📅 2020-yil 13-oktabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020-yil 13-oktabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020 йил 13 октябрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 13 октября 2020 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 13 October 2020 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
Аҳолини тадбиркорликка жалб қилиш тизимини такомиллаштириш ва тадбиркорликни ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Сўнгги йилларда аҳолининг кенг қатламини тадбиркорликка жалб қилиш ва уларнинг даромад манбаларини кенгайтиришга қаратилган «Ҳар бир оила — тадбиркор», «Ёшлар келажагимиз» ва бошқа ижтимоий дастурлар доирасида жами 13 трлн сўмдан зиёд имтиёзли кредитлар ажратилиб, 600 мингдан зиёд оилаларни қамраб олишга эришилди.
Мазкур дастурлар ҳудудларда аҳолининг тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиши, унинг турмуш тарзини яхшилаш ва иш билан бандлигини ошириш учун туртки бўлиб хизмат қилмоқда.
Шу билан бирга, орттирилган тажриба ҳамда халқаро амалиёт комплекс ва ўзаро бир-бирини тўлдирувчи кредит олиш имкониятидан иборат бўлган яхлит тизимни шакллантиришни тақозо этмоқда.
Аҳолини тадбиркорликка жалб қилиш тизимини такомиллаштириш, камбағалликни қисқартириш ва тадбиркорликни ривожлантириш бўйича амалга оширилаётган ислоҳотларни изчил давом эттириш мақсадида:
1. Аҳолини, айниқса ёшлар ва хотин-қизларни тадбиркорликка кенг жалб қилиш, микромолиялаш тизимини такомиллаштириш ҳамда тадбиркорликни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг қуйидаги асосий йўналишлари амалиётга жорий этилсин:
аҳолининг тадбиркорлик билан шуғулланишга қизиқиши ва манфаатдорлигини ошириш;
аҳолида тадбиркорлик соҳасида зарурий кўникмаларни шакллантиришга қаратилган ўқитиш тизимини жорий этиш, мазкур жараёнга халқаро ташкилотлар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва нодавлат таълим ташкилотларини кенг жалб қилиш;
тадбиркорликни қўллаб-қувватлашга қаратилган микрокредитлаш тизимини институционал жиҳатдан такомиллаштириш ва ривожлантириш;
аҳоли тадбиркорлигини қўллаб-қувватлашга оид ижтимоий дастурларни иқтисодиётда амалга оширилаётган ислоҳотлар билан уйғун ва мувофиқлаштирилган ҳолда ишлаб чиқиш;
тадбиркорлик кўникмаси ва тажрибасига эга бўлган аҳолини ва бошқа кичик бизнес вакиллари салоҳиятини рўёбга чиқариш орқали улар фаолиятини кенгайтириш ва ривожлантиришга қаратилган тўлақонли тизимни яратиш;
тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича яхлит тизимни ташкил этиш ва ягона давлат ташкилоти томонидан амалга оширилишини ва мувофиқлаштириб борилишини йўлга қўйиш.
2. Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Савдо-саноат палатаси, Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги ва барча бўғиндаги ҳокимликлар ҳудудларда аҳолининг тадбиркорликка қизиқишини ва манфаатдорлигини оширишга қаратилган чора-тадбирларни амалга оширишни ўзларининг асосий фаолият йўналишларидан бири сифатида белгиласин.
Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда тегишли вазирлик, идора ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан халқаро ва маҳаллий экспертларни жалб этган ҳолда аҳолининг тадбиркорликка қизиқиши, турмуш даражасини яхшилашга интилиши ва манфаатдорлик ҳиссини кучайтиришга қаратилган мотивацион чора-тадбирлар дастурларининг тасдиқланишини таъминласин. Бунда муваффақиятли ёш тадбиркорлар ва тажрибали бизнес вакилларини жалб қилишга эътибор қаратилсин.
Нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди мазкур бандда келтирилган тадбирларни амалга ошириш жараёнида нодавлат нотижорат ташкилотларининг фаол иштирокини таъминласин.
Ёшлар ишлари агентлиги аҳолига ўзининг турмушини яхшилаш, касб-ҳунар ва бизнес билан шуғулланиш орқали даромад топиш ҳамда уларга бундай фаолиятни йўлга қўйишнинг амалий жиҳатларини ўргатишга қаратилган «коучинг» видео материаллар ва дарсликлар, мотивацион роликлар тайёрлаш учун танлов асосида ижтимоий буюртмалар жойлаштирсин.
3. 2020 йил 15 ноябрдан бошлаб ёшлар ва хотин-қизларни касб-ҳунар ва тадбиркорлик кўникмаларига ўқитишни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг қуйидаги тартиби ўрнатилсин:
Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги ва Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби томонидан маъқулланган дастурлар ва белгиланган талаблар асосида ташкил этилган ўқув курсларини тамомлаган ҳар бир битирувчи (ёшлар, хотин-қизлар) учун касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш бўйича нодавлат таълим ташкилотлари, касб-ҳунар мактаблари, коллежлар ва техникумлар (кейинги ўринларда — профессионал таълим муассасалари), Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиалларига сарфланган харажатларнинг 70 фоизи, бироқ ҳар бир битирувчига 1 миллион сўмдан ортиқ бўлмаган миқдори давлат томонидан компенсация қилинади;
касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш бўйича нодавлат таълим ташкилотлари, профессионал таълим муассасалари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиаллари курсларини муваффақиятли тамомлаб, уларнинг сертификатини (кейинги ўринларда — махсус сертификат) олган шахсларга ўз бизнесини ташкил этиш учун мазкур қарорнинг 5-бандига мувофиқ микрокредит ажратилади.
4. Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан биргаликда:
2020 йил 15 ноябрдан бошлаб аҳолини касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш дастурларида иштирок этувчи нодавлат таълим ташкилотлари, профессионал таълим муассасалари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиаллари электрон реестрини шакллантириб борсин ва унинг ошкоралигини таъминласин;
2022 йил 1 январдан хорижий экспертларни жалб қилган ҳолда халқаро стандартлар, шу жумладан Халқаро меҳнат ташкилоти ва бошқа халқаро ташкилотларнинг тадбиркорликка ўқитиш дастурлари ва тизими асосида Тадбиркорликка ўқитишнинг ягона тизимини ишга туширсин.
5. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга кўра «Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банки томонидан нодавлат таълим ташкилотлари, профессионал таълим муассасалари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиаллари махсус сертификатини олган:
тадбиркорлик ташаббусига эга жисмоний шахслар, шу жумладан ёшлар ва хотин-қизларга ўз бизнесини ташкил этиш учун ҳамда белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтган кичик тадбиркорлик субъектларига 33 миллион сўмгача бўлган миқдордаги микрокредитлар таъминотсиз ажратилади;
кичик тадбиркорлик субъектларига учинчи шахс кафиллиги, суғурта полислари, кредит ҳисобига сотиб олинаётган мол-мулклар гарови, «Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси» акциядорлик жамиятининг кафиллиги ва қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа таъминот турлари асосида 225 миллион сўмгача миқдорда микрокредитлар ажратилади.
Бунда, микрокредитлар 6 ойгача имтиёзли давр билан 3 йилгача муддатга ҳоким ёрдамчисининг ўзига бириктирилган маҳаллада истиқомат қилаётган (жойлашган) қарз олувчига берадиган тавсияси асосида, боғдорчилик, узумчилик ва лимончиликни ташкил этиш учун 3 йилгача имтиёзли давр билан 7 йилгача муддатга, чорвачилик (қорамол, қўй, эчки) учун 1 йилгача имтиёзли давр билан 3 йилгача муддатга ҳар бир маҳаллага бириктирилган ҳоким ёрдамчисининг тавсияларига мувофиқ туман (шаҳар) Оилавий тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш марказининг асослантирилган ва натижадорлиги аниқ ҳисоб-китоб қилинган ҳолдаги қарори асосида йиллик 14 фоиз ставкада ажратилади.
6. Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси ёшлар ва хотин-қизларни касб-ҳунар ҳамда тадбиркорлик кўникмаларига ўқитиш орқали тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйишни молиявий манба билан таъминлаш мақсадларига 100 миллион АҚШ доллари эквивалентида маблағ ажратсин. Ушбу маблағларнинг:
9 миллион АҚШ доллари эквиваленти Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлигига мазкур қарорнинг 3-банди иккинчи хатбошисида назарда тутилган тадбирларни молиялаштириш учун беғараз асосда;
1 миллион АҚШ доллари эквиваленти Ёшлар ишлари агентлигига мазкур қарорнинг 2-бандида назарда тутилган тадбирларни молиялаштириш учун беғараз асосда;
90 млн АҚШ доллари эквиваленти, шундан 45 млн АҚШ доллари эквиваленти «Микрокредитбанк» АТБга ва 45 млн АҚШ доллари эквиваленти АТ Халқ банкига касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш бўйича нодавлат таълим ташкилотлари, профессионал таълим муассасалари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиаллари курсларини муваффақиятли тамомлаб, уларнинг махсус сертификатини олган ёшлар ва хотин-қизларга кредитлар ажратиш учун 7 йил муддатга 3 йил имтиёзли давр билан йиллик 10 фоиз ставкада йўналтирилсин.
«Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банки ушбу маблағларни мазкур қарорнинг 5-бандида кўрсатилган янгича тартибда микрокредитлаш мақсадларига йўналтирсин.
7. Белгилансинки, 2022 йил 1 июлдан бошлаб оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастурлари доирасида давлат мақсадли ресурслари ҳисобидан кредитлар «Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банки томонидан тадбиркорлик йўналиши бўйича тегишли ўқув курсларини тамомлаган шахсларга ягона микрокредитлаш дастури асосида ажратилади.
8. «Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банки:
2021 йил давомида республиканинг барча туман ва шаҳарларида, шу жумладан рақамли технологияларни кенг жорий этиш орқали микромолиявий хизматлар кўрсатиш имкониятини яратувчи банк инфратузилмалари тармоқларини ташкил этсин;
ўзи операторлик вазифасини бажарувчи Микромолиялаш миллий тизимини яратиш ва унда бошқа кредит ташкилотларининг манфаатдорлик асосида иштирок этишини таъминловчи тизим жорий этиш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқсин;
банкнинг қуйи бўғин ходимларини тўлиқ қайта тайёрлаш ва мижозга йўналтирилган хизмат кўрсатиш тизимини жорий қилсин. Бунда соҳада муваффақиятга эришган ва халқаро тан олинган хорижий молия институтларида ходимларнинг малака ошириши ва тажриба алмашишини ташкиллаштирсин;
махсус сертификат олган шахслар тўғрисида маълумот алмашиш мақсадида микрокредитлаш дастурларида иштирок этаётган касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш бўйича нодавлат таълим ташкилотлари, профессионал таълим муассасалари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда унинг ҳудудий филиаллари билан ўзаро электрон ахборот алмашинуви тизимини йўлга қўйсин.
Молия вазирлиги «Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқи банки бошқарувлари таркибига ижтимоий йўналтирилган микрокредитлаш соҳасида етарли тажрибага эга бўлган хорижий малакали мутахассисларнинг жалб қилинишини таъминласин.
9. Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ва Молия вазирлиги 2021 йилнинг 1 январига қадар «Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банкининг аҳолини, айниқса, ёшлар ва хотин-қизларни тадбиркорликка кенг жалб қилиш бўйича янги бизнес моделини ишлаб чиқсин ва унда қуйидагиларга эътибор қаратсин:
микрокредит олиб кейинчалик барқарор тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйган ва ишлаб чиқариш ҳажмларини кенгайтирган ёки камбағаллик рўйхатидан чиққан мижозлар сони ва улуши ошиб боришини банк фаолияти самарадорлигининг асосий кўрсаткичларидан (KPI) бири сифатида белгилаш;
микрокредитлаш дастурлари доирасида касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш бўйича нодавлат таълим ташкилотлари билан ҳамкорликни амалга ошириш ҳамда микрокредитлаш мақсадларида аҳолини молиявий саводхонлик ўқитишни ташкил этиш;
микрокредит олган тадбиркорлар фаолиятини доимий кузатиб бориш ҳамда уларга маслаҳат ва кўмак бериш институтини шакллантириш;
банк мижозлари томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар учун харидорлар топиш ва бозорларни кенгайтиришда кўмаклашиш.
10. Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги мазкур қарорда аҳолини тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш борасида келтирилган механизмлар, хусусан уларни ўқитиш, микрокредит ажратиш бўйича ишларни мувофиқлаштириш борасида ваколатли давлат органи этиб белгилансин. Бунда Агентлик:
Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби ҳамда Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги билан биргаликда аҳоли ва тадбиркорларни тадбиркорликка ўқитиш бўйича ишларни ташкил этади, мувофиқлаштиради ва бу борада ягона тизимни шакллантиради;
Микрокредитбанк» АТБ ва АТ Халқ банки билан биргаликда тадбиркорлик бўйича ўқув курсларини тамомлаб ва кейинчалик микрокредит олиб фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектлари фаолиятини мониторинг қилиб боришнинг ягона «рақамли» тизими жорий этилишини таъминлайди;
доимий мониторинг ва таҳлиллар асосида тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш ва кенгайтиришни (йириклаштиришни) рағбатлантирувчи молиявий ва номолиявий қўллаб-қувватлаш чораларини такомиллаштириш ва янгиларини жорий этиш бўйича таклифлар киритиб боради;
иқтисодиётнинг тармоқ ва соҳаларида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш борасидаги чора-тадбирлар билан ўзаро мувофиқлиги ва тўлдирувчанлигини таъминлаш вазифаларидан келиб чиқиб барча турдаги хусусий тадбиркорликни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари ва механизмлари ишлаб чиқилишини ва амалга оширилишини таъминлайди.
11. Тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси ва Адлия вазирлиги билан биргаликда бир ой муддатда аҳолини касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш дастурларида иштирок этувчи нодавлат таълим ташкилотлари электрон реестрини шакллантириш ҳамда уларнинг ўқитишга сарфланган харажатларини компенсация қилиш тартибини тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин. Бунда, шу жумладан қуйидагилар назарда тутилсин:
нодавлат касб-ҳунар таълими ташкилотлари ва мутасадди идоралар ўртасида ўқувчиларнинг давоматини реал вақт режимида мониторинг қилиш, махсус сертификатга эга битирувчилар тўғрисида маълумотлар олиш имкониятини берувчи идоралараро электрон ҳамкорликни жорий этиш;
нодавлат касб-ҳунар таълими ташкилотлари фаолиятини энг асосий мезон сифатида уларнинг натижадорлиги, шу жумладан махсус сертификат олган битирувчиларнинг тадбиркорлик ва касб-ҳунар бўйича фаолиятини бошлаганлигидан келиб чиққан ҳолда баҳолаб бориш;
компенсация тақдим этишда ошкоралик ва ҳаққонийликни таъминлаш, мазкур жараёнда турли хил суиистеъмолликлар қилинишининг олдини олишга қаратилган коррупцияга қарши курашиш комплаенс назорат тизимини яратиш.
12. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 14 июлдаги ПҚ-4782-сон қарорига мувофиқ Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан 2 миллион АҚШ доллари эквивалентидаги маблағлар микромолиявий хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар ҳамда нодавлат нотижорат ташкилотларига ёшлар ва хотин-қизларни кичик тадбиркорликка жалб қилиш лойиҳаларини қўллаб-қувватлашга йўналтириш назарда тутилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
13. Белгилансинки, мазкур маблағлар Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлигига йўналтирилади ва эксперимент тариқасида кенг аҳоли қатламларини тадбиркорликка ўқитиш ва унга жалб қилиш лойиҳаларини амалга оширадиган нодавлат нотижорат ташкилотларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш мақсадида қуйидагича тартибда фойдаланилади:
нодавлат нотижорат ташкилотларининг кенг аҳоли қатламларини тадбиркорликка ўқитиш ва уларга микромолиявий хизматлар кўрсатишдан иборат комплекс дастурларини амалга ошириш учун Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги ҳисобидан танлов асосида 5 йил муддатга, жумладан бир йиллик имтиёзли давр билан йиллик 4 фоиз ставкада қарз маблағлари ажратилади;
нодавлат нотижорат ташкилотларига қарз маблағларини ажратиш учун танловни ўтказиш ҳамда улар билан ижтимоий шериклик тўғрисида шартномаларни тузиш Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги томонидан амалга оширилади;
нодавлат нотижорат ташкилотлари ўзларига ажратилган қарзнинг бир қисмини микромолия ташкилотларига шартнома асосида ресурс сифатида жойлаштиради;
нодавлат нотижорат ташкилотларига қарз маблағларини ажратиш учун танлов шартлари ва баҳолаш мезонлари Маҳаллабай ишлаш ва тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги томонидан Нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди ва мустақил экспертлар иштирокида ишлаб чиқилади ва тасдиқланади ҳамда ўқув курслари билан қамраб олинадиган ҳудуд ва аҳоли сони, микроқарз фоиз ставкаси, ўқув дастурлари сифати каби асосий мезонларга асосан таклифларни баҳолашни назарда тутади.
Тадбиркорликни ривожлантириш агентлиги бир ой муддатда нодавлат нотижорат ташкилотлари орасида мазкур маблағлар ҳисобидан қарз ажратиш бўйича танловларни эълон қилсин.
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ажратиладиган маблағларнинг самарали ва мақсадли фойдаланилиши устидан мониторинг ўрнатсин.
14. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ нодавлат нотижорат ташкилотларига мазкур қарорнинг 13-бандига мувофиқ тақдим этиладиган қарз маблағлари ҳисобидан микроқарзлар микромолия ташкилотлари томонидан кенг аҳоли қатламларига, шу жумладан ёшлар ва хотин-қизларга қуйидаги шартларда ажратилади:
қарз олувчи нодавлат нотижорат ташкилотларининг молиявий саводхонликни ошириш, касбий ва тадбиркорлик кўникмаларни шакллантиришга қаратилган дастурлари талабларига мос келиши лозим;
микроқарзлар тадбиркорлик ва даромад олишга қаратилган мақсадлар учун бир қарз олувчига 25 миллион сўмдан ошмаган миқдорда ажратилиши лозим;
микромолия ташкилотлари қарз олувчи томонидан шартномага мувофиқ мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш шартисиз, шу жумладан бир-бирларини қўллаб-қувватлайдиган гуруҳ кафиллиги асосида микромолиявий хизматлар кўрсатишга ҳақли.
15. Белгилансинки, 2021 йил 1 январдан бошлаб:
тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказишда олинадиган давлат божи маблағларининг 20 фоизи Савдо-саноат палатасига йўналтирилади;
17. Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги икки ой муддатда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда қонун ҳужжатларига мазкур қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
18. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Бош вазир ўринбосари Ж.А. Қўчқоров ва Марказий банк раиси М.Б. Нурмуратов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2020 йил 13 октябрь,
ПҚ-4862-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
Aholini tadbirkorlikka jalb qilish tizimini takomillashtirish va tadbirkorlikni rivojlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda aholining keng qatlamini tadbirkorlikka jalb qilish va ularning daromad manbalarini kengaytirishga qaratilgan “Har bir oila — tadbirkor”, “Yoshlar kelajagimiz” va boshqa ijtimoiy dasturlar doirasida jami 13 trln soʻmdan ziyod imtiyozli kreditlar ajratilib, 600 mingdan ziyod oilalarni qamrab olishga erishildi.
Mazkur dasturlar hududlarda aholining tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi, uning turmush tarzini yaxshilash va ish bilan bandligini oshirish uchun turtki boʻlib xizmat qilmoqda.
Shu bilan birga, orttirilgan tajriba hamda xalqaro amaliyot kompleks va oʻzaro bir-birini toʻldiruvchi kredit olish imkoniyatidan iborat boʻlgan yaxlit tizimni shakllantirishni taqozo etmoqda.
Aholini tadbirkorlikka jalb qilish tizimini takomillashtirish, kambagʻallikni qisqartirish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha amalga oshirilayotgan islohotlarni izchil davom ettirish maqsadida:
1. Aholini, ayniqsa yoshlar va xotin-qizlarni tadbirkorlikka keng jalb qilish, mikromoliyalash tizimini takomillashtirish hamda tadbirkorlikni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning quyidagi asosiy yoʻnalishlari amaliyotga joriy etilsin:
aholining tadbirkorlik bilan shugʻullanishga qiziqishi va manfaatdorligini oshirish;
aholida tadbirkorlik sohasida zaruriy koʻnikmalarni shakllantirishga qaratilgan oʻqitish tizimini joriy etish, mazkur jarayonga xalqaro tashkilotlar, nodavlat notijorat tashkilotlari va nodavlat taʼlim tashkilotlarini keng jalb qilish;
tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan mikrokreditlash tizimini institutsional jihatdan takomillashtirish va rivojlantirish;
aholi tadbirkorligini qoʻllab-quvvatlashga oid ijtimoiy dasturlarni iqtisodiyotda amalga oshirilayotgan islohotlar bilan uygʻun va muvofiqlashtirilgan holda ishlab chiqish;
tadbirkorlik koʻnikmasi va tajribasiga ega boʻlgan aholini va boshqa kichik biznes vakillari salohiyatini roʻyobga chiqarish orqali ular faoliyatini kengaytirish va rivojlantirishga qaratilgan toʻlaqonli tizimni yaratish;
tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha yaxlit tizimni tashkil etish va yagona davlat tashkiloti tomonidan amalga oshirilishini va muvofiqlashtirib borilishini yoʻlga qoʻyish.
2. Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi va barcha boʻgʻindagi hokimliklar hududlarda aholining tadbirkorlikka qiziqishini va manfaatdorligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishni oʻzlarining asosiy faoliyat yoʻnalishlaridan biri sifatida belgilasin.
Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda tegishli vazirlik, idora va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan xalqaro va mahalliy ekspertlarni jalb etgan holda aholining tadbirkorlikka qiziqishi, turmush darajasini yaxshilashga intilishi va manfaatdorlik hissini kuchaytirishga qaratilgan motivatsion chora-tadbirlar dasturlarining tasdiqlanishini taʼminlasin. Bunda muvaffaqiyatli yosh tadbirkorlar va tajribali biznes vakillarini jalb qilishga eʼtibor qaratilsin.
Nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi mazkur bandda keltirilgan tadbirlarni amalga oshirish jarayonida nodavlat notijorat tashkilotlarining faol ishtirokini taʼminlasin.
Yoshlar ishlari agentligi aholiga oʻzining turmushini yaxshilash, kasb-hunar va biznes bilan shugʻullanish orqali daromad topish hamda ularga bunday faoliyatni yoʻlga qoʻyishning amaliy jihatlarini oʻrgatishga qaratilgan “kouching” video materiallar va darsliklar, motivatsion roliklar tayyorlash uchun tanlov asosida ijtimoiy buyurtmalar joylashtirsin.
3. 2020-yil 15-noyabrdan boshlab yoshlar va xotin-qizlarni kasb-hunar va tadbirkorlik koʻnikmalariga oʻqitishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning quyidagi tartibi oʻrnatilsin:
Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi va Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi tomonidan maʼqullangan dasturlar va belgilangan talablar asosida tashkil etilgan oʻquv kurslarini tamomlagan har bir bitiruvchi (yoshlar, xotin-qizlar) uchun kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotlari, kasb-hunar maktablari, kollejlar va texnikumlar (keyingi oʻrinlarda — professional taʼlim muassasalari), Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallariga sarflangan xarajatlarning 70 foizi, biroq har bir bitiruvchiga 1 million soʻmdan ortiq boʻlmagan miqdori davlat tomonidan kompensatsiya qilinadi;
kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotlari, professional taʼlim muassasalari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallari kurslarini muvaffaqiyatli tamomlab, ularning sertifikatini (keyingi oʻrinlarda — maxsus sertifikat) olgan shaxslarga oʻz biznesini tashkil etish uchun mazkur qarorning 5-bandiga muvofiq mikrokredit ajratiladi.
4. Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan birgalikda:
2020-yil 15-noyabrdan boshlab aholini kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish dasturlarida ishtirok etuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari, professional taʼlim muassasalari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallari elektron reyestrini shakllantirib borsin va uning oshkoraligini taʼminlasin;
2022-yil 1-yanvardan xorijiy ekspertlarni jalb qilgan holda xalqaro standartlar, shu jumladan Xalqaro mehnat tashkiloti va boshqa xalqaro tashkilotlarning tadbirkorlikka oʻqitish dasturlari va tizimi asosida Tadbirkorlikka oʻqitishning yagona tizimini ishga tushirsin.
5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra “Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq banki tomonidan nodavlat taʼlim tashkilotlari, professional taʼlim muassasalari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallari maxsus sertifikatini olgan:
tadbirkorlik tashabbusiga ega jismoniy shaxslar, shu jumladan yoshlar va xotin-qizlarga oʻz biznesini tashkil etish uchun hamda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan kichik tadbirkorlik subyektlariga 33 million soʻmgacha boʻlgan miqdordagi mikrokreditlar taʼminotsiz ajratiladi;
kichik tadbirkorlik subyektlariga uchinchi shaxs kafilligi, sugʻurta polislari, kredit hisobiga sotib olinayotgan mol-mulklar garovi, “Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi” aksiyadorlik jamiyatining kafilligi va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa taʼminot turlari asosida 225 million soʻmgacha miqdorda mikrokreditlar ajratiladi.
Bunda, mikrokreditlar 6 oygacha imtiyozli davr bilan 3 yilgacha muddatga hokim yordamchisining oʻziga biriktirilgan mahallada istiqomat qilayotgan (joylashgan) qarz oluvchiga beradigan tavsiyasi asosida, bogʻdorchilik, uzumchilik va limonchilikni tashkil etish uchun 3 yilgacha imtiyozli davr bilan 7 yilgacha muddatga, chorvachilik (qoramol, qoʻy, echki) uchun 1 yilgacha imtiyozli davr bilan 3 yilgacha muddatga har bir mahallaga biriktirilgan hokim yordamchisining tavsiyalariga muvofiq tuman (shahar) Oilaviy tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash markazining asoslantirilgan va natijadorligi aniq hisob-kitob qilingan holdagi qarori asosida yillik 14 foiz stavkada ajratiladi.
6. Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi yoshlar va xotin-qizlarni kasb-hunar hamda tadbirkorlik koʻnikmalariga oʻqitish orqali tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyishni moliyaviy manba bilan taʼminlash maqsadlariga 100 million AQSH dollari ekvivalentida mablagʻ ajratsin. Ushbu mablagʻlarning:
9 million AQSH dollari ekvivalenti Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligiga mazkur qarorning 3-bandi ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan tadbirlarni moliyalashtirish uchun begʻaraz asosda;
1 million AQSH dollari ekvivalenti Yoshlar ishlari agentligiga mazkur qarorning 2-bandida nazarda tutilgan tadbirlarni moliyalashtirish uchun begʻaraz asosda;
90 mln AQSH dollari ekvivalenti, shundan 45 mln AQSH dollari ekvivalenti “Mikrokreditbank” ATBga va 45 mln AQSH dollari ekvivalenti AT Xalq bankiga kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotlari, professional taʼlim muassasalari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallari kurslarini muvaffaqiyatli tamomlab, ularning maxsus sertifikatini olgan yoshlar va xotin-qizlarga kreditlar ajratish uchun 7 yil muddatga 3 yil imtiyozli davr bilan yillik 10 foiz stavkada yoʻnaltirilsin.
“Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq banki ushbu mablagʻlarni mazkur qarorning 5-bandida koʻrsatilgan yangicha tartibda mikrokreditlash maqsadlariga yoʻnaltirsin.
7. Belgilansinki, 2022-yil 1-iyuldan boshlab oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish dasturlari doirasida davlat maqsadli resurslari hisobidan kreditlar “Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq banki tomonidan tadbirkorlik yoʻnalishi boʻyicha tegishli oʻquv kurslarini tamomlagan shaxslarga yagona mikrokreditlash dasturi asosida ajratiladi.
8. “Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq banki:
2021-yil davomida respublikaning barcha tuman va shaharlarida, shu jumladan raqamli texnologiyalarni keng joriy etish orqali mikromoliyaviy xizmatlar koʻrsatish imkoniyatini yaratuvchi bank infratuzilmalari tarmoqlarini tashkil etsin;
oʻzi operatorlik vazifasini bajaruvchi Mikromoliyalash milliy tizimini yaratish va unda boshqa kredit tashkilotlarining manfaatdorlik asosida ishtirok etishini taʼminlovchi tizim joriy etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin;
bankning quyi boʻgʻin xodimlarini toʻliq qayta tayyorlash va mijozga yoʻnaltirilgan xizmat koʻrsatish tizimini joriy qilsin. Bunda sohada muvaffaqiyatga erishgan va xalqaro tan olingan xorijiy moliya institutlarida xodimlarning malaka oshirishi va tajriba almashishini tashkillashtirsin;
maxsus sertifikat olgan shaxslar toʻgʻrisida maʼlumot almashish maqsadida mikrokreditlash dasturlarida ishtirok etayotgan kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotlari, professional taʼlim muassasalari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda uning hududiy filiallari bilan oʻzaro elektron axborot almashinuvi tizimini yoʻlga qoʻysin.
Moliya vazirligi “Mikrokreditbank” ATB va AT Xalqi banki boshqaruvlari tarkibiga ijtimoiy yoʻnaltirilgan mikrokreditlash sohasida yetarli tajribaga ega boʻlgan xorijiy malakali mutaxassislarning jalb qilinishini taʼminlasin.
9. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi va Moliya vazirligi 2021-yilning 1-yanvariga qadar “Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq bankining aholini, ayniqsa, yoshlar va xotin-qizlarni tadbirkorlikka keng jalb qilish boʻyicha yangi biznes modelini ishlab chiqsin va unda quyidagilarga eʼtibor qaratsin:
mikrokredit olib keyinchalik barqaror tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻygan va ishlab chiqarish hajmlarini kengaytirgan yoki kambagʻallik roʻyxatidan chiqqan mijozlar soni va ulushi oshib borishini bank faoliyati samaradorligining asosiy koʻrsatkichlaridan (KPI) biri sifatida belgilash;
mikrokreditlash dasturlari doirasida kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha nodavlat taʼlim tashkilotlari bilan hamkorlikni amalga oshirish hamda mikrokreditlash maqsadlarida aholini moliyaviy savodxonlik oʻqitishni tashkil etish;
mikrokredit olgan tadbirkorlar faoliyatini doimiy kuzatib borish hamda ularga maslahat va koʻmak berish institutini shakllantirish;
bank mijozlari tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar uchun xaridorlar topish va bozorlarni kengaytirishda koʻmaklashish.
10. Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi mazkur qarorda aholini tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash borasida keltirilgan mexanizmlar, xususan ularni oʻqitish, mikrokredit ajratish boʻyicha ishlarni muvofiqlashtirish borasida vakolatli davlat organi etib belgilansin. Bunda Agentlik:
Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi hamda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda aholi va tadbirkorlarni tadbirkorlikka oʻqitish boʻyicha ishlarni tashkil etadi, muvofiqlashtiradi va bu borada yagona tizimni shakllantiradi;
Mikrokreditbank” ATB va AT Xalq banki bilan birgalikda tadbirkorlik boʻyicha oʻquv kurslarini tamomlab va keyinchalik mikrokredit olib faoliyat yuritayotgan tadbirkorlik subyektlari faoliyatini monitoring qilib borishning yagona “raqamli” tizimi joriy etilishini taʼminlaydi;
doimiy monitoring va tahlillar asosida tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish va kengaytirishni (yiriklashtirishni) ragʻbatlantiruvchi moliyaviy va nomoliyaviy qoʻllab-quvvatlash choralarini takomillashtirish va yangilarini joriy etish boʻyicha takliflar kiritib boradi;
iqtisodiyotning tarmoq va sohalarida amalga oshirilayotgan islohotlarning tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash borasidagi chora-tadbirlar bilan oʻzaro muvofiqligi va toʻldiruvchanligini taʼminlash vazifalaridan kelib chiqib barcha turdagi xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari va mexanizmlari ishlab chiqilishini va amalga oshirilishini taʼminlaydi.
11. Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi va Adliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda aholini kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish dasturlarida ishtirok etuvchi nodavlat taʼlim tashkilotlari elektron reyestrini shakllantirish hamda ularning oʻqitishga sarflangan xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibini tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Bunda, shu jumladan quyidagilar nazarda tutilsin:
nodavlat kasb-hunar taʼlimi tashkilotlari va mutasaddi idoralar oʻrtasida oʻquvchilarning davomatini real vaqt rejimida monitoring qilish, maxsus sertifikatga ega bitiruvchilar toʻgʻrisida maʼlumotlar olish imkoniyatini beruvchi idoralararo elektron hamkorlikni joriy etish;
nodavlat kasb-hunar taʼlimi tashkilotlari faoliyatini eng asosiy mezon sifatida ularning natijadorligi, shu jumladan maxsus sertifikat olgan bitiruvchilarning tadbirkorlik va kasb-hunar boʻyicha faoliyatini boshlaganligidan kelib chiqqan holda baholab borish;
kompensatsiya taqdim etishda oshkoralik va haqqoniylikni taʼminlash, mazkur jarayonda turli xil suiisteʼmolliklar qilinishining oldini olishga qaratilgan korrupsiyaga qarshi kurashish komplayens nazorat tizimini yaratish.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 14-iyuldagi PQ-4782-son qaroriga muvofiq Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasidan 2 million AQSH dollari ekvivalentidagi mablagʻlar mikromoliyaviy xizmatlar koʻrsatuvchi tashkilotlar hamda nodavlat notijorat tashkilotlariga yoshlar va xotin-qizlarni kichik tadbirkorlikka jalb qilish loyihalarini qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltirish nazarda tutilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
13. Belgilansinki, mazkur mablagʻlar Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligiga yoʻnaltiriladi va eksperiment tariqasida keng aholi qatlamlarini tadbirkorlikka oʻqitish va unga jalb qilish loyihalarini amalga oshiradigan nodavlat notijorat tashkilotlarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash maqsadida quyidagicha tartibda foydalaniladi:
nodavlat notijorat tashkilotlarining keng aholi qatlamlarini tadbirkorlikka oʻqitish va ularga mikromoliyaviy xizmatlar koʻrsatishdan iborat kompleks dasturlarini amalga oshirish uchun Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi hisobidan tanlov asosida 5 yil muddatga, jumladan bir yillik imtiyozli davr bilan yillik 4 foiz stavkada qarz mablagʻlari ajratiladi;
nodavlat notijorat tashkilotlariga qarz mablagʻlarini ajratish uchun tanlovni oʻtkazish hamda ular bilan ijtimoiy sheriklik toʻgʻrisida shartnomalarni tuzish Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi tomonidan amalga oshiriladi;
nodavlat notijorat tashkilotlari oʻzlariga ajratilgan qarzning bir qismini mikromoliya tashkilotlariga shartnoma asosida resurs sifatida joylashtiradi;
nodavlat notijorat tashkilotlariga qarz mablagʻlarini ajratish uchun tanlov shartlari va baholash mezonlari Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi tomonidan Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi va mustaqil ekspertlar ishtirokida ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi hamda oʻquv kurslari bilan qamrab olinadigan hudud va aholi soni, mikroqarz foiz stavkasi, oʻquv dasturlari sifati kabi asosiy mezonlarga asosan takliflarni baholashni nazarda tutadi.
Tadbirkorlikni rivojlantirish agentligi bir oy muddatda nodavlat notijorat tashkilotlari orasida mazkur mablagʻlar hisobidan qarz ajratish boʻyicha tanlovlarni eʼlon qilsin.
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi ajratiladigan mablagʻlarning samarali va maqsadli foydalanilishi ustidan monitoring oʻrnatsin.
14. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq nodavlat notijorat tashkilotlariga mazkur qarorning 13-bandiga muvofiq taqdim etiladigan qarz mablagʻlari hisobidan mikroqarzlar mikromoliya tashkilotlari tomonidan keng aholi qatlamlariga, shu jumladan yoshlar va xotin-qizlarga quyidagi shartlarda ajratiladi:
qarz oluvchi nodavlat notijorat tashkilotlarining moliyaviy savodxonlikni oshirish, kasbiy va tadbirkorlik koʻnikmalarni shakllantirishga qaratilgan dasturlari talablariga mos kelishi lozim;
mikroqarzlar tadbirkorlik va daromad olishga qaratilgan maqsadlar uchun bir qarz oluvchiga 25 million soʻmdan oshmagan miqdorda ajratilishi lozim;
mikromoliya tashkilotlari qarz oluvchi tomonidan shartnomaga muvofiq majburiyatlar bajarilishini taʼminlash shartisiz, shu jumladan bir-birlarini qoʻllab-quvvatlaydigan guruh kafilligi asosida mikromoliyaviy xizmatlar koʻrsatishga haqli.
15. Belgilansinki, 2021-yil 1-yanvardan boshlab:
tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazishda olinadigan davlat boji mablagʻlarining 20 foizi Savdo-sanoat palatasiga yoʻnaltiriladi;
17. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi ikki oy muddatda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
18. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov va Markaziy bank raisi M.B. Nurmuratov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2020-yil 13-oktabr,
PQ-4862-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
О дополнительных мерах по совершенствованию системы вовлечения населения в предпринимательство и развитию предпринимательства
В последние годы в рамках программ «Каждая семья — предприниматель», «Молодежь — наше будущее» и других социальных программ, направленных на вовлечение в предпринимательство и расширение источников дохода широких слоев населения в общей сложности выделено кредитов на сумму свыше 13 триллионов сумов, достигнут охват более 600 тысяч семей.
Данные программы служат в регионах толчком для занятия населения предпринимательской деятельностью, улучшения образа его жизни и повышения занятости.
Вместе с тем приобретенный опыт и международная практика требуют формирования целостной системы, состоящей из комплексной и взаимодополняющей друг-друга возможности получения кредита.
В целях совершенствования системы вовлечения населения в предпринимательство, сокращения бедности и последовательного продолжения реализуемых реформ по развитию предпринимательства:
1. Внедрить в практику следующие основные направления широкого вовлечения населения, особенно молодежи и женщин в предпринимательство, совершенствования системы микрофинансирования, а также государственной поддержки предпринимательства:
повышение интереса и заинтересованности населения в занятии предпринимательством;
внедрение системы обучения, направленной на формирование у населения навыков, необходимых в сфере предпринимательства, широкое привлечение к данному процессу международных организаций, негосударственных некоммерческих организаций и негосударственных образовательных организаций;
институциональное совершенствование и развитие системы микрокредитования, направленной на поддержку предпринимательства;
разработку социальных программ по поддержке предпринимательства населения в гармонии и скоординированных с реформами, реализуемыми в экономике;
создание полноценной системы, направленной на расширение и развитие деятельности населения, обладающего навыками и опытом предпринимательства, а также других представителей малого бизнеса путем реализации их потенциала;
организацию целостной системы по поддержке предпринимательства и налаживание ее функционирования и координации со стороны единой государственной организации.
2. Министерству по поддержке махалли и семьи, Министерству занятости и трудовых отношений, Агентству по делам молодежи, Министерству народного образования, Министерству высшего и среднего специального образования, Торгово-промышленной палате, Агентству по работе махаллабай и развитию предпринимательства и хокимиятам всех уровней определить реализацию мер, направленных на повышение интереса и заинтересованности населения регионов в предпринимательстве в качестве одного из основных направлений своей деятельности.
Кабинету Министров в двухмесячный срок обеспечить утверждение соответствующими министерствами, ведомствами и органами государственной власти на местах с привлечением отечественных и международных экспертов программ мотивационных мер, направленных на усиление интереса и чувства заинтересованности населения в предпринимательстве, его стремления к улучшению уровня своей жизни. При этом уделить внимание привлечению успешных молодых предпринимателей и опытных представителей бизнеса.
Общественному фонду по поддержке негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества обеспечить активное участие негосударственных некоммерческих организаций в процессе реализации мероприятий, определенных настоящим пунктом.
Агентству по делам молодежи разместить на конкурсной основе социальные заказы на подготовку видеоматериалов и учебников по «коучингу» и мотивационных роликов, направленных на обучение населения путям улучшения своего благосостояния, получения дохода посредством профессий и занятия бизнесом, а также практическим аспектам налаживания такой деятельности.
3. Начиная с 15 ноября 2020 года внедрить следующий порядок государственной поддержки обучения молодежи и женщин профессиям и навыкам предпринимательства:
70 процентов расходов негосударственных образовательных организаций, профессиональных школ, колледжей и техникумов (далее — профессиональные образовательные учреждения), Высшей школы бизнеса и предпринимательства и ее территориальных филиалов, затраченных на обучение населения профессиям и предпринимательству на учебных курсах, организованных ими на основе программ и требований, одобренных и установленных Агентством по работе махаллабай и развитию предпринимательства и Высшей школой бизнеса и предпринимательства, компенсируются государством, но в размере не превышающем 1 миллиона сумов за каждого выпускника (молодежь и женщин), закончившего данные курсы;
лицам, успешно закончившим и получившим сертификат (далее — специальный сертификат) курсов по обучению профессиям и предпринимательству негосударственных образовательных организаций, профессиональных образовательных учреждений, Высшей школы бизнеса и предпринимательства и ее территориальных филиалов, выделяется микрокредит для организации своего бизнеса в соответствии с пунктом 5 настоящего постановления.
4. Агентству по работе махаллабай и развитию предпринимательства совместно с Высшей школой бизнеса и предпринимательства Министерством высшего образования, науки и инноваций:
начиная с 15 ноября 2020 года формировать электронный реестр негосударственных образовательных организаций, профессиональных образовательных учреждений, Высшей школы бизнеса и предпринимательства и ее территориальных филиалов, принимающих участие в программах по обучению населения профессиям и предпринимательству, с обеспечением его открытости;
начиная с 1 января 2022 года запустить Единую систему обучения предпринимательству на основе международных стандартов, в том числе программ и систем обучения предпринимательству Международной организации труда и других международных организаций с привлечением зарубежных экспертов.
5. Установить порядок, в соответствии с которым лицам, получившим специальные сертификаты негосударственных образовательных организаций, профессиональных образовательных учреждений, Высшей школы бизнеса и предпринимательства и ее территориальных филиалов, АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки» выделяются:
микрокредиты без обеспечения в размере до 33 миллионов сумов на организацию своего бизнеса физическим лицам, имеющим предпринимательские инициативы, в том числе молодежи и женщинам, а также субъектам малого предпринимательства, прошедшим государственную регистрацию в установленном порядке;
микрокредиты в размере до 225 миллионов сумов субъектам малого предпринимательства на основе поручительства третьих лиц, страховых полисов, залога приобретаемого в кредит имущества, поручительства акционерного общества «Компания по развитию предпринимательства» и других видов обеспечения, предусмотренных законодательством.
При этом микрокредиты выделяются на срок до 3 лет, включая льготный период до 6 месяцев на основе рекомендации помощника хокима, выдаваемой заемщику, проживающему (расположенному) в закрепленной за ним махалле, для организации садоводства, виноградарства и лимоноводства сроком до 7 лет с льготным периодом до 3 лет, для животноводства (разведения крупного рогатого скота, овец, коз) — сроком до 3 лет с льготным периодом до одного года в соответствии с рекомендациями помощника хокима, закрепленного за каждой махаллей, на основе обоснованного решения районного (городского) Центра поддержки семейного предпринимательства при наличии конкретного расчета результативности.
6. Фонду реконструкции и развития выделить средства в эквиваленте 100 миллионов долларов США в целях обеспечения финансовым источником налаживания предпринимательской деятельности путем обучения молодежи и женщин профессиям и навыкам предпринимательства. При этом из данных средств направить:
в эквиваленте 9 миллионов долларов США на финансирование мероприятий, предусмотренных абзацем вторым пункта 3 настоящего постановления — Агентству по работе махаллабай и развитию предпринимательства на безвозмездной основе;
в эквиваленте 1 миллиона долларов США на финансирование мероприятий, предусмотренных пунктом 2 настоящего постановления — Агентству по делам молодежи на безвозмездной основе;
в эквиваленте 90 млн долларов США, из них в эквиваленте 45 млн долларов США АКБ «Микрокредитбанк» и в эквиваленте 45 миллионов долларов США АК «Халк банки» на выделение кредитов молодежи и женщинам, успешно окончившим курсы негосударственных образовательных организаций, профессиональных образовательных учреждений, Высшей школы бизнеса и предпринимательства и ее территориальных филиалов по обучению профессии и предпринимательству, получившим специальные сертификаты, на срок 7 лет, включая трехлетний льготный период по ставке 10 процентов годовых.
АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банк» направить данные средства на цели микрокредитования в соответствии с новым порядком, указанным в пункте 5 настоящего постановления.
7. Установить, что начиная с 1 июля 2022 года кредиты за счет государственных целевых ресурсов в рамках программ развития семейного предпринимательства выделяются АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки» лицам, закончившим соответствующие учебные курсы по направлению предпринимательства на основе единой программы микрокредитования.
8. АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки:
в течение 2021 года создать во всех районах и городах республики сеть банковской инфраструктуры, предоставляющей возможность оказания микрофинансовых услуг, в том числе посредством широкого внедрения цифровых технологий;
разработать план мер по созданию Национальной системы микрофинансирования, взяв на себя роль ее оператора, внедрить в ней систему, обеспечивающую участие других кредитных организаций на основе заинтересованности;
внедрить систему полноценной подготовки работников низшего звена банка и клиентоориентированного обслуживания. При этом организовать повышение квалификации и обмен опытом работников в международно признанных зарубежных финансовых институтах, достигших успеха в данной сфере;
наладить взаимный электронный обмен информацией с негосударственными образовательными организациями, профессиональными образовательными учреждениями, Высшей школой бизнеса и предпринимательства и его территориальными филиалами по обучению профессиям и предпринимательству, принимающими участие в программах по микрофинансированию, в целях обмена информацией о лицах, получивших специальные сертификаты.
Министерству финансов обеспечить привлечение в составы правлений АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки» квалифицированных зарубежных специалистов, обладающих достаточным опытом в сфере социально ориентированного микрокредитования.
9. Министерству экономического развития и сокращения бедности и Министерству финансов в срок до 1 января 2021 года разработать новую бизнес-модель АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки» по широкому вовлечению в предпринимательство населения, особенно молодежи и женщин, предусмотрев в ней:
определение в качестве основных показателей эффективности банковской деятельности (KPI) увеличение числа и доли клиентов, получивших микрокредиты, наладивших впоследствии свою стабильную предпринимательскую деятельность и расширивших объем производства или вышедших из списка бедных людей;
осуществление сотрудничества с негосударственными образовательными организациями по обучению профессиям и предпринимательству в рамках программ по микрокредитованию, а также организацию обучения населения финансовой грамотности в целях микрокредитования;
формирование института постоянного наблюдения за предпринимателями, получившими микрокредиты, а также предоставление им консультаций и оказание помощи;
оказание содействия в поиске покупателей и расширении рынков продукции, произведенной клиентами банка.
10. Определить Агентство по работе махаллабай и развитию предпринимательства уполномоченным государственным органом по координации механизмов поддержки предпринимательской деятельности населения, приведенных в настоящем постановлении, в частности работ по обучению и выделению населению микрокредитов. При этом Агентство обеспечивает:
совместно с Высшей школой бизнеса и предпринимательства, а также Министерством занятости и трудовых отношений организацию и координацию работ по обучению населения и предпринимателей предпринимательству, формирование единой системы в данном направлении;
совместно с АКБ «Микрокредитбанк» и АК «Халк банки» внедрение единой «цифровой» системы мониторинга деятельности субъектов предпринимательства, закончивших учебные курсы по предпринимательству и впоследствии получивших микрокредит и ведущих предпринимательскую деятельность;
внесение предложений о совершенствовании и внедрении новых инструментов финансовой и нефинансовой поддержки, стимулирующих развитие и расширение (укрепление) предпринимательской деятельности на основе постоянного мониторинга и анализа;
разработку и реализацию основных направлений и механизмов развития всех видов частного предпринимательства, исходя из задач по обеспечению согласованности и взаимодополняемости мер поддержки в направлении предпринимательства и реформ, реализуемых в отраслях и сферах экономики.
11. Агентству по развитию предпринимательства совместно с Государственной инспекцией по надзору за качеством образования и Министерством юстиции в месячный срок внести в Кабинет Министров порядок формирования электронного реестра негосударственных образовательных организаций, принимающих участие в программах по обучению населения профессиям и предпринимательству, а также компенсации их расходов, затраченных на обучение населения. При этом предусмотреть, в том числе:
внедрение межведомственного электронного взаимодействия между негосударственными профессиональными образовательными организациями и ответственными ведомствами, предоставляющего возможность ведения мониторинга посещаемости учащихся в режиме реального времени и получения сведений о выпускниках, имеющих специальные сертификаты;
регулярную оценку деятельности негосударственных профессиональных образовательных организаций, исходя из их результативности, в том числе начала предпринимательской и профессиональной деятельности выпускников, получивших специальный сертификат как основного критерия;
обеспечение гласности и справедливости при предоставлении компенсаций, создание системы комплаенс-контроля по противодействию коррупции, направленной на предупреждение разных форм злоупотреблений в данном процессе.
12. Принять к сведению, что в постановлении Президента Республики Узбекистан № ПП-4782 от 14 июля 2020 года предусмотрено направление средств Фонда реконструкции и развития в эквиваленте 2 миллионов долларов США организациям, оказывающим микрофинансовые услуги и негосударственным некоммерческим организациям на поддержку их проектов по вовлечению молодежи и женщин в малое предпринимательство.
13. Определить, что данные средства направляются Агентству по работе махаллабай и развитию предпринимательства и расходуются, в порядке эксперимента, на цели государственной поддержки негосударственных некоммерческих организаций, реализующих проекты по обучению и вовлечению в предпринимательство широких слоев населения, в следующем порядке:
для реализации комплексных программ негосударственных некоммерческих организаций, включающих обучение предпринимательству и оказание микрофинансовых услуг широким слоям населения, за счет Агентства по работе махаллабай и развитию предпринимательства на конкурсной основе выделяются заемные средства с процентной ставкой 4 процента годовых на срок 5 лет, включая льготный период один год;
проведение конкурса на выделение заемных средств негосударственным некоммерческим организациям и заключение с ними договоров о социальном партнерстве осуществляются Агентством по работе махаллабай и развитию предпринимательства;
негосударственные некоммерческие организации размещают в микрофинансовые организации часть выделенных им заемных средств на основе договора;
условия и критерии оценки конкурса на выделение заемных средств негосударственным некоммерческим организациям разрабатываются и утверждаются Агентством по работе махаллабай и развитию предпринимательства при участии Общественного фонда по поддержке негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества и независимых экспертов, а также предусматривают оценку предложений на основе таких критериев, как территория и численность населения, охватываемых учебными курсами, процентная ставка микрозайма и качество учебных программ.
Агентству по развитию предпринимательства в месячный срок объявить конкурсы на выделение займа за счет данных средств среди негосударственных некоммерческих организаций.
Министерству экономического развития и сокращения бедности установить мониторинг за эффективным и целевым расходованием выделяемых средств.
14. Установить порядок, в соответствии с которым микрофинансовые организации выделяют широким слоям населения, в том числе молодежи и женщинам микрозаймы за счет заемных средств, предоставляемых негосударственным некоммерческим организациям в соответствии с пунктом 13 настоящего постановления, на следующих условиях:
соответствия заемщика требованиям программ негосударственных некоммерческих организаций, направленных на повышение финансовой грамотности, формирование профессиональных и предпринимательских навыков;
выделения микрозаймов в размере, не превышающем 25 миллионов сумов на одного заемщика в целях развития предпринимательства и получения дохода;
права микрофинансовых организаций на оказание микрофинансовых услуг без обеспечения выполнения заемщиком обязательств в соответствии с договором, в том числе на основе взаимоподдерживающего группового поручительства.
15. Установить, что начиная с 1 января 2021 года:
20 процентов средств государственной пошлины, взимаемых при государственной регистрации субъектов предпринимательства, направляются Торгово-промышленной палате;
17. Министерству экономического развития и сокращения бедности совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.
18. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Премьер-министра Ж.А. Кучкарова и председателя Центрального банка М.Б. Нурмуратова.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
13 октября 2020 г.,
№ ПП-4862