывающие негосударственные образовательные услуги по повышению квалификации и переподготовке кадров, должны пройти в установленном порядке аттестацию и государственную аккредитацию.

Негосударственные образовательные организации, оказывающие образовательные услуги по самостоятельно разработанным и указанным в лицензии учебным программам, выдают выпускникам документы об образовании, признаваемые в Республике Узбекистан.

Негосударственные образовательные организации для организации образовательно-воспитательного процесса в соответствии с требованиями нормативно-правовых актов принимают меры по созданию необходимых условий и привлечению высокопрофессиональных педагогических и других кадров.

Обучение по учебным программам, разработанным негосударственными образовательными организациями, осуществляется на основании договора, заключенного между обучающимся либо его родителями или иными законными представителями и негосударственной образовательной организацией, в котором определяются сроки, условия обучения и оплаты, права и обязанности сторон и иные условия.

Статья 32. Устав образовательной организации

Устав образовательной организации разрабатывается с учетом особенностей видов образования.

В уставе образовательной организации, как правило, указываются следующие положения:

виды и формы образования;

цели и задачи образовательной организации;

организация и содержание учебно-воспитательных и научно-методических работ;

порядок приема в образовательную организацию;

структура, органы управления и общественные структуры образовательной организации;

статус, права и обязанности обучающихся, педагогических кадров, сотрудников по учебно-воспитательной работе, административно-управленческого персонала;

имущество и средства образовательной организации;

порядок создания, реорганизации и ликвидации образовательной организации.

Типовой устав образовательной организации разрабатывается для:

общих средних образовательных организаций, Президентских, творческих и специализированных школ и дополнительных образовательных организаций для детей — Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан;

специализированных школ при высших образовательных организациях, средних специальных, профессиональных, высших и дополнительных образовательных организаций для взрослых — Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан;

образовательных организаций по переподготовке и повышению квалификации кадров — соответствующими министерствами и ведомствами.

Устав образовательной организации утверждается учредителями образовательной организации и регистрируется в Центре государственных услуг по территориальной принадлежности.

Статья 33. Язык обучения

Порядок использования языка обучения в образовательных организациях регулируется Законом Республики Узбекистан «О государственном языке».

Статья 34. Государственные образовательные стандарты и государственные образовательные требования

Государственные образовательные стандарты устанавливают требования к содержанию и качеству общего среднего, среднего специального, профессионального и высшего образования.

Государственные образовательные требования определяют:

содержание дополнительного образования, послевузовского образования, а также переподготовки и повышения квалификации кадров;

структуру образования и условия осуществления образования;

нормы о физических, личностных, интеллектуальных, научных и профессиональных качествах обучающихся.

В дошкольных образовательных организациях применяется государственный стандарт дошкольного образования и воспитания.

Выполнение государственных образовательных стандартов и (или) государственных образовательных требований является обязательным для всех образовательных организаций, за исключением случаев, предусмотренных частью пятой настоящей статьи.

Негосударственные образовательные организации, оказывающие услуги среднего специального, профессионального, высшего образования и осуществляющие деятельность в уведомительном порядке, могут осуществлять образовательную деятельность на основе самостоятельно разработанных и указанных в лицензии или уведомлении образовательных программ.

Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан обеспечивает разработку государственных образовательных стандартов, квалификационных требований, учебных планов и учебных программ высшего, среднего специального и профессионального образования. Для этих целей Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан определяет базовые государственные высшие и профессиональные образовательные организации.

Базовые государственные высшие и профессиональные образовательные учреждения осуществляют подготовку государственных образовательных стандартов, квалификационных требований, учебных планов и учебных программ при участии потребителей кадров. Государственные образовательные стандарты разрабатываются на основе профессиональных стандартов.

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан обеспечивает разработку государственных образовательных стандартов общего среднего образования.

Государственные образовательные стандарты, квалификационные требования, учебные планы и учебные программы обучения высшего, профессионального, среднего специального и общего среднего образования утверждаются соответственно Министерством высшего образования, науки и инноваций и Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан. Другие министерства и ведомства, наделенные соответствующими полномочиями, разрабатывают и утверждают государственные образовательные стандарты по согласованию соответственно с Министерством высшего образования, науки и инноваций и Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Государственные образовательные требования разрабатываются и утверждаются соответствующими уполномоченными органами государственного управления в области образования.

Обучение лиц с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями осуществляется на основании специальных учебных программ.

Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан может наделять государственные высшие образовательные организации полномочиями по оказанию образовательных услуг на основе самостоятельно разработанных и утвержденных учебных программ, квалификационных требований и учебных планов.

Статья 35. Внедрение учебных планов и учебных программ в образовательный процесс

Учебные планы и учебные программы разрабатываются на основе целей и задач соответствующих ступеней образования.

Содержание, порядок разработки и внедрения учебных планов и учебных программ в соответствующих государственных образовательных организациях определяются Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан и Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Государственные высшие образовательные организации, которым предоставлена финансовая самостоятельность, вправе самостоятельно утверждать учебные планы и образовательные программы на основе профессиональных стандартов, а также определять форму обучения с учетом языка обучения и особенностей направлений образования бакалаврията и специальностей магистратуры.

Учебные программы общеобразовательных предметов должны быть направлены на всестороннее развитие личности, формирование знаний, умений, навыков, кругозора и развитие способностей обучающихся.

Учебные программы профессиональных предметов направлены на овладение обучающимися соответствующих профессий и специальностей.

Внедрение учебных планов и учебных программ в образовательный процесс осуществляется образовательными организациями.

В процессе внедрения учебных планов и учебных программ применяются современные педагогические технологии, инновационные формы и методы обучения, информационно-коммуникационные технологии.

При внедрении в образовательный процесс учебных планов и учебных программ образовательные организации могут использовать технологии обучения, основанные на кредитно-модульной системе.

В учебном плане, как правило, отражаются график образовательного процесса, начало, срок и периодичность обучения, учебные годы, четверти, семестры, практика, каникулы и аттестация, количество отведенных недель, изучаемые предметы (модули) и часы (кредиты), отведенные им, и другие необходимые параметры.

В учебных планах профессионального и высшего образования, переподготовки и повышения квалификации кадров предусматривается прохождение практики для обучающихся.

Порядок и организация прохождения практики обучающимися определяются образовательными организациями самостоятельно.

Учебные планы профессионального и высшего образования формируются из предметов по специальностям, а также общепрофессиональных, математических, естественно-научных, гуманитарных и дополнительных предметов в соответствии с государственными образовательными стандартами.

Не допускается включение в учебные планы дополнительных предметов на основании поручений органов государственного управления и другим путем, не предусмотренным настоящим Законом.

Статья 36. Экспериментальная и инновационная деятельность в области образования

Экспериментальная и инновационная деятельность в области образования осуществляется с целью модернизации образования и направлена на разработку новых образовательных технологий и ресурсов, проведение их испытаний и внедрение в образовательный процесс. Порядок и условия осуществления экспериментальной и инновационной деятельности устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Уполномоченные органы государственного управления в области образования и органы государственной власти на местах в пределах своих полномочий создают условия для реализации инновационных учебных программ и проектов, внедрения их результатов в практику.

Исходя из потребностей экономического развития и инновационной деятельности государством создаются соответствующие условия для внедрения в производственный процесс результатов научно-исследовательской работы ученых высших образовательных организаций, а также поэтапного перехода высших образовательных организаций на более совершенные формы образовательного процесса.

Образовательные организации в экспериментальной и инновационной деятельности могут использовать технологии дистанционного образования.

Статья 37. Открытость и прозрачность деятельности образовательных организаций

Открытость и прозрачность деятельности образовательных организаций обеспечиваются открытыми информационными ресурсами о деятельности образовательных организаций, размещаемыми на их официальных веб-сайтах во всемирной сети Интернет.

На официальных веб-сайтах образовательных организаций размещаются:

устав образовательной организации;

информация о языках обучения;

государственные образовательные стандарты, государственные образовательные требования;

информация о материально-техническом обеспечении образовательной деятельности;

лицензия (для негосударственных образовательных организаций);

рейтинг образовательной организации;

сертификат о государственной аккредитации для осуществления образовательной деятельности;

информация о направлениях и результатах научных исследований, а также о научно-исследовательской базе (для высшего образования) для их осуществления;

информация о порядке выдачи стипендий обучающимся, наличии и условиях оказания им социальной помощи;

информация о наличии и количестве мест проживания, а также о размере оплаты за проживание;

информация о количестве педагогов и обучающихся, а также о научном потенциале педагогов.

Руководители образовательных организаций несут персональную ответственность за обеспечение достоверности информации, размещаемой на официальных веб-сайтах образовательных организаций.

Использование информации о деятельности некоторых образовательных организаций может быть ограничено в случаях и порядке, предусмотренных законодательством.

Статья 38. Прием на учебу в образовательные организации

Прием на учебу в образовательные организации для всех претендентов осуществляется на основе принципа обеспечения равных возможностей для получения образования, за исключением отдельных категорий лиц, которым в соответствии с законодательством могут быть предоставлены льготы.

Образовательные организации обязаны ознакомить претендентов и (или) их родителей или иных законных представителей с уставом, лицензией или подтверждением о получении уведомления (для негосударственных образовательных организаций), сертификатом о государственной аккредитации (за исключением негосударственных образовательных организаций, оказывающих дополнительные образовательные услуги), учебной программой и другими документами, регулирующими образовательную деятельность, правами и обязанностями обучающихся.

Дети с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями принимаются на учебу по согласию их родителей или иных законных представителей и заключению медико-психолого-педагогической комиссии.

Прием на учебу в отдельные образовательные организации (высшие образовательные организации, академические лицеи, Президентские, творческие, специализированные школы и другие) осуществляется на конкурсной основе. При приеме на учебу в образовательные организации на конкурсной основе участникам конкурса предоставляется информация о порядке проведения конкурса.

Прием на учебу в государственные высшие и профессиональные образовательные организации осуществляется на основе государственного гранта и (или) платного контракта.

Порядок приема на учебу в государственные образовательные учреждения и организации устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Порядок приема на учебу в негосударственные образовательные организации устанавливается данными образовательными организациями с учетом положений, предусмотренных действующими нормативно-правовыми актами о приеме на учебу в образовательные организации.

Прием иностранных граждан в государственные образовательные учреждения Республики Узбекистан осуществляется на основании платного контракта (за исключением случаев выделения государственного гранта).

Параметры приема на учебу в высшие образовательные организации на основе государственного гранта устанавливаются Президентом Республики Узбекистан.

При приеме на учебу в высшие образовательные организации для льготного контингента устанавливаются дополнительные параметры приема.

Статья 39. Целевой прием на учебу в государственные образовательные учреждения

Целевой прием на учебу в государственные образовательные учреждения осуществляется в рамках установленных для них параметров приема обучающихся исходя из потребностей соответствующих территорий, сфер и отраслей в кадрах.

Целевой прием на учебу в государственные образовательные учреждения осуществляется на основе договоров, заключаемых между заказчиками кадров, государственными образовательными учреждениями и гражданами.

Поступление граждан в государственные образовательные учреждения в порядке целевого приема на учебу осуществляется на общих основаниях, в соответствии с результатами конкурсного отбора.

Статья 40. Документ об образовании

Выпускникам аккредитованных образовательных организаций, получившим образование в соответствии с государственными образовательными стандартами и государственными образовательными требованиями, выдается документ об образовании государственного образца (аттестат, диплом, сертификат, удостоверение). Документ об образовании государственного образца выдается также лицам, получившим образование в семье или путем самообразования, прошедшим итоговую и государственную аттестацию в порядке экстерната по соответствующим учебным программам аккредитованных государственных образовательных учреждений.

К диплому о среднем специальном, профессиональном и высшем образовании прилагается вкладыш с перечнем освоенных дисциплин, их объемов и оценок.

Лицам, защитившим диссертацию, для получения соответствующей ученой степени присуждается ученая степень доктора философии (Doctor of Philosophy (PhD) или доктора наук (Doctor of Science (DSc) и выдается диплом государственного образца.

На основе двусторонних соглашений между правительствами Республики Узбекистан и иностранных государств может осуществляться взаимное признание документов об образовании.

Лицам, не завершившим соответствующий вид непрерывного образования, выдается справка установленного образца.

Документ об образовании государственного образца, а также документ об образовании, выдаваемый негосударственными образовательными организациями и признаваемый в Республике Узбекистан, дает право продолжить обучение по последующему виду (уровню) непрерывного образования или работать по соответствующей профессии и специальности.

На основе договора, заключенного между высшими образовательными организациями иностранных государств и Республики Узбекистан, их выпускникам может быть выдан двойной диплом (Double Diploma), признаваемый на территории Республики Узбекистан в качестве документа о высшем образовании.

Статья 41. Рейтинг образовательных организаций

Рейтинг образовательных организаций определяется в целях:

формирования здоровой конкурентной среды между образовательными организациями;

стимулирования роста уровня и повышения качества научно-педагогической деятельности;

эффективного использования научного потенциала педагогических работников;

достижения высоких показателей качества обучения;

подготовки квалифицированных кадров, востребованных на рынке труда.

Руководитель образовательной организации несет персональную ответственность за достоверность сведений, предоставленных образовательной организацией для определения ее рейтинга.

Статья 42. Мониторинг в системе образования

Мониторинг в системе образования включает в себя изучение и наблюдение за состоянием образования, динамикой изменения результатов образования, условиями, созданными для осуществления образовательной деятельности, а также анализ сведений о контингенте обучающихся и принятие управленческих решений.

Мониторинг образовательных организаций осуществляется уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в области образования и их территориальными подразделениями.

Информация об анализе состояния образования и перспективах его развития размещается на официальных веб-сайтах уполномоченных республиканских органов исполнительной власти в области образования и их территориальных подразделений, а также образовательных организаций.

К сведениям в системе образования относятся официальные статистические данные, результаты мониторинга системы образования, данные уполномоченных республиканских органов исполнительной власти в области образования и их территориальных подразделений, органов государственной власти на местах и образовательных организаций.

Статья 43. Государственный контроль в области образования

Государственный контроль в области образования осуществляется путем установления соответствия содержания и качества предоставляемого образования государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям и учебным программам, а также требованиям настоящего Закона.

Образовательные организации содействуют уполномоченным республиканским органам исполнительной власти в области образования в осуществлении контроля за качеством образования.

Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования в случае выявления несоответствия содержания и качества образования, предоставляемого образовательными организациями, законодательству об образовании вносят им предписания по его устранению. В случае неустранения выявленного несоответствия уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования вправе аннулировать сертификат о государственной аккредитации образовательной организации в соответствии с законодательством.

Не допускается проверка качества образования, организации образовательного процесса, трудовой деятельности педагогических работников, успеваемости обучающихся образовательных организаций органами, не имеющими полномочий по контролю за качеством образования.

Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования осуществляют контроль и мониторинг за качеством образования, а также соблюдением лицензионных, разрешительных и уведомительных требований и условий в негосударственных образовательных организациях с уведомлением Уполномоченного при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства.

Глава 6. Права и обязанности обучающихся, их родителей и иных законных представителей

Статья 47. Права обучающихся

Обучающиеся имеют право на:

получение общего среднего, среднего специального и начального профессионального образования на бесплатной основе;

прием в государственное общее среднее образовательное учреждение по месту жительства (микроучастку);

свободу выбора форм получения образования;

получение качественного образования, соответствующего государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям и учебным программам;

получение необходимых условий для обучения, созданных с учетом их психологических особенностей и физиологического развития, а также получение бесплатных психолого-медицинских услуг;

участие в формировании содержания получаемого ими образования, разработанного согласно требованиям государственных образовательных стандартов профессионального и высшего образования, в соответствии с порядком, установленным государственным образовательным учреждением;

защиту жизни и здоровья от любого физического и психологического насилия, оскорблений личности педагогическими работниками и другими участниками образовательно-воспитательного процесса;

каникулы для отдыха и других социальных нужд в период получения образования;

получение академических отпусков и стипендий, восстановление обучения и перевод в другие образовательные организации, из одной формы обучения, профессии, направления образования, специальности в другую;

участие в обсуждении вопросов по управлению образовательной организацией;

бесплатное пользование услугами учебных, методических, научно-производственных, культурных, спортивных и бытовых объектов образовательной организации в процессе получения образования;

участие в научно-исследовательской, опытно-конструкторской, научно-технической, экспериментальной и инновационной деятельности образовательной организации.

Обучающиеся могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Запрещается в образовательных организациях привлечение обучающихся к работе, не связанной с получением образования.

Статья 48. Обязанности обучающихся

Обучающиеся обязаны:

осваивать знания, умения и навыки на основе учебных программ, посещать занятия, самостоятельно к ним готовиться, выполнять задания педагогических работников;

не оказывать физическое и (или) психологическое насилие по отношению к другим участникам образовательно-воспитательного процесса и не препятствовать выполнению ими своих обязанностей;

соблюдать требования устава и (или) иных учредительных документов, правила внутреннего распорядка образовательной организации, правила мест временного проживания и требований других внутренних документов по организации и осуществлению образовательной деятельности;

стремиться к нравственному, духовному и физическому развитию и расширению своего мировоззрения;

уважать честь, достоинство и деловую репутацию участников образовательно-воспитательного процесса;

беречь имущество, материальные и культурные ценности образовательной организации.

Обучающиеся могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 49. Требования, предъявляемые к форме одежды обучающихся

Требования к форме одежды обучающихся в образовательных организациях (за исключением средних специальных, профессиональных и высших образовательных организаций) устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Негосударственные образовательные организации, оказывающие негосударственные образовательные услуги по видам дополнительного образования, повышения квалификации и переподготовки кадров, вправе самостоятельно устанавливать требования к форме одежды обучающихся.

Отдельные категории обучающихся обеспечиваются формой одежды за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Статья 50. Обеспечение обучающихся в образовательных организациях местами временного проживания

Обучающимся в образовательной организации очной формы обучения, а также в период итоговой и промежуточной аттестации по заочной форме обучения при наличии предоставляются места временного проживания.

Места временного проживания предоставляются обучающимся в соответствии с порядком, установленным образовательной организацией.

В случаях наличия нуждающихся в местах временного проживания не допускается использование этих мест в других целях.

Внесение платы за пользование местами временного проживания осуществляется в соответствии с договором, заключенным с образовательной организацией.

Размер платы за пользование местом временного проживания устанавливается образовательной организацией.

Государственные образовательные учреждения вправе снизить размер оплаты за пользование местом временного проживания для отдельных категорий обучающихся или полностью освободить их от оплаты. Дети-сироты и дети, лишенные родительской опеки, а также дети, осиротевшие в период обучения, дети (лица) с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями освобождаются от платы за пользование местом временного проживания.

Статья 51. Права и обязанности родителей и иных законных представителей обучающихся, не достигших совершеннолетия

Родители и иные законные представители обучающихся, не достигших совершеннолетия, ответственны за обучение, воспитание, физическое, духовное и интеллектуальное развитие ребенка.

Органы исполнительной власти на местах, органы самоуправления граждан и образовательные организации содействуют родителям и иным законным представителям обучающихся, не достигших совершеннолетия, в воспитании, защите и укреплении физического и психологического здоровья, а также в развитии их индивидуальных способностей.

Родители и иные законные представители обучающихся, не достигших совершеннолетия, имеют право на:

предоставление возможности получения образования в семье детьми с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями, а также нуждающимися в длительном лечении;

принятие решения о продолжении обучения ребенка, получающего образование в семье, в образовательной организации на любом этапе образования с учетом его мнения;

внесение предложений по сотрудничеству с образовательными организациями, совершенствованию образовательно-воспитательного процесса, развитию материально-технической базы, оказанию благотворительной помощи образовательным организациям;

ознакомление с уставом и (или) иным учредительным документом образовательной организации, лицензией, сертификатом о государственной аккредитации, государственными образовательными стандартами, государственными образовательными требованиями, квалификационными требованиями, учебными планами и учебными программами;

ознакомление с содержанием образования, используемыми методами обучения и воспитания, образовательными технологиями, а также с результатами освоения учебных предметов своих детей;

защиту прав и законных интересов обучающихся;

участие в обсуждении вопросов по управлению образовательной организацией.

Родители и иные законные представители обучающихся, не достигших совершеннолетия, могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Родители и иные законные представители обучающихся, не достигших совершеннолетия обязаны:

воспитывать своих детей в духе гуманизма, патриотизма, трудолюбия, уважения духовных, национальных и общечеловеческих ценностей;

обеспечивать получение детьми общего среднего и среднего специального или начального профессионального образования;

обеспечивать посещение детьми учебных занятий и осуществлять контроль за их успеваемостью;

создавать условия для интеллектуального, духовного и физического развития своих детей;

соблюдать правила внутреннего распорядка образовательной организации, регулирующие образовательно-воспитательный процесс;

защищать права и законные интересы своих детей в области образования в отношениях с физическими и юридическими лицами, в том числе в суде, без специальных полномочий;

уважать честь и достоинство участников образовательно-воспитательного процесса.

Родители и иные законные представители обучающихся, не достигших совершеннолетия, могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Глава 7. Социальная защита участников образовательно- воспитательного процесса

Статья 52. Социальная защита обучающихся

Обучающиеся в образовательных организациях в соответствии с законодательством обеспечиваются льготами, стипендиями и местами временного проживания.

Обучающимся на платно-контрактной основе могут быть предоставлены льготные банковские кредиты.

Негосударственные образовательные организации осуществляют социальную защиту обучающихся в соответствии с законодательством, уставом и (или) иным учредительным документом.

Государство в целях обеспечения социальной защиты создает условия для детей из малообеспеченных семей, детей (лиц) с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями, а также для профессионального роста обучающихся данной категории.

Статья 53. Социальная защита работников образовательных организаций

Государством гарантируется социальная защита работников образовательных организаций.

Педагогическим работникам образовательных организаций устанавливается сокращенная продолжительность рабочего времени, предоставляются ежегодный удлиненный оплачиваемый отпуск и иные льготы и гарантии.

Педагогическим и другим работникам образовательных организаций гарантируется охрана здоровья, осуществляемая санитарно-гигиеническими, противоэпидемическими и профилактическими мерами.

Образовательные организации в пределах имеющихся средств на оплату труда вправе самостоятельно устанавливать дифференцированные надбавки к заработной плате, должностным окладам и применять различные формы оплаты и стимулирования труда.

Статья 54. Обучение и полное обеспечение детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей или иных законных представителей

Обучение и полное обеспечение детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей или иных законных представителей, осуществляются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Статья 55. Обучение и воспитание детей (лиц) с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями

Государство обеспечивает бесплатное общее среднее, среднее специальное, профессиональное и дополнительное образование детей (лиц) с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями в государственных специализированных образовательных учреждениях, общих средних, средних специальных и профессиональных образовательных учреждениях в инклюзивной форме.

Для обучения и воспитания детей с физическими, умственными, сенсорными (чувственными) или психическими нарушениями, а также нуждающихся в длительном лечении, создаются государственные специализированные образовательные учреждения. Направление обучающихся в эти образовательные учреждения и отчисление из них производятся по заключению медико-психолого-педагогической комиссии с согласия родителей или иных законных представителей.

Обучающиеся государственных специализированных образовательных учреждений находятся на государственном обеспечении.

Статья 56. Обучение и воспитание детей (лиц), нуждающихся в социальной реабилитации

Для детей (лиц), нуждающихся в особых условиях обучения и воспитания, создаются специализированные учебно-воспитательные учреждения, обеспечивающие их образование, профессиональную подготовку и социальную реабилитацию.

Для детей (лиц), содержащихся в учреждениях по исполнению наказания в виде лишения свободы, создаются условия для получения образования, воспитания и самообразования.

Глава 8. Лицензирование деятельности негосударственных образовательных организаций, аттестация и государственная аккредитация образовательных организаций. Признание документа об образовании, полученного в иностранном государстве, апостилирование документов в области образования

Статья 57. Лицензирование деятельности негосударственных образовательных организаций

Лицензирование деятельности негосударственных образовательных организаций регулируется Законом Республики Узбекистан «О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах».

Выдача и переоформление лицензии негосударственным образовательным организациям, приостановление действия лицензии, а также аннулирование лицензии или обращение в суд с заявлением о ее аннулировании осуществляются Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан и Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.

Лицензии выдаются на неопределенный срок, отдельно для следующих видов образования:

дошкольное образование и воспитание (за исключением семейного дошкольного образования);

общее среднее и среднее специальное образование;

профессиональное образование;

высшее образование;

послевузовское образование.

Статья 57 1 . Осуществление негосударственной образовательной деятельности в уведомительном порядке

Деятельность по оказанию образовательных услуг в форме дополнительного образования для детей, а также в форме семейной негосударственной дошкольной образовательной организации, осуществляется посредством уведомления в установленном порядке Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан, а деятельность в форме дополнительного образования для взрослых, переподготовки и повышения квалификации кадров — посредством уведомления Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Статья 58. Аттестация и государственная аккредитация, а также комплексная и специальная государственная аккредитации образовательных организаций

Дошкольные, общие средние образовательные организации, действующие на территории Республики Узбекистан, подлежат аттестации и государственной аккредитации на соответствие государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям и учебным программам.

Государственные и негосударственные образовательные организации, осуществляющие среднее специальное, профессиональное, высшее и послевузовское образование, а также по повышению квалификации и переподготовке кадров, выдающие выпускникам документы об образовании государственного образца проходят комплексную и специальную государственную аккредитацию на соответствие государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям, а также образовательным программам.

Аттестация и комплексная государственная аккредитация осуществляется в два этапа — внутренняя оценка и внешняя оценка деятельности образовательных организаций.

Внутренняя оценка является самооценкой образовательной организации.

Внешняя оценка является оценкой, осуществляемой соответствующими уполномоченными республиканскими органами исполнительной власти в области образования или международными аккредитационными организациями, признанными в республике, после проведения внутренней оценки.

Образовательные организации, созданные на основе решений Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, а также созданные министерствами, ведомствами и органами исполнительной власти на местах, считаются аккредитованными в течение установленного срока с момента их создания.

Негосударственные образовательные организации, осуществляющие дошкольное, общее среднее образование считаются аккредитованными в течение срока, установленного Кабинетом Министров Республики Узбекистан, со дня получения соответствующей лицензии, по истечении срока действия которой проходят аттестацию и государственную аккредитацию в установленном настоящим Законом порядке.

С целью проведения государственной аккредитации, а также комплексной и специальной государственной аккредитации образовательных организаций при республиканских органах исполнительной власти в области образования создаются постоянно действующие комиссии по государственной аккредитации.

Уполномоченные республиканские органы исполнительной власти в области образования определяют требования к международным аккредитационным организациям, признаваемым в республике, и ведут их реестры.

Государственная аккредитация, осуществляется на основании аттестации образовательной организации, а комплексная и специальная государственные аккредитации — на основании внешней оценки. Постоянно действующая комиссия по государственной аккредитации определяет статус образовательной организации и соответствие ее деятельности государственным образовательным стандартам, государственным образовательным требованиям и учебным программам.

При принятии положительного решения о государственной аккредитации, а также комплексной и специальной государственной аккредитации образовательной организации ей выдается сертификат установленного образца с указанием срока действия соответственно государственной аккредитации, а также комплексной и специальной аккредитации.

В случае реорганизации или ликвидации образовательной организации действие сертификата о государственной аккредитации, а также о комплексной и специальной государственной аккредитации прекращается по решению уполномоченного республиканского органа исполнительной власти в области образования.

В случаях выявления нарушений требований законодательства об образовании или условий, указанных в сертификате, и неустранения выявленных нарушений образовательной организацией соответствующим уполномоченным республиканским органом исполнительной власти в области образования выносится решение об аннулировании сертификата о государственной аккредитации, о комплексной и специальной государственной аккредитации.

Образовательные организации, прошедшие государственную аккредитацию, а также комплексную и специальную государственную аккредитацию включаются в соответствующие реестры образовательных организаций, и сведения об этом размещаются на официальном веб-сайте соответствующего уполномоченного республиканского органа исполнительной власти в области образования.

Статья 59. Проведение внутренней и внешней оценки деятельности образовательных организаций

Образовательные организации перед проведением внешней оценки их деятельности проводят самостоятельную внутреннюю оценку своей деятельности на основе выработанных критериев и показателей аттестации, разработанных соответствующим уполномоченным республиканским органом исполнительной власти в области образования.

Образовательные организации за два месяца до начала проведения внешней оценки их деятельности представляют результаты внутренней оценки в соответствующий уполномоченный республиканский орган исполнительной власти в области образования.

Соответствующий уполномоченный республиканский орган исполнительной власти в области образования изучает итоги внутренней оценки деятельности образовательной организации и использует их в процессе внешней оценки деятельности образовательной организации.

Руководитель образовательной организации несет ответственность за достоверность результатов внутренней оценки образовательной организации.

Статья 60. Признание документа об образовании, полученного в иностранном государстве

Документ об образовании, полученный после 1 января 1992 года в иностранном государстве, признается имеющим юридическую силу на всей территории Республики Узбекистан после прохождения процедуры признания.

Признание документа об образовании, полученного в иностранном государстве, осуществляется соответствующим уполномоченным республиканским органом исполнительной власти.

Порядок признания документа об образовании, полученного в иностранном государстве, устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 61. Проставление апостиля на официальных документах в области образования

Апостиль проставляется на официальных документах в области образования с целью подтверждения подлинности подписи лица, удостоверившего документ, а также соответствия подлинности оттиска печати либо штампа.

Подпись, печать или штамп, проставленные на апостиле, не требуют дополнительного подтверждения.

Проставление апостиля на официальных документах, выданных образовательными организациями, осуществляется соответствующим уполномоченным республиканским органом исполнительной власти.

Глава 9. Финансирование и государственная поддержка образования

Статья 62. Финансирование образовательных организаций

Финансирование государственных образовательных учреждений осуществляется из республиканского бюджета Республики Узбекистан, бюджета Республики Каракалпакстан, местных бюджетов областей и города Ташкента, бюджетов районов и городов, за счет средств заказчиков кадров, а также внебюджетных средств и иных источников, не запрещенных законодательством.

Финансирование негосударственных образовательных организаций осуществляется за счет денежных и материальных средств учредителей, заказчиков кадров и иных источников, не запрещенных законодательством.

Государственные образовательные учреждения имеют право оказывать платные образовательные и иные услуги, а также заниматься предпринимательской деятельностью в соответствии с уставными задачами.

Оказание платных образовательных услуг не должно препятствовать основной деятельности государственных образовательных учреждений.

Порядок взимания платы за оказание дополнительных образовательных услуг в государственных образовательных учреждениях устанавливается ими самостоятельно.

Государственные образовательные учреждения вправе самостоятельно распоряжаться денежными средствами, полученными ими за счет оказания платных образовательных и иных услуг и занятия предпринимательской деятельностью.

Дополнительными источниками финансирования образовательных организаций являются:

средства, поступившие за счет подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров на основе договоров, в том числе заключенных с иностранными физическими или юридическими лицами;

средства, поступившие за счет выполнения научно-исследовательских, учебно-методических и иных не запрещенных законом работ на основании заказов физических и юридических лиц;

доходы, полученные от реализации продукции, выполнения работ и оказания услуг образовательными организациями;

средства, поступившие за счет сдачи в аренду зданий, сооружений и оборудования;

денежные средства (проценты), полученные за счет размещения на депозиты в банковские учреждения свободных денежных средств образовательных организаций;

средства, выделяемые органами государственного и хозяйственного управления, а также органами государственной власти на местах;

банковские кредиты и ссуды;

благотворительные средства физических и юридических лиц.

Суммы средств, выделяемые на осуществление дошкольного, общего среднего, среднего специального и начального профессионального образования, устанавливаются Министерством экономики и финансов Республики Узбекистан и направляются в образовательные организации по месту обучения воспитанников и обучающихся.

Статья 63. Фонды развития образования

Фонды развития образования могут быть созданы в установленном законодательством порядке за счет взносов и отчислений государственных учреждений и организаций, юридических и физических лиц, в том числе иностранных, а также иных источников, не запрещенных законодательством.

Статья 64. Государственно-частное партнерство в области образования

Государственно-частным партнерством в области образования является юридически оформленное на определенный срок сотрудничество государственного и частного партнеров, основанное на объединении их ресурсов для реализации проекта государственно-частного партнерства.

Негосударственные образовательные организации могут быть созданы на основе государственно-частного партнерства в области образования.

Государственно-частное партнерство в области образования осуществляется в соответствии с принципами, нормами и положениями Закона Республики Узбекистан «О государственно-частном партнерстве».

Статья 65. Привлечение инвестиций в области образования

Государство обеспечивает создание благоприятных социально-экономических, организационно-правовых условий для привлечения инвестиций, направленных на развитие области образования, деятельности образовательных организаций, а также на защиту прав и законных интересов инвесторов, в том числе иностранных.

Статья 66. Имущество образовательных организаций

Образовательные организации должны иметь имущество на праве собственности, праве оперативного управления.

Не допускается приватизация объектов, находящихся в оперативном управлении государственных образовательных учреждений (здания, сооружения, строящиеся здания и сооружения, учебные, производственные и социальные инфраструктуры, здания временного проживания обучающихся, клинические базы и другие объекты недвижимости, в том числе входящие в образовательные кампусы).

В случае реорганизации образовательных организаций их имущество передается вновь созданной образовательной организации на основе правопреемственности.

При ликвидации образовательных организаций принадлежащее им имущество возвращается учредителям (участникам) после удовлетворения требований кредиторов, если иное не предусмотрено законодательством.

Глава 10. Международное сотрудничество в области образования

Статья 67. Международное сотрудничество образовательных организаций

Образовательные организации осуществляют международное сотрудничество с соответствующими образовательными учреждениями и организациями зарубежных стран посредством:

развития научно-технического сотрудничества по проблемам образования;

создания совместных факультетов, учебных центров и научных лабораторий;

подготовки совместных образовательных и научно-исследовательских проектов и программ международного уровня;

осуществления совместных фундаментальных и прикладных научно-исследовательских проектов;

проведения научно-практических семинаров, конференций и симпозиумов;

осуществления обмена студентами, магистрами, докторантами, преподавателями и научными сотрудниками;

внедрения программ двойных дипломов (Double Diploma);

других мероприятий, предусмотренных законодательством.

Образовательные организации могут осуществлять подготовку кадров в сотрудничестве с образовательными учреждениями и организациями иностранных государств в соответствии с законодательством.

Статья 68. Международное сотрудничество в области образования

Международное сотрудничество в области образования осуществляется в соответствии с международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.

Уполномоченные органы государственного управления в области образования:

сотрудничают с соответствующими компетентными органами, образовательными учреждениями иностранных государств;

направляют на обучение в образовательные учреждения иностранных государств граждан, постоянно проживающих в Республике Узбекистан;

осуществляют обмен педагогическими работниками и обучающимися;

организовывают подготовку, переподготовку и повышение квалификации руководящих и педагогических работников в иностранных государствах;

направляют своих работников и специалистов на международные конференции и стажировки, поддерживают их участие в международных проектах и научных исследованиях.

Уполномоченные органы государственного управления в области образования могут осуществлять и иные мероприятия по развитию международного сотрудничества в области образования в соответствии с законодательством.

Статья 69. Получение образования за рубежом

Граждане, постоянно проживающие в Республике Узбекистан, имеют право на получение образования за рубежом в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан или в индивидуальном порядке.

Глава 11. Заключительные положения

Статья 70. Разрешение споров

Споры в области образования разрешаются в установленном законодательством порядке.

Статья 71. Ответственность за нарушение законодательства об образовании

Лица, виновные в нарушении законодательства об образовании, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 72. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 29 августа 1997 года № 463- I «О национальной программе по подготовке кадров» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 11-12, ст. 295);

2) Закон Республики Узбекистан от 29 августа 1997 года № 464-I «Об образовании» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 9, ст. 225);

3) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 29 августа 1997 года № 465-I «О порядке введения в действие Закона Республики Узбекистан «Об образовании» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 9, ст. 226);

4) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 9 апреля 2007 года № ЗРУ-87 «О внесении изменения в Национальную программу по подготовке кадров» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 4, ст. 160);

5) статьи 15 и 16 Закона Республики Узбекистан от 7 октября 2013 года № ЗРУ-355 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 10, ст. 263);

6) статьи 14 и 15 Закона Республики Узбекистан от 3 января 2018 года № ЗРУ-456 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов, а также принятием дополнительных мер по обеспечению гарантий защиты прав и свобод граждан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 1);

7) статью 26 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 4, ст. 224).

Статья 73. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству юстиции Республики Узбекистан, Министерству высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан, Министерству народного образования Республики Узбекистан, Министерству дошкольного образования Республики Узбекистан и другим заинтересованным министерствам, ведомствам и организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 74. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 75. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

23 сентября 2020 г.,

№ ЗРУ-637

(Национальная база данных законодательства, 24.09.2020 г., № 03/20/637/1313; 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 01.02.2024 г., № 03/24/901/0082; 09.09.2024 г., № 03/24/957/0689; 21.09.2024 г., № 03/24/963/0735; 05.11.2024 г., № 03/24/990/0892; 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116)

lex.uz