📅 2020-yil 20-oktabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020-yil 20-oktabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020 йил 20 октябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 20 октября 2020 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 20 October 2020 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси
Қонуни
Аҳоли бандлиги тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 28 апрелда қабул қилинган Сенат томонидан 2020 йил 7 августда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда . Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади аҳоли бандлиги соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилик
Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
Ушбу Қонуннинг амал қилиши Ўзбекистон Республикаси фуқароларига, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида доимий яшовчи чет эллик фуқароларга ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга, шунингдек мазкур Қонуннинг 17-бобига мувофиқ меҳнат фаолиятига жалб этиладиган чет эллик фуқароларга нисбатан татбиқ этилади.
Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда аҳоли бандлиги соҳасидаги муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.
3-модда . Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари — ижтимоий ҳимояга муҳтож бўлган ва иш топишда қийналаётган ҳамда меҳнат бозорида тенг шароитларда рақобатлаша олмайдиган шахслар;
банд бўлмаган аҳоли (банд бўлмаган шахслар) — ҳақ тўланадиган ишга ёки иш ҳақи (меҳнат даромади) келтирадиган машғулотга эга бўлмаган шахслар;
«Бандлик хизмати» ахборот тизими — меҳнат органларига мурожаат этган жисмоний ва юридик шахсларга кўрсатилган хизматларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган электрон ахборот тизими;
Бўш (вакант) иш ўринлари миллий базаси — Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексига кирувчи бўш (вакант) иш ўринлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган маълумотларнинг ахборот базаси;
ишсизлик — меҳнат бозорида талабга эга бўлмаган меҳнатга лаёқатли ишчи кучининг мавжудлиги;
ишсизлик нафақаси — ишсиз шахсларни давлат томонидан кафолатланган тарзда пул шаклида қўллаб-қувватлаш тури;
иш ўринларини захирага қўйиш — аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш учун ташкилот (иш берувчи) томонидан иш ўринларини ажратиш;
иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси — иш берувчиларга иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ишга жойлаштириш учун талаб этиладиган ташкилий-техник шартларга мувофиқ, муайян сондаги иш ўринларини ташкил этиш учун бериладиган буюртма;
иш ўринларининг энг кам сони — аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш учун ташкилот ходимларининг рўйхатдаги ўртача сонига нисбатан халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарорлари билан фоизларда белгиланадиган иш ўринларининг энг кам сони;
иш қидираётган шахс — ишга жойлашишда кўмак олиш учун маҳаллий меҳнат органларига мурожаат қилган ва у ерда иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган шахс;
Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизими — меҳнат бозорининг малакали ходимларга бўлган ҳақиқий эҳтиёжлари ҳамда малакали ишчи кучига оид таклифлар таълим ва касбга ўқитиш тизими томонидан мақбул тарзда келишиб олинишини таъминловчи ҳуқуқий ва институционал жиҳатдан тартибга солиш механизмлари йиғиндиси;
касбий стандарт — малака ва билимнинг даражасига, меҳнатнинг мазмунига, сифатига ва шарт-шароитларига доир талабларни белгилайдиган, асосий меҳнат вазифалари тавсифини ва уларни бажариш шартларини ўз ичига олган стандарт;
малака — ходимнинг ёки иш изловчининг тегишли касб (мутахассислик) бўйича унга меҳнат вазифаларини сифатли бажариш имконини берадиган тайёргарлик даражаси, унинг билим, маҳорат ва кўникмалар савияси;
малакани баҳолаш — ходим ёки иш изловчи малакасининг касбий стандарт талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш тартиб-таомили;
мақбул келадиган иш — фуқаро бажаришга қодир бўлган, фуқаронинг олган маълумоти йўналиши ва ихтисослигига, малакасига, касбий тайёргарлигига, иш тажрибасига, соғлиғининг ҳолатига кўра мос келадиган, яшаш жойини ўзгартиришини назарда тутмайдиган, унинг доимий яшаш жойидан унчалик узоқ бўлмаган ҳамда меҳнатга ҳақ тўлашнинг белгиланган энг кам миқдоридан кам бўлмаган иш ҳақини кафолатлайдиган иш;
меҳнат органлари — Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, шунингдек Қорақалпоғистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар камбағалликни қисқартириш ва бандлик бош бошқармалари (бундан буён матнда ҳудудий меҳнат органлари деб юритилади), туманларнинг (шаҳарларнинг) камбағалликни қисқартириш ва бандликка кўмаклашиш бўлимлари (бундан буён матнда маҳаллий меҳнат органлари деб юритилади);
меҳнат ресурслари — меҳнатга лаёқатли ёшдаги, меҳнатга лаёқатли аҳоли ҳамда банд бўлган, меҳнатга лаёқатли ёшдан кичик ва катта шахслар;
меҳнат ресурслари баланси — меҳнат ресурсларининг сонини ва таркибини, шунингдек уларнинг банд бўлган, банд бўлмаган ва иқтисодий жиҳатдан фаол бўлмаган аҳолига тақсимланишини акс эттирувчи кўрсаткичлар тизими;
пенсияолди ёши — шахснинг давлат томонидан белгиланган пенсияга чиқиш ёшидан икки йил олдинги ёшга тўлиши;
ҳақ тўланадиган жамоат ишлари — буюртмачилар-иш берувчилар — маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, вазирликлар, идоралар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, тадбиркорлик субъектлари, бошқа ташкилотлар томонидан ташкил этиладиган, қоида тариқасида, дастлабки касбий тайёргарликни талаб қилмайдиган, ижтимоий фойдали йўналишга эга бўлган ҳамда иш қидираётган шахсларнинг ва ишсиз шахсларнинг вақтинча бандлигини таъминлаш учун маҳаллий меҳнат органлари томонидан бериладиган ишга жойлаштиришга доир йўлланмалар бўйича бажариладиган вақтинчалик меҳнат фаолияти турлари;
«Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси — меҳнат бозори ва бандлик, меҳнат ресурслари баланси, ташкил этилаётган иш ўринлари ҳақидаги холис, мунтазам янгилаб бориладиган маълумотлар базасини ўз ичига олган, иш берувчилар ва ходимларга меҳнат муносабатларини электрон шаклда расмийлаштириш, ишга жойлашишнинг шахсга доир тарихи, бўш (вакант) иш ўринлари, ходимларнинг сон ва сифат таркиби тўғрисидаги маълумотларни шакллантириш ҳамда сақлаш учун майдонча тақдим этадиган электрон ахборот тизими.
4-модда . Бандлик
Бандлик фуқароларнинг қонунчиликда тақиқланмаган, ўз шахсий ва ижтимоий эҳтиёжларини қаноатлантириш билан боғлиқ бўлган, уларга иш ҳақи (меҳнат даромади) келтирадиган фаолиятидир.
Фуқароларга ўзининг ишлаб чиқаришга ва ижодий меҳнатга доир қобилиятларидан фойдаланиш ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган, шу жумладан ҳақ тўланадиган ишни бажариш билан боғлиқ бўлмаган ҳар қандай фаолиятни амалга ошириш бўйича мутлақ ҳуқуқ тегишлидир.
Қуйидаги фуқаролар банд деб ҳисобланади:
меҳнат шартномаси бўйича ҳақ эвазига тўлиқ ёки тўлиқсиз иш вақти шартлари асосида ишлаётган ёхуд касаначилик билан шуғулланаётган, шунингдек ҳақ тўланадиган бошқа ишга, шу жумладан вақтинчалик ишга эга бўлган фуқаролар;
касаллиги, таътилда бўлиши, касбга тайёрлашда, қайта тайёрлашда ёки малака оширишда эканлиги, ишлаб чиқариш тўхтатиб турилганлиги муносабати билан, шунингдек қонунчиликка мувофиқ вақтинча иш жойида бўлмаган ходимнинг иш ўрни сақланиб қоладиган бошқа ҳолларда вақтинча иш жойида бўлмаган фуқаролар;
ҳақ тўланадиган лавозимга сайланган ёки тайинланган фуқаролар;
Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Миллий гвардияси, Давлат хавфсизлик хизмати тизимида, божхона органларида ва бошқа ҳарбий хизмат назарда тутилган идораларда хизматни ўтаётган фуқаролар;
ўзини иш билан мустақил равишда таъминлаётган фуқаролар, шу жумладан ҳунармандлар, оилавий корхоналарнинг иштирокчилари, деҳқон хўжаликларининг, ишлаб чиқариш кооперативларининг аъзолари, фермер хўжаликларининг аъзолари, ўзини ўзи банд қилган шахслар сифатида рўйхатга олинган шахслар, якка тартибдаги тадбиркорлар, шунингдек хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш) бўйича, шу жумладан фуқаровий-ҳуқуқий тусдаги шартномалар бўйича шахсий меҳнати билан иштирок этишга асосланган фаолиятни амалга оширувчи бошқа шахслар;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқаролар;
ўз фаолиятини қонунчиликка мувофиқ амалга ошираётган нодавлат нотижорат ташкилотларида, шу жумладан диний ташкилотларда ишлаётган фуқаролар.
5-модда . Аҳоли бандлиги соҳасидаги асосий принциплар
Аҳоли бандлиги соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
бандлик турини танлашнинг ихтиёрийлиги ва эркинлиги;
аҳоли бандлигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш;
камситишга йўл қўйилмаслиги;
шаффофлик ва очиқлик;
ишсизликдан ҳимоя қилиш ва ишга жойлашишда, касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ҳамда малака оширишдан ўтишда кўмаклашиш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида меҳнат фаолияти билан шуғулланиш, мустақил иш излаш ва ишга жойлашиш учун ҳуқуқни таъминлаш;
касб эгаллаш ва ишга киришдаги, меҳнат қилиш ва бандликни таъминлаш шароитларидаги, меҳнатга ҳақ тўлашдаги, хизмат поғоналари бўйича кўтарилишдаги имкониятлар тенглигининг кафолати;
мажбурий меҳнатни тақиқлаш, яъни бирон-бир жазо қўллаш таҳдиди билан иш бажаришга мажбурлашни тақиқлаш.
2-боб. Аҳоли бандлиги соҳасини тартибга солиш
6-модда . Аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
иш ўринлари ташкил этилишини рағбатлантириш ва аҳоли бандлигига кўмаклашиш, шу жумладан иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини ҳамда иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ҳамда уларнинг малакасини оширишга доир давлат буюртмасини шакллантириш орқали кўмаклашиш;
ишсиз шахсларни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш ва ижтимоий ҳимоя қилиш, ишсизликни камайтириш чораларини кўриш, аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштиришга кўмаклашиш;
ёшларни, айниқса қишлоқ жойлардаги ёшларни, умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари, касб-ҳунар мактаблари, коллежлар, техникумлар, олий таълим муассасалари битирувчиларини ишга жойлаштиришни таъминлаш бўйича чораларни амалга ошириш;
аҳоли бандлиги соҳасида замонавий касбий стандартларни жорий этиш, меҳнатни нормалаштириш ҳамда меҳнатга ҳақ тўлаш механизмларини такомиллаштириш;
аҳоли бандлиги соҳасида аёллар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқлар ҳамда имкониятларни таъминлаш;
ишга жойлаштириш жараёнларига илғор ахборот технологияларини жорий этиш, аҳолининг ишга жойлашишига кўмаклашиш бўйича хизматлар бозорида замонавий инфратузилмани ва рақобат муҳитини яратиш;
Ўзбекистон Республикаси фуқароларига Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлашишида кўмаклашиш, Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш даврида уларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилинишини таъминлаш.
7-модда . Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
аҳоли бандлиги соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ва уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;
аҳоли бандлигига кўмаклашиш, шунингдек ишга жойлашишга муҳтож шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизими самарали ишлашини таъминлаш бўйича чоралар кўради;
аҳоли даромадларининг ўсишини таъминлайдиган муносиб, унумли ва маҳсулдор бандликни рағбатлантириш бўйича чораларни амалга оширади;
ишга жойлаштиришнинг илғор шаклларини жорий этиш бўйича республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг ишини мувофиқлаштиради;
моддий рағбатлантириш механизмларини ва меҳнат шароитларини яхшилаш чораларини кўради;
аҳоли бандлиги соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
8-модда . Аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатли давлат органи
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатли давлат органидир.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги:
аҳоли бандлиги соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;
аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;
аҳоли бандлиги соҳасида республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг фаолиятини ҳамда ҳамкорлигини мувофиқлаштиради;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ишга жойлаштириш, шунингдек аҳолини ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиш жараёнлари мониторингини амалга оширади;
тармоқлар ва ҳудудлар кесимида иш ўринларини ташкил этишга доир ҳар йилги давлат буюртмасини шакллантиради;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ҳамда уларнинг малакасини оширишга доир ҳар йилги давлат буюртмасини шакллантиради;
фуқароларга Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлашишида кўмаклашиш, Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш даврида уларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилинишини, шунингдек Ўзбекистон Республикасига қайтиб келганидан кейин реинтеграция қилинишини таъминлаш бўйича чораларни амалга оширади;
аҳоли бандлиги масалалари юзасидан маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ва маҳаллий меҳнат органларига услубий ҳамда амалий ёрдам кўрсатади;
ишга жойлашишга муҳтож бўлган шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштиради;
ишга жойлаштириш жараёнларига илғор ахборот технологияларини жорий этади, «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексининг ишлашини таъминлайди;
аҳоли бандлигига кўмаклашиш бўйича хизматлар бозорида замонавий инфратузилмани ва рақобат муҳитини яратади;
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрини, Касбий стандартларнинг миллий регистрини, Меҳнатни муҳофаза қилиш соҳасидаги хизматлар бозори профессионал иштирокчиларининг ягона реестрини, Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистрини шакллантиради ҳамда юритади;
аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;
аҳоли бандлиги соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
9-модда . Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Миграция агентлигининг аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Миграция агентлиги (бундан буён матнда Миграция агентлиги деб юритилади):
меҳнат мигрантларини жалб қилиш учун ўз мамлакатининг ваколатли органларида расман рўйхатга олинган ёки аккредитациядан ўтказилган чет эл иш берувчилари билан битимлар тузади;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун фуқароларни уюшган ҳолда ишга қабул қилиш бўйича хизматлар кўрсатиш учун чет эл иш берувчилари билан шартномалар тузади;
Ўзбекистон Республикаси фуқароларини Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш шарт-шароитлари мониторинги ва назоратини амалга оширади;
меҳнат мигрантлари ишга жойлаштириладиган давлатда уларга ходимларнинг тегишли тоифаси учун белгиланган иш ҳақидан кам бўлмаган даражада иш ҳақини таъминлаш нормаларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;
ишга жойлаштириладиган давлатда белгиланган муносиб яшаш ва ишлаш шарт-шароитларини таъминлаш нормаларига риоя этилиши юзасидан мониторингни амалга оширади.
Миграция агентлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
10-модда . Ҳудудий ва маҳаллий меҳнат органларининг аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатлари
Ҳудудий меҳнат органлари:
тегишли ҳудудда республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг аҳоли бандлиги соҳасидаги фаолиятини ҳамда ҳамкорлигини мувофиқлаштиради;
аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир ҳудудий дастурларнинг бажарилиши юзасидан мониторингни, иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ишга жойлаштириш, шунингдек аҳолини ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиш жараёнлари мониторингини амалга оширади;
тегишли ҳудудда тармоқлар ва туманлар (шаҳарлар) кесимида иш ўринларини ташкил этишга доир ҳар йилги давлат буюртмасини шакллантиради;
тегишли ҳудудда иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир ҳар йилги давлат буюртмасини шакллантиради;
аҳоли бандлиги масалалари юзасидан маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ва маҳаллий меҳнат органларига услубий ҳамда амалий ёрдам кўрсатади;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги тузилмасига кирадиган ишсиз шахсларни ва банд бўлмаган аҳолини касб-ҳунарга ўқитиш марказларига, «Ишга марҳамат» мономарказларига (бундан буён матнда касбга ўқитиш марказлари деб юритилади), бошқа ўқув муассасаларига, ташкилотларга, шу жумладан белгиланган тартибда аккредитация қилинган нодавлат касб-ҳунар таълими марказларига (бундан буён матнда касб-ҳунар таълими муассасалари деб юритилади) қонунчиликда белгиланган тартибда грантлар ажратади;
тегишли ҳудудда аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади.
Маҳаллий меҳнат органлари:
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ишга жойлаштириш, шунингдек аҳолини ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиш юзасидан чоралар кўради;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш учун касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) билан тўғридан-тўғри шартномалар тузади;
иш қидираётган шахсларни рўйхатга олади, уларни ишсиз шахслар деб эътироф этиш тўғрисида қарор қабул қилади, уларга ёрдам кўрсатади, ишсиз шахсларга ишсизлик нафақаларини тайинлайди ҳамда тўлайди;
аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир ҳудудий дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади, уларнинг бажарилиши юзасидан мониторингни амалга оширади;
ташкилотлар учун иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш тўғрисида таклифлар ишлаб чиқади ва халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларига кўриб чиқиш учун киритади, шунингдек аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларидан бўлган шахсларни захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштириш учун ташкилотларга юборади;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ҳақ тўланадиган жамоат ишларига белгиланган тартибда юборади;
юридик ва жисмоний шахсларга қонунчиликда белгиланган тартибда субсидиялар тайинлайди;
касбга ўқитиш марказларига (касб-ҳунар таълими муассасаларига) қонунчиликда белгиланган тартибда грантлар ажратиш учун талабномалар шакллантиради;
комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича секторлар билан аҳоли бандлиги соҳасида ҳамкорлик қилади;
иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси бажарилиши мониторингини амалга оширади;
тегишли ҳудудда иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишга доир ҳар йилги давлат буюртмасини шакллантиришда иштирок этади;
коворкинг-марказларининг ва маҳаллий меҳнат органлари ҳузуридаги «Меҳнат гузари» ишсиз аҳоли бандлигига кўмаклашиш маҳалла марказларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;
халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш бўйича қарорлари бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.
11-модда . Республика ижро этувчи ҳокимият органларининг аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатлари
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари:
меҳнат бозорини ривожлантиришни, аҳоли бандлигини таъминлайдиган тузилмавий, молиявий, кредит, инвестицияга оид ва солиқ сиёсатини амалга оширишга доир чора-тадбирларни ишлаб чиқади;
меҳнат бозори ва аҳоли бандлигига оид таҳлилий тадқиқотларни, прогнозлашни, бу соҳадаги давлат статистика ҳисобини ва ҳисоботини амалга оширади;
аҳоли бандлиги соҳасидаги тармоқ дастурларини, янги ишлаб чиқариш қувватларини ва иш ўринларини ташкил этиш бўйича инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;
тегишли давлат кафолатларини, шунингдек фуқароларнинг аҳоли бандлиги соҳасидаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг ҳимоя қилинишини таъминлайди;
қўшимча иш ўринлари ташкил этилишига, меҳнат шароитлари яхшиланишига кўмаклашади;
белгиланган тартибда касбий стандартларни ва малака талабларини ишлаб чиқади ҳамда кейинчалик рўйхатдан ўтказиш учун киритади.
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
12-модда . Маҳаллий ижро ҳокимияти органларининг аҳоли бандлиги соҳасидаги ваколатлари
Маҳаллий ижро ҳокимияти органлари:
тегишли ҳудудда аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишларини амалга оширади;
аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир ҳудудий дастурларни, янги ишлаб чиқариш қувватларини ва иш ўринларини ташкил этишга доир ҳудудий инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқади ҳамда уларнинг бажарилишини таъминлайди;
иш ўринлари ташкил этилишини ва аҳоли бандлигининг ўсишини рағбатлантириш, ишсизлик даражасини камайтириш, аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга оширади;
аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир дастурлар прогноз параметрларининг бажарилишини таъминлайди;
янги иш ўринлари ташкил этилишини рағбатлантириш бўйича ҳудудий жамғармалар фаолиятини бошқаришни амалга оширади, шу жумладан тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш учун тижорат банкларида кредит линияларини очиш чораларини кўради;
аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш учун давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкилотларни ташкил этади;
оилавий тадбиркорликни, ҳунармандчиликни, томорқа хўжаликларидаги қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришларини, касаначиликни ривожлантиришга кўмаклашади;
умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари, касб-ҳунар мактаблари, коллежлар, техникумлар, олий таълим муассасалари битирувчилари бандлигини таъминлаш бўйича чоралар кўради;
энг кам иш ўринлари сонини белгилайди;
меҳнат бозорини барқарорлаштиришга, шу жумладан ходимларнинг оммавий равишда ишдан озод этилишининг олдини олишга, устувор ривожлантириш ҳудудларини аниқлашга кўмаклашадиган тадбирларни ишлаб чиқади ва амалга оширади.
Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
13-модда . Иш берувчиларнинг аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этиши
Ўзбекистон Республикасида иш берувчилар аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда қуйидагилар орқали иштирок этади:
иш ўринларини захирага қўйиш ҳамда аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини захирага қўйилган иш ўринларига ишга жойлаштириш;
бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги тўғрисидаги маълумотларни ҳар ойда, шунингдек ходимларнинг ишдан бўлғуси озод этилиши тўғрисидаги ахборотни ҳар бир ходимни кўрсатган ҳолда, улар ишдан озод этилишидан камида икки ой олдин «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси орқали электрон тарзда маҳаллий меҳнат органларига тақдим этиш;
меҳнат муносабатларини тартибга солувчи шартномалар ва келишувлар шартларини бажариш;
ходимларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш учун шароитлар яратиш;
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасига ижтимоий солиқни тўлаш орқали молиявий ажратмалар ажратиш;
аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир дастурларни амалга оширишда иштирок этиш;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ҳақ тўланадиган жамоат ишларига уларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш учун маблағларнинг ўрнини Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси ҳисобидан тўлиқ ёки қисман қоплаган ҳолда жалб этиш.
Бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар иш берувчи томонидан маҳаллий меҳнат органига ҳар бир ҳисобот ойининг охиридаги ҳолатга кўра «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси орқали электрон тарзда тақдим этилади. Бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар Бўш (вакант) иш ўринлари миллий базасига киритилади.
Ходимларнинг ишдан бўлғуси озод этилиши тўғрисидаги ахборотда ишдан озод этиладиган ходимларнинг шахсий рўйхати ишдан озод этиладиган ҳар бир ходимнинг касби, мутахассислиги, малакаси ва меҳнатига ҳақ тўлаш миқдори, шунингдек ходимларни озод этишни амалга ошириш мўлжалланган муддатлар мажбурий тартибда кўрсатилади.
Иш берувчиларнинг аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари учун иш ўринларининг белгиланган энг кам миқдоридан ортиқ қўшимча иш ўринларини ташкил этиш, шунингдек уларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир харажатлари Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузуридаги янги иш ўринларини ташкил этишни рағбатлантириш ҳудудий жамғармаларининг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан компенсация қилинади.
Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари учун ташкил этилган ёки захирага қўйилган иш ўринларини қисқартириш ёки тугатиш касаба уюшмалари ёхуд ходимларнинг бошқа вакиллик органлари билан келишилган ҳолда амалга оширилади.
14-модда . Хусусий бандлик агентликларининг аҳоли бандлигига кўмаклашишда иштирок этиши
Хусусий бандлик агентликлари иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга иш танлаш ҳамда ишга жойлаштириш, иш берувчиларга кадрларни танлаш бўйича хизматлар кўрсатади, шунингдек ишга жойлаштириш соҳасида ахборот ва маслаҳат хизматларини тақдим этади.
Хусусий бандлик агентликлари қуйидаги хизмат турларини кўрсатади:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида иш қидираётган шахслар ва ишсиз шахслар учун иш танлаш;
иш берувчилар учун кадрлар танлаш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ишга жойлаштириш;
ишга жойлаштириш соҳасида ахборот ва маслаҳат хизматлари.
Хусусий бандлик агентликларининг фаолияти «Хусусий бандлик агентликлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тартибга солинади.
15-модда . Ишга жойлаштириш бўйича агентлар
Ишга жойлаштириш бўйича агентлар аҳолининг ишга жойлашишига кўмаклашишга доир ишларни маҳаллий меҳнат органлари билан тузилган шартномалар асосида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда бажарувчи жисмоний шахслардир.
Ишга жойлаштириш бўйича агентларга аҳолини ишга жойлаштиришга кўмаклашганлик учун Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланадиган тартибда ҳамда миқдорларда рағбатлантирувчи хусусиятга эга тўловлар амалга оширилади.
16-модда . Аутстаффинг хизматлари
Аутстаффинг иш берувчи томонидан ўз ходимларини уларнинг розилиги билан бошқа юридик шахсларга ушбу ходимлар томонидан иш берувчи ва унинг ходими ўртасида тузилган меҳнат шартномаларида, шунингдек жамоа келишувларида белгиланган меҳнат вазифаларини бажариш учун вақтинчалик юбориш йўли билан кўрсатиладиган хизматлар туридир.
Аутстаффинг хизматлари иш берувчи ва бошқа юридик шахс ўртасида тузилган шартнома асосида кўрсатилади.
Ходимлар аутстаффинг хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ меҳнат вазифаларини улар иш берувчи томонидан қайси юридик шахсга юборилган бўлса, ўша юридик шахснинг манфаатларини кўзлаб, унинг бошқаруви ва назорати остида амалга оширади. Ходимлар меҳнатига ҳақ тўлаш иш берувчи томонидан амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида рўйхатдан ўтган юридик шахслар аутстаффинг хизматлари кўрсатиш ҳуқуқига эга. Иш берувчи томонидан ўз ходимларини улар меҳнат вазифаларини Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бажариш учун юбориш билан боғлиқ аутстаффинг хизматлари кўрсатилишига йўл қўйилмайди.
Аутстаффинг хизматлари кўрсатиш тартиби ва аутстаффинг хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномалар бўйича бажарилишига йўл қўйилмайдиган ишлар турларининг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
17-модда . Касаба уюшмаларининг, улар бирлашмаларининг аҳоли бандлигини таъминлашда иштирок этиши
Касаба уюшмалари, уларнинг бирлашмалари аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқишда иштирок этиш, бандликни таъминлаш бўйича, шу жумладан янги иш ўринларини ташкил этиш ва мавжудларини сақлаб қолиш, ташкилотлар фаолиятини яхшилаш, ходимларнинг оммавий равишда ишдан бўшатилишининг олдини олиш бўйича чора-тадбирларни таклиф этиш ҳуқуқига эга.
Иш берувчи камида икки ой олдин тегишли касаба уюшмасига ёки ходимларнинг манфаатларини ифодаловчи касаба уюшмалари бирлашмасига ходимлар оммавий равишда ишдан бўшатилиши мумкинлиги ҳақида ахборот тақдим этади ва ишдан бўшатиш оқибатларини юмшатишга қаратилган маслаҳатлашувлар ўтказади.
Касаба уюшмалари, уларнинг бирлашмалари иш берувчининг ходимларни оммавий равишда ишдан бўшатилиш ҳақидаги қарорини олти ойгача бўлган муддатга тўхтатиб туриш тўғрисидаги таклифни маҳаллий давлат ҳокимияти органларига кўриб чиқиш учун киритиш ҳуқуқига эга.
Жамоа шартномасида ёки келишувда назарда тутилган ҳолларда, тегишли касаба уюшмасининг ёки бошланғич касаба уюшмаси ташкилотининг олдиндан берилган розилигисиз меҳнат шартномасини иш берувчининг ташаббуси билан тугатишга, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, йўл қўйилмайди.
Касаба уюшмалари, уларнинг бирлашмалари аҳолини иш билан таъминлаш соҳасидаги бошқа тадбирларда ҳам «Касаба уюшмалари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ иштирок этиши мумкин.
18-модда . Ходимларни оммавий равишда ишдан бўшатиш
Ходимларни оммавий равишда ишдан бўшатиш мезонлари жумласига қуйидагилар киради:
а) ходимларининг сони йигирма нафар ва ундан ортиқ бўлган ҳар қандай ташкилий-ҳуқуқий шаклдаги ташкилотни (унинг алоҳида бўлинмасини) тугатиш;
б) ходимлар сонининг (штатининг) қуйидаги миқдорда:
ўттиз календарь кун ичида эллик нафар ва ундан ортиқ ходимнинг;
олтмиш календарь кун ичида икки юз нафар ва ундан ортиқ ходимнинг;
тўқсон календарь кун ичида беш юз нафар ва ундан ортиқ ходимнинг қисқариши.
Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари ходимларни оммавий равишда ишдан бўшатиш тўғрисидаги қарорларни маҳаллий меҳнат органларининг тақдимномалари бўйича ёки мустақил равишда олти ойгача муддатга тўхтатиб туриши мумкин, бунда бир вақтнинг ўзида ушбу кечиктириш туфайли кўрилган зарар ташкилотларга қисман ёки тўлиқ компенсация қилинади.
Маҳаллий меҳнат органлари ишдан оммавий равишда ишдан бўшатилаётган ходимларга ишга жойлашиш ва бандликни таъминлашда, шу жумладан бепул касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва малака оширишга юбориш орқали кўмаклашади.
3-боб. Субсидиялар, грантлар, кредит линиялари
19-модда . Субсидиялар
Субсидия бандликни рағбатлантириш ва тадбиркорликка жалб этиш учун вазирликлар ва идораларнинг маблағлари ҳисобидан кўрсатиладиган молиявий кўмакдир.
Субсидияларнинг турлари ва уларни тақдим этиш тартиби қонунчилик билан белгиланади.
20-модда . Грантлар
Грант иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш учун Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан ажратиладиган пул маблағлари ва моддий ресурслардир.
Грантлар касбга ўқитиш марказларига (касб-ҳунар таълими муассасаларига) қуйидагиларни молиялаштириш учун ажратилади:
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни, айниқса, меҳнат миграциясидан қайтиб келган фуқароларни, кам таъминланган оилалардан бўлган хотин-қизларни касбга тайёрлаш харажатларини;
касбга ўқитиш марказларида (касб-ҳунар таълими муассасаларида) фермер хўжаликларининг раҳбарлари ва ходимларини, деҳқон хўжаликларининг раҳбарлари ва аъзоларини, томорқа ер участкалари эгаларини агротехнологиялар, боғдорчилик, сабзавотчилик, чорвачилик, паррандачилик, балиқчилик ва асаларичилик соҳасида касбга тайёрлашни, қайта тайёрлашни ҳамда уларнинг малакасини оширишни.
Грантлар фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун уюшган ҳолда ишга қабул қилиш доирасида фуқароларни тадбиркорлик кўникмалари, хорижий тиллар ва касбга ўқитиш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш учун касбга ўқитиш марказларига (касб-ҳунар таълими муассасаларига), шунингдек ишлаб чиқаришнинг ўзида ўқитиш учун ташкилот ҳамда «уста-шогирд» мактабларига ҳам ажратилади.
Грант ажратилиши учун талабнома меҳнат бозорининг эҳтиёжлари ҳисобга олинган ҳолда, маҳаллий меҳнат органлари томонидан шакллантирилади ва ҳудудий меҳнат органларига кўриб чиқиш учун юборилади. Талабномага касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака оширишдан ўтишни хоҳловчи шахсларнинг рўйхати илова қилинади.
Грант асосида касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малака оширишни касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) амалга ошириши мумкин.
Касбга тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва малака оширишни молиялаштириш ҳудудий меҳнат органлари ҳамда касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) ўртасида тузилган шартномалар асосида амалга оширилади.
21-модда . Кредит линиялари
Кредит линиялари тижорат банкига тадбиркорлик субъектларини кредитлаш учун фақат мақсадли асосда, кредит суммасини банкнинг балансида акс эттирган ҳолда ажратиладиган маблағлардир.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан кредит линиялари тижорат банкларида кейинчалик улар томонидан янги иш ўринлари ташкил этилишини назарда тутувчи лойиҳаларни амалга оширишга микрокредитлар ажратиш учун очилади.
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузуридаги янги иш ўринлари ташкил этилишини рағбатлантириш ҳудудий жамғармалари ҳисобидан кредит линиялари тижорат банкларида қуйидагилар учун:
тадбиркорлик субъектларининг барқарор иш ўринлари ташкил этилишини, айниқса қишлоқ жойларда ташкил этилишини назарда тутувчи фаолиятини кредит билан қўллаб-қувватлаш;
меҳнат ресурслари ортиқ даражада бўлган ҳудудларда давлат-хусусий шериклик шартлари асосида янги иш ўринлари ташкил этилишини назарда тутувчи корхоналар ташкил этиб, ҳудудий жамғармаларнинг ташкил этилган корхоналардаги улушини кейинчалик хусусий шерикларга реализация қилиш;
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раисининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг қарорларига биноан янги иш ўринларини ташкил этишга ҳамда аҳоли бандлигини таъминлашга қаратилган бошқа тадбирларни амалга ошириш учун очилади.
4-боб. Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси
22-модда . Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини шакллантириш
Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси Ўзбекистон Республикасининг инвестиция дастурига, ҳудудларни комплекс ривожлантиришга доир дастурларга ва модернизация қилишга доир тармоқ дастурларига (бундан буён матнда ривожлантириш дастурлари деб юритилади) киритилган лойиҳаларни амалга ошириш учун зарур бўлган иш ўринлари сонининг республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан тайёрланган прогнози асосида шакллантирилади.
Келгуси йил учун иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси ривожлантиришга доир дастурларнинг аниқ йўналтирилган қисмига киритилган лойиҳаларни амалга ошириш учун, шунингдек ишсиз шахсларнинг ва банд бўлмаган шахсларнинг ишга жойлаштирилишини таъминлаш учун меҳнат ресурсларини жалб этиш эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда шакллантирилади.
Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси ривожланиш дастурларига киритилган лойиҳаларни амалга ошириш доирасида молиялаштириш манбалари билан таъминланиши, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети, бюджетдан ташқари жамғармалар маблағлари, жалб этилган чет эл инвестициялари, тижорат банкларининг кредитлари, ташкилотларнинг ўз маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан таъминланиши керак.
23-модда . Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини шакллантириш тартиби
Ташкилотлар ривожлантириш дастурлари амалга оширилишининг жорий ҳолатини ва истиқболларини таҳлил қилиш натижалари асосида юқори турувчи республика ижро этувчи ҳокимият органларига ҳамда бошқа ташкилотларга иш ўринларини ташкил этишга бўлган эҳтиёжнинг дастлабки параметрларини ҳар йили 1 октябрга қадар тақдим этади.
Иш ўринларини ташкил этишга бўлган эҳтиёжнинг дастлабки параметрлари:
янги ишлаб чиқариш қувватлари ишга туширилиши ёки фаолият кўрсатаётган ишлаб чиқариш қувватлари кенгайтирилиши;
хизматлар кўрсатиш ва сервис соҳаси янги объектларининг ишга туширилиши, янги уй-жой, ишлаб чиқариш, ижтимоий ва бозор инфратузилмаси объектлари қурилиши;
қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши ҳажмларининг кенгайтирилиши;
аҳоли тадбиркорлик фаоллигининг ўсиши ва янги тадбиркорлик субъектлари ташкил этилиши;
хусусийлаштирилган ташкилотларни ривожлантиришга доир инвестиция лойиҳалари амалга оширилиши муносабати билан зарур иш ўринлари сонини аниқлаш асосида ҳисоб-китоб қилинади.
Маҳаллий ижро ҳокимияти органлари иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини ривожлантириш дастурларидан келиб чиққан ҳолда шакллантиради. Иш ўринларини ташкил этишга бўлган эҳтиёжнинг дастлабки параметрлари маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан шакллантирилади, аниқлаштирилади ва тасдиқлаш учун халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларига киритилади.
Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини маҳаллий ижро ҳокимияти органлари томонидан шакллантириш тегишли ҳудудда фаолият кўрсатаётган ташкилотларнинг ишлаб чиқариш (товарлар, ишлар, хизматлар) ҳажмини кенгайтириш ва кўпайтириш учун кадрларга бўлган эҳтиёж таҳлили асосида амалга оширилади.
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, шунингдек маҳаллий ижро ҳокимияти органлари иш ўринларини ташкил этишга бўлган эҳтиёжнинг дастлабки параметрлари асосида иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини ҳар йили 1 ноябрдан кечиктирмай кўриб чиқади ва тасдиқлайди ҳамда уни Аҳоли бандлигига кўмаклашиш давлат дастури лойиҳасига киритиш учун Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлигига юборади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасининг ҳар йили 20 ноябрга қадар кўриб чиқилишини ва Аҳоли бандлигига кўмаклашиш давлат дастури лойиҳасига киритилишини таъминлайди.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Аҳоли бандлигига кўмаклашиш давлат дастури лойиҳасини ҳар йили 1 декабрдан кечиктирмай Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритади.
24-модда . Давлат буюртмасига мувофиқ иш ўринлари ташкил этилишини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш
Иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмасини олган ташкилотларга Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан ссуда ажратилиши мумкин.
Ссуда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан уч йилгача бўлган муддатга, миллий валютада берилади.
Ссуда миқдори иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси дастурига кўра ташкил этиладиган битта иш ўрни учун ҳисоблаганда базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик бараваридан ошиб кетиши мумкин эмас.
Ссуда ажратилиши учун ташкилот:
иш ўринларини ташкил этишга доир давлат буюртмаси дастурига, шунингдек аҳоли бандлигига кўмаклашиш ҳудудий дастурларига киритилган бўлиши;
солиқ бўйича қарздорликка, тижорат банкларининг кредитлари бўйича кечиктирилган қарздорликка эга бўлмаслиги керак.
Ссуда ажратилиши тўғрисидаги қарорни тайёрлаш учун ташкилот Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:
ссуда олиш учун аризани;
ссуда берилиши мақсадга мувофиқлигининг техник-иқтисодий асоси ва унинг қайтарилиши кафолатларини;
ссуданинг қайтарилиш таъминоти, шу жумладан гаров, кафиллик, банк кафолати ёки қонунчиликда назарда тутилган бошқа таъминот турини.
Тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилиш асосида Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ссуда ажратиш ҳақида ёки уни ажратишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ссуда берилишини қуйидаги ҳолларда рад этишга ҳақли:
ушбу модданинг бешинчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар ариза берувчи томонидан тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаганда;
ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлганда.
Ссуда бериш рад этилган тақдирда, ариза берувчига рад этиш сабаблари кўрсатилган хабарнома бир иш куни ичида юборилади.
Ссуда олишга доир имтиёзли ҳуқуқ банд бўлмаган шахслар учун иш ўринларини ташкил этаётган, шунингдек ишсизлик даражаси барқарор тарзда юқори бўлган ҳудудларда фаолият кўрсатаётган ташкилотларга берилади.
5-боб. Маҳаллий меҳнат органлари томонидан иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга хизматлар кўрсатиш
25-модда . Маҳаллий меҳнат органлари томонидан иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга кўрсатиладиган хизматлар турлари
Маҳаллий меҳнат органлари томонидан иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга уларнинг хоҳишига кўра хизматларнинг қуйидаги турлари таклиф этилади:
аҳоли бандлиги масалалари бўйича маслаҳатлар бериш;
мурожаат этган шахснинг касбий тайёргарлигига, иш тажрибасига ва меҳнат стажига, ёшига, соғлиғининг ҳолатига мувофиқ мақбул келадиган ишни таклиф этиш (мавжуд бўлган тақдирда), шунингдек Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун фуқароларни уюшган ҳолда ишга қабул қилиш доирасида мақбул келадиган ишни излаш;
захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштириш;
«Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг талабномаси асосида маҳаллий меҳнат органларига рўйхати тақдим этилган, тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган, тегишли билим ва кўникмаларга эга бўлган хотин-қизларни йўлланма бўйича давлат ташкилотларига (бундан «Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 3-моддаси биринчи қисмида ва иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган лавозимлар мустасно) ҳамда давлат улуши эллик фоиз ва ундан юқори бўлган ташкилотларга ишга жойлаштириш;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси маблағлари ёки қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан ҳақ тўланадиган жамоат ишларига юбориш;
тадбиркорликка жалб этиш, ўзини ўзи мустақил равишда банд қилишни ривожлантиришга доир фаолиятни ташкил этиш орқали бандликка кўмаклашиш;
касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва малака оширишга юбориш;
касбий малакани баҳолаш;
аҳоли бандлигини таъминлашга қаратилган лойиҳаларни амалга оширишга микрокредитлар олиш учун тавсиялар бериш.
Маҳаллий меҳнат органлари иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга қонунчиликка мувофиқ бошқа турдаги хизматларни ҳам кўрсатиши мумкин.
Аҳолига, ташкилотларга ва бошқа иш берувчиларга меҳнат органлари томонидан кўрсатиладиган, шу жумладан меҳнат бозори ҳолати ҳақида хабардор қилиш бўйича хизматлар бепул тақдим этилади.
26-модда . Иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга хизматлар кўрсатувчи маҳаллий меҳнат органлари ходимларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга хизматлар кўрсатувчи маҳаллий меҳнат органи ходимлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
иш қидираётган шахслардан ва ишсиз шахслардан уларнинг аввалги меҳнат фаолиятига, маълумотига, оилавий аҳволига, даромадлари (яшаш учун маблағлари) манбаларига тааллуқли маълумотларни ҳамда маҳаллий меҳнат органининг ушбу шахсларга нисбатан қабул қилинадиган қарорига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа маълумотларни сўраб олиш;
иш қидираётган шахс ва ишсиз шахс томонидан тақдим этилган, ишсизлик нафақасини тайинлаш ва тўлашга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган маълумотларнинг тўғрилиги ҳамда ишончлилигини текшириш;
ўз ваколати доирасида мулкчилик шаклидан қатъи назар ташкилотлардан, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан ишсизлик нафақасини олувчи шахсларга тааллуқли маълумотларни сўраб олиш;
иш қидираётган шахснинг ва ишсиз шахснинг розилиги билан унинг уй хўжалигига банд бўлмаган аҳолини ҳисобга олиш мақсадида ташриф буюриш.
Иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга хизматлар кўрсатувчи маҳаллий меҳнат органининг ходимлари:
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни тезроқ ишга жойлаштириш, шунингдек уларнинг ижтимоий ҳимояланганлигини таъминлаш учун барча саъй-ҳаракатларни ишга солиши;
маслаҳат олиш учун меҳнат органларига мурожаат этган шахсларни рўйхатга олишни амалга ошириши, «Бандлик хизмати» ахборот тизимининг зарур рўйхатга олиш ҳамда ҳисобга олиш бўлимларини, шунингдек сўровномани ўз вақтида ва тўғри тўлдириши;
шахсга доир маълумотларнинг ва маслаҳат жараёнида олинган маълумотларнинг махфийлигини таъминлаши, улардан фақат хизмат мақсадларида фойдаланиши;
иш қидираётган шахслар ва ишсиз шахслар билан белгиланган тартибда мунтазам учрашувлар (мулоқотлар) ўтказиши шарт.
27-модда . Иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга маслаҳат бериш
Маҳаллий меҳнат органлари ходимлари маслаҳат бериш чоғида иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга:
аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчилик;
бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги, шу жумладан тегишли ҳудудда жойлашган ташкилотларда бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги, бўш (вакант) иш ўринларидаги меҳнатга ҳақ тўлаш миқдори ва бошқа меҳнат шароитлари;
янгидан ташкил этиладиган иш ўринлари ва ривожлантириш дастурлари;
касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малака оширишдан ўтиш имкониятлари ҳамда шартлари;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларида иштирок этиш имкониятлари;
иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга тақдим этиладиган ижтимоий кафолатлар ва меҳнат тўғрисидаги қонунчиликнинг нормалари;
захирага қўйиладиган иш ўринларига жойлаштириш тартиби;
ўзини ўзи банд қилган шахс мақомини олиш тартиби;
субсидиялар ва грантлар;
хусусий тадбиркорлик ишини ташкил этиш имкониятлари, стартап-лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш чоралари, шунингдек намунавий бизнес-режалар;
аҳоли бандлигини таъминлашга қаратилган лойиҳаларни микрокредитлаш дастурлари;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида уюшган ҳолда ишга олиш бўйича вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш имкониятлари;
хусусий бандлик агентликлари;
иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга маҳаллий меҳнат органлари томонидан кўрсатиладиган хизматларнинг бошқа турлари тўғрисида ахборот тақдим этади.
Мурожаат этган шахсга у белгилаган масала бўйича тўлиқ маълумот бериш имкони бўлмаган тақдирда, маҳаллий меҳнат органининг ходими такроран маслаҳат бериш куни ва вақтини белгилаши керак.
6-боб. Иш қидираётган шахсларни маҳаллий меҳнат органлари томонидан рўйхатга олиш ва ҳисобдан чиқариш
28-модда . Иш қидираётган шахслар сифатида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатга олиниши лозим бўлган шахсларнинг тоифалари
Қуйидагилар иш қидираётган шахслар сифатида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатга олиниши мумкин:
ишга ёки иш ҳақи (меҳнат даромади) келтирадиган машғулотга эга бўлмаган, ўн олти ёшдан катта бўлган шахслар;
ўзи билан тузилган меҳнат шартномаси Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг тегишли моддаларида кўрсатилган ҳолатлар бўйича бекор қилиниши мумкин бўлган (меҳнат шартномаси келгусида бекор қилиниши тўғрисида огоҳлантирилган) шахслар;
тиббий-ижтимоий эксперт комиссияси хулосасига кўра меҳнат фаолиятини амалга ошириш имкониятига эга ногиронлиги бўлган шахслар;
ёшидан қатъи назар, меҳнат фаолиятини қайта тикламоқчи (давом эттирмоқчи) бўлган пенсионерлар;
иш жойини ёки касбини ўзгартиришни хоҳловчи шахслар;
доимий иш жойига эга бўлишни хоҳловчи, бир марталик, вақтинча ва мавсумий ишларда банд бўлган шахслар;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларида ва қишлоқ хўжалигида мавсумий ишларда иштирок этишни хоҳловчи шахслар;
«Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг талабномаси асосида маҳаллий меҳнат органларига рўйхати тақдим этилган, тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган, тегишли билим ва кўникмаларга эга бўлган хотин-қизлар.
Ишга жойлашишга муҳтож бўлган шахсларнинг бошқа тоифалари ҳам иш қидираётган шахслар сифатида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатга олиниши мумкин.
29-модда . Иш қидираётган шахсларни рўйхатга олиш тартиби
Иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олиш маҳаллий меҳнат органининг масъул ходими томонидан амалга оширилади.
Иш қидираётган шахслар маҳаллий меҳнат органига паспортини ёки идентификацияловчи ID-картасини ёхуд шахсини тасдиқловчи бошқа ҳужжатни тақдим этган ҳолда мурожаат қилади.
Иш қидираётган шахсларнинг иш стажи, маълумоти (мавжуд бўлган тақдирда), иш ҳақи тўғрисидаги маълумотлар ҳамда бошқа маълумотлар маҳаллий меҳнат органи томонидан масъул давлат органлари ва ташкилотлардан мустақил равишда, шу жумладан «Рақамли ҳукумат» тизими идоралараро интеграциялашув платформаси орқали сўраб олинади.
Иш қидираётган шахслар маҳаллий меҳнат органларига касби ёки касбий малакаси мавжудлигини тасдиқловчи ҳужжатни ёки унинг кўчирма нусхасини (касби ёки касбий малакаси мавжуд бўлган тақдирда) тақдим этиши мумкин.
«Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг талабномаси асосида маҳаллий меҳнат органларига рўйхати тақдим этилган, тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган, тегишли билим ва кўникмаларга эга бўлган хотин-қизлар иш қидираётган шахслар сифатида ўз мурожаатисиз рўйхатга олинади. Бундай шахслар ҳақидаги маълумотлар (иш стажи, маълумоти (мавжуд бўлган тақдирда), иш ҳақи ва бошқалар) ҳамда уларнинг етарли билим ва кўникмаларга эга эканлигини тасдиқловчи ҳужжатлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари томонидан маҳаллий меҳнат органларига «Ягона миллий ижтимоий ҳимоя» ахборот тизими орқали юборилади.
Зарур бўлганда, маҳаллий меҳнат органи электрон сўров юбориш орқали масъул ташкилотлардан қуйидаги маълумотларни олиши мумкин:
тиббий-ижтимоий эксперт комиссияларидан — тавсия этилаётган меҳнатнинг хусусияти ва шароитлари тўғрисидаги хулосани (ногиронлиги бўлган шахсларга нисбатан);
соғлиқни сақлаш муассасаларидан — тиббий хулосаларни ва бошқа тасдиқловчи ҳужжатларни (соғлиғининг ҳолатига кўра меҳнат фаолиятида чекловлар мавжуд бўлган шахсларга нисбатан);
жазони ижро этиш муассасаларидан — шахснинг жазони ижро этиш муассасасидан озод этилганлиги тўғрисидаги маълумотномани (жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган шахсларга нисбатан);
фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органларидан — болаларининг туғилганлиги тўғрисидаги гувоҳномаларнинг кўчирма нусхаларини (қарамоғида болалари бўлган шахсларга нисбатан);
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг туман (шаҳар) бўлимларидан — қонунчиликда белгиланган пенсияларни олмаётганлиги тўғрисидаги маълумотномани;
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг туман (шаҳар) «Инсон» ижтимоий хизматлар марказларидан — қонунчиликда белгиланган нафақаларни олмаётганлиги тўғрисидаги маълумотномани.
Зарур бўлганда, маҳаллий меҳнат органи мурожаат этган шахс ҳақиқатан фермер (деҳқон) хўжалиги аъзоси эканлиги тўғрисида Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашидан ахборот сўраб олиши мумкин.
30-модда . Иш қидираётган шахсларни ҳисобдан чиқариш
Иш қидираётган шахс маҳаллий меҳнат органида рўйхатга олинган кундан эътиборан ўн кун ичида қуйидаги ҳолларда ҳисобдан чиқарилиши мумкин:
ишга жойлашганда;
қонунчиликда белгиланган тартибда бандликни рағбатлантириш ва тадбиркорликка жалб этиш учун субсидиялар олганда;
Ўзбекистон Республикасининг Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан микрокредитлар олинганда;
касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ёки малака оширишга юборилганда;
ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олинганда;
доимий яшаш учун бошқа жойга кўчиб ўтганда;
маҳаллий меҳнат органига узрли сабабсиз келмаганда;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширганда;
иш қидираётган шахс мақбул келадиган ишга доир таклифларни мунтазам равишда (икки мартадан кўп) рад этганда;
иш қидираётган шахс сифатида ғайриқонуний рўйхатдан ўтиш факти аниқланганда;
суднинг озодликдан маҳрум этиш тарзидаги жазони назарда тутувчи ҳукми қонуний кучга кирганда;
муддатли ҳарбий хизматга чақирилганда;
иш қидираётган шахсни ишга жойлаштириш бўйича иш олиб бориш имконини бермайдиган бошқа ҳолатлар юзага келганда;
иш қидираётган шахс вафот этганда.
Ушбу модда биринчи қисмининг тўққизинчи — ўн биринчи ва ўн тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган асосларга кўра ҳисобдан чиқарилган шахслар, улар маҳаллий меҳнат органида ҳисобдан чиқарилган кундан эътиборан ўттиз календарь кун ўтгач, иш қидираётган шахслар сифатида такроран рўйхатдан ўтиш ҳуқуқига эга.
Иш қидираётган шахсни маҳаллий меҳнат органида ҳисобдан чиқариш тўғрисидаги маълумотлар «Бандлик хизмати» ахборот тизимига киритилади.
7-боб. Иш қидираётган шахсларни ишга жойлаштириш
31-модда . Иш қидираётган шахсларни ишга жойлаштириш шартлари
Маҳаллий меҳнат органларида иш қидираётган шахслар сифатида рўйхатга олинган шахсларни ишга жойлаштириш маҳаллий меҳнат органлари томонидан ушбу Қонуннинг 32 ва 34-моддаларида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.
Алоҳида ҳолларда, иш қидираётган шахсларни ишга жойлаштириш бошқа туманлар (шаҳарлар) ҳудудида жойлашган ташкилотларда, агар ушбу ташкилотлар транспорт қулайлиги доирасида жойлашган бўлса, амалга оширилиши мумкин.
Мақбул келадиган ишга доир таклифнинг сони, даврийлиги ва муддатлари ҳамда иш қидираётган шахсга ишга жойлашиш учун йўлланмалар бериш чекланмайди.
Маҳаллий меҳнат органи иш қидираётган шахсга бўш (вакант) иш ўринлари кўпайишига қараб, у ишга жойлашгунига ёки ҳисобдан чиқарилгунига қадар мақбул келадиган ишни таклиф этиши шарт.
32-модда . Иш қидираётган шахсларга ишга жойлаштиришга доир йўлланма ва ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома бериш тартиби
Бўш (вакант) иш ўринлари ва иш қидираётган шахснинг мақбул келадиган ишга жойлаштириш тўғрисидаги таклифга розилиги мавжуд бўлган тақдирда, маҳаллий меҳнат органи ходими унга:
давлат ташкилотларига (бундан «Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 3-моддасининг биринчи қисмида ва иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган лавозимлар мустасно), давлат улуши эллик фоиз ва ундан юқори бўлган ташкилотларга, шунингдек мулкчиликнинг нодавлат шаклига эга ташкилотларга, тадбиркорлик субъектларига захирага қўйиладиган иш ўринларига — ишга жойлаштиришга доир йўлланма;
мулкчиликнинг нодавлат шаклига эга ташкилотларга, тадбиркорлик субъектларига — ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома беради.
Ишга жойлаштиришга доир йўлланма ва ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома, қоида тариқасида, маҳаллий меҳнат органининг директори ёки директор ўринбосари томонидан ёҳуд комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича секторга бириктирилган ходим томонидан имзоланади.
Ишга жойлаштиришга доир йўлланма ва ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома иш берувчига электрон тарзда, электрон рақамли имзодан фойдаланган ҳолда, шунингдек «Бандлик хизмати» ахборот тизими орқали юборилиши мумкин.
33-модда . Мақбул келадиган иш
Дастлабки касбий тайёргарликни талаб қилмайдиган иш, бундай ишни топиб бериш имконияти бўлмаган тақдирда эса биринчи марта иш қидираётган, касбга (мутахассисликка) эга бўлмаган шахсларнинг ёшга доир ва бошқа хусусиятлари ҳисобга олинган ҳолда ҳақ тўланадиган бошқа иш, шу жумладан вақтинчалик хусусиятга эга бўлган иш ушбу шахслар учун мақбул келадиган иш ҳисобланади.
Ишдан ва иш ҳақидан (меҳнат даромадидан) маҳрум бўлган шахслар учун уларнинг касбий тайёргарлигига мос бўлган, ёши, соғлиғининг ҳолати, меҳнат стажи ва аввалги касби (мутахассислиги) бўйича иш тажрибаси инобатга олинадиган иш мақбул келадиган иш ҳисобланади.
Қуйидаги ҳолларда иш мақбул келадиган иш деб ҳисобланиши мумкин эмас, агар:
ушбу иш яшаш жойини ўзгартириш билан боғлиқ бўлса;
таклиф этилган иш доимий яшаш жойидан анча узоқ бўлса ва транспортда қатнаш жиҳатдан қулай бўлмаса. Иш жойининг транспортда қатнаш жиҳатдан қулайлиги (йўл қўйилиши мумкин бўлган узоқлиги) мазкур жойдаги жамоат транспорти тармоғининг ривожланганлиги ҳисобга олинган ҳолда ҳудудий меҳнат органлари томонидан белгиланади;
таклиф этилган ишни рад этиш соғлиқнинг ҳолатига, ёшга ва бошқа узрли сабабларга кўра мавжуд бўлган қарши кўрсатмалар билан асосланган бўлса.
Ишсизлик нафақасини олиш даври тугаганидан сўнг касби (мутахассислиги) бўйича иш топиб бериш имкони бўлмаган тақдирда, ишсиз шахснинг қобилияти, соғлиғи ҳолати, илгариги иш тажрибаси ва унинг учун қулай бўлган ўқитиш воситалари инобатга олинган ҳолда касбини (мутахассислигини) ўзгартиришини талаб қиладиган иш мақбул келадиган иш деб ҳисобланиши мумкин.
Маҳаллий меҳнат органида иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган ҳар бир шахсга ушбу меҳнат органи ходими томонидан унинг касбий тайёргарлигига мос бўлган, ёшини, соғлиғининг ҳолатини, меҳнат стажини ҳамда аввалги касби (мутахассислиги) бўйича иш тажрибасини ҳисобга оладиган мақбул келадиган иш (мавжуд бўлган тақдирда) таклиф этилади.
Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларидан бўлган шахслар учун мақбул келадиган ишни қидириш мавжуд бўш (вакант) иш ўринлари ёки захира қилинган иш ўринлари орасидан амалга оширилади.
Иш таклиф этиш ва иш қидираётган шахсларни ишга жойлаштириш фақат мақбул келадиган ишга нисбатан амалга оширилади.
Иш қидираётган шахсга мақбул келадиган ишга доир ҳар бир таклиф тўғрисидаги маълумотлар «Бандлик хизмати» ахборот тизимига киритилади.
34-модда . Ишга жойлаштиришга доир йўлланмалар ва ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатномалар асосида иш қидираётган шахсларни ишга жойлаштириш тартиби
Иш қидираётган шахс ишга жойлашишга доир йўлланмани ёки ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатномани олган кундан эътиборан уч кунлик муддатдан кечиктирмай ишга жойлашишга доир йўлланмада ёки ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатномада кўрсатилган манзилга мурожаат этиши шарт.
Ташкилот (бундан «Давлат фуқаролик хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 3-моддасининг биринчи қисмида ва иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган лавозимлар мустасно) иш қидираётган шахсни ишга жойлаштиришга доир йўлланма бўйича ишга қабул қилган ва у билан меҳнат шартномасини тузган тақдирда, ишга жойлаштиришга доир йўлланма тақдим этилган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай йўлланма берган маҳаллий меҳнат органига ушбу шахс ишга жойлаштирилганлиги тўғрисидаги хабарнома билан бирга йўлланманинг йиртиб олинадиган талонини юбориши шарт.
Агар ишга жойлаштиришга доир йўлланма иш берувчига электрон тарзда юборилган бўлса, иш берувчи маҳаллий меҳнат органига йиртиб олинадиган талон ўрнига ишга жойлаштирилганлик тўғрисидаги хабарномани электрон шаклда юборади.
Ишга жойлаштириш рад этилган тақдирда, йиртиб олинадиган талонда рад этиш сабабларининг асоси кўрсатилади ва йиртиб олинадиган талон ишга жойлаштиришга доир йўлланмани берган маҳаллий меҳнат органига тақдим этиш учун иш қидираётган шахсга қайтариб берилади.
Йиртиб олинадиган талон иш берувчи ёки у ваколат берган шахс томонидан имзоланади.
Иш берувчи маҳаллий меҳнат органи томонидан берилган ишга жойлаштиришга доир йўлланма бўйича ишга жойлаштиришни рад этган тақдирда, иш қидираётган шахс йиртиб олинадиган талонни ушбу йўлланмани берган маҳаллий меҳнат органига ёки комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича секторга, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига бириктирилган ходимга уч кунлик муддатда қайтариб бериши шарт.
Қайтариб берилган йиртиб олинадиган талон (талоннинг кўчирма нусхаси) тўғрисидаги маълумотлар ва ишга жойлаштиришни рад этиш сабаблари маҳаллий меҳнат органи ходими томонидан «Бандлик хизмати» ахборот тизимига киритилади.
Мулкчиликнинг нодавлат шаклидаги ташкилотлар, тадбиркорлик субъектлари иш қидираётган шахсни ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома бўйича ишга қабул қилган ва у билан меҳнат шартномасини тузган тақдирда, мазкур шахснинг ишга жойлашишига кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома берган маҳаллий меҳнат органини хабардор қилади.
Ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома электрон тарзда юборилган тақдирда, мулкчиликнинг нодавлат шаклига эга ташкилотлар, тадбиркорлик субъектлари маҳаллий меҳнат органига мазкур шахс ишга жойлаштирилганлиги тўғрисидаги ахборотни электрон шаклда юборади.
Маҳаллий меҳнат органи томонидан берилган ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома бўйича ишга жойлаштириш рад этилган тақдирда, мулкчиликнинг нодавлат шаклига эга ташкилотлар, тадбиркорлик субъектлари ишга жойлаштиришни рад этиш сабаблари ҳақида маҳаллий меҳнат органини хабардор қилади.
Мақбул келадиган ишга доир таклифлар мавжуд бўлмаган ва ишга жойлаштириш имконияти бўлмаган тақдирда, иш қидираётган шахс ишсиз деб эътироф этилади ҳамда унга ишсизлик нафақаси тайинланади.
Ишга жойлаштиришга доир йўлланма «Инсон» ижтимоий хизматлар марказининг талабномаси асосида юборилган тақдирда, маҳаллий меҳнат органлари иш қидираётган шахс ишга қабул қилинганлиги ёки уни ишга жойлаштириш рад этилганлиги ёхуд бундай шахсга ишсизлик нафақаси тайинланганлиги ҳақида «Инсон» ижтимоий хизматлар марказига уч кун ичида хабарнома юборади.
8-боб. Ўзини ўзи банд қилган шахслар
35-модда . Ўзини ўзи банд қилган шахс мақомини олиш
Меҳнатга лаёқатли ёшдаги шахс ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олинганидан кейин ўзини ўзи банд қилган шахс мақомини олади.
Якка тартибдаги тадбиркорлар сифатида рўйхатга олинмаган ва шахсий меҳнатга доир иштирокига асосланган, иш ҳақини (меҳнат даромадини) олишга қаратилган, ўзини ўзи банд қилган шахслар шуғулланиши мумкин бўлган фаолият (ишлар, хизматлар) турлари рўйхатида назарда тутилган фаолиятни мустақил равишда амалга оширадиган шахслар ўзини ўзи банд қилган шахслар сифатида рўйхатга олиниши мумкин.
Ўзини ўзи банд қилган шахсларни рўйхатга олиш ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олинганлик фактини тасдиқловчи матрицали штрих код (QR-код) берилган ҳолда, махсус мобиль илова ёхуд солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали хабар қилиш тартибида амалга оширилади.
Ўзини ўзи банд қилган шахслар сифатида рўйхатга олинган шахслар ўз фаолиятида ёлланма ходимлар меҳнатидан фойдаланишга, шунингдек иш берувчига эга бўлишга ҳақли эмас. Ушбу талабларга риоя этилмаган тақдирда, ўзини ўзи банд қилган шахслар ўзини ўзи банд қилган шахслар мақомини йўқотади.
Интернет тармоғи орқали хизматлар кўрсатувчи (ишлар бажарувчи) ўзини ўзи банд қилган шахслар (фрилансинг) қуйидаги ҳуқуқларга эга:
хориждаги норезидентлар бўлган жисмоний ва юридик шахслардан кўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) учун хорижий валютада Ўзбекистон Республикаси банкларидаги ҳисобварақларга Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимига тегишли ахборот киритмаган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси банкларидаги ҳисобварақларга хорижий валютада тўлов қабул қилиш;
битим (оферта) тўғрисида оммавий таклиф қабул қилиш ёки электрон хабарлар алмашиш ёхуд ҳисобварақ-фактуралар (инвойс) қўйиш, шу жумладан электрон шаклда қўйиш орқали контракт тузмасдан, чет эл жисмоний ва юридик шахсларига хизматлар кўрсатиш (ишлар бажариш).
Ўзини ўзи банд қилган шахс Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан ишсиз шахсларга тўланадиган ишсизлик нафақаси ҳамда тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака оширишдан ўтиш даврида ушбу маблағлар ҳисобидан стипендия олиши мумкин эмас.
36-модда . Ўзини ўзи банд қилган шахсларга солиқ солиш
Ўзини ўзи банд қилган шахслар ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида амалда ишлаб берилган вақтдан қатъи назар, базавий ҳисоблаш миқдорининг камида бир баравари миқдорида ихтиёрий тартибда ижтимоий солиқ тўлайди, ушбу солиқ суммаси Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига тўлиқ йўналтирилади ва шундан келиб чиққан ҳолда, якка тартибдаги тадбиркорлар учун белгиланган тартибда пенсияни ҳисоблаб чиқариш учун иш ҳақи миқдори аниқланади.
37-модда . Ўзини ўзи банд қилган шахсларга бериладиган имтиёзлар
Ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида меҳнат фаолиятини амалга ошириш даври пенсия олиш ҳуқуқига эга бўлинган пайтдан эътиборан ёшга доир пенсияни ҳисоблаб чиқариш учун қабул қилинадиган иш стажига қўшиб ҳисобланади.
Ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олиш даври, меҳнат фаолияти бу даврда ўзини ўзи банд қилиш тартибида амалда бажарилганлиги ёки бажарилмаганлигидан қатъи назар, пенсияни тайинлаш учун меҳнат стажига қўшиб ҳисобланади.
Маҳаллий меҳнат органлари ўзини ўзи банд қилган шахсларга имтиёзли микрокредитлар ажратиш учун тижорат банкларига тавсиялар беради.
Ўзини ўзи банд қилган шахслар белгиланган тартибда аккредитация қилинган касбга ўқитиш марказларида (касб-ҳунар таълими муассасаларида) қисқа муддатли касбга ўқишни, шунингдек тадбиркорлик кўникмаларига ўқишни бепул ўташи мумкин.
Ўзини ўзи банд қилган шахсларни касбга ўқитишни ташкил этиш ва ўқитиш бўйича харажатларни молиялаштириш ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Маҳаллий меҳнат органлари ўзини ўзи банд қилган шахсларга меҳнат асбоб-анжомларини (мотокультиваторлар, ўт ўроқ машиналари, перфораторлар, пайвандлаш аппаратлари, ўсимликларга ишлов бериш қурилмалари, дурадгорлик, чилангарлик ва қурилиш ускуналари ҳамда бошқаларни), шахсий ҳимоя воситаларини ва иш кийимини имтиёзли ижарага бериш пунктларини ташкил этади.
Ўзини ўзи банд қилган шахсларга имтиёзли ижарага бериш учун меҳнат асбоб-анжомлари, шахсий ҳимоя воситалари ва иш кийими Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан олинади.
9-боб. Аҳолининг айрим тоифаларини ишга жойлаштириш бўйича кафолатлар
38-модда . Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш бўйича қўшимча кафолатлар
Давлат аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини ишга жойлаштириш бўйича қўшимча кафолатларни таъминлайди.
Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари жумласига қуйидагилар киради:
ўн тўрт ёшга тўлмаган болалари, ногиронлиги бўлган болалари бор ёлғиз ота ёки она (уларнинг ўрнини босувчи шахс), шунингдек кўп болали оилалардаги ота-оналар (уларнинг ўрнини босувчи шахслар);
умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотларини, касб-ҳунар мактабларини, коллежларни ҳамда техникумларни тамомлаб, касбга эга бўлган ёшлар;
«Меҳрибонлик» уйларининг битирувчилари, шунингдек олий таълим муассасаларининг давлат грантлари бўйича таълим олган битирувчилари;
Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг, Ички ишлар вазирлигининг, Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, Миллий гвардиясининг, Давлат хавфсизлик хизматининг қўшинларидаги муддатли ҳарбий хизматдан бўшатилган шахслар;
ногиронлиги бўлган шахслар;
пенсияолди ёшидаги шахслар;
жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган ёки суд қарорига кўра ўзига нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилган шахслар;
одам савдосидан жабрланганлар;
оилавий (маиший) зўравонликдан жабрланган шахслар;
қонунчиликка мувофиқ бошқа шахслар.
Иш берувчи ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган, захирага қўйилган иш ўринларига ишга жойлаштириш учун қонунчиликда белгиланган тартибда маҳаллий меҳнат органлари ва бошқа органлар томонидан юбориладиган шахсларни ишга қабул қилиши шарт.
Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган шахсларни ишга қабул қилишни асоссиз равишда рад этган иш берувчи ва у ваколат берган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Қўшимча кафолатлар қўшимча иш ўринларини, ихтисослаштирилган ташкилотларни, шу жумладан ногиронлиги бўлган шахслар меҳнатидан фойдаланиш асосидаги ташкилотларни ташкил этиш, ўқитишнинг махсус дастурларини ишлаб чиқиш, ташкилотларга иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш йўли билан, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа чоралар орқали таъминланади.
39-модда . Иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш ва иш ўринларини захирага қўйиш
Аҳоли бандлигига кўмаклашиш мақсадида халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари томонидан иш ўринларининг энг кам сони белгиланади, ташкилотлар томонидан эса иш ўринлари захирага қўйилади.
Иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш ходимларининг рўйхатдаги ўртача сони йигирма нафар кишидан ортиқни ташкил этадиган ташкилотлар учун назарда тутилади.
Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарорларига мувофиқ белгиланадиган иш ўринлари энг кам сонининг жами сони ташкилотнинг рўйхатдаги ходимлари ўртача сонининг етти фоизидан ортиқни (шу жумладан ногиронлиги бўлган шахслар учун уч фоизидан камини) ташкил этиши мумкин эмас.
Ходимларининг рўйхатдаги ўртача сони йигирма нафар кишидан ортиқни ташкил этадиган ташкилотлар ҳар йили:
лавозимларни ҳисобга олган ҳолда, келгуси йил учун захирага қўйиладиган иш ўринларининг умумий сонини 1 сентябрдан кеч бўлмаган муддатда белгилайди;
келгуси йил учун захирага қўйиладиган иш ўринларининг умумий сони тўғрисидаги маълумотларни 15 сентябрдан кеч бўлмаган муддатда маҳаллий меҳнат органига тақдим этади.
Маҳаллий меҳнат органи томонидан олинган маълумотлар асосида иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш тўғрисидаги таклифлар шакллантирилади ва туман (шаҳар) ҳудудида жойлашган ташкилотлар кесимида тегишли қарор қабул қилиниши учун халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларига ҳар йили 1 октябрдан кечиктирмай киритилади.
Маҳаллий меҳнат органи томонидан тақдим этилган умумлаштирилган таклифлар асосида халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш тўғрисида ҳар йили 1 ноябрдан кечиктирмай қарор қабул қилади.
Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарорлари асосида маҳаллий меҳнат органлари захирага қўйиладиган иш ўринлари сони, захирага қўйиладиган иш ўринларига қўйиладиган талаблар, рағбатлантириш чоралари тўғрисидаги, шунингдек халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг энг кам миқдорда иш ўринларини ташкил этиш ҳақидаги қарорлари бажарилмаган тақдирда ташкилотнинг мансабдор шахслари жавобгарликка тортилиши ҳақидаги ахборотни жорий йилнинг 15 ноябридан кеч бўлмаган муддатда ташкилотларнинг эътиборига етказади.
Ушбу Қонун 38-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган тоифадаги шахслар томонидан қўйиладиган ўзига хос талабларга мувофиқ бўлган меҳнат шароитларини таъминлайдиган иш ўрни мазкур тоифадаги шахслар учун, шу жумладан қуйидагилар учун ташкил этилган иш ўрни деб ҳисобланади:
ўн тўрт ёшга тўлмаган болалари, ногиронлиги бўлган болалари бор ёлғиз ота ёки она (уларнинг ўрнини босувчи шахс), шунингдек кўп болали оилалардаги ота-оналар (уларнинг ўрнини босувчи шахслар) учун — болаларни тарбиялаш мажбуриятлари ва меҳнат мажбуриятлари бажарилишини бирга қўшиб олиб бориш имконини берувчи ишнинг мослашувчан жадвалига эга бўлган иш ўринлари;
ногиронлиги бўлган шахслар учун — меҳнат шароитлари бўйича аттестациядан ўтказилган ва ходимга соғлиғининг ҳолатини ҳамда меҳнат фаолиятига доир белгиланган қарши кўрсатмалар ҳисобга олинган ҳолда меҳнат мажбуриятларини монеликсиз бажариш имконини берадиган иш ўринлари.
Ушбу Қонун 38-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахслар жойлаштириб бўлинган иш ўринлари келгуси даврга захирага қўйиладиган иш ўринлари сонини аниқлашда ҳисобга олинади.
Захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштириш ташкилот томонидан маҳаллий меҳнат органининг йўлланмаси бўйича ёки мустақил равишда амалга оширилади.
Захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштиришга ногиронлиги бўлган шахсларнинг жамоат бирлашмалари, жазони ижро этиш жойларидан озод этилган шахсларнинг ижтимоий мослашув марказлари, кўрсатиб ўтилган тоифадаги шахсларнинг манфаатларини ифода этувчи бошқа ташкилотлар ҳам уларни маҳаллий меҳнат органларига юбориш йўли билан кўмаклашиши мумкин бўлиб, маҳаллий меҳнат органлари бундай шахсларнинг ишга жойлаштирилишини таъминлайди. Бунда мазкур ташкилотлар календарь йил бошланишидан камида беш ой олдин маҳаллий меҳнат органига аниқ ташкилотлар бўйича иш ўринларини захирага қўйиш тўғрисида таклифлар киритиш ҳуқуқига, зарур ҳолларда, маҳаллий меҳнат органларидан ҳар бир ташкилот бўйича ташкил этилган иш ўринларининг сони ва хусусияти, шунингдек захирага қўйиладиган бўш (вакант) иш ўринлари мавжудлиги тўғрисида маълумотлар олиш ҳуқуқига эга.
40-модда . Захирага қўйиладиган иш ўринларини сақлаш шартлари
Захирага қўйиладиган иш ўринлари қисқартирилган ёки тугатилган ҳолларда ташкилот маҳаллий меҳнат органига ахборот тақдим этади.
Технологиядаги, ишлаб чиқаришни ташкил этиш ва меҳнат шарт-шароитларидаги ўзгаришлар, ходимлар сонининг ўзгаришига олиб келган иш ҳажмларининг қисқариши билан боғлиқ тадбирларни амалга ошириш чоғида, захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштирилган шахслар учун иш ўринлари, агар ушбу шахсларнинг сони ходимлар сони ўзгарган календарь йил учун халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарорлари билан белгиланган захирага қўйиладиган иш ўринлари сонидан ортиқ бўлмаса, устувор тартибда сақланади.
Захирага қўйиладиган иш ўрни илгари ушбу иш ўрнини эгаллаган шахс билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилиниши муносабати билан бўшаганда, ташкилот янгидан очилган бўш (вакант) иш ўрни тўғрисида маҳаллий меҳнат органини ўн кунлик муддатда хабардор қилиши шарт.
Ташкилот халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарорларига мувофиқ ўзи учун иш ўринлари захирага қўйиладиган тоифадаги шахсларни ишга жойлаштириши шарт.
Ташкилот захирага қўйиладиган иш ўринлари умумий сонининг камида йигирма беш фоизи миқдорида захирага қўйиладиган иш ўринларининг тайёрлигини йил бошланишидан олдин ўн кундан кечиктирмай таъминлаши, шунингдек бу ҳақда маҳаллий меҳнат органини хабардор қилиши шарт.
Иш ўринларининг қолган қисмини захирага қўйиш ташкилот томонидан календарь йилнинг биринчи чораги мобайнида таъминланади, бу ҳақда маҳаллий меҳнат органи биринчи чорак тамом бўлганидан кейин ўн кундан кечиктирмай хабардор қилинади.
Ташкилотлар маҳаллий меҳнат органига ишга жойлаштириш тўғрисида ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасига қадар ахборот тақдим этади.
Мавсумий ва вақтинчалик иш ўринларини захирага қўйишга йўл қўйилмайди.
41-модда . Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашининг иш ўринларининг энг кам сонини ташкил этишга доир қарорини бажармаганлик, шунингдек захирага қўйиладиган иш ўринларига ишга жойлаштиришни асоссиз равишда рад этганлик учун жавобгарлик
Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашининг давлат қўшимча кафолатларни таъминлайдиган шахсларни ишга жойлаштириш учун иш ўринларининг энг кам сонини ташкил этишга доир қарорини бажармаганлик, шунингдек захирага қўйиладиган иш ўринларига маҳаллий меҳнат органлари томонидан юборилган шахсларни ишга қабул қилишни асоссиз равишда рад этганлик Қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка сабаб бўлади.
Жавобгарликка тортиш захирага қўйиладиган иш ўринларининг белгиланган сонини ташкил этиш мажбуриятидан озод қилмайди.
42-модда . Иш ўринларини захирага қўйишда иштирок этадиган ташкилотлар учун имтиёзлар
Захирага қўйиладиган иш ўринларининг белгиланган энг кам сонидан ортиқча иш ўринлари ташкил этган ташкилотлар қонунчиликда белгиланган тартибда имтиёзларга, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан субсидиялар олиш ҳуқуқига эга бўлади.
Туманлар (шаҳарлар) ҳокимлари белгиланган сондан ортиқча захирага қўйиладиган иш ўринлари ташкил этган ташкилотларга ишлаб чиқаришни ташкил этиш ва бошқа чора-тадбирлар учун яшаш учун мўлжалланмаган жойларни биринчи навбатда ажратиш орқали ўз ваколатлари доирасида имтиёзлар белгилаши мумкин.
10-боб. Шахсларни ишсиз деб эътироф этиш
44-модда . Шахсларни ишсиз деб эътироф этиш шартлари
Ўн олти ёшдан то пенсия таъминоти ҳуқуқини олиш ёшигача бўлган, ҳақ тўланадиган ишга ёки иш ҳақи (меҳнат даромади) келтирадиган машғулотга эга бўлмаган, иш қидираётган ва иш таклиф этилса, унга киришишга тайёр бўлган ёхуд касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ўтишга ёки малакасини оширишга тайёр бўлган, ишга жойлашишда кўмак олиш учун маҳаллий меҳнат органларига мурожаат қилган ва ушбу органлар томонидан иш қидираётган шахслар сифатида рўйхатга олинган меҳнатга лаёқатли шахслар (бундан таълим муассасаларида таълим олаётганлар мустасно) ишсизлар деб эътироф этилади.
Агар иш қидираётган шахсга у рўйхатга олинган кундан эътиборан дастлабки ўн кун ичида мақбул келадиган иш таклиф этилмаган бўлса ёки маҳаллий меҳнат органи мазкур шахс ишга жойлаштириш учун юборилган ташкилотдан рад жавобини олган бўлса, шахсни ишсиз деб эътироф этиш тўғрисидаги қарор у иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган кундан эътиборан ўн биринчи кундан кечиктирмай маҳаллий меҳнат органи томонидан қабул қилинади.
Шахсни ишсиз деб эътироф этиш тўғрисидаги қарор маҳаллий меҳнат органининг буйруғи билан расмийлаштирилади, ушбу буйруқ бир вақтнинг ўзида ишсизлик нафақаси тайинлаш тўғрисидаги буйруқ ҳисобланади. Буйруқда ишсизлик нафақасининг миқдори ва уни ҳисоблаш санаси кўрсатилади.
Ишсиз деб эътироф этилган шахс қабул қилинган қарор тўғрисида мазкур қарор қабул қилинганидан кейин икки кунлик муддатдан кечиктирмай ёзма равишда ёки телефон, электрон почта орқали хабардор қилинади. Бунда ишсиз деб эътироф этилган шахсга унинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, маҳаллий меҳнат органига ёки ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан комплекс ривожлантириш бўйича секторга, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига бириктирилган ходим ҳузурига қайта рўйхатдан ўтиш учун мажбурий келиш санаси, ишсизлик нафақасини олиш шартлари ва жойи, шунингдек ишсиз шахс учун зарур бўлган бошқа ахборот хабар қилинади.
Шахсни ишсиз деб эътироф этиш чоғида меҳнат дафтарчасига ёзув қайд этилмайди.
Ишсиз деб эътироф этилган шахслар бепул маслаҳат олиш, касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш хизматларини олиш, шунингдек маҳаллий меҳнат органлари кўмагида ишга жойлашиш ҳуқуқига эга.
45-модда . Шахсларни ишсиз деб эътироф этишни рад қилиш учун асослар
Қуйидагилар ишсиз деб эътироф этилмайди:
таклиф этилган мақбул келадиган ишни иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган кундан эътиборан ўн кун ичида узрли сабабсиз икки марта рад этган шахслар;
маҳаллий меҳнат органига ёки ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан комплекс ривожлантириш бўйича секторга, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига бириктирилган маҳаллий меҳнат органи ходими ҳузурига мақбул келадиган иш юзасидан таклиф олиш учун иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган кундан эътиборан ўн кун ичида узрли сабабсиз келмаган шахслар;
таълим муассасаларида ва ташкилотларида ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда таҳсил олаётган шахслар, бундан таълимнинг сиртқи шаклида таҳсил олаётганлар мустасно;
қонунчиликка мувофиқ пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлган шахслар (пенсия туридан қатъи назар);
бола икки ёшга тўлгунига қадар уни парвариш қилаётган, ишламаётган аёллар;
ишини ўзгартирмоқчи бўлган, лекин маҳаллий меҳнат органларида рўйхатдан ўтиш пайтида, ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, ташкилотларда ишловчи ёки уларнинг штатида ҳисобда турувчи шахслар;
суднинг ҳукми билан озодликдан маҳрум этиш тарзидаги жазога ҳукм қилинганлар;
фермер хўжаликларининг раҳбарлари ва ходимлари, оилавий корхоналарнинг иштирокчилари, деҳқон хўжаликларининг раҳбарлари ва аъзолари, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорлар;
ўзини ўзи банд қилган шахслар.
Ишсиз шахс деб эътироф этиш рад қилинган шахс таклиф этилган ишни рад этган пайтдан ёки мақбул келадиган иш бўйича таклиф олиш учун маҳаллий меҳнат органига узрли сабабсиз келмаган пайтдан эътиборан ўттиз календарь кун ўтганидан кейингина иш қидираётган шахс сифатида такроран рўйхатдан ўтиш ҳуқуқига эга.
46-модда . Ишсиз шахсларнинг келишини ҳисобга олиш
Ишсиз деб эътироф этилган шахслар ишсизлик нафақасини олиш даврида бир ойда камида икки марта маҳаллий меҳнат органларига келиши шарт. Келиш жадвали, санаси ва вақти иш қидираётган шахсларни рўйхатга олишни амалга оширувчи маҳаллий меҳнат органи ходими томонидан ишсиз шахснинг маҳаллий меҳнат органига келиши қулайлиги ҳисобга олинган ҳолда белгиланади.
Ишсиз шахс маҳаллий меҳнат органига келганда маҳаллий меҳнат органининг ходими:
ишсиз шахс билан мазкур шахснинг ишсиз шахс сифатида мақомини белгилашга ва уни ишга жойлаштиришга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ҳолатларда юз берган ўзгаришлар тўғрисида суҳбат ўтказади;
ишсиз шахсни мавжуд бўш (вакант) иш ўринлари тўғрисида, касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ўтиш ёки малакасини ошириш имкониятлари ҳақида, шунингдек ҳақ тўланадиган жамоат ишлари тўғрисида хабардор қилади;
мақбул келадиган иш мавжуд бўлганда ишга жойлаштиришга доир йўлланма ёки ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома беради.
Маҳаллий меҳнат органи ишсиз шахсларнинг ўз вақтида маҳаллий меҳнат органига келиб туриши юзасидан мониторингни амалга оширади.
Ишсиз шахсларнинг маҳаллий меҳнат органларига келишини ҳисобга олиш уларнинг иш қидириш ва ишга жойлашишдаги фаоллигини ошириш, уларга мавжуд бўш (вакант) иш ўринлари тўғрисидаги жорий ахборотни тақдим этиш, шунингдек уларнинг ишга жойлашишига ва ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилинишига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган маълумотларнинг улар томонидан ўз вақтида олинишини таъминлаш мақсадида амалга оширилади.
47-модда . Ишсиз шахсларни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш кафолатлари
Давлат ишсиз шахсларга қуйидагиларни кафолатлайди:
ишсизлик нафақаси тўланишини;
меҳнат органларининг йўлланмаси бўйича касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш даврида стипендия тўланишини ва шу давр умумий меҳнат стажига қўшилишини;
маҳаллий меҳнат органларининг йўлланмасига кўра бепул, шу жумладан грантлар ҳисобидан касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малака оширишни;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиш имкониятини;
тадбиркорлик фаолиятига жалб этишга ҳамда шахсий томорқа ер участкаларини ривожлантиришга қаратилган, қонунчиликда белгиланган тартибда бандликни рағбатлантириш ва тадбиркорликка жалб этиш учун субсидияларни олиш имкониятини;
маҳаллий меҳнат органларининг таклифига кўра ишлаш учун ихтиёрий равишда бошқа ерга кўчиб ўтиш билан боғлиқ харажатлар компенсация қилинишини.
48-модда . Ишсиз шахсни маҳаллий меҳнат органларида ҳисобдан чиқариш учун асослар
Ишсиз шахс қуйидаги ҳолларда маҳаллий меҳнат органларида ҳисобдан чиқарилиши мумкин:
ишга жойлашганда;
қонунчиликда белгиланган тартибда бандликни рағбатлантириш ва тадбиркорликка жалб этиш учун субсидия олганда;
Ўзбекистон Республикасининг Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан микрокредит олганда;
ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олинганда;
қонунчиликка мувофиқ пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлганда (пенсия туридан қатъи назар);
шахс доимий яшаш учун бошқа жойга кўчиб ўтганда;
узрли сабабсиз маҳаллий меҳнат органига келмаганда;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширганда;
мақбул келадиган ишга доир таклифларни мунтазам равишда (икки мартадан кўп) рад этганда;
ишга жойлаштиришга доир йўлланмани ёки ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатномани олишга келишдан бўйин товлаганда;
шахс қонунга хилоф равишда ишсиз шахс деб эътироф этилганлиги факти аниқланганда;
суднинг озодликдан маҳрум қилиш тарзидаги жазони назарда тутувчи ҳукми қонуний кучга кирганда;
муддатли ҳарбий хизматга чақирилганда;
ишсиз шахс вафот этганда.
Ушбу модда биринчи қисмининг саккизинчи — ўн биринчи хатбошиларида назарда тутилган асосларга кўра ҳисобдан чиқарилган шахслар ишсиз сифатида маҳаллий меҳнат органида ҳисобдан чиқарилган кундан эътиборан ўттиз календарь кун ўтгач маҳаллий меҳнат органига иш қидираётган шахс сифатида такроран мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.
Ишсиз шахсни маҳаллий меҳнат органида ҳисобдан чиқариш маҳаллий меҳнат органи раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади, буйруқда ишсиз шахсни ҳисобдан чиқариш асоси, шунингдек шахс ҳисобдан чиқариладиган сана кўрсатилади.
Ишсиз шахсни маҳаллий меҳнат органида ҳисобдан чиқариш тўғрисидаги маълумотлар «Бандлик хизмати» ахборот тизимига киритилади.
49-модда . Меҳнат шартномаси алоҳида асосларга кўра бекор қилинганда моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш бўйича қўшимча кафолатлар
Меҳнат шартномаси қуйидаги асослар бўйича бекор қилинган тақдирда, иш қидириш даврида ўртача ойлик иш ҳақи ишдан бўшатиш нафақаси ҳисобга олинган ҳолда, бироқ кўпи билан икки ойга сақланиб қолиши ходимлар учун кафолатланади:
ходим янги меҳнат шартлари асосида ишлашни давом эттиришни рад этганлиги;
ходим иш берувчи билан бирга ишлаш учун бошқа жойга кўчишни рад этганлиги;
ходим соғлиғининг ҳолатига кўра, тиббий хулосага мувофиқ соғлиғининг ҳолати бўйича ўзига қарши кўрсатма мавжуд бўлмаган бошқа ишга ўтишни рад этганлиги ёки иш берувчида тегишли иш мавжуд эмаслиги;
технология, ишлаб чиқариш ва меҳнатни ташкил этиш ўзгариши сабабли ташкилот ходимларининг сони ёки штати ўзгарганлиги, ишлар (маҳсулот, хизматлар) ҳажми қисқарганлиги;
ташкилотнинг (унинг алоҳида бўлинмасининг) ўз таъсисчилари (иштирокчилари) қарорига кўра тугатилганлиги ёхуд таъсис ҳужжатлари билан шунга ваколатли бўлган юридик шахс органининг қарорига кўра тугатилганлиги;
бажараётган ишига малакаси етарли эмаслиги оқибатида нолойиқ эканлиги;
шу ишни илгари бажариб келган ходимнинг ишга тикланганлиги;
суднинг ташкилотни тугатиш тўғрисидаги қарори қонуний кучга кирганлиги.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган кафолатлар мулкдор ўзгарганлиги сабабли тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинган ҳолларда ташкилот раҳбари, унинг ўринбосарлари, бош бухгалтерга нисбатан, ташкилотда бош бухгалтер лавозими бўлмаганда эса — бош бухгалтер вазифаларини бажарувчи ходимга нисбатан ҳам татбиқ этилади.
Агар ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган ходимлар меҳнат шартномаси бекор қилинганидан кейин ўттиз календарь кун ичида маҳаллий меҳнат органида иш қидираётган шахс сифатида рўйхатдан ўтса, улар маҳаллий меҳнат органи томонидан берилган маълумотнома бўйича учинчи ой учун ҳам аввалги иш жойидан ўртача ойлик иш ҳақи олиш ҳуқуқига эга бўлади.
Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган ходимларга уч ойлик давр тугагач мақбул келадиган иш топиб берилмаган тақдирда, улар ишсиз шахслар деб эътироф этилади.
Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган, меҳнат шартномаси бекор қилинганидан кейин ўттиз календарь кун ичида маҳаллий меҳнат органида рўйхатга олинган ҳамда ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда касби бўйича қайта ўқитилаётган ёки малакасини ошираётган ходимларга меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида стипендия тўланади.
Ташкилотлардан ишдан бўшатилган ҳамда маҳаллий меҳнат органининг йўлланмаси бўйича ишга қабул қилинган шахсларни касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва уларнинг малакасини оширишга доир харажатларни компенсация қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан иш берувчига ҳар бир ходим учун олти ой давомида ҳар ойда базавий ҳисоблаш миқдорининг тўрт бараваригача миқдорда субсидия ажратилиши мумкин.
Ходимнинг касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ва малака оширишдан ўтганлигини тасдиқловчи ҳужжатнинг кўчирма нусхасини иш берувчи ўқув курси якунланганидан кейин беш иш куни ичида маҳаллий меҳнат органига тақдим этмаган ҳолларда, маҳаллий меҳнат органи ходимни касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва унинг малакасини оширишга доир харажатларнинг ўрнини қоплаш учун ажратилган ҳамда иш берувчи ташкилотга тўлаб берилган субсидияларни қайтариш чораларини кўради.
Ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодиса натижасида ёки ўзига боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра касб касаллигига учраш натижасида ишдан маҳрум бўлган ҳамда ишга жойлашишга ва касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ёки малакасини оширишга муҳтож бўлган шахслар бўшатилган ходимларга тенглаштирилади.
Технология, ишлаб чиқариш ва меҳнатни ташкил этиш ўзгариши сабабли ташкилот ходимларининг сони ёки штати ўзгарганлиги, ишлар (маҳсулот, хизматлар) ҳажми қисқарганлиги ёхуд ташкилот тугатилганлиги муносабати билан бўшатилган, ишсиз деб эътироф этилган, қонунчиликка мувофиқ пенсияга чиқиш учун талаб этиладиган умумий меҳнат стажига эга бўлган шахсларга муддатидан олдин (қонунчиликда белгиланган умумий асосларга кўра пенсия тайинлаш муддатидан икки йил аввал) пенсияга чиқиш ҳуқуқи берилади.
50-модда . Иш берувчи банкрот деб топилганлиги ёки тугатилганлиги сабабли меҳнат шартномаси бекор қилинганда ходимларни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш бўйича қўшимча кафолатлар
Иш берувчи банкрот деб топилган тақдирда, у билан меҳнат муносабатларида бўлган ходимлар иш ҳақи ва ўзларига тегишли бошқа тўловлар хусусида мажбуриятлар бўйича ўзларининг талаблари қаноатлантирилиши учун бошқа барча кредиторларнинг талабларига нисбатан устувор ҳуқуқдан фойдаланади.
Тугатилаётган ташкилотларнинг маблағлари мавжуд бўлмаган тақдирда, ушбу Қонун 49-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган ходимларга компенсациялар тўлаш Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Ташкилотларнинг тугатилиши, ходимлар сони (штати) қисқартирилиши муносабати билан бўшатилган, меҳнат шартномаси бекор қилинганидан кейин ўттиз календарь кун ичида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатга олинган ҳамда ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда касбий тайёргарликдан, қайта тайёргарликдан ўтаётган ёки малакасини ошираётган ходимларга стипендия меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида тўланади.
11-боб. Ишсизлик нафақасини тўлаш
51-модда . Ишсизлик нафақаси
Белгиланган тартибда ишсиз деб эътироф этилган шахслар ишсизлик нафақаси олиш ҳуқуқига эга.
Ишсизлик нафақасини тўлаш ишсиз шахснинг яшаш жойи бўйича Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Ишсизлик нафақасига солиқ солинмайди.
Ишсизлик нафақаси ишсиз деб тан олинган шахсга у маҳаллий меҳнат органида иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинган биринчи кундан эътиборан ҳисобланади ва тўланади.
Ишсизлик нафақаси ўн икки ойлик давр ичида кўпи билан йигирма олти календарь ҳафта давомида тўланади.
Жорий ойда ишсизлик нафақасини тўлаш ўтган ой учун амалга оширилади.
Тўлиқ бўлмаган календарь ой учун ишсизлик нафақасини тўлаш чоғида ишсизлик нафақаси мазкур нафақа тўланиши керак бўлган ушбу календарь ойдаги кунлар сонининг тўлиқ календарь ойдаги кунлар сонига мутаносиб миқдорда тўланади.
Ишсизлик нафақасини олиш даврида ишсиз шахс касал бўлган тақдирда ишсизлик нафақасини ишсиз шахснинг қариндошлари (отаси, онаси, эри (хотини), вояга етган болалари) ёки белгиланган тартибда расмийлаштирилган ишончнома асосида ишсиз шахснинг бошқа ишончли шахслари томонидан олишга йўл қўйилади.
Ўз меҳнат стажини ҳужжат билан тасдиқлаш имкониятига эга бўлмаган шахсларга ишсизлик нафақасини тайинлаш чоғида уларга илгари ишламаганлар ва биринчи марта иш қидираётганлар сифатида қаралади.
Ишсизлик нафақасини олиш даврида ишсиз шахс иш қидириши ва ишга жойлаштиришга доир йўлланма (ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома) ёхуд касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ёки малакасини оширишга йўлланма олиш учун икки ҳафтада камида бир марта маҳаллий меҳнат органига мурожаат қилиши шарт.
52-модда . Ишсизлик нафақасининг миқдори
Ишсизлик нафақаси ишсиз шахснинг аввалги иш жойидаги охирги бир йилдаги ўртача ойлик иш ҳақига нисбатан фоизда белгиланади. Бошқа ҳолларда ишсизлик нафақаси меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорига нисбатан фоизда белгиланади.
Ишсизлик нафақалари қуйидаги миқдорларда тўланади:
ишдан ва иш ҳақидан (меҳнат даромадидан) сўнгги ўн икки ойлик давр ичида маҳрум бўлган шахсларга — аввалги иш жойидаги ўртача ойлик иш ҳақининг эллик фоизи миқдорида, лекин меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан оз бўлмаган ва нафақани ҳисоблаш пайтида Ўзбекистон Республикасида таркиб топган ўртача иш ҳақидан ортиқ бўлмаган миқдорда;
ишдан ва иш ҳақидан (меҳнат даромадидан) маҳрум бўлган ҳамда узоқ (бир йилдан ортиқ) танаффусдан кейин меҳнат фаолиятини қайта бошлашга ҳаракат қилаётган шахсларга — меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида;
илгари ишламаган ва биринчи марта иш қидираётган шахсларга — меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг камида етмиш беш фоизи миқдорида.
Ҳарбий хизматдан, ички ишлар органларидан, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати ва Миллий гвардияси органларидан ва бошқа ҳарбий хизмат назарда тутилган идоралардан бўшатилиши муносабати билан иш ҳақидан маҳрум бўлган шахслар ушбу модда иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисида назарда тутилган шартлар асосида ишсизлик нафақаси олиш ҳуқуқига эга.
Қонунчиликка мувофиқ меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори ошганда ишсизлик нафақасининг миқдори ошириш коэффициентига тенг миқдорда кўпаяди.
Ҳар ой учун (шу жумладан ишсизлик нафақаси тўланадиган тўлиқсиз ойлар учун) ишсизлик нафақаси миқдори тўғрисидаги маълумотлар «Бандлик хизмати» ахборот тизимида акс эттирилади.
53-модда . Ташкилотлардан бўшатилган шахсларга ишсизлик нафақаси тўлашнинг ўзига хос хусусиятлари
Ушбу Қонун 49-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган асослар бўйича ташкилотлардан бўшатилган шахслар учун, агар улар меҳнат шартномаси бекор қилинганидан кейин ўттиз календарь кун ичида иш қидираётган шахслар сифатида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатдан ўтган бўлса, белгиланган уч ойлик муддат тугаганидан кейин биринчи кундан эътиборан ишсизлик нафақаси ҳисобланади.
Агар ушбу Қонун 49-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган асослар бўйича ташкилотдан бўшатилган шахс меҳнат шартномаси бекор қилинганидан кейин ўттиз календарь кун ичида маҳаллий меҳнат органларида рўйхатдан ўтмаган, лекин унга уч ойлик давр тугаганидан кейин маҳаллий меҳнат органи томонидан мақбул келадиган иш берилмаган бўлса, у ишсиз шахс мақомига эга бўлади ҳамда унга меҳнат шартномаси бекор қилинган санадан кейин камида икки ой муддат ўтгач ишсизлик нафақаси ҳисобланади. Ишдан бўшатилаётган шахс мақбул ишга доир иккита таклифни рад этган тақдирда, у ишсиз шахс мақомига эга бўлмайди ва ўттиз календарь кундан сўнг умумий асосларда иш қидираётган шахс сифатида рўйхатга олинади.
54-модда . Маҳаллий меҳнат органларини ишсизлик нафақасини тўлашга таъсир кўрсатадиган шартлар ўзгарганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Ишсизлик нафақасини олаётган ишсиз шахслар маҳаллий меҳнат органини қуйидагилар тўғрисида уч кунлик муддатдан кечиктирмай хабардор қилиши шарт:
мустақил равишда ишга жойлашганлиги (меҳнат шартномаси тузганлиги);
фермер ёки деҳқон хўжалигини юритиш учун ер участкасини ижарага олганлиги;
тадбиркорлик фаолияти ёки ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида бошқа ҳар қандай фаолият билан шуғулланишдан даромад олаётганлиги;
тижорат банкидан, микромолия ташкилотидан ёки лизинг компаниясидан кредит ёки лизинг олганлиги;
касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш курсларига мустақил равишда (маҳаллий меҳнат органи воситачилигисиз) кирганлиги;
қонунчиликка мувофиқ пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлганлиги (пенсия туридан қатъи назар);
ҳарбий мажбуриятларни бажарганлиги ва ҳарбий хизматга тайёргарлик билан боғлиқ тадбирларда иштирок этганлиги;
яшаш жойи ўзгарганлиги;
ишсизлик нафақасини тўлаш шартлари ўзгаришига сабаб бўладиган бошқа ҳолатлар.
Маҳаллий меҳнат органлари ишсизлик нафақасини тўлаш шартлари ўзгарганлиги тўғрисида «Ягона меҳнат миллий тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексидан ва идоралараро ҳамкорликнинг бошқа шаклларидан фойдаланган ҳолда, мустақил равишда ахборот олишга ҳақлидир.
55-модда . Ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш ва тўхтатиб туриш асослари
Ишсизлик нафақасини тўлаш қуйидаги ҳолларда тугатилади:
ишсиз шахс ишга жойлашганда;
ишсиз шахс мақбул ишга доир иккита таклифни рад этганда;
ишсиз шахс ишсизлик нафақасини алдов йўли билан олганда;
қонунчиликда белгиланган тартибда бандликни рағбатлантириш ва тадбиркорликка жалб этиш учун субсидия олганда;
ишсиз шахслар Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан микрокредитлар олганда;
ишсиз шахс Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширганда;
ишсиз шахс ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатга олинганда;
ишсиз шахс қонунчиликка мувофиқ пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлганда (пенсия туридан қатъи назар);
ишсиз шахс суднинг ҳукми билан озодликдан маҳрум этиш ёки ахлоқ тузатиш ишлари тарзидаги жазога ҳукм қилинганда;
ишсиз шахс ишсизлик нафақасини олиб турган даврида вақтинча бажариладиган ишга маҳаллий меҳнат органини бу ҳақда хабардор қилмай жойлашганда;
ишсиз шахс вафот этганда.
Ишсизлик нафақасини тўлаш юқорида кўрсатилган ҳоллардан бири юзага келган пайтдан эътиборан тугатилади.
Ишсиз шахс маҳаллий меҳнат органига мунтазам равишда узрли сабабларсиз келмаган ёки белгиланган муддатларда келишдан бўйин товлаган ёхуд ишга жойлаштиришга доир йўлланма ёхуд ишга жойлашишга кўмаклашиш юзасидан мурожаатнома олиш учун узрли сабабларсиз келмаган тақдирда ҳам ишсизлик нафақасини тўлаш муддатидан олдин тугатилиши мумкин.
Ишсизлик нафақасини тўлаш даври тугаганлиги ёки нафақани тўлаш тугатилганлиги ишсиз шахсларни маҳаллий меҳнат органларида ҳисобдан чиқариш учун асос бўлмайди.
Ишсиз шахснинг касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ёки малака оширишдан ўтиш таклифини рад этишига мақбул ишни рад этиш сифатида қаралмайди ва ишсизлик нафақаси тўлашни тугатишга сабаб бўлмайди.
Ишсизлик нафақасини тўлаш қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилади:
ишсиз шахс касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ёки малака оширишга юборилганда — стипендия тўланган ҳолда касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш даврида;
ишсиз шахс ихтисослаштирилган даволаш-профилактика муассасасида даволаш курсидан ўтганда — бундай муассасада бўлиш даврида;
ишсиз шахс ҳақ тўланадиган жамоат ишларида иштирок этаётганда — бундай ишларда иштирок этиш даврида.
Ишсизлик нафақасини тўлаш ишсиз шахс белгиланган муддатда узрсиз сабабларга кўра маҳаллий меҳнат органига келмаган тақдирда уч ойгача бўлган муддатга тўхтатиб турилиши мумкин.
56-модда . Ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) тартиби
Маҳаллий меҳнат органининг буйруғи ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) учун асос бўлади, унда ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) сабаби ва ишсизлик нафақасини тўлаш тугатиладиган (тўхтатиб туриладиган) сана мажбурий тартибда кўрсатилади.
Ишсизлик нафақасини тўлаш ушбу Қонун 55-моддасининг биринчи қисмида ( бешинчи қисмида ) назарда тутилган тегишли ишончли ахборот олинганидан кейин маҳаллий меҳнат органи томонидан тугатилади (тўхтатиб турилади).
Ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) тўғрисида маҳаллий меҳнат органининг ходими томонидан «Бандлик хизмати» ахборот тизимининг тегишли бўлимида ва сўровномада қайд этилади, унда ишсизлик нафақасини тўлаш тугатиладиган (тўхтатиб турилган) сана, ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) сабаблари, ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) учун асос бўлган буйруқнинг санаси ва рақами кўрсатилади.
Маҳаллий меҳнат органи томонидан чиқарилган ишсизлик нафақаси тўлашни тугатиш (тўхтатиб туриш) тўғрисидаги қарор ишсиз шахсга етказилиши шарт.
Ҳисобланган, лекин белгиланган муддатда олинмаган ишсизлик нафақаси ишсиз шахсга келгуси ойда тўланади.
57-модда . Ишсизлик нафақаларининг ортиқча тўланган суммаларини ушлаб қолиш
Ишсизлик нафақасининг ортиқча тўланган суммалари ишсиз шахсдан, агар ортиқча тўлов ҳисоб-китобдаги хато натижасида ёки ишсиз шахс томонидан суиистеъмоллик оқибатида содир этилган бўлсагина, ушлаб қолиниши мумкин. Ушлаб қолишлар ишсизлик нафақасининг кейинги тўланишлари чоғида амалга оширилади.
Ҳисоб-китобда йўл қўйилган хато натижасида ортиқча тўланган суммани ушлаб қолиш тўғрисидаги қарор нотўғри белгиланган миқдордаги ишсизлик нафақаси охирги тўланган кундан эътиборан уч ойдан кечиктирмай қабул қилиниши керак. Ишсиз шахс томонидан суиистеъмол қилиш билан боғлиқ бўлган ортиқча тўланган суммани ушлаб қолиш тўғрисидаги қарор бирор-бир муддатлар билан чекланмаган ҳолда қабул қилинади.
Агар ишсизлик нафақасини олувчи ишсиз шахс ғайриқонуний равишда ишдан бўшатилган бўлса ва суднинг ёки бошқа ваколатли органнинг қарорига кўра ишсизлик нафақасини олувчи шахс ўзига етказилган зарарнинг ўрни қопланган ҳолда аввалги ишига тикланган бўлса, унга тўланган ишсизлик нафақаси ушбу шахс томонидан тўлиқ миқдорда Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасига ихтиёрий равишда қайтарилади. Ушбу шахс олинган ишсизлик нафақасини ихтиёрий равишда қайтаришни рад этган тақдирда тўланган ишсизлик нафақаларининг бутун суммаси ушбу шахсдан суд тартибида ундирилади.
58-модда . Ишсизлик нафақалари тайинлаш ва тўлаш тўғрисидаги қарорлар устидан шикоят қилиш
Маҳаллий меҳнат органларининг ишсизлик нафақалари тайинлаш ва тўлаш тўғрисидаги қарорлари, шу жумладан уларни тайинлашнинг тўғрилиги ва тўлаш муддатлари ҳақидаги қарорлари устидан юқори турувчи органга ёки судга шикоят берилиши мумкин.
12-боб. Ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ташкил этиш
59-модда . Ҳақ тўланадиган жамоат ишларининг асосий турлари
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларининг асосий турлари қуйидагилардан иборат:
шаҳарларнинг, туманларнинг, аҳоли пунктларининг, маҳаллаларнинг ҳудудларини ва бошқа ҳудудларни ободонлаштириш (кўкаламзорлаштириш, йиғиштириш, оқлаш, ариқларни, қабристонларни, зиёратгоҳларни, маданий объектларни тозалаш ва бошқалар);
уй-жой-коммунал объектлар ва бошқа инфратузилма объектлари ҳудудларига туташ уй-жой фондининг объектларини таъмирлаш ҳамда уларнинг фаолият кўрсатишини таъминлаш;
кўчаларни, йўлларни ва йўлкаларни таъмирлаш;
қишлоқ хўжалиги ишлари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш, уларни сақлаш ва қайта ишлаш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ҳосилини йиғиб-териб олиш, ирригация ва мелиорация тармоқларини таъмирлаш;
ногиронлиги бўлган шахсларни, кексаларни, беморларни ва бошқа шахсларни парваришлаш;
саноат тармоқлари ташкилотларидаги ва хизматлар кўрсатиш соҳасидаги ишлар;
объектларни қуриш, реконструкция қилиш ва таъмирлаш.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг қарорларига мувофиқ ҳақ тўланадиган жамоат ишларининг бошқа турлари ҳам назарда тутилиши мумкин.
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларининг таклиф этилаётган турлари ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг касбий кўникмаларини, иш тажрибасини, ёшини, жинсини ва бошқа ўзига хос хусусиятларини, иш режимини ва меҳнатни муҳофаза қилишга оид зарур шарт-шароитларни ҳисобга олиши керак.
60-модда . Ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ташкил этиш тартиби
Буюртмачилар-иш берувчилар ҳақ тўланадиган жамоат ишларининг зарур турлари ва ҳажмларини маҳаллий меҳнат органлари билан биргаликда белгилайди.
Буюртмачилар-иш берувчилар ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ташкил этишга доир талабномани маҳаллий меҳнат органларига тақдим этади.
Маҳаллий меҳнат органлари буюртмачилар-иш берувчиларнинг талабномаларида кўрсатилган ишчи кучига бўлган талабни ҳисобга олган ҳолда, ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларнинг (бундан буён матнда ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахслар деб юритилади) рўйхатларини шакллантиради.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси ҳақ тўланадиган жамоат ишлари бажарилишини маҳаллий меҳнат органларининг умумлаштирилган талабномалари асосида молиялаштиради.
Маҳаллий меҳнат органлари ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг рўйхатини илова қилган ҳолда буюртмачилар-иш берувчилар билан шартномалар тузади.
Маҳаллий меҳнат органлари буюртмачи-иш берувчи билан шартнома тузганидан сўнг ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларга ҳақ тўланадиган жамоат ишлари учун йўлланма беради.
Буюртмачи-иш берувчи ҳақ тўланадиган жамоат ишларини амалга ошириш вақтида меҳнатни муҳофаза қилишга доир лозим даражадаги шарт-шароитларни қонунчиликка мувофиқ таъминлайди.
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларга иш ҳақи тўғри ҳисобланиши ва бажарилган жамоат ишларининг ҳақиқий ҳажмлари тўғри ҳисобга олиниши учун, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг ҳақ тўланадиган жамоат ишларига ҳақ тўлаш бўйича харажатларнинг ўрнини қоплаш учун йўналтирилган маблағларидан мақсадли фойдаланилиши юзасидан жавобгарлик буюртмачи-иш берувчининг зиммасига юклатилади.
Маҳаллий меҳнат органлари ҳақ тўланадиган жамоат ишларини амалга ошириш мониторингини бир ойда бир марта жойнинг ўзига чиқиб ўрганиш орқали ўтказади ва тегишли мониторинг далолатномасини расмийлаштиради. Ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ўтказиш тартиби бузилганлиги фактлари аниқланган тақдирда далолатнома расмийлаштирилади ва қонунчиликда назарда тутилган тегишли чора-тадбирлар кўрилади.
Буюртмачи-иш берувчи ҳар ойда маҳаллий меҳнат органларига ҳақ тўланадиган жамоат ишлари ташкил этилганлигини ва ушбу ишлар ҳажми бажарилганлигини, ишланган вақт ҳисобини ва ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларга иш ҳақи ҳисобланганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этади.
Маҳаллий меҳнат органлари тасдиқловчи ҳужжатларни олганидан кейин ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш бўйича ўрни қопланадиган суммани тўлашга оид тўлов ҳужжатларини ҳар ойда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Ғазначилигининг тегишли бўлинмаларига юборади.
Буюртмачи-иш берувчи ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахслар билан қонунчиликда белгиланган тартибда меҳнат шартномаси тузади. Ихтиёрий асосда бригадаларга бирлашган шахслар комплекс ёки айрим турдаги ҳақ тўланадиган жамоат ишларини бажарган тақдирда шартномада тарафларнинг мажбуриятлари, ишларнинг бажарилиш ҳажмлари ва муддатлари, меҳнатни ташкил этиш ҳамда унга ҳақ тўлаш шакллари назарда тутилади.
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларида иштирок этиш вақти меҳнат стажига киритилади.
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг пенсия таъминоти олиш ва уларга вақтинчалик меҳнатга қобилиятсизлик бўйича нафақа тўлаш ҳуқуқи сақланиб қолади.
Маҳаллий меҳнат органлари ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ташкил этиш учун буюртмачилар-иш берувчиларга Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан олинган асосий воситалар, майда асбоб-ускуналар ва анжомларни ижарага беришни амалга оширади.
61-модда . Ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш тартиби
Ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахслар билан ҳақ тўланадиган жамоат ишларида иштирок этиш учун камида икки ҳафталик, лекин олти ойдан кўп бўлмаган муддатга муддатли меҳнат шартномалари тузилади. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг аҳоли бандлигига кўмаклашиш бўйича ҳудудий дастурлари доирасида Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги билан келишилган ҳолда, жамоат ишларида иштирок этиш учун ўн бир ойгача муддатга меҳнат шартномалари тузилиши мумкин.
Бюджет ташкилотлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари (шу жумладан жамоатчи ходимлар меҳнатига ҳақ тўлаш бўйича), шунингдек кўп квартирали уйлардаги уй-жой мулкдорларининг ширкатлари томонидан (туташ ҳудудларни ободонлаштириш, кўкаламзорлаштириш ва сақлаш бўйича) ташкил этиладиган ҳақ тўланадиган жамоат ишларида маҳаллий меҳнат органининг йўлланмаларига кўра ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлашга оид харажатларнинг ўрни Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан тўлиқ қопланади. Бунда ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлиши ва меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг икки бараваридан кўп бўлиши мумкин эмас ҳамда маҳаллий меҳнат органи томонидан юборилган шахслар меҳнатига ҳақ тўлаш бўйича харажатларнинг ўрни кейинчалик Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан юз фоиз қопланади.
Тадбиркорлик субъектлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари томонидан (бундан фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва кўп квартирали уйлардаги уй-жой мулкдорларининг ширкатлари мустасно) ташкил этиладиган ҳақ тўланадиган жамоат ишларида меҳнатга ҳақ тўлаш бўйича харажатларнинг эллик фоизигача бўлган қисмининг ўрни иш берувчи бажарилган ишларни тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан қопланади. Бунда ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган бир шахс меҳнатига тўланган ҳақнинг ўрнини Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармасининг маблағлари ҳисобидан қоплашнинг ҳар ойлик миқдори меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг икки баравари миқдоридан ошмаслиги керак. Ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳар ойда ҳақ тўлаш меҳнат шартномаси асосида белгиланади.
Зарур бўлган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси томонидан меҳнатга ҳақ тўлаш ўрнини қоплашнинг ҳар ойлик миқдорини меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг тўрт бараваригача миқдорда белгилаши мумкин.
Ишсиз шахснинг ҳақ тўланадиган жамоат ишларида иштирок этиши даврида унга ишсизлик нафақасини тўлаш тўхтатиб турилади ва ҳақ тўланадиган жамоат ишларини бажариш тугаган кундан эътиборан тикланади.
13-боб. Иш қидираётган шахсларни ҳамда ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш
62-модда . Иш қидираётган шахсларни ҳамда ишсиз шахсларни касбга тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш
Иш қидираётган шахсларни ҳамда ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш қуйидаги ҳолларда маҳаллий меҳнат органининг йўлланмасига кўра амалга оширилиши мумкин:
касби (мутахассислиги) мавжуд бўлмаганда;
мавжуд касбий кўникмаларига мос мақбул иш йўқлиги сабабли касбни (мутахассисликни) ўзгартириш зарур бўлганда;
касбий кўникмалари мавжуд бўлмаганлиги ёки етарли бўлмаганлиги сабабли, касбига (мутахассислигига) доир талаблар ўзгартирилганлиги боис малака ошириши зарур бўлганда;
аввалги касби (мутахассислиги) бўйича иш бажариш қобилияти йўқотилганда.
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш касбга ўқитиш марказларида (касб-ҳунар таълими муассасаларида) амалга оширилади.
Иш қидираётган шахслар, ишсиз шахслар, шунингдек аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларига мансуб шахслар устувор тартибда касбга тайёрлашдан, қайта тайёрлашдан ва малака оширишдан ўтиш ҳуқуқига эга.
Касбга ўқитиш марказларини сақлаш ва моддий-техник жиҳатдан ривожлантириш Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
63-модда . Касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва малака оширишга доир давлат буюртмаси
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишга доир давлат буюртмаси (бундан буён матнда касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси деб юритилади) Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан шакллантирилади.
Касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси қуйидаги маълумотлардан келиб чиққан ҳолда келгуси йил учун шакллантирилади:
Ўзбекистон Республикасининг демографик таҳлили ва демографик ривожланиш прогнозларидан;
иш қидираётган шахсларнинг ва ишсиз шахсларнинг прогноз сонидан;
касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ёки малакасини оширишга эҳтиёжи бўлган шахсларнинг прогноз сонидан;
умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари, касб-ҳунар мактаблари, коллежлар, техникумлар, олий таълим муассасалари битирувчилари сонининг прогнозидан;
ривожлантириш дастурларига киритилган лойиҳаларни амалга ошириш учун зарур бўлган касбга ўқитишга нисбатан эҳтиёжнинг асосий йўналишлари прогнозидан.
64-модда . Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси параметрлари
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси параметрлари:
ривожлантириш дастурларига киритилган лойиҳаларни амалга ошириш доирасида янги ишлаб чиқариш қувватларини ишга тушириш ёки мавжуд ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш;
янги хизмат кўрсатиш ва сервис объектларини ишга тушириш, янги уй-жойлар, ишлаб чиқариш, ижтимоий ва бозор инфратузилмаси объектларини қуриш;
қишлоқ хўжалиги экинлари ҳосилдорлиги ҳажмларини ошириш ҳисобига қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ҳажмларини кенгайтириш, янги боғлар, токзорлар барпо этиш, чорва моллари сонини кўпайтириш;
аҳоли тадбиркорлик фаоллигининг ўсиши, янги тадбиркорлик, ҳунармандчилик субъектларини ташкил этиш, тижорат банклари томонидан тадбиркорлик субъектларига кредитлар ажратиш;
инвестиция лойиҳаларини ва хусусийлаштирилган ташкилотларни ривожлантиришнинг «йўл хариталари»ни амалга ошириш, фойдаланилмаётган хоналарни ва биноларни ишлаб чиқариш фаолиятини ташкил этиш учун инвестиция мажбуриятлари ҳамда ижтимоий мажбуриятлар шарти билан реализация қилиш ва давлат мулки объектларини ижарага бериш муносабати билан зарур иш ўринлари сонини аниқлаш асосида ҳисоб-китоб қилинади.
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси параметрлари ҳудудлар кесимида, касбга ўқитишнинг ҳар бир тури бўйича молиялаштиришнинг прогноз ҳажмлари кўрсатилган ҳолда Ўзбекистон Республикаси камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири томонидан тасдиқланади.
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси параметрлари Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.
65-модда . Касбга ўқитишга доир давлат буюртмасини шакллантириш
Маҳаллий меҳнат органлари ҳар йили прогноз йилидан олдинги йилнинг 1 октябрига қадар келгуси календарь йил учун мўлжалланган иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитишга бўлган прогноз талабни шакллантиради ҳамда ҳудудий меҳнат органларига тақдим этади.
Ҳудудий меҳнат органлари ҳар йили прогноз йилидан олдинги йилнинг 1 ноябрига қадар келгуси календарь йил учун мўлжалланган касбга ўқитишга доир давлат буюртмасининг ҳажми ва йўналишлари бўйича талабни шакллантиради ҳамда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига тақдим этади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳар йили прогноз йилидан олдинги йилнинг 1 декабрига қадар иш қидираётган шахслар ва ишсиз шахслар сонини, меҳнат бозорининг жорий ҳолати ва уни ривожлантириш истиқболларини ҳамда Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг молиялаштириш ҳажмларини таҳлил қилиш асосида ҳудудлар ва касбга ўқитиш турлари кесимида касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси параметрларини шакллантиради.
66-модда . Касбга ўқитишга доир давлат буюртмасининг маълумотлар базасини шакллантириш
Меҳнат органлари касбга ўқитишга доир давлат буюртмасининг маълумотлар базасини шакллантиради ва уни мунтазам равишда янгилаб боради.
Касбга ўқитишга доир давлат буюртмасини шакллантириш ва амалга ошириш «Ягона меҳнат миллий тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси билан интеграция қилинган тегишли электрон платформа ҳамда дастурий таъминот орқали бажарилади.
Мазкур электрон платформа ҳамда дастурий таъминотни ишлаб чиқиш ва мунтазам равишда қўллаб-қувватлаш Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
67-модда . Касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси турлари
Касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси қуйидаги турлар бўйича шакллантирилади:
узоқ муддатли ўқитиш — ўқув жараёни ўттиз ҳафтадан қирқ ҳафтагача давом этади;
ўрта муддатли ўқитиш — ўқув жараёни беш ҳафтадан йигирма беш ҳафтагача давом этади;
қисқа муддатли ўқитиш — ўқув жараёни тўрт ҳафтагача давом этади;
ишлаб чиқаришда касбга ўқитиш — ўқув жараёни иш берувчида бир вақтнинг ўзида олиб бориладиган меҳнат фаолияти билан бевосита боғлиқ бўлиб, бир нафар ўқувчи учун келгусида иш берувчида ишга жойлаштирилган ҳолда касбга тайёрлашдан (стажировкадан) ўтиши йигирма беш ҳафтагача давом этади;
мақсадли ўқитиш — ўқув жараёни тўрт ҳафтагача давом этади.
Касбга ўқитишга доир давлат буюртмасини шакллантириш учун тўлов қийматини ва молиялаштириш ҳажмларини белгилашда бир нафар ўқувчига сарфланадиган харажатлар мезон бўлади.
68-модда . Узоқ муддатли ўқитиш
Ишсиз шахсларни узоқ муддатли ўқитиш тарзидаги касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси меҳнат органлари томонидан шакллантирилади ҳамда касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) томонидан амалга оширилади.
Узоқ муддатли ўқитиш ўқув муассасасининг қувватидан ва ихтисослашувидан, қабул қилиш параметрларидан ҳамда ўқитишнинг давомийлигидан келиб чиққан ҳолда, касбга ўқитиш маркази (касб-ҳунар таълими муассасаси), иш берувчи, маҳаллий меҳнат органи ва ишсиз шахс ўртасида тузиладиган тўрт томонлама шартнома асосида касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) томонидан мустақил равишда ташкил этилади.
69-модда . Ўрта муддатли ўқитиш
Ўрта муддатли ўқитиш тарзидаги касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси меҳнат органлари томонидан шакллантирилади ҳамда касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) томонидан амалга оширилади.
Ўрта муддатли ўқитиш касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) томонидан меҳнат органлари билан келишилган ҳолда ушбу марказлар мустақил равишда белгилайдиган даврларда ташкил этилади.
Меҳнат органлари ўқитишнинг тегишли йўналишлари бўйича гуруҳлар шаклланишига қараб тасдиқланган касбга ўқитишга доир давлат буюртмасининг ҳажмлари доирасида, шунингдек фуқаролар ва иш берувчиларнинг эҳтиёжларини таҳлил қилиш, касбга ўқитиш марказларининг (касб-ҳунар таълими муассасаларининг) таклифлари асосида ўрта муддатли ўқитишга доир тўғридан-тўғри шартномалар тузади.
Меҳнат органлари, ишсиз шахс, касбга ўқитиш маркази (касб-ҳунар таълими муассасаси) ҳамда ишсиз шахсни ишга жойлаштириш (ишга қабул қилиш) мажбуриятини ўз зиммасига олган иш берувчи ўрта муддатли ўқитиш учун шартнома тарафлари сифатида иш юритади, бундан ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Ишсиз шахсни ишга жойлаштириш (ишга қабул қилиш) мажбуриятини олган ва шартномани имзолаган иш берувчининг зиммасига мазкур ишсиз шахсни ишга жойлаштириш (ишга қабул қилиш) бўйича тўғридан-тўғри мажбурият юклатилади.
Агар ишсиз шахс ўқиш тугагач жисмоний ва юридик шахслар учун иш ҳақини (меҳнат даромадини) олишга қаратилган хизматларни кўрсатиш, ишларни бажариш бўйича меҳнат фаолиятини мустақил равишда амалга ошириш мажбуриятини ҳамда ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатдан ўтишни ўз зиммасига оладиган бўлса, ўрта муддатли ўқитишга доир шартнома тузилаётганда иш берувчининг иштирок этиши талаб қилинмайди.
70-модда . Қисқа муддатли ўқитиш
Қисқа муддатли ўқитиш тарзидаги касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси меҳнат органлари томонидан шакллантирилади ҳамда касбга ўқитиш марказлари (касб-ҳунар таълими муассасалари) томонидан амалга оширилади.
Меҳнат органлари ўқитишнинг тегишли йўналишлари бўйича гуруҳлар шаклланишига қараб қисқа муддатли ўқитишга доир тўғридан-тўғри шартномалар тузади.
Меҳнат органи, иш қидираётган шахс ёки ишсиз шахс ҳамда касбга ўқитиш маркази (касб-ҳунар таълими муассасаси) қисқа муддатли ўқитишга доир шартноманинг тарафлари сифатида иш юритади.
71-модда . Ишлаб чиқаришда касбга ўқитиш
Ишлаб чиқаришда касбга ўқитиш ўқув жараёнини бевосита иш берувчида ташкил этиш орқали амалга оширилади.
Иш берувчи касбга тайёрлашни (стажировкани) ўтказиш учун масъул бўлган шахсларни белгилайди, ўқув дастурини, шунингдек касбга тайёрлаш (стажировка) ўтказиладиган жойни тасдиқлайди.
72-модда . Мақсадли ўқитиш
Мақсадли ўқитиш кадрларни мақсадли тайёрлашдан манфаатдор бўлган республика ижро этувчи ҳокимият органининг, хўжалик бирлашмасининг ёки ташкилотнинг буюртмасига кўра амалга оширилади.
73-модда . Касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малака ошириш даврида стипендиялар тўлаш
Касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ёки малака ошириш даврида ишсиз шахсларга Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан, қоида тариқасида, йигирма олти календарь ҳафтагача бўлган муддатга стипендия тўланади.
Стипендия ишсиз шахсларга қуйидаги миқдорларда тўланади:
ишдан ва иш ҳақидан (меҳнат даромадидан) охирги ўн икки ойлик давр ичида маҳрум бўлган шахсларга — аввалги иш жойидаги ўртача ойлик иш ҳақининг етмиш беш фоизи миқдорида, лекин меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган ва Ўзбекистон Республикасида таркиб топган ўртача иш ҳақидан кўп бўлмаган миқдорда;
узоқ (бир йилдан ортиқ) танаффусдан кейин ишдан ва иш ҳақидан (меҳнат даромадидан) маҳрум бўлган шахсларга — меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида;
биринчи марта иш қидираётган шахсларга — меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг етмиш беш фоизи миқдорида.
Стипендияларни тўлаш солиқ солиш объекти ҳисобланмайди.
Стипендиялар тўлаш тўғрисидаги маълумотлар «Бандлик хизмати» ахборот тизимида ва сўровномада кўрсатилади.
Стипендия ишсиз деб эътироф этилмаган шахсларга тўланмайди.
Стипендия ишсиз шахсга буйруқ асосида таълим муассасасига қабул қилинган кундан эътиборан таълим муассасаси томонидан ҳисобланади ва тўланади.
Жорий ойдаги стипендия тўлови ўтган ой учун амалга оширилади.
Тўлиқ бўлмаган календарь ой учун стипендияни тўлаш чоғида стипендия мазкур стипендия тўланиши керак бўлган ушбу календарь ойдаги кунлар сонига ва тўлиқ календарь ойдаги ўқиш кунлари сонига мутаносиб миқдорда тўланади.
Тўлиқ календарь ой учун стипендия тўлови ушбу календарь ойдаги кунлар сонидан келиб чиққан ҳолда ҳисоб-китоб қилинади. Бунда, агар ўқиш даври календарь ой тугагунига қадар тамомланган бўлса, стипендия таълим муассасасининг ўқишни тамомлаш ёки ўқишдан четлаштириш тўғрисидаги буйруқ чиқарилган санагача ҳисобланади ва тўланади.
Стипендияни олиш даврида ишсиз шахс касал бўлган тақдирда стипендияни ишсиз шахснинг қариндошлари (отаси, онаси, эри (хотини), вояга етган болалари) ёки белгиланган тартибда расмийлаштирилган ишончномага асосан ишсиз шахснинг бошқа ишончли шахслари томонидан олишга йўл қўйилади.
14-боб. Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизими
74-модда . Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимининг асосий вазифалари
Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
банд бўлмаган аҳолини касбга тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш;
касбга ўқитишга доир давлат буюртмасини шакллантириш ва жойлаштириш;
малакани баҳолаш марказлари фаолиятини ташкил этиш;
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан иш қидираётган шахсларнинг ва ишсиз шахсларнинг касбий малакасини баҳолаш ҳамда тасдиқлаш;
малакани баҳолаш марказлари томонидан малака паспорти берилишини таъминлаш;
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрини яратиш ва унинг амал қилишини таъминлаш;
банд бўлмаган аҳоли ўртасида малакани тасдиқлашнинг фойдаси ва афзалликларини тушунтириш.
75-модда . Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимининг иштирокчилари
Ўзбекистон Республикаси Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимининг ишини мувофиқлаштиришни амалга оширади.
Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимининг иштирокчилари қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича республика кенгаши;
тегишли вазирликлар ва идоралар, бирлашмалар, компаниялар ва ташкилотлар томонидан тузиладиган касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича тармоқ кенгашлари;
ишчи касбларни ривожлантириш ва оммалаштириш ассоциацияси;
касбга ўқитиш марказлари;
малакани баҳолаш марказлари;
иш берувчилар;
ходимлар ва касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахслар.
Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизимида иштирок этиш ихтиёрийдир.
76-модда . Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича республика кенгаши
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича республика кенгаши (бундан буён матнда Республика кенгаши деб юритилади):
Касбий малака ва билимларни ривожлантириш миллий тизими бошқа иштирокчиларининг малака ва билимларини баҳолашга доир фаолиятини мувофиқлаштиришни амалга оширади;
халқаро стандартлар ва илғор хорижий тажрибани ҳисобга олган ҳолда Касбий билимларни ривожлантириш миллий тизимини янада такомиллаштириш бўйича таклифларни тайёрлашни амалга оширади;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан касбга ўқитиш марказларини ва малакани баҳолаш марказларини аккредитация қилиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисида хулосалар беради;
касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича тармоқ кенгашларини ташкил этиш тўғрисида қарорлар қабул қилади;
малакани баҳолаш марказларининг малакани баҳолаш усулларини ишлаб чиқишга доир фаолиятини мувофиқлаштиради;
малакани баҳолаш марказлари фаолияти устидан назоратни ва мониторингни амалга оширади;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига малакани баҳолаш марказларини аккредитация қилиш бўйича тавсиялар, таклифлар киритади.
Республика кенгаши таркибига республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, хўжалик бирлашмаларининг, компанияларнинг, ассоциацияларнинг, ташкилотларнинг, касаба уюшмаларининг (улар бирлашмаларининг) ҳамда илмий ҳамжамиятнинг вакиллари киради.
Республика кенгаши таркибига чет эллик экспертлар ҳамда чет эл компанияларининг ва Ўзбекистон Республикасида аккредитация қилинган халқаро ташкилотларнинг вакиллари ҳам кириши мумкин.
Республика кенгаши аъзолари унинг фаолиятида жамоатчилик асосида иштирок этади. Республика кенгаши экспертларни, шу жумладан хорижлик экспертларни шартнома асосида жалб қилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича республика кенгаши тўғрисидаги низом ҳамда унинг фаолияти Регламенти Ўзбекистон Республикаси камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири томонидан тасдиқланади.
Республика кенгаши фаолиятининг молиявий таъминоти Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Республика кенгашининг ишчи органи вазифаларини Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг тегишли бўлинмаси бажаради.
77-модда . Касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича тармоқ кенгашлари
Тегишли вазирликлар ва идоралар, бирлашмалар, компаниялар ва ташкилотлар томонидан тузиладиган касбий малака ва билимларни ривожлантириш бўйича тармоқ кенгашлари (бундан буён матнда тармоқ кенгашлари деб юритилади) ўз ваколатлари доирасида:
малакани баҳолаш марказларини аккредитация қилишнинг мақсадга мувофиқлиги тўғрисида хулосалар беради;
касбий стандартларни кўриб чиқади, уларни долзарблаштириш бўйича таклифлар киритади;
касбий фаолиятнинг алоҳида турлари бўйича малака даражасини баҳолаш услубиётини тасдиқлайди ва унга малакани баҳолаш марказлари томонидан риоя этилишини назорат қилади.
Тармоқ кенгашлари таркибига касаба уюшмаларининг (улар бирлашмаларининг), таълим ташкилотларининг, илмий ва бошқа ташкилотларнинг вакиллари мажбурий тартибда киритилади.
Тармоқ кенгашига касбий фаолиятнинг бир неча тури бўйича ваколатлар берилишига йўл қўйилади. Бир неча тармоқ кенгашларига касбий фаолиятнинг айни бир тури бўйича ваколатлар берилишига йўл қўйилмайди.
Тармоқ кенгашлари фаолиятининг молиявий таъминоти тармоқ кенгашлари ташкил этилган вазирликлар, идоралар, бирлашмалар, компаниялар ва ташкилотларнинг ўз маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
78-модда . Касбга ўқитиш марказлари
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир фаолиятни амалга ошириш учун мустақил юридик шахс ёки юридик шахснинг таркибий бўлинмаси сифатида ташкил этилган, белгиланган тартибда аккредитация қилинган таълим муассасалари касбга ўқитиш марказларидир.
Касбга ўқитиш марказлари ўз фаолиятини иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни ўқитиш учун касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси доирасида ажратиладиган маблағлар ҳисобидан, шунингдек ўзини ўзи молиялаштириш асосида амалга оширади.
Ўқитиш учун амалга ошириладиган тўлов миқдори касбга ўқитиш марказлари томонидан мустақил равишда белгиланади.
79-модда . Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитиш марказларида ўқитиш жараёнини ташкил этиш
Иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга ўқитиш марказларида ўқитиш шартнома асосида амалга оширилади.
Шахсларни касбга ўқитиш марказига қабул қилиш буйруқ билан расмийлаштирилади.
Касбга ўқитиш марказларидаги ўқув дастурлари касб-ҳунар таълими ва ишлаб чиқаришнинг ўзаро алоқасини таъминлаш асосида амалга оширилади.
Касбга ўқитиш марказларида ўқувчилар, қоида тариқасида, ўқув курслари бўйича гуруҳларга, ўқиш йўналиши бўйича эса бўлимларга бирлашади.
Ўқув дастурларининг аниқ мазмуни, ўқиш муддатлари, ўқув жараёнининг ҳамда ишлаб чиқариш амалиётининг сифати устидан назорат қилиш усуллари ва муддатлари касбга ўқитиш маркази томонидан мустақил равишда тасдиқланади.
Меҳнат органлари касбга ўқитиш марказларидан улар фойдаланадиган ўқув дастурларини мониторинг қилиш мақсадида сўраб олишга ҳақли.
80-модда . Якуний малака имтиҳонлари ва малакаларни бериш тартиби
Касбга ўқитиш марказларида ўқитиш якунлари бўйича якуний малака имтиҳонлари ўтказилади.
Якуний малака имтиҳонларини ўтказиш учун иш берувчилар орасидан ташкилотларнинг раҳбарлари ва мутахассислари, шунингдек касбга ўқитиш марказларининг раҳбарлари, ўқитувчилари ва ишлаб чиқариш таълими усталари орасидан малака комиссиялари тузилади.
Якуний малака имтиҳонларини ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланади.
Якуний малака имтиҳонини муваффақиятли топширган ўқувчиларга:
узоқ муддатли ўқишни ўтаганда — дипломлар;
ўрта муддатли ва қисқа муддатли ўқишни ўтаганда — сертификатлар берилади.
Касбга ўқитиш марказларида ўқитиш якунлари бўйича якуний малака имтиҳони билан бирга малакани баҳолаш марказини шартнома асосида жалб этган ҳолда ишчиларга малака разрядини ва мутахассисларга малака тоифасини бериш бўйича имтиҳон ўтказишга йўл қўйилади. Бунда малакани баҳолаш маркази томонидан ўтказилган имтиҳон муваффақиятли топширилган тақдирда диплом ёки сертификат билан бирга малака паспорти берилади.
Касбга ўқитиш маркази томонидан берилган диплом тегишли мутахассислик ва малака бўйича ишлаш ҳуқуқини беради.
81-модда . Малакани баҳолаш марказлари
Малакани баҳолаш марказлари касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахсларнинг касбий малака, билим ва кўникмаларини баҳолашдан ўтказади.
Малакани баҳолаш марказлари мустақил юридик шахс ёки юридик шахснинг алоҳида таркибий бўлинмаси сифатида ташкил этилади.
Малакани баҳолаш марказлари қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
штатида (ўриндошликка йўл қўйилади) олий маълумотли ва ариза берувчи малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказишга талабгор бўлган йўналишларнинг ҳар бири бўйича камида уч йиллик амалий иш стажига эга бўлган, шунингдек Меҳнат органлари ходимлари малакасини ошириш республика курсларидан ўтган камида бир нафар ходим бўлиши;
ўз мулкида оператив бошқариш ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда моддий-техника базасига, шу жумладан ариза берувчи малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказишга талабгор бўлган йўналишларнинг ҳар бири бўйича малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш учун баҳолаш воситаларига эга бўлиши.
Малакани баҳолаш марказлари:
касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахсларга малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш қоидалари ҳамда тартиб-таомиллари тўғрисида зарур ахборот тақдим этади;
малака, билим ва кўникмаларни баҳолашни ташкил этади ҳамда ишчиларга малака разрядини ва мутахассисларга малака тоифасини бериш бўйича имтиҳонни ва, зарур бўлганда, малака синов ишларини ўтказиш орқали уларни касбий стандартлар талабларига мувофиқлиги жиҳатидан баҳолашдан ўтказади;
малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш натижалари тўғрисидаги маълумотларни шакллантиради, Республика кенгаши томонидан тасдиқланадиган шаклдаги малака паспортини расмийлаштиради ҳамда беради;
берилган малака паспортлари тўғрисидаги маълумотларни Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрига киритади;
меҳнат органларига ўз фаолияти тўғрисида ҳисоботни тақдим этади.
Олий маълумотга эга бўлган ва Меҳнат органлари ходимлари малакасини ошириш республика курсларида малака ошириш курсидан ўтган шахс малакани баҳолаш марказининг директори бўлиши мумкин.
Малакани баҳолаш марказининг ташкилий тузилмасига мажбурий тартибда эксперт малака комиссияси киритилиши керак.
Малакани баҳолаш марказларининг фаолияти:
муассисларнинг маблағлари;
малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказганлик учун киритиладиган тўлов;
касбга ўқитишга доир давлат буюртмаси доирасида ажратиладиган маблағлар;
ихтиёрий хайриялар ҳамда юридик ва жисмоний шахсларнинг мақсадли бадаллари, ҳомийларнинг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади.
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказганлик учун киритиладиган тўлов миқдори малакани баҳолаш марказлари томонидан мустақил равишда белгиланади.
Малакани баҳолаш марказлари ўзи берадиган малака паспортларининг фуқаролар вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун борадиган чет давлатларда тан олиниши мақсадида малака, билим ва кўникмаларни баҳолашни амалга оширишга ваколатли бўлган органлар ёки тегишли чет давлатларнинг иш берувчилари билан ҳамкорлик битимлари тузади.
82-модда . Малакани баҳолаш марказларини аккредитация қилиш тартиби
Малакани баҳолаш марказлари ўз фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигида аккредитация қилинади.
Битта малакани баҳолаш марказини касбий фаолиятнинг бир неча турлари (касблар) бўйича аккредитация қилишга йўл қўйилади.
Малакани баҳолаш марказларини аккредитация қилиш ёки аккредитация қилишни рад этиш тўғрисидаги қарор Республика кенгашининг тақдимномасига биноан Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан қабул қилинади.
Аккредитацияга талабгор бўлган ариза берувчи — малакани баҳолаш маркази (бундан буён матнда ариза берувчи деб юритилади) Республика кенгашига қуйидагиларни тақдим этади:
аккредитация олиш учун аризани;
ариза берувчи малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказишга талабгор бўлган йўналишларнинг ҳар бири бўйича ўз штатида меҳнат шартномаси ёки фуқаролик-ҳуқуқий шартнома бўйича қабул қилинган олий маълумотли мутахассис (мутахассислар) мавжудлигини тасдиқловчи ҳужжатларни;
ўз мулкида хўжалик юритиш, оператив бошқариш ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш учун зарур бўлган баҳолаш воситалари, шунингдек малака имтиҳонини ташкил этиш ва ўтказиш учун мўлжалланган моддий-техника базаси мавжудлигини тасдиқловчи ҳужжатларни.
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган баҳолаш воситалари ҳамда баҳолаш усуллари, шу жумладан онлайн тест синовлари учун фойдаланиладиган моддий-техника ресурслари ва дастурий таъминот Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланади.
Аккредитация олиш учун ариза аккредитация олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кун ичида Республика кенгаши томонидан кўриб чиқилади.
Республика кенгаши аккредитация олиш учун аризани кўриб чиқиш натижалари тўғрисида ариза берувчини тегишли қарор қабул қилинганидан кейин уч кун ичида хабардор қилиши шарт.
Аккредитация беш йил муддатга берилади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги қуйидаги ҳолларда ариза берувчи аккредитация қилишни рад этишга ҳақли:
ариза берувчи томонидан лозим даражада расмийлаштирилмаган ҳужжатлар тақдим этилганда;
ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлганда;
ариза берувчи ушбу Қонунда назарда тутилган талабларга ва шартларга мувофиқ бўлмаганда.
Аккредитация қилишни рад этиш тўғрисидаги асослантирилган қарор ариза берувчига рад этиш сабабларини ҳамда ариза берувчи мазкур сабабларни бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат (ўттиз календарь кун ичида) кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда юборилади (топширилади).
Аккредитация қилиш рад этилган тақдирда аккредитация олиш учун аризани кўриб чиққанлик учун тўланган йиғим қайтарилмайди.
Ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш ариза берувчининг аккредитация олиш учун аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан эътиборан беш кун ичида Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан амалга оширилади. Аккредитация олиш учун аризани такроран кўриб чиққанлик учун йиғим ундирилмайди.
Такроран кўриб чиқиш натижаларига кўра аккредитация қилиш рад этилган тақдирда аккредитация олиш учун аризаларни кейинги ҳар бир кўриб чиқишлар учун ариза берувчидан ушбу Қонунда назарда тутилган тўлов ундирилади.
Ариза берувчининг аккредитация олиш учун аризасини такроран кўриб чиқиш чоғида аккредитация қилишни рад этиш тўғрисидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича аккредитация қилишни рад этишга йўл қўйилмайди.
Аккредитация қилишни рад этишга асос бўлган сабабларни бартараф этиш учун берилган муддат ўтгач, ариза берувчининг аккредитация олиш учун аризаси янгитдан тақдим этилган деб ҳисобланади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг қароридан норози бўлган тақдирда ариза берувчи аккредитация қилишни рад этиш тўғрисидаги қарор устидан, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги мансабдор шахсининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан қонунчиликда белгиланган тартибда шикоят қилиш ҳуқуқига эга.
83-модда . Малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш тартиби
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш:
касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахснинг ташаббусига кўра — ушбу шахснинг маблағлари ҳисобидан;
иш берувчининг йўлланмасига кўра — иш берувчининг маблағлари ҳисобидан;
касбга ўқитиш марказига хизматлар кўрсатиш доирасида — касбга ўқитиш марказининг маблағлари ҳисобидан ўтказилади.
Малакани баҳолашдан ўтиш учун иш касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахс (иш берувчи, касбга ўқитиш маркази) томонидан қуйидаги ҳужжатлар малакани баҳолаш марказига бевосита ёки почта алоқаси орқали ёхуд ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда электрон шаклда тақдим этилади:
ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонда иштирок этиш тўғрисидаги ариза;
паспортга ёки идентификацияловчи ID-картага ёхуд шахсини тасдиқловчи бошқа ҳужжатга оид маълумотлар;
малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказганлик учун хизматларга ҳақ тўланганлигини тасдиқловчи тўлов ҳужжатининг кўчирма нусхаси;
зарур бўлганда, агар қонунчиликда назарда тутилган бўлса, касбий фаолиятнинг айрим турларини амалга ошириш учун тегишли рухсат олинганлиги тўғрисидаги ҳужжатларнинг кўчирма нусхалари.
Ариза ва у билан қўшиб топшириладиган ҳужжатлар тўплами малакани баҳолаш марказида улар келиб тушган кундан эътиборан ўн йил давомида сақланади.
Малакани баҳолаш маркази ариза берувчини ҳужжатлар кўриб чиқиш учун қабул қилинганлиги, ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонни ўтказиш санаси, жойи, вақти ва тартиб-таомиллари тўғрисида беш иш куни ичида хабардор қилади.
Ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонга узрли сабабга (касаллик ёки ҳужжатлар билан тасдиқланган бошқа ҳолатларга) кўра келмаган шахс имтиҳонни малакани баҳолаш маркази томонидан белгиланган муддатда қайта топширишга қўйилади.
Шахс ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонга узрли сабабсиз келмаган тақдирда, ушбу шахс учун имтиҳон бекор қилинади, илгари амалга оширилган тўлов эса қайтарилмайди.
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш учун мўлжалланган баҳолаш воситалари ҳамда баҳолаш усуллари, шу жумладан фойдаланиладиган моддий-техника ресурслари ва онлайн-синов учун дастурий таъминот Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланади.
84-модда . Малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш натижалари
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш натижалари беш балли тизим бўйича баҳоланади.
Агар шахс малака, билим ва кўникмаларни баҳолашдан ўтказиш якунларига кўра уч ва ундан юқори балл олса, унга уч кунлик муддатда малака паспорти, агар учдан паст балл олса, малака, билим ва кўникмалар баҳолашдан ўтказилганлиги тўғрисида хулоса берилади.
Малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш натижалари баённома билан расмийлаштирилади.
Малакани баҳолаш маркази томонидан ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонни ўтказиш якунларига кўра қабул қилинган қарорлардан норози бўлган шахслар имтиҳондан ўтиш натижалари тўғрисида ўзлари хабардор қилинган санадан эътиборан ўн календарь кун ичида Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига ёзма равишда шикоят беришга ҳақли.
Ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонни ўтказиш натижалари ва малака паспортларини бериш билан боғлиқ шикоятларни кўриб чиқиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланади.
Берилган малака паспортлари тўғрисидаги маълумотлар Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрига киритилади.
85-модда . Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестри
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестри Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан юритилади.
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахслар миллий реестрининг электрон платформасини, шунингдек малакани баҳолаш марказлари фаолиятининг дастурий таъминотини ишлаб чиқиш ва таъминлаб бориш Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
тартиб рақами;
идентификация рақами (автоматик равишда ҳосил бўладиган ноёб рақам);
талабгорнинг (касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахснинг) фамилияси, исми, отасининг исми;
талабгорнинг (касбий малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолашдан ўтишни хоҳловчи шахснинг) паспортига ёки идентификацияловчи ID-картасига оид маълумотлар;
малака, билим ва кўникмалар баҳолашдан ўтказилган касб (мутахассислик) (ёки тегишли чет тили);
малака, билим ва кўникмалар баҳолашдан ўтказилган касб (мутахассислик) коди (бундан чет тилини билишга доир имтиҳон топширилган ҳоллар мустасно);
тегишли касб (мутахассислик) бўйича малака, билим ва кўникмаларни ёки чет тилини баҳолаш;
чет давлат қонунчилигининг базавий асосларини билиш даражасини баҳолаш;
чет давлатнинг таянч маданий-этник асосларини билиш даражасини баҳолаш — мавжуд бўлган тақдирда;
малакани баҳолаш марказининг номи ва жойлашган ери (почта манзили);
телефон (факс) рақами;
раҳбарнинг фамилияси, исми, отасининг исми;
ишчиларга малака разряди ва мутахассисларга малака тоифаси бериш бўйича имтиҳонни топшириш санаси ва вақти;
берилган малака паспортлари тўғрисида ахборот;
аккредитация қилинган сана ва аккредитация рақами.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрига жойлаштириш учун талаб қилинаётган ахборот турларини тўлдириши мумкин.
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестридаги ахборот Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади ҳамда танишиш учун очиқ бўлади.
Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестри касблар (мутахассисликлар), чет тилларининг турлари ва бошқа белгилар бўйича ажратилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланган тартибда малакани баҳолаш марказлари ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган маълумотларни Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрига электрон рақамли имзони қўллаган ҳолда, ҳимояланган тарзда фойдаланиш йўли билан мустақил равишда киритади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги малакани баҳолаш марказлари томонидан малакаси, билими ва кўникмалари баҳолашдан ўтказилган шахсларнинг малакаси, билими ва кўникмаларини баҳолаш сифатини текшириш, шу жумладан учинчи тарафни жалб этган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан текшириш ҳамда текширув якунларига кўра малака паспорти олган шахсларнинг Тасдиқланган малакага эга бўлган шахсларнинг миллий реестрида бўлиши тўғрисида қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга.
86-модда . Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистри
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистри юритилади.
Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистри ахборот-маълумотнома хусусиятига эга бўлган, вақти-вақти билан янгилаб туриладиган маълумотларни ўз ичига олган автоматлаштирилган тизимдир ва у малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш билан шуғулланувчи юридик шахсларнинг давлат томонидан ҳисобга олинишини таъминлайди.
Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистрини юритиш учун бевосита аккредитация қилинган ташкилотдан келиб тушадиган маълумотлардан, Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг, шунингдек зарур ҳолларда, солиқ органларининг, давлат мулкини бошқариш органларининг ҳамда бошқа давлат органларининг маълумотларидан фойдаланилади.
Аккредитация қилинган малакани баҳолаш марказларининг регистридаги ахборотдан ҳамма фойдаланиши мумкин ҳамда у Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг расмий веб-сайтида эълон қилинади.
87-модда . Малакани баҳолашдан ўтказиш сифатига ва белгиланган талабларига риоя этилиши устидан назорат қилиш
Меҳнат органлари малакани баҳолаш марказлари томонидан ушбу Қонун талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади.
Малакани баҳолаш марказлари меҳнат органларига Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан белгиланган шакллар бўйича ўз фаолияти тўғрисида ҳар ойда ҳисобот тақдим этади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги малака, билим ва кўникмаларни баҳолашга доир талабларга ҳамда шартларга малакани баҳолаш марказлари томонидан риоя этилиши устидан назоратни амалга оширишда ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга бўлади:
малака, билим ва кўникмаларни баҳолаш сифати бўйича талабларга риоя этилишига доир текширувлар ўтказиш;
текширувлар ўтказиш жараёнида юзага келадиган масалалар юзасидан, шунингдек фуқаролар томонидан келиб тушган шикоятлар тўғрисида зарур ахборотни сўраш ва олиш;
текширувлар натижалари асосида, йўл қўйилган аниқ қоидабузарликларни кўрсатган ҳолда, далолатномалар (маълумотномалар) тузиш;
аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида малакани баҳолаш марказлари томонидан бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар чиқариш, бундай қоидабузарликларни бартараф этиш учун етарли бўлган муддатларни белгилаш;
қонунчиликнинг аниқланган бузилишлари бўйича қарорлар чиқариш ва судга мурожаат қилиш.
Белгиланган талаблар ва шартлар малакани баҳолаш маркази томонидан бузилганлиги, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмаси улар томонидан бажарилмаганлиги фактлари аниқланган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги малакани баҳолаш марказининг аккредитацияси амал қилишини тўхтатиб туриш ёки тугатиш ёхуд унинг аккредитациясини бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.
Малакани баҳолаш марказларининг фаолияти аккредитациянинг амал қилиши тўхтатиб турилган даврда амалга оширилган, шунингдек аккредитация қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан ёки суднинг қарорига кўра малакани баҳолаш марказларининг аккредитацияси бекор қилиниши мумкин.
88-модда . Миллий ва тармоққа оид малака доиралари
Миллий малака доираси саккизта малака даражасини ўз ичига олади ва ҳар бир малака даражаси учун касбий фаолиятни амалга ошириш учун талаб этиладиган кўрсаткичлар тавсифлари — билим, маҳорат ва кўникмалар, шахсий ҳамда касбий билимлар, шунингдек малакага эришиш йўллари аниқланади.
Миллий малака доираси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.
Миллий малака доираси асосида республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, иш берувчилар бирлашмалари билан биргаликда тегишли малака даражаларининг ўзига хос хусусиятларини акс эттирувчи тармоққа оид малака доираларини ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлайди.
89-модда . Касбий стандартлар ва уларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш тартиби
Касбий стандартлар кадрлар малакасини, уларнинг билим ва кўникмаларини баҳолаш, уларни аттестациядан ўтказиш, тайёрлаш ва қайта тайёрлаш учун асос сифатида ишлаб чиқилади.
Касбий стандартлар лойиҳалари:
республика ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бошқаруви органлари, илмий ташкилотлар томонидан — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси тасдиқлайдиган режа-жадвалга мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги танлаган ташкилотлар томонидан — Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган буюртмасига мувофиқ;
ташаббус тартибида — иш берувчиларнинг бирлашмалари, касаба уюшмалари, уларнинг бирлашмалари, касбий ассоциациялар, илмий ташкилотлар ва бошқа манфаатдор ташкилотлар томонидан ишлаб чиқилади.
Касбий стандартлар мазмуни ва уни расмийлаштиришга доир талаблар Республика кенгаши томонидан тасдиқланади.
Касбий стандартларнинг ишлаб чиқилишини мувофиқлаштириш Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан амалга оширилади.
90-модда . Касбий стандарт лойиҳасини кўриб чиқиш
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги:
касбий стандарт лойиҳасини аввал белгиланган тартибда тасдиқланган ва рўйхатдан ўтказилган худди шундай касбий стандарт мавжудлиги (мавжуд эмаслиги) юзасидан текширади;
касбий стандарт лойиҳасини ўз расмий веб-сайтига жамоатчилик муҳокамаси учун жойлаштиради;
касбий стандарт лойиҳасининг экспертизасини амалга оширади, шу жумладан шартнома асосида экспертларни жалб этган ҳолда амалга оширади;
ижобий хулоса мавжуд бўлган тақдирда, касбий стандарт лойиҳасини эксперт хулосаси билан бирга Республика кенгашига кўриб чиқиш учун юборади;
касбий стандарт тасдиқланганидан сўнг уни давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширади;
касбий стандарт давлат рўйхатидан ўтказилганидан сўнг тегишли ахборотни ишлаб чиқувчига уч иш куни давомида юборади.
Касбий стандарт лойиҳасини ҳар қандай босқичда кўриб чиқиш чоғида бартараф этиладиган камчиликлар ва фикр-мулоҳазалар аниқланган тақдирда, ўн календарь кун ичида ишлаб чиқувчига лойиҳани маромига етказиш учун фикр-мулоҳазалар ва тавсиялар юборилади.
Касбий стандартнинг маромига етказилган лойиҳаси ишлаб чиқувчи томонидан қайта киритилади ҳамда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан янгидан киритилган лойиҳа сифатида кўриб чиқилади.
Касбий стандарт Республика кенгашининг хулосаси асосида тасдиқланади.
91-модда . Касбий стандартни қайта кўриб чиқиш
Касбий стандартларни қайта кўриб чиқиш Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан беш йилда камида бир марта амалга оширилади.
Қуйидагилар касбий стандартни мажбурий равишда қайта кўриб чиқиш ва алмаштириш учун асос бўлади:
ходимнинг меҳнат вазифалари, билим ва малакалари ўзгаришига сабаб бўлган ишлаб чиқариш ҳамда меҳнатни ташкил этишдаги муҳим ўзгаришлар, янги технологиялар ва ташкилий-техник тадбирларнинг жорий этилиши;
меҳнат шароитларига доир нотўғри белгиланган талабларнинг аниқланиши;
иш берувчилар ва ходимларнинг касбий стандартни қайта кўриб чиқиш ёки алмаштириш юзасидан асослантирилган таклифлар билан мурожаат этиши.
Касбий стандартни қайта кўриб чиқиш (алмаштириш) бўйича ишларни бажаришга иқтисодиётнинг тегишли тармоқлари мутахассислари жалб этилади.
92-модда . Касбий стандартларнинг миллий регистри
Касбий стандартларнинг миллий регистри Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан юритилади.
Касбий стандартлар миллий регистрининг электрон платформасини, шунингдек малакани баҳолаш марказлари фаолиятининг дастурий таъминотини ишлаб чиқиш ва таъминлаб бориш Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Касбий стандартларнинг миллий регистрини юритиш иқтисодий фаолият турлари бўйича касбий стандартларни таснифлаш асосида амалга оширилади.
15-боб. Аҳоли бандлиги соҳасидаги давлат сиёсати амалга оширилишини молиялаштириш
93-модда . Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси юридик шахс ташкил этилмаган ҳолда республика ва маҳаллий даражаларда тузиладиган давлат мақсадли жамғармасидир.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағлари унинг мустақил балансида акс эттирилади ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Ғазначилиги, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар бўйича ғазначилик бошқармалари томонидан очиладиган ғазна ҳисобварақларида жамланади.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларини шакллантириш манбалари қуйидагилардан иборат:
ижтимоий солиқдан қонунчиликда белгиланган тартибда амалга ошириладиган ажратмалар;
Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан ҳар йили ажратиладиган маблағлар;
қонунчиликда назарда тутилган талабларни бузганлик учун меҳнат бўйича давлат ҳуқуқий инспекторлари ва меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича давлат техник инспекторлари, шунингдек меҳнат шароитлари давлат экспертизасининг мансабдор шахслари томонидан белгиланган тартибда қўлланиладиган маъмурий жазолар суммалари;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг ҳудудий бўлинмаларига бириктирилган бинолар, иншоотлар ҳамда хоналарни реализация қилишдан келиб тушадиган, Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан тўлиқ ҳажмда Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасига ўтказиладиган маблағлар, бундан баҳолаш ва реализация қилишга доир ҳақиқий харажатлар мустасно;
барча солиқлар ва йиғимлар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига ҳамда давлат мақсадли жамғармаларига таъсисчи томонидан белгиланадиган миқдорда тўланганидан кейин Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги тасарруфидаги ташкилотларда қоладиган соф фойданинг бир қисми;
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг бўш турган маблағларини тижорат банкларига жойлаштиришдан ва бошқа молиявий воситалардан тушадиган даромадлар;
жисмоний ва юридик шахсларнинг хайрия маблағлари;
қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасини молиялаштириш учун йўналтириладиган бюджет ажратмаларининг ҳажмлари ҳар йили аниқланади ва «Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланади.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг даромадлари солиқ солиш объекти бўлмайди ва молия йили давомида қайта кўриб чиқилиши мумкин эмас.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг ғазна ҳисобварақларидаги бўш турган маблағлар йил бошида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг дефицитини қоплаш учун йўналтирилиши мумкин эмас.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, ҳудудий меҳнат органлари Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг маблағларини тасарруф этувчилардир.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасининг ижро этувчи органи вазифаларини амалга оширувчи масъул бўлинмани белгилайди.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, ҳудудий ҳамда маҳаллий меҳнат органлари Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланилиши учун жавобгар бўлади.
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан фойдаланилиши устидан назорат Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда бошқа ваколатли органлар томонидан амалга оширилади.
94-модда . Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан фойдаланиш йўналишлари
Ўзбекистон Республикаси Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағларидан қуйидагилар учун фойдаланилади:
ишсизлик нафақаларини, ишсиз шахслар меҳнат органларининг таклифига биноан ишлаш учун бошқа жойга ихтиёрий равишда кўчиб кетиши муносабати билан компенсациялар тўлаш, ишсиз шахсларга моддий ёрдам кўрсатиш;
иш қидираётган шахслар ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишни молиялаштириш, шу жумладан грантлар ва стипендиялар ажратиш;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари асосида амалга ошириладиган бир марталик тўловлар учун;
иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга муддатидан илгари пенсиялар тайинланиши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг харажатлари ўрнини қоплаш;
касбга ўқитиш марказларига (кейинчалик хизматлари учун ҳақ тўлаган ҳолда) касбга ўқитишга доир давлат буюртмасини молиялаштириш;
меҳнат органлари ва тасарруфидаги ташкилотлар, вақтинча бир марталик иш билан таъминлаш марказлари, касбга ўқитиш марказлари, малакани баҳолаш марказлари учун бинолар ва хоналарни қуриш, реконструкция қилиш, мукаммал таъмирлаш, сақлаб туриш, қайта ихтисослаштириш, моддий-техник жиҳатдан таъминлаш, шунингдек сотиб олиш;
коворкинг-марказларининг, ишсиз шахсларнинг бандлигини қўллаб-қувватлаш «Маҳалла гузари» маҳалла марказларининг ташкил этилиши ва сақланишини молиялаштириш;
ногиронлиги бўлган шахслар ва бошқа аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларига мансуб шахсларнинг меҳнатидан фойдаланиш учун ихтисослаштирилган иш ўринларини ташкил этишга доир тадбирларни қисман молиялаштириш;
бандлик, меҳнатни муҳофаза қилиш, меҳнат муносабатларини тартибга солиш, меҳнатни нормалаш ҳамда унга ҳақ тўлаш масалалари бўйича норматив-услубий ва йўл-йўриқ кўрсатувчи материаллар ишлаб чиқилишини молиялаштириш;
аҳолининг айрим гуруҳлари ўртасида бандлик, меҳнатни муҳофаза қилиш ва меҳнат миграцияси масалалари бўйича республика ҳамда ҳудудий даражаларда социологик текширувлар, сўровномалар ўтказиш;
банд бўлмаган аҳолига ишга жойлашиш бўйича ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрнини қоплаш;
меҳнат бозоридаги вазият кескин бўлган туманлар ва шаҳарларда аҳоли бандлигига кўмаклашиш ҳудудий дастурлари ишлаб чиқилишини молиялаштириш;
ишга жойлаштириш, аҳоли бандлигини таъминлаш ва меҳнатни муҳофаза қилиш, бўш (вакант) иш ўринларини ҳамда банд бўлмаган аҳолини ҳисобга олиш соҳасида ахборот-коммуникация тизимлари ва технологияларини яратиш, ривожлантириш ҳамда техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш;
меҳнат органларининг, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги марказий девонининг моддий-техника базасини ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирларни молиялаштириш;
аҳоли бандлиги соҳасидаги халқаро ҳамкорликни, шунингдек Ўзбекистон Республикасидан ташқарига ишга юборилган фуқароларни ишга жойлаштириш ва уларнинг ижтимоий ҳимоя қилинишини таъминлаш масалаларига доир халқаро лойиҳалар ҳамда шартномаларни амалга ошириш билан боғлиқ харажатларни молиялаштириш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш билан боғлиқ харажатларни тўлаш учун тижорат банкларида очиладиган кредит линиялари бўйича меҳнат мигрантларига микроқарзлар бериш;
меҳнат бозорида талаб юқори бўлган касблар бўйича касбий стандартлар ва малака талаблари ишлаб чиқилишини молиялаштириш;
кейинчалик янги иш ўринлари ташкил этилишини назарда тутувчи лойиҳаларни амалга оширишга банклар томонидан кредитлар ажратилиши учун тижорат банкларида очиладиган кредит линиялари бўйича ресурсларни жойлаштириш;
аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларидан бўлган шахсларни ишга белгиланган захирага қўйилган иш ўринларининг энг кам сонидан ортиқ миқдорда қабул қилган ташкилотларга бир йўла бериладиган субсидиялар бериш;
маҳаллий меҳнат органларининг йўлланмаси бўйича ишга қабул қилинган аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларидан бўлган ходимларни касбга ўқитиш ва уларнинг малакасини оширишга доир харажатларни молиялаштириш учун иш берувчиларга бир йўла бериладиган субсидиялар бериш;
қонунчиликка мувофиқ аҳоли бандлигига кўмаклашиш мақсадида бошқа турдаги субсидиялар бериш;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш учун грантлар ажратиш;
иш қидираётган шахсларни ва ишсиз шахсларни, айниқса кам таъминланган оилалардан бўлган хотин-қизларни касбга қайта ўқитишга доир харажатларни молиялаштириш учун касб-ҳунар таълими муассасаларига грантлар ажратиш;
касбга ўқитиш марказларида, коллежларда ва олий таълим муассасаларида фермер хўжаликлари раҳбарлари ҳамда ходимларини, деҳқон хўжаликлари раҳбарлари ва аъзоларини, томорқа ер участкалари эгаларини агротехнологиялар, боғдорчилик, сабзавотчилик, чорвачилик, паррандачилик, балиқчилик ва асаларичилик соҳасида касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш учун грантлар ажратиш;
меҳнат бозоридаги вазият кескин бўлган ҳудудларда иш ўринлари ташкил этувчи тадбиркорлик субъектларининг устав фондини шакллантириш (кўпи билан эллик фоиз);
иш ўринларини ташкил этиш учун давлат буюртмасини олган ташкилотларга ва иш ўринлари ташкил этиш учун тадбиркорлик субъектларига Ўзбекистон Республикаси Марказий банки қайта молиялаштириш ставкасининг эллик фоизидан кўп бўлмаган ставка бўйича ссудалар бериш;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган бошқа тадбирлар.
95-модда . Янги иш ўринлари ташкил этилишини рағбатлантириш ҳудудий жамғармалари
Янги иш ўринлари ташкил этилишини рағбатлантириш ҳудудий жамғармалари (бундан буён матнда ҳудудий жамғарма деб юритилади) Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузурида давлат муассасалари шаклида ташкил этилади.
Қуйидагилар ҳудудий жамғармаларнинг маблағларини шакллантириш манбаларидир:
Қорақалпоғистон Республикаси республика бюджети, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетлари даромадларининг прогноз параметрларини ошириб бажаришдан қирқ фоизгача бўлган миқдордаги ҳар чораклик тушумлар;
маҳаллий, хорижий ва халқаро ташкилотларнинг грантлари ҳамда беғараз ёрдами;
жисмоний ва юридик шахслар, Ўзбекистон Республикаси резидентлари ҳамда норезидентлари бўлган хайрия қилувчиларнинг белгиланган тартибда тақдим этиладиган маблағлари;
қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.
Ҳудудий жамғармалар маблағларидан фойдаланиш устидан назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг ва бошқа ваколатли органларнинг зиммасига юклатилади.
96-модда . Ҳудудий жамғармалар маблағларидан фойдаланиш йўналишлари
Ҳудудий жамғармалар маблағларидан қуйидагилар учун фойдаланилади:
тадбиркорлик субъектларининг барқарор иш ўринлари ташкил этилишини, айниқса қишлоқ жойларда ташкил этилишини назарда тутувчи лойиҳаларини кейинчалик кредитлар билан қўллаб-қувватлаш учун тижорат банкларида кредит линияларини очиш;
ишчи кучи кўп бўлган туманлар ва шаҳарларда давлат-хусусий шериклик шартларига асосан кўпроқ аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари учун янги иш ўринлари ташкил этилишини назарда тутувчи ташкилотларни ҳудудий жамғармаларнинг тузилган ташкилотлардаги улушини кейинчалик хусусий шерикларга реализация қилиш шарти билан ташкил этиш;
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раисининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг қарорларига кўра иш ўринларини ташкил этишга ҳамда аҳоли бандлигига кўмаклашишга қаратилган бошқа тадбирларни амалга ошириш.
Ҳудудий жамғармалар маблағларининг камида эллик фоизи асосан туманлар ва шаҳарларда янги иш ўринлари ташкил этилишини назарда тутувчи кичик ҳамда мини-лойиҳаларни амалга оширишга тижорат банклари томонидан кейинчалик микрокредитлар ажратиш учун мазкур банкларда кредит линияларини очишга йўналтирилади.
Микрокредитлар кичик тадбиркорлик субъектларига, фермер ва деҳқон хўжаликларига, оилавий тадбиркорлик субъектларига қуйидагилар учун ажратилади:
томорқа ва деҳқон хўжаликларида ишлаб чиқаришни ривожлантириш мақсадида иссиқхоналар ташкил этиш, уруғликлар, кўчатлар, чорва моллари ҳамда паррандалар, қишлоқ хўжалиги ашё-анжомлари ва ускуналари, суғориш қурилмалари (насослар, артезиан қудуқлар ва бошқаларни) сотиб олиш;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш, сақлаш ҳамда қадоқлаш, қурилиш материаллари, озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат истеъмол товарлари ишлаб чиқариш учун замонавий мини-ускуналар ҳамда хом ашё сотиб олиш;
хизматлар кўрсатиш соҳасидаги, айниқса маиший, таъмирлаш, таълим, тиббиёт, ахборот-коммуникация хизматлари кўрсатиш ҳамда хизматларнинг талаб юқори бўлган бошқа турлари соҳасидаги ташкилотларни ташкил этиш ва жиҳозлаш;
қишлоқ туманларида, айниқса хотин-қизлар ўртасида касаначиликни ривожлантириш;
туманлар ва шаҳарларнинг ишлаб чиқаришга оид ихтисослашувини, мавжуд минерал-хом ашё, ер, қишлоқ хўжалиги ресурсларини ва бошқа ресурсларни ҳисобга олган ҳолда бошқа йўналишларни ривожлантириш.
97-модда . Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Жамоат ишлари жамғармаси (бундан буён матнда Жамоат ишлари жамғармаси деб юритилади) юридик шахс ҳуқуқи асосида тузилган.
Жамоат ишлари жамғармаси маблағлари қуйидаги манбалар ҳисобидан шакллантирилади:
ҳақ тўланадиган жамоат ишларини ташкил этиш бўйича харажатларни молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан Жамоат ишлари жамғармасига ажратиладиган маблағлар;
халқаро молия институтлари грантлари, жисмоний ва юридик шахсларнинг, хайрия жамғармаларининг ихтиёрий хайриялари, бошқа хорижий донорларнинг маблағлари;
асосий воситалар, мини-ускуналар ва ашё-анжомлар ижарасидан олинадиган даромадлар;
Жамоат ишлари жамғармасининг вақтинча бўш турган маблағларини жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;
қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан жамоат ишларини молиялаштиришга йўналтириладиган бюджет ажратмаларининг ҳажмлари ҳар йили аниқланади ва «Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланади.
Жамоат ишлари жамғармаси даромадлари солиқ солиш объекти бўлмайди ва молия йили давомида қайта кўриб чиқилиши мумкин эмас.
Васийлик кенгаши Жамоат ишлари жамғармасининг юқори бошқарув органидир.
Жамоат ишлари жамғармаси маблағларини бошқариш Ижро этувчи дирекция томонидан амалга оширилади.
Жамоат ишлари жамғармаси маблағларининг шаклланиши ва келиб тушишини прогноз қилиш бўйича ҳисобни юритиш ҳамда ҳисоботни тузиш қонунчиликда белгиланган тартибда Ижро этувчи дирекция томонидан амалга оширилади.
Васийлик кенгашининг таркиби, шунингдек Ижро этувчи дирекциянинг тузилмаси ва ходимлари сони Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.
Жамоат ишлари жамғармасининг маблағларидан фойдаланилиши устидан назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг, Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг ҳамда бошқа ваколатли органларнинг зиммасига юклатилади.
98-модда . Жамоат ишлари жамғармаси маблағларидан фойдаланишнинг асосий йўналишлари
Жамоат ишлари жамғармаси маблағларидан қуйидагиларни молиялаштириш учун фойдаланилади:
ҳақ тўланадиган жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлашни;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларида фойдаланиш, шу жумладан уларни жамоат ишларига жалб этиладиган шахсларга, бир марталик, вақтинча ёки мавсумий ишлар билан шуғулланувчи шахсларга ижара шартлари асосида бериш орқали фойдаланиш учун мўлжалланган асосий воситалар, мини-ускуналар ва ашё-анжомларни олишни, шунингдек аҳоли бандлигини таъминлашни, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида таъминлашни назарда тутувчи бошқа тадбирларни амалга оширишни;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларини бажариш учун махсус кийим-бош ва хавфсизлик техникаси воситалари олишни;
қишлоқ, коммунал хўжалиги, йўл-транспорт соҳасидаги ва аҳоли бандлигига кўмаклашишга доир чора-тадбирларни рағбатлантиришга қаратилган бошқа тармоқлардаги инфратузилмани яратиш бўйича ишларни амалга ошириш учун субсидиялар ва грантларни;
Жамоат ишлари жамғармасини сақлашни, шу жумладан ходимлар меҳнатига ҳақ тўлашни, биноларни, алоқа ҳамда ахборот-коммуникация технологиялари воситаларини сақлашни, хўжалик харажатларини ва бошқа харажатларни;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларини амалга ошириш, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида амалга ошириш бўйича ташкилотларни белгиланган тартибда ташкил этишни, шунингдек устав фондида иштирок этиш орқали уларнинг фаолиятига кўмаклашишни;
ҳақ тўланадиган жамоат ишларини амалга ошириш масалаларига доир ахборот материалларини тайёрлаш ва эълон қилишни, кўргазмали ахборот тайёрлашни, материалларни оммавий ахборот воситаларида жойлаштиришни;
Меҳнат органлари ходимларининг меҳнатини рағбатлантириш ва моддий-техника базасини мустаҳкамлаш жамғармасига маблағларни тижорат банкларига жойлаштиришдан олинадиган даромадларнинг эллик фоизи ҳажмида ажратмалар қилишни.
Жамоат ишлари жамғармасининг ходимларига нисбатан Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ходимлари учун назарда тутилган меҳнатга ҳақ тўлаш ва моддий рағбатлантиришнинг барча шартлари татбиқ этилади.
Жамоат ишлари жамғармасининг жорий йилда фойдаланилмаган маблағларининг қолдиқлари кейинги молия йилига ўтказилади ва кейинги йил учун маблағлар ажратилаётганда ҳисобга олинади.
99-модда. Миграция жамғармаси
Миграция жамғармаси юридик шахс мақомига эга бўлмаган ҳолда ташкил этилади.
Миграция жамғармаси маблағларини шакллантириш манбалари қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан Миграция жамғармасига ажратиладиган маблағлар;
чет эл фуқароларига Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берадиган тасдиқномалар берганлик учун йиғимларнинг бир қисми;
Миграция жамғармасининг вақтинча бўш турган маблағларини тижорат банклари депозитларига жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;
халқаро молия институтларининг имтиёзли кредитлари, ҳомийлик ёрдами, грант маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.
Миграция жамғармасига маблағлар тўлиқ ҳамда ўз вақтида тушишини таъминлаш устидан назорат қилиш, шунингдек маблағларнинг шаклланиши ва келиб тушишини прогноз қилиш бўйича ҳисобни юритиш ҳамда ҳисобот тузиш Миграция агентлиги томонидан амалга оширилади.
Миграция жамғармаси маблағларидан мақсадли фойдаланиш учун жавобгарлик Миграция агентлигининг зиммасига юклатилади.
100-модда. Миграция жамғармаси маблағларидан фойдаланишнинг асосий йўналишлари
Миграция жамғармаси маблағларидан қуйидагилар учун фойдаланилади:
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш даврида зўравонликка, мажбурий меҳнатга ва таҳқирланишга дучор бўлган, меҳнатга оид ва бошқа ҳуқуқлари бузилган, мураккаб молиявий аҳволга тушиб қолган ҳамда шахсини тасдиқловчи ҳужжатларсиз, яшаш учун маблағларсиз қолган Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ҳуқуқий ва ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилиш, шунингдек уларга моддий ёрдам кўрсатиш;
меҳнат миграциясида бўлган даврда жароҳат олган, бахтсиз ҳодисага учраган, оғир касалликка чалинган Ўзбекистон Республикаси фуқароларига тиббий ёрдам кўрсатиш, башарти ушбу хизматлар қийматини уларнинг ўз маблағлари ёки тиббий суғурта ҳисобидан тўлаш имкони бўлмаган тақдирда;
меҳнат миграциясида бўлган даврда вафот этган Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг жасадларини, шунингдек хорижда меҳнат фаолиятини амалга ошириш даврида майиб бўлган ёки оғир тан жароҳати олган фуқароларни олиб келиш;
аввал уюшган ҳолда танлаш доирасида Ўзбекистон Республикасидан ташқарига ишга юборилган ва борган мамлакатнинг қонунчилигини бузганлиги учун чиқариб юборилган (депортация қилинган) Ўзбекистон Республикаси фуқароларини қайтариш, тўланган маблағлар ўрнини кейинчалик мазкур шахслар ҳисобидан қоплаш, шунингдек чет эллик иш берувчилар томонидан ишга жойлаштириш бўйича келишилган шароитлар билан таъминланмаган Ўзбекистон Республикаси фуқароларини қайтариш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширган даврда фуқароларнинг ҳаётини, соғлиғини ва бошқа таваккалчиликларини суғурталаш бўйича суғурта мукофотининг ўрнини қоплаш учун суғурта компанияларига субсидиялар бериш;
фуқароларни (ёшларни) чет тилларга ўқитиш ва хорижий давлатларда ишлашга мақсадли тайёрлаш маркази, унинг филиаллари ҳамда кетиш олдидан мослаштириш марказлари фаолиятини ташкил этиш ва фаолият юритишини таъминлаш, шунингдек малакали чет эл педагог кадрларини маҳаллий таълим ташкилотларига жалб этиш билан боғлиқ харажатларни молиялаштириш;
меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун хорижга кетаётган Ўзбекистон Республикаси фуқароларини касб-ҳунарга тайёрлаш ва чет тилларга ўқитиш, шунингдек уларнинг малакасини баҳолаш;
«Xorijda ish» меҳнат миграцияси электрон дастурий мажмуасида рўйхатдан ўтган ва уюшган ҳолда танлаш доирасида меҳнат миграциясига кетаётган фуқароларга хорижий тиллар ва (ёки) касб бўйича муваффақиятли топширилган малака имтиҳони харажатларини тўлаб бериш, шунингдек хорижга кетишга йўл чиптасини харид қилиш учун компенсация тўлаш;
ривожланган давлатларга уюшган ҳолда танлаш доирасида меҳнат миграциясига кетаётган фуқароларга «ишчи виза»ни расмийлаштириш харажатларининг ўрнини қоплаш;
Ўзбекистон Республикаси фуқароларини хорижда уюшган ҳолда ишга жойлаштиришни кенгайтириш, ноқонуний меҳнат миграциясининг олдини олиш масалаларига доир ахборот-маърифий тадбирлар ўтказиш;
Миграция агентлигининг чет элдаги ваколатхоналарини ташкил этиш, жиҳозлаш ва сақлаб туриш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширувчи Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг иш билан таъминланганлик ҳолатини улар ишга жойлашган жойларга борган ҳолда мониторинг қилиб бориш;
Миграция агентлиги ходимларини хорижий давлатларга узоқ муддатли хизмат сафарларига юбориш ва унинг хорижий давлатлардаги вакиллари сифатида жалб этилган шахслар фаолиятини молиялаштириш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқароларга ёрдам кўрсатиш учун туну кун ишлайдиган телефон орқали қўнғироқларни қабул қилиш маркази фаолиятини техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш харажатларини молиялаштириш;
меҳнат мигрантлари учун вақтинча бўлиб турган мамлакатлари ва у ердаги бўш иш ўринлари тўғрисидаги маълумотларни жойлаштириш, ватандошлар билан онлайн мулоқот қилиш ҳамда пул ўтказмаларини амалга ошириш, қийин ҳаётий вазиятга тушиб қолган фуқароларга ёрдам кўрсатувчи ташкилотлар билан боғланиш имконини берувчи мобил илова яратиш ва уни келгусида техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш харажатларини молиялаштириш;
Ўзбекистон ҳудудидан ташқарига чиқувчи ва мамлакатимиз ҳудудига кириб келувчи шахсларнинг аниқ ҳисобини юритиш имконини берувчи Ягона идоралараро электрон маълумотлар базасини яратиш ҳамда уни келгусида техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш харажатларини молиялаштириш;
уюшган ҳолда вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун хорижга чиқиб кетаётган фуқароларга ўн миллион сўмгача микрокредитлар ажратиш билан боғлиқ харажатларни молиялаштириш;
инглиз, корейс, немис ва япон тиллари бўйича камида B1 ёки унга тенглаштирилган даражадаги халқаро сертификат олган битирувчилар сони энг кўп бўлган касбий таълим ташкилотларининг ва касбий кўникмалар марказларининг эллик нафар чет тили фани ўқитувчисига эллик миллион сўмдан субсидия бериш;
қонунчиликда назарда тутилган бошқа харажатларни молиялаштириш.
Миграция жамғармаси маблағларидан фойдаланишнинг ҳар бир йўналишига доир харажатларнинг лимитлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
16-боб. Ўзбекистон Республикасидан ташқаридаги меҳнат фаолияти
101-модда . Фуқароларнинг Ўзбекистон Республикасидан ташқаридаги меҳнат фаолиятига доир ҳуқуқлари
Фуқаролар Ўзбекистон Республикасидан ташқарида меҳнат фаолияти билан шуғулланиш, мустақил тарзда иш қидириш ва ишга жойлашиш ҳуқуқига эга.
102-модда . Миграция агентлиги томонидан фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш соҳасида кўрсатиладиган хизматлар
Миграция агентлиги фуқароларга Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш учун қуйидаги хизматларни кўрсатишга доир фаолиятни амалга оширади:
вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетаётган фуқароларга темир йўл чипталарини, авиачипталарни сотиб олишда ва бошқа транспорт-логистика масалаларини ҳал этишда кўмаклашиш;
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлашиш учун зарур ҳужжатлар тўпламини расмийлаштиришда кўмаклашиш, шу жумладан вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетаётган фуқароларни кетишдан олдин мослаштириш, касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш, уларга чет тилларни, ишлаб чиқаришлардаги хавфсизлик техникаси ва меҳнатни муҳофаза қилиш қоидаларини ўргатиш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг талабномаларига кўра Миграция агентлиги ваколатхоналарининг иш жараёнида фойдаланилмаётган транспорт воситаларини жалб этиш орқали транспорт хизматлари кўрсатиш;
Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ва чет эллик фуқароларни меҳмонхона секторида жойлаштириш юзасидан шартнома асосида хизматлар кўрсатиш.
103-модда . Юридик шахсларнинг Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетаётган фуқароларни ишга жойлаштириш ва уларнинг касбий билимини тасдиқлаш бўйича фаолияти
Қонунчиликда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикасида рўйхатдан ўтказилган юридик шахслар:
Миграция агентлиги томонидан бериладиган лицензия асосида фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш;
вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетаётган фуқароларнинг касбий билимини, шу жумладан касбий кўникмаларга эга бўлиш ва чет тилларни билиш даражасини тасдиқлаш бўйича фаолиятни Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан ўтказиладиган аккредитация асосида амалга оширишга ҳақлидир.
104-модда . Фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун уюшган ҳолда ишга қабул қилиш
Фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун уюшган ҳолда ишга қабул қилиш (бундан буён матнда уюшган ҳолда ишга қабул қилиш деб юритилади) чет эллик иш берувчиларнинг ва (ёки) улар ваколат берган, чет эллик ходимларни ишга жойлаштириш соҳасида фаолиятни амалга оширувчи чет эл ташкилотларининг талабномаларига биноан фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида уюшган ҳолда ишга жойлаштиришни таъминлаш мақсадида амалга ошириладиган тадбирлар мажмуидир.
Уюшган ҳолда ишга қабул қилиш вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширишнинг Ўзбекистон Республикасидан ташқарида фуқаролар бандлигининг бошқа шаклларига нисбатан устувор шаклидир.
Уюшган ҳолда ишга қабул қилиш Миграция агентлиги, шунингдек фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштириш учун юбориш бўйича фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқига доир лицензияга эга бўлган хусусий бандлик агентликлари (бундан буён матнда юборувчи ташкилот деб юритилади) томонидан амалга оширилади.
Юборувчи ташкилот фуқароларни танлашни амалга оширади ҳамда уларнинг ўқув-тайёргарлик, мослаштириш тадбирларидан дастлабки тарзда ўтказилишини, шу жумладан:
чет эллик иш берувчи билан тузиладиган меҳнат шартномаси лойиҳаси, яшаш ва меҳнат шароитлари билан таништирилишини;
фуқароларнинг тиббий кўрикдан ўтказилишини;
чиқиш визасини олиш учун тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилишида кўмаклашишни;
тегишли чет тилини, ишга жойлаштириладиган давлатнинг анъаналари ва қонунчиликни ўрганиш, хавфсизлик техникаси, диний экстремизм ва терроризмни профилактика қилиш, таносил касалликлари ва ОИВ-инфекцияси тарқалишининг олдини олиш бўйича қисқа муддатли курслар амалга оширилишини;
фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғини суғурта қилиш жараёни ташкил этилишини таъминлайди.
Миграция агентлиги томонидан Хориждаги иш берувчилар реестри юритилиб, у Миграция агентлигининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.
Ижтимоий ва маиший шарт-шароитлар, меҳнатга ҳақ тўлаш шартлари борасидаги келишиб олинган талаблар чет эллик иш берувчи томонидан таъминланмаган, иш берувчи меҳнат мигрантини ишга жойлаштиришни рад этган тақдирда, юборувчи ташкилот фуқароларнинг ижтимоий ва маиший шароитларини, меҳнатга ҳақ тўлаш шартларини яхшилаш, уни бошқа чет эллик иш берувчига ишга жойлаштириш ёки Ўзбекистон Республикасига қайтаришни таъминлаш юзасидан тегишли чоралар кўради.
Фуқароларнинг хусусий бандлик агентлиги томонидан Ўзбекистон Республикасига қайтарилиши таъминланмаган тақдирда, Миграция агентлиги фуқароларнинг мазкур хусусий бандлик агентлигининг тижорат банклари депозитига захирага жойлаштирилган маблағлари ҳисобидан Ўзбекистон Республикасига қайтарилишини таъминлаш бўйича чоралар кўради.
105-модда . Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш
Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ишга жойлаштириладиган давлатда ҳимоя қилиш:
Ўзбекистон Республикасининг дипломатик ваколатхоналари;
Миграция агентлиги;
юборувчи ташкилотлар;
нодавлат нотижорат ташкилотлари;
бошқа ташкилотлар томонидан амалга оширилади.
Давлат ҳокимияти органлари ўз ваколатлари доирасида ҳамда фуқароларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун хорижий мамлакатларга юбориш масалалари бўйича халқаро шартномаларда назарда тутилган мажбуриятларга мувофиқ Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга доир чора-тадбирларни амалга ошириши шарт.
106-модда . Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширганидан сўнг қайтган фуқароларни ишга жойлаштиришга кўмаклашиш
Меҳнат органлари Ўзбекистон Республикасидан ташқарида вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга оширганидан сўнг қайтган фуқароларни улар Ўзбекистон Республикасидан ташқарида олган касбий малака ва билимларни ҳисобга олган ҳолда, ушбу Қонуннинг 25-моддасида назарда тутилган хизматларни уларга кўрсатиш орқали ишга жойлаштиришга кўмаклашади.
17-боб. Чет эллик фуқароларнинг Ўзбекистон Республикасидаги меҳнат фаолияти
107-модда . Ўзбекистон Республикасида хорижий ишчи кучини жалб этиш ва ундан фойдаланиш
Меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикасига кириб келаётган чет эллик фуқаро иш берувчи томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома мавжуд бўлган тақдирдагина Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ёлланиб ишлаши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан берилади.
108-модда. Меҳнат органларининг хорижий ишчи кучи жалб этилишини тартибга солиш ва қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан назорат қилиш бўйича ваколатлари
Меҳнат органлари Ўзбекистон Республикасига хорижий ишчи кучини жалб этиш мониторингини тармоқлар ва ҳудудларнинг аниқ эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширади.
Ушбу Қонун талабларига риоя этилишини назорат қилиш ҳамда текшириш Давлат меҳнат инспекцияси ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.
Давлат меҳнат инспекцияси ҳамда унинг ҳудудий бўлинмалари қуйидагиларни:
иш берувчилар томонидан тақдим этилган Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномалар шартларига, шунингдек меҳнат, меҳнатни муҳофаза қилиш, аҳоли бандлиги, иш берувчининг фуқаролик мажбуриятини мажбурий суғурта қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилишини;
чет эллик фуқароларнинг касбий-малакавий мансублиги текширувини ўз зиммасига юклатилган вазифалар ва функцияларга мувофиқ амалга оширади.
Меҳнат органлари томонидан Ўзбекистон Республикаси солиқ қўмитаси билан биргаликда ҳар чоракда юқори малакали ва малакали мутахассисларнинг даромадларидан тўланган солиқлар суммаларини текшириш амалга оширилади.
Иш берувчилар ва (ёки) чет эллик фуқаролар томонидан тақдим этилган Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномаларнинг шартлари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги бузилганлиги аниқланган тақдирда, аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида меҳнат органлари томонидан тегишли кўрсатмалар юборилади.
Кўрсатмаларда аниқланган қоидабузарликларни бартараф этишнинг уларни бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб муддатлари кўрсатилиши керак.
Аниқланган қоидабузарликлар меҳнат органларининг иш берувчиларга ва (ёки) чет эллик фуқароларга берилган кўрсатмаларида кўрсатилган муддатларда бартараф этилмаган ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномаларнинг амал қилиши тугатилади.
109-модда . Юқори малакали ва (ёки) малакали мутахассисларни Ўзбекистон Республикасида ишга жойлаштиришнинг алоҳида тартиби
Қуйидаги чет эллик фуқаролар юқори малакали мутахассислар деб эътироф этилади:
рўйхати Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг буйруғи билан тасдиқланадиган, халқаро миқёсда тан олинган ташкилотлар рейтингида олий таълим муассасалари ўртасида биринчи 1 000 ўринни эгалловчи олий таълим муассасаларини битирганлар;
талаб қилинган мутахассислик ёхуд дипломидаги мутахассислик бўйича камида беш йиллик иш тажрибасига эга бўлганлар;
Ўзбекистон Республикасида меҳнат фаолиятига жалб этиш шартларида йилига олтмиш минг АҚШ доллари эквивалентидаги суммадан кам бўлмаган миқдорда иш ҳақи (мукофот пули) олиши назарда тутилганлар.
Қуйидаги чет эллик фуқаролар малакали мутахассислар деб эътироф этилади:
олий маълумотга эга бўлганлар;
талаб қилинган мутахассислик ёхуд дипломидаги мутахассислик бўйича камида беш йиллик иш тажрибасига эга бўлганлар;
Ўзбекистон Республикасида меҳнат фаолиятига жалб этиш шартларида йилига ўттиз минг АҚШ доллари эквивалентидаги суммадан кам бўлмаган миқдорда иш ҳақи (мукофот пули) олиши назарда тутилганлар.
110-модда . Ўзбекистон Республикасида хорижий ишчи кучини жалб этиш ва ундан фойдаланиш тартиби ўзига нисбатан татбиқ этилмайдиган чет эллик фуқаролар
Ўзбекистон Республикасида хорижий ишчи кучини жалб этиш ва ундан фойдаланиш тартиби қуйидаги чет эллик фуқароларга нисбатан татбиқ этилмайди:
Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигида аккредитация қилинган чет давлатлар доимий ваколатхоналарининг, халқаро ҳукуматлараро ташкилотлар ва чет давлатлар ҳукумат ташкилотлари ваколатхоналарининг ходимларига, шунингдек дипломатик мақомга эга бўлган бошқа шахсларга;
Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамаси қарорларига асосан лавозимга тайинланадиганларга;
Ўзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг илтимосномаларига кўра, туризм соҳасидаги ишларга уч ойгача муддатга жалб этиладиган мутахассисларга;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият кўрсатаётган ёки ташкил этилаётган хорижий ёки қўшма корхоналар таъсисчилари бўлган, уч ойгача муддатга келадиган фуқароларга;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Ўзбекистон Республикасининг давлатлараро шартномаларига мувофиқ ташкил этилган ташкилотларда меҳнат фаолиятини амалга ошираётган илм-фан ва маданият арбобларига;
Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасаларининг ўқув дастурлари доирасида таътил вақтида ишлаб чиқариш амалиётини ўтаётган талабаларга;
Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигида аккредитация қилинган оммавий ахборот воситалари вакилларига;
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан аккредитация қилинган нодавлат нотижорат ташкилотларининг, шунингдек халқаро ва чет эл нодавлат (ноҳукумат) нотижорат ташкилотлари ваколатхоналари ҳамда филиалларининг ходимларига;
Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги томонидан аккредитация қилинган чет эл тижорат ташкилотлари ваколатхоналарининг ходимларига;
Президент мактабларига, шунингдек олий таълим муассасаларига ишлаш учун жалб этиладиган ўқитувчилар ва мутахассисларга;
Ўзбекистон Республикасида яшаш гувоҳномасини олган шахсларга;
Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида ишга жойлаштиришнинг бошқача тартиби белгиланган шахсларга.
111-модда . Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномаларни бериш тартиби
Иш берувчи Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномани олиш учун давлат хизматлари марказларига шахсан келиб мурожаат қилади. Иш берувчи тасдиқномани электрон шаклда олиш учун ЯИДХП ёки онлайн-майдончада рўйхатдан ўтади.
Аризани кўриб чиққанлик учун базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баравари миқдорида йиғим ундирилади.
Аризани кўриб чиқиш учун йиғимлар суммалари солиқ солиш объекти бўлмайди.
Шахсан келиб мурожаат қилинганда, давлат хизматлари марказлари ариза тўлдирилган пайтдан эътиборан бир соат ичида аризани Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига ва тегишли ҳудудий меҳнат органига юборади.
ЯИДХП ёки онлайн-майдонча орқали мурожаат қилинганда ариза автоматик тарзда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига ва тегишли ҳудудий меҳнат органига юборилади.
Ариза келиб тушган кундан эътиборан беш иш куни ичида ҳудудий меҳнат органи:
чет эллик фуқароларни жалб этишнинг мақсадга мувофиқлигини иш берувчи томонидан кўрсатилган бўш (вакант) иш ўринлари учун маҳаллий ишчи кучи мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда ўрганади;
ЯИДХП ёки онлайн-майдонча орқали Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига чет эллик фуқароларни жалб этишнинг мақсадга мувофиқлиги ёки мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисидаги хулосани электрон шаклда юборади.
Ариза келиб тушган кундан эътиборан ўн беш иш куни ичида Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги:
жалб этилаётган чет эллик фуқароларнинг сони ва мутахассисликлари (лавозимлари) иш берувчининг ишчи кучига бўлган ҳақиқий эҳтиёжига мувофиқлигини ўрганади;
давлат хизматлари марказларига (шахсан келиб мурожаат қилинганда) ёки иш берувчига (электрон шаклда мурожаат қилинганда) ЯИДХП ёки онлайн-майдонча орқали қабул қилинган қарор тўғрисидаги хабарномани юборади, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш учун йиғим миқдорини кўрсатган ҳолда юборади.
Иш берувчи Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш тўғрисидаги хабарнома келиб тушгандан кейин Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш учун куйидаги миқдорлардаги йиғим тўловини беш иш куни ичида амалга оширади:
юқори малакали мутахассислар, шунингдек Президент мактабларига ва олий таълим ташкилотларига ишлаш учун жалб этилаётган ўқитувчилар ҳамда мутахассислар учун — базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баравари миқдорида;
малакали мутахассислар учун — базавий ҳисоблаш миқдорининг икки баравари миқдорида;
ватандошлар учун — базавий ҳисоблаш миқдорининг икки баравари миқдорида;
бошқа чет эллик фуқаролар учун — базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз баравари миқдорида.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш учун йиғим тўланганлигини тасдиқлаш ахборот-коммуникация тизимлари воситасида амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома расмийлаштирилган кунда уни Давлат хизматлари марказига (шахсан келиб мурожаат қилинганда) ёки иш берувчига (электрон шаклда мурожаат қилинганда) ЯИДХП ёки онлайн-майдонча орқали юборади. Давлат хизматлари маркази тасдиқнома келиб тушгандан кейин бир соат ичида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома келиб тушгандан кейин бир соат ичида тасдиқномани унга ўз муҳрини қўйган ҳолда иш берувчига юборади.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
аризада нотўғри маълумотлар кўрсатилганлиги;
тегишли ҳудудий меҳнат органининг чет эллик фуқароларни жалб этиш мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисидаги хулосаси мавжудлиги;
жалб этилаётган чет эллик фуқаролар сони ва мутахассисликларининг (лавозимларининг) иш берувчиларнинг ишчи кучига бўлган ҳақиқий эҳтиёжига мувофиқ эмаслиги;
жалб этилаётган чет эллик фуқаролар белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномалар олмаган ҳолда меҳнат шартномаси бўйича ишга қабул қилинганлиги фактининг мавжудлиги.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома беришни бошқа сабабларга кўра рад этиш тақиқланади.
112-модда . Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилишини тугатиш
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тугатилади:
чет эллик фуқаро Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилишини тугатиш тўғрисида ариза билан мурожаат қилганда;
чет эллик фуқаро билан иш берувчи ўртасидаги меҳнат шартномаси муддатидан олдин тугатилганда;
юридик шахс бўлган иш берувчи тугатилганда — тугатилган пайтдан эътиборан ёки унинг фаолияти қайта ташкил этиш натижасида тугатилганда — қайта ташкил этилган пайтдан эътиборан, бундан янги юзага келган юридик шахс давлат рўйхатидан ўтказилган санада қайта ташкил этилаётган юридик шахсларда айни бир ҳаракатни ва (ёки) фаолиятни бажариш ва (ёки) амалга ошириш учун рухсат бериш хусусиятига эга ҳужжат мавжуд бўлган тақдирда, унинг ўзгартирилиши, шунингдек қўшиб юборилиши мустасно;
иш берувчи жисмоний шахс бўлган тадбиркорлик субъекти давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳноманинг амал қилиши тугатилганда;
иш берувчи бўлган жисмоний шахс вафот этганда, унинг муомалага лаёқатлилиги белгиланган тартибда чекланганда, у муомалага лаёқатсиз деб топилганда;
аниқланган қоидабузарликлар меҳнат органларининг чет эллик фуқароларга берилган кўрсатмаларида кўрсатилган муддатларда бартараф этилмаганда;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилиши тўхтатиб турилишига олиб келган ҳолатлар суд белгилаган муддатда чет эллик фуқаролар томонидан бартараф этилмаганда;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома бериш тўғрисидаги қарори қонунга хилоф эканлиги аниқланганда;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилиш муддати тугаганда.
Иш берувчи билан шартнома муддатидан олдин бекор қилинганидан сўнг юқори малакали ва малакали мутахассислар ўттиз иш куни ичида янги иш берувчини топишга ҳақли. Ушбу даврда уларга аввал берилган Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномалар, визалар ва яшаш гувоҳномаларининг амал қилиши сақлаб қолинади.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилиш муддатини узайтириш учун иш берувчи Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар йигирма иш куни олдин мурожаат қилади.
113-модда . Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномаларнинг амал қилиш муддати
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномалар юқори малакали ва малакали мутахассислар учун меҳнат шартномаларининг амал қилиш муддатига, бироқ кўпи билан уч йилга, чексиз миқдорда узайтириш имконияти билан, аммо ҳар бир ҳолатда кўпи билан уч йилга берилади. Бунда юқори малакали ва малакали мутахассислар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ўриндошлик асосида ишлаш учун Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқнома олмаган ҳолда ўриндошлик асосида ишлаш ҳуқуқига эга.
Бошқа чет эллик фуқаролар учун Ўзбекистон Республикаси ҳудудида меҳнат фаолияти ҳуқуқига доир тасдиқномалар меҳнат шартномасининг амал қилиш муддатига, бироқ кўпи билан бир йилга, чексиз миқдорда узайтириш имконияти билан, аммо ҳар бир ҳолатда кўпи билан бир йилга берилади.
18-боб. Меҳнат бозори ва аҳоли бандлиги инфратузилмасини ривожлантиришга доир ахборот технологиялари
114-модда . «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексини юритиш
Меҳнат бозори ва аҳоли бандлиги инфратузилмасини ривожлантиришга доир ахборот технологиялари бандликни тартибга солиш соҳасида вақт, меҳнат, қувват ҳамда моддий ресурслар сарфланишини камайтириш учун ахборот жараёнини самарали ташкил этишга доир маълумотларни тўплаш, уларга ишлов бериш ва уларни узатиш воситалари ҳамда услубларининг мажмуидир.
«Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплекси қуйидагиларни таъминлайди:
иш берувчилар ва ходимлар ўртасидаги меҳнат муносабатларини, шу жумладан меҳнат шартномаларини тузиш, меҳнат шартномаларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек уларни бекор қилиш тартиб-таомилларини электрон рўйхатдан ўтказишни амалга оширишни;
иш берувчиларнинг тузилмаси (штат жадвали), шу жумладан мавжуд ва ташкил этиладиган иш ўринлари, меҳнат шароитлари, меҳнатга ҳақ тўлаш шартларига доир ахборот тўғрисидаги электрон маълумотлар базасини шакллантиришни;
фуқароларнинг электрон меҳнат дафтарчасида ходимларнинг меҳнат стажини ҳисобга олиш тўғрисидаги маълумотларга, ҳисобланган иш ҳақи ва жисмоний шахсларнинг меҳнатга ҳақ тўлаш тарзидаги даромадларидан тўланган солиқлар, фуқароларнинг шахсий жамғариб бориладиган пенсия жамғармаси ҳисобварақларига тўловлар ҳақидаги ахборотга асосланган меҳнат фаолияти тўғрисидаги маълумотларни шакллантириш ва юритишни;
аҳоли бандлиги соҳасида давлат сиёсати олиб борилишини мувофиқлаштиришни ва унинг самарадорлигини ошириш учун меҳнат бозори кўрсаткичларининг ҳолати ва суръатлари тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олган маълумотларни идоралараро тизимлаштирилган тарзда ва мунтазам равишда электрон алмашишни жорий этишни;
ходимлар ҳамда ишчиларнинг сон ва сифат жиҳатидан таркиби, бўш (вакант) иш ўринлари ҳақида автоматик режимда тузилган, шунингдек иш берувчиларнинг ишга жойлашиш учун номзодларга қўйиладиган малакавий ва бошқа талаблари тўғрисидаги холис, шаффоф ҳамда долзарб ахборотни шакллантиришни;
меҳнат ресурсларининг, шу билан бирга меҳнат ресурсларининг тоифалари тўғрисидаги маълумотларнинг вақти-вақти билан янгиланиб туриладиган балансини шакллантиришни;
меҳнат муносабатлари ва меҳнат муҳофазасининг, ишга жойлаштириш дастурлари амалга оширилишининг ўтказиладиган текширувлари, иш ўринлари аттестацияси, шунингдек Меҳнат муҳофазаси соҳасидаги хизматлар бозори профессионал иштирокчиларининг ягона реестрига тегишли маълумотлар (ахборот) тўлиқ жойлаштирилишини экспертизадан ўтказиш натижалари мониторингини юритишни;
вақтинчалик меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетаётган фуқароларни онлайн рўйхатдан ўтказиш имконияти, уюшган меҳнат миграцияси тўғрисидаги келишувга асосан Ўзбекистон Республикасидан ташқарида ишга жойлаштирилган фуқаролар ҳақида маълумотлар базасини яратишни;
меҳнат бозорининг, ишчи кучига бўлган талаб ва таклифнинг ривожланиш прогнозларини шакллантиришни;
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг амалга оширилган ва амалга оширилиши режалаштирилаётган ахборот ресурсларини уйғунлаштиришни.
«Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексини юритиш Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан амалга оширилади.
115-модда . Меҳнат стажини электрон тарзда ҳисобга олиш
Ҳар бир ходимнинг меҳнат стажи (шу жумладан лавозим мавқеи, вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик даврлари, меҳнат таътилларида бўлган вақт ва узрли сабабларга кўра ишда бўлмаган бошқа даврлар) тўғрисидаги маълумотлар иш берувчилар томонидан маҳаллий меҳнат органларига тақдим этилади.
Фуқароларга меҳнат фаолияти ҳақидаги маълумотларни тақдим этиш бўйича давлат интерактив хизмати ЯИДПХ орқали тақдим этилади.
116-модда . Шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш
«Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-таъминот комплексида фойдаланиладиган шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ амалга оширилади.
19-боб. Якунловчи қоидалар
117-модда. Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назорати
Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назоратини Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, бошқа республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширади.
118-модда . Низоларни ҳал этиш
Аҳоли бандлиги соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
119-модда. Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
120-модда . Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 13 январда қабул қилинган «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги 510-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1992 йил, № 4, 175-модда);
2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1992 йил 13 январда қабул қилинган «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш тартиби ҳақида»ги 511-XII-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1992 йил, № 4, 176-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 1993 йил 7 майда қабул қилинган «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 854-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 6, 238-модда);
4) Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 6 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 1086-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1994 йил, № 5, 161-модда) I бўлимининг 1-банди ;
5) Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 6 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 70-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 6, 118-модда) IX бўлими ;
6) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 1 майда қабул қилинган «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 616-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 97-модда);
7) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1998 йил 1 майда қабул қилинган Янги таҳрирдаги «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 617-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 98-модда);
8) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 25 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 729-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 1, 20-модда) II бўлими ;
9) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 772-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 124-модда) III бўлими ;
10) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 20 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 832-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 229-модда) II бўлими ;
11) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 26 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 82-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 5-6, 153-модда) IV бўлими ;
12) Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 12 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 220-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 5, 89-модда) II бўлими ;
13) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 21 июнда қабул қилинган «Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига, Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Уй-жой кодексига қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-36-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 6, 260-модда) 1-моддаси ;
14) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 22 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-238-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 12, 470-модда) 1-моддаси ;
15) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 7 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-355-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 10, 263-модда) 2-моддаси ;
16) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 20 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-365-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 1, 2-модда) 2-моддаси ;
17) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-416-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 12, 383-модда) 4-моддаси ;
18) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 3 январда қабул қилинган «Айрим давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-456-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 1, 1-модда) 3-моддаси ;
19) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 1-моддаси ;
20) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 16 октябрда қабул қилинган «Хусусий бандлик агентликлари тўғрисида»ги ЎРҚ-501-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 10, 677-модда) 30-моддасининг 1-банди ;
21) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 18 февралда қабул қилинган «Хавфсизлик ва мудофаа соҳасидаги баъзи давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-522-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 2, 47-модда) 4-моддаси ;
22) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 10 майда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-536-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 261-модда) 1-моддаси ;
23) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 5 сентябрда қабул қилинган «Хавфсизлик ва мудофаа соҳасидаги қонун ҳужжатлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-564-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 9, 589-модда) 2-моддаси ;
24) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 3 декабрда қабул қилинган «Меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартиби такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-586-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 880-модда) 2-моддаси .
121-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
122-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
123-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2020 йил 20 октябрь,
ЎРҚ-642-сон
Oʻzbekiston Respublikasi
Qonuni
Aholi bandligi toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 28-aprelda qabul qilingan Senat tomonidan 2020-yil 7-avgustda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda . Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi aholi bandligi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
Ushbu Qonunning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga, Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashovchi chet ellik fuqarolarga va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga, shuningdek mazkur Qonunning 17-bobiga muvofiq mehnat faoliyatiga jalb etiladigan chet ellik fuqarolarga nisbatan tatbiq etiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda aholi bandligi sohasidagi munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.
3-modda . Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari — ijtimoiy himoyaga muhtoj boʻlgan va ish topishda qiynalayotgan hamda mehnat bozorida teng sharoitlarda raqobatlasha olmaydigan shaxslar;
band boʻlmagan aholi (band boʻlmagan shaxslar) — haq toʻlanadigan ishga yoki ish haqi (mehnat daromadi) keltiradigan mashgʻulotga ega boʻlmagan shaxslar;
“Bandlik xizmati” axborot tizimi — mehnat organlariga murojaat etgan jismoniy va yuridik shaxslarga koʻrsatilgan xizmatlarni hisobga olish uchun moʻljallangan elektron axborot tizimi;
Boʻsh (vakant) ish oʻrinlari milliy bazasi — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksiga kiruvchi boʻsh (vakant) ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan maʼlumotlarning axborot bazasi;
ishsizlik — mehnat bozorida talabga ega boʻlmagan mehnatga layoqatli ishchi kuchining mavjudligi;
ishsizlik nafaqasi — ishsiz shaxslarni davlat tomonidan kafolatlangan tarzda pul shaklida qoʻllab-quvvatlash turi;
ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyish — aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish uchun tashkilot (ish beruvchi) tomonidan ish oʻrinlarini ajratish;
ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi — ish beruvchilarga ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni ishga joylashtirish uchun talab etiladigan tashkiliy-texnik shartlarga muvofiq, muayyan sondagi ish oʻrinlarini tashkil etish uchun beriladigan buyurtma;
ish oʻrinlarining eng kam soni — aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish uchun tashkilot xodimlarining roʻyxatdagi oʻrtacha soniga nisbatan xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlari bilan foizlarda belgilanadigan ish oʻrinlarining eng kam soni;
ish qidirayotgan shaxs — ishga joylashishda koʻmak olish uchun mahalliy mehnat organlariga murojaat qilgan va u yerda ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan shaxs;
Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimi — mehnat bozorining malakali xodimlarga boʻlgan haqiqiy ehtiyojlari hamda malakali ishchi kuchiga oid takliflar taʼlim va kasbga oʻqitish tizimi tomonidan maqbul tarzda kelishib olinishini taʼminlovchi huquqiy va institutsional jihatdan tartibga solish mexanizmlari yigʻindisi;
kasbiy standart — malaka va bilimning darajasiga, mehnatning mazmuniga, sifatiga va shart-sharoitlariga doir talablarni belgilaydigan, asosiy mehnat vazifalari tavsifini va ularni bajarish shartlarini oʻz ichiga olgan standart;
malaka — xodimning yoki ish izlovchining tegishli kasb (mutaxassislik) boʻyicha unga mehnat vazifalarini sifatli bajarish imkonini beradigan tayyorgarlik darajasi, uning bilim, mahorat va koʻnikmalar saviyasi;
malakani baholash — xodim yoki ish izlovchi malakasining kasbiy standart talablariga muvofiqligini tasdiqlash tartib-taomili;
maqbul keladigan ish — fuqaro bajarishga qodir boʻlgan, fuqaroning olgan maʼlumoti yoʻnalishi va ixtisosligiga, malakasiga, kasbiy tayyorgarligiga, ish tajribasiga, sogʻligʻining holatiga koʻra mos keladigan, yashash joyini oʻzgartirishini nazarda tutmaydigan, uning doimiy yashash joyidan unchalik uzoq boʻlmagan hamda mehnatga haq toʻlashning belgilangan eng kam miqdoridan kam boʻlmagan ish haqini kafolatlaydigan ish;
mehnat organlari — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari (bundan buyon matnda hududiy mehnat organlari deb yuritiladi), tumanlarning (shaharlarning) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlari (bundan buyon matnda mahalliy mehnat organlari deb yuritiladi);
mehnat resurslari — mehnatga layoqatli yoshdagi, mehnatga layoqatli aholi hamda band boʻlgan, mehnatga layoqatli yoshdan kichik va katta shaxslar;
mehnat resurslari balansi — mehnat resurslarining sonini va tarkibini, shuningdek ularning band boʻlgan, band boʻlmagan va iqtisodiy jihatdan faol boʻlmagan aholiga taqsimlanishini aks ettiruvchi koʻrsatkichlar tizimi;
pensiyaoldi yoshi — shaxsning davlat tomonidan belgilangan pensiyaga chiqish yoshidan ikki yil oldingi yoshga toʻlishi;
haq toʻlanadigan jamoat ishlari — buyurtmachilar-ish beruvchilar — mahalliy davlat hokimiyati organlari, vazirliklar, idoralar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tadbirkorlik subyektlari, boshqa tashkilotlar tomonidan tashkil etiladigan, qoida tariqasida, dastlabki kasbiy tayyorgarlikni talab qilmaydigan, ijtimoiy foydali yoʻnalishga ega boʻlgan hamda ish qidirayotgan shaxslarning va ishsiz shaxslarning vaqtincha bandligini taʼminlash uchun mahalliy mehnat organlari tomonidan beriladigan ishga joylashtirishga doir yoʻllanmalar boʻyicha bajariladigan vaqtinchalik mehnat faoliyati turlari;
“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksi — mehnat bozori va bandlik, mehnat resurslari balansi, tashkil etilayotgan ish oʻrinlari haqidagi xolis, muntazam yangilab boriladigan maʼlumotlar bazasini oʻz ichiga olgan, ish beruvchilar va xodimlarga mehnat munosabatlarini elektron shaklda rasmiylashtirish, ishga joylashishning shaxsga doir tarixi, boʻsh (vakant) ish oʻrinlari, xodimlarning son va sifat tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shakllantirish hamda saqlash uchun maydoncha taqdim etadigan elektron axborot tizimi.
4-modda . Bandlik
Bandlik fuqarolarning qonunchilikda taqiqlanmagan, oʻz shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlarini qanoatlantirish bilan bogʻliq boʻlgan, ularga ish haqi (mehnat daromadi) keltiradigan faoliyatidir.
Fuqarolarga oʻzining ishlab chiqarishga va ijodiy mehnatga doir qobiliyatlaridan foydalanish hamda qonunchilikda taqiqlanmagan, shu jumladan haq toʻlanadigan ishni bajarish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday faoliyatni amalga oshirish boʻyicha mutlaq huquq tegishlidir.
Quyidagi fuqarolar band deb hisoblanadi:
mehnat shartnomasi boʻyicha haq evaziga toʻliq yoki toʻliqsiz ish vaqti shartlari asosida ishlayotgan yoxud kasanachilik bilan shugʻullanayotgan, shuningdek haq toʻlanadigan boshqa ishga, shu jumladan vaqtinchalik ishga ega boʻlgan fuqarolar;
kasalligi, taʼtilda boʻlishi, kasbga tayyorlashda, qayta tayyorlashda yoki malaka oshirishda ekanligi, ishlab chiqarish toʻxtatib turilganligi munosabati bilan, shuningdek qonunchilikka muvofiq vaqtincha ish joyida boʻlmagan xodimning ish oʻrni saqlanib qoladigan boshqa hollarda vaqtincha ish joyida boʻlmagan fuqarolar;
haq toʻlanadigan lavozimga saylangan yoki tayinlangan fuqarolar;
Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Milliy gvardiyasi, Davlat xavfsizlik xizmati tizimida, bojxona organlarida va boshqa harbiy xizmat nazarda tutilgan idoralarda xizmatni oʻtayotgan fuqarolar;
oʻzini ish bilan mustaqil ravishda taʼminlayotgan fuqarolar, shu jumladan hunarmandlar, oilaviy korxonalarning ishtirokchilari, dehqon xoʻjaliklarining, ishlab chiqarish kooperativlarining aʼzolari, fermer xoʻjaliklarining aʼzolari, oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, shuningdek xizmatlar koʻrsatish (ishlarni bajarish) boʻyicha, shu jumladan fuqaroviy-huquqiy tusdagi shartnomalar boʻyicha shaxsiy mehnati bilan ishtirok etishga asoslangan faoliyatni amalga oshiruvchi boshqa shaxslar;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolar;
oʻz faoliyatini qonunchilikka muvofiq amalga oshirayotgan nodavlat notijorat tashkilotlarida, shu jumladan diniy tashkilotlarda ishlayotgan fuqarolar.
5-modda . Aholi bandligi sohasidagi asosiy prinsiplar
Aholi bandligi sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
bandlik turini tanlashning ixtiyoriyligi va erkinligi;
aholi bandligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish;
kamsitishga yoʻl qoʻyilmasligi;
shaffoflik va ochiqlik;
ishsizlikdan himoya qilish va ishga joylashishda, kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan hamda malaka oshirishdan oʻtishda koʻmaklashish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida mehnat faoliyati bilan shugʻullanish, mustaqil ish izlash va ishga joylashish uchun huquqni taʼminlash;
kasb egallash va ishga kirishdagi, mehnat qilish va bandlikni taʼminlash sharoitlaridagi, mehnatga haq toʻlashdagi, xizmat pogʻonalari boʻyicha koʻtarilishdagi imkoniyatlar tengligining kafolati;
majburiy mehnatni taqiqlash, yaʼni biron-bir jazo qoʻllash tahdidi bilan ish bajarishga majburlashni taqiqlash.
2-bob. Aholi bandligi sohasini tartibga solish
6-modda . Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
ish oʻrinlari tashkil etilishini ragʻbatlantirish va aholi bandligiga koʻmaklashish, shu jumladan ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini hamda ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga hamda ularning malakasini oshirishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish orqali koʻmaklashish;
ishsiz shaxslarni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy himoya qilish, ishsizlikni kamaytirish choralarini koʻrish, aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirishga koʻmaklashish;
yoshlarni, ayniqsa qishloq joylardagi yoshlarni, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari, kasb-hunar maktablari, kollejlar, texnikumlar, oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilarini ishga joylashtirishni taʼminlash boʻyicha choralarni amalga oshirish;
aholi bandligi sohasida zamonaviy kasbiy standartlarni joriy etish, mehnatni normalashtirish hamda mehnatga haq toʻlash mexanizmlarini takomillashtirish;
aholi bandligi sohasida ayollar va erkaklar uchun teng huquqlar hamda imkoniyatlarni taʼminlash;
ishga joylashtirish jarayonlariga ilgʻor axborot texnologiyalarini joriy etish, aholining ishga joylashishiga koʻmaklashish boʻyicha xizmatlar bozorida zamonaviy infratuzilmani va raqobat muhitini yaratish;
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashishida koʻmaklashish, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish davrida ularning huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilinishini taʼminlash.
7-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining aholi bandligi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
aholi bandligi sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
aholi bandligi sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;
aholi bandligiga koʻmaklashish, shuningdek ishga joylashishga muhtoj shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimi samarali ishlashini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi;
aholi daromadlarining oʻsishini taʼminlaydigan munosib, unumli va mahsuldor bandlikni ragʻbatlantirish boʻyicha choralarni amalga oshiradi;
ishga joylashtirishning ilgʻor shakllarini joriy etish boʻyicha respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining ishini muvofiqlashtiradi;
moddiy ragʻbatlantirish mexanizmlarini va mehnat sharoitlarini yaxshilash choralarini koʻradi;
aholi bandligi sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda . Aholi bandligi sohasidagi vakolatli davlat organi
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi aholi bandligi sohasidagi vakolatli davlat organidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi:
aholi bandligi sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
aholi bandligi sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
aholi bandligi sohasida respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning faoliyatini hamda hamkorligini muvofiqlashtiradi;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni ishga joylashtirish, shuningdek aholini haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etish jarayonlari monitoringini amalga oshiradi;
tarmoqlar va hududlar kesimida ish oʻrinlarini tashkil etishga doir har yilgi davlat buyurtmasini shakllantiradi;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga hamda ularning malakasini oshirishga doir har yilgi davlat buyurtmasini shakllantiradi;
fuqarolarga Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashishida koʻmaklashish, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish davrida ularning huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilinishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasiga qaytib kelganidan keyin reintegratsiya qilinishini taʼminlash boʻyicha choralarni amalga oshiradi;
aholi bandligi masalalari yuzasidan mahalliy davlat hokimiyati organlariga va mahalliy mehnat organlariga uslubiy hamda amaliy yordam koʻrsatadi;
ishga joylashishga muhtoj boʻlgan shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtiradi;
ishga joylashtirish jarayonlariga ilgʻor axborot texnologiyalarini joriy etadi, “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksining ishlashini taʼminlaydi;
aholi bandligiga koʻmaklashish boʻyicha xizmatlar bozorida zamonaviy infratuzilmani va raqobat muhitini yaratadi;
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestrini, Kasbiy standartlarning milliy registrini, Mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchilarining yagona reyestrini, Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registrini shakllantiradi hamda yuritadi;
aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
aholi bandligi sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
9-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligining aholi bandligi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligi (bundan buyon matnda Migratsiya agentligi deb yuritiladi):
mehnat migrantlarini jalb qilish uchun oʻz mamlakatining vakolatli organlarida rasman roʻyxatga olingan yoki akkreditatsiyadan oʻtkazilgan chet el ish beruvchilari bilan bitimlar tuzadi;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun fuqarolarni uyushgan holda ishga qabul qilish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish uchun chet el ish beruvchilari bilan shartnomalar tuzadi;
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish shart-sharoitlari monitoringi va nazoratini amalga oshiradi;
mehnat migrantlari ishga joylashtiriladigan davlatda ularga xodimlarning tegishli toifasi uchun belgilangan ish haqidan kam boʻlmagan darajada ish haqini taʼminlash normalariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
ishga joylashtiriladigan davlatda belgilangan munosib yashash va ishlash shart-sharoitlarini taʼminlash normalariga rioya etilishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi.
Migratsiya agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
10-modda . Hududiy va mahalliy mehnat organlarining aholi bandligi sohasidagi vakolatlari
Hududiy mehnat organlari:
tegishli hududda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning aholi bandligi sohasidagi faoliyatini hamda hamkorligini muvofiqlashtiradi;
aholi bandligiga koʻmaklashishga doir hududiy dasturlarning bajarilishi yuzasidan monitoringni, ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni ishga joylashtirish, shuningdek aholini haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etish jarayonlari monitoringini amalga oshiradi;
tegishli hududda tarmoqlar va tumanlar (shaharlar) kesimida ish oʻrinlarini tashkil etishga doir har yilgi davlat buyurtmasini shakllantiradi;
tegishli hududda ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir har yilgi davlat buyurtmasini shakllantiradi;
aholi bandligi masalalari yuzasidan mahalliy davlat hokimiyati organlariga va mahalliy mehnat organlariga uslubiy hamda amaliy yordam koʻrsatadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tuzilmasiga kiradigan ishsiz shaxslarni va band boʻlmagan aholini kasb-hunarga oʻqitish markazlariga, “Ishga marhamat” monomarkazlariga (bundan buyon matnda kasbga oʻqitish markazlari deb yuritiladi), boshqa oʻquv muassasalariga, tashkilotlarga, shu jumladan belgilangan tartibda akkreditatsiya qilingan nodavlat kasb-hunar taʼlimi markazlariga (bundan buyon matnda kasb-hunar taʼlimi muassasalari deb yuritiladi) qonunchilikda belgilangan tartibda grantlar ajratadi;
tegishli hududda aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Mahalliy mehnat organlari:
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni ishga joylashtirish, shuningdek aholini haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etish yuzasidan choralar koʻradi;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish uchun kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar tuzadi;
ish qidirayotgan shaxslarni roʻyxatga oladi, ularni ishsiz shaxslar deb eʼtirof etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi, ularga yordam koʻrsatadi, ishsiz shaxslarga ishsizlik nafaqalarini tayinlaydi hamda toʻlaydi;
aholi bandligiga koʻmaklashishga doir hududiy dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi, ularning bajarilishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi;
tashkilotlar uchun ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash toʻgʻrisida takliflar ishlab chiqadi va xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga koʻrib chiqish uchun kiritadi, shuningdek aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan shaxslarni zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirish uchun tashkilotlarga yuboradi;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni haq toʻlanadigan jamoat ishlariga belgilangan tartibda yuboradi;
yuridik va jismoniy shaxslarga qonunchilikda belgilangan tartibda subsidiyalar tayinlaydi;
kasbga oʻqitish markazlariga (kasb-hunar taʼlimi muassasalariga) qonunchilikda belgilangan tartibda grantlar ajratish uchun talabnomalar shakllantiradi;
kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorlar bilan aholi bandligi sohasida hamkorlik qiladi;
ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi bajarilishi monitoringini amalga oshiradi;
tegishli hududda ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishga doir har yilgi davlat buyurtmasini shakllantirishda ishtirok etadi;
kovorking-markazlarining va mahalliy mehnat organlari huzuridagi “Mehnat guzari” ishsiz aholi bandligiga koʻmaklashish mahalla markazlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;
xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash boʻyicha qarorlari bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
11-modda . Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining aholi bandligi sohasidagi vakolatlari
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari:
mehnat bozorini rivojlantirishni, aholi bandligini taʼminlaydigan tuzilmaviy, moliyaviy, kredit, investitsiyaga oid va soliq siyosatini amalga oshirishga doir chora-tadbirlarni ishlab chiqadi;
mehnat bozori va aholi bandligiga oid tahliliy tadqiqotlarni, prognozlashni, bu sohadagi davlat statistika hisobini va hisobotini amalga oshiradi;
aholi bandligi sohasidagi tarmoq dasturlarini, yangi ishlab chiqarish quvvatlarini va ish oʻrinlarini tashkil etish boʻyicha investitsiya loyihalarini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
tegishli davlat kafolatlarini, shuningdek fuqarolarning aholi bandligi sohasidagi huquqlari va qonuniy manfaatlarining himoya qilinishini taʼminlaydi;
qoʻshimcha ish oʻrinlari tashkil etilishiga, mehnat sharoitlari yaxshilanishiga koʻmaklashadi;
belgilangan tartibda kasbiy standartlarni va malaka talablarini ishlab chiqadi hamda keyinchalik roʻyxatdan oʻtkazish uchun kiritadi.
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
12-modda . Mahalliy ijro hokimiyati organlarining aholi bandligi sohasidagi vakolatlari
Mahalliy ijro hokimiyati organlari:
tegishli hududda aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshiradi;
aholi bandligiga koʻmaklashishga doir hududiy dasturlarni, yangi ishlab chiqarish quvvatlarini va ish oʻrinlarini tashkil etishga doir hududiy investitsiya loyihalarini ishlab chiqadi hamda ularning bajarilishini taʼminlaydi;
ish oʻrinlari tashkil etilishini va aholi bandligining oʻsishini ragʻbatlantirish, ishsizlik darajasini kamaytirish, aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
aholi bandligiga koʻmaklashishga doir dasturlar prognoz parametrlarining bajarilishini taʼminlaydi;
yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini ragʻbatlantirish boʻyicha hududiy jamgʻarmalar faoliyatini boshqarishni amalga oshiradi, shu jumladan tadbirkorlik subyektlarini qoʻllab-quvvatlash uchun tijorat banklarida kredit liniyalarini ochish choralarini koʻradi;
aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish uchun davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida tashkilotlarni tashkil etadi;
oilaviy tadbirkorlikni, hunarmandchilikni, tomorqa xoʻjaliklaridagi qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishlarini, kasanachilikni rivojlantirishga koʻmaklashadi;
umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari, kasb-hunar maktablari, kollejlar, texnikumlar, oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilari bandligini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi;
eng kam ish oʻrinlari sonini belgilaydi;
mehnat bozorini barqarorlashtirishga, shu jumladan xodimlarning ommaviy ravishda ishdan ozod etilishining oldini olishga, ustuvor rivojlantirish hududlarini aniqlashga koʻmaklashadigan tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
13-modda . Ish beruvchilarning aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etishi
Oʻzbekiston Respublikasida ish beruvchilar aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda quyidagilar orqali ishtirok etadi:
ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyish hamda aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlariga ishga joylashtirish;
boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni har oyda, shuningdek xodimlarning ishdan boʻlgʻusi ozod etilishi toʻgʻrisidagi axborotni har bir xodimni koʻrsatgan holda, ular ishdan ozod etilishidan kamida ikki oy oldin “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksi orqali elektron tarzda mahalliy mehnat organlariga taqdim etish;
mehnat munosabatlarini tartibga soluvchi shartnomalar va kelishuvlar shartlarini bajarish;
xodimlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish uchun sharoitlar yaratish;
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasiga ijtimoiy soliqni toʻlash orqali moliyaviy ajratmalar ajratish;
aholi bandligiga koʻmaklashishga doir dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etish;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni haq toʻlanadigan jamoat ishlariga ularning mehnatiga haq toʻlash uchun mablagʻlarning oʻrnini Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi hisobidan toʻliq yoki qisman qoplagan holda jalb etish.
Boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ish beruvchi tomonidan mahalliy mehnat organiga har bir hisobot oyining oxiridagi holatga koʻra “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksi orqali elektron tarzda taqdim etiladi. Boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Boʻsh (vakant) ish oʻrinlari milliy bazasiga kiritiladi.
Xodimlarning ishdan boʻlgʻusi ozod etilishi toʻgʻrisidagi axborotda ishdan ozod etiladigan xodimlarning shaxsiy roʻyxati ishdan ozod etiladigan har bir xodimning kasbi, mutaxassisligi, malakasi va mehnatiga haq toʻlash miqdori, shuningdek xodimlarni ozod etishni amalga oshirish moʻljallangan muddatlar majburiy tartibda koʻrsatiladi.
Ish beruvchilarning aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun ish oʻrinlarining belgilangan eng kam miqdoridan ortiq qoʻshimcha ish oʻrinlarini tashkil etish, shuningdek ularni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi yangi ish oʻrinlarini tashkil etishni ragʻbatlantirish hududiy jamgʻarmalarining mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan kompensatsiya qilinadi.
Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun tashkil etilgan yoki zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlarini qisqartirish yoki tugatish kasaba uyushmalari yoxud xodimlarning boshqa vakillik organlari bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.
14-modda . Xususiy bandlik agentliklarining aholi bandligiga koʻmaklashishda ishtirok etishi
Xususiy bandlik agentliklari ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga ish tanlash hamda ishga joylashtirish, ish beruvchilarga kadrlarni tanlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatadi, shuningdek ishga joylashtirish sohasida axborot va maslahat xizmatlarini taqdim etadi.
Xususiy bandlik agentliklari quyidagi xizmat turlarini koʻrsatadi:
Oʻzbekiston Respublikasi hududida ish qidirayotgan shaxslar va ishsiz shaxslar uchun ish tanlash;
ish beruvchilar uchun kadrlar tanlash;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni ishga joylashtirish;
ishga joylashtirish sohasida axborot va maslahat xizmatlari.
Xususiy bandlik agentliklarining faoliyati “Xususiy bandlik agentliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.
15-modda . Ishga joylashtirish boʻyicha agentlar
Ishga joylashtirish boʻyicha agentlar aholining ishga joylashishiga koʻmaklashishga doir ishlarni mahalliy mehnat organlari bilan tuzilgan shartnomalar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda bajaruvchi jismoniy shaxslardir.
Ishga joylashtirish boʻyicha agentlarga aholini ishga joylashtirishga koʻmaklashganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda hamda miqdorlarda ragʻbatlantiruvchi xususiyatga ega toʻlovlar amalga oshiriladi.
16-modda . Autstaffing xizmatlari
Autstaffing ish beruvchi tomonidan oʻz xodimlarini ularning roziligi bilan boshqa yuridik shaxslarga ushbu xodimlar tomonidan ish beruvchi va uning xodimi oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomalarida, shuningdek jamoa kelishuvlarida belgilangan mehnat vazifalarini bajarish uchun vaqtinchalik yuborish yoʻli bilan koʻrsatiladigan xizmatlar turidir.
Autstaffing xizmatlari ish beruvchi va boshqa yuridik shaxs oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida koʻrsatiladi.
Xodimlar autstaffing xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq mehnat vazifalarini ular ish beruvchi tomonidan qaysi yuridik shaxsga yuborilgan boʻlsa, oʻsha yuridik shaxsning manfaatlarini koʻzlab, uning boshqaruvi va nazorati ostida amalga oshiradi. Xodimlar mehnatiga haq toʻlash ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtgan yuridik shaxslar autstaffing xizmatlari koʻrsatish huquqiga ega. Ish beruvchi tomonidan oʻz xodimlarini ular mehnat vazifalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida bajarish uchun yuborish bilan bogʻliq autstaffing xizmatlari koʻrsatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Autstaffing xizmatlari koʻrsatish tartibi va autstaffing xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalar boʻyicha bajarilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan ishlar turlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
17-modda . Kasaba uyushmalarining, ular birlashmalarining aholi bandligini taʼminlashda ishtirok etishi
Kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari aholi bandligi sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etish, bandlikni taʼminlash boʻyicha, shu jumladan yangi ish oʻrinlarini tashkil etish va mavjudlarini saqlab qolish, tashkilotlar faoliyatini yaxshilash, xodimlarning ommaviy ravishda ishdan boʻshatilishining oldini olish boʻyicha chora-tadbirlarni taklif etish huquqiga ega.
Ish beruvchi kamida ikki oy oldin tegishli kasaba uyushmasiga yoki xodimlarning manfaatlarini ifodalovchi kasaba uyushmalari birlashmasiga xodimlar ommaviy ravishda ishdan boʻshatilishi mumkinligi haqida axborot taqdim etadi va ishdan boʻshatish oqibatlarini yumshatishga qaratilgan maslahatlashuvlar oʻtkazadi.
Kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari ish beruvchining xodimlarni ommaviy ravishda ishdan boʻshatilish haqidagi qarorini olti oygacha boʻlgan muddatga toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi taklifni mahalliy davlat hokimiyati organlariga koʻrib chiqish uchun kiritish huquqiga ega.
Jamoa shartnomasida yoki kelishuvda nazarda tutilgan hollarda, tegishli kasaba uyushmasining yoki boshlangʻich kasaba uyushmasi tashkilotining oldindan berilgan roziligisiz mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan tugatishga, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, yoʻl qoʻyilmaydi.
Kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari aholini ish bilan taʼminlash sohasidagi boshqa tadbirlarda ham “Kasaba uyushmalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishtirok etishi mumkin.
18-modda . Xodimlarni ommaviy ravishda ishdan boʻshatish
Xodimlarni ommaviy ravishda ishdan boʻshatish mezonlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
a) xodimlarining soni yigirma nafar va undan ortiq boʻlgan har qanday tashkiliy-huquqiy shakldagi tashkilotni (uning alohida boʻlinmasini) tugatish;
b) xodimlar sonining (shtatining) quyidagi miqdorda:
oʻttiz kalendar kun ichida ellik nafar va undan ortiq xodimning;
oltmish kalendar kun ichida ikki yuz nafar va undan ortiq xodimning;
toʻqson kalendar kun ichida besh yuz nafar va undan ortiq xodimning qisqarishi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari xodimlarni ommaviy ravishda ishdan boʻshatish toʻgʻrisidagi qarorlarni mahalliy mehnat organlarining taqdimnomalari boʻyicha yoki mustaqil ravishda olti oygacha muddatga toʻxtatib turishi mumkin, bunda bir vaqtning oʻzida ushbu kechiktirish tufayli koʻrilgan zarar tashkilotlarga qisman yoki toʻliq kompensatsiya qilinadi.
Mahalliy mehnat organlari ishdan ommaviy ravishda ishdan boʻshatilayotgan xodimlarga ishga joylashish va bandlikni taʼminlashda, shu jumladan bepul kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va malaka oshirishga yuborish orqali koʻmaklashadi.
3-bob. Subsidiyalar, grantlar, kredit liniyalari
19-modda . Subsidiyalar
Subsidiya bandlikni ragʻbatlantirish va tadbirkorlikka jalb etish uchun vazirliklar va idoralarning mablagʻlari hisobidan koʻrsatiladigan moliyaviy koʻmakdir.
Subsidiyalarning turlari va ularni taqdim etish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.
20-modda . Grantlar
Grant ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan ajratiladigan pul mablagʻlari va moddiy resurslardir.
Grantlar kasbga oʻqitish markazlariga (kasb-hunar taʼlimi muassasalariga) quyidagilarni moliyalashtirish uchun ajratiladi:
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni, ayniqsa, mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan fuqarolarni, kam taʼminlangan oilalardan boʻlgan xotin-qizlarni kasbga tayyorlash xarajatlarini;
kasbga oʻqitish markazlarida (kasb-hunar taʼlimi muassasalarida) fermer xoʻjaliklarining rahbarlari va xodimlarini, dehqon xoʻjaliklarining rahbarlari va aʼzolarini, tomorqa yer uchastkalari egalarini agrotexnologiyalar, bogʻdorchilik, sabzavotchilik, chorvachilik, parrandachilik, baliqchilik va asalarichilik sohasida kasbga tayyorlashni, qayta tayyorlashni hamda ularning malakasini oshirishni.
Grantlar fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun uyushgan holda ishga qabul qilish doirasida fuqarolarni tadbirkorlik koʻnikmalari, xorijiy tillar va kasbga oʻqitish, qayta tayyorlash va malakasini oshirish uchun kasbga oʻqitish markazlariga (kasb-hunar taʼlimi muassasalariga), shuningdek ishlab chiqarishning oʻzida oʻqitish uchun tashkilot hamda “usta-shogird” maktablariga ham ajratiladi.
Grant ajratilishi uchun talabnoma mehnat bozorining ehtiyojlari hisobga olingan holda, mahalliy mehnat organlari tomonidan shakllantiriladi va hududiy mehnat organlariga koʻrib chiqish uchun yuboriladi. Talabnomaga kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirishdan oʻtishni xohlovchi shaxslarning roʻyxati ilova qilinadi.
Grant asosida kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishni kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) amalga oshirishi mumkin.
Kasbga tayyorlashni, qayta tayyorlashni va malaka oshirishni moliyalashtirish hududiy mehnat organlari hamda kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) oʻrtasida tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
21-modda . Kredit liniyalari
Kredit liniyalari tijorat bankiga tadbirkorlik subyektlarini kreditlash uchun faqat maqsadli asosda, kredit summasini bankning balansida aks ettirgan holda ajratiladigan mablagʻlardir.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan kredit liniyalari tijorat banklarida keyinchalik ular tomonidan yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini nazarda tutuvchi loyihalarni amalga oshirishga mikrokreditlar ajratish uchun ochiladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini ragʻbatlantirish hududiy jamgʻarmalari hisobidan kredit liniyalari tijorat banklarida quyidagilar uchun:
tadbirkorlik subyektlarining barqaror ish oʻrinlari tashkil etilishini, ayniqsa qishloq joylarda tashkil etilishini nazarda tutuvchi faoliyatini kredit bilan qoʻllab-quvvatlash;
mehnat resurslari ortiq darajada boʻlgan hududlarda davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini nazarda tutuvchi korxonalar tashkil etib, hududiy jamgʻarmalarning tashkil etilgan korxonalardagi ulushini keyinchalik xususiy sheriklarga realizatsiya qilish;
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarorlariga binoan yangi ish oʻrinlarini tashkil etishga hamda aholi bandligini taʼminlashga qaratilgan boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun ochiladi.
4-bob. Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi
22-modda . Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish
Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi Oʻzbekiston Respublikasining investitsiya dasturiga, hududlarni kompleks rivojlantirishga doir dasturlarga va modernizatsiya qilishga doir tarmoq dasturlariga (bundan buyon matnda rivojlantirish dasturlari deb yuritiladi) kiritilgan loyihalarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ish oʻrinlari sonining respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan tayyorlangan prognozi asosida shakllantiriladi.
Kelgusi yil uchun ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi rivojlantirishga doir dasturlarning aniq yoʻnaltirilgan qismiga kiritilgan loyihalarni amalga oshirish uchun, shuningdek ishsiz shaxslarning va band boʻlmagan shaxslarning ishga joylashtirilishini taʼminlash uchun mehnat resurslarini jalb etish ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda shakllantiriladi.
Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi rivojlanish dasturlariga kiritilgan loyihalarni amalga oshirish doirasida moliyalashtirish manbalari bilan taʼminlanishi, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, budjetdan tashqari jamgʻarmalar mablagʻlari, jalb etilgan chet el investitsiyalari, tijorat banklarining kreditlari, tashkilotlarning oʻz mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan taʼminlanishi kerak.
23-modda . Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish tartibi
Tashkilotlar rivojlantirish dasturlari amalga oshirilishining joriy holatini va istiqbollarini tahlil qilish natijalari asosida yuqori turuvchi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga hamda boshqa tashkilotlarga ish oʻrinlarini tashkil etishga boʻlgan ehtiyojning dastlabki parametrlarini har yili 1-oktabrga qadar taqdim etadi.
Ish oʻrinlarini tashkil etishga boʻlgan ehtiyojning dastlabki parametrlari:
yangi ishlab chiqarish quvvatlari ishga tushirilishi yoki faoliyat koʻrsatayotgan ishlab chiqarish quvvatlari kengaytirilishi;
xizmatlar koʻrsatish va servis sohasi yangi obyektlarining ishga tushirilishi, yangi uy-joy, ishlab chiqarish, ijtimoiy va bozor infratuzilmasi obyektlari qurilishi;
qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi hajmlarining kengaytirilishi;
aholi tadbirkorlik faolligining oʻsishi va yangi tadbirkorlik subyektlari tashkil etilishi;
xususiylashtirilgan tashkilotlarni rivojlantirishga doir investitsiya loyihalari amalga oshirilishi munosabati bilan zarur ish oʻrinlari sonini aniqlash asosida hisob-kitob qilinadi.
Mahalliy ijro hokimiyati organlari ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini rivojlantirish dasturlaridan kelib chiqqan holda shakllantiradi. Ish oʻrinlarini tashkil etishga boʻlgan ehtiyojning dastlabki parametrlari mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan shakllantiriladi, aniqlashtiriladi va tasdiqlash uchun xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga kiritiladi.
Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini mahalliy ijro hokimiyati organlari tomonidan shakllantirish tegishli hududda faoliyat koʻrsatayotgan tashkilotlarning ishlab chiqarish (tovarlar, ishlar, xizmatlar) hajmini kengaytirish va koʻpaytirish uchun kadrlarga boʻlgan ehtiyoj tahlili asosida amalga oshiriladi.
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, shuningdek mahalliy ijro hokimiyati organlari ish oʻrinlarini tashkil etishga boʻlgan ehtiyojning dastlabki parametrlari asosida ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini har yili 1-noyabrdan kechiktirmay koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi hamda uni Aholi bandligiga koʻmaklashish davlat dasturi loyihasiga kiritish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligiga yuboradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasining har yili 20-noyabrga qadar koʻrib chiqilishini va Aholi bandligiga koʻmaklashish davlat dasturi loyihasiga kiritilishini taʼminlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Aholi bandligiga koʻmaklashish davlat dasturi loyihasini har yili 1-dekabrdan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi.
24-modda . Davlat buyurtmasiga muvofiq ish oʻrinlari tashkil etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash
Ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasini olgan tashkilotlarga Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlaridan ssuda ajratilishi mumkin.
Ssuda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan uch yilgacha boʻlgan muddatga, milliy valyutada beriladi.
Ssuda miqdori ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi dasturiga koʻra tashkil etiladigan bitta ish oʻrni uchun hisoblaganda bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravaridan oshib ketishi mumkin emas.
Ssuda ajratilishi uchun tashkilot:
ish oʻrinlarini tashkil etishga doir davlat buyurtmasi dasturiga, shuningdek aholi bandligiga koʻmaklashish hududiy dasturlariga kiritilgan boʻlishi;
soliq boʻyicha qarzdorlikka, tijorat banklarining kreditlari boʻyicha kechiktirilgan qarzdorlikka ega boʻlmasligi kerak.
Ssuda ajratilishi toʻgʻrisidagi qarorni tayyorlash uchun tashkilot Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:
ssuda olish uchun arizani;
ssuda berilishi maqsadga muvofiqligining texnik-iqtisodiy asosi va uning qaytarilishi kafolatlarini;
ssudaning qaytarilish taʼminoti, shu jumladan garov, kafillik, bank kafolati yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa taʼminot turini.
Taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qilish asosida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi ssuda ajratish haqida yoki uni ajratishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi ssuda berilishini quyidagi hollarda rad etishga haqli:
ushbu moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar ariza beruvchi tomonidan toʻliq hajmda taqdim etilmaganda;
ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda.
Ssuda berish rad etilgan taqdirda, ariza beruvchiga rad etish sabablari koʻrsatilgan xabarnoma bir ish kuni ichida yuboriladi.
Ssuda olishga doir imtiyozli huquq band boʻlmagan shaxslar uchun ish oʻrinlarini tashkil etayotgan, shuningdek ishsizlik darajasi barqaror tarzda yuqori boʻlgan hududlarda faoliyat koʻrsatayotgan tashkilotlarga beriladi.
5-bob. Mahalliy mehnat organlari tomonidan ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga xizmatlar koʻrsatish
25-modda . Mahalliy mehnat organlari tomonidan ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga koʻrsatiladigan xizmatlar turlari
Mahalliy mehnat organlari tomonidan ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga ularning xohishiga koʻra xizmatlarning quyidagi turlari taklif etiladi:
aholi bandligi masalalari boʻyicha maslahatlar berish;
murojaat etgan shaxsning kasbiy tayyorgarligiga, ish tajribasiga va mehnat stajiga, yoshiga, sogʻligʻining holatiga muvofiq maqbul keladigan ishni taklif etish (mavjud boʻlgan taqdirda), shuningdek Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun fuqarolarni uyushgan holda ishga qabul qilish doirasida maqbul keladigan ishni izlash;
zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirish;
“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining talabnomasi asosida mahalliy mehnat organlariga roʻyxati taqdim etilgan, tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan, tegishli bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan xotin-qizlarni yoʻllanma boʻyicha davlat tashkilotlariga (bundan “Davlat fuqarolik xizmati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 3-moddasi birinchi qismida va ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan lavozimlar mustasno) hamda davlat ulushi ellik foiz va undan yuqori boʻlgan tashkilotlarga ishga joylashtirish;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlari yoki qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan haq toʻlanadigan jamoat ishlariga yuborish;
tadbirkorlikka jalb etish, oʻzini oʻzi mustaqil ravishda band qilishni rivojlantirishga doir faoliyatni tashkil etish orqali bandlikka koʻmaklashish;
kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va malaka oshirishga yuborish;
kasbiy malakani baholash;
aholi bandligini taʼminlashga qaratilgan loyihalarni amalga oshirishga mikrokreditlar olish uchun tavsiyalar berish.
Mahalliy mehnat organlari ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga qonunchilikka muvofiq boshqa turdagi xizmatlarni ham koʻrsatishi mumkin.
Aholiga, tashkilotlarga va boshqa ish beruvchilarga mehnat organlari tomonidan koʻrsatiladigan, shu jumladan mehnat bozori holati haqida xabardor qilish boʻyicha xizmatlar bepul taqdim etiladi.
26-modda . Ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga xizmatlar koʻrsatuvchi mahalliy mehnat organlari xodimlarining huquq va majburiyatlari
Ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga xizmatlar koʻrsatuvchi mahalliy mehnat organi xodimlari quyidagi huquqlarga ega:
ish qidirayotgan shaxslardan va ishsiz shaxslardan ularning avvalgi mehnat faoliyatiga, maʼlumotiga, oilaviy ahvoliga, daromadlari (yashash uchun mablagʻlari) manbalariga taalluqli maʼlumotlarni hamda mahalliy mehnat organining ushbu shaxslarga nisbatan qabul qilinadigan qaroriga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan boshqa maʼlumotlarni soʻrab olish;
ish qidirayotgan shaxs va ishsiz shaxs tomonidan taqdim etilgan, ishsizlik nafaqasini tayinlash va toʻlashga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi hamda ishonchliligini tekshirish;
oʻz vakolati doirasida mulkchilik shaklidan qatʼi nazar tashkilotlardan, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan ishsizlik nafaqasini oluvchi shaxslarga taalluqli maʼlumotlarni soʻrab olish;
ish qidirayotgan shaxsning va ishsiz shaxsning roziligi bilan uning uy xoʻjaligiga band boʻlmagan aholini hisobga olish maqsadida tashrif buyurish.
Ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga xizmatlar koʻrsatuvchi mahalliy mehnat organining xodimlari:
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni tezroq ishga joylashtirish, shuningdek ularning ijtimoiy himoyalanganligini taʼminlash uchun barcha saʼy-harakatlarni ishga solishi;
maslahat olish uchun mehnat organlariga murojaat etgan shaxslarni roʻyxatga olishni amalga oshirishi, “Bandlik xizmati” axborot tizimining zarur roʻyxatga olish hamda hisobga olish boʻlimlarini, shuningdek soʻrovnomani oʻz vaqtida va toʻgʻri toʻldirishi;
shaxsga doir maʼlumotlarning va maslahat jarayonida olingan maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlashi, ulardan faqat xizmat maqsadlarida foydalanishi;
ish qidirayotgan shaxslar va ishsiz shaxslar bilan belgilangan tartibda muntazam uchrashuvlar (muloqotlar) oʻtkazishi shart.
27-modda . Ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga maslahat berish
Mahalliy mehnat organlari xodimlari maslahat berish chogʻida ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga:
aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilik;
boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi, shu jumladan tegishli hududda joylashgan tashkilotlarda boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi, boʻsh (vakant) ish oʻrinlaridagi mehnatga haq toʻlash miqdori va boshqa mehnat sharoitlari;
yangidan tashkil etiladigan ish oʻrinlari va rivojlantirish dasturlari;
kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishdan oʻtish imkoniyatlari hamda shartlari;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etish imkoniyatlari;
ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga taqdim etiladigan ijtimoiy kafolatlar va mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning normalari;
zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga joylashtirish tartibi;
oʻzini oʻzi band qilgan shaxs maqomini olish tartibi;
subsidiyalar va grantlar;
xususiy tadbirkorlik ishini tashkil etish imkoniyatlari, startap-loyihalarini qoʻllab-quvvatlash choralari, shuningdek namunaviy biznes-rejalar;
aholi bandligini taʼminlashga qaratilgan loyihalarni mikrokreditlash dasturlari;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida uyushgan holda ishga olish boʻyicha vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish imkoniyatlari;
xususiy bandlik agentliklari;
ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga mahalliy mehnat organlari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarning boshqa turlari toʻgʻrisida axborot taqdim etadi.
Murojaat etgan shaxsga u belgilagan masala boʻyicha toʻliq maʼlumot berish imkoni boʻlmagan taqdirda, mahalliy mehnat organining xodimi takroran maslahat berish kuni va vaqtini belgilashi kerak.
6-bob. Ish qidirayotgan shaxslarni mahalliy mehnat organlari tomonidan roʻyxatga olish va hisobdan chiqarish
28-modda . Ish qidirayotgan shaxslar sifatida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatga olinishi lozim boʻlgan shaxslarning toifalari
Quyidagilar ish qidirayotgan shaxslar sifatida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatga olinishi mumkin:
ishga yoki ish haqi (mehnat daromadi) keltiradigan mashgʻulotga ega boʻlmagan, oʻn olti yoshdan katta boʻlgan shaxslar;
oʻzi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining tegishli moddalarida koʻrsatilgan holatlar boʻyicha bekor qilinishi mumkin boʻlgan (mehnat shartnomasi kelgusida bekor qilinishi toʻgʻrisida ogohlantirilgan) shaxslar;
tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi xulosasiga koʻra mehnat faoliyatini amalga oshirish imkoniyatiga ega nogironligi boʻlgan shaxslar;
yoshidan qatʼi nazar, mehnat faoliyatini qayta tiklamoqchi (davom ettirmoqchi) boʻlgan pensionerlar;
ish joyini yoki kasbini oʻzgartirishni xohlovchi shaxslar;
doimiy ish joyiga ega boʻlishni xohlovchi, bir martalik, vaqtincha va mavsumiy ishlarda band boʻlgan shaxslar;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarida va qishloq xoʻjaligida mavsumiy ishlarda ishtirok etishni xohlovchi shaxslar;
“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining talabnomasi asosida mahalliy mehnat organlariga roʻyxati taqdim etilgan, tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan, tegishli bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan xotin-qizlar.
Ishga joylashishga muhtoj boʻlgan shaxslarning boshqa toifalari ham ish qidirayotgan shaxslar sifatida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatga olinishi mumkin.
29-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni roʻyxatga olish tartibi
Ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olish mahalliy mehnat organining masʼul xodimi tomonidan amalga oshiriladi.
Ish qidirayotgan shaxslar mahalliy mehnat organiga pasportini yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasini yoxud shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjatni taqdim etgan holda murojaat qiladi.
Ish qidirayotgan shaxslarning ish staji, maʼlumoti (mavjud boʻlgan taqdirda), ish haqi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar hamda boshqa maʼlumotlar mahalliy mehnat organi tomonidan masʼul davlat organlari va tashkilotlardan mustaqil ravishda, shu jumladan “Raqamli hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali soʻrab olinadi.
Ish qidirayotgan shaxslar mahalliy mehnat organlariga kasbi yoki kasbiy malakasi mavjudligini tasdiqlovchi hujjatni yoki uning koʻchirma nusxasini (kasbi yoki kasbiy malakasi mavjud boʻlgan taqdirda) taqdim etishi mumkin.
“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining talabnomasi asosida mahalliy mehnat organlariga roʻyxati taqdim etilgan, tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan, tegishli bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan xotin-qizlar ish qidirayotgan shaxslar sifatida oʻz murojaatisiz roʻyxatga olinadi. Bunday shaxslar haqidagi maʼlumotlar (ish staji, maʼlumoti (mavjud boʻlgan taqdirda), ish haqi va boshqalar) hamda ularning yetarli bilim va koʻnikmalarga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjatlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan mahalliy mehnat organlariga “Yagona milliy ijtimoiy himoya” axborot tizimi orqali yuboriladi.
Zarur boʻlganda, mahalliy mehnat organi elektron soʻrov yuborish orqali masʼul tashkilotlardan quyidagi maʼlumotlarni olishi mumkin:
tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalaridan — tavsiya etilayotgan mehnatning xususiyati va sharoitlari toʻgʻrisidagi xulosani (nogironligi boʻlgan shaxslarga nisbatan);
sogʻliqni saqlash muassasalaridan — tibbiy xulosalarni va boshqa tasdiqlovchi hujjatlarni (sogʻligʻining holatiga koʻra mehnat faoliyatida cheklovlar mavjud boʻlgan shaxslarga nisbatan);
jazoni ijro etish muassasalaridan — shaxsning jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomani (jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan shaxslarga nisbatan);
fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlaridan — bolalarining tugʻilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomalarning koʻchirma nusxalarini (qaramogʻida bolalari boʻlgan shaxslarga nisbatan);
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimlaridan — qonunchilikda belgilangan pensiyalarni olmayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomani;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining tuman (shahar) “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlaridan — qonunchilikda belgilangan nafaqalarni olmayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomani.
Zarur boʻlganda, mahalliy mehnat organi murojaat etgan shaxs haqiqatan fermer (dehqon) xoʻjaligi aʼzosi ekanligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashidan axborot soʻrab olishi mumkin.
30-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni hisobdan chiqarish
Ish qidirayotgan shaxs mahalliy mehnat organida roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida quyidagi hollarda hisobdan chiqarilishi mumkin:
ishga joylashganda;
qonunchilikda belgilangan tartibda bandlikni ragʻbatlantirish va tadbirkorlikka jalb etish uchun subsidiyalar olganda;
Oʻzbekiston Respublikasining Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan mikrokreditlar olinganda;
kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga yoki malaka oshirishga yuborilganda;
oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olinganda;
doimiy yashash uchun boshqa joyga koʻchib oʻtganda;
mahalliy mehnat organiga uzrli sababsiz kelmaganda;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirganda;
ish qidirayotgan shaxs maqbul keladigan ishga doir takliflarni muntazam ravishda (ikki martadan koʻp) rad etganda;
ish qidirayotgan shaxs sifatida gʻayriqonuniy roʻyxatdan oʻtish fakti aniqlanganda;
sudning ozodlikdan mahrum etish tarzidagi jazoni nazarda tutuvchi hukmi qonuniy kuchga kirganda;
muddatli harbiy xizmatga chaqirilganda;
ish qidirayotgan shaxsni ishga joylashtirish boʻyicha ish olib borish imkonini bermaydigan boshqa holatlar yuzaga kelganda;
ish qidirayotgan shaxs vafot etganda.
Ushbu modda birinchi qismining toʻqqizinchi — oʻn birinchi va oʻn toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan asoslarga koʻra hisobdan chiqarilgan shaxslar, ular mahalliy mehnat organida hisobdan chiqarilgan kundan eʼtiboran oʻttiz kalendar kun oʻtgach, ish qidirayotgan shaxslar sifatida takroran roʻyxatdan oʻtish huquqiga ega.
Ish qidirayotgan shaxsni mahalliy mehnat organida hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “Bandlik xizmati” axborot tizimiga kiritiladi.
7-bob. Ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish
31-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish shartlari
Mahalliy mehnat organlarida ish qidirayotgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslarni ishga joylashtirish mahalliy mehnat organlari tomonidan ushbu Qonunning 32 va 34-moddalarida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.
Alohida hollarda, ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish boshqa tumanlar (shaharlar) hududida joylashgan tashkilotlarda, agar ushbu tashkilotlar transport qulayligi doirasida joylashgan boʻlsa, amalga oshirilishi mumkin.
Maqbul keladigan ishga doir taklifning soni, davriyligi va muddatlari hamda ish qidirayotgan shaxsga ishga joylashish uchun yoʻllanmalar berish cheklanmaydi.
Mahalliy mehnat organi ish qidirayotgan shaxsga boʻsh (vakant) ish oʻrinlari koʻpayishiga qarab, u ishga joylashguniga yoki hisobdan chiqarilguniga qadar maqbul keladigan ishni taklif etishi shart.
32-modda . Ish qidirayotgan shaxslarga ishga joylashtirishga doir yoʻllanma va ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma berish tartibi
Boʻsh (vakant) ish oʻrinlari va ish qidirayotgan shaxsning maqbul keladigan ishga joylashtirish toʻgʻrisidagi taklifga roziligi mavjud boʻlgan taqdirda, mahalliy mehnat organi xodimi unga:
davlat tashkilotlariga (bundan “Davlat fuqarolik xizmati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 3-moddasining birinchi qismida va ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan lavozimlar mustasno), davlat ulushi ellik foiz va undan yuqori boʻlgan tashkilotlarga, shuningdek mulkchilikning nodavlat shakliga ega tashkilotlarga, tadbirkorlik subyektlariga zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga — ishga joylashtirishga doir yoʻllanma;
mulkchilikning nodavlat shakliga ega tashkilotlarga, tadbirkorlik subyektlariga — ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma beradi.
Ishga joylashtirishga doir yoʻllanma va ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma, qoida tariqasida, mahalliy mehnat organining direktori yoki direktor oʻrinbosari tomonidan yohud kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorga biriktirilgan xodim tomonidan imzolanadi.
Ishga joylashtirishga doir yoʻllanma va ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma ish beruvchiga elektron tarzda, elektron raqamli imzodan foydalangan holda, shuningdek “Bandlik xizmati” axborot tizimi orqali yuborilishi mumkin.
33-modda . Maqbul keladigan ish
Dastlabki kasbiy tayyorgarlikni talab qilmaydigan ish, bunday ishni topib berish imkoniyati boʻlmagan taqdirda esa birinchi marta ish qidirayotgan, kasbga (mutaxassislikka) ega boʻlmagan shaxslarning yoshga doir va boshqa xususiyatlari hisobga olingan holda haq toʻlanadigan boshqa ish, shu jumladan vaqtinchalik xususiyatga ega boʻlgan ish ushbu shaxslar uchun maqbul keladigan ish hisoblanadi.
Ishdan va ish haqidan (mehnat daromadidan) mahrum boʻlgan shaxslar uchun ularning kasbiy tayyorgarligiga mos boʻlgan, yoshi, sogʻligʻining holati, mehnat staji va avvalgi kasbi (mutaxassisligi) boʻyicha ish tajribasi inobatga olinadigan ish maqbul keladigan ish hisoblanadi.
Quyidagi hollarda ish maqbul keladigan ish deb hisoblanishi mumkin emas, agar:
ushbu ish yashash joyini oʻzgartirish bilan bogʻliq boʻlsa;
taklif etilgan ish doimiy yashash joyidan ancha uzoq boʻlsa va transportda qatnash jihatdan qulay boʻlmasa. Ish joyining transportda qatnash jihatdan qulayligi (yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan uzoqligi) mazkur joydagi jamoat transporti tarmogʻining rivojlanganligi hisobga olingan holda hududiy mehnat organlari tomonidan belgilanadi;
taklif etilgan ishni rad etish sogʻliqning holatiga, yoshga va boshqa uzrli sabablarga koʻra mavjud boʻlgan qarshi koʻrsatmalar bilan asoslangan boʻlsa.
Ishsizlik nafaqasini olish davri tugaganidan soʻng kasbi (mutaxassisligi) boʻyicha ish topib berish imkoni boʻlmagan taqdirda, ishsiz shaxsning qobiliyati, sogʻligʻi holati, ilgarigi ish tajribasi va uning uchun qulay boʻlgan oʻqitish vositalari inobatga olingan holda kasbini (mutaxassisligini) oʻzgartirishini talab qiladigan ish maqbul keladigan ish deb hisoblanishi mumkin.
Mahalliy mehnat organida ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan har bir shaxsga ushbu mehnat organi xodimi tomonidan uning kasbiy tayyorgarligiga mos boʻlgan, yoshini, sogʻligʻining holatini, mehnat stajini hamda avvalgi kasbi (mutaxassisligi) boʻyicha ish tajribasini hisobga oladigan maqbul keladigan ish (mavjud boʻlgan taqdirda) taklif etiladi.
Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan shaxslar uchun maqbul keladigan ishni qidirish mavjud boʻsh (vakant) ish oʻrinlari yoki zaxira qilingan ish oʻrinlari orasidan amalga oshiriladi.
Ish taklif etish va ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish faqat maqbul keladigan ishga nisbatan amalga oshiriladi.
Ish qidirayotgan shaxsga maqbul keladigan ishga doir har bir taklif toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “Bandlik xizmati” axborot tizimiga kiritiladi.
34-modda . Ishga joylashtirishga doir yoʻllanmalar va ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomalar asosida ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish tartibi
Ish qidirayotgan shaxs ishga joylashishga doir yoʻllanmani yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomani olgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatdan kechiktirmay ishga joylashishga doir yoʻllanmada yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomada koʻrsatilgan manzilga murojaat etishi shart.
Tashkilot (bundan “Davlat fuqarolik xizmati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 3-moddasining birinchi qismida va ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan lavozimlar mustasno) ish qidirayotgan shaxsni ishga joylashtirishga doir yoʻllanma boʻyicha ishga qabul qilgan va u bilan mehnat shartnomasini tuzgan taqdirda, ishga joylashtirishga doir yoʻllanma taqdim etilgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay yoʻllanma bergan mahalliy mehnat organiga ushbu shaxs ishga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma bilan birga yoʻllanmaning yirtib olinadigan talonini yuborishi shart.
Agar ishga joylashtirishga doir yoʻllanma ish beruvchiga elektron tarzda yuborilgan boʻlsa, ish beruvchi mahalliy mehnat organiga yirtib olinadigan talon oʻrniga ishga joylashtirilganlik toʻgʻrisidagi xabarnomani elektron shaklda yuboradi.
Ishga joylashtirish rad etilgan taqdirda, yirtib olinadigan talonda rad etish sabablarining asosi koʻrsatiladi va yirtib olinadigan talon ishga joylashtirishga doir yoʻllanmani bergan mahalliy mehnat organiga taqdim etish uchun ish qidirayotgan shaxsga qaytarib beriladi.
Yirtib olinadigan talon ish beruvchi yoki u vakolat bergan shaxs tomonidan imzolanadi.
Ish beruvchi mahalliy mehnat organi tomonidan berilgan ishga joylashtirishga doir yoʻllanma boʻyicha ishga joylashtirishni rad etgan taqdirda, ish qidirayotgan shaxs yirtib olinadigan talonni ushbu yoʻllanmani bergan mahalliy mehnat organiga yoki kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga biriktirilgan xodimga uch kunlik muddatda qaytarib berishi shart.
Qaytarib berilgan yirtib olinadigan talon (talonning koʻchirma nusxasi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va ishga joylashtirishni rad etish sabablari mahalliy mehnat organi xodimi tomonidan “Bandlik xizmati” axborot tizimiga kiritiladi.
Mulkchilikning nodavlat shaklidagi tashkilotlar, tadbirkorlik subyektlari ish qidirayotgan shaxsni ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma boʻyicha ishga qabul qilgan va u bilan mehnat shartnomasini tuzgan taqdirda, mazkur shaxsning ishga joylashishiga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma bergan mahalliy mehnat organini xabardor qiladi.
Ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma elektron tarzda yuborilgan taqdirda, mulkchilikning nodavlat shakliga ega tashkilotlar, tadbirkorlik subyektlari mahalliy mehnat organiga mazkur shaxs ishga joylashtirilganligi toʻgʻrisidagi axborotni elektron shaklda yuboradi.
Mahalliy mehnat organi tomonidan berilgan ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma boʻyicha ishga joylashtirish rad etilgan taqdirda, mulkchilikning nodavlat shakliga ega tashkilotlar, tadbirkorlik subyektlari ishga joylashtirishni rad etish sabablari haqida mahalliy mehnat organini xabardor qiladi.
Maqbul keladigan ishga doir takliflar mavjud boʻlmagan va ishga joylashtirish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, ish qidirayotgan shaxs ishsiz deb eʼtirof etiladi hamda unga ishsizlik nafaqasi tayinlanadi.
Ishga joylashtirishga doir yoʻllanma “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazining talabnomasi asosida yuborilgan taqdirda, mahalliy mehnat organlari ish qidirayotgan shaxs ishga qabul qilinganligi yoki uni ishga joylashtirish rad etilganligi yoxud bunday shaxsga ishsizlik nafaqasi tayinlanganligi haqida “Inson” ijtimoiy xizmatlar markaziga uch kun ichida xabarnoma yuboradi.
8-bob. Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar
35-modda . Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs maqomini olish
Mehnatga layoqatli yoshdagi shaxs oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olinganidan keyin oʻzini oʻzi band qilgan shaxs maqomini oladi.
Yakka tartibdagi tadbirkorlar sifatida roʻyxatga olinmagan va shaxsiy mehnatga doir ishtirokiga asoslangan, ish haqini (mehnat daromadini) olishga qaratilgan, oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar shugʻullanishi mumkin boʻlgan faoliyat (ishlar, xizmatlar) turlari roʻyxatida nazarda tutilgan faoliyatni mustaqil ravishda amalga oshiradigan shaxslar oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar sifatida roʻyxatga olinishi mumkin.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarni roʻyxatga olish oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olinganlik faktini tasdiqlovchi matritsali shtrix kod (QR-kod) berilgan holda, maxsus mobil ilova yoxud soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali xabar qilish tartibida amalga oshiriladi.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslar oʻz faoliyatida yollanma xodimlar mehnatidan foydalanishga, shuningdek ish beruvchiga ega boʻlishga haqli emas. Ushbu talablarga rioya etilmagan taqdirda, oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar maqomini yoʻqotadi.
Internet tarmogʻi orqali xizmatlar koʻrsatuvchi (ishlar bajaruvchi) oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar (frilansing) quyidagi huquqlarga ega:
xorijdagi norezidentlar boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslardan koʻrsatilgan xizmatlar (bajarilgan ishlar) uchun xorijiy valyutada Oʻzbekiston Respublikasi banklaridagi hisobvaraqlarga Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga tegishli axborot kiritmagan holda, Oʻzbekiston Respublikasi banklaridagi hisobvaraqlarga xorijiy valyutada toʻlov qabul qilish;
bitim (oferta) toʻgʻrisida ommaviy taklif qabul qilish yoki elektron xabarlar almashish yoxud hisobvaraq-fakturalar (invoys) qoʻyish, shu jumladan elektron shaklda qoʻyish orqali kontrakt tuzmasdan, chet el jismoniy va yuridik shaxslariga xizmatlar koʻrsatish (ishlar bajarish).
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ishsiz shaxslarga toʻlanadigan ishsizlik nafaqasi hamda tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirishdan oʻtish davrida ushbu mablagʻlar hisobidan stipendiya olishi mumkin emas.
36-modda . Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga soliq solish
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida amalda ishlab berilgan vaqtdan qatʼi nazar, bazaviy hisoblash miqdorining kamida bir baravari miqdorida ixtiyoriy tartibda ijtimoiy soliq toʻlaydi, ushbu soliq summasi Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasiga toʻliq yoʻnaltiriladi va shundan kelib chiqqan holda, yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun belgilangan tartibda pensiyani hisoblab chiqarish uchun ish haqi miqdori aniqlanadi.
37-modda . Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga beriladigan imtiyozlar
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida mehnat faoliyatini amalga oshirish davri pensiya olish huquqiga ega boʻlingan paytdan eʼtiboran yoshga doir pensiyani hisoblab chiqarish uchun qabul qilinadigan ish stajiga qoʻshib hisoblanadi.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olish davri, mehnat faoliyati bu davrda oʻzini oʻzi band qilish tartibida amalda bajarilganligi yoki bajarilmaganligidan qatʼi nazar, pensiyani tayinlash uchun mehnat stajiga qoʻshib hisoblanadi.
Mahalliy mehnat organlari oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga imtiyozli mikrokreditlar ajratish uchun tijorat banklariga tavsiyalar beradi.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar belgilangan tartibda akkreditatsiya qilingan kasbga oʻqitish markazlarida (kasb-hunar taʼlimi muassasalarida) qisqa muddatli kasbga oʻqishni, shuningdek tadbirkorlik koʻnikmalariga oʻqishni bepul oʻtashi mumkin.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarni kasbga oʻqitishni tashkil etish va oʻqitish boʻyicha xarajatlarni moliyalashtirish ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Mahalliy mehnat organlari oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga mehnat asbob-anjomlarini (motokultivatorlar, oʻt oʻroq mashinalari, perforatorlar, payvandlash apparatlari, oʻsimliklarga ishlov berish qurilmalari, duradgorlik, chilangarlik va qurilish uskunalari hamda boshqalarni), shaxsiy himoya vositalarini va ish kiyimini imtiyozli ijaraga berish punktlarini tashkil etadi.
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga imtiyozli ijaraga berish uchun mehnat asbob-anjomlari, shaxsiy himoya vositalari va ish kiyimi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan olinadi.
9-bob. Aholining ayrim toifalarini ishga joylashtirish boʻyicha kafolatlar
38-modda . Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish boʻyicha qoʻshimcha kafolatlar
Davlat aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish boʻyicha qoʻshimcha kafolatlarni taʼminlaydi.
Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari jumlasiga quyidagilar kiradi:
oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolalari, nogironligi boʻlgan bolalari bor yolgʻiz ota yoki ona (ularning oʻrnini bosuvchi shaxs), shuningdek koʻp bolali oilalardagi ota-onalar (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar);
umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarini, kasb-hunar maktablarini, kollejlarni hamda texnikumlarni tamomlab, kasbga ega boʻlgan yoshlar;
“Mehribonlik” uylarining bitiruvchilari, shuningdek oliy taʼlim muassasalarining davlat grantlari boʻyicha taʼlim olgan bitiruvchilari;
Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining, Ichki ishlar vazirligining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Milliy gvardiyasining, Davlat xavfsizlik xizmatining qoʻshinlaridagi muddatli harbiy xizmatdan boʻshatilgan shaxslar;
nogironligi boʻlgan shaxslar;
pensiyaoldi yoshidagi shaxslar;
jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan yoki sud qaroriga koʻra oʻziga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan shaxslar;
odam savdosidan jabrlanganlar;
oilaviy (maishiy) zoʻravonlikdan jabrlangan shaxslar;
qonunchilikka muvofiq boshqa shaxslar.
Ish beruvchi ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan, zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlariga ishga joylashtirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda mahalliy mehnat organlari va boshqa organlar tomonidan yuboriladigan shaxslarni ishga qabul qilishi shart.
Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarni ishga qabul qilishni asossiz ravishda rad etgan ish beruvchi va u vakolat bergan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Qoʻshimcha kafolatlar qoʻshimcha ish oʻrinlarini, ixtisoslashtirilgan tashkilotlarni, shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslar mehnatidan foydalanish asosidagi tashkilotlarni tashkil etish, oʻqitishning maxsus dasturlarini ishlab chiqish, tashkilotlarga ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash yoʻli bilan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa choralar orqali taʼminlanadi.
39-modda . Ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash va ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyish
Aholi bandligiga koʻmaklashish maqsadida xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari tomonidan ish oʻrinlarining eng kam soni belgilanadi, tashkilotlar tomonidan esa ish oʻrinlari zaxiraga qoʻyiladi.
Ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash xodimlarining roʻyxatdagi oʻrtacha soni yigirma nafar kishidan ortiqni tashkil etadigan tashkilotlar uchun nazarda tutiladi.
Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlariga muvofiq belgilanadigan ish oʻrinlari eng kam sonining jami soni tashkilotning roʻyxatdagi xodimlari oʻrtacha sonining yetti foizidan ortiqni (shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslar uchun uch foizidan kamini) tashkil etishi mumkin emas.
Xodimlarining roʻyxatdagi oʻrtacha soni yigirma nafar kishidan ortiqni tashkil etadigan tashkilotlar har yili:
lavozimlarni hisobga olgan holda, kelgusi yil uchun zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarining umumiy sonini 1-sentabrdan kech boʻlmagan muddatda belgilaydi;
kelgusi yil uchun zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarining umumiy soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni 15-sentabrdan kech boʻlmagan muddatda mahalliy mehnat organiga taqdim etadi.
Mahalliy mehnat organi tomonidan olingan maʼlumotlar asosida ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash toʻgʻrisidagi takliflar shakllantiriladi va tuman (shahar) hududida joylashgan tashkilotlar kesimida tegishli qaror qabul qilinishi uchun xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga har yili 1-oktabrdan kechiktirmay kiritiladi.
Mahalliy mehnat organi tomonidan taqdim etilgan umumlashtirilgan takliflar asosida xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash toʻgʻrisida har yili 1-noyabrdan kechiktirmay qaror qabul qiladi.
Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlari asosida mahalliy mehnat organlari zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari soni, zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga qoʻyiladigan talablar, ragʻbatlantirish choralari toʻgʻrisidagi, shuningdek xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining eng kam miqdorda ish oʻrinlarini tashkil etish haqidagi qarorlari bajarilmagan taqdirda tashkilotning mansabdor shaxslari javobgarlikka tortilishi haqidagi axborotni joriy yilning 15-noyabridan kech boʻlmagan muddatda tashkilotlarning eʼtiboriga yetkazadi.
Ushbu Qonun 38-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan toifadagi shaxslar tomonidan qoʻyiladigan oʻziga xos talablarga muvofiq boʻlgan mehnat sharoitlarini taʼminlaydigan ish oʻrni mazkur toifadagi shaxslar uchun, shu jumladan quyidagilar uchun tashkil etilgan ish oʻrni deb hisoblanadi:
oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolalari, nogironligi boʻlgan bolalari bor yolgʻiz ota yoki ona (ularning oʻrnini bosuvchi shaxs), shuningdek koʻp bolali oilalardagi ota-onalar (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar) uchun — bolalarni tarbiyalash majburiyatlari va mehnat majburiyatlari bajarilishini birga qoʻshib olib borish imkonini beruvchi ishning moslashuvchan jadvaliga ega boʻlgan ish oʻrinlari;
nogironligi boʻlgan shaxslar uchun — mehnat sharoitlari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazilgan va xodimga sogʻligʻining holatini hamda mehnat faoliyatiga doir belgilangan qarshi koʻrsatmalar hisobga olingan holda mehnat majburiyatlarini moneliksiz bajarish imkonini beradigan ish oʻrinlari.
Ushbu Qonun 38-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslar joylashtirib boʻlingan ish oʻrinlari kelgusi davrga zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari sonini aniqlashda hisobga olinadi.
Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirish tashkilot tomonidan mahalliy mehnat organining yoʻllanmasi boʻyicha yoki mustaqil ravishda amalga oshiriladi.
Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirishga nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari, jazoni ijro etish joylaridan ozod etilgan shaxslarning ijtimoiy moslashuv markazlari, koʻrsatib oʻtilgan toifadagi shaxslarning manfaatlarini ifoda etuvchi boshqa tashkilotlar ham ularni mahalliy mehnat organlariga yuborish yoʻli bilan koʻmaklashishi mumkin boʻlib, mahalliy mehnat organlari bunday shaxslarning ishga joylashtirilishini taʼminlaydi. Bunda mazkur tashkilotlar kalendar yil boshlanishidan kamida besh oy oldin mahalliy mehnat organiga aniq tashkilotlar boʻyicha ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyish toʻgʻrisida takliflar kiritish huquqiga, zarur hollarda, mahalliy mehnat organlaridan har bir tashkilot boʻyicha tashkil etilgan ish oʻrinlarining soni va xususiyati, shuningdek zaxiraga qoʻyiladigan boʻsh (vakant) ish oʻrinlari mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumotlar olish huquqiga ega.
40-modda . Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarini saqlash shartlari
Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari qisqartirilgan yoki tugatilgan hollarda tashkilot mahalliy mehnat organiga axborot taqdim etadi.
Texnologiyadagi, ishlab chiqarishni tashkil etish va mehnat shart-sharoitlaridagi oʻzgarishlar, xodimlar sonining oʻzgarishiga olib kelgan ish hajmlarining qisqarishi bilan bogʻliq tadbirlarni amalga oshirish chogʻida, zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirilgan shaxslar uchun ish oʻrinlari, agar ushbu shaxslarning soni xodimlar soni oʻzgargan kalendar yil uchun xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlari bilan belgilangan zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari sonidan ortiq boʻlmasa, ustuvor tartibda saqlanadi.
Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrni ilgari ushbu ish oʻrnini egallagan shaxs bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishi munosabati bilan boʻshaganda, tashkilot yangidan ochilgan boʻsh (vakant) ish oʻrni toʻgʻrisida mahalliy mehnat organini oʻn kunlik muddatda xabardor qilishi shart.
Tashkilot xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarorlariga muvofiq oʻzi uchun ish oʻrinlari zaxiraga qoʻyiladigan toifadagi shaxslarni ishga joylashtirishi shart.
Tashkilot zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari umumiy sonining kamida yigirma besh foizi miqdorida zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarining tayyorligini yil boshlanishidan oldin oʻn kundan kechiktirmay taʼminlashi, shuningdek bu haqda mahalliy mehnat organini xabardor qilishi shart.
Ish oʻrinlarining qolgan qismini zaxiraga qoʻyish tashkilot tomonidan kalendar yilning birinchi choragi mobaynida taʼminlanadi, bu haqda mahalliy mehnat organi birinchi chorak tamom boʻlganidan keyin oʻn kundan kechiktirmay xabardor qilinadi.
Tashkilotlar mahalliy mehnat organiga ishga joylashtirish toʻgʻrisida har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasiga qadar axborot taqdim etadi.
Mavsumiy va vaqtinchalik ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyishga yoʻl qoʻyilmaydi.
41-modda . Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashining ish oʻrinlarining eng kam sonini tashkil etishga doir qarorini bajarmaganlik, shuningdek zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga ishga joylashtirishni asossiz ravishda rad etganlik uchun javobgarlik
Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashining davlat qoʻshimcha kafolatlarni taʼminlaydigan shaxslarni ishga joylashtirish uchun ish oʻrinlarining eng kam sonini tashkil etishga doir qarorini bajarmaganlik, shuningdek zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga mahalliy mehnat organlari tomonidan yuborilgan shaxslarni ishga qabul qilishni asossiz ravishda rad etganlik Qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi.
Javobgarlikka tortish zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarining belgilangan sonini tashkil etish majburiyatidan ozod qilmaydi.
42-modda . Ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyishda ishtirok etadigan tashkilotlar uchun imtiyozlar
Zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlarining belgilangan eng kam sonidan ortiqcha ish oʻrinlari tashkil etgan tashkilotlar qonunchilikda belgilangan tartibda imtiyozlarga, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan subsidiyalar olish huquqiga ega boʻladi.
Tumanlar (shaharlar) hokimlari belgilangan sondan ortiqcha zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlari tashkil etgan tashkilotlarga ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqa chora-tadbirlar uchun yashash uchun moʻljallanmagan joylarni birinchi navbatda ajratish orqali oʻz vakolatlari doirasida imtiyozlar belgilashi mumkin.
10-bob. Shaxslarni ishsiz deb eʼtirof etish
44-modda . Shaxslarni ishsiz deb eʼtirof etish shartlari
Oʻn olti yoshdan to pensiya taʼminoti huquqini olish yoshigacha boʻlgan, haq toʻlanadigan ishga yoki ish haqi (mehnat daromadi) keltiradigan mashgʻulotga ega boʻlmagan, ish qidirayotgan va ish taklif etilsa, unga kirishishga tayyor boʻlgan yoxud kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan oʻtishga yoki malakasini oshirishga tayyor boʻlgan, ishga joylashishda koʻmak olish uchun mahalliy mehnat organlariga murojaat qilgan va ushbu organlar tomonidan ish qidirayotgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan mehnatga layoqatli shaxslar (bundan taʼlim muassasalarida taʼlim olayotganlar mustasno) ishsizlar deb eʼtirof etiladi.
Agar ish qidirayotgan shaxsga u roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran dastlabki oʻn kun ichida maqbul keladigan ish taklif etilmagan boʻlsa yoki mahalliy mehnat organi mazkur shaxs ishga joylashtirish uchun yuborilgan tashkilotdan rad javobini olgan boʻlsa, shaxsni ishsiz deb eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qaror u ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn birinchi kundan kechiktirmay mahalliy mehnat organi tomonidan qabul qilinadi.
Shaxsni ishsiz deb eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qaror mahalliy mehnat organining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi, ushbu buyruq bir vaqtning oʻzida ishsizlik nafaqasi tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq hisoblanadi. Buyruqda ishsizlik nafaqasining miqdori va uni hisoblash sanasi koʻrsatiladi.
Ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxs qabul qilingan qaror toʻgʻrisida mazkur qaror qabul qilinganidan keyin ikki kunlik muddatdan kechiktirmay yozma ravishda yoki telefon, elektron pochta orqali xabardor qilinadi. Bunda ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxsga uning huquq va majburiyatlari, mahalliy mehnat organiga yoki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kompleks rivojlantirish boʻyicha sektorga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga biriktirilgan xodim huzuriga qayta roʻyxatdan oʻtish uchun majburiy kelish sanasi, ishsizlik nafaqasini olish shartlari va joyi, shuningdek ishsiz shaxs uchun zarur boʻlgan boshqa axborot xabar qilinadi.
Shaxsni ishsiz deb eʼtirof etish chogʻida mehnat daftarchasiga yozuv qayd etilmaydi.
Ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxslar bepul maslahat olish, kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish xizmatlarini olish, shuningdek mahalliy mehnat organlari koʻmagida ishga joylashish huquqiga ega.
45-modda . Shaxslarni ishsiz deb eʼtirof etishni rad qilish uchun asoslar
Quyidagilar ishsiz deb eʼtirof etilmaydi:
taklif etilgan maqbul keladigan ishni ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida uzrli sababsiz ikki marta rad etgan shaxslar;
mahalliy mehnat organiga yoki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kompleks rivojlantirish boʻyicha sektorga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga biriktirilgan mahalliy mehnat organi xodimi huzuriga maqbul keladigan ish yuzasidan taklif olish uchun ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida uzrli sababsiz kelmagan shaxslar;
taʼlim muassasalarida va tashkilotlarida ishlab chiqarishdan ajralgan holda tahsil olayotgan shaxslar, bundan taʼlimning sirtqi shaklida tahsil olayotganlar mustasno;
qonunchilikka muvofiq pensiya taʼminoti huquqiga ega boʻlgan shaxslar (pensiya turidan qatʼi nazar);
bola ikki yoshga toʻlguniga qadar uni parvarish qilayotgan, ishlamayotgan ayollar;
ishini oʻzgartirmoqchi boʻlgan, lekin mahalliy mehnat organlarida roʻyxatdan oʻtish paytida, tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, tashkilotlarda ishlovchi yoki ularning shtatida hisobda turuvchi shaxslar;
sudning hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish tarzidagi jazoga hukm qilinganlar;
fermer xoʻjaliklarining rahbarlari va xodimlari, oilaviy korxonalarning ishtirokchilari, dehqon xoʻjaliklarining rahbarlari va aʼzolari, shuningdek yakka tartibdagi tadbirkorlar;
oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar.
Ishsiz shaxs deb eʼtirof etish rad qilingan shaxs taklif etilgan ishni rad etgan paytdan yoki maqbul keladigan ish boʻyicha taklif olish uchun mahalliy mehnat organiga uzrli sababsiz kelmagan paytdan eʼtiboran oʻttiz kalendar kun oʻtganidan keyingina ish qidirayotgan shaxs sifatida takroran roʻyxatdan oʻtish huquqiga ega.
46-modda . Ishsiz shaxslarning kelishini hisobga olish
Ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxslar ishsizlik nafaqasini olish davrida bir oyda kamida ikki marta mahalliy mehnat organlariga kelishi shart. Kelish jadvali, sanasi va vaqti ish qidirayotgan shaxslarni roʻyxatga olishni amalga oshiruvchi mahalliy mehnat organi xodimi tomonidan ishsiz shaxsning mahalliy mehnat organiga kelishi qulayligi hisobga olingan holda belgilanadi.
Ishsiz shaxs mahalliy mehnat organiga kelganda mahalliy mehnat organining xodimi:
ishsiz shaxs bilan mazkur shaxsning ishsiz shaxs sifatida maqomini belgilashga va uni ishga joylashtirishga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan holatlarda yuz bergan oʻzgarishlar toʻgʻrisida suhbat oʻtkazadi;
ishsiz shaxsni mavjud boʻsh (vakant) ish oʻrinlari toʻgʻrisida, kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan oʻtish yoki malakasini oshirish imkoniyatlari haqida, shuningdek haq toʻlanadigan jamoat ishlari toʻgʻrisida xabardor qiladi;
maqbul keladigan ish mavjud boʻlganda ishga joylashtirishga doir yoʻllanma yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma beradi.
Mahalliy mehnat organi ishsiz shaxslarning oʻz vaqtida mahalliy mehnat organiga kelib turishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi.
Ishsiz shaxslarning mahalliy mehnat organlariga kelishini hisobga olish ularning ish qidirish va ishga joylashishdagi faolligini oshirish, ularga mavjud boʻsh (vakant) ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi joriy axborotni taqdim etish, shuningdek ularning ishga joylashishiga va ijtimoiy jihatdan himoya qilinishiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarning ular tomonidan oʻz vaqtida olinishini taʼminlash maqsadida amalga oshiriladi.
47-modda . Ishsiz shaxslarni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash kafolatlari
Davlat ishsiz shaxslarga quyidagilarni kafolatlaydi:
ishsizlik nafaqasi toʻlanishini;
mehnat organlarining yoʻllanmasi boʻyicha kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish davrida stipendiya toʻlanishini va shu davr umumiy mehnat stajiga qoʻshilishini;
mahalliy mehnat organlarining yoʻllanmasiga koʻra bepul, shu jumladan grantlar hisobidan kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishni;
haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etish imkoniyatini;
tadbirkorlik faoliyatiga jalb etishga hamda shaxsiy tomorqa yer uchastkalarini rivojlantirishga qaratilgan, qonunchilikda belgilangan tartibda bandlikni ragʻbatlantirish va tadbirkorlikka jalb etish uchun subsidiyalarni olish imkoniyatini;
mahalliy mehnat organlarining taklifiga koʻra ishlash uchun ixtiyoriy ravishda boshqa yerga koʻchib oʻtish bilan bogʻliq xarajatlar kompensatsiya qilinishini.
48-modda . Ishsiz shaxsni mahalliy mehnat organlarida hisobdan chiqarish uchun asoslar
Ishsiz shaxs quyidagi hollarda mahalliy mehnat organlarida hisobdan chiqarilishi mumkin:
ishga joylashganda;
qonunchilikda belgilangan tartibda bandlikni ragʻbatlantirish va tadbirkorlikka jalb etish uchun subsidiya olganda;
Oʻzbekiston Respublikasining Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan mikrokredit olganda;
oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olinganda;
qonunchilikka muvofiq pensiya taʼminoti huquqiga ega boʻlganda (pensiya turidan qatʼi nazar);
shaxs doimiy yashash uchun boshqa joyga koʻchib oʻtganda;
uzrli sababsiz mahalliy mehnat organiga kelmaganda;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirganda;
maqbul keladigan ishga doir takliflarni muntazam ravishda (ikki martadan koʻp) rad etganda;
ishga joylashtirishga doir yoʻllanmani yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomani olishga kelishdan boʻyin tovlaganda;
shaxs qonunga xilof ravishda ishsiz shaxs deb eʼtirof etilganligi fakti aniqlanganda;
sudning ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazoni nazarda tutuvchi hukmi qonuniy kuchga kirganda;
muddatli harbiy xizmatga chaqirilganda;
ishsiz shaxs vafot etganda.
Ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi — oʻn birinchi xatboshilarida nazarda tutilgan asoslarga koʻra hisobdan chiqarilgan shaxslar ishsiz sifatida mahalliy mehnat organida hisobdan chiqarilgan kundan eʼtiboran oʻttiz kalendar kun oʻtgach mahalliy mehnat organiga ish qidirayotgan shaxs sifatida takroran murojaat qilish huquqiga ega.
Ishsiz shaxsni mahalliy mehnat organida hisobdan chiqarish mahalliy mehnat organi rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi, buyruqda ishsiz shaxsni hisobdan chiqarish asosi, shuningdek shaxs hisobdan chiqariladigan sana koʻrsatiladi.
Ishsiz shaxsni mahalliy mehnat organida hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “Bandlik xizmati” axborot tizimiga kiritiladi.
49-modda . Mehnat shartnomasi alohida asoslarga koʻra bekor qilinganda moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qoʻshimcha kafolatlar
Mehnat shartnomasi quyidagi asoslar boʻyicha bekor qilingan taqdirda, ish qidirish davrida oʻrtacha oylik ish haqi ishdan boʻshatish nafaqasi hisobga olingan holda, biroq koʻpi bilan ikki oyga saqlanib qolishi xodimlar uchun kafolatlanadi:
xodim yangi mehnat shartlari asosida ishlashni davom ettirishni rad etganligi;
xodim ish beruvchi bilan birga ishlash uchun boshqa joyga koʻchishni rad etganligi;
xodim sogʻligʻining holatiga koʻra, tibbiy xulosaga muvofiq sogʻligʻining holati boʻyicha oʻziga qarshi koʻrsatma mavjud boʻlmagan boshqa ishga oʻtishni rad etganligi yoki ish beruvchida tegishli ish mavjud emasligi;
texnologiya, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish oʻzgarishi sababli tashkilot xodimlarining soni yoki shtati oʻzgarganligi, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi qisqarganligi;
tashkilotning (uning alohida boʻlinmasining) oʻz taʼsischilari (ishtirokchilari) qaroriga koʻra tugatilganligi yoxud taʼsis hujjatlari bilan shunga vakolatli boʻlgan yuridik shaxs organining qaroriga koʻra tugatilganligi;
bajarayotgan ishiga malakasi yetarli emasligi oqibatida noloyiq ekanligi;
shu ishni ilgari bajarib kelgan xodimning ishga tiklanganligi;
sudning tashkilotni tugatish toʻgʻrisidagi qarori qonuniy kuchga kirganligi.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kafolatlar mulkdor oʻzgarganligi sababli tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilingan hollarda tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalterga nisbatan, tashkilotda bosh buxgalter lavozimi boʻlmaganda esa — bosh buxgalter vazifalarini bajaruvchi xodimga nisbatan ham tatbiq etiladi.
Agar ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan xodimlar mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin oʻttiz kalendar kun ichida mahalliy mehnat organida ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtsa, ular mahalliy mehnat organi tomonidan berilgan maʼlumotnoma boʻyicha uchinchi oy uchun ham avvalgi ish joyidan oʻrtacha oylik ish haqi olish huquqiga ega boʻladi.
Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan xodimlarga uch oylik davr tugagach maqbul keladigan ish topib berilmagan taqdirda, ular ishsiz shaxslar deb eʼtirof etiladi.
Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan, mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin oʻttiz kalendar kun ichida mahalliy mehnat organida roʻyxatga olingan hamda ishlab chiqarishdan ajralgan holda kasbi boʻyicha qayta oʻqitilayotgan yoki malakasini oshirayotgan xodimlarga mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining bir baravari miqdorida stipendiya toʻlanadi.
Tashkilotlardan ishdan boʻshatilgan hamda mahalliy mehnat organining yoʻllanmasi boʻyicha ishga qabul qilingan shaxslarni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va ularning malakasini oshirishga doir xarajatlarni kompensatsiya qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ish beruvchiga har bir xodim uchun olti oy davomida har oyda bazaviy hisoblash miqdorining toʻrt baravarigacha miqdorda subsidiya ajratilishi mumkin.
Xodimning kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan va malaka oshirishdan oʻtganligini tasdiqlovchi hujjatning koʻchirma nusxasini ish beruvchi oʻquv kursi yakunlanganidan keyin besh ish kuni ichida mahalliy mehnat organiga taqdim etmagan hollarda, mahalliy mehnat organi xodimni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va uning malakasini oshirishga doir xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun ajratilgan hamda ish beruvchi tashkilotga toʻlab berilgan subsidiyalarni qaytarish choralarini koʻradi.
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa natijasida yoki oʻziga bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra kasb kasalligiga uchrash natijasida ishdan mahrum boʻlgan hamda ishga joylashishga va kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga yoki malakasini oshirishga muhtoj boʻlgan shaxslar boʻshatilgan xodimlarga tenglashtiriladi.
Texnologiya, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish oʻzgarishi sababli tashkilot xodimlarining soni yoki shtati oʻzgarganligi, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi qisqarganligi yoxud tashkilot tugatilganligi munosabati bilan boʻshatilgan, ishsiz deb eʼtirof etilgan, qonunchilikka muvofiq pensiyaga chiqish uchun talab etiladigan umumiy mehnat stajiga ega boʻlgan shaxslarga muddatidan oldin (qonunchilikda belgilangan umumiy asoslarga koʻra pensiya tayinlash muddatidan ikki yil avval) pensiyaga chiqish huquqi beriladi.
50-modda . Ish beruvchi bankrot deb topilganligi yoki tugatilganligi sababli mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimlarni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qoʻshimcha kafolatlar
Ish beruvchi bankrot deb topilgan taqdirda, u bilan mehnat munosabatlarida boʻlgan xodimlar ish haqi va oʻzlariga tegishli boshqa toʻlovlar xususida majburiyatlar boʻyicha oʻzlarining talablari qanoatlantirilishi uchun boshqa barcha kreditorlarning talablariga nisbatan ustuvor huquqdan foydalanadi.
Tugatilayotgan tashkilotlarning mablagʻlari mavjud boʻlmagan taqdirda, ushbu Qonun 49-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan xodimlarga kompensatsiyalar toʻlash Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Tashkilotlarning tugatilishi, xodimlar soni (shtati) qisqartirilishi munosabati bilan boʻshatilgan, mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin oʻttiz kalendar kun ichida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatga olingan hamda ishlab chiqarishdan ajralgan holda kasbiy tayyorgarlikdan, qayta tayyorgarlikdan oʻtayotgan yoki malakasini oshirayotgan xodimlarga stipendiya mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining bir baravari miqdorida toʻlanadi.
11-bob. Ishsizlik nafaqasini toʻlash
51-modda . Ishsizlik nafaqasi
Belgilangan tartibda ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxslar ishsizlik nafaqasi olish huquqiga ega.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash ishsiz shaxsning yashash joyi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Ishsizlik nafaqasiga soliq solinmaydi.
Ishsizlik nafaqasi ishsiz deb tan olingan shaxsga u mahalliy mehnat organida ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olingan birinchi kundan eʼtiboran hisoblanadi va toʻlanadi.
Ishsizlik nafaqasi oʻn ikki oylik davr ichida koʻpi bilan yigirma olti kalendar hafta davomida toʻlanadi.
Joriy oyda ishsizlik nafaqasini toʻlash oʻtgan oy uchun amalga oshiriladi.
Toʻliq boʻlmagan kalendar oy uchun ishsizlik nafaqasini toʻlash chogʻida ishsizlik nafaqasi mazkur nafaqa toʻlanishi kerak boʻlgan ushbu kalendar oydagi kunlar sonining toʻliq kalendar oydagi kunlar soniga mutanosib miqdorda toʻlanadi.
Ishsizlik nafaqasini olish davrida ishsiz shaxs kasal boʻlgan taqdirda ishsizlik nafaqasini ishsiz shaxsning qarindoshlari (otasi, onasi, eri (xotini), voyaga yetgan bolalari) yoki belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnoma asosida ishsiz shaxsning boshqa ishonchli shaxslari tomonidan olishga yoʻl qoʻyiladi.
Oʻz mehnat stajini hujjat bilan tasdiqlash imkoniyatiga ega boʻlmagan shaxslarga ishsizlik nafaqasini tayinlash chogʻida ularga ilgari ishlamaganlar va birinchi marta ish qidirayotganlar sifatida qaraladi.
Ishsizlik nafaqasini olish davrida ishsiz shaxs ish qidirishi va ishga joylashtirishga doir yoʻllanma (ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma) yoxud kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga yoki malakasini oshirishga yoʻllanma olish uchun ikki haftada kamida bir marta mahalliy mehnat organiga murojaat qilishi shart.
52-modda . Ishsizlik nafaqasining miqdori
Ishsizlik nafaqasi ishsiz shaxsning avvalgi ish joyidagi oxirgi bir yildagi oʻrtacha oylik ish haqiga nisbatan foizda belgilanadi. Boshqa hollarda ishsizlik nafaqasi mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoriga nisbatan foizda belgilanadi.
Ishsizlik nafaqalari quyidagi miqdorlarda toʻlanadi:
ishdan va ish haqidan (mehnat daromadidan) soʻnggi oʻn ikki oylik davr ichida mahrum boʻlgan shaxslarga — avvalgi ish joyidagi oʻrtacha oylik ish haqining ellik foizi miqdorida, lekin mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan oz boʻlmagan va nafaqani hisoblash paytida Oʻzbekiston Respublikasida tarkib topgan oʻrtacha ish haqidan ortiq boʻlmagan miqdorda;
ishdan va ish haqidan (mehnat daromadidan) mahrum boʻlgan hamda uzoq (bir yildan ortiq) tanaffusdan keyin mehnat faoliyatini qayta boshlashga harakat qilayotgan shaxslarga — mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining bir baravari miqdorida;
ilgari ishlamagan va birinchi marta ish qidirayotgan shaxslarga — mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining kamida yetmish besh foizi miqdorida.
Harbiy xizmatdan, ichki ishlar organlaridan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiyasi organlaridan va boshqa harbiy xizmat nazarda tutilgan idoralardan boʻshatilishi munosabati bilan ish haqidan mahrum boʻlgan shaxslar ushbu modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan shartlar asosida ishsizlik nafaqasi olish huquqiga ega.
Qonunchilikka muvofiq mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori oshganda ishsizlik nafaqasining miqdori oshirish koeffitsiyentiga teng miqdorda koʻpayadi.
Har oy uchun (shu jumladan ishsizlik nafaqasi toʻlanadigan toʻliqsiz oylar uchun) ishsizlik nafaqasi miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “Bandlik xizmati” axborot tizimida aks ettiriladi.
53-modda . Tashkilotlardan boʻshatilgan shaxslarga ishsizlik nafaqasi toʻlashning oʻziga xos xususiyatlari
Ushbu Qonun 49-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan asoslar boʻyicha tashkilotlardan boʻshatilgan shaxslar uchun, agar ular mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin oʻttiz kalendar kun ichida ish qidirayotgan shaxslar sifatida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa, belgilangan uch oylik muddat tugaganidan keyin birinchi kundan eʼtiboran ishsizlik nafaqasi hisoblanadi.
Agar ushbu Qonun 49-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan asoslar boʻyicha tashkilotdan boʻshatilgan shaxs mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin oʻttiz kalendar kun ichida mahalliy mehnat organlarida roʻyxatdan oʻtmagan, lekin unga uch oylik davr tugaganidan keyin mahalliy mehnat organi tomonidan maqbul keladigan ish berilmagan boʻlsa, u ishsiz shaxs maqomiga ega boʻladi hamda unga mehnat shartnomasi bekor qilingan sanadan keyin kamida ikki oy muddat oʻtgach ishsizlik nafaqasi hisoblanadi. Ishdan boʻshatilayotgan shaxs maqbul ishga doir ikkita taklifni rad etgan taqdirda, u ishsiz shaxs maqomiga ega boʻlmaydi va oʻttiz kalendar kundan soʻng umumiy asoslarda ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatga olinadi.
54-modda . Mahalliy mehnat organlarini ishsizlik nafaqasini toʻlashga taʼsir koʻrsatadigan shartlar oʻzgarganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Ishsizlik nafaqasini olayotgan ishsiz shaxslar mahalliy mehnat organini quyidagilar toʻgʻrisida uch kunlik muddatdan kechiktirmay xabardor qilishi shart:
mustaqil ravishda ishga joylashganligi (mehnat shartnomasi tuzganligi);
fermer yoki dehqon xoʻjaligini yuritish uchun yer uchastkasini ijaraga olganligi;
tadbirkorlik faoliyati yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida boshqa har qanday faoliyat bilan shugʻullanishdan daromad olayotganligi;
tijorat bankidan, mikromoliya tashkilotidan yoki lizing kompaniyasidan kredit yoki lizing olganligi;
kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish kurslariga mustaqil ravishda (mahalliy mehnat organi vositachiligisiz) kirganligi;
qonunchilikka muvofiq pensiya taʼminoti huquqiga ega boʻlganligi (pensiya turidan qatʼi nazar);
harbiy majburiyatlarni bajarganligi va harbiy xizmatga tayyorgarlik bilan bogʻliq tadbirlarda ishtirok etganligi;
yashash joyi oʻzgarganligi;
ishsizlik nafaqasini toʻlash shartlari oʻzgarishiga sabab boʻladigan boshqa holatlar.
Mahalliy mehnat organlari ishsizlik nafaqasini toʻlash shartlari oʻzgarganligi toʻgʻrisida “Yagona mehnat milliy tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksidan va idoralararo hamkorlikning boshqa shakllaridan foydalangan holda, mustaqil ravishda axborot olishga haqlidir.
55-modda . Ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish va toʻxtatib turish asoslari
Ishsizlik nafaqasini toʻlash quyidagi hollarda tugatiladi:
ishsiz shaxs ishga joylashganda;
ishsiz shaxs maqbul ishga doir ikkita taklifni rad etganda;
ishsiz shaxs ishsizlik nafaqasini aldov yoʻli bilan olganda;
qonunchilikda belgilangan tartibda bandlikni ragʻbatlantirish va tadbirkorlikka jalb etish uchun subsidiya olganda;
ishsiz shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan mikrokreditlar olganda;
ishsiz shaxs Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirganda;
ishsiz shaxs oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatga olinganda;
ishsiz shaxs qonunchilikka muvofiq pensiya taʼminoti huquqiga ega boʻlganda (pensiya turidan qatʼi nazar);
ishsiz shaxs sudning hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish yoki axloq tuzatish ishlari tarzidagi jazoga hukm qilinganda;
ishsiz shaxs ishsizlik nafaqasini olib turgan davrida vaqtincha bajariladigan ishga mahalliy mehnat organini bu haqda xabardor qilmay joylashganda;
ishsiz shaxs vafot etganda.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash yuqorida koʻrsatilgan hollardan biri yuzaga kelgan paytdan eʼtiboran tugatiladi.
Ishsiz shaxs mahalliy mehnat organiga muntazam ravishda uzrli sabablarsiz kelmagan yoki belgilangan muddatlarda kelishdan boʻyin tovlagan yoxud ishga joylashtirishga doir yoʻllanma yoxud ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnoma olish uchun uzrli sabablarsiz kelmagan taqdirda ham ishsizlik nafaqasini toʻlash muddatidan oldin tugatilishi mumkin.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash davri tugaganligi yoki nafaqani toʻlash tugatilganligi ishsiz shaxslarni mahalliy mehnat organlarida hisobdan chiqarish uchun asos boʻlmaydi.
Ishsiz shaxsning kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan yoki malaka oshirishdan oʻtish taklifini rad etishiga maqbul ishni rad etish sifatida qaralmaydi va ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatishga sabab boʻlmaydi.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash quyidagi hollarda toʻxtatib turiladi:
ishsiz shaxs kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga yoki malaka oshirishga yuborilganda — stipendiya toʻlangan holda kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish davrida;
ishsiz shaxs ixtisoslashtirilgan davolash-profilaktika muassasasida davolash kursidan oʻtganda — bunday muassasada boʻlish davrida;
ishsiz shaxs haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etayotganda — bunday ishlarda ishtirok etish davrida.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash ishsiz shaxs belgilangan muddatda uzrsiz sabablarga koʻra mahalliy mehnat organiga kelmagan taqdirda uch oygacha boʻlgan muddatga toʻxtatib turilishi mumkin.
56-modda . Ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) tartibi
Mahalliy mehnat organining buyrugʻi ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) uchun asos boʻladi, unda ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) sababi va ishsizlik nafaqasini toʻlash tugatiladigan (toʻxtatib turiladigan) sana majburiy tartibda koʻrsatiladi.
Ishsizlik nafaqasini toʻlash ushbu Qonun 55-moddasining birinchi qismida ( beshinchi qismida ) nazarda tutilgan tegishli ishonchli axborot olinganidan keyin mahalliy mehnat organi tomonidan tugatiladi (toʻxtatib turiladi).
Ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) toʻgʻrisida mahalliy mehnat organining xodimi tomonidan “Bandlik xizmati” axborot tizimining tegishli boʻlimida va soʻrovnomada qayd etiladi, unda ishsizlik nafaqasini toʻlash tugatiladigan (toʻxtatib turilgan) sana, ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) sabablari, ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) uchun asos boʻlgan buyruqning sanasi va raqami koʻrsatiladi.
Mahalliy mehnat organi tomonidan chiqarilgan ishsizlik nafaqasi toʻlashni tugatish (toʻxtatib turish) toʻgʻrisidagi qaror ishsiz shaxsga yetkazilishi shart.
Hisoblangan, lekin belgilangan muddatda olinmagan ishsizlik nafaqasi ishsiz shaxsga kelgusi oyda toʻlanadi.
57-modda . Ishsizlik nafaqalarining ortiqcha toʻlangan summalarini ushlab qolish
Ishsizlik nafaqasining ortiqcha toʻlangan summalari ishsiz shaxsdan, agar ortiqcha toʻlov hisob-kitobdagi xato natijasida yoki ishsiz shaxs tomonidan suiisteʼmollik oqibatida sodir etilgan boʻlsagina, ushlab qolinishi mumkin. Ushlab qolishlar ishsizlik nafaqasining keyingi toʻlanishlari chogʻida amalga oshiriladi.
Hisob-kitobda yoʻl qoʻyilgan xato natijasida ortiqcha toʻlangan summani ushlab qolish toʻgʻrisidagi qaror notoʻgʻri belgilangan miqdordagi ishsizlik nafaqasi oxirgi toʻlangan kundan eʼtiboran uch oydan kechiktirmay qabul qilinishi kerak. Ishsiz shaxs tomonidan suiisteʼmol qilish bilan bogʻliq boʻlgan ortiqcha toʻlangan summani ushlab qolish toʻgʻrisidagi qaror biror-bir muddatlar bilan cheklanmagan holda qabul qilinadi.
Agar ishsizlik nafaqasini oluvchi ishsiz shaxs gʻayriqonuniy ravishda ishdan boʻshatilgan boʻlsa va sudning yoki boshqa vakolatli organning qaroriga koʻra ishsizlik nafaqasini oluvchi shaxs oʻziga yetkazilgan zararning oʻrni qoplangan holda avvalgi ishiga tiklangan boʻlsa, unga toʻlangan ishsizlik nafaqasi ushbu shaxs tomonidan toʻliq miqdorda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasiga ixtiyoriy ravishda qaytariladi. Ushbu shaxs olingan ishsizlik nafaqasini ixtiyoriy ravishda qaytarishni rad etgan taqdirda toʻlangan ishsizlik nafaqalarining butun summasi ushbu shaxsdan sud tartibida undiriladi.
58-modda . Ishsizlik nafaqalari tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi qarorlar ustidan shikoyat qilish
Mahalliy mehnat organlarining ishsizlik nafaqalari tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi qarorlari, shu jumladan ularni tayinlashning toʻgʻriligi va toʻlash muddatlari haqidagi qarorlari ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat berilishi mumkin.
12-bob. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil etish
59-modda . Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining asosiy turlari
Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining asosiy turlari quyidagilardan iborat:
shaharlarning, tumanlarning, aholi punktlarining, mahallalarning hududlarini va boshqa hududlarni obodonlashtirish (koʻkalamzorlashtirish, yigʻishtirish, oqlash, ariqlarni, qabristonlarni, ziyoratgohlarni, madaniy obyektlarni tozalash va boshqalar);
uy-joy-kommunal obyektlar va boshqa infratuzilma obyektlari hududlariga tutash uy-joy fondining obyektlarini taʼmirlash hamda ularning faoliyat koʻrsatishini taʼminlash;
koʻchalarni, yoʻllarni va yoʻlkalarni taʼmirlash;
qishloq xoʻjaligi ishlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish, ularni saqlash va qayta ishlash, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hosilini yigʻib-terib olish, irrigatsiya va melioratsiya tarmoqlarini taʼmirlash;
nogironligi boʻlgan shaxslarni, keksalarni, bemorlarni va boshqa shaxslarni parvarishlash;
sanoat tarmoqlari tashkilotlaridagi va xizmatlar koʻrsatish sohasidagi ishlar;
obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining qarorlariga muvofiq haq toʻlanadigan jamoat ishlarining boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.
Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining taklif etilayotgan turlari haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning kasbiy koʻnikmalarini, ish tajribasini, yoshini, jinsini va boshqa oʻziga xos xususiyatlarini, ish rejimini va mehnatni muhofaza qilishga oid zarur shart-sharoitlarni hisobga olishi kerak.
60-modda . Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil etish tartibi
Buyurtmachilar-ish beruvchilar haq toʻlanadigan jamoat ishlarining zarur turlari va hajmlarini mahalliy mehnat organlari bilan birgalikda belgilaydi.
Buyurtmachilar-ish beruvchilar haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil etishga doir talabnomani mahalliy mehnat organlariga taqdim etadi.
Mahalliy mehnat organlari buyurtmachilar-ish beruvchilarning talabnomalarida koʻrsatilgan ishchi kuchiga boʻlgan talabni hisobga olgan holda, haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarning (bundan buyon matnda haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslar deb yuritiladi) roʻyxatlarini shakllantiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi haq toʻlanadigan jamoat ishlari bajarilishini mahalliy mehnat organlarining umumlashtirilgan talabnomalari asosida moliyalashtiradi.
Mahalliy mehnat organlari haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning roʻyxatini ilova qilgan holda buyurtmachilar-ish beruvchilar bilan shartnomalar tuzadi.
Mahalliy mehnat organlari buyurtmachi-ish beruvchi bilan shartnoma tuzganidan soʻng haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarga haq toʻlanadigan jamoat ishlari uchun yoʻllanma beradi.
Buyurtmachi-ish beruvchi haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirish vaqtida mehnatni muhofaza qilishga doir lozim darajadagi shart-sharoitlarni qonunchilikka muvofiq taʼminlaydi.
Haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarga ish haqi toʻgʻri hisoblanishi va bajarilgan jamoat ishlarining haqiqiy hajmlari toʻgʻri hisobga olinishi uchun, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining haq toʻlanadigan jamoat ishlariga haq toʻlash boʻyicha xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun yoʻnaltirilgan mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi yuzasidan javobgarlik buyurtmachi-ish beruvchining zimmasiga yuklatiladi.
Mahalliy mehnat organlari haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirish monitoringini bir oyda bir marta joyning oʻziga chiqib oʻrganish orqali oʻtkazadi va tegishli monitoring dalolatnomasini rasmiylashtiradi. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarini oʻtkazish tartibi buzilganligi faktlari aniqlangan taqdirda dalolatnoma rasmiylashtiriladi va qonunchilikda nazarda tutilgan tegishli chora-tadbirlar koʻriladi.
Buyurtmachi-ish beruvchi har oyda mahalliy mehnat organlariga haq toʻlanadigan jamoat ishlari tashkil etilganligini va ushbu ishlar hajmi bajarilganligini, ishlangan vaqt hisobini va haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarga ish haqi hisoblanganligini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi.
Mahalliy mehnat organlari tasdiqlovchi hujjatlarni olganidan keyin haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash boʻyicha oʻrni qoplanadigan summani toʻlashga oid toʻlov hujjatlarini har oyda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Gʻaznachiligining tegishli boʻlinmalariga yuboradi.
Buyurtmachi-ish beruvchi haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda mehnat shartnomasi tuzadi. Ixtiyoriy asosda brigadalarga birlashgan shaxslar kompleks yoki ayrim turdagi haq toʻlanadigan jamoat ishlarini bajargan taqdirda shartnomada taraflarning majburiyatlari, ishlarning bajarilish hajmlari va muddatlari, mehnatni tashkil etish hamda unga haq toʻlash shakllari nazarda tutiladi.
Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etish vaqti mehnat stajiga kiritiladi.
Haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning pensiya taʼminoti olish va ularga vaqtinchalik mehnatga qobiliyatsizlik boʻyicha nafaqa toʻlash huquqi saqlanib qoladi.
Mahalliy mehnat organlari haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil etish uchun buyurtmachilar-ish beruvchilarga Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan olingan asosiy vositalar, mayda asbob-uskunalar va anjomlarni ijaraga berishni amalga oshiradi.
61-modda . Haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash tartibi
Haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslar bilan haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etish uchun kamida ikki haftalik, lekin olti oydan koʻp boʻlmagan muddatga muddatli mehnat shartnomalari tuziladi. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining aholi bandligiga koʻmaklashish boʻyicha hududiy dasturlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishilgan holda, jamoat ishlarida ishtirok etish uchun oʻn bir oygacha muddatga mehnat shartnomalari tuzilishi mumkin.
Budjet tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari (shu jumladan jamoatchi xodimlar mehnatiga haq toʻlash boʻyicha), shuningdek koʻp kvartirali uylardagi uy-joy mulkdorlarining shirkatlari tomonidan (tutash hududlarni obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish va saqlash boʻyicha) tashkil etiladigan haq toʻlanadigan jamoat ishlarida mahalliy mehnat organining yoʻllanmalariga koʻra haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlashga oid xarajatlarning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan toʻliq qoplanadi. Bunda haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlishi va mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining ikki baravaridan koʻp boʻlishi mumkin emas hamda mahalliy mehnat organi tomonidan yuborilgan shaxslar mehnatiga haq toʻlash boʻyicha xarajatlarning oʻrni keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan yuz foiz qoplanadi.
Tadbirkorlik subyektlari, nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan (bundan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va koʻp kvartirali uylardagi uy-joy mulkdorlarining shirkatlari mustasno) tashkil etiladigan haq toʻlanadigan jamoat ishlarida mehnatga haq toʻlash boʻyicha xarajatlarning ellik foizigacha boʻlgan qismining oʻrni ish beruvchi bajarilgan ishlarni tasdiqlovchi hujjatni taqdim etgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan qoplanadi. Bunda haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan bir shaxs mehnatiga toʻlangan haqning oʻrnini Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan qoplashning har oylik miqdori mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining ikki baravari miqdoridan oshmasligi kerak. Haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga har oyda haq toʻlash mehnat shartnomasi asosida belgilanadi.
Zarur boʻlgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi tomonidan mehnatga haq toʻlash oʻrnini qoplashning har oylik miqdorini mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining toʻrt baravarigacha miqdorda belgilashi mumkin.
Ishsiz shaxsning haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etishi davrida unga ishsizlik nafaqasini toʻlash toʻxtatib turiladi va haq toʻlanadigan jamoat ishlarini bajarish tugagan kundan eʼtiboran tiklanadi.
13-bob. Ish qidirayotgan shaxslarni hamda ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
62-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni hamda ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etish
Ish qidirayotgan shaxslarni hamda ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish quyidagi hollarda mahalliy mehnat organining yoʻllanmasiga koʻra amalga oshirilishi mumkin:
kasbi (mutaxassisligi) mavjud boʻlmaganda;
mavjud kasbiy koʻnikmalariga mos maqbul ish yoʻqligi sababli kasbni (mutaxassislikni) oʻzgartirish zarur boʻlganda;
kasbiy koʻnikmalari mavjud boʻlmaganligi yoki yetarli boʻlmaganligi sababli, kasbiga (mutaxassisligiga) doir talablar oʻzgartirilganligi bois malaka oshirishi zarur boʻlganda;
avvalgi kasbi (mutaxassisligi) boʻyicha ish bajarish qobiliyati yoʻqotilganda.
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish kasbga oʻqitish markazlarida (kasb-hunar taʼlimi muassasalarida) amalga oshiriladi.
Ish qidirayotgan shaxslar, ishsiz shaxslar, shuningdek aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalariga mansub shaxslar ustuvor tartibda kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan va malaka oshirishdan oʻtish huquqiga ega.
Kasbga oʻqitish markazlarini saqlash va moddiy-texnik jihatdan rivojlantirish Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
63-modda . Kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va malaka oshirishga doir davlat buyurtmasi
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishga doir davlat buyurtmasi (bundan buyon matnda kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan shakllantiriladi.
Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi quyidagi maʼlumotlardan kelib chiqqan holda kelgusi yil uchun shakllantiriladi:
Oʻzbekiston Respublikasining demografik tahlili va demografik rivojlanish prognozlaridan;
ish qidirayotgan shaxslarning va ishsiz shaxslarning prognoz sonidan;
kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga yoki malakasini oshirishga ehtiyoji boʻlgan shaxslarning prognoz sonidan;
umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari, kasb-hunar maktablari, kollejlar, texnikumlar, oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilari sonining prognozidan;
rivojlantirish dasturlariga kiritilgan loyihalarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan kasbga oʻqitishga nisbatan ehtiyojning asosiy yoʻnalishlari prognozidan.
64-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi parametrlari
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi parametrlari:
rivojlantirish dasturlariga kiritilgan loyihalarni amalga oshirish doirasida yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish yoki mavjud ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish;
yangi xizmat koʻrsatish va servis obyektlarini ishga tushirish, yangi uy-joylar, ishlab chiqarish, ijtimoiy va bozor infratuzilmasi obyektlarini qurish;
qishloq xoʻjaligi ekinlari hosildorligi hajmlarini oshirish hisobiga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish hajmlarini kengaytirish, yangi bogʻlar, tokzorlar barpo etish, chorva mollari sonini koʻpaytirish;
aholi tadbirkorlik faolligining oʻsishi, yangi tadbirkorlik, hunarmandchilik subyektlarini tashkil etish, tijorat banklari tomonidan tadbirkorlik subyektlariga kreditlar ajratish;
investitsiya loyihalarini va xususiylashtirilgan tashkilotlarni rivojlantirishning “yoʻl xaritalari”ni amalga oshirish, foydalanilmayotgan xonalarni va binolarni ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etish uchun investitsiya majburiyatlari hamda ijtimoiy majburiyatlar sharti bilan realizatsiya qilish va davlat mulki obyektlarini ijaraga berish munosabati bilan zarur ish oʻrinlari sonini aniqlash asosida hisob-kitob qilinadi.
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi parametrlari hududlar kesimida, kasbga oʻqitishning har bir turi boʻyicha moliyalashtirishning prognoz hajmlari koʻrsatilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri tomonidan tasdiqlanadi.
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi parametrlari Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.
65-modda . Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish
Mahalliy mehnat organlari har yili prognoz yilidan oldingi yilning 1-oktabriga qadar kelgusi kalendar yil uchun moʻljallangan ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitishga boʻlgan prognoz talabni shakllantiradi hamda hududiy mehnat organlariga taqdim etadi.
Hududiy mehnat organlari har yili prognoz yilidan oldingi yilning 1-noyabriga qadar kelgusi kalendar yil uchun moʻljallangan kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasining hajmi va yoʻnalishlari boʻyicha talabni shakllantiradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga taqdim etadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi har yili prognoz yilidan oldingi yilning 1-dekabriga qadar ish qidirayotgan shaxslar va ishsiz shaxslar sonini, mehnat bozorining joriy holati va uni rivojlantirish istiqbollarini hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining moliyalashtirish hajmlarini tahlil qilish asosida hududlar va kasbga oʻqitish turlari kesimida kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi parametrlarini shakllantiradi.
66-modda . Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasining maʼlumotlar bazasini shakllantirish
Mehnat organlari kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasining maʼlumotlar bazasini shakllantiradi va uni muntazam ravishda yangilab boradi.
Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish va amalga oshirish “Yagona mehnat milliy tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksi bilan integratsiya qilingan tegishli elektron platforma hamda dasturiy taʼminot orqali bajariladi.
Mazkur elektron platforma hamda dasturiy taʼminotni ishlab chiqish va muntazam ravishda qoʻllab-quvvatlash Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
67-modda . Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi turlari
Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi quyidagi turlar boʻyicha shakllantiriladi:
uzoq muddatli oʻqitish — oʻquv jarayoni oʻttiz haftadan qirq haftagacha davom etadi;
oʻrta muddatli oʻqitish — oʻquv jarayoni besh haftadan yigirma besh haftagacha davom etadi;
qisqa muddatli oʻqitish — oʻquv jarayoni toʻrt haftagacha davom etadi;
ishlab chiqarishda kasbga oʻqitish — oʻquv jarayoni ish beruvchida bir vaqtning oʻzida olib boriladigan mehnat faoliyati bilan bevosita bogʻliq boʻlib, bir nafar oʻquvchi uchun kelgusida ish beruvchida ishga joylashtirilgan holda kasbga tayyorlashdan (stajirovkadan) oʻtishi yigirma besh haftagacha davom etadi;
maqsadli oʻqitish — oʻquv jarayoni toʻrt haftagacha davom etadi.
Kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish uchun toʻlov qiymatini va moliyalashtirish hajmlarini belgilashda bir nafar oʻquvchiga sarflanadigan xarajatlar mezon boʻladi.
68-modda . Uzoq muddatli oʻqitish
Ishsiz shaxslarni uzoq muddatli oʻqitish tarzidagi kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi mehnat organlari tomonidan shakllantiriladi hamda kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) tomonidan amalga oshiriladi.
Uzoq muddatli oʻqitish oʻquv muassasasining quvvatidan va ixtisoslashuvidan, qabul qilish parametrlaridan hamda oʻqitishning davomiyligidan kelib chiqqan holda, kasbga oʻqitish markazi (kasb-hunar taʼlimi muassasasi), ish beruvchi, mahalliy mehnat organi va ishsiz shaxs oʻrtasida tuziladigan toʻrt tomonlama shartnoma asosida kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) tomonidan mustaqil ravishda tashkil etiladi.
69-modda . Oʻrta muddatli oʻqitish
Oʻrta muddatli oʻqitish tarzidagi kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi mehnat organlari tomonidan shakllantiriladi hamda kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) tomonidan amalga oshiriladi.
Oʻrta muddatli oʻqitish kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) tomonidan mehnat organlari bilan kelishilgan holda ushbu markazlar mustaqil ravishda belgilaydigan davrlarda tashkil etiladi.
Mehnat organlari oʻqitishning tegishli yoʻnalishlari boʻyicha guruhlar shakllanishiga qarab tasdiqlangan kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasining hajmlari doirasida, shuningdek fuqarolar va ish beruvchilarning ehtiyojlarini tahlil qilish, kasbga oʻqitish markazlarining (kasb-hunar taʼlimi muassasalarining) takliflari asosida oʻrta muddatli oʻqitishga doir toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar tuzadi.
Mehnat organlari, ishsiz shaxs, kasbga oʻqitish markazi (kasb-hunar taʼlimi muassasasi) hamda ishsiz shaxsni ishga joylashtirish (ishga qabul qilish) majburiyatini oʻz zimmasiga olgan ish beruvchi oʻrta muddatli oʻqitish uchun shartnoma taraflari sifatida ish yuritadi, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Ishsiz shaxsni ishga joylashtirish (ishga qabul qilish) majburiyatini olgan va shartnomani imzolagan ish beruvchining zimmasiga mazkur ishsiz shaxsni ishga joylashtirish (ishga qabul qilish) boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri majburiyat yuklatiladi.
Agar ishsiz shaxs oʻqish tugagach jismoniy va yuridik shaxslar uchun ish haqini (mehnat daromadini) olishga qaratilgan xizmatlarni koʻrsatish, ishlarni bajarish boʻyicha mehnat faoliyatini mustaqil ravishda amalga oshirish majburiyatini hamda oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtishni oʻz zimmasiga oladigan boʻlsa, oʻrta muddatli oʻqitishga doir shartnoma tuzilayotganda ish beruvchining ishtirok etishi talab qilinmaydi.
70-modda . Qisqa muddatli oʻqitish
Qisqa muddatli oʻqitish tarzidagi kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi mehnat organlari tomonidan shakllantiriladi hamda kasbga oʻqitish markazlari (kasb-hunar taʼlimi muassasalari) tomonidan amalga oshiriladi.
Mehnat organlari oʻqitishning tegishli yoʻnalishlari boʻyicha guruhlar shakllanishiga qarab qisqa muddatli oʻqitishga doir toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar tuzadi.
Mehnat organi, ish qidirayotgan shaxs yoki ishsiz shaxs hamda kasbga oʻqitish markazi (kasb-hunar taʼlimi muassasasi) qisqa muddatli oʻqitishga doir shartnomaning taraflari sifatida ish yuritadi.
71-modda . Ishlab chiqarishda kasbga oʻqitish
Ishlab chiqarishda kasbga oʻqitish oʻquv jarayonini bevosita ish beruvchida tashkil etish orqali amalga oshiriladi.
Ish beruvchi kasbga tayyorlashni (stajirovkani) oʻtkazish uchun masʼul boʻlgan shaxslarni belgilaydi, oʻquv dasturini, shuningdek kasbga tayyorlash (stajirovka) oʻtkaziladigan joyni tasdiqlaydi.
72-modda . Maqsadli oʻqitish
Maqsadli oʻqitish kadrlarni maqsadli tayyorlashdan manfaatdor boʻlgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organining, xoʻjalik birlashmasining yoki tashkilotning buyurtmasiga koʻra amalga oshiriladi.
73-modda . Kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirish davrida stipendiyalar toʻlash
Kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash yoki malaka oshirish davrida ishsiz shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan, qoida tariqasida, yigirma olti kalendar haftagacha boʻlgan muddatga stipendiya toʻlanadi.
Stipendiya ishsiz shaxslarga quyidagi miqdorlarda toʻlanadi:
ishdan va ish haqidan (mehnat daromadidan) oxirgi oʻn ikki oylik davr ichida mahrum boʻlgan shaxslarga — avvalgi ish joyidagi oʻrtacha oylik ish haqining yetmish besh foizi miqdorida, lekin mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlmagan va Oʻzbekiston Respublikasida tarkib topgan oʻrtacha ish haqidan koʻp boʻlmagan miqdorda;
uzoq (bir yildan ortiq) tanaffusdan keyin ishdan va ish haqidan (mehnat daromadidan) mahrum boʻlgan shaxslarga — mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining bir baravari miqdorida;
birinchi marta ish qidirayotgan shaxslarga — mehnatga haq toʻlash eng kam miqdorining yetmish besh foizi miqdorida.
Stipendiyalarni toʻlash soliq solish obyekti hisoblanmaydi.
Stipendiyalar toʻlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar “Bandlik xizmati” axborot tizimida va soʻrovnomada koʻrsatiladi.
Stipendiya ishsiz deb eʼtirof etilmagan shaxslarga toʻlanmaydi.
Stipendiya ishsiz shaxsga buyruq asosida taʼlim muassasasiga qabul qilingan kundan eʼtiboran taʼlim muassasasi tomonidan hisoblanadi va toʻlanadi.
Joriy oydagi stipendiya toʻlovi oʻtgan oy uchun amalga oshiriladi.
Toʻliq boʻlmagan kalendar oy uchun stipendiyani toʻlash chogʻida stipendiya mazkur stipendiya toʻlanishi kerak boʻlgan ushbu kalendar oydagi kunlar soniga va toʻliq kalendar oydagi oʻqish kunlari soniga mutanosib miqdorda toʻlanadi.
Toʻliq kalendar oy uchun stipendiya toʻlovi ushbu kalendar oydagi kunlar sonidan kelib chiqqan holda hisob-kitob qilinadi. Bunda, agar oʻqish davri kalendar oy tugaguniga qadar tamomlangan boʻlsa, stipendiya taʼlim muassasasining oʻqishni tamomlash yoki oʻqishdan chetlashtirish toʻgʻrisidagi buyruq chiqarilgan sanagacha hisoblanadi va toʻlanadi.
Stipendiyani olish davrida ishsiz shaxs kasal boʻlgan taqdirda stipendiyani ishsiz shaxsning qarindoshlari (otasi, onasi, eri (xotini), voyaga yetgan bolalari) yoki belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan ishonchnomaga asosan ishsiz shaxsning boshqa ishonchli shaxslari tomonidan olishga yoʻl qoʻyiladi.
14-bob. Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimi
74-modda . Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimining asosiy vazifalari
Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
band boʻlmagan aholini kasbga tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etish;
kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasini shakllantirish va joylashtirish;
malakani baholash markazlari faoliyatini tashkil etish;
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan ish qidirayotgan shaxslarning va ishsiz shaxslarning kasbiy malakasini baholash hamda tasdiqlash;
malakani baholash markazlari tomonidan malaka pasporti berilishini taʼminlash;
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestrini yaratish va uning amal qilishini taʼminlash;
band boʻlmagan aholi oʻrtasida malakani tasdiqlashning foydasi va afzalliklarini tushuntirish.
75-modda . Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimining ishtirokchilari
Oʻzbekiston Respublikasi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimining ishini muvofiqlashtirishni amalga oshiradi.
Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimining ishtirokchilari quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha respublika kengashi;
tegishli vazirliklar va idoralar, birlashmalar, kompaniyalar va tashkilotlar tomonidan tuziladigan kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari;
ishchi kasblarni rivojlantirish va ommalashtirish assotsiatsiyasi;
kasbga oʻqitish markazlari;
malakani baholash markazlari;
ish beruvchilar;
xodimlar va kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxslar.
Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimida ishtirok etish ixtiyoriydir.
76-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha respublika kengashi
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha respublika kengashi (bundan buyon matnda Respublika kengashi deb yuritiladi):
Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish milliy tizimi boshqa ishtirokchilarining malaka va bilimlarini baholashga doir faoliyatini muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;
xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy tajribani hisobga olgan holda Kasbiy bilimlarni rivojlantirish milliy tizimini yanada takomillashtirish boʻyicha takliflarni tayyorlashni amalga oshiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan kasbga oʻqitish markazlarini va malakani baholash markazlarini akkreditatsiya qilish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosalar beradi;
kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlarini tashkil etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;
malakani baholash markazlarining malakani baholash usullarini ishlab chiqishga doir faoliyatini muvofiqlashtiradi;
malakani baholash markazlari faoliyati ustidan nazoratni va monitoringni amalga oshiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga malakani baholash markazlarini akkreditatsiya qilish boʻyicha tavsiyalar, takliflar kiritadi.
Respublika kengashi tarkibiga respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, xoʻjalik birlashmalarining, kompaniyalarning, assotsiatsiyalarning, tashkilotlarning, kasaba uyushmalarining (ular birlashmalarining) hamda ilmiy hamjamiyatning vakillari kiradi.
Respublika kengashi tarkibiga chet ellik ekspertlar hamda chet el kompaniyalarining va Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilingan xalqaro tashkilotlarning vakillari ham kirishi mumkin.
Respublika kengashi aʼzolari uning faoliyatida jamoatchilik asosida ishtirok etadi. Respublika kengashi ekspertlarni, shu jumladan xorijlik ekspertlarni shartnoma asosida jalb qilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha respublika kengashi toʻgʻrisidagi nizom hamda uning faoliyati Reglamenti Oʻzbekiston Respublikasi kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri tomonidan tasdiqlanadi.
Respublika kengashi faoliyatining moliyaviy taʼminoti Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Respublika kengashining ishchi organi vazifalarini Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining tegishli boʻlinmasi bajaradi.
77-modda . Kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari
Tegishli vazirliklar va idoralar, birlashmalar, kompaniyalar va tashkilotlar tomonidan tuziladigan kasbiy malaka va bilimlarni rivojlantirish boʻyicha tarmoq kengashlari (bundan buyon matnda tarmoq kengashlari deb yuritiladi) oʻz vakolatlari doirasida:
malakani baholash markazlarini akkreditatsiya qilishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosalar beradi;
kasbiy standartlarni koʻrib chiqadi, ularni dolzarblashtirish boʻyicha takliflar kiritadi;
kasbiy faoliyatning alohida turlari boʻyicha malaka darajasini baholash uslubiyotini tasdiqlaydi va unga malakani baholash markazlari tomonidan rioya etilishini nazorat qiladi.
Tarmoq kengashlari tarkibiga kasaba uyushmalarining (ular birlashmalarining), taʼlim tashkilotlarining, ilmiy va boshqa tashkilotlarning vakillari majburiy tartibda kiritiladi.
Tarmoq kengashiga kasbiy faoliyatning bir necha turi boʻyicha vakolatlar berilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bir necha tarmoq kengashlariga kasbiy faoliyatning ayni bir turi boʻyicha vakolatlar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Tarmoq kengashlari faoliyatining moliyaviy taʼminoti tarmoq kengashlari tashkil etilgan vazirliklar, idoralar, birlashmalar, kompaniyalar va tashkilotlarning oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
78-modda . Kasbga oʻqitish markazlari
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir faoliyatni amalga oshirish uchun mustaqil yuridik shaxs yoki yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasi sifatida tashkil etilgan, belgilangan tartibda akkreditatsiya qilingan taʼlim muassasalari kasbga oʻqitish markazlaridir.
Kasbga oʻqitish markazlari oʻz faoliyatini ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni oʻqitish uchun kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi doirasida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan, shuningdek oʻzini oʻzi moliyalashtirish asosida amalga oshiradi.
Oʻqitish uchun amalga oshiriladigan toʻlov miqdori kasbga oʻqitish markazlari tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi.
79-modda . Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitish markazlarida oʻqitish jarayonini tashkil etish
Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga oʻqitish markazlarida oʻqitish shartnoma asosida amalga oshiriladi.
Shaxslarni kasbga oʻqitish markaziga qabul qilish buyruq bilan rasmiylashtiriladi.
Kasbga oʻqitish markazlaridagi oʻquv dasturlari kasb-hunar taʼlimi va ishlab chiqarishning oʻzaro aloqasini taʼminlash asosida amalga oshiriladi.
Kasbga oʻqitish markazlarida oʻquvchilar, qoida tariqasida, oʻquv kurslari boʻyicha guruhlarga, oʻqish yoʻnalishi boʻyicha esa boʻlimlarga birlashadi.
Oʻquv dasturlarining aniq mazmuni, oʻqish muddatlari, oʻquv jarayonining hamda ishlab chiqarish amaliyotining sifati ustidan nazorat qilish usullari va muddatlari kasbga oʻqitish markazi tomonidan mustaqil ravishda tasdiqlanadi.
Mehnat organlari kasbga oʻqitish markazlaridan ular foydalanadigan oʻquv dasturlarini monitoring qilish maqsadida soʻrab olishga haqli.
80-modda . Yakuniy malaka imtihonlari va malakalarni berish tartibi
Kasbga oʻqitish markazlarida oʻqitish yakunlari boʻyicha yakuniy malaka imtihonlari oʻtkaziladi.
Yakuniy malaka imtihonlarini oʻtkazish uchun ish beruvchilar orasidan tashkilotlarning rahbarlari va mutaxassislari, shuningdek kasbga oʻqitish markazlarining rahbarlari, oʻqituvchilari va ishlab chiqarish taʼlimi ustalari orasidan malaka komissiyalari tuziladi.
Yakuniy malaka imtihonlarini oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilanadi.
Yakuniy malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirgan oʻquvchilarga:
uzoq muddatli oʻqishni oʻtaganda — diplomlar;
oʻrta muddatli va qisqa muddatli oʻqishni oʻtaganda — sertifikatlar beriladi.
Kasbga oʻqitish markazlarida oʻqitish yakunlari boʻyicha yakuniy malaka imtihoni bilan birga malakani baholash markazini shartnoma asosida jalb etgan holda ishchilarga malaka razryadini va mutaxassislarga malaka toifasini berish boʻyicha imtihon oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda malakani baholash markazi tomonidan oʻtkazilgan imtihon muvaffaqiyatli topshirilgan taqdirda diplom yoki sertifikat bilan birga malaka pasporti beriladi.
Kasbga oʻqitish markazi tomonidan berilgan diplom tegishli mutaxassislik va malaka boʻyicha ishlash huquqini beradi.
81-modda . Malakani baholash markazlari
Malakani baholash markazlari kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxslarning kasbiy malaka, bilim va koʻnikmalarini baholashdan oʻtkazadi.
Malakani baholash markazlari mustaqil yuridik shaxs yoki yuridik shaxsning alohida tarkibiy boʻlinmasi sifatida tashkil etiladi.
Malakani baholash markazlari quyidagi talablarga javob berishi kerak:
shtatida (oʻrindoshlikka yoʻl qoʻyiladi) oliy maʼlumotli va ariza beruvchi malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazishga talabgor boʻlgan yoʻnalishlarning har biri boʻyicha kamida uch yillik amaliy ish stajiga ega boʻlgan, shuningdek Mehnat organlari xodimlari malakasini oshirish respublika kurslaridan oʻtgan kamida bir nafar xodim boʻlishi;
oʻz mulkida operativ boshqarish huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda moddiy-texnika bazasiga, shu jumladan ariza beruvchi malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazishga talabgor boʻlgan yoʻnalishlarning har biri boʻyicha malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish uchun baholash vositalariga ega boʻlishi.
Malakani baholash markazlari:
kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxslarga malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash qoidalari hamda tartib-taomillari toʻgʻrisida zarur axborot taqdim etadi;
malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashni tashkil etadi hamda ishchilarga malaka razryadini va mutaxassislarga malaka toifasini berish boʻyicha imtihonni va, zarur boʻlganda, malaka sinov ishlarini oʻtkazish orqali ularni kasbiy standartlar talablariga muvofiqligi jihatidan baholashdan oʻtkazadi;
malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shakllantiradi, Respublika kengashi tomonidan tasdiqlanadigan shakldagi malaka pasportini rasmiylashtiradi hamda beradi;
berilgan malaka pasportlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestriga kiritadi;
mehnat organlariga oʻz faoliyati toʻgʻrisida hisobotni taqdim etadi.
Oliy maʼlumotga ega boʻlgan va Mehnat organlari xodimlari malakasini oshirish respublika kurslarida malaka oshirish kursidan oʻtgan shaxs malakani baholash markazining direktori boʻlishi mumkin.
Malakani baholash markazining tashkiliy tuzilmasiga majburiy tartibda ekspert malaka komissiyasi kiritilishi kerak.
Malakani baholash markazlarining faoliyati:
muassislarning mablagʻlari;
malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazganlik uchun kiritiladigan toʻlov;
kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasi doirasida ajratiladigan mablagʻlar;
ixtiyoriy xayriyalar hamda yuridik va jismoniy shaxslarning maqsadli badallari, homiylarning mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi.
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazganlik uchun kiritiladigan toʻlov miqdori malakani baholash markazlari tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi.
Malakani baholash markazlari oʻzi beradigan malaka pasportlarining fuqarolar vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun boradigan chet davlatlarda tan olinishi maqsadida malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan organlar yoki tegishli chet davlatlarning ish beruvchilari bilan hamkorlik bitimlari tuzadi.
82-modda . Malakani baholash markazlarini akkreditatsiya qilish tartibi
Malakani baholash markazlari oʻz faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligida akkreditatsiya qilinadi.
Bitta malakani baholash markazini kasbiy faoliyatning bir necha turlari (kasblar) boʻyicha akkreditatsiya qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Malakani baholash markazlarini akkreditatsiya qilish yoki akkreditatsiya qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror Respublika kengashining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan qabul qilinadi.
Akkreditatsiyaga talabgor boʻlgan ariza beruvchi — malakani baholash markazi (bundan buyon matnda ariza beruvchi deb yuritiladi) Respublika kengashiga quyidagilarni taqdim etadi:
akkreditatsiya olish uchun arizani;
ariza beruvchi malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazishga talabgor boʻlgan yoʻnalishlarning har biri boʻyicha oʻz shtatida mehnat shartnomasi yoki fuqarolik-huquqiy shartnoma boʻyicha qabul qilingan oliy maʼlumotli mutaxassis (mutaxassislar) mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlarni;
oʻz mulkida xoʻjalik yuritish, operativ boshqarish huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan baholash vositalari, shuningdek malaka imtihonini tashkil etish va oʻtkazish uchun moʻljallangan moddiy-texnika bazasi mavjudligini tasdiqlovchi hujjatlarni.
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan baholash vositalari hamda baholash usullari, shu jumladan onlayn test sinovlari uchun foydalaniladigan moddiy-texnika resurslari va dasturiy taʼminot Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilanadi.
Akkreditatsiya olish uchun ariza akkreditatsiya olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida Respublika kengashi tomonidan koʻrib chiqiladi.
Respublika kengashi akkreditatsiya olish uchun arizani koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida ariza beruvchini tegishli qaror qabul qilinganidan keyin uch kun ichida xabardor qilishi shart.
Akkreditatsiya besh yil muddatga beriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi quyidagi hollarda ariza beruvchi akkreditatsiya qilishni rad etishga haqli:
ariza beruvchi tomonidan lozim darajada rasmiylashtirilmagan hujjatlar taqdim etilganda;
ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda;
ariza beruvchi ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablarga va shartlarga muvofiq boʻlmaganda.
Akkreditatsiya qilishni rad etish toʻgʻrisidagi asoslantirilgan qaror ariza beruvchiga rad etish sabablarini hamda ariza beruvchi mazkur sabablarni bartaraf etib, hujjatlarni takroran koʻrib chiqish uchun taqdim etishi mumkin boʻlgan muddat (oʻttiz kalendar kun ichida) koʻrsatilgan holda yozma shaklda yuboriladi (topshiriladi).
Akkreditatsiya qilish rad etilgan taqdirda akkreditatsiya olish uchun arizani koʻrib chiqqanlik uchun toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi.
Hujjatlarni takroran koʻrib chiqish ariza beruvchining akkreditatsiya olish uchun arizasi barcha zarur hujjatlar bilan birga olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan amalga oshiriladi. Akkreditatsiya olish uchun arizani takroran koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi.
Takroran koʻrib chiqish natijalariga koʻra akkreditatsiya qilish rad etilgan taqdirda akkreditatsiya olish uchun arizalarni keyingi har bir koʻrib chiqishlar uchun ariza beruvchidan ushbu Qonunda nazarda tutilgan toʻlov undiriladi.
Ariza beruvchining akkreditatsiya olish uchun arizasini takroran koʻrib chiqish chogʻida akkreditatsiya qilishni rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha akkreditatsiya qilishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Akkreditatsiya qilishni rad etishga asos boʻlgan sabablarni bartaraf etish uchun berilgan muddat oʻtgach, ariza beruvchining akkreditatsiya olish uchun arizasi yangitdan taqdim etilgan deb hisoblanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining qaroridan norozi boʻlgan taqdirda ariza beruvchi akkreditatsiya qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi mansabdor shaxsining harakatlari (harakatsizligi) ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.
83-modda . Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish tartibi
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash:
kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxsning tashabbusiga koʻra — ushbu shaxsning mablagʻlari hisobidan;
ish beruvchining yoʻllanmasiga koʻra — ish beruvchining mablagʻlari hisobidan;
kasbga oʻqitish markaziga xizmatlar koʻrsatish doirasida — kasbga oʻqitish markazining mablagʻlari hisobidan oʻtkaziladi.
Malakani baholashdan oʻtish uchun ish kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxs (ish beruvchi, kasbga oʻqitish markazi) tomonidan quyidagi hujjatlar malakani baholash markaziga bevosita yoki pochta aloqasi orqali yoxud axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda elektron shaklda taqdim etiladi:
ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonda ishtirok etish toʻgʻrisidagi ariza;
pasportga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartaga yoxud shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjatga oid maʼlumotlar;
malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazganlik uchun xizmatlarga haq toʻlanganligini tasdiqlovchi toʻlov hujjatining koʻchirma nusxasi;
zarur boʻlganda, agar qonunchilikda nazarda tutilgan boʻlsa, kasbiy faoliyatning ayrim turlarini amalga oshirish uchun tegishli ruxsat olinganligi toʻgʻrisidagi hujjatlarning koʻchirma nusxalari.
Ariza va u bilan qoʻshib topshiriladigan hujjatlar toʻplami malakani baholash markazida ular kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn yil davomida saqlanadi.
Malakani baholash markazi ariza beruvchini hujjatlar koʻrib chiqish uchun qabul qilinganligi, ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonni oʻtkazish sanasi, joyi, vaqti va tartib-taomillari toʻgʻrisida besh ish kuni ichida xabardor qiladi.
Ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonga uzrli sababga (kasallik yoki hujjatlar bilan tasdiqlangan boshqa holatlarga) koʻra kelmagan shaxs imtihonni malakani baholash markazi tomonidan belgilangan muddatda qayta topshirishga qoʻyiladi.
Shaxs ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonga uzrli sababsiz kelmagan taqdirda, ushbu shaxs uchun imtihon bekor qilinadi, ilgari amalga oshirilgan toʻlov esa qaytarilmaydi.
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish uchun moʻljallangan baholash vositalari hamda baholash usullari, shu jumladan foydalaniladigan moddiy-texnika resurslari va onlayn-sinov uchun dasturiy taʼminot Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilanadi.
84-modda . Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish natijalari
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash natijalari besh balli tizim boʻyicha baholanadi.
Agar shaxs malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashdan oʻtkazish yakunlariga koʻra uch va undan yuqori ball olsa, unga uch kunlik muddatda malaka pasporti, agar uchdan past ball olsa, malaka, bilim va koʻnikmalar baholashdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida xulosa beriladi.
Malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash natijalari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.
Malakani baholash markazi tomonidan ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonni oʻtkazish yakunlariga koʻra qabul qilingan qarorlardan norozi boʻlgan shaxslar imtihondan oʻtish natijalari toʻgʻrisida oʻzlari xabardor qilingan sanadan eʼtiboran oʻn kalendar kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga yozma ravishda shikoyat berishga haqli.
Ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonni oʻtkazish natijalari va malaka pasportlarini berish bilan bogʻliq shikoyatlarni koʻrib chiqish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilanadi.
Berilgan malaka pasportlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestriga kiritiladi.
85-modda . Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestri
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestri Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan yuritiladi.
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslar milliy reyestrining elektron platformasini, shuningdek malakani baholash markazlari faoliyatining dasturiy taʼminotini ishlab chiqish va taʼminlab borish Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestrida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
tartib raqami;
identifikatsiya raqami (avtomatik ravishda hosil boʻladigan noyob raqam);
talabgorning (kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxsning) familiyasi, ismi, otasining ismi;
talabgorning (kasbiy malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholashdan oʻtishni xohlovchi shaxsning) pasportiga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiga oid maʼlumotlar;
malaka, bilim va koʻnikmalar baholashdan oʻtkazilgan kasb (mutaxassislik) (yoki tegishli chet tili);
malaka, bilim va koʻnikmalar baholashdan oʻtkazilgan kasb (mutaxassislik) kodi (bundan chet tilini bilishga doir imtihon topshirilgan hollar mustasno);
tegishli kasb (mutaxassislik) boʻyicha malaka, bilim va koʻnikmalarni yoki chet tilini baholash;
chet davlat qonunchiligining bazaviy asoslarini bilish darajasini baholash;
chet davlatning tayanch madaniy-etnik asoslarini bilish darajasini baholash — mavjud boʻlgan taqdirda;
malakani baholash markazining nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);
telefon (faks) raqami;
rahbarning familiyasi, ismi, otasining ismi;
ishchilarga malaka razryadi va mutaxassislarga malaka toifasi berish boʻyicha imtihonni topshirish sanasi va vaqti;
berilgan malaka pasportlari toʻgʻrisida axborot;
akkreditatsiya qilingan sana va akkreditatsiya raqami.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestriga joylashtirish uchun talab qilinayotgan axborot turlarini toʻldirishi mumkin.
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestridagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi hamda tanishish uchun ochiq boʻladi.
Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestri kasblar (mutaxassisliklar), chet tillarining turlari va boshqa belgilar boʻyicha ajratilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilangan tartibda malakani baholash markazlari ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan maʼlumotlarni Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestriga elektron raqamli imzoni qoʻllagan holda, himoyalangan tarzda foydalanish yoʻli bilan mustaqil ravishda kiritadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi malakani baholash markazlari tomonidan malakasi, bilimi va koʻnikmalari baholashdan oʻtkazilgan shaxslarning malakasi, bilimi va koʻnikmalarini baholash sifatini tekshirish, shu jumladan uchinchi tarafni jalb etgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan tekshirish hamda tekshiruv yakunlariga koʻra malaka pasporti olgan shaxslarning Tasdiqlangan malakaga ega boʻlgan shaxslarning milliy reyestrida boʻlishi toʻgʻrisida qaror qabul qilish huquqiga ega.
86-modda . Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registri
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registri yuritiladi.
Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registri axborot-maʼlumotnoma xususiyatiga ega boʻlgan, vaqti-vaqti bilan yangilab turiladigan maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan avtomatlashtirilgan tizimdir va u malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslarning davlat tomonidan hisobga olinishini taʼminlaydi.
Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registrini yuritish uchun bevosita akkreditatsiya qilingan tashkilotdan kelib tushadigan maʼlumotlardan, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining, shuningdek zarur hollarda, soliq organlarining, davlat mulkini boshqarish organlarining hamda boshqa davlat organlarining maʼlumotlaridan foydalaniladi.
Akkreditatsiya qilingan malakani baholash markazlarining registridagi axborotdan hamma foydalanishi mumkin hamda u Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.
87-modda . Malakani baholashdan oʻtkazish sifatiga va belgilangan talablariga rioya etilishi ustidan nazorat qilish
Mehnat organlari malakani baholash markazlari tomonidan ushbu Qonun talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Malakani baholash markazlari mehnat organlariga Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan belgilangan shakllar boʻyicha oʻz faoliyati toʻgʻrisida har oyda hisobot taqdim etadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi malaka, bilim va koʻnikmalarni baholashga doir talablarga hamda shartlarga malakani baholash markazlari tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishda oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega boʻladi:
malaka, bilim va koʻnikmalarni baholash sifati boʻyicha talablarga rioya etilishiga doir tekshiruvlar oʻtkazish;
tekshiruvlar oʻtkazish jarayonida yuzaga keladigan masalalar yuzasidan, shuningdek fuqarolar tomonidan kelib tushgan shikoyatlar toʻgʻrisida zarur axborotni soʻrash va olish;
tekshiruvlar natijalari asosida, yoʻl qoʻyilgan aniq qoidabuzarliklarni koʻrsatgan holda, dalolatnomalar (maʼlumotnomalar) tuzish;
aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida malakani baholash markazlari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar chiqarish, bunday qoidabuzarliklarni bartaraf etish uchun yetarli boʻlgan muddatlarni belgilash;
qonunchilikning aniqlangan buzilishlari boʻyicha qarorlar chiqarish va sudga murojaat qilish.
Belgilangan talablar va shartlar malakani baholash markazi tomonidan buzilganligi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatmasi ular tomonidan bajarilmaganligi faktlari aniqlangan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi malakani baholash markazining akkreditatsiyasi amal qilishini toʻxtatib turish yoki tugatish yoxud uning akkreditatsiyasini bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.
Malakani baholash markazlarining faoliyati akkreditatsiyaning amal qilishi toʻxtatib turilgan davrda amalga oshirilgan, shuningdek akkreditatsiya qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlangan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan yoki sudning qaroriga koʻra malakani baholash markazlarining akkreditatsiyasi bekor qilinishi mumkin.
88-modda . Milliy va tarmoqqa oid malaka doiralari
Milliy malaka doirasi sakkizta malaka darajasini oʻz ichiga oladi va har bir malaka darajasi uchun kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun talab etiladigan koʻrsatkichlar tavsiflari — bilim, mahorat va koʻnikmalar, shaxsiy hamda kasbiy bilimlar, shuningdek malakaga erishish yoʻllari aniqlanadi.
Milliy malaka doirasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
Milliy malaka doirasi asosida respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, ish beruvchilar birlashmalari bilan birgalikda tegishli malaka darajalarining oʻziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi tarmoqqa oid malaka doiralarini ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi.
89-modda . Kasbiy standartlar va ularning loyihalarini ishlab chiqish tartibi
Kasbiy standartlar kadrlar malakasini, ularning bilim va koʻnikmalarini baholash, ularni attestatsiyadan oʻtkazish, tayyorlash va qayta tayyorlash uchun asos sifatida ishlab chiqiladi.
Kasbiy standartlar loyihalari:
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik boshqaruvi organlari, ilmiy tashkilotlar tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan reja-jadvalga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tanlagan tashkilotlar tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan buyurtmasiga muvofiq;
tashabbus tartibida — ish beruvchilarning birlashmalari, kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari, kasbiy assotsiatsiyalar, ilmiy tashkilotlar va boshqa manfaatdor tashkilotlar tomonidan ishlab chiqiladi.
Kasbiy standartlar mazmuni va uni rasmiylashtirishga doir talablar Respublika kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
Kasbiy standartlarning ishlab chiqilishini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
90-modda . Kasbiy standart loyihasini koʻrib chiqish
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi:
kasbiy standart loyihasini avval belgilangan tartibda tasdiqlangan va roʻyxatdan oʻtkazilgan xuddi shunday kasbiy standart mavjudligi (mavjud emasligi) yuzasidan tekshiradi;
kasbiy standart loyihasini oʻz rasmiy veb-saytiga jamoatchilik muhokamasi uchun joylashtiradi;
kasbiy standart loyihasining ekspertizasini amalga oshiradi, shu jumladan shartnoma asosida ekspertlarni jalb etgan holda amalga oshiradi;
ijobiy xulosa mavjud boʻlgan taqdirda, kasbiy standart loyihasini ekspert xulosasi bilan birga Respublika kengashiga koʻrib chiqish uchun yuboradi;
kasbiy standart tasdiqlanganidan soʻng uni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiradi;
kasbiy standart davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan soʻng tegishli axborotni ishlab chiquvchiga uch ish kuni davomida yuboradi.
Kasbiy standart loyihasini har qanday bosqichda koʻrib chiqish chogʻida bartaraf etiladigan kamchiliklar va fikr-mulohazalar aniqlangan taqdirda, oʻn kalendar kun ichida ishlab chiquvchiga loyihani maromiga yetkazish uchun fikr-mulohazalar va tavsiyalar yuboriladi.
Kasbiy standartning maromiga yetkazilgan loyihasi ishlab chiquvchi tomonidan qayta kiritiladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan yangidan kiritilgan loyiha sifatida koʻrib chiqiladi.
Kasbiy standart Respublika kengashining xulosasi asosida tasdiqlanadi.
91-modda . Kasbiy standartni qayta koʻrib chiqish
Kasbiy standartlarni qayta koʻrib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan besh yilda kamida bir marta amalga oshiriladi.
Quyidagilar kasbiy standartni majburiy ravishda qayta koʻrib chiqish va almashtirish uchun asos boʻladi:
xodimning mehnat vazifalari, bilim va malakalari oʻzgarishiga sabab boʻlgan ishlab chiqarish hamda mehnatni tashkil etishdagi muhim oʻzgarishlar, yangi texnologiyalar va tashkiliy-texnik tadbirlarning joriy etilishi;
mehnat sharoitlariga doir notoʻgʻri belgilangan talablarning aniqlanishi;
ish beruvchilar va xodimlarning kasbiy standartni qayta koʻrib chiqish yoki almashtirish yuzasidan asoslantirilgan takliflar bilan murojaat etishi.
Kasbiy standartni qayta koʻrib chiqish (almashtirish) boʻyicha ishlarni bajarishga iqtisodiyotning tegishli tarmoqlari mutaxassislari jalb etiladi.
92-modda . Kasbiy standartlarning milliy registri
Kasbiy standartlarning milliy registri Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan yuritiladi.
Kasbiy standartlar milliy registrining elektron platformasini, shuningdek malakani baholash markazlari faoliyatining dasturiy taʼminotini ishlab chiqish va taʼminlab borish Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Kasbiy standartlarning milliy registrini yuritish iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha kasbiy standartlarni tasniflash asosida amalga oshiriladi.
15-bob. Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosati amalga oshirilishini moliyalashtirish
93-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi yuridik shaxs tashkil etilmagan holda respublika va mahalliy darajalarda tuziladigan davlat maqsadli jamgʻarmasidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlari uning mustaqil balansida aks ettiriladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Gʻaznachiligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boʻyicha gʻaznachilik boshqarmalari tomonidan ochiladigan gʻazna hisobvaraqlarida jamlanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat:
ijtimoiy soliqdan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladigan ajratmalar;
Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan har yili ajratiladigan mablagʻlar;
qonunchilikda nazarda tutilgan talablarni buzganlik uchun mehnat boʻyicha davlat huquqiy inspektorlari va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha davlat texnik inspektorlari, shuningdek mehnat sharoitlari davlat ekspertizasining mansabdor shaxslari tomonidan belgilangan tartibda qoʻllaniladigan maʼmuriy jazolar summalari;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining hududiy boʻlinmalariga biriktirilgan binolar, inshootlar hamda xonalarni realizatsiya qilishdan kelib tushadigan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan toʻliq hajmda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasiga oʻtkaziladigan mablagʻlar, bundan baholash va realizatsiya qilishga doir haqiqiy xarajatlar mustasno;
barcha soliqlar va yigʻimlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga hamda davlat maqsadli jamgʻarmalariga taʼsischi tomonidan belgilanadigan miqdorda toʻlanganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tasarrufidagi tashkilotlarda qoladigan sof foydaning bir qismi;
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining boʻsh turgan mablagʻlarini tijorat banklariga joylashtirishdan va boshqa moliyaviy vositalardan tushadigan daromadlar;
jismoniy va yuridik shaxslarning xayriya mablagʻlari;
qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasini moliyalashtirish uchun yoʻnaltiriladigan budjet ajratmalarining hajmlari har yili aniqlanadi va “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tasdiqlanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining daromadlari soliq solish obyekti boʻlmaydi va moliya yili davomida qayta koʻrib chiqilishi mumkin emas.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining gʻazna hisobvaraqlaridagi boʻsh turgan mablagʻlar yil boshida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining defitsitini qoplash uchun yoʻnaltirilishi mumkin emas.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, hududiy mehnat organlari Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining mablagʻlarini tasarruf etuvchilardir.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasining ijro etuvchi organi vazifalarini amalga oshiruvchi masʼul boʻlinmani belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, hududiy hamda mahalliy mehnat organlari Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanilishi uchun javobgar boʻladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda boshqa vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi.
94-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanish yoʻnalishlari
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlaridan quyidagilar uchun foydalaniladi:
ishsizlik nafaqalarini, ishsiz shaxslar mehnat organlarining taklifiga binoan ishlash uchun boshqa joyga ixtiyoriy ravishda koʻchib ketishi munosabati bilan kompensatsiyalar toʻlash, ishsiz shaxslarga moddiy yordam koʻrsatish;
ish qidirayotgan shaxslar va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishni moliyalashtirish, shu jumladan grantlar va stipendiyalar ajratish;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida amalga oshiriladigan bir martalik toʻlovlar uchun;
ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga muddatidan ilgari pensiyalar tayinlanishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining xarajatlari oʻrnini qoplash;
kasbga oʻqitish markazlariga (keyinchalik xizmatlari uchun haq toʻlagan holda) kasbga oʻqitishga doir davlat buyurtmasini moliyalashtirish;
mehnat organlari va tasarrufidagi tashkilotlar, vaqtincha bir martalik ish bilan taʼminlash markazlari, kasbga oʻqitish markazlari, malakani baholash markazlari uchun binolar va xonalarni qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash, saqlab turish, qayta ixtisoslashtirish, moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, shuningdek sotib olish;
kovorking-markazlarining, ishsiz shaxslarning bandligini qoʻllab-quvvatlash “Mahalla guzari” mahalla markazlarining tashkil etilishi va saqlanishini moliyalashtirish;
nogironligi boʻlgan shaxslar va boshqa aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalariga mansub shaxslarning mehnatidan foydalanish uchun ixtisoslashtirilgan ish oʻrinlarini tashkil etishga doir tadbirlarni qisman moliyalashtirish;
bandlik, mehnatni muhofaza qilish, mehnat munosabatlarini tartibga solish, mehnatni normalash hamda unga haq toʻlash masalalari boʻyicha normativ-uslubiy va yoʻl-yoʻriq koʻrsatuvchi materiallar ishlab chiqilishini moliyalashtirish;
aholining ayrim guruhlari oʻrtasida bandlik, mehnatni muhofaza qilish va mehnat migratsiyasi masalalari boʻyicha respublika hamda hududiy darajalarda sotsiologik tekshiruvlar, soʻrovnomalar oʻtkazish;
band boʻlmagan aholiga ishga joylashish boʻyicha yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplash;
mehnat bozoridagi vaziyat keskin boʻlgan tumanlar va shaharlarda aholi bandligiga koʻmaklashish hududiy dasturlari ishlab chiqilishini moliyalashtirish;
ishga joylashtirish, aholi bandligini taʼminlash va mehnatni muhofaza qilish, boʻsh (vakant) ish oʻrinlarini hamda band boʻlmagan aholini hisobga olish sohasida axborot-kommunikatsiya tizimlari va texnologiyalarini yaratish, rivojlantirish hamda texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash;
mehnat organlarining, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi markaziy devonining moddiy-texnika bazasini rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish;
aholi bandligi sohasidagi xalqaro hamkorlikni, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga ishga yuborilgan fuqarolarni ishga joylashtirish va ularning ijtimoiy himoya qilinishini taʼminlash masalalariga doir xalqaro loyihalar hamda shartnomalarni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarni moliyalashtirish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish bilan bogʻliq xarajatlarni toʻlash uchun tijorat banklarida ochiladigan kredit liniyalari boʻyicha mehnat migrantlariga mikroqarzlar berish;
mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan kasblar boʻyicha kasbiy standartlar va malaka talablari ishlab chiqilishini moliyalashtirish;
keyinchalik yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini nazarda tutuvchi loyihalarni amalga oshirishga banklar tomonidan kreditlar ajratilishi uchun tijorat banklarida ochiladigan kredit liniyalari boʻyicha resurslarni joylashtirish;
aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan shaxslarni ishga belgilangan zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlarining eng kam sonidan ortiq miqdorda qabul qilgan tashkilotlarga bir yoʻla beriladigan subsidiyalar berish;
mahalliy mehnat organlarining yoʻllanmasi boʻyicha ishga qabul qilingan aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan xodimlarni kasbga oʻqitish va ularning malakasini oshirishga doir xarajatlarni moliyalashtirish uchun ish beruvchilarga bir yoʻla beriladigan subsidiyalar berish;
qonunchilikka muvofiq aholi bandligiga koʻmaklashish maqsadida boshqa turdagi subsidiyalar berish;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish uchun grantlar ajratish;
ish qidirayotgan shaxslarni va ishsiz shaxslarni, ayniqsa kam taʼminlangan oilalardan boʻlgan xotin-qizlarni kasbga qayta oʻqitishga doir xarajatlarni moliyalashtirish uchun kasb-hunar taʼlimi muassasalariga grantlar ajratish;
kasbga oʻqitish markazlarida, kollejlarda va oliy taʼlim muassasalarida fermer xoʻjaliklari rahbarlari hamda xodimlarini, dehqon xoʻjaliklari rahbarlari va aʼzolarini, tomorqa yer uchastkalari egalarini agrotexnologiyalar, bogʻdorchilik, sabzavotchilik, chorvachilik, parrandachilik, baliqchilik va asalarichilik sohasida kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish uchun grantlar ajratish;
mehnat bozoridagi vaziyat keskin boʻlgan hududlarda ish oʻrinlari tashkil etuvchi tadbirkorlik subyektlarining ustav fondini shakllantirish (koʻpi bilan ellik foiz);
ish oʻrinlarini tashkil etish uchun davlat buyurtmasini olgan tashkilotlarga va ish oʻrinlari tashkil etish uchun tadbirkorlik subyektlariga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki qayta moliyalashtirish stavkasining ellik foizidan koʻp boʻlmagan stavka boʻyicha ssudalar berish;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan boshqa tadbirlar.
95-modda . Yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini ragʻbatlantirish hududiy jamgʻarmalari
Yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini ragʻbatlantirish hududiy jamgʻarmalari (bundan buyon matnda hududiy jamgʻarma deb yuritiladi) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzurida davlat muassasalari shaklida tashkil etiladi.
Quyidagilar hududiy jamgʻarmalarning mablagʻlarini shakllantirish manbalaridir:
Qoraqalpogʻiston Respublikasi respublika budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlari daromadlarining prognoz parametrlarini oshirib bajarishdan qirq foizgacha boʻlgan miqdordagi har choraklik tushumlar;
mahalliy, xorijiy va xalqaro tashkilotlarning grantlari hamda begʻaraz yordami;
jismoniy va yuridik shaxslar, Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari hamda norezidentlari boʻlgan xayriya qiluvchilarning belgilangan tartibda taqdim etiladigan mablagʻlari;
qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.
Hududiy jamgʻarmalar mablagʻlaridan foydalanish ustidan nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining va boshqa vakolatli organlarning zimmasiga yuklatiladi.
96-modda . Hududiy jamgʻarmalar mablagʻlaridan foydalanish yoʻnalishlari
Hududiy jamgʻarmalar mablagʻlaridan quyidagilar uchun foydalaniladi:
tadbirkorlik subyektlarining barqaror ish oʻrinlari tashkil etilishini, ayniqsa qishloq joylarda tashkil etilishini nazarda tutuvchi loyihalarini keyinchalik kreditlar bilan qoʻllab-quvvatlash uchun tijorat banklarida kredit liniyalarini ochish;
ishchi kuchi koʻp boʻlgan tumanlar va shaharlarda davlat-xususiy sheriklik shartlariga asosan koʻproq aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini nazarda tutuvchi tashkilotlarni hududiy jamgʻarmalarning tuzilgan tashkilotlardagi ulushini keyinchalik xususiy sheriklarga realizatsiya qilish sharti bilan tashkil etish;
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarorlariga koʻra ish oʻrinlarini tashkil etishga hamda aholi bandligiga koʻmaklashishga qaratilgan boshqa tadbirlarni amalga oshirish.
Hududiy jamgʻarmalar mablagʻlarining kamida ellik foizi asosan tumanlar va shaharlarda yangi ish oʻrinlari tashkil etilishini nazarda tutuvchi kichik hamda mini-loyihalarni amalga oshirishga tijorat banklari tomonidan keyinchalik mikrokreditlar ajratish uchun mazkur banklarda kredit liniyalarini ochishga yoʻnaltiriladi.
Mikrokreditlar kichik tadbirkorlik subyektlariga, fermer va dehqon xoʻjaliklariga, oilaviy tadbirkorlik subyektlariga quyidagilar uchun ajratiladi:
tomorqa va dehqon xoʻjaliklarida ishlab chiqarishni rivojlantirish maqsadida issiqxonalar tashkil etish, urugʻliklar, koʻchatlar, chorva mollari hamda parrandalar, qishloq xoʻjaligi ashyo-anjomlari va uskunalari, sugʻorish qurilmalari (nasoslar, artezian quduqlar va boshqalarni) sotib olish;
qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, saqlash hamda qadoqlash, qurilish materiallari, oziq-ovqat va nooziq-ovqat isteʼmol tovarlari ishlab chiqarish uchun zamonaviy mini-uskunalar hamda xom ashyo sotib olish;
xizmatlar koʻrsatish sohasidagi, ayniqsa maishiy, taʼmirlash, taʼlim, tibbiyot, axborot-kommunikatsiya xizmatlari koʻrsatish hamda xizmatlarning talab yuqori boʻlgan boshqa turlari sohasidagi tashkilotlarni tashkil etish va jihozlash;
qishloq tumanlarida, ayniqsa xotin-qizlar oʻrtasida kasanachilikni rivojlantirish;
tumanlar va shaharlarning ishlab chiqarishga oid ixtisoslashuvini, mavjud mineral-xom ashyo, yer, qishloq xoʻjaligi resurslarini va boshqa resurslarni hisobga olgan holda boshqa yoʻnalishlarni rivojlantirish.
97-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi (bundan buyon matnda Jamoat ishlari jamgʻarmasi deb yuritiladi) yuridik shaxs huquqi asosida tuzilgan.
Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlari quyidagi manbalar hisobidan shakllantiriladi:
haq toʻlanadigan jamoat ishlarini tashkil etish boʻyicha xarajatlarni moliyalashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan Jamoat ishlari jamgʻarmasiga ajratiladigan mablagʻlar;
xalqaro moliya institutlari grantlari, jismoniy va yuridik shaxslarning, xayriya jamgʻarmalarining ixtiyoriy xayriyalari, boshqa xorijiy donorlarning mablagʻlari;
asosiy vositalar, mini-uskunalar va ashyo-anjomlar ijarasidan olinadigan daromadlar;
Jamoat ishlari jamgʻarmasining vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar;
qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan jamoat ishlarini moliyalashtirishga yoʻnaltiriladigan budjet ajratmalarining hajmlari har yili aniqlanadi va “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tasdiqlanadi.
Jamoat ishlari jamgʻarmasi daromadlari soliq solish obyekti boʻlmaydi va moliya yili davomida qayta koʻrib chiqilishi mumkin emas.
Vasiylik kengashi Jamoat ishlari jamgʻarmasining yuqori boshqaruv organidir.
Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlarini boshqarish Ijro etuvchi direksiya tomonidan amalga oshiriladi.
Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlarining shakllanishi va kelib tushishini prognoz qilish boʻyicha hisobni yuritish hamda hisobotni tuzish qonunchilikda belgilangan tartibda Ijro etuvchi direksiya tomonidan amalga oshiriladi.
Vasiylik kengashining tarkibi, shuningdek Ijro etuvchi direksiyaning tuzilmasi va xodimlari soni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
Jamoat ishlari jamgʻarmasining mablagʻlaridan foydalanilishi ustidan nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining, Iqtisodiyot va moliya vazirligining hamda boshqa vakolatli organlarning zimmasiga yuklatiladi.
98-modda . Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanishning asosiy yoʻnalishlari
Jamoat ishlari jamgʻarmasi mablagʻlaridan quyidagilarni moliyalashtirish uchun foydalaniladi:
haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlashni;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarida foydalanish, shu jumladan ularni jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarga, bir martalik, vaqtincha yoki mavsumiy ishlar bilan shugʻullanuvchi shaxslarga ijara shartlari asosida berish orqali foydalanish uchun moʻljallangan asosiy vositalar, mini-uskunalar va ashyo-anjomlarni olishni, shuningdek aholi bandligini taʼminlashni, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida taʼminlashni nazarda tutuvchi boshqa tadbirlarni amalga oshirishni;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarini bajarish uchun maxsus kiyim-bosh va xavfsizlik texnikasi vositalari olishni;
qishloq, kommunal xoʻjaligi, yoʻl-transport sohasidagi va aholi bandligiga koʻmaklashishga doir chora-tadbirlarni ragʻbatlantirishga qaratilgan boshqa tarmoqlardagi infratuzilmani yaratish boʻyicha ishlarni amalga oshirish uchun subsidiyalar va grantlarni;
Jamoat ishlari jamgʻarmasini saqlashni, shu jumladan xodimlar mehnatiga haq toʻlashni, binolarni, aloqa hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositalarini saqlashni, xoʻjalik xarajatlarini va boshqa xarajatlarni;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirish, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida amalga oshirish boʻyicha tashkilotlarni belgilangan tartibda tashkil etishni, shuningdek ustav fondida ishtirok etish orqali ularning faoliyatiga koʻmaklashishni;
haq toʻlanadigan jamoat ishlarini amalga oshirish masalalariga doir axborot materiallarini tayyorlash va eʼlon qilishni, koʻrgazmali axborot tayyorlashni, materiallarni ommaviy axborot vositalarida joylashtirishni;
Mehnat organlari xodimlarining mehnatini ragʻbatlantirish va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash jamgʻarmasiga mablagʻlarni tijorat banklariga joylashtirishdan olinadigan daromadlarning ellik foizi hajmida ajratmalar qilishni.
Jamoat ishlari jamgʻarmasining xodimlariga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi xodimlari uchun nazarda tutilgan mehnatga haq toʻlash va moddiy ragʻbatlantirishning barcha shartlari tatbiq etiladi.
Jamoat ishlari jamgʻarmasining joriy yilda foydalanilmagan mablagʻlarining qoldiqlari keyingi moliya yiliga oʻtkaziladi va keyingi yil uchun mablagʻlar ajratilayotganda hisobga olinadi.
99-modda. Migratsiya jamgʻarmasi
Migratsiya jamgʻarmasi yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan holda tashkil etiladi.
Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan Migratsiya jamgʻarmasiga ajratiladigan mablagʻlar;
chet el fuqarolariga Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan tasdiqnomalar berganlik uchun yigʻimlarning bir qismi;
Migratsiya jamgʻarmasining vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini tijorat banklari depozitlariga joylashtirishdan olinadigan daromadlar;
xalqaro moliya institutlarining imtiyozli kreditlari, homiylik yordami, grant mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.
Migratsiya jamgʻarmasiga mablagʻlar toʻliq hamda oʻz vaqtida tushishini taʼminlash ustidan nazorat qilish, shuningdek mablagʻlarning shakllanishi va kelib tushishini prognoz qilish boʻyicha hisobni yuritish hamda hisobot tuzish Migratsiya agentligi tomonidan amalga oshiriladi.
Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan maqsadli foydalanish uchun javobgarlik Migratsiya agentligining zimmasiga yuklatiladi.
100-modda. Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanishning asosiy yoʻnalishlari
Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan quyidagilar uchun foydalaniladi:
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish davrida zoʻravonlikka, majburiy mehnatga va tahqirlanishga duchor boʻlgan, mehnatga oid va boshqa huquqlari buzilgan, murakkab moliyaviy ahvolga tushib qolgan hamda shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarsiz, yashash uchun mablagʻlarsiz qolgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilish, shuningdek ularga moddiy yordam koʻrsatish;
mehnat migratsiyasida boʻlgan davrda jarohat olgan, baxtsiz hodisaga uchragan, ogʻir kasallikka chalingan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga tibbiy yordam koʻrsatish, basharti ushbu xizmatlar qiymatini ularning oʻz mablagʻlari yoki tibbiy sugʻurta hisobidan toʻlash imkoni boʻlmagan taqdirda;
mehnat migratsiyasida boʻlgan davrda vafot etgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining jasadlarini, shuningdek xorijda mehnat faoliyatini amalga oshirish davrida mayib boʻlgan yoki ogʻir tan jarohati olgan fuqarolarni olib kelish;
avval uyushgan holda tanlash doirasida Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga ishga yuborilgan va borgan mamlakatning qonunchiligini buzganligi uchun chiqarib yuborilgan (deportatsiya qilingan) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini qaytarish, toʻlangan mablagʻlar oʻrnini keyinchalik mazkur shaxslar hisobidan qoplash, shuningdek chet ellik ish beruvchilar tomonidan ishga joylashtirish boʻyicha kelishilgan sharoitlar bilan taʼminlanmagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini qaytarish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirgan davrda fuqarolarning hayotini, sogʻligʻini va boshqa tavakkalchiliklarini sugʻurtalash boʻyicha sugʻurta mukofotining oʻrnini qoplash uchun sugʻurta kompaniyalariga subsidiyalar berish;
fuqarolarni (yoshlarni) chet tillarga oʻqitish va xorijiy davlatlarda ishlashga maqsadli tayyorlash markazi, uning filiallari hamda ketish oldidan moslashtirish markazlari faoliyatini tashkil etish va faoliyat yuritishini taʼminlash, shuningdek malakali chet el pedagog kadrlarini mahalliy taʼlim tashkilotlariga jalb etish bilan bogʻliq xarajatlarni moliyalashtirish;
mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun xorijga ketayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini kasb-hunarga tayyorlash va chet tillarga oʻqitish, shuningdek ularning malakasini baholash;
“Xorijda ish” mehnat migratsiyasi elektron dasturiy majmuasida roʻyxatdan oʻtgan va uyushgan holda tanlash doirasida mehnat migratsiyasiga ketayotgan fuqarolarga xorijiy tillar va (yoki) kasb boʻyicha muvaffaqiyatli topshirilgan malaka imtihoni xarajatlarini toʻlab berish, shuningdek xorijga ketishga yoʻl chiptasini xarid qilish uchun kompensatsiya toʻlash;
rivojlangan davlatlarga uyushgan holda tanlash doirasida mehnat migratsiyasiga ketayotgan fuqarolarga “ishchi viza”ni rasmiylashtirish xarajatlarining oʻrnini qoplash;
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini xorijda uyushgan holda ishga joylashtirishni kengaytirish, noqonuniy mehnat migratsiyasining oldini olish masalalariga doir axborot-maʼrifiy tadbirlar oʻtkazish;
Migratsiya agentligining chet eldagi vakolatxonalarini tashkil etish, jihozlash va saqlab turish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining ish bilan taʼminlanganlik holatini ular ishga joylashgan joylarga borgan holda monitoring qilib borish;
Migratsiya agentligi xodimlarini xorijiy davlatlarga uzoq muddatli xizmat safarlariga yuborish va uning xorijiy davlatlardagi vakillari sifatida jalb etilgan shaxslar faoliyatini moliyalashtirish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolarga yordam koʻrsatish uchun tunu kun ishlaydigan telefon orqali qoʻngʻiroqlarni qabul qilish markazi faoliyatini texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini moliyalashtirish;
mehnat migrantlari uchun vaqtincha boʻlib turgan mamlakatlari va u yerdagi boʻsh ish oʻrinlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni joylashtirish, vatandoshlar bilan onlayn muloqot qilish hamda pul oʻtkazmalarini amalga oshirish, qiyin hayotiy vaziyatga tushib qolgan fuqarolarga yordam koʻrsatuvchi tashkilotlar bilan bogʻlanish imkonini beruvchi mobil ilova yaratish va uni kelgusida texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini moliyalashtirish;
Oʻzbekiston hududidan tashqariga chiquvchi va mamlakatimiz hududiga kirib keluvchi shaxslarning aniq hisobini yuritish imkonini beruvchi Yagona idoralararo elektron maʼlumotlar bazasini yaratish hamda uni kelgusida texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini moliyalashtirish;
uyushgan holda vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun xorijga chiqib ketayotgan fuqarolarga oʻn million soʻmgacha mikrokreditlar ajratish bilan bogʻliq xarajatlarni moliyalashtirish;
ingliz, koreys, nemis va yapon tillari boʻyicha kamida B1 yoki unga tenglashtirilgan darajadagi xalqaro sertifikat olgan bitiruvchilar soni eng koʻp boʻlgan kasbiy taʼlim tashkilotlarining va kasbiy koʻnikmalar markazlarining ellik nafar chet tili fani oʻqituvchisiga ellik million soʻmdan subsidiya berish;
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa xarajatlarni moliyalashtirish.
Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanishning har bir yoʻnalishiga doir xarajatlarning limitlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
16-bob. Oʻzbekiston Respublikasidan tashqaridagi mehnat faoliyati
101-modda . Fuqarolarning Oʻzbekiston Respublikasidan tashqaridagi mehnat faoliyatiga doir huquqlari
Fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida mehnat faoliyati bilan shugʻullanish, mustaqil tarzda ish qidirish va ishga joylashish huquqiga ega.
102-modda . Migratsiya agentligi tomonidan fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish sohasida koʻrsatiladigan xizmatlar
Migratsiya agentligi fuqarolarga Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish uchun quyidagi xizmatlarni koʻrsatishga doir faoliyatni amalga oshiradi:
vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarga temir yoʻl chiptalarini, aviachiptalarni sotib olishda va boshqa transport-logistika masalalarini hal etishda koʻmaklashish;
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashish uchun zarur hujjatlar toʻplamini rasmiylashtirishda koʻmaklashish, shu jumladan vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarni ketishdan oldin moslashtirish, kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, ularga chet tillarni, ishlab chiqarishlardagi xavfsizlik texnikasi va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini oʻrgatish;
jismoniy va yuridik shaxslarning talabnomalariga koʻra Migratsiya agentligi vakolatxonalarining ish jarayonida foydalanilmayotgan transport vositalarini jalb etish orqali transport xizmatlari koʻrsatish;
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini va chet ellik fuqarolarni mehmonxona sektorida joylashtirish yuzasidan shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatish.
103-modda . Yuridik shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarni ishga joylashtirish va ularning kasbiy bilimini tasdiqlash boʻyicha faoliyati
Qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxslar:
Migratsiya agentligi tomonidan beriladigan litsenziya asosida fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish;
vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarning kasbiy bilimini, shu jumladan kasbiy koʻnikmalarga ega boʻlish va chet tillarni bilish darajasini tasdiqlash boʻyicha faoliyatni Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan oʻtkaziladigan akkreditatsiya asosida amalga oshirishga haqlidir.
104-modda . Fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun uyushgan holda ishga qabul qilish
Fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun uyushgan holda ishga qabul qilish (bundan buyon matnda uyushgan holda ishga qabul qilish deb yuritiladi) chet ellik ish beruvchilarning va (yoki) ular vakolat bergan, chet ellik xodimlarni ishga joylashtirish sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi chet el tashkilotlarining talabnomalariga binoan fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida uyushgan holda ishga joylashtirishni taʼminlash maqsadida amalga oshiriladigan tadbirlar majmuidir.
Uyushgan holda ishga qabul qilish vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirishning Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida fuqarolar bandligining boshqa shakllariga nisbatan ustuvor shaklidir.
Uyushgan holda ishga qabul qilish Migratsiya agentligi, shuningdek fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirish uchun yuborish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish huquqiga doir litsenziyaga ega boʻlgan xususiy bandlik agentliklari (bundan buyon matnda yuboruvchi tashkilot deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi.
Yuboruvchi tashkilot fuqarolarni tanlashni amalga oshiradi hamda ularning oʻquv-tayyorgarlik, moslashtirish tadbirlaridan dastlabki tarzda oʻtkazilishini, shu jumladan:
chet ellik ish beruvchi bilan tuziladigan mehnat shartnomasi loyihasi, yashash va mehnat sharoitlari bilan tanishtirilishini;
fuqarolarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini;
chiqish vizasini olish uchun tegishli hujjatlar rasmiylashtirilishida koʻmaklashishni;
tegishli chet tilini, ishga joylashtiriladigan davlatning anʼanalari va qonunchilikni oʻrganish, xavfsizlik texnikasi, diniy ekstremizm va terrorizmni profilaktika qilish, tanosil kasalliklari va OIV-infeksiyasi tarqalishining oldini olish boʻyicha qisqa muddatli kurslar amalga oshirilishini;
fuqarolarning hayoti va sogʻligʻini sugʻurta qilish jarayoni tashkil etilishini taʼminlaydi.
Migratsiya agentligi tomonidan Xorijdagi ish beruvchilar reyestri yuritilib, u Migratsiya agentligining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.
Ijtimoiy va maishiy shart-sharoitlar, mehnatga haq toʻlash shartlari borasidagi kelishib olingan talablar chet ellik ish beruvchi tomonidan taʼminlanmagan, ish beruvchi mehnat migrantini ishga joylashtirishni rad etgan taqdirda, yuboruvchi tashkilot fuqarolarning ijtimoiy va maishiy sharoitlarini, mehnatga haq toʻlash shartlarini yaxshilash, uni boshqa chet ellik ish beruvchiga ishga joylashtirish yoki Oʻzbekiston Respublikasiga qaytarishni taʼminlash yuzasidan tegishli choralar koʻradi.
Fuqarolarning xususiy bandlik agentligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga qaytarilishi taʼminlanmagan taqdirda, Migratsiya agentligi fuqarolarning mazkur xususiy bandlik agentligining tijorat banklari depozitiga zaxiraga joylashtirilgan mablagʻlari hisobidan Oʻzbekiston Respublikasiga qaytarilishini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi.
105-modda . Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish
Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishga joylashtiriladigan davlatda himoya qilish:
Oʻzbekiston Respublikasining diplomatik vakolatxonalari;
Migratsiya agentligi;
yuboruvchi tashkilotlar;
nodavlat notijorat tashkilotlari;
boshqa tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi.
Davlat hokimiyati organlari oʻz vakolatlari doirasida hamda fuqarolarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun xorijiy mamlakatlarga yuborish masalalari boʻyicha xalqaro shartnomalarda nazarda tutilgan majburiyatlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirishi shart.
106-modda . Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirganidan soʻng qaytgan fuqarolarni ishga joylashtirishga koʻmaklashish
Mehnat organlari Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirganidan soʻng qaytgan fuqarolarni ular Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida olgan kasbiy malaka va bilimlarni hisobga olgan holda, ushbu Qonunning 25-moddasida nazarda tutilgan xizmatlarni ularga koʻrsatish orqali ishga joylashtirishga koʻmaklashadi.
17-bob. Chet ellik fuqarolarning Oʻzbekiston Respublikasidagi mehnat faoliyati
107-modda . Oʻzbekiston Respublikasida xorijiy ishchi kuchini jalb etish va undan foydalanish
Mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasiga kirib kelayotgan chet ellik fuqaro ish beruvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma mavjud boʻlgan taqdirdagina Oʻzbekiston Respublikasi hududida yollanib ishlashi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan beriladi.
108-modda. Mehnat organlarining xorijiy ishchi kuchi jalb etilishini tartibga solish va qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan nazorat qilish boʻyicha vakolatlari
Mehnat organlari Oʻzbekiston Respublikasiga xorijiy ishchi kuchini jalb etish monitoringini tarmoqlar va hududlarning aniq ehtiyojlarini hisobga olgan holda amalga oshiradi.
Ushbu Qonun talablariga rioya etilishini nazorat qilish hamda tekshirish Davlat mehnat inspeksiyasi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.
Davlat mehnat inspeksiyasi hamda uning hududiy boʻlinmalari quyidagilarni:
ish beruvchilar tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar shartlariga, shuningdek mehnat, mehnatni muhofaza qilish, aholi bandligi, ish beruvchining fuqarolik majburiyatini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishini;
chet ellik fuqarolarning kasbiy-malakaviy mansubligi tekshiruvini oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalar va funksiyalarga muvofiq amalga oshiradi.
Mehnat organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi soliq qoʻmitasi bilan birgalikda har chorakda yuqori malakali va malakali mutaxassislarning daromadlaridan toʻlangan soliqlar summalarini tekshirish amalga oshiriladi.
Ish beruvchilar va (yoki) chet ellik fuqarolar tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalarning shartlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi buzilganligi aniqlangan taqdirda, aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida mehnat organlari tomonidan tegishli koʻrsatmalar yuboriladi.
Koʻrsatmalarda aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etishning ularni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan vaqtga mutanosib muddatlari koʻrsatilishi kerak.
Aniqlangan qoidabuzarliklar mehnat organlarining ish beruvchilarga va (yoki) chet ellik fuqarolarga berilgan koʻrsatmalarida koʻrsatilgan muddatlarda bartaraf etilmagan hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalarning amal qilishi tugatiladi.
109-modda . Yuqori malakali va (yoki) malakali mutaxassislarni Oʻzbekiston Respublikasida ishga joylashtirishning alohida tartibi
Quyidagi chet ellik fuqarolar yuqori malakali mutaxassislar deb eʼtirof etiladi:
roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining buyrugʻi bilan tasdiqlanadigan, xalqaro miqyosda tan olingan tashkilotlar reytingida oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida birinchi 1 000 oʻrinni egallovchi oliy taʼlim muassasalarini bitirganlar;
talab qilingan mutaxassislik yoxud diplomidagi mutaxassislik boʻyicha kamida besh yillik ish tajribasiga ega boʻlganlar;
Oʻzbekiston Respublikasida mehnat faoliyatiga jalb etish shartlarida yiliga oltmish ming AQSH dollari ekvivalentidagi summadan kam boʻlmagan miqdorda ish haqi (mukofot puli) olishi nazarda tutilganlar.
Quyidagi chet ellik fuqarolar malakali mutaxassislar deb eʼtirof etiladi:
oliy maʼlumotga ega boʻlganlar;
talab qilingan mutaxassislik yoxud diplomidagi mutaxassislik boʻyicha kamida besh yillik ish tajribasiga ega boʻlganlar;
Oʻzbekiston Respublikasida mehnat faoliyatiga jalb etish shartlarida yiliga oʻttiz ming AQSH dollari ekvivalentidagi summadan kam boʻlmagan miqdorda ish haqi (mukofot puli) olishi nazarda tutilganlar.
110-modda . Oʻzbekiston Respublikasida xorijiy ishchi kuchini jalb etish va undan foydalanish tartibi oʻziga nisbatan tatbiq etilmaydigan chet ellik fuqarolar
Oʻzbekiston Respublikasida xorijiy ishchi kuchini jalb etish va undan foydalanish tartibi quyidagi chet ellik fuqarolarga nisbatan tatbiq etilmaydi:
Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida akkreditatsiya qilingan chet davlatlar doimiy vakolatxonalarining, xalqaro hukumatlararo tashkilotlar va chet davlatlar hukumat tashkilotlari vakolatxonalarining xodimlariga, shuningdek diplomatik maqomga ega boʻlgan boshqa shaxslarga;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasi qarorlariga asosan lavozimga tayinlanadiganlarga;
Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasining iltimosnomalariga koʻra, turizm sohasidagi ishlarga uch oygacha muddatga jalb etiladigan mutaxassislarga;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat koʻrsatayotgan yoki tashkil etilayotgan xorijiy yoki qoʻshma korxonalar taʼsischilari boʻlgan, uch oygacha muddatga keladigan fuqarolarga;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomalariga muvofiq tashkil etilgan tashkilotlarda mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan ilm-fan va madaniyat arboblariga;
Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarining oʻquv dasturlari doirasida taʼtil vaqtida ishlab chiqarish amaliyotini oʻtayotgan talabalarga;
Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida akkreditatsiya qilingan ommaviy axborot vositalari vakillariga;
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan akkreditatsiya qilingan nodavlat notijorat tashkilotlarining, shuningdek xalqaro va chet el nodavlat (nohukumat) notijorat tashkilotlari vakolatxonalari hamda filiallarining xodimlariga;
Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi tomonidan akkreditatsiya qilingan chet el tijorat tashkilotlari vakolatxonalarining xodimlariga;
Prezident maktablariga, shuningdek oliy taʼlim muassasalariga ishlash uchun jalb etiladigan oʻqituvchilar va mutaxassislarga;
Oʻzbekiston Respublikasida yashash guvohnomasini olgan shaxslarga;
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida ishga joylashtirishning boshqacha tartibi belgilangan shaxslarga.
111-modda . Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalarni berish tartibi
Ish beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomani olish uchun davlat xizmatlari markazlariga shaxsan kelib murojaat qiladi. Ish beruvchi tasdiqnomani elektron shaklda olish uchun YIDXP yoki onlayn-maydonchada roʻyxatdan oʻtadi.
Arizani koʻrib chiqqanlik uchun bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida yigʻim undiriladi.
Arizani koʻrib chiqish uchun yigʻimlar summalari soliq solish obyekti boʻlmaydi.
Shaxsan kelib murojaat qilinganda, davlat xizmatlari markazlari ariza toʻldirilgan paytdan eʼtiboran bir soat ichida arizani Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga va tegishli hududiy mehnat organiga yuboradi.
YIDXP yoki onlayn-maydoncha orqali murojaat qilinganda ariza avtomatik tarzda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga va tegishli hududiy mehnat organiga yuboriladi.
Ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida hududiy mehnat organi:
chet ellik fuqarolarni jalb etishning maqsadga muvofiqligini ish beruvchi tomonidan koʻrsatilgan boʻsh (vakant) ish oʻrinlari uchun mahalliy ishchi kuchi mavjudligini hisobga olgan holda oʻrganadi;
YIDXP yoki onlayn-maydoncha orqali Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligiga chet ellik fuqarolarni jalb etishning maqsadga muvofiqligi yoki maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi xulosani elektron shaklda yuboradi.
Ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh ish kuni ichida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi:
jalb etilayotgan chet ellik fuqarolarning soni va mutaxassisliklari (lavozimlari) ish beruvchining ishchi kuchiga boʻlgan haqiqiy ehtiyojiga muvofiqligini oʻrganadi;
davlat xizmatlari markazlariga (shaxsan kelib murojaat qilinganda) yoki ish beruvchiga (elektron shaklda murojaat qilinganda) YIDXP yoki onlayn-maydoncha orqali qabul qilingan qaror toʻgʻrisidagi xabarnomani yuboradi, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish uchun yigʻim miqdorini koʻrsatgan holda yuboradi.
Ish beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish toʻgʻrisidagi xabarnoma kelib tushgandan keyin Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish uchun kuyidagi miqdorlardagi yigʻim toʻlovini besh ish kuni ichida amalga oshiradi:
yuqori malakali mutaxassislar, shuningdek Prezident maktablariga va oliy taʼlim tashkilotlariga ishlash uchun jalb etilayotgan oʻqituvchilar hamda mutaxassislar uchun — bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida;
malakali mutaxassislar uchun — bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravari miqdorida;
vatandoshlar uchun — bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravari miqdorida;
boshqa chet ellik fuqarolar uchun — bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz baravari miqdorida.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlash axborot-kommunikatsiya tizimlari vositasida amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma rasmiylashtirilgan kunda uni Davlat xizmatlari markaziga (shaxsan kelib murojaat qilinganda) yoki ish beruvchiga (elektron shaklda murojaat qilinganda) YIDXP yoki onlayn-maydoncha orqali yuboradi. Davlat xizmatlari markazi tasdiqnoma kelib tushgandan keyin bir soat ichida Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma kelib tushgandan keyin bir soat ichida tasdiqnomani unga oʻz muhrini qoʻygan holda ish beruvchiga yuboradi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
arizada notoʻgʻri maʼlumotlar koʻrsatilganligi;
tegishli hududiy mehnat organining chet ellik fuqarolarni jalb etish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi xulosasi mavjudligi;
jalb etilayotgan chet ellik fuqarolar soni va mutaxassisliklarining (lavozimlarining) ish beruvchilarning ishchi kuchiga boʻlgan haqiqiy ehtiyojiga muvofiq emasligi;
jalb etilayotgan chet ellik fuqarolar belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar olmagan holda mehnat shartnomasi boʻyicha ishga qabul qilinganligi faktining mavjudligi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berishni boshqa sabablarga koʻra rad etish taqiqlanadi.
112-modda . Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishini tugatish
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishi quyidagi hollarda tugatiladi:
chet ellik fuqaro Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishini tugatish toʻgʻrisida ariza bilan murojaat qilganda;
chet ellik fuqaro bilan ish beruvchi oʻrtasidagi mehnat shartnomasi muddatidan oldin tugatilganda;
yuridik shaxs boʻlgan ish beruvchi tugatilganda — tugatilgan paytdan eʼtiboran yoki uning faoliyati qayta tashkil etish natijasida tugatilganda — qayta tashkil etilgan paytdan eʼtiboran, bundan yangi yuzaga kelgan yuridik shaxs davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanada qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxslarda ayni bir harakatni va (yoki) faoliyatni bajarish va (yoki) amalga oshirish uchun ruxsat berish xususiyatiga ega hujjat mavjud boʻlgan taqdirda, uning oʻzgartirilishi, shuningdek qoʻshib yuborilishi mustasno;
ish beruvchi jismoniy shaxs boʻlgan tadbirkorlik subyekti davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilishi tugatilganda;
ish beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs vafot etganda, uning muomalaga layoqatliligi belgilangan tartibda cheklanganda, u muomalaga layoqatsiz deb topilganda;
aniqlangan qoidabuzarliklar mehnat organlarining chet ellik fuqarolarga berilgan koʻrsatmalarida koʻrsatilgan muddatlarda bartaraf etilmaganda;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishi toʻxtatib turilishiga olib kelgan holatlar sud belgilagan muddatda chet ellik fuqarolar tomonidan bartaraf etilmaganda;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish toʻgʻrisidagi qarori qonunga xilof ekanligi aniqlanganda;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugaganda.
Ish beruvchi bilan shartnoma muddatidan oldin bekor qilinganidan soʻng yuqori malakali va malakali mutaxassislar oʻttiz ish kuni ichida yangi ish beruvchini topishga haqli. Ushbu davrda ularga avval berilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar, vizalar va yashash guvohnomalarining amal qilishi saqlab qolinadi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddatini uzaytirish uchun ish beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar yigirma ish kuni oldin murojaat qiladi.
113-modda . Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalarning amal qilish muddati
Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar yuqori malakali va malakali mutaxassislar uchun mehnat shartnomalarining amal qilish muddatiga, biroq koʻpi bilan uch yilga, cheksiz miqdorda uzaytirish imkoniyati bilan, ammo har bir holatda koʻpi bilan uch yilga beriladi. Bunda yuqori malakali va malakali mutaxassislar Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻrindoshlik asosida ishlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma olmagan holda oʻrindoshlik asosida ishlash huquqiga ega.
Boshqa chet ellik fuqarolar uchun Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar mehnat shartnomasining amal qilish muddatiga, biroq koʻpi bilan bir yilga, cheksiz miqdorda uzaytirish imkoniyati bilan, ammo har bir holatda koʻpi bilan bir yilga beriladi.
18-bob. Mehnat bozori va aholi bandligi infratuzilmasini rivojlantirishga doir axborot texnologiyalari
114-modda . “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksini yuritish
Mehnat bozori va aholi bandligi infratuzilmasini rivojlantirishga doir axborot texnologiyalari bandlikni tartibga solish sohasida vaqt, mehnat, quvvat hamda moddiy resurslar sarflanishini kamaytirish uchun axborot jarayonini samarali tashkil etishga doir maʼlumotlarni toʻplash, ularga ishlov berish va ularni uzatish vositalari hamda uslublarining majmuidir.
“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksi quyidagilarni taʼminlaydi:
ish beruvchilar va xodimlar oʻrtasidagi mehnat munosabatlarini, shu jumladan mehnat shartnomalarini tuzish, mehnat shartnomalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni bekor qilish tartib-taomillarini elektron roʻyxatdan oʻtkazishni amalga oshirishni;
ish beruvchilarning tuzilmasi (shtat jadvali), shu jumladan mavjud va tashkil etiladigan ish oʻrinlari, mehnat sharoitlari, mehnatga haq toʻlash shartlariga doir axborot toʻgʻrisidagi elektron maʼlumotlar bazasini shakllantirishni;
fuqarolarning elektron mehnat daftarchasida xodimlarning mehnat stajini hisobga olish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga, hisoblangan ish haqi va jismoniy shaxslarning mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromadlaridan toʻlangan soliqlar, fuqarolarning shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya jamgʻarmasi hisobvaraqlariga toʻlovlar haqidagi axborotga asoslangan mehnat faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shakllantirish va yuritishni;
aholi bandligi sohasida davlat siyosati olib borilishini muvofiqlashtirishni va uning samaradorligini oshirish uchun mehnat bozori koʻrsatkichlarining holati va surʼatlari toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga olgan maʼlumotlarni idoralararo tizimlashtirilgan tarzda va muntazam ravishda elektron almashishni joriy etishni;
xodimlar hamda ishchilarning son va sifat jihatidan tarkibi, boʻsh (vakant) ish oʻrinlari haqida avtomatik rejimda tuzilgan, shuningdek ish beruvchilarning ishga joylashish uchun nomzodlarga qoʻyiladigan malakaviy va boshqa talablari toʻgʻrisidagi xolis, shaffof hamda dolzarb axborotni shakllantirishni;
mehnat resurslarining, shu bilan birga mehnat resurslarining toifalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning vaqti-vaqti bilan yangilanib turiladigan balansini shakllantirishni;
mehnat munosabatlari va mehnat muhofazasining, ishga joylashtirish dasturlari amalga oshirilishining oʻtkaziladigan tekshiruvlari, ish oʻrinlari attestatsiyasi, shuningdek Mehnat muhofazasi sohasidagi xizmatlar bozori professional ishtirokchilarining yagona reyestriga tegishli maʼlumotlar (axborot) toʻliq joylashtirilishini ekspertizadan oʻtkazish natijalari monitoringini yuritishni;
vaqtinchalik mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqib ketayotgan fuqarolarni onlayn roʻyxatdan oʻtkazish imkoniyati, uyushgan mehnat migratsiyasi toʻgʻrisidagi kelishuvga asosan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida ishga joylashtirilgan fuqarolar haqida maʼlumotlar bazasini yaratishni;
mehnat bozorining, ishchi kuchiga boʻlgan talab va taklifning rivojlanish prognozlarini shakllantirishni;
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining amalga oshirilgan va amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan axborot resurslarini uygʻunlashtirishni.
“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksini yuritish Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
115-modda . Mehnat stajini elektron tarzda hisobga olish
Har bir xodimning mehnat staji (shu jumladan lavozim mavqeyi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik davrlari, mehnat taʼtillarida boʻlgan vaqt va uzrli sabablarga koʻra ishda boʻlmagan boshqa davrlar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ish beruvchilar tomonidan mahalliy mehnat organlariga taqdim etiladi.
Fuqarolarga mehnat faoliyati haqidagi maʼlumotlarni taqdim etish boʻyicha davlat interaktiv xizmati YAIDPX orqali taqdim etiladi.
116-modda . Shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qilish
“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-taʼminot kompleksida foydalaniladigan shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qilish “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.
19-bob. Yakunlovchi qoidalar
117-modda. Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazorati
Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, boshqa respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiradi.
118-modda . Nizolarni hal etish
Aholi bandligi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
119-modda. Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
120-modda . Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 13-yanvarda qabul qilingan “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi 510-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 4, 175-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1992-yil 13-yanvarda qabul qilingan “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida”gi 511-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 4, 176-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 7-mayda qabul qilingan “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 854-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 6, 238-modda);
4) Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 6-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 1086-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-yil, № 5, 161-modda) I boʻlimining 1-bandi ;
5) Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 6-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 70-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 6, 118-modda) IX boʻlimi ;
6) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 1-mayda qabul qilingan “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 616-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 97-modda);
7) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1998-yil 1-mayda qabul qilingan Yangi tahrirdagi “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 617-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 98-modda);
8) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 25-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 729-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 1, 20-modda) II boʻlimi ;
9) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 772-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 124-modda) III boʻlimi ;
10) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 20-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 832-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 229-modda) II boʻlimi ;
11) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 82-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 5-6, 153-modda) IV boʻlimi ;
12) Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 12-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 220-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 5, 89-modda) II boʻlimi ;
13) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 21-iyunda qabul qilingan “Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga hamda Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksiga qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-36-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 6, 260-modda) 1-moddasi ;
14) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 22-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-238-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 12, 470-modda) 1-moddasi ;
15) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 7-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-355-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 10, 263-modda) 2-moddasi ;
16) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 20-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-365-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 1, 2-modda) 2-moddasi ;
17) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-416-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 12, 383-modda) 4-moddasi ;
18) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi, shuningdek fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-456-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 1-modda) 3-moddasi ;
19) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 1-moddasi ;
20) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 16-oktabrda qabul qilingan “Xususiy bandlik agentliklari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-501-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 10, 677-modda) 30-moddasining 1-bandi ;
21) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevralda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi baʼzi davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-522-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 2, 47-modda) 4-moddasi ;
22) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-mayda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-536-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 261-modda) 1-moddasi ;
23) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 5-sentabrda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-564-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 589-modda) 2-moddasi ;
24) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-586-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 880-modda) 2-moddasi .
121-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
122-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
123-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2020-yil 20-oktabr,
OʻRQ-642-son
Республики Узбекистан
Закон
О занятости населения
Принят Законодательной палатой 28 апреля 2020 года Одобрен Сенатом 7 августа 2020 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1 . Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области занятости населения.
Статья 2 . Законодательство о занятости населения
Законодательство о занятости населения состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о занятости населения, то применяются правила международного договора.
Действие настоящего Закона распространяется на граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, постоянно проживающих на территории Республики Узбекистан, а также иностранных граждан, привлекаемых к трудовой деятельности согласно порядку, предусмотренному в главе 17 настоящего Закона.
На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, отношения в области занятости населения регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.
Статья 3 . Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
социально уязвимые категории населения — лица, нуждающиеся в социальной защите и испытывающие затруднения в поиске работы и не способные на равных условиях конкурировать на рынке труда;
незанятое население (незанятые лица) — лица, не имеющие оплачиваемой работы или занятия, приносящего заработок (трудовой доход);
информационная система «Бандлик хизмати» — электронная информационная система, предназначенная для учета оказанных услуг физическим и юридическим лицам, обратившимся в местные органы по труду;
Национальная база вакансий — информационная база данных, содержащая сведения о свободных (вакантных) рабочих местах, входящая в межведомственный аппаратно-программный комплекс «Единая национальная система труда» Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан;
безработица — наличие невостребованной части трудоспособной рабочей силы на рынке труда;
пособие по безработице — вид гарантированной государством поддержки безработных в денежной форме;
резервирование рабочих мест — выделение организацией (работодателем) рабочих мест для трудоустройства социально уязвимых категорий населения;
государственный заказ на создание рабочих мест — заказ работодателям на создание определенного количества рабочих мест в соответствии с требуемыми организационно-техническими условиями для трудоустройства лиц, ищущих работу, и безработных;
минимальное количество рабочих мест — устанавливаемое решениями районных (городских) Кенгашей народных депутатов минимальное количество рабочих мест в процентах от среднесписочной численности работников организации для трудоустройства социально уязвимых категорий населения;
лицо, ищущее работу, — лицо, обратившееся в местные органы по труду за получением содействия в трудоустройстве и зарегистрированное в них в качестве лица, ищущего работу;
Национальная система развития профессиональных квалификаций и компетенций — совокупность механизмов правового и институционального регулирования, обеспечивающих оптимальное согласование реальных потребностей рынка труда в квалифицированных работниках и предложений квалифицированной рабочей силы со стороны системы образования и профессионального обучения;
профессиональный стандарт — стандарт, определяющий требования к уровню квалификации и компетентности, содержанию, качеству и условиям труда, содержащий описание основных трудовых функций и условия их выполнения;
квалификация — степень готовности работника или соискателя работы, уровень его знаний, умений и навыков, позволяющие ему качественно выполнять трудовые функции по соответствующей профессии (специальности);
оценка квалификации — процедура подтверждения соответствия квалификации работника или соискателя работы требованиям профессионального стандарта;
подходящая работа — работа, которую способен выполнять гражданин, соответствующая по направлению и специализации полученному гражданином образованию, его квалификации, профессиональной подготовке, опыту работы, состоянию здоровья, не предполагающая перемены места жительства, незначительно удаленная от его постоянного места жительства и гарантирующая заработную плату не ниже установленного минимального размера оплаты труда;
органы по труду — Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, а также Министерство занятости и сокращения бедности Республики Каракалпакстан, главные управления занятости и сокращения бедности областей и города Ташкента (далее — территориальные органы по труду), районные (городские) отделы содействия занятости и сокращения бедности (далее — местные органы по труду);
трудовые ресурсы — трудоспособное население в трудоспособном возрасте и занятые лица моложе и старше трудоспособного возраста;
баланс трудовых ресурсов — система показателей, отражающих численность и состав трудовых ресурсов, а также их распределение на занятое, незанятое и экономически неактивное население;
предпенсионный возраст — достижение лицом возраста за два года до установленного государством пенсионного возраста;
оплачиваемые общественные работы — виды временной трудовой деятельности, организуемые заказчиками-работодателями — органами государственной власти на местах, министерствами, ведомствами, органами самоуправления граждан, субъектами предпринимательства, другими организациями, как правило, не требующие предварительной профессиональной подготовки, имеющие социально полезную направленность и выполняемые по направлениям на трудоустройство, выдаваемым местными органами по труду для обеспечения временной занятости лиц, ищущих работу, и безработных;
межведомственный аппаратно-программный комплекс «Единая национальная система труда» — электронная информационная система, содержащая объективную, регулярно обновляемую базу данных о рынке труда и занятости, балансе трудовых ресурсов, создаваемых рабочих местах, предоставляющая для работодателей и работников площадку для оформления в электронной форме трудовых отношений, формирования и хранения сведений о персональной истории трудоустройства, вакансиях, количественном и качественном составе работников.
Статья 4 . Занятость
Занятость — деятельность граждан, не запрещенная законодательством, связанная с удовлетворением их личных и общественных потребностей, приносящая им заработок (трудовой доход).
Гражданам принадлежит исключительное право распоряжаться своими способностями к производительному и творческому труду и осуществлять любую деятельность, не запрещенную законодательством, в том числе и не связанную с выполнением оплачиваемой работы.
Занятыми считаются граждане:
работающие по трудовому договору за вознаграждение на условиях полного либо неполного рабочего времени или на дому, а также имеющие иную оплачиваемую работу, включая временную работу;
временно отсутствующие на рабочем месте в связи с болезнью, отпуском, профессиональной подготовкой, переподготовкой или повышением квалификации, приостановкой производства, а также в иных случаях, когда в соответствии с законодательством за временно отсутствующим работником сохраняется место работы;
избранные или назначенные на оплачиваемую должность;
проходящие службу в системе Министерства обороны, Министерства внутренних дел, Министерства по чрезвычайным ситуациям, Национальной гвардии, Службы государственной безопасности Республики Узбекистан, таможенных органах и других ведомств, в которых предусмотрена военная служба;
самостоятельно обеспечивающие себя работой, в том числе ремесленники, участники семейных предприятий, члены дехканских хозяйств, производственных кооперативов, члены фермерских хозяйств, лица, зарегистрированные в качестве самозанятых лиц, индивидуальные предприниматели, а также иные лица, осуществляющие основанную на личном трудовом участии деятельность по оказанию услуг (выполнению работ), в том числе по договорам гражданско-правового характера;
осуществляющие временную трудовую деятельность за пределами Республики Узбекистан;
работающие в негосударственных некоммерческих организациях, в том числе религиозных организациях, осуществляющих свою деятельность в соответствии с законодательством.
Статья 5 . Основные принципы в области занятости населения
Основными принципами в области занятости населения являются:
добровольность и свобода выбора вида занятости;
государственная поддержка и стимулирование занятости населения;
недопустимость дискриминации;
прозрачность и открытость;
защита от безработицы и содействие в трудоустройстве, прохождении профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации;
обеспечение права на трудовую деятельность, самостоятельный поиск работы и трудоустройство за пределами Республики Узбекистан;
гарантия равенства возможностей в получении профессии и работы, условиях труда и обеспечении занятости, оплате труда, продвижении по службе;
запрещение принудительного труда, то есть принуждение к выполнению работы под угрозой применения какого-либо наказания.
Глава 2. Регулирование в области занятости населения
Статья 6 . Основные направления государственной политики в области занятости населения
Основными направлениями государственной политики в области занятости населения являются:
стимулирование создания рабочих мест и содействие занятости населения, в том числе путем формирования государственного заказа на создание рабочих мест и государственного заказа на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных;
материальная поддержка и социальная защита безработных, принятие мер по сокращению безработицы, содействие трудоустройству социально уязвимых категорий населения;
реализация мер по обеспечению трудоустройства молодежи, особенно в сельской местности, выпускников общих средних и средних специальных образовательных организаций, профессиональных школ, колледжей, техникумов, высших образовательных учреждений;
внедрение современных профессиональных стандартов в области занятости населения, совершенствование механизмов нормирования и оплаты труда;
обеспечение равных прав и возможностей для женщин и мужчин в области занятости населения;
внедрение передовых информационных технологий в процессы трудоустройства, создание современной инфраструктуры и конкурентной среды на рынке услуг по содействию занятости населения;
содействие гражданам Республики Узбекистан в трудоустройстве за пределами Республики Узбекистан, обеспечение их правовой и социальной защиты в период осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан.
Статья 7 . Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области занятости населения
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области занятости населения;
утверждает государственные программы в области занятости населения и обеспечивает их реализацию;
принимает меры по обеспечению эффективного функционирования системы содействия занятости населения, а также профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации лиц, нуждающихся в трудоустройстве;
осуществляет меры по стимулированию достойной, производительной и продуктивной занятости, обеспечивающей рост доходов населения;
координирует работу республиканских органов исполнительной власти, органов исполнительной власти на местах по внедрению прогрессивных форм трудоустройства;
принимает меры по улучшению механизмов материального стимулирования и условий труда;
осуществляет международное сотрудничество в области занятости населения.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 8 . Уполномоченный государственный орган в области занятости населения
Уполномоченным государственным органом в области занятости населения является Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан:
реализует единую государственную политику в области занятости населения;
разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области занятости населения;
координирует деятельность и взаимодействие республиканских органов исполнительной власти и иных организаций в области занятости населения;
осуществляет мониторинг процессов трудоустройства лиц, ищущих работу, и безработных, а также привлечения населения к оплачиваемым общественным работам;
формирует ежегодный государственный заказ на создание рабочих мест в разрезе отраслей и территорий;
формирует ежегодный государственный заказ на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных;
реализует меры по содействию гражданам в трудоустройстве за пределами Республики Узбекистан, обеспечению их правовой и социальной защиты в период осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан, а также их реинтеграции после возвращения в Республику Узбекистан;
оказывает методическую и практическую помощь органам государственной власти на местах и местным органам по труду по вопросам занятости населения;
совершенствует систему профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации лиц, нуждающихся в трудоустройстве;
внедряет передовые информационные технологии в процессы трудоустройства, обеспечивает функционирование межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда»;
создает современную инфраструктуру и конкурентную среду на рынке услуг по содействию занятости населения;
формирует и ведет Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, Национальный регистр профессиональных стандартов, Единый реестр профессиональных участников рынка услуг в области охраны труда, Регистр аккредитованных центров оценки квалификации;
осуществляет контроль за соблюдением требований законодательства о занятости населения;
осуществляет международное сотрудничество в области занятости населения.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 9 . Полномочия Агентства миграции при Кабинете Министров Республики Узбекистан в области занятости населения
Агентство миграции при Кабинете Министров Республики Узбекистан (далее — Агентство миграции):
заключает соглашения с иностранными работодателями, имеющими официальную регистрацию или аккредитацию в компетентных органах своей страны для привлечения трудовых мигрантов;
заключает с иностранными работодателями договоры на оказание услуг по организованному набору граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан;
осуществляет мониторинг и контроль за условиями трудоустройства граждан Республики Узбекистан за пределами Республики Узбекистан;
осуществляет контроль за соблюдением норм обеспечения заработной платы трудовым мигрантам на уровне не ниже заработной платы, установленной в государстве трудоустройства для соответствующей категории работников;
осуществляет мониторинг за соблюдением норм обеспечения достойных условий проживания и работы, установленных в стране трудоустройства.
Агентство миграции может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 10 . Полномочия территориальных и местных органов по труду в области занятости населения
Территориальные органы по труду:
координируют деятельность и взаимодействие республиканских органов исполнительной власти и иных организаций в области занятости населения на соответствующей территории;
осуществляют мониторинг за выполнением территориальных программ содействия занятости населения, процессов трудоустройства лиц, ищущих работу, и безработных, а также привлечения населения к оплачиваемым общественным работам;
формируют ежегодный государственный заказ на создание рабочих мест на соответствующей территории в разрезе отраслей и районов (городов);
формируют ежегодный государственный заказ на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных на соответствующей территории;
оказывают методическую и практическую помощь органам государственной власти на местах и местным органам по труду по вопросам занятости населения;
выделяют гранты в установленном законодательством порядке центрам профессионального обучения безработных и незанятого населения, моноцентрам «Ишга мархамат», входящим в структуру Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан (далее — центры профессионального обучения), другим учебным заведениям, организациям, включая негосударственные центры профессионального образования, аккредитованные в установленном порядке (далее — учреждения профессионального образования);
осуществляют контроль за соблюдением требований законодательства о занятости населения на соответствующей территории.
Местные органы по труду:
принимают меры по трудоустройству лиц, ищущих работу, и безработных, а также привлечению населения к оплачиваемым общественным работам;
заключают прямые договоры с центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования) для профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации лиц, ищущих работу, и безработных;
регистрируют лиц, ищущих работу, принимают решение о признании их безработными, оказывают им помощь, назначают и выплачивают безработным пособия по безработице;
участвуют в разработке и реализации территориальных программ содействия занятости населения, осуществляют мониторинг их выполнения;
разрабатывают и вносят на рассмотрение районных (городских) Кенгашей народных депутатов предложения об установлении для организаций минимального количества рабочих мест, а также направляют лиц из числа социально уязвимых категорий населения в организации для трудоустройства на резервируемые рабочие места;
направляют в установленном порядке лиц, ищущих работу, и безработных на оплачиваемые общественные работы;
назначают субсидии юридическим и физическим лицам в установленном законодательством порядке;
формируют заявки на выделение грантов центрам профессионального обучения (учреждениям профессионального образования) в установленном законодательством порядке;
взаимодействуют с секторами по комплексному социально-экономическому развитию в области занятости населения;
осуществляют мониторинг реализации государственного заказа на создание рабочих мест;
участвуют в формировании ежегодного государственного заказа на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных на соответствующей территории;
координируют деятельность коворкинг-центров и махаллинских центров содействия занятости безработного населения «Меҳнат гузари» при местных органах по труду;
осуществляют контроль за выполнением решений районных (городских) Кенгашей народных депутатов по установлению минимального количества рабочих мест.
Статья 11 . Полномочия республиканских органов исполнительной власти в области занятости населения
Республиканские органы исполнительной власти:
разрабатывают меры по реализации структурной, финансовой, кредитной, инвестиционной и налоговой политики, обеспечивающие развитие рынка труда, занятость населения;
проводят аналитические исследования, прогнозирование рынка труда и занятости населения, осуществляют государственный статистический учет и отчетность в этой сфере;
разрабатывают и реализуют отраслевые программы в области занятости населения, инвестиционные проекты по созданию новых производственных мощностей и рабочих мест;
обеспечивают соответствующие государственные гарантии, а также защиту прав и законных интересов граждан в области занятости населения;
содействуют созданию дополнительных рабочих мест, улучшению условий труда;
разрабатывают и вносят на последующую регистрацию в установленном порядке профессиональные стандарты и квалификационные требования.
Республиканские органы исполнительной власти могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 12 . Полномочия органов исполнительной власти на местах в области занятости населения
Органы исполнительной власти на местах:
реализуют основные направления государственной политики в области занятости населения на соответствующей территории;
разрабатывают и обеспечивают выполнение территориальных программ содействия занятости населения, региональных инвестиционных проектов по созданию новых производственных мощностей и рабочих мест;
реализуют меры по стимулированию создания рабочих мест и роста занятости населения, снижению уровня безработицы, трудоустройству социально уязвимых категорий населения;
обеспечивают выполнение прогнозных параметров программ содействия занятости населения;
осуществляют управление деятельностью региональных фондов стимулирования создания новых рабочих мест, в том числе принимают меры по открытию кредитных линий в коммерческих банках для поддержки субъектов предпринимательства;
создают на условиях государственно-частного партнерства организации для трудоустройства социально уязвимых категорий населения;
содействуют развитию семейного предпринимательства, ремесленничества, сельскохозяйственного производства в подсобных хозяйствах, надомного труда;
принимают меры по обеспечению занятости выпускников общих средних и средних специальных образовательных организаций, профессиональных школ, колледжей, техникумов, высших образовательных учреждений;
устанавливают минимальное количество рабочих мест;
разрабатывают и реализуют мероприятия, способствующие стабилизации рынка труда, включая предупреждение массового высвобождения работников, определение территорий приоритетного развития.
Органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 13 . Участие работодателей в реализации государственной политики в области занятости населения
Работодатели в Республике Узбекистан участвуют в реализации государственной политики в области занятости населения путем:
резервирования рабочих мест и трудоустройства социально уязвимых категорий населения на зарезервированные рабочие места;
предоставления в местные органы по труду ежемесячно сведений о наличии вакансий, а также информации о предстоящем высвобождении работников с указанием каждого работника не позднее чем за два месяца до высвобождения в электронном виде посредством межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда»;
выполнения условий договоров и соглашений, регулирующих трудовые отношения;
создания условий для организации профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации работников;
выделения финансовых отчислений в Государственный фонд содействия занятости Республики Узбекистан путем уплаты социального налога;
участия в реализации программ содействия занятости населения;
привлечения лиц, ищущих работу, и безработных к оплачиваемым общественным работам с полным или частичным возмещением средств на оплату их труда за счет Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Сведения о наличии вакансий предоставляются работодателем в местный орган по труду в электронном виде по состоянию на конец каждого отчетного месяца посредством межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда». Сведения о наличии вакансий вводятся в Национальную базу вакансий.
В информации о предстоящем высвобождении работников в обязательном порядке указываются персональный список высвобождаемых работников, профессия, специальность, квалификация и размер оплаты труда каждого высвобождаемого работника, а также сроки, в течение которых намечено произвести высвобождение работников.
Затраты работодателей на создание дополнительных рабочих мест для социально уязвимых категорий населения сверх установленного минимального количества рабочих мест, а также на их профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации компенсируются за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан, региональных фондов стимулирования создания новых рабочих мест при Совете Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятах областей и города Ташкента и иных средств, не запрещенных законодательством.
Сокращение или ликвидация рабочих мест, созданных или зарезервированных для социально уязвимых категорий населения, производится по согласованию с профессиональными союзами или иными представительными органами работников.
Статья 14 . Участие частных агентств занятости в содействии занятости населения
Частные агентства занятости оказывают услуги лицам, ищущим работу, и безработным по подбору работы и трудоустройству, работодателям по подбору кадров, а также предоставляют информационные и консультационные услуги в области трудоустройства.
Частные агентства занятости оказывают следующие виды услуг:
подбор работы лицам, ищущим работу, и безработным на территории Республики Узбекистан;
подбор кадров для работодателей;
трудоустройство лиц, ищущих работу, и безработных за пределами Республики Узбекистан;
информационные и консультационные услуги в области трудоустройства.
Деятельность частных агентств занятости регулируется Законом Республики Узбекистан «О частных агентствах занятости».
Статья 15 . Агенты по трудоустройству
Агенты по трудоустройству — физические лица, выполняющие на основании договоров, заключенных с местными органами по труду, работу по содействию трудоустройству населения в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
За содействие в трудоустройстве населения агентам по трудоустройству производятся выплаты стимулирующего характера за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан в порядке и размерах, устанавливаемых Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 16 . Аутстаффинговые услуги
Аутстаффинг — вид услуг, оказываемых работодателем путем временного направления своих работников с их согласия к иным юридическим лицам для выполнения этими работниками трудовых функций, определенных трудовыми договорами, заключенными между работодателем и его работником, а также коллективными соглашениями.
Аутстаффинговые услуги оказываются на основании договора, заключенного между работодателем и иным юридическим лицом.
В соответствии с договором об оказании аутстаффинговых услуг работники осуществляют трудовые функции в интересах, под управлением и контролем юридического лица, к которому они были направлены работодателем. Оплата труда работников осуществляется работодателем.
Аутстаффинговые услуги имеют право оказывать юридические лица, зарегистрированные на территории Республики Узбекистан. Не допускается оказание аутстаффинговых услуг, связанных с направлением работодателем своих работников для выполнения ими трудовых функций за пределами Республики Узбекистан.
Порядок оказания аутстаффинговых услуг и перечень видов работ, выполнение которых не допускается по договорам об оказании аутстаффинговых услуг, определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 17 . Участие профессиональных союзов, их объединений в обеспечении занятости населения
Профессиональные союзы, их объединения имеют право принимать участие в разработке государственных программ в области занятости населения, предлагать меры по обеспечению занятости, в том числе по созданию новых и сохранению существующих рабочих мест, улучшению деятельности организаций, предотвращению массового высвобождения работников.
Работодатель не менее чем за два месяца предоставляет соответствующему профессиональному союзу или объединению профессиональных союзов, представляющему интересы работников, информацию о возможном массовом высвобождении работников и проводит консультации, направленные на смягчение последствий высвобождения.
Профессиональные союзы, их объединения имеют право вносить на рассмотрение органов государственной власти на местах предложения о приостановлении на срок до шести месяцев решения работодателя о массовом высвобождении работников.
В случаях, предусмотренных коллективным договором или соглашением, прекращение трудового договора по инициативе работодателя без предварительного согласия соответствующего профессионального союза или первичной профсоюзной организации не допускается, если иное не предусмотрено законодательством.
Профессиональные союзы, их объединения могут участвовать и в иных мероприятиях в области занятости населения в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О профессиональных союзах».
Статья 18 . Массовое высвобождение работников
К критериям массового высвобождения работников относятся:
а) ликвидация организации любой организационно-правовой формы (ее обособленного подразделения) с численностью двадцать и более работников;
б) сокращение численности (штата) работников в количестве:
пятидесяти и более работников в течение тридцати календарных дней;
двухсот и более работников в течение шестидесяти календарных дней;
пятисот и более работников в течение девяноста календарных дней.
Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, Кенгаши народных депутатов областей и города Ташкента по представлениям местных органов по труду или самостоятельно могут приостанавливать на срок до шести месяцев решения о массовом высвобождении работников с одновременной частичной или полной компенсацией потерь, вызванных этой отсрочкой, организациям.
Местные органы по труду оказывают массово высвобождаемым работникам содействие в трудоустройстве и обеспечении занятости, в том числе путем направления на бесплатную профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации.
Глава 3. Субсидии, гранты, кредитные линии
Статья 19 . Субсидии
Субсидией является финансовое содействие за счет средств министерств и ведомств, предоставляемое на стимулирование занятости и вовлечение в предпринимательство.
Виды субсидий и порядок их предоставления определяются законодательством.
Статья 20 . Гранты
Грантом являются денежные средства и материальные ресурсы, выделяемые за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных.
Гранты выделяются центрам профессионального обучения (учреждениям профессионального образования) на финансирование:
затрат на профессиональную подготовку лиц, ищущих работу, и безработных, особенно граждан, вернувшихся из трудовой миграции, женщин из малообеспеченных семей;
профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации глав и работников фермерских хозяйств, глав и членов дехканских хозяйств, владельцев приусадебных земельных участков в сфере агротехнологий, садоводства, овощеводства, животноводства, птицеводства, рыбоводства и пчеловодства.
Гранты также выделяются центрам профессионального обучения (учреждениям профессионального образования) для обучения навыкам предпринимательства, иностранным языкам и профессиям, переподготовки и повышения квалификации граждан, выезжающих в рамках организованного набора граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан, а также организациям для обучения непосредственно на производстве и школам «уста — шогирд».
Заявка на выделение гранта формируется местными органами по труду с учетом потребностей рынка труда и направляется в территориальные органы по труду для рассмотрения. К заявке прилагается список лиц, желающих пройти профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации.
Профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации на основании гранта могут осуществлять центры профессионального обучения (учреждения профессионального образования).
Финансирование профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации осуществляется на основании договоров, заключенных между территориальными органами по труду и центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования).
Статья 21 . Кредитные линии
Кредитные линии — средства, выделяемые коммерческому банку для кредитования субъектов предпринимательства только на целевой основе с отражением суммы кредита на балансе банка.
Кредитные линии за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан открываются в коммерческих банках для последующего выделения ими микрокредитов на реализацию проектов, предусматривающих создание новых рабочих мест.
Кредитные линии за счет региональных фондов стимулирования создания новых рабочих мест при Совете Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятах областей и города Ташкента открываются в коммерческих банках для:
кредитной поддержки деятельности субъектов предпринимательства, предусматривающей создание устойчивых рабочих мест, особенно в сельской местности;
создания в трудоизбыточных районах на условиях государственно-частного партнерства предприятий, предусматривающих создание новых рабочих мест, с дальнейшей реализацией доли региональных фондов в созданных предприятиях частным партнерам;
реализации других мероприятий, направленных на создание рабочих мест и обеспечение занятости населения по решениям председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента.
Глава 4. Государственный заказ на создание рабочих мест
Статья 22 . Формирование государственного заказа на создание рабочих мест
Государственный заказ на создание рабочих мест формируется на основе прогноза, подготовленного республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, количества рабочих мест, необходимых для реализации проектов, включенных в Инвестиционную программу Республики Узбекистан, программы комплексного развития территорий и отраслевые программы модернизации (далее — программы развития).
Государственный заказ на создание рабочих мест на предстоящий год формируется исходя из потребности в привлечении трудовых ресурсов для реализации проектов, включенных в адресную часть программ развития, а также для обеспечения трудоустройства безработных и незанятых лиц.
Государственный заказ на создание рабочих мест должен быть обеспечен источниками финансирования в рамках реализации проектов, включенных в программы развития, в том числе за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, внебюджетных фондов, привлеченных иностранных инвестиций, кредитов коммерческих банков, собственных средств организаций и иных источников, не запрещенных законодательством.
Статья 23 . Порядок формирования государственного заказа на создание рабочих мест
Организации ежегодно до 1 октября на основе результатов анализа текущего состояния и перспектив реализации программ развития представляют в вышестоящие республиканские органы исполнительной власти и иные организации предварительные параметры потребности в создании рабочих мест.
Предварительные параметры потребности в создании рабочих мест рассчитываются на основе определения количества необходимых рабочих мест в связи с:
вводом новых производственных мощностей или расширением действующих производственных мощностей;
вводом новых объектов сферы услуг и сервиса, строительством нового жилья, объектов производственной, социальной и рыночной инфраструктуры;
расширением объемов сельскохозяйственного производства;
ростом предпринимательской активности населения и созданием новых субъектов предпринимательства;
реализацией инвестиционных проектов развития приватизированных организаций.
Органы исполнительной власти на местах формируют государственный заказ на создание рабочих мест исходя из программ развития. Предварительные параметры потребности в создании рабочих мест формируются, уточняются органами исполнительной власти на местах и вносятся на утверждение в районный (городской) Кенгаш народных депутатов района (города).
Формирование органами исполнительной власти на местах государственного заказа на создание рабочих мест осуществляется на основе анализа потребности в кадрах для расширения и увеличения объема производства (товаров, работ, услуг) организаций, функционирующих на соответствующей территории.
Республиканские органы исполнительной власти и иные организации, а также органы исполнительной власти на местах на основе предварительных параметров потребности в создании рабочих мест ежегодно не позднее 1 ноября рассматривают и утверждают государственный заказ на создание рабочих мест и направляют его в Министерство занятости и сокращения бедности и Министерство экономики и финансов Республики Узбекистан для включения в проект Государственной программы содействия занятости населения.
Министерство занятости и сокращения бедности и Министерство экономики и финансов Республики Узбекистан ежегодно до 20 ноября обеспечивают рассмотрение и включение государственного заказа на создание рабочих мест в проект Государственной программы содействия занятости населения.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан ежегодно в срок не позднее 1 декабря вносит в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект Государственной программы содействия занятости населения.
Статья 24 . Государственная поддержка создания рабочих мест в соответствии с государственным заказом
Организациям, получившим государственный заказ на создание рабочих мест, может быть выделена ссуда из средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Ссуда предоставляется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан на срок до трех лет в национальной валюте.
Размер ссуды не может превышать пятидесяти базовых расчетных величин в расчете на одно рабочее место, создаваемое по программе государственного заказа на создание рабочих мест.
Для выделения ссуды организация:
должна быть включена в программу государственного заказа на создание рабочих мест, а также территориальные программы содействия занятости населения;
не должна иметь задолженности по налогам, просроченные задолженности по кредитам коммерческих банков.
Для подготовки решения о выделении ссуды организация представляет в Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан следующие документы:
заявление на получение ссуды;
технико-экономическое обоснование целесообразности предоставления ссуды и гарантии ее возвратности;
обеспечение по возврату ссуды, включая залог, поручительство, банковскую гарантию или иной вид обеспечения, предусмотренный законодательством.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан на основе анализа представленных документов принимает решение о выделении ссуды или об отказе в ее выделении.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан вправе отказать в предоставлении ссуды в следующих случаях:
не представления заявителем документов, указанных в части пятой настоящей статьи, в полном объеме;
наличия недостоверных или искаженных сведений в представленных заявителем документах.
В случае отказа в предоставлении ссуды, заявителю в течение одного рабочего дня направляется уведомление с указанием причин отказа.
Преимущественное право на получение ссуды предоставляется организациям, создающим рабочие места для незанятых лиц, а также функционирующим в регионах с устойчиво высоким уровнем безработицы.
Глава 5. Оказание услуг лицам, ищущим работу, и безработным местными органами по труду
Статья 25 . Виды услуг, оказываемых лицам, ищущим работу, и безработным местными органами по труду
Лицам, ищущим работу, и безработным местными органами по труду предлагаются по их желанию следующие виды услуг:
консультации по вопросам занятости населения;
предложение подходящей работы (при наличии), соответствующей профессиональной подготовке, опыту работы и трудовому стажу, возрасту, состоянию здоровья обратившегося лица, а также поиск подходящей работы в рамках организованного набора граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан;
трудоустройство на резервируемые рабочие места;
трудоустройство в государственные организации (за исключением должностей, указанных в части первой и абзаце втором части второй статьи 3 Закона Республики Узбекистан «О государственной гражданской службе»), а также в организации с долей государства в уставном фонде (уставном капитале) пятьдесят процентов и более по направлению местных органов по труду женщин, пострадавших от преследования и насилия, имеющих соответствующие знания и навыки, список которых представлен в местные органы по труду на основании заявки центров социальных услуг «Инсон»;
направление на оплачиваемые общественные работы за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан или других источников, не запрещенных законодательством;
содействие в занятости путем вовлечения в предпринимательство, организации деятельности по развитию самозанятости;
направление на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации;
оценка профессиональной квалификации;
выдача рекомендаций для получения микрокредитов на реализацию проектов, направленных на обеспечение занятости населения.
Местные органы по труду могут оказывать лицам, ищущим работу, и безработным и иные виды услуг в соответствии с законодательством.
Услуги, оказываемые местными органами по труду населению, организациям и другим работодателям, в том числе по информированию о состоянии рынка труда, предоставляются бесплатно.
Статья 26 . Права и обязанности работников местных органов по труду, оказывающих услуги лицам, ищущим работу, и безработным
Работники местного органа по труду, оказывающие услуги лицам, ищущим работу, и безработным, имеют право:
запрашивать у лиц, ищущих работу, и безработных сведения, касающиеся их предшествующей трудовой деятельности, образования, семейного положения, источников доходов (средств к существованию), и другие сведения, которые могут повлиять на решение местного органа по труду, принимаемое по отношению к данным лицам;
проверять правдивость и достоверность сведений, которые могут повлиять на назначение и выплату пособия по безработице, представленных лицом, ищущим работу, или безработным;
запрашивать у организаций, независимо от формы собственности, а также органов самоуправления граждан сведения, касающиеся лиц, получающих пособие по безработице, в пределах своей компетенции;
посещать домашнее хозяйство лица, ищущего работу, или безработного с его согласия в целях проведения учета незанятого населения.
Работники местного органа по труду, оказывающие услуги лицам, ищущим работу, и безработным, обязаны:
прилагать все усилия для скорейшего трудоустройства лиц, ищущих работу, и безработных, а также обеспечения их социальной защищенности;
осуществлять регистрацию лиц, обратившихся в местные органы по труду за консультацией, своевременно и правильно заполнять необходимые регистрационные и учетные разделы информационной системы «Бандлик хизмати», а также анкету;
обеспечить конфиденциальность персональных данных и сведений, полученных в ходе консультации, использовать их исключительно в служебных целях;
проводить регулярные встречи (контакты) с лицами, ищущими работу, и безработными в установленном порядке.
Статья 27 . Консультация лиц, ищущих работу, и безработных
При проведении консультации работники местных органов по труду предоставляют лицам, ищущим работу, и безработным информацию о:
законодательстве о занятости населения;
наличии свободных (вакантных) рабочих мест, в том числе в организациях, расположенных на соответствующей территории, размере оплаты труда и других условиях труда на свободных (вакантных) рабочих местах;
вновь создаваемых рабочих местах и программах развития;
возможностях и условиях прохождения профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации;
возможностях участия в оплачиваемых общественных работах;
социальных гарантиях, предоставляемых лицам, ищущим работу, и безработным, и нормах трудового законодательства;
порядке трудоустройства на резервируемые рабочие места;
порядке получения статуса самозанятого лица;
субсидиях и грантах;
возможностях создания собственного предпринимательского дела, мерах поддержки стартап-проектов, а также типовых бизнес-планах;
программах микрокредитования проектов, направленных на обеспечение занятости населения;
возможностях осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан по организованному набору;
частных агентствах занятости;
других видах услуг, оказываемых местными органами по труду лицам, ищущим работу, и безработным.
В случае невозможности предоставления обратившемуся лицу исчерпывающей информации по заданному им вопросу работник местного органа по труду должен назначить день и время повторной консультации.
Глава 6. Регистрация и снятие с учета лиц, ищущих работу, местными органами по труду
Статья 28 . Категории лиц, подлежащих регистрации в местных органах по труду в качестве лиц, ищущих работу
В местных органах по труду в качестве лиц, ищущих работу, могут быть зарегистрированы:
лица в возрасте старше шестнадцати лет, не имеющие работы или занятия, приносящего заработок (трудовой доход);
лица, с которыми трудовой договор может быть прекращен по обстоятельствам, указанным в соответствующих статьях Трудового кодекса Республики Узбекистан (предупрежденные о предстоящем прекращении трудового договора);
лица с инвалидностью, имеющие возможность осуществлять трудовую деятельность согласно заключению медико-социальной экспертной комиссии;
пенсионеры, независимо от возраста, желающие возобновить (продолжить) трудовую деятельность;
лица, желающие сменить место работы или профессию;
лица, занятые на разовых, временных и сезонных работах, желающие иметь постоянное место работы;
лица, желающие участвовать в оплачиваемых общественных работах и сезонных работах в сельском хозяйстве;
женщины, пострадавшие от преследования и насилия, имеющие соответствующие знания и навыки, список которых представлен в местные органы по труду на основании заявки центров социальных услуг «Инсон».
В местных органах по труду в качестве лиц, ищущих работу, могут быть зарегистрированы и иные категории лиц, нуждающихся в трудоустройстве.
Статья 29 . Порядок регистрации лиц, ищущих работу
Регистрация в качестве лица, ищущего работу, осуществляется ответственным работником местного органа по труду.
Лица, ищущие работу, обращаются в местный орган по труду с предоставлением паспорта или идентификационной ID-карты либо иного документа, удостоверяющего личность.
Сведения о стаже работы, об образовании (при наличии), о заработной плате и другие сведения лиц, ищущих работу, запрашиваются местным органом по труду самостоятельно от ответственных государственных органов и организаций, в том числе через межведомственную интеграционную платформу системы «Цифровое правительство».
Лица, ищущие работу, могут предоставить в местные органы по труду документ, подтверждающий наличие профессии или профессиональной квалификации, или его копию (в случае наличия профессии или профессиональной квалификации).
Женщины, пострадавшие от преследования и насилия, имеющие соответствующие знания и навыки, список которых представлен в местные органы по труду на основании заявки центров социальных услуг «Инсон», регистрируются в качестве лиц, ищущих работу, без их личного обращения. Сведения о таких лицах (стаж работы, образование (при наличии), заработная плата и другие), а также документы, подтверждающие наличие у них достаточных знаний и навыков, направляются центрами социальных услуг «Инсон» в местные органы по труду через информационную систему «Единая национальная социальная защита».
Местный орган по труду при необходимости может получить следующие сведения от ответственных организаций путем электронного запроса:
от медико-социальных экспертных комиссий — заключение о рекомендуемом характере и условиях труда (в отношении лиц с инвалидностью);
от учреждений здравоохранения — медицинские заключения и иные подтверждающие документы (в отношении лиц, имеющих ограничения в трудовой деятельности по состоянию здоровья);
от учреждений по исполнению наказания — справку об освобождении лица из учреждения по исполнению наказания (в отношении лиц, освобожденных из учреждений по исполнению наказания);
от органов записи актов гражданского состояния — копии свидетельств о рождении детей (в отношении лиц, имеющих детей, находящихся на его иждивении);
от районных (городских) отделов внебюджетного Пенсионного фонда при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан — справку о неполучении установленных законодательством пенсий;
от районных (городских) центров социальных услуг «Инсон» Национального агентства социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан — справку о неполучении установленных законодательством пособий.
При необходимости местный орган по труду может запросить у Совета фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана информацию, подтверждающую, что лицо, обратившееся в местный орган по труду, является членом соответствующего фермерского (дехканского) хозяйства.
Статья 30 . Снятие с учета лиц, ищущих работу
Лицо, ищущее работу, может быть снято с учета в течение десяти дней со дня регистрации в местном органе по труду в случаях:
трудоустройства;
получения субсидий на стимулирование занятости и вовлечение в предпринимательство в порядке, установленном законодательством;
получения микрокредитов за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством;
направления на профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации;
регистрации в качестве самозанятого лица;
переезда в другую местность на постоянное жительство;
неявки в местный орган по труду без уважительной причины;
осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан;
систематического (более двух раз) отказа лица, ищущего работу, от предложений подходящей работы;
выявления факта незаконной регистрации в качестве лица, ищущего работу;
вступления в законную силу приговора суда, предусматривающего наказание в виде лишения свободы;
призыва на срочную военную службу;
возникновения других обстоятельств, делающих невозможным ведение работы по трудоустройству лица, ищущего работу;
смерти лица, ищущего работу.
Лица, снятые с учета по основаниям, предусмотренным абзацами девятым — одиннадцатым и четырнадцатым части первой настоящей статьи, имеют право на повторную регистрацию в качестве лиц, ищущих работу, по истечении тридцати календарных дней со дня снятия их с учета в местном органе по труду.
Сведения о снятии лица, ищущего работу, с учета в местном органе по труду вносятся в информационную систему «Бандлик хизмати».
Глава 7. Трудоустройство лиц, ищущих работу
Статья 31 . Условия трудоустройства лиц, ищущих работу
Трудоустройство лиц, зарегистрированных в местных органах по труду в качестве лиц, ищущих работу, осуществляется местными органами по труду в порядке, предусмотренном статьями 32 и 34 настоящего Закона.
В отдельных случаях трудоустройство лиц, ищущих работу, может осуществляться в организациях, расположенных на территории других районов (городов), если эти организации находятся в пределах транспортной доступности.
Количество, периодичность и сроки предложения подходящей работы и выдача лицу, ищущему работу, направлений для трудоустройства не ограничиваются.
Местный орган по труду по мере возникновения свободных (вакантных) рабочих мест обязан предлагать подходящую работу лицу, ищущему работу, вплоть до его трудоустройства или снятия с учета.
Статья 32 . Порядок выдачи лицам, ищущим работу, направления на трудоустройство и обращения за содействием в трудоустройстве
При наличии свободных (вакантных) рабочих мест и согласия лица, ищущего работу, на предложение о трудоустройстве на подходящую работу работник местного органа по труду выдает ему:
направление на трудоустройство — в государственные организации (за исключением должностей, указанных в части первой и в абзаце втором части второй статьи 3 Закона Республики Узбекистан «О государственной гражданской службе»), организации с долей государства пятьдесят и более процентов, а также в организации с негосударственной формой собственности, субъекты предпринимательства на резервируемые рабочие места;
обращение за содействием в трудоустройстве — в организации с негосударственной формой собственности, субъекты предпринимательства.
Направление на трудоустройство и обращение за содействием в трудоустройстве подписываются, как правило, директором или заместителем директора местного органа по труду либо работником, закрепленным за сектором по комплексному социально-экономическому развитию.
Направление на трудоустройство и обращение за содействием в трудоустройстве могут быть направлены работодателю в электронном виде с использованием электронной цифровой подписи, а также через информационную систему «Бандлик хизмати».
Статья 33 . Подходящая работа
Для лиц, впервые ищущих работу, не имеющих профессии (специальности), подходящей считается работа, не требующая предварительной профессиональной подготовки, а в случае невозможности ее предоставления — другая оплачиваемая работа, включая работу временного характера, с учетом их возрастных и иных особенностей.
Для лиц, потерявших работу и заработок (трудовой доход), подходящей считается работа, соответствующая их профессиональной подготовке, учитывающая возраст, состояние здоровья, трудовой стаж и опыт работы по прежней профессии (специальности).
Не может считаться подходящей работа, если:
эта работа связана с переменой места жительства;
предложенная работа значительно удалена от постоянного места жительства и находится вне транспортной доступности. Транспортная доступность (допустимая удаленность) места работы определяется местными органами по труду с учетом развития сети общественного транспорта в данной местности;
отказ от предложенной работы обоснован имеющимися противопоказаниями по состоянию здоровья, возраста и другим уважительным причинам.
По истечении периода получения пособия по безработице в случае невозможности предоставления работы по профессии (специальности) подходящей может считаться работа, требующая изменения профессии (специальности) с учетом способностей безработного, состояния его здоровья, прошлого опыта работы и доступных для него средств обучения.
Каждому лицу, зарегистрированному в местном органе по труду в качестве лица, ищущего работу, работником данного органа по труду предлагается (при наличии) подходящая работа, соответствующая его профессиональной подготовке, учитывающая возраст, состояние здоровья, трудовой стаж, и опыту работы по прежней профессии (специальности).
Для лиц из числа социально уязвимых категорий населения поиск подходящей работы осуществляется из числа имеющихся свободных (вакантных) рабочих мест или зарезервированных рабочих мест.
Предложения работы и трудоустройство лиц, ищущих работу, осуществляются только на подходящую работу.
Сведения о каждом предложении подходящей работы лицу, ищущему работу, вносятся в информационную систему «Бандлик хизмати».
Статья 34 . Порядок трудоустройства лиц, ищущих работу, на основании направлений на трудоустройство и обращений за содействием в трудоустройстве
Лицо, ищущее работу, обязано не позднее чем в трехдневный срок со дня получения направления на трудоустройство или обращения за содействием в трудоустройстве обратиться для трудоустройства по адресу, указанному в направлении на трудоустройство или обращении за содействием в трудоустройстве.
В случае приема на работу по направлению на трудоустройство и заключения трудового договора с лицом, ищущим работу, организация (за исключением должностей, указанных в части первой и в абзаце втором части второй статьи 3 Закона Республики Узбекистан «О государственной гражданской службе») обязана в срок не позднее пяти дней со дня предъявления направления на трудоустройство отправить местному органу по труду, выдавшему направление, отрывной талон к направлению с уведомлением о трудоустройстве данного лица.
В случае если направление на трудоустройство направлено работодателю в электронном виде, работодатель вместо отрывного талона направляет местному органу по труду извещение о трудоустройстве в электронной форме.
При отказе в трудоустройстве в отрывном талоне указывается обоснование причины отказа, и отрывной талон возвращается лицу, ищущему работу, для представления в местный орган по труду, выдавший направление на трудоустройство.
Отрывной талон подписывается работодателем или уполномоченным им лицом.
При отказе работодателя в трудоустройстве по выданному местным органом по труду направлению на трудоустройство лицо, ищущее работу, обязано в трехдневный срок возвратить отрывной талон в местный орган по труду или работнику, закрепленному за сектором по комплексному социально-экономическому развитию, органом самоуправления граждан, выдавшим данное направление.
Сведения о возвращенном отрывном талоне (копия талона) и причины отказа в трудоустройстве вносятся работником местного органа по труду в информационную систему «Бандлик хизмати».
В случае приема на работу по обращению за содействием в трудоустройстве и заключения трудового договора с лицом, ищущим работу, организации с негосударственной формой собственности, субъекты предпринимательства уведомляют местный орган по труду, выдавший обращение за содействием в трудоустройстве данного лица.
В случае направления обращения за содействием в трудоустройстве в электронном виде организации с негосударственной формой собственности, субъекты предпринимательства направляют местному органу по труду информацию о трудоустройстве данного лица в электронной форме.
При отказе в трудоустройстве по выданному местным органом по труду обращению за содействием в трудоустройстве организации с негосударственной формой собственности, субъекты предпринимательства информируют местный орган по труду о причинах отказа в трудоустройстве.
В случае отсутствия предложений подходящей работы и невозможности трудоустройства лицо, ищущее работу, признается безработным и ему назначается пособие по безработице.
В случае направления на трудоустройство на основании заявки центра социальных услуг «Инсон», местные органы по труду в течение трех дней направляют в центр социальных услуг «Инсон» уведомление о принятии лица, ищущего работу, на работу либо об отказе в его трудоустройстве или о назначении такому лицу пособия по безработице.
Глава 8. Самозанятые лица
Статья 35 . Получение статуса самозанятого лица
Лицо в трудоспособном возрасте получает статус самозанятого лица после его регистрации в качестве самозанятого лица.
В качестве самозанятых лиц могут быть зарегистрированы лица, не зарегистрированные в качестве индивидуальных предпринимателей и самостоятельно осуществляющие основанную на личном трудовом участии деятельность, направленную на получение заработка (трудового дохода), предусмотренную Перечнем видов деятельности (работ, услуг), которыми могут заниматься самозанятые лица.
Регистрация самозанятых лиц осуществляется в уведомительном порядке через специальное мобильное приложение либо персональный кабинет налогоплательщика с выдачей матричного штрих-кода (QR-код), удостоверяющего факт регистрации в качестве самозанятого лица.
Лица, зарегистрированные в качестве самозанятых лиц, не вправе использовать в своей деятельности труд наемных работников, а также иметь работодателя. В случае несоблюдения этих требований самозанятые лица утрачивают статус самозанятых лиц.
Самозанятые лица, оказывающие услуги (выполняющие работы) через сеть Интернет (фрилансинг), имеют право:
принимать от физических и юридических лиц — нерезидентов из-за рубежа оплату в иностранной валюте за оказанные услуги (выполненные работы) на счета в банках Республики Узбекистан без внесения соответствующей информации в Единую электронную информационную систему внешнеторговых операций;
оказывать услуги (выполнять работы) иностранным физическим и юридическим лицам без заключения контракта путем принятия публичного предложения о соглашении (оферты) или обмена электронными сообщениями либо выставлением счетов-фактур (инвойс), в том числе в электронном виде.
Самозанятое лицо не может получать пособие по безработице и стипендию в период прохождения профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации, выплачиваемых безработным из средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Статья 36 . Налогообложение самозанятых лиц
Самозанятые лица уплачивают социальный налог в социальном порядке в размере не менее одной базовой расчетной величины, независимо от фактически отработанного времени в качестве самозанятого лица, сумма которого полностью направляется во внебюджетный Пенсионный фонд при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан и исходя из которого определяется размер заработка для исчисления пенсии в порядке, установленном для индивидуальных предпринимателей.
Статья 37 . Льготы, предоставляемые самозанятым лицам
Период осуществления трудовой деятельности в качестве самозанятого лица засчитывается в стаж работы, принимаемый для исчисления пенсии по возрасту, с момента приобретения права на получение пенсии.
Период регистрации в качестве самозанятого лица засчитывается в трудовой стаж для назначения пенсии независимо от того, выполнялась ли фактически в этот период трудовая деятельность в порядке самозанятости или не выполнялась.
Местные органы по труду предоставляют рекомендации коммерческим банкам для выделения льготных микрокредитов самозанятым лицам.
Самозанятые лица могут бесплатно пройти краткосрочное профессиональное обучение, а также обучение навыкам предпринимательства в центрах профессионального обучения (учреждениях профессионального образования), аккредитованных в установленном порядке.
Финансирование расходов по организации и проведению профессионального обучения самозанятых лиц в случаях, предусмотренных частью четвертой настоящей статьи, осуществляется за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Местные органы по труду организуют пункты по предоставлению самозанятым лицам в льготную аренду инструментов труда (мотокультиваторы, газонокосилки, перфораторы, сварочные аппараты, устройства для обработки растений, столярные, слесарные и строительные инструменты и другие), средств индивидуальной защиты и рабочей одежды.
Инструменты труда, средства индивидуальной защиты и рабочая одежда для предоставления самозанятым лицам в льготную аренду приобретаются за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Глава 9. Гарантии по трудоустройству отдельных категорий населения
Статья 38 . Дополнительные гарантии по трудоустройству социально уязвимых категорий населения
Государство обеспечивает дополнительные гарантии по трудоустройству социально уязвимых категорий населения.
К социально уязвимым категориям населения относятся:
одинокие родители (лицо, заменяющее родителей), имеющие детей в возрасте до четырнадцати лет, детей с инвалидностью, а также родители (лица, заменяющие родителей), имеющие многодетные семьи;
молодежь, получившая профессию по окончании общих средних и средних специальных образовательных организаций, профессиональных школ, колледжей и техникумов;
выпускники домов «Мехрибонлик», а также выпускники высших образовательных учреждений, обучавшиеся по государственным грантам;
лица, уволенные со срочной военной службы из войск Министерства обороны, Министерства внутренних дел, Министерства по чрезвычайным ситуациям, Национальной гвардии, Службы государственной безопасности Республики Узбекистан;
лица с инвалидностью;
лица предпенсионного возраста;
лица, освобожденные из учреждений по исполнению наказания, или лица, в отношении которых по решению суда были применены принудительные меры медицинского характера;
жертвы торговли людьми;
лица, пострадавшие от семейного (бытового) насилия;
другие лица в соответствии с законодательством.
Работодатель обязан принять на работу лиц, указанных в части второй настоящей статьи, направляемых местными органами по труду и другими органами в порядке, установленном законодательством, для трудоустройства на резервируемые рабочие места.
Работодатель и уполномоченные им лица, необоснованно отказавшие в приеме на работу лиц, указанных в части второй настоящей статьи, несут ответственность в порядке, установленном законодательством.
Дополнительные гарантии обеспечиваются путем создания дополнительных рабочих мест, специализированных организаций, включая организации на основе использования труда лиц с инвалидностью, разработки специальных программ обучения, установления организациям минимального количества рабочих мест, а также другими мерами, предусмотренными законодательством.
Статья 39 . Установление минимального количества рабочих мест и резервирование рабочих мест
В целях содействия занятости населения районными (городскими) Кенгашами народных депутатов устанавливается минимальное количество рабочих мест, а организациями резервируются рабочие места.
Установление минимального количества рабочих мест предусматривается для организаций, в которых среднесписочная численность работников составляет более двадцати человек.
Суммарное число устанавливаемого минимального количества рабочих мест в соответствии с решениями районных (городских) Кенгашей народных депутатов не может составлять свыше семи процентов (в том числе не менее трех процентов — для лиц с инвалидностью) от среднесписочной численности работников организации.
Организации, в которых среднесписочная численность работников составляет более двадцати человек, ежегодно в срок:
не позднее 1 сентября определяют общее количество резервируемых рабочих мест на предстоящий год с учетом должностей;
не позднее 15 сентября представляют сведения об общем количестве резервируемых рабочих мест на предстоящий год в местный орган по труду.
На основе сведений, полученных местным органом по труду, формируются предложения об установлении минимального количества рабочих мест и ежегодно не позднее 1 октября вносятся в районные (городские) Кенгаши народных депутатов для принятия соответствующего решения в разрезе организаций, расположенных на территории района (города).
На основе представленных местным органом по труду обобщенных предложений районные (городские) Кенгаши народных депутатов ежегодно не позднее 1 ноября принимают решение об установлении минимального количества рабочих мест.
Местные органы по труду на основании решений районных (городских) Кенгашей народных депутатов доводят до сведения организаций не позднее 15 ноября текущего года информацию о количестве резервируемых рабочих мест, требованиях к резервируемым рабочим местам, мерах стимулирования, а также о привлечении к ответственности должностных лиц организации в случае невыполнения решений районных (городских) Кенгашей народных депутатов о создании минимального количества рабочих мест.
Созданным рабочим местом для категории лиц, указанных в части второй статьи 38 настоящего Закона, считается рабочее место, обеспечивающее условия труда, соответствующее характерным требованиям, предъявляемым указанным категориям лиц, в том числе для:
одиноких родителей (лиц, заменяющее родителей), имеющих детей в возрасте до четырнадцати лет, детей с инвалидностью, а также родителей (лиц, заменяющих родителей), имеющих многодетные семьи — рабочие места с гибким графиком работы, позволяющим сочетать исполнение обязанностей по воспитанию детей и трудовых обязанностей;
лиц с инвалидностью — рабочие места, аттестованные по условиям труда и позволяющие работнику беспрепятственно выполнять трудовые обязанности с учетом состояния их здоровья и установленных противопоказаний к трудовой деятельности.
Рабочие места, на которые уже трудоустроены лица, указанные в части второй статьи 38 настоящего Закона, учитываются при определении количества резервируемых рабочих мест на предстоящий период.
Трудоустройство на резервируемые рабочие места производится организацией по направлению местного органа по труду или самостоятельно.
Трудоустройству на резервируемые рабочие места также могут содействовать общественные объединения лиц с инвалидностью, центры социальной адаптации лиц, освободившихся из мест исполнения наказания, другие организации, представляющие интересы указанных категорий лиц, путем направления их в местные органы по труду, которые обеспечивают их трудоустройство. При этом указанные организации имеют право не менее чем за пять месяцев до начала календарного года вносить в местный орган по труду предложения о резервировании рабочих мест по конкретным организациям, при необходимости получать от местных органов по труду сведения о количестве и характере созданных, а также наличии свободных (вакантных) резервируемых рабочих мест по каждой организации.
Статья 40 . Условия сохранения резервируемых рабочих мест
В случаях сокращения или ликвидации резервируемых рабочих мест организация предоставляет информацию в местный орган по труду.
При осуществлении мероприятий, связанных с изменениями в технологии, организации производства и условиях труда, сокращением объемов работ, повлекших за собой изменение численности работников, за лицами, трудоустроенными на резервируемые рабочие места, рабочие места сохраняются в приоритетном порядке, если численность этих лиц не превышает количества резервируемых рабочих мест, установленного решениями районных (городских) Кенгашей народных депутатов за календарный год, в котором имело место изменение численности работников.
При освобождении резервируемого рабочего места в связи с прекращением трудового договора с лицом, ранее занимавшим это рабочее место, организация обязана в десятидневный срок поставить в известность местный орган по труду о вновь открывшейся вакансии.
Организация обязана трудоустраивать категории лиц, для которых резервируются рабочие места в соответствии с решениями районных (городских) Кенгашей народных депутатов.
Организация обязана не позднее десяти дней до начала года обеспечить готовность резервируемых рабочих мест в объеме не менее двадцати пяти процентов от общего количества резервируемых рабочих мест, а также информировать об этом местный орган по труду.
Резервирование оставшейся части рабочих мест обеспечивается организацией в течение первого квартала календарного года, о чем местный орган по труду информируется не позднее десяти дней по окончании первого квартала.
Организации ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным месяцем, представляют в местный орган по труду информацию о трудоустройстве.
Не допускается резервирование сезонных и временных рабочих мест.
Статья 41 . Ответственность за невыполнение решения районного (городского) Кенгаша народных депутатов по созданию минимального количества рабочих мест, а также необоснованный отказ в трудоустройстве на резервируемые рабочие места
Невыполнение решения районного (городского) Кенгаша народных депутатов по созданию минимального количества рабочих мест для трудоустройства лиц, которым государство обеспечивает дополнительные гарантии, а также необоснованный отказ в приеме на работу на резервируемые рабочие места лиц, направленных местными органами по труду, влечет за собой ответственность в порядке, установленном Законом.
Привлечение к ответственности не освобождает от обязанности по созданию установленного количества резервируемых рабочих мест.
Статья 42 . Льготы для организаций, участвующих в резервировании рабочих мест
Организации, создавшие резервируемые рабочие места сверх установленного минимального количества рабочих мест, имеют право на льготы в порядке, установленном законодательством, включая получение субсидий за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Хокимы районов (городов) в пределах своих полномочий могут устанавливать льготы для организаций, создавших резервируемые рабочие места сверх установленного количества, путем первоочередного выделения нежилых помещений для организации производства и других мер.
Глава 10. Признание лиц безработными
Статья 44 . Условия признания лиц безработными
Трудоспособные лица в возрасте от шестнадцати лет и до приобретения ими права на пенсионное обеспечение, не имеющие оплачиваемой работы или занятия, приносящего заработок (трудовой доход), ищущие работу и готовые приступить к ней, как только она им будет предложена, либо пройти профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации (за исключением обучающихся в образовательных учреждениях), обратившиеся в местные органы по труду для получения содействия в трудоустройстве и зарегистрированные ими в качестве лиц, ищущих работу, признаются безработными.
Решение о признании лица безработным принимается местным органом по труду не позднее одиннадцатого дня со дня его регистрации в качестве лица, ищущего работу, в случае, если в течение первых десяти дней со дня регистрации ему не предложена подходящая работа или местным органом по труду получен отказ от организации, в которую направлено данное лицо для трудоустройства.
Решение о признании лица безработным оформляется приказом местного органа по труду, который одновременно является приказом о назначении пособия по безработице. В приказе указываются размер и дата начисления пособия по безработице.
О принятом решении лицо, признанное безработным, извещается письменно или по телефону, через электронную почту не позднее чем в двухдневный срок после принятия данного решения. При этом лицу, признанному безработным, сообщаются его права и обязанности, дата обязательной явки для перерегистрации в местный орган по труду или к работнику, закрепленному за сектором по комплексному социально-экономическому развитию, органом самоуправления граждан, условия и место получения пособия по безработице, а также другая информация, необходимая безработному.
При признании лица безработным запись в трудовой книжке не производится.
Лица, признанные безработными, имеют право на бесплатное получение консультации, услуг по профессиональной подготовке, переподготовке или повышению квалификации, а также трудоустройство при содействии местных органов по труду.
Статья 45 . Основания для отказа в признании лиц безработными
Безработными не могут быть признаны:
лица, дважды отказавшиеся без уважительной причины от предложенной подходящей работы в течение десяти дней со дня регистрации в качестве лица, ищущего работу;
лица, не явившиеся в течение десяти дней со дня регистрации в качестве лица, ищущего работу, без уважительной причины в местный орган по труду или к работнику местного органа по труду, закрепленному за сектором по комплексному социально-экономическому развитию, органом самоуправления граждан, для получения предложения подходящей работы;
лица, обучающиеся с отрывом от производства в образовательных учреждениях и организациях, за исключением обучающихся по заочной форме обучения;
лица, которые приобрели право на пенсионное обеспечение в соответствии с законодательством (независимо от вида пенсии);
неработающие женщины, осуществляющие уход за ребенком до достижения им возраста двух лет;
лица, желающие поменять работу, но на момент регистрации в местных органах по труду работающие либо состоящие в штате организаций, независимо от их организационно-правовой формы;
осужденные по приговору суда к наказанию в виде лишения свободы;
главы и работники фермерских хозяйств, участники семейных предприятий, главы и члены дехканских хозяйств, а также индивидуальные предприниматели;
самозанятые лица.
Лицо, которому было отказано в признании безработным, имеет право на повторную регистрацию в качестве лица, ищущего работу, только по истечении тридцати календарных дней с момента отказа от предложенной работы или неявки в местный орган по труду без уважительной причины для получения предложения подходящей работы.
Статья 46 . Учет посещений безработных
Лица, признанные безработными, в период получения ими пособия по безработице обязаны не реже двух раз в месяц посещать местные органы по труду. График, дата и время посещений устанавливаются работником местного органа по труду, осуществляющим регистрацию лиц, ищущих работу, с учетом удобства посещения безработным местного органа по труду.
При посещении безработным местного органа по труду работник местного органа по труду:
проводит собеседование с безработным о произошедших изменениях в обстоятельствах, которые могут повлиять на установление статуса данного лица в качестве безработного и его трудоустройство;
информирует безработного об имеющихся вакансиях, о возможностях прохождения профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации, а также об оплачиваемых общественных работах;
при наличии подходящей работы выдает направление на трудоустройство или обращение за содействием в трудоустройстве.
Местный орган по труду осуществляет мониторинг своевременности посещений безработными местного органа по труду.
Учет посещений безработными местных органов по труду осуществляется в целях повышения их активности в поиске работы и трудоустройстве, предоставления им текущей информации об имеющихся вакансиях, а также обеспечения своевременности получения ими сведений, которые могут повлиять на их трудоустройство и социальную защиту.
Статья 47 . Гарантии материальной поддержки безработных
Государство гарантирует безработным:
выплату пособия по безработице;
выплату стипендии в период профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации по направлению местных органов по труду и включение этого периода в общий трудовой стаж;
бесплатную профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации по направлению местных органов по труду, в том числе за счет грантов;
возможность привлечения к оплачиваемым общественным работам;
возможность получения субсидий на стимулирование занятости и вовлечение в предпринимательство, направленных на привлечение к предпринимательской деятельности и развитие личных приусадебных земельных участков в порядке, установленном законодательством;
компенсацию затрат в связи с добровольным переездом на работу в другую местность по предложению местных органов по труду.
Статья 48 . Основания для снятия безработного с учета в местных органах по труду
Безработный может быть снят с учета в местных органах по труду в случаях:
трудоустройства;
получения субсидии на стимулирование занятости и вовлечение в предпринимательство в порядке, установленном законодательством;
получения микрокредита за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством;
регистрации в качестве самозанятого лица;
приобретения права на пенсионное обеспечение в соответствии с законодательством (независимо от вида пенсии);
переезда в другую местность на постоянное жительство;
неявки в местный орган по труду без уважительной причины;
осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан;
систематического (более двух раз) отказа от предложений подходящей работы;
уклонения от явки для получения направления на трудоустройство или обращения за содействием в трудоустройстве;
выявления факта незаконного признания лица безработным;
вступления в законную силу приговора суда, предусматривающего наказание в виде лишения свободы;
призыва на срочную военную службу;
смерти безработного.
Лица, снятые с учета по основаниям, предусмотренным абзацами восьмым-одиннадцатым части первой настоящей статьи, имеют право по истечении тридцати календарных дней со дня снятия их с учета в местном органе по труду в качестве безработного повторно обратиться в местный орган по труду в качестве лица, ищущего работу.
Снятие безработного с учета в местном органе по труду оформляется приказом руководителя местного органа по труду, в котором указываются основание снятия с учета безработного, а также дата, с которой лицо снимается с учета.
Сведения о снятии безработного с учета в местном органе по труду вносятся в информационную систему «Бандлик хизмати».
Статья 49 . Дополнительные гарантии материальной поддержки при прекращении трудового договора по отдельным основаниям
Работникам гарантируется сохранение на период поиска работы средней заработной платы с учетом выходного пособия, но не более чем на два месяца при прекращении с ними трудового договора по следующим основаниям:
отказ работника от продолжения работы в новых условиях труда;
отказ работника от переезда на работу в другую местность вместе с работодателем;
отказ работника от перевода по состоянию здоровья в соответствии с медицинским заключением на другую работу, не противопоказанную ему по состоянию здоровья, либо отсутствие у работодателя соответствующей работы;
изменение численности или штата работников организации, обусловленное изменением технологии, организации производства и труда, сокращение объема работ (продукции, услуг);
ликвидация организации (ее обособленного подразделения) по решению ее учредителей (участников) либо органа юридического лица, уполномоченного на то учредительными документами;
несоответствие выполняемой работе вследствие недостаточной квалификации;
восстановление на работе работника, который ранее выполнял эту работу;
вступление в законную силу решения суда о ликвидации организации.
Гарантии, предусмотренные частью первой настоящей статьи, распространяются также на руководителя организации, его заместителей, главного бухгалтера, а при отсутствии в организации должности главного бухгалтера — на работника, осуществляющего функции главного бухгалтера, в случае прекращения трудового договора в связи со сменой собственника.
Если работники, указанные в частях первой и второй настоящей статьи, в течение тридцати календарных дней после прекращения трудового договора зарегистрировались в местном органе по труду в качестве лиц, ищущих работу, то они получают право на среднюю заработную плату и за третий месяц по прежнему месту работы по справке, выданной местным органом по труду.
В случае, если по истечении трехмесячного периода работникам, указанным в частях первой и второй настоящей статьи, не будет предоставлена подходящая работа, они признаются безработными.
Работникам, указанным в частях первой и второй настоящей статьи, зарегистрировавшимся в местном органе по труду в течение тридцати календарных дней после прекращения трудового договора и проходящим профессиональное переобучение или повышение квалификации с отрывом от производства, выплачивается стипендия в размере одного минимального размера оплаты труда.
В целях компенсации затрат на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, уволенных из организаций и принятых на работу по направлению местного органа по труду, работодателю каждый месяц может выделяться субсидия до четырехкратного размера суммы базовой расчетной величины на каждого работника в течение шести месяцев, из средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
В случаях, если работодатель не представил местному органу по труду копию документа, подтверждающего прохождение работником профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации в течение пяти рабочих дней после окончания курса обучения, местным органом по труду будут приняты меры по возврату субсидий выделенных для покрытия расходов на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации работника и выплаченной организации работодателя.
К высвобождаемым работникам приравниваются лица, потерявшие работу в результате несчастного случая на производстве или наступления профессионального заболевания по не зависящим от них причинам и нуждающиеся в трудоустройстве и профессиональной подготовке, переподготовке или повышении квалификации.
Лицам, высвобожденным в связи с изменениями численности или штата работников организации, обусловленное изменением технологии, организации производства и труда, сокращение объема работ (продукции, услуг), либо ликвидацией организации, признанным безработными, имеющим требуемый общий трудовой стаж для выхода на пенсию, в соответствии с законодательством предоставляется право выхода на пенсию досрочно (за два года до установленного законодательством срока назначения пенсии на общих основаниях).
Статья 50 . Дополнительные гарантии материальной поддержки работников при прекращении трудового договора ввиду признания банкротом или ликвидации работодателя
В случае признания работодателя банкротом работники, состоящие с ним в трудовых отношениях, пользуются преимущественным правом перед претензиями всех других кредиторов на удовлетворение их требований по обязательствам в отношении заработной платы и других причитающихся им выплат.
При отсутствии у ликвидируемых организаций средств выплата компенсаций работникам, указанным в части первой статьи 49 настоящего Закона, производится за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Работникам, указанным в частях первой и второй настоящей статьи, зарегистрировавшимся в местном органе по труду в течение тридцати календарных дней после прекращения трудового договора и проходящим профессиональное переобучение или повышение квалификации с отрывом от производства, выплачивается стипендия в размере, установленном законодательством.
Глава 11. Выплата пособия по безработице
Статья 51 . Пособие по безработице
Лица, признанные в установленном порядке безработными, имеют право на получение пособия по безработице.
Выплата пособия по безработице производится из средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан по месту жительства безработного.
Пособие по безработице не подлежит налогообложению.
Пособие по безработице начисляется и выплачивается лицу, признанному безработным, с первого дня его регистрации в местном органе по труду в качестве лица, ищущего работу.
Пособие по безработице выплачивается не более двадцати шести календарных недель в течение двенадцатимесячного периода.
Выплата пособия по безработице в текущем месяце осуществляется за предыдущий месяц.
При выплате пособия по безработице за неполный календарный месяц пособие по безработице выплачивается в размере, пропорциональном отношению количества дней в данном календарном месяце, за которые это пособие должно было выплачиваться, к числу дней в полном календарном месяце.
В случае болезни безработного в период получения им пособия по безработице допускается получение пособия по безработице родственниками безработного (отец, мать, супруг(а), совершеннолетние дети) или другими доверенными лицами безработного по доверенности, оформленной в установленном порядке.
Лица, не имеющие возможности документально подтвердить свой трудовой стаж, при назначении им пособия по безработице рассматриваются как ранее не работавшие и ищущие работу впервые.
В период получения пособия по безработице безработный обязан искать работу и не реже одного раза в две недели обращаться в местный орган по труду для получения направления на трудоустройство (обращения за содействием в трудоустройстве) либо профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации.
Статья 52 . Размер пособия по безработице
Пособие по безработице устанавливается в процентном соотношении к среднемесячной заработной плате по прежнему месту работы безработного за последний год работы. В иных случаях пособие по безработице устанавливается в процентном соотношении к минимальному размеру оплаты труда.
Пособия по безработице выплачиваются в следующих размерах:
лицам, потерявшим работу и заработок (трудовой доход) в течение последнего двенадцатимесячного периода — в размере пятидесяти процентов средней заработной платы по прежнему месту работы, но не ниже минимального размера оплаты труда и не выше средней заработной платы, сложившейся в Республике Узбекистан на момент начисления пособия;
лицам, потерявшим работу и заработок (трудовой доход) и стремящимся возобновить трудовую деятельность после длительного (более одного года) перерыва, — в размере одного минимального размера оплаты труда;
лицам, ранее не работавшим и ищущим работу впервые, — в размере не менее семидесяти пяти процентов от минимального размера оплаты труда.
Лица, потерявшие заработок в связи с увольнением с военной службы, из органов внутренних дел, Службы государственной безопасности и Национальной гвардии Республики Узбекистан и других ведомств, в которых предусмотрена военная служба, имеют право на получение пособия по безработице на условиях, предусмотренных абзацем вторым части второй настоящей статьи.
Размер пособия по безработице при повышении минимального размера оплаты труда в соответствии с законодательством увеличивается на коэффициент повышения.
Сведения о размере пособия по безработице за каждый месяц (включая неполные месяцы, за которые выплачивается пособие по безработице) отражаются в информационной системе «Бандлик хизмати».
Статья 53 . Особенности выплаты пособий по безработице для лиц, высвобожденных из организаций
Для лиц, высвобожденных из организаций по основаниям, указанным в частях первой и второй статьи 49 настоящего Закона, если они зарегистрированы в местных органах по труду в качестве лиц, ищущих работу, в течение тридцати календарных дней после прекращения трудового договора, пособие по безработице начисляется с первого дня после окончания установленного трехмесячного срока.
В случае, если лицо, высвобожденное из организации по основаниям, указанным в частях первой и второй статьи 49 настоящего Закона, не зарегистрировалось в местных органах по труду в течение тридцати календарных дней после прекращения трудового договора, но ему по истечении трехмесячного периода местным органом по труду не предоставлена подходящая работа, то оно приобретает статус безработного и ему начисляется пособие по безработице не ранее двухмесячного срока после даты прекращения трудового договора. В случае отказа высвобождаемого лица от двух предложений подходящей работы оно не будет иметь статус безработного и через тридцать календарных дней будет зарегистрировано в качестве лица, ищущего работу, на общих основаниях.
Статья 54 . Информирование местных органов по труду об изменении условий, влияющих на выплату пособия по безработице
Безработные, получающие пособие по безработице, обязаны не позднее чем в трехдневный срок информировать местный орган по труду о:
самостоятельном трудоустройстве (заключении трудового договора);
получении в аренду земельного участка для ведения фермерского или дехканского хозяйства;
получении дохода от занятия предпринимательской деятельностью или любой другой деятельностью в качестве самозанятого лица;
получении кредита или лизинга в коммерческом банке, микрофинансовой организации или лизинговой компании;
самостоятельном (без посредничества местного органа по труду) поступлении на курсы профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации;
приобретении права на пенсионное обеспечение в соответствии с законодательством (независимо от вида пенсии);
выполнении военных обязанностей и об участии в мероприятиях, связанных с подготовкой к военной службе;
перемене места жительства;
других обстоятельствах, влекущих за собой изменения в выплате пособия по безработице.
Местные органы по труду вправе самостоятельно получать информацию об изменившихся условиях выплаты пособия по безработице с использованием межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда» и других форм межведомственного взаимодействия.
Статья 55 . Основания прекращения и приостановления выплаты пособия по безработице
Выплата пособия по безработице прекращается в случаях:
трудоустройства безработного;
отказа безработного от двух предложений подходящей работы;
получения безработным пособия по безработице обманным путем;
получение субсидии на стимулирование занятости и вовлечение в предпринимательство в порядке, установленном законодательством;
получения безработными микрокредитов за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством;
осуществления безработным временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан;
регистрации безработного в качестве самозанятого лица;
приобретения безработным права на пенсионное обеспечение в соответствии с законодательством (независимо от вида пенсии);
осуждения безработного по приговору суда к наказанию в виде лишения свободы или исправительных работ;
трудоустройства безработного на временную работу в период получения им пособия по безработице без уведомления об этом местного органа по труду;
смерти безработного.
Выплата пособия по безработице прекращается с момента наступления одного из вышеуказанных случаев.
Выплата пособия по безработице также может быть прекращена досрочно в случае систематической, без уважительных причин неявки или уклонения безработного от явки в местный орган по труду в установленные сроки либо неявки без уважительных причин для получения направления на трудоустройство или обращения за содействием в трудоустройстве.
Окончание периода выплаты пособия по безработице или прекращение выплаты пособия не является основанием для снятия безработных с учета в местных органах по труду.
Отказ безработного от предложения пройти профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации не может рассматриваться как отказ от подходящей работы и не влечет прекращения выплаты пособия по безработице.
Выплата пособия по безработице приостанавливается в случаях:
направления безработного на профессиональную подготовку, переподготовку или повышение квалификации — на период профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации с выплатой стипендии;
прохождения безработным курса лечения в специализированном лечебно-профилактическом учреждении — на период нахождения в таком учреждении;
участия безработного в оплачиваемых общественных работах — на период участия в этих работах.
Выплата пособия по безработице может быть приостановлена на срок до трех месяцев в случае неявки безработного в местный орган по труду в установленный срок по неуважительным причинам.
Статья 56 . Порядок прекращения (приостановления) выплаты пособия по безработице
Основанием для прекращения (приостановления) выплаты пособия по безработице является приказ местного органа по труду, в котором в обязательном порядке указываются причина прекращения (приостановления) выплаты пособия по безработице и дата, с которой выплата пособия по безработице прекращается (приостанавливается).
Выплата пособия по безработице прекращается (приостанавливается) после получения местным органом по труду соответствующей достоверной информации, предусмотренной частью первой ( частью пятой ) статьи 55 настоящего Закона.
О прекращении (приостановлении) выплаты пособия по безработице работником местного органа по труду делается отметка в соответствующем разделе информационной системы «Бандлик хизмати» и анкете с указанием даты, с которой выплата пособия по безработице прекращается (приостанавливается), причины прекращения (приостановления) выплаты пособия по безработице, даты и номера приказа, на основании которого выплата пособия по безработице прекращена (приостановлена).
Решение о прекращении (приостановлении) выплаты пособия по безработице, вынесенное местным органом по труду, в обязательном порядке доводится до безработного.
Начисленное, но не полученное в установленный срок пособие по безработице выплачивается безработному в следующем месяце.
Статья 57 . Удержание излишне выплаченных сумм пособий по безработице
Излишне выплаченные суммы пособия по безработице могут удерживаться с безработного в том случае, если переплата произошла в результате расчетной ошибки или вследствие злоупотребления со стороны безработного. Удержания производятся при последующих выплатах пособия по безработице.
Решение об удержании суммы переплат вследствие допущенной счетной ошибки должно быть принято не позднее трех месяцев со дня последней выплаты пособия по безработице в неправильно установленном размере. Решение об удержании суммы переплаты, связанной со злоупотреблением со стороны безработного, принимается без ограничения какими-либо сроками.
В случае если безработный, получающий пособие по безработице, был уволен незаконно и по решению суда или иного компетентного органа лицо, получающее пособие по безработице, восстановлено на прежней работе с возмещением причиненного ему вреда, то выплаченное пособие по безработице добровольно возвращается данным лицом в полном размере в Государственный фонд содействия занятости Республики Узбекистан. В случае отказа данного лица от добровольного возврата полученного пособия по безработице вся сумма выплаченных пособий по безработице взыскивается с этого лица в судебном порядке.
Статья 58 . Обжалование решений о назначении и выплате пособий по безработице
Жалобы на решения местных органов по труду о назначении и выплате пособия по безработице, в том числе о правильности назначения и сроках их выплаты, могут быть обжалованы в вышестоящую организацию или суд.
Глава 12. Организация оплачиваемых общественных работ
Статья 59 . Основные виды оплачиваемых общественных работ
Основными видами оплачиваемых общественных работ являются:
благоустройство территорий (озеленение, уборка, побелка, чистка арыков, кладбищ, мест паломничества, культурных объектов и другое) городов, районов, населенных пунктов, махаллей и других;
ремонт и обеспечение функционирования объектов жилищного фонда, прилегающей территории объектов жилищно-коммунальной и другой инфраструктуры;
ремонт улиц, дорог и тротуаров;
сельскохозяйственные работы, заготовка, хранение и переработка сельскохозяйственной продукции, сбор урожая сельскохозяйственной продукции, ремонт ирригационных и мелиоративных сетей;
уход за лицами с инвалидностью, престарелыми, больными и другими;
работы в организациях промышленных отраслей и сфере услуг;
строительство, реконструкция и ремонт объектов.
В соответствии с решениями Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан могут быть предусмотрены и другие виды оплачиваемых общественных работ.
Предлагаемые виды оплачиваемых общественных работ должны учитывать профессиональные навыки, опыт работы, возраст, пол и иные особенности лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам, режим работы и необходимые условия охраны труда.
Статья 60 . Порядок организации оплачиваемых общественных работ
Заказчики-работодатели совместно с местными органами по труду определяют необходимые виды и объемы оплачиваемых общественных работ.
Заказчики-работодатели представляют заявку на организацию оплачиваемых общественных работ в местные органы по труду.
Местные органы по труду формируют списки лиц, ищущих работу, и безработных, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам (далее — лица, привлекаемые к оплачиваемым общественным работам), с учетом потребности в рабочей силе, указанной в заявках заказчиков-работодателей.
Фонд общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан на основе обобщенных заявок местных органов по труду финансирует выполнение оплачиваемых общественных работ.
Местные органы по труду заключают договоры с заказчиками-работодателями с приложением списка лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам.
Местные органы по труду после заключения договора с заказчиком-работодателем выдают направление на оплачиваемые общественные работы лицам, привлекаемым к оплачиваемым общественным работам.
Заказчик-работодатель во время проведения оплачиваемых общественных работ обеспечивает надлежащие условия охраны труда в соответствии с законодательством.
Ответственность за правильность начисления заработной платы лицам, привлекаемым к оплачиваемым общественным работам, и учета фактических объемов выполненных оплачиваемых общественных работ, а также за целевое использование средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, направленных на возмещение расходов по оплате оплачиваемых общественных работ, возлагается на заказчика-работодателя.
Местные органы по труду осуществляют мониторинг проведения оплачиваемых общественных работ путем изучения с выездом на место один раз в месяц и оформляют соответствующий акт мониторинга. В случае обнаружения фактов нарушения порядка проведения оплачиваемых общественных работ оформляется акт и принимаются соответствующие меры, предусмотренные законодательством.
Заказчик-работодатель ежемесячно представляет в местные органы по труду документы, подтверждающие организацию и выполнение объема оплачиваемых общественных работ, учет отработанного рабочего времени и начисление заработной платы лицам, привлекаемым к оплачиваемым общественным работам.
Местные органы по труду после получения подтверждающих документов ежемесячно направляют в соответствующие подразделения Казначейства Министерства экономики и финансов Республики платежные документы на уплату возмещаемой суммы по оплате труда лицам, привлекаемым к оплачиваемым общественным работам.
С лицами, привлекаемыми к оплачиваемым общественным работам, заказчик-работодатель заключает трудовой договор в порядке, установленном законодательством. При проведении комплексных или отдельных видов оплачиваемых общественных работ лицами, объединенными на добровольной основе в бригады, в договоре предусматриваются обязательства сторон, объемы и сроки выполнения работ, формы организации и оплаты труда.
Время участия в оплачиваемых общественных работах включается в трудовой стаж.
За лицами, привлекаемыми к оплачиваемым общественным работам, сохраняется право на пенсионное обеспечение и выплату им пособия по временной нетрудоспособности.
Местные органы по труду осуществляют предоставление в аренду основных средств, мини-оборудования и инвентаря, приобретенных за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, заказчикам-работодателям на организацию оплачиваемых общественных работ.
Статья 61 . Порядок оплаты труда лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам
С лицами, привлекаемыми к оплачиваемым общественным работам, заключаются срочные трудовые договоры на участие в оплачиваемых общественных работах сроком не менее двух недель, но не более шести месяцев. В рамках региональных программ органов исполнительной власти на местах по содействию занятости населения по согласованию с Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан могут заключаться трудовые договоры на участие в общественных работах сроком до одиннадцати месяцев.
На оплачиваемых общественных работах, которые организуются бюджетными организациями, органами самоуправления граждан (в том числе по оплате труда общественных работников), а также товариществами собственников жилья в многоквартирных домах (в части благоустройства, озеленения и содержания прилегающей территории), расходы на оплату труда лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам, по направлениям местного органа по труду, полностью возмещаются за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан. При этом оплата труда лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам, не может быть ниже минимального размера оплаты труда и выше двукратного минимального размера оплаты труда с последующим возмещением за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан ста процентов расходов по оплате труда лицам, направленным на оплачиваемые общественные работы местным органом по труду.
На оплачиваемых общественных работах, которые организуются субъектами предпринимательства, негосударственными некоммерческими организациями (за исключением органов самоуправления граждан и товариществ собственников жилья в многоквартирных домах), до пятидесяти процентов расходов по оплате труда возмещается за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан при представлении работодателем подтверждения выполненных работ. При этом ежемесячный размер возмещения за счет средств Фонда общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан оплаты труда одного лица, привлекаемого к оплачиваемым общественным работам, не должен превышать двукратного минимального размера оплаты труда. Ежемесячная оплата труда лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам, устанавливается на основании трудового договора.
В случае необходимости министр занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан может устанавливать ежемесячный размер возмещения оплаты труда Фондом общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в размере до четырехкратного минимального размера оплаты труда.
В период участия безработного в оплачиваемых общественных работах выплата ему пособия по безработице приостанавливается и возобновляется со дня завершения выполнения оплачиваемых общественных работ.
Глава 13. Профессиональная подготовка, переподготовка и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных
Статья 62 . Организация профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации лиц, ищущих работу, и безработных
Профессиональная подготовка, переподготовка и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных могут осуществляться по направлению местного органа по труду в случаях:
отсутствия профессии (специальности);
необходимости изменить профессию (специальность) в связи с отсутствием подходящей работы, отвечающей имеющимся профессиональным навыкам;
необходимости повышения квалификации в связи с отсутствием или недостаточностью профессиональных навыков по причине изменения требований к профессии (специальности);
утраты способности к выполнению работы по прежней профессии (специальности).
Профессиональная подготовка, переподготовка и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных осуществляются в центрах профессионального обучения (учреждениях профессионального образования).
Право на прохождение в приоритетном порядке профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации имеют лица, ищущие работу, безработные, а также лица из числа социально уязвимых категорий населения.
Содержание и материально-техническое развитие центров профессионального обучения осуществляются за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Статья 63 . Государственный заказ на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации
Государственный заказ на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных (далее — государственный заказ на профессиональное обучение) формируется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Государственный заказ на профессиональное обучение формируется на предстоящий год исходя из следующих данных:
анализ и прогнозы демографического развития Республики Узбекистан;
прогноз количества лиц, ищущих работу, и безработных;
прогноз количества лиц, нуждающихся в профессиональной подготовке, переподготовке или повышении квалификации;
прогноз числа выпускников общих средних и средних специальных образовательных организаций, профессиональных школ, колледжей, техникумов, высших образовательных учреждений;
прогноз основных направлений потребности в профессиональном обучении, необходимых для реализации проектов, включенных в программы развития.
Статья 64 . Параметры государственного заказа на профессиональное обучение лиц, ищущих работу, и безработных
Параметры государственного заказа на профессиональное обучение лиц, ищущих работу, и безработных рассчитываются на основе определения количества необходимых рабочих мест в связи с:
вводом новых производственных мощностей или расширением действующих производственных мощностей в рамках реализации проектов, включенных в программы развития;
вводом новых объектов сферы услуг и сервиса, строительством нового жилья, объектов производственной, социальной и рыночной инфраструктуры;
расширением объемов сельскохозяйственного производства за счет увеличения объемов посевов сельскохозяйственных культур, закладки новых садов, виноградников, увеличения поголовья скота;
ростом предпринимательской активности населения, созданием новых субъектов предпринимательства, ремесленничества, выделением коммерческими банками кредитов субъектам предпринимательства;
реализацией инвестиционных проектов и «дорожных карт» развития приватизированных организаций, реализацией бездействующих помещений и зданий для организации производственной деятельности с условием инвестиционных и социальных обязательств и предоставлением объектов государственной собственности в аренду.
Параметры государственного заказа на профессиональное обучение лиц, ищущих работу, и безработных утверждаются министром занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в разрезе территорий с указанием прогнозных объемов финансирования по каждому из видов профессионального обучения.
Параметры государственного заказа на профессиональное обучение лиц, ищущих работу, и безработных размещаются на официальном веб-сайте Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 65 . Формирование государственного заказа на профессиональное обучение
Местные органы по труду формируют и представляют в территориальные органы по труду прогнозную потребность в проведении профессионального обучения лиц, ищущих работу, и безработных на предстоящий календарный год ежегодно до 1 октября года, предшествующего прогнозному.
Территориальные органы по труду формируют и представляют в Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан потребность в объеме и направлениях государственного заказа на профессиональное обучение на предстоящий календарный год ежегодно до 1 ноября года, предшествующего прогнозному.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан ежегодно до 1 декабря года, предшествующего прогнозному, на основе анализа численности лиц, ищущих работу, и безработных, текущего состояния и перспектив развития рынка труда и объемов финансирования Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан формирует параметры государственного заказа на профессиональное обучение в разрезе территорий и видов профессионального обучения.
Статья 66 . Формирование базы данных государственного заказа на профессиональное обучение
Органы по труду формируют и постоянно обновляют базу данных государственного заказа на профессиональное обучение.
Формирование и реализация государственного заказа на профессиональное обучение осуществляются посредством соответствующей электронной платформы и программного обеспечения, интегрированного с межведомственным аппаратно-программным комплексом «Единая национальная система труда».
Разработка и постоянная поддержка указанной электронной платформы и программного обеспечения осуществляются за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Статья 67 . Виды государственного заказа на профессиональное обучение
Государственный заказ на профессиональное обучение формируется по следующим видам:
долгосрочное обучение — учебный процесс продолжается от тридцати до сорока недель;
среднесрочное обучение — учебный процесс продолжается от пяти до двадцати пяти недель;
краткосрочное обучение — учебный процесс продолжается до четырех недель;
профессиональное обучение на производстве — учебный процесс непосредственно связан с параллельной трудовой деятельностью у работодателя, продолжается до двадцати пяти недель с выделением грантов на одного обучаемого для прохождения профессиональной подготовки (стажировки) у работодателя с последующим трудоустройством;
целевое обучение — учебный процесс продолжается до четырех недель.
Критериями при определении стоимости оплаты и объемов финансирования для формирования государственного заказа на профессиональное обучение являются затраты на одного обучаемого.
Статья 68 . Долгосрочное обучение
Государственный заказ на профессиональное обучение безработных в виде долгосрочного обучения формируется органами по труду и реализуется центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования).
Долгосрочное обучение организуется центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования) самостоятельно исходя из мощности и специализации учебного заведения, параметров приема и продолжительности обучения по направлениям на основе четырехстороннего договора, заключаемого между центром профессионального обучения (учреждением профессионального образования), работодателем, местным органом по труду и безработным.
Статья 69 . Среднесрочное обучение
Государственный заказ на профессиональное обучение в виде среднесрочного обучения формируется органами по труду и реализуется центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования).
Среднесрочное обучение организуется центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования) в периоды, определяемые ими самостоятельно по согласованию с органами по труду.
Органы по труду по мере формирования групп по соответствующим направлениям обучения в пределах объемов утвержденного государственного заказа на профессиональное обучение, а также на основе анализа потребностей граждан и работодателей, предложений центров профессионального обучения (учреждений профессионального образования) заключают прямые договоры на среднесрочное обучение.
Сторонами договора на среднесрочное обучение выступают органы по труду, безработный, центр профессионального обучения (учреждение профессионального образования) и работодатель, взявший на себя обязательство трудоустроить (принять на работу) безработного, за исключением случаев, предусмотренных частью шестой настоящей статьи.
На работодателя, взявшего на себя обязательство трудоустроить (принять на работу) безработного и подписавшего договор, возлагается прямая обязанность трудоустроить (принять на работу) этого безработного.
При заключении договора на среднесрочное обучение не требуется участия работодателя, если безработный принимает на себя обязательство по завершении обучения самостоятельно осуществлять трудовую деятельность по оказанию услуг, выполнению работ для физических и юридических лиц, направленную на получение заработка (трудового дохода), и зарегистрироваться в качестве самозанятого лица.
Статья 70 . Краткосрочное обучение
Государственный заказ на профессиональное обучение в виде краткосрочного обучения формируется органами по труду и реализуется центрами профессионального обучения (учреждениями профессионального образования).
Органы по труду по мере формирования групп по соответствующим направлениям обучения заключают прямые договоры на краткосрочное обучение.
Сторонами договора на краткосрочное обучение выступают орган по труду, лицо, ищущее работу, или безработный и центр профессионального обучения (учреждение профессионального образования).
Статья 71 . Профессиональное обучение на производстве
Профессиональное обучение на производстве осуществляется путем организации учебного процесса непосредственно у работодателя.
Работодатель определяет лиц, ответственных за проведение профессиональной подготовки (стажировки), утверждает учебную программу, а также место проведения профессиональной подготовки (стажировки).
Статья 72 . Целевое обучение
Целевое обучение осуществляется по заказу республиканского органа исполнительной власти, хозяйственного объединения или организации, заинтересованных в целевой подготовке кадров.
Статья 73 . Выплата стипендий в период профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации
В период профессиональной подготовки, переподготовки или повышения квалификации безработным, как правило, на срок до двадцати шести календарных недель выплачивается стипендия из средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Стипендия выплачивается безработным в следующих размерах:
лицам, потерявшим работу и заработок (трудовой доход) в течение последнего двенадцатимесячного периода, — в размере семидесяти пяти процентов их среднемесячной заработной платы по прежнему месту работы, но не ниже минимального размера оплаты труда и не выше средней заработной платы, сложившейся в Республике Узбекистан;
лицам, потерявшим работу и заработок (трудовой доход) после длительного (более одного года) перерыва, — в размере одного минимального размера оплаты труда;
лицам, впервые ищущим работу, — в размере семидесяти пяти процентов от минимального размера оплаты труда.
Выплата стипендий не является объектом налогообложения.
Сведения о выплате стипендии указываются в информационной системе «Бандлик хизмати» и анкете.
Стипендия не выплачивается лицам, не признанным безработными.
Стипендия начисляется и выплачивается образовательным учреждением безработному со дня приема в образовательное учреждение на основании приказа.
Выплата стипендии в текущем месяце производится за предыдущий месяц.
При выплате стипендии за неполный календарный месяц стипендия выплачивается в размере, пропорционально количеству дней в этом календарном месяце и количеству учебных дней в полном календарном месяце, за которые должна быть выплачена данная стипендия.
Выплата стипендии за полный календарный месяц рассчитывается исходя из количества дней в этом календарном месяце. При этом, если период обучения завершен до окончания календарного месяца, стипендия начисляется и выплачивается до даты приказа образовательного учреждения об окончании обучения или отчислении.
В случае болезни безработного в период получения стипендии получение стипендии допускается родственниками безработного (отцом, матерью, мужем (женой), совершеннолетними детьми) или иными доверенными лицами безработного на основании доверенности, оформленной в установленном порядке.
Глава 14. Национальная система развития профессиональных квалификаций и компетенций
Статья 74 . Основные задачи Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций
Основными задачами Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций являются:
организация профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации незанятого населения;
формирование и размещение государственного заказа на профессиональное обучение;
организация деятельности центров оценки квалификации;
оценка и подтверждение профессиональной квалификации лиц, ищущих работу, и безработных за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан;
обеспечение выдачи центрами оценки квалификации паспорта квалификации;
создание и обеспечение функционирования Национального реестра лиц, имеющих подтвержденную квалификацию;
разъяснение среди незанятого населения выгод и преимуществ подтверждения квалификации.
Статья 75 . Участники Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан осуществляет координацию работы Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций.
Участниками Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций являются:
Республиканский совет по развитию профессиональных квалификаций и компетенций при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан;
отраслевые советы по развитию профессиональных квалификаций и компетенций, создаваемые соответствующими министерствами и ведомствами, объединениями, компаниями и организациями;
ассоциация развития и популяризации рабочих профессий;
центры профессионального обучения;
центры оценки квалификации;
работодатели;
работники и иные лица, желающие пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков.
Участие в Национальной системе развития профессиональных квалификаций и компетенций является добровольным.
Статья 76 . Республиканский совет по развитию профессиональных квалификаций и компетенций при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан
Республиканский совет по развитию профессиональных квалификаций и компетенций при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан (далее — Республиканский совет):
осуществляет координацию деятельности других участников Национальной системы развития профессиональных квалификаций и компетенций по оценке квалификации и компетенций;
осуществляет разработку предложений по дальнейшему совершенствованию Национальной системы развития профессиональных компетенций с учетом международных стандартов и передового зарубежного опыта;
выдает заключения о целесообразности аккредитации Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан центров профессионального обучения и центров оценки квалификации;
принимает решения о создании отраслевых советов по развитию профессиональных квалификаций и компетенций;
координирует деятельность центров оценки квалификации по разработке методов оценки квалификации;
осуществляет контроль и мониторинг деятельности центров оценки квалификации;
вносит в Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан рекомендации, предложения по аккредитации центров оценки квалификации и совершенствованию их деятельности.
В состав Республиканского совета входят представители республиканских органов исполнительной власти, хозяйственных объединений, компаний, ассоциаций, организаций, профессиональных союзов (их объединений) и научного сообщества.
В состав Республиканского совета могут входить также иностранные эксперты и представители иностранных компаний и международных организаций, аккредитованных в Республике Узбекистан.
Члены Республиканского совета участвуют в его работе на общественных началах. Республиканский совет может привлекать на договорной основе экспертов, в том числе зарубежных.
Положение о Республиканском совете по развитию профессиональных квалификаций и компетенций при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан и Регламент его деятельности утверждаются министром занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Финансовое обеспечение деятельности Республиканского совета осуществляется за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Функции рабочего органа Республиканского совета выполняет соответствующее подразделение Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 77 . Отраслевые советы по развитию профессиональных квалификаций и компетенций
Отраслевые советы по развитию профессиональных квалификаций и компетенций (далее — отраслевые советы), создаваемые соответствующими министерствами и ведомствами, объединениями, компаниями и организациями, в пределах своих полномочий:
выдают заключения о целесообразности аккредитации центров оценки квалификации;
рассматривают профессиональные стандарты, вносят предложения по их актуализации;
утверждают методику оценки уровня квалификации по отдельным видам профессиональной деятельности и контролируют ее соблюдение центрами оценки квалификации.
В состав отраслевых советов в обязательном порядке включаются представители профессиональных союзов (их объединений), образовательных, научных и других организаций.
Допускается наделение отраслевого совета полномочиями по нескольким видам профессиональной деятельности. Не допускается наделение нескольких отраслевых советов полномочиями по одному и тому же виду профессиональной деятельности.
Финансовое обеспечение деятельности отраслевых советов осуществляется за счет средств министерств, ведомств, объединений, компаний и организаций, создавших отраслевые советы.
Статья 78 . Центры профессионального обучения
Центрами профессионального обучения являются образовательные учреждения, созданные в качестве самостоятельного юридического лица либо структурного подразделения юридического лица, аккредитованные в установленном порядке для осуществления деятельности по профессиональной подготовке, переподготовке и повышению квалификации лиц, ищущих работу, и безработных.
Центры профессионального обучения осуществляют свою деятельность за счет средств, выделяемых на обучение лиц, ищущих работу, и безработных в рамках государственного заказа на профессиональное обучение, а также на основе самофинансирования.
Размер платы, вносимой за обучение, устанавливается центрами профессионального обучения самостоятельно.
Статья 79 . Организация обучения лиц, ищущих работу, и безработных в центрах профессионального обучения
Обучение лиц, ищущих работу, и безработных в центрах профессионального обучения осуществляется на договорной основе.
Зачисление лиц в центр профессионального обучения оформляется приказом.
Учебные программы в центрах профессионального обучения осуществляются на основе обеспечения взаимодействия профессионального образования и производства.
В центрах профессионального обучения учащиеся объединяются, как правило, в группы по курсам обучения, а по направлению обучения — в отделения.
Конкретное содержание учебных программ, сроки обучения, методы и сроки контроля за качеством учебного процесса и производственной практики утверждаются центром профессионального обучения самостоятельно.
Органы по труду в целях мониторинга вправе запрашивать у центров профессионального обучения учебные программы, которые они используют.
Статья 80 . Итоговые квалификационные экзамены и порядок присвоения квалификаций
По итогам обучения в центрах профессионального обучения проводятся итоговые квалификационные экзамены.
Для проведения итоговых квалификационных экзаменов создаются квалификационные комиссии из числа руководителей и специалистов организаций из числа работодателей, а также руководителей, преподавателей и мастеров производственного обучения центров профессионального обучения.
Порядок проведения итоговых квалификационных экзаменов определяется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Учащимся, успешно сдавшим итоговый квалификационный экзамен, выдаются:
дипломы — при прохождении долгосрочного обучения;
сертификаты — при прохождении среднесрочного и краткосрочного обучения.
По итогам обучения в центрах профессионального обучения вместе с итоговым квалификационным экзаменом допускается проведение экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам с привлечением на договорной основе центра оценки квалификации. При этом в случае успешной сдачи экзамена, проведенного центром оценки квалификации, вместе с дипломом или сертификатом выдается паспорт квалификации.
Диплом, выданный центром профессионального обучения, предоставляет право для работы по соответствующей специальности и квалификации.
Статья 81 . Центры оценки квалификации
Центры оценки квалификации проводят оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков лиц, желающих пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков.
Центры оценки квалификации создаются в качестве самостоятельного юридического лица либо отдельного структурного подразделения юридического лица.
Центры оценки квалификации должны отвечать следующим требованиям:
иметь в штате (допускается совместительство) не менее одного работника, имеющего высшее образование и стаж практической работы не менее трех лет по каждому из направлений, по которым заявитель претендует на проведение оценки квалификации, компетенции и навыков, а также прошедшего Республиканские курсы повышения квалификации работников органов по труду;
иметь в собственности, оперативного управления или на ином законном основании материально-техническую базу, в том числе оценочные средства для проведения оценки квалификации, компетенции и навыков по каждому из направлений, по которым заявитель претендует на проведение оценки квалификации, компетенции и навыков.
Центры оценки квалификации:
предоставляют лицам, желающим пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков, необходимую информацию о правилах и процедурах оценки квалификации, компетенции и навыков;
организуют и проводят оценку квалификации, компетенции и навыков на соответствие требованиям профессиональных стандартов путем проведения экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам и при необходимости квалификационных пробных работ;
формируют сведения о результатах оценки квалификации, компетенции и навыков, оформляют и выдают паспорт квалификации по форме, утверждаемой Республиканским советом;
вносят сведения о выданных паспортах квалификации в Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию;
представляют отчет о своей деятельности органам по труду.
Директором центра оценки квалификации может быть лицо, имеющее высшее образование и прошедшее курсы повышения квалификации на Республиканских курсах повышения квалификации работников органов по труду.
В организационную структуру центра оценки квалификации в обязательном порядке должна входить экспертная квалификационная комиссия.
Деятельность центров оценки квалификации финансируется за счет:
средств учредителей;
платы, вносимой за проведение оценки квалификации, компетенции и навыков;
средств, выделяемых в рамках государственного заказа на профессиональное обучение;
добровольных пожертвований и целевых взносов юридических и физических лиц, средств попечителей и иных источников, не запрещенных законодательством.
Размер платы, вносимой за проведение оценки квалификации, компетенции и навыков, устанавливается центрами оценки квалификации самостоятельно.
Центры оценки квалификации в целях признания выдаваемых ими паспортов квалификации в иностранных государствах, в которые выезжают граждане для осуществления временной трудовой деятельности, заключают партнерские соглашения с органами, уполномоченными осуществлять оценку квалификации, компетенции и навыков, или работодателями соответствующих иностранных государств.
Статья 82 . Порядок аккредитации центров оценки квалификации
Центры оценки квалификации для осуществления своей деятельности проходят аккредитацию в Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Допускается аккредитация одного центра оценки квалификации по нескольким видам профессиональной деятельности (профессиям).
Решение об аккредитации либо об отказе в аккредитации центров оценки квалификации принимается Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан по представлению Республиканского совета.
Заявитель — центр оценки квалификации (далее — заявитель), претендующий на аккредитацию, представляет в Республиканский совет:
заявление на получение аккредитации;
документы, подтверждающие наличие в штате принятого по трудовому или гражданско-правовому договору специалиста (специалистов) с высшим образованием по каждому из направлений, по которым заявитель претендует на проведение оценки квалификации, компетенции и навыков;
документы, подтверждающие наличие в собственности, на праве хозяйственного ведения, оперативного управления или ином законном основании оценочных средств, необходимых для проведения оценки квалификации, компетенции и навыков, а также материально-технической базы, предназначенной для организации и проведения квалификационного экзамена.
Оценочные средства для проведения оценки квалификации, компетенции, навыков и методы оценки, включая используемые материально-технические ресурсы и программное обеспечение для онлайн-тестирования, определяются Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Заявление на получение аккредитации рассматривается Республиканским советом в течение пятнадцати дней со дня поступления документов, представляемых для получения аккредитации.
Республиканский совет обязан уведомить заявителя о результатах рассмотрения заявления на получение аккредитации в течение трех дней после принятия соответствующего решения.
Аккредитация выдается на пять лет.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан вправе отказать заявителю в аккредитации в случаях:
представления заявителем ненадлежащим образом оформленных документов;
наличия в документах, представленных заявителем, недостоверных или искаженных сведений;
несоответствия заявителя требованиям и условиям, предусмотренным настоящим Законом.
Мотивированное решение об отказе в аккредитации направляется (выдается) заявителю в письменной форме с указанием причин отказа и срока (тридцать календарных дней), в течение которого заявитель, устранив указанные причины, может представить документы для повторного рассмотрения.
В случае отказа в аккредитации уплаченный сбор за рассмотрение заявления на получение аккредитации не возвращается.
Повторное рассмотрение документов осуществляется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в течение пяти дней со дня получения заявления на получение аккредитации со всеми необходимыми документами. За повторное рассмотрение заявления на получение аккредитации сбор не взимается.
В случае отказа в аккредитации по результатам повторного рассмотрения за каждое из последующих рассмотрений заявлений на получение аккредитации с заявителя взимается плата, предусмотренная настоящим Законом.
При повторном рассмотрении заявления на получение аккредитации не допускается отказ в аккредитации по новым основаниям, ранее не указанным в уведомлении об отказе в аккредитации.
Заявление на получение аккредитации, поданное по истечении срока, предоставленного для устранения причин, послуживших основанием для отказа в аккредитации, считается вновь поданным.
В случае несогласия с решением Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан заявитель имеет право обжаловать решение об отказе в аккредитации, а также действия (бездействие) должностного лица Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.
Статья 83 . Порядок проведения оценки квалификации, компетенции и навыков
Оценка квалификации, компетенции и навыков проводится:
по инициативе лица, желающего пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков, — за счет средств данного лица;
по направлению работодателя — за счет средств работодателя;
в рамках оказания услуг центру профессионального обучения — за счет средств центра профессионального обучения.
Для прохождения оценки квалификации в центр оценки квалификации лицом, желающим пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков (работодателем, центром профессионального обучения), представляются нарочно или посредством почтовой связи либо в электронной форме с использованием информационно-коммуникационных технологий:
заявление об участии в экзамене по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам;
паспортные данные или данные идентификационной ID-карты либо иного документа, удостоверяющего личность;
копия платежного документа, подтверждающего оплату услуг за проведение оценки квалификации, компетенции и навыков;
в случае, предусмотренном законодательством, — копии документов о соответствующем допуске к осуществлению отдельных видов профессиональной деятельности.
Заявление и сопутствующий комплект документов хранятся в центре оценки квалификации в течение десяти лет со дня их поступления.
Центр оценки квалификации информирует заявителя в течение пяти рабочих дней о принятии документов к рассмотрению, дате, месте, времени и процедурах проведения экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам.
Лицо, не явившееся на экзамен по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам по уважительной причине (болезнь или иные обстоятельства, подтвержденные документально), допускается к сдаче экзамена повторно в срок, установленный центром оценки квалификации.
В случае неявки лица на экзамен по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам без уважительной причины экзамен для данного лица отменяется, а произведенная ранее оплата не возвращается.
Оценочные средства для проведения оценки квалификации, компетенции, навыков и методы оценки, включая используемые материально-технические ресурсы и программное обеспечение для онлайн-тестирования, определяются Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 84 . Результаты проведения оценки квалификации, компетенции и навыков
Результаты оценки квалификации, компетенции и навыков оцениваются по пятибалльной системе.
Если лицо по итогам прохождения оценки квалификации, компетенции и навыков получило от трех и выше баллов, то ему в трехдневный срок выдается паспорт квалификации, если ниже трех баллов — заключение о прохождении оценки квалификации, компетенции и навыков.
Результаты оценки квалификации, компетенции и навыков оформляются протоколом.
Лица, не согласные с решениями, принятыми центром оценки квалификации по итогам проведения экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам, в течение десяти календарных дней с даты информирования их о результатах прохождения экзамена вправе подать письменную жалобу в Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Порядок рассмотрения жалоб, связанных с результатами проведения экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам и выдачей паспортов квалификации, определяется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Сведения о выданных паспортах квалификации вносятся в Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию.
Статья 85 . Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию
Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, ведется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Разработка и сопровождение электронной платформы Национального реестра лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, а также программного обеспечения деятельности центров оценки квалификации осуществляются за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
В Национальном реестре лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, должны быть указаны:
порядковый номер;
идентификационный номер (уникальный, сгенерированный автоматически);
фамилия, имя, отчество претендента (лица, желающего пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков);
паспортные данные или данные идентификационной ID-карты претендента (лица, желающего пройти оценку профессиональной квалификации, компетенции и навыков);
профессия (специальность), по которой проведена оценка квалификации, компетенции и навыков (или соответствующий иностранный язык);
код профессии (специальность), по которой проведена оценка квалификации, компетенции и навыков (кроме случаев, когда сдавался экзамен на знание иностранного языка);
оценка квалификации, компетенции и навыков по соответствующей профессии (специальности) или иностранного языка;
оценка уровня знаний базовых основ законодательства иностранного государства;
оценка уровня знаний базовых культурно-этнических основ иностранного государства — в случае наличия;
наименование центра оценки квалификации и место его нахождения (почтовый адрес);
номер телефона (факса);
фамилия, имя, отчество руководителя;
дата и время сдачи экзамена по присвоению квалификационного разряда рабочим и квалификационной категории специалистам;
информация о выданных паспортах квалификации;
дата выдачи и номер аккредитации.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан может дополнять виды информации, требуемой для размещения в Национальном реестре лиц, имеющих подтвержденную квалификацию.
Информация, содержащаяся в Национальном реестре лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, размещается на официальном веб-сайте Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан и является открытой для ознакомления.
Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, может разделяться по профессиям (специальностям), видам иностранных языков и другим признакам.
Центры оценки квалификации путем защищенного доступа с использованием электронной цифровой подписи самостоятельно вносят в Национальный реестр лиц, имеющих подтвержденную квалификацию, сведения, предусмотренные частью третьей настоящей статьи, в порядке, установленном Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан имеет право проверять качество оценки квалификации, компетенции и навыков лиц, прошедших оценку квалификации, компетенции и навыков, проводимой центрами оценки квалификации, в том числе с привлечением третьей стороны за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан, и по итогам проверки принимать решение о пребывании лиц, получивших паспорт квалификации, в Национальном реестре лиц, имеющих подтвержденную квалификацию.
Статья 86 . Регистр аккредитованных центров оценки квалификации
Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан ведется Регистр аккредитованных центров оценки квалификации.
Регистр аккредитованных центров оценки квалификации является автоматизированной системой, содержащей периодически обновляемые данные информационно-справочного характера и обеспечивает государственный учет юридических лиц, занимающихся оценкой квалификации, компетенции и навыков.
Для ведения Регистра аккредитованных центров оценки квалификации используются сведения, поступающие непосредственно от аккредитованной организации, данные Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, а также при необходимости налоговых органов, органов управления государственным имуществом и других государственных органов.
Информация, содержащаяся в Регистре аккредитованных центров оценки квалификации, является общедоступной и публикуется на официальном веб-сайте Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 87 . Контроль за соблюдением качества и установленных требований проведения оценки квалификации
Органы по труду осуществляют контроль за соблюдением центрами оценки квалификации требований настоящего Закона.
Центры оценки квалификации ежемесячно представляют в органы по труду отчет о своей деятельности по установленным Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан формам.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в пределах своей компетенции при осуществлении контроля за соблюдением центрами оценки квалификации требований и условий по качеству оценки квалификации, компетенции и навыков имеет право:
проводить проверки соблюдения требований по качеству оценки квалификации, компетенции и навыков;
запрашивать и получать необходимую информацию по вопросам, возникающим в ходе проведения проверок, а также о поступивших жалобах со стороны граждан;
составлять на основании результатов проверок акты (справки) с указанием конкретных допущенных нарушений;
выносить обязательные для исполнения центрами оценки квалификации предписания об устранении выявленных нарушений, устанавливать сроки, достаточные для устранения таких нарушений;
выносить решения и обращаться в суд по выявленным нарушениям законодательства.
В случаях выявления фактов нарушения центром оценки квалификации установленных требований и условий, а также невыполнения им предписания Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан об устранении выявленных нарушений Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан вправе принимать решение о приостановлении или прекращении действия аккредитации либо аннулировании аккредитации центра оценки квалификации.
В случаях осуществления деятельности центров оценки квалификации в период приостановления действия аккредитации, а также установления факта получения аккредитации с использованием подложных документов аккредитация центров оценки квалификации может быть аннулирована Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан или по решению суда.
Статья 88 . Национальная и отраслевые рамки квалификации
Национальная рамка квалификации включает в себя восемь квалификационных уровней, и для каждого квалификационного уровня определяются требуемые для осуществления профессиональной деятельности характеристики показателей — знания, умения и навыки, личностные и профессиональные компетенции, а также пути достижения квалификации.
Национальная рамка квалификации утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
На основе Национальной рамки квалификации республиканские органы исполнительной власти и иные организации совместно с Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, объединениями работодателей разрабатывают и утверждают отраслевые рамки квалификации, отражающие специфические особенности соответствующих уровней квалификации.
Статья 89 . Профессиональные стандарты и порядок разработки их проектов
Профессиональные стандарты разрабатываются в качестве основы для оценки квалификации, качества оценки квалификации, компетенции и навыков, аттестации, подготовки и переподготовки кадров.
Разработка проектов профессиональных стандартов осуществляется:
республиканскими органами исполнительной власти, органами хозяйственного управления, научными организациями — в соответствии с планом-графиком, утверждаемым решением Кабинета Министров Республики Узбекистан;
организациями, отобранными Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, — в соответствии с заказом Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, финансируемым за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан;
в инициативном порядке — объединениями работодателей, профессиональными союзами, их объединениями, профессиональными ассоциациями, научными организациями и иными заинтересованными организациями.
Содержание профессионального стандарта и требования к его оформлению утверждаются Республиканским советом.
Координация разработки профессиональных стандартов осуществляется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 90 . Рассмотрение проекта профессионального стандарта
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан:
проверяет проект профессионального стандарта на предмет наличия (отсутствия) аналогичного профессионального стандарта, утвержденного и зарегистрированного ранее в установленном порядке;
размещает проект профессионального стандарта на своем официальном веб-сайте для общественного обсуждения;
осуществляет экспертизу проекта профессионального стандарта, в том числе с привлечением экспертов на договорной основе;
направляет проект профессионального стандарта с экспертным заключением на рассмотрение Республиканского совета при наличии положительного заключения;
осуществляет государственную регистрацию профессионального стандарта после его утверждения;
направляет разработчику соответствующую информацию после государственной регистрации профессионального стандарта в течение трех рабочих дней.
В случае выявления устранимых недостатков и замечаний при рассмотрении проекта профессионального стандарта на любом из этапов разработчику в течение десяти календарных дней направляются замечания и рекомендации для доработки.
Доработанный проект профессионального стандарта вносится разработчиком повторно и рассматривается Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан в качестве вновь внесенного.
Профессиональный стандарт утверждается на основании заключения Республиканского совета.
Статья 91 . Пересмотр профессионального стандарта
Пересмотр профессиональных стандартов производится Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан не реже чем один раз в пять лет.
Основаниями для обязательного пересмотра и замены профессионального стандарта являются:
существенные изменения в организации производства и труда, внедрение новых технологий и организационно-технических мероприятий, повлекшие изменение трудовых функций, компетенций и квалификации работника;
обнаружение ошибочно установленных требований к условиям труда;
обращения работодателей и работников с аргументированными предложениями по пересмотру либо замене профессионального стандарта.
К выполнению работы по пересмотру (замене) профессионального стандарта привлекаются специалисты соответствующих отраслей экономики.
Статья 92 . Национальный регистр профессиональных стандартов
Национальный регистр профессиональных стандартов ведется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Разработка и сопровождение электронной платформы Национального регистра профессиональных стандартов, а также программного обеспечения деятельности центров оценки квалификации осуществляются за счет средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Ведение Национального регистра профессиональных стандартов осуществляется на основе классификации профессиональных стандартов по видам экономической деятельности.
Глава 15. Финансирование реализации государственной политики в области занятости населения
Статья 93 . Государственный фонд содействия занятости Республики Узбекистан
Государственный фонд содействия занятости Республики Узбекистан является государственным целевым фондом, создаваемым на республиканском и местном уровнях, без образования юридического лица.
Средства Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан отражаются на его самостоятельном балансе и аккумулируются на казначейских лицевых счетах, открываемых Казначейством Министерства экономики и финансов Республики Узбекистан, управлениями Казначейства по Республике Каракалпакстан, областям и городу Ташкенту.
Источниками формирования средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан являются:
отчисления от социального налога, осуществляемые в порядке, установленном законодательством;
средства, ежегодно выделяемые из республиканского бюджета Республики Узбекистан;
суммы административных взысканий, налагаемых в установленном порядке государственными правовыми инспекторами труда и государственными техническими инспекторами по охране труда, а также должностными лицами государственной экспертизы условий труда за нарушение требований, предусмотренных законодательством;
средства, поступающие от реализации зданий, сооружений и помещений, закрепленных за территориальными подразделениями Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, направляемые в полном объеме Агентством по управлению государственными активами Республики Узбекистан в Государственный фонд содействия занятости Республики Узбекистан, за исключением фактических расходов на оценку и реализацию;
часть чистой прибыли, остающейся у организаций, подведомственных Министерству занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, после уплаты всех налогов и сборов в Государственный бюджет Республики Узбекистан и государственные целевые фонды в размере, определяемом учредителем;
доходы от размещения свободных средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан в коммерческих банках и других финансовых инструментах;
благотворительные пожертвования физических и юридических лиц;
другие источники, не запрещенные законодательством.
Объемы бюджетных ассигнований из Государственного бюджета Республики Узбекистан, направляемые на финансирование Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан, определяются ежегодно и утверждаются Законом Республики Узбекистан «О Государственном бюджете Республики Узбекистан».
Доходы Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан не являются объектом налогообложения и не могут пересматриваться в течение финансового года.
Свободные средства на казначейских лицевых счетах Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан на начало года не могут быть направлены на покрытие дефицита Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Распорядителями средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан являются Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, территориальные органы по труду.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан определяет ответственное подразделение, осуществляющее функции исполнительного органа Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, территориальные и местные органы по труду несут ответственность за целевое и эффективное использование средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан.
Контроль за использованием средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан осуществляется Министерством занятости и сокращения бедности, Министерством экономики и финансов Республики Узбекистан и другими уполномоченными органами.
Статья 94 . Направления использования средств Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан
Средства Государственного фонда содействия занятости Республики Узбекистан используются на:
выплату пособий по безработице, компенсаций в связи с добровольным переездом безработных на работу в другую местность по предложению местных органов по труду, оказание материальной помощи безработным;
финансирование профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации лиц, ищущих работу, и безработных, включая выделение грантов и стипендий;
единовременные выплаты, осуществляемые на основании решений Кабинета Министров Республики Узбекистан;
возмещение затрат внебюджетному Пенсионному фонду при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан в связи с назначением досрочных пенсий лицам, ищущим работу, и безработным;
финансирование государственного заказа на профессиональное обучение (с последующей оплатой услуг) центрам профессионального обучения;
строительство, реконструкцию, капитальный ремонт, содержание, перепрофилирование, материально-техническое обеспечение, а также приобретение зданий и помещений для органов по труду и подведомственных организаций, центров обеспечения временной разовой работой, центров профессионального обучения, центров оценки квалификации;
финансирование создания и содержания коворкинг-центров, махаллинских центров поддержки занятости безработных лиц «Махалла гузари»;
частичное финансирование мероприятий по созданию специализированных рабочих мест для использования труда лиц с инвалидностью и других лиц из числа социально уязвимых категорий населения;
финансирование разработок нормативно-методических и инструктивных материалов по вопросам занятости, охраны труда, регулирования трудовых отношений, нормирования и оплаты труда;
проведение на республиканском и территориальном уровнях социологических обследований, анкетирования отдельных групп населения по вопросам занятости, охраны труда и трудовой миграции;
покрытие расходов, связанных с оказанием помощи по трудоустройству незанятому населению;
финансирование разработки территориальных программ содействия занятости населения в районах и городах с напряженной ситуацией на рынке труда;
создание, развитие и техническую поддержку информационно-коммуникационных систем и технологий в сфере трудоустройства, обеспечения занятости населения и охраны труда, учета вакансий и незанятого населения;
финансирование мер, направленных на развитие материально-технической базы органов по труду, в том числе центрального аппарата Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан;
финансирование международного сотрудничества в области занятости населения, а также затрат, связанных с реализацией международных проектов и договоров по вопросам трудоустройства и обеспечения социальной защиты граждан, направленных на работу за пределы Республики Узбекистан;
предоставление трудовым мигрантам микрозаймов по кредитным линиям, открываемым в коммерческих банках на оплату расходов, связанных с трудоустройством за пределами Республики Узбекистан;
финансирование разработки профессиональных стандартов и квалификационных требований по профессиям, востребованным на рынке труда;
размещение ресурсов по кредитным линиям, открываемым в коммерческих банках, для последующего выделения банками кредитов на реализацию проектов, предусматривающих создание новых рабочих мест;
предоставление единовременных субсидий организациям, принявшим на работу лиц из числа социально уязвимых категорий населения сверх установленного зарезервированного минимального количества рабочих мест;
предоставление единовременных субсидий работодателям для финансирования затрат на профессиональное обучение и повышение квалификации работников из числа социально уязвимых категорий населения, принятых на работу по направлению местных органов по труду;
предоставление субсидий в целях поддержки занятости населения в соответствии с законодательством;
выделение грантов на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации лиц, ищущих работу, и безработных;
выделение грантов учреждениям профессионального образования для финансирования затрат на профессиональное переобучение лиц, ищущих работу, и безработных, особенно женщин из малообеспеченных семей;
выделение грантов на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации в центрах профессионального обучения, колледжах и высших образовательных учреждениях глав и работников фермерских хозяйств, глав и членов дехканских хозяйств, владельцев приусадебных земельных участков в сфере агротехнологий, садоводства, овощеводства, животноводства, птицеводства, рыбоводства и пчеловодства;
формирование уставного фонда (не более пятидесяти процентов) субъектов предпринимательства, создающих рабочие места на территориях с напряженной ситуацией на рынке труда;
предоставление ссуд организациям, получившим государственный заказ на создание рабочих мест, и субъектам предпринимательства для организации рабочих мест по ставке не более пятидесяти процентов от ставки рефинансирования Центрального банка Республики Узбекистан;
другие мероприятия, направленные на совершенствование деятельности Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 95 . Региональные фонды стимулирования создания новых рабочих мест
Региональные фонды стимулирования создания новых рабочих мест (далее — региональный фонд) создаются при Совете Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятах областей и города Ташкента в форме государственных учреждений.
Источниками формирования средств региональных фондов являются:
ежеквартальные поступления в размере до сорока процентов от перевыполнения прогнозных параметров доходов республиканского бюджета Республики Каракалпакстан, местных бюджетов областей и города Ташкента;
гранты и безвозмездная помощь отечественных, зарубежных и международных организаций;
средства благотворителей — физических и юридических лиц, резидентов и нерезидентов Республики Узбекистан, предоставляемые в установленном порядке;
другие источники, не запрещенные законодательством.
Контроль за использованием средств региональных фондов возлагается на Министерство экономики и финансов Республики Узбекистан и другие уполномоченные органы.
Статья 96 . Направления использования средств региональных фондов
Средства региональных фондов используются на:
открытие кредитных линий в коммерческих банках для последующей кредитной поддержки проектов субъектов предпринимательства, предусматривающих создание устойчивых рабочих мест, особенно в сельской местности;
создание в трудоизбыточных районах и городах на условиях государственно-частного партнерства организаций, предусматривающих создание новых рабочих мест преимущественно для социально уязвимых категорий населения, с условием дальнейшей реализации доли региональных фондов в созданных организациях частным партнерам;
реализацию других мероприятий, направленных на создание рабочих мест и содействие занятости населения по решениям Председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента.
Не менее пятидесяти процентов средств региональных фондов направляются преимущественно на открытие кредитных линий в коммерческих банках для последующего выделения указанными банками микрокредитов на реализацию в районах и городах малых и мини-проектов, предусматривающих создание новых рабочих мест.
Микрокредиты выделяются субъектам малого предпринимательства, фермерским и дехканским хозяйствам, субъектам семейного предпринимательства для:
организации теплиц, приобретения семян, саженцев, скота и птицы, сельскохозяйственного инвентаря и инструментов, оросительных устройств (насосы, артезианские скважины и другие) в целях развития производства в подсобных и дехканских хозяйствах;
приобретения современного мини-оборудования и сырья для переработки, хранения и фасовки сельскохозяйственной продукции, производства строительных материалов, продовольственных и непродовольственных потребительских товаров;
создания и оснащения организаций в сфере услуг, особенно бытовых, ремонтных, образовательных, медицинских, информационно-коммуникационных и иных востребованных видов услуг;
развития надомного труда, особенно среди женщин в сельских районах;
развития других направлений с учетом производственной специализации районов и городов, имеющихся минерально-сырьевых, земельных, сельскохозяйственных и других ресурсов.
Статья 97 . Фонд общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан
Фонд общественных работ при Министерстве занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан (далее — Фонд общественных работ) создан на правах юридического лица.
Средства Фонда общественных работ формируются за счет следующих источников:
средства Государственного бюджета Республики Узбекистан, выделяемые Фонду общественных работ на финансирование расходов по организации оплачиваемых общественных работ;
гранты международных финансовых институтов, добровольные пожертвования физических и юридических лиц, благотворительных фондов, средства других зарубежных доноров;
доходы от аренды основных средств, мини-оборудования и инвентаря;
доходы от размещения временно свободных средств Фонда общественных работ;
другие источники, не запрещенные законодательством.
Объемы бюджетных ассигнований из Государственного бюджета Республики Узбекистан, направляемые на финансирование общественных работ, определяются ежегодно и утверждаются Законом Республики Узбекистан «О Государственном бюджете Республики Узбекистан».
Доходы Фонда общественных работ не являются объектом налогообложения и не могут пересматриваться в течение финансового года.
Высшим органом управления Фонда общественных работ является Попечительский совет.
Управление средствами Фонда общественных работ осуществляется Исполнительной дирекцией.
Ведение учета и составление отчетности по формированию и прогнозу поступления средств в Фонд общественных работ осуществляются Исполнительной дирекцией в порядке, установленном законодательством.
Состав Попечительского совета, а также структура и численность персонала Исполнительной дирекции утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Контроль за использованием средств Фонда общественных работ возлагается на Министерство занятости и сокращения бедности, Министерство экономики и финансов Республики Узбекистан и другие уполномоченные органы.
Статья 98 . Основные направления использования средств Фонда общественных работ
Средства Фонда общественных работ используются для финансирования:
оплаты труда лиц, привлекаемых к оплачиваемым общественным работам;
приобретения основных средств, мини-оборудования и инвентаря, предназначенных для использования в оплачиваемых общественных работах, в том числе путем их выдачи на условиях аренды лицам, привлекаемым к общественным работам, лицам, занимающимся разовыми, временными или сезонными работами, а также реализации других мероприятий, предусматривающих обеспечение занятости населения, в том числе на условиях государственно-частного партнерства;
приобретения спецодежды и средств техники безопасности для выполнения оплачиваемых общественных работ;
субсидий и грантов на осуществление работ по созданию инфраструктуры в сфере сельского, коммунального хозяйства, дорожно-транспортной сферы и других отраслях, направленных на стимулирование мер по содействию занятости населения;
содержания Фонда общественных работ, включая оплату труда работников, расходы на содержание помещений, средств связи и информационно-коммуникационных технологий, хозяйственные и иные расходы;
создания в установленном порядке организаций по осуществлению оплачиваемых общественных работ, в том числе на условиях государственно-частного партнерства, а также оказания содействия в их деятельности путем участия в уставном фонде;
подготовки и издания информационных материалов по вопросам проведения оплачиваемых общественных работ, изготовления наглядной информации, размещения материалов в средствах массовой информации;
отчислений в Фонд стимулирования труда работников и укрепления материально-технической базы органов по труду от доходов в объеме пятидесяти процентов, получаемых от размещения средств в коммерческих банках.
На работников Фонда общественных работ распространяются все условия оплаты труда и материального стимулирования, предусмотренные для работников Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Остатки не использованных в текущем году средств Фонда общественных работ переходят на следующий финансовый год и учитываются при выделении средств на следующий год.
Статья 99. Фонд миграции
Фонд миграции создается без статуса юридического лица.
Источники формирования средств Фонда миграции включают:
средства, выделяемые из Государственного бюджета Республики Узбекистан в пользу Фонда миграции;
часть сборов за выдачу иностранным гражданам подтверждений на право осуществления трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан;
доходы, получаемые от размещения временно свободных средств фонда на депозитах в коммерческих банках;
льготные кредиты международных финансовых институтов, спонсорская помощь, гранты и другие источники, не запрещенные законодательством.
Агентство миграции осуществляет контроль за своевременным и полным поступлением средств в Фонд миграции, а также ведет учет и составляет отчетность по прогнозированию формирования и поступления средств.
Ответственность за целевое использование средств Фонда миграции возлагается на Агентство миграции.
Статья 100. Основные направления использования средств Фонда миграции
Средства Фонда миграции используются для следующих целей:
оказание правовой, социальной и материальной помощи гражданам Республики Узбекистан, подвергшимся насилию, принудительному труду и дискриминации, пострадавшим в результате нарушения их трудовых и иных прав, оказавшимся в сложном финансовом положении и оставшимся без документов, удостоверяющих личность, без средств к существованию в период осуществления трудовой деятельности за рубежом;
оказание медицинской помощи гражданам Республики Узбекистан, которые в период нахождения в трудовой миграции получили травмы, пострадали от несчастного случая, тяжело заболели, при условии невозможности оплатить стоимость данных услуг за счет их собственных средств или медицинского страхования;
транспортировка тел граждан Республики Узбекистан, умерших в период нахождения в трудовой миграции, а также граждан Республики Узбекистан, получивших увечье или тяжелые травмы в период осуществления трудовой деятельности за рубежом;
возвращение граждан Республики Узбекистан, ранее направленных на работу за рубеж в рамках организованного набора, и депортированных за нарушение законодательства страны пребывания, с последующим возмещением оплаченных средств за счет указанных лиц, а также возвращение граждан Республики Узбекистан, которым со стороны иностранных работодателей не были обеспечены оговоренные условия трудоустройства;
выплата страховым компаниям субсидий для покрытия страховой премии по страхованию жизни, здоровья и других рисков граждан в период осуществления временной трудовой деятельности за рубежом;
финансирование расходов, связанных с организацией и поддержкой деятельности Центра обучения граждан (молодежи) иностранным языкам и их целевой подготовки к работе в зарубежных государствах, его филиалов и центров предвыездной адаптации, а также привлечением квалифицированных иностранных педагогов в местные образовательные организации;
профессиональная подготовка и обучение иностранным языкам граждан Республики Узбекистан, выезжающих для осуществления трудовой деятельности за рубежом, а также оценка их квалификаций;
выплата гражданам, прошедшим регистрацию в электронном программном комплексе трудовой миграции «Xorijda ish» и выезжающим в трудовую миграцию в порядке организованного набора, расходов за успешно сданный квалификационный экзамен по иностранным языкам и (или) профессиям, а также компенсации на приобретение проездного билета для выезда за рубеж;
покрытие гражданам, выезжающим в трудовую миграцию в порядке организованного набора в развитые государства, расходов на оформление «рабочей визы»;
проведение информационно-просветительских мероприятий по вопросам расширения организованного трудоустройства граждан Республики Узбекистан за рубежом, предупреждения нелегальной трудовой миграции;
создание, оснащение и содержание представительств Агентства миграции за рубежом;
ведение мониторинга трудоустройства граждан Республики Узбекистан, осуществляющих временную трудовую деятельность за рубежом, путем выезда в места их трудоустройства;
направление работников Агентства миграции в длительные служебные командировки в зарубежные государства и финансирование деятельности лиц, привлеченных в качестве представителей Агентства в зарубежных государствах;
финансирование расходов на техническую поддержку деятельности круглосуточно функционирующего Call-центра по оказанию помощи гражданам, осуществляющим временную трудовую деятельность за рубежом;
финансирование расходов на создание и последующую техническую поддержку мобильного приложения для трудовых мигрантов, предоставляющего им возможность размещения сведений о стране своего пребывания и наличии свободных рабочих мест, онлайн-общения с соотечественниками и осуществления денежных переводов, связи с организациями, предоставляющими помощь гражданам, оказавшимся в трудной жизненной ситуации;
финансирование расходов на создание и последующую техническую поддержку Единой межведомственной электронной базы данных, предоставляющей возможность вести точный учет лиц, выезжающих за пределы Узбекистана, а также прибывающих на территорию нашей страны;
финансирование расходов, связанных с предоставлением гражданам, выезжающим в организованном порядке для осуществления временной трудовой деятельности за рубежом, микрокредитов в размере до 10 миллионов сумов;
выплату субсидии в размере 50 миллионов сумов 50 преподавателям иностранного языка профессиональных образовательных организаций и центров профессиональных навыков с наибольшим количеством выпускников, получивших международный сертификат не ниже уровня B1 или приравненного к нему уровня по английскому, корейскому, немецкому и японскому языкам;
финансирование других расходов, предусмотренных актами законодательства.
Лимиты расходов по каждому направлению использования средств Фонда миграции определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Глава 16. Трудовая деятельность за пределами Республики Узбекистан
Статья 101 . Права граждан на трудовую деятельность за пределами Республики Узбекистан
Граждане имеют право на трудовую деятельность, самостоятельный поиск работы и трудоустройство за пределами Республики Узбекистан.
Статья 102 . Услуги, оказываемые Агентством миграции в сфере трудоустройства граждан за пределами Республики Узбекистан
Агентство миграции осуществляет деятельность по оказанию следующих услуг гражданам для трудоустройства за пределами Республики Узбекистан:
содействие гражданам, выезжающим за пределы Республики Узбекистан для осуществления временной трудовой деятельности, в приобретении железнодорожных билетов, авиабилетов и в решении других транспортно-логистических вопросов;
содействие в оформлении необходимого пакета документов для трудоустройства за пределами Республики Узбекистан, включая проведение предвыездной адаптации, профессиональной подготовки, переподготовки и повышение квалификации, обучение иностранным языкам, правилам техники безопасности и охраны труда на производствах граждан, выезжающих для осуществления временной трудовой деятельности за пределы Республики Узбекистан;
предоставление транспортных услуг путем привлечения транспортных средств представительств Агентства миграции, не задействованных в процессе работы, по заявкам физических и юридических лиц;
оказание услуг на договорной основе по размещению в гостиничном секторе граждан Республики Узбекистан и иностранных граждан.
Статья 103 . Деятельность юридических лиц по трудоустройству граждан, выезжающих за пределы Республики Узбекистан, и подтверждению их профессиональной компетенции
Зарегистрированные в Республике Узбекистан юридические лица в порядке, установленном законодательством, вправе осуществлять деятельность по:
трудоустройству граждан за пределами Республики Узбекистан на основании выдаваемой Агентством миграции;
подтверждению профессиональной компетенции граждан, выезжающих для осуществления временной трудовой деятельности за пределы Республики Узбекистан, включая уровень владения профессиональными навыками и иностранными языками, на основании аккредитации, проводимой Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 104 . Организованный набор граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан
Организованный набор граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан (далее — организованный набор) — комплекс мероприятий, реализуемых в целях обеспечения организованного трудоустройства граждан за пределами Республики Узбекистан, по заявкам иностранных работодателей и (или) уполномоченных ими иностранных организаций, осуществляющих деятельность в сфере трудоустройства иностранных работников.
Организованный набор является приоритетной формой осуществления временной трудовой деятельности перед другими формами занятости граждан за пределами Республики Узбекистан.
Организованный набор осуществляется Агентством миграции, а также частными агентствами занятости, имеющими лицензию на право осуществления деятельности по отправке граждан для трудоустройства за пределами Республики Узбекистан (далее — направляющая организация).
Направляющая организация осуществляет отбор граждан и обеспечивает предварительное прохождение ими учебно-подготовительных, адаптационных мероприятий, включая:
ознакомление с проектом трудового договора, заключаемого с иностранным работодателем, условиями проживания и труда;
проведение медицинского освидетельствования граждан;
содействие в оформлении соответствующих документов для получения выездной визы;
проведение краткосрочных курсов по изучению соответствующего иностранного языка, традиций и законодательства государства трудоустройства, техники безопасности, профилактике религиозного экстремизма и терроризма, предупреждению распространения инфекций, передающихся половым путем, и ВИЧ-инфекции;
организацию процесса страхования жизни и здоровья граждан.
Агентством миграции ведется Реестр работодателей за рубежом, который размещается на официальном веб-сайте Агентства миграции.
В случае необеспечения иностранным работодателем оговоренных требований в части социальных и бытовых условий, условий оплаты труда, отказа работодателя трудоустроить трудового мигранта направляющая организация принимает соответствующие меры по улучшению социальных и бытовых условий, условий оплаты труда, трудоустройству к другому иностранному работодателю или обеспечению возвращения граждан в Республику Узбекистан.
В случае необеспечения возвращения граждан в Республику Узбекистан со стороны частного агентства занятости Агентство миграции принимает меры по обеспечению возврата граждан в Республику Узбекистан за счет средств, зарезервированных данным частным агентством занятости в коммерческих банках.
Статья 105 . Защита прав, свобод и законных интересов граждан, осуществляющих временную трудовую деятельность за пределами Республики Узбекистан
Защита прав, свобод и законных интересов граждан, осуществляющих временную трудовую деятельность за пределами Республики Узбекистан, в государстве трудоустройства осуществляется:
дипломатическими представительствами Республики Узбекистан;
Агентством миграции;
направляющими организациями;
негосударственными некоммерческими организациями;
другими организациями.
Органы государственной власти обязаны осуществлять меры по защите прав, свобод и законных интересов граждан, осуществляющих временную трудовую деятельность за пределами Республики Узбекистан, в пределах своих полномочий и в соответствии с обязательствами, предусмотренными международными договорами по вопросам направления граждан для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан.
Статья 106 . Содействие трудоустройству граждан, вернувшихся после осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан
Органы по труду содействуют трудоустройству граждан, вернувшихся после осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан, с учетом профессиональных квалификаций и компетенций, полученных ими за пределами Республики Узбекистан, путем оказания им услуг, предусмотренных статьей 25 настоящего Закона.
Глава 17. Трудовая деятельность иностранных граждан в Республике Узбекистан
Статья 107 . Привлечение и использование иностранной рабочей силы в Республике Узбекистан
Иностранный гражданин, въезжающий в Республику Узбекистан для осуществления трудовой деятельности, может работать по найму на территории Республики Узбекистан только при наличии полученного работодателем подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан.
Подтверждение на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан выдается Агентством миграции.
Статья 108 . Полномочия органов по труду по упорядочению привлечения иностранной рабочей силы и контролю за соблюдением требований законодательства
Органы по труду осуществляют мониторинг привлечения иностранной рабочей силы в Республику Узбекистан с учетом реальной потребности отраслей и территорий.
Контроль и проверка соблюдения требований настоящего Закона осуществляются Государственной трудовой инспекцией и ее территориальными подразделениями.
Государственная трудовая инспекция и ее территориальные подразделения в соответствии с возложенными на них задачами и функциями осуществляют проверку:
соблюдения работодателями условий предоставленных подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан, а также требований законодательства о труде, охране труда, занятости населения, об обязательном страховании гражданской ответственности работодателя;
профессионально-квалификационной принадлежности иностранных граждан.
Органами по труду совместно с Налоговым комитетом Республики Узбекистан ежеквартально производится проверка сумм уплаченных налогов с доходов высококвалифицированных и квалифицированных специалистов.
В случае выявления нарушений работодателями и (или) иностранными гражданами условий предоставленных подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан, а также законодательства Республики Узбекистан органами по труду направляются соответствующие предписания об устранении выявленных нарушений.
В предписаниях должны быть указаны сроки устранения выявленных нарушений, соразмерные времени, необходимому для их устранения.
Действие подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан прекращается в случаях неустранения выявленных нарушений в сроки, указанные в выданных работодателям и (или) иностранным гражданам предписаниях органов по труду.
Статья 109 . Особый порядок трудоустройства в Республике Узбекистан высококвалифицированных и (или) квалифицированных специалистов
Высококвалифицированными специалистами признаются иностранные граждане:
окончившие высшие образовательные учреждения, занимающие первые 1 000 позиций среди высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций, перечень которых утверждается приказом Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан;
имеющие опыт работы не менее пяти лет по заявленной специальности либо специальности по диплому;
условия привлечения к трудовой деятельности в Республике Узбекистан которых предполагают получение ими заработной платы (вознаграждения) в размере не менее суммы эквивалентной шестидесяти тысячам долларов США в год.
Квалифицированными специалистами признаются иностранные граждане:
имеющие высшее образование;
имеющие опыт работы не менее пяти лет по заявленной специальности либо специальности по диплому;
условия привлечения к трудовой деятельности в Республике Узбекистан которых предполагают получение ими заработной платы (вознаграждения) в размере не менее суммы эквивалентной тридцати тысячам долларов США в год.
Статья 110 . Иностранные граждане, к которым не применяется порядок привлечения и использования иностранной рабочей силы в Республике Узбекистан
Порядок привлечения и использования иностранной рабочей силы в Республике Узбекистан не применяется по отношению к следующим иностранным гражданам:
сотрудникам постоянных представительств иностранных государств, представительств международных межправительственных организаций и правительственных организаций иностранных государств, аккредитованных в Министерстве иностранных дел Республики Узбекистан, а также другим лицам, имеющим дипломатический статус;
назначаемых на должности в соответствии с решениями Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан;
специалистам, привлекаемым на работу в сфере туризма по ходатайствам Государственного комитета Республики Узбекистан по развитию туризма, на срок до трех месяцев;
являющимися учредителями иностранных и совместных предприятий, действующих или создаваемых на территории Республики Узбекистан, прибывающим на срок до трех месяцев;
деятелям науки и культуры, осуществляющим трудовую деятельность на территории Республики Узбекистан в организациях, созданных в соответствии с межгосударственными договорами Республики Узбекистан;
студентам, проходящим производственную практику во время каникул в рамках учебных программ высших образовательных учреждений Республики Узбекистан;
представителям средств массовой информации, аккредитованным в Министерстве иностранных дел Республике Узбекистан;
работникам негосударственных некоммерческих организаций, а также представительств и филиалов международных и иностранных негосударственных (неправительственных) некоммерческих организаций, аккредитованным Министерством юстиции Республики Узбекистан;
работникам представительств иностранных коммерческих организаций, аккредитованным Министерством инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан;
преподавателям и специалистам, привлекаемым для работы в Президентские школы, а также высшие образовательные учреждения;
лицам, получившим вид на жительство в Республике Узбекистан;
лицам, для которых международными договорами Республики Узбекистан определен иной порядок трудоустройства.
Статья 111 . Порядок выдачи подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан
Для получения подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан работодатель в явочном порядке обращается в центры государственных услуг. Для получения подтверждения в электронном виде работодатель регистрируется на ЕПИГУ или онлайн-площадке.
За рассмотрение заявления взимается сбор в размере одной базовой расчетной величины.
Суммы сборов за рассмотрение заявления не являются объектом налогообложения.
При обращении в явочном порядке центры государственных услуг в течение одного часа с момента заполнения заявления направляют его в Министерство занятости и сокращения бедности и соответствующий территориальный орган по труду.
При обращении через ЕПИГУ или онлайн-площадку заявление автоматически направляется в Министерство занятости и сокращения бедности и соответствующий территориальный орган по труду.
Территориальный орган по труду в течение пяти рабочих дней со дня поступления заявления:
изучает целесообразность привлечения иностранных граждан с учетом наличия отечественной рабочей силы на указанные работодателем вакантные рабочие места;
направляет в Министерство занятости и сокращения бедности через ЕПИГУ или онлайн-площадку заключение в электронном виде о целесообразности или нецелесообразности привлечения иностранных граждан.
Министерство занятости и сокращения бедности в течение пятнадцати рабочих дней со дня поступления заявления:
изучает соответствие количества и специальностей (должностей) привлекаемых иностранных граждан фактической потребности работодателя в рабочей силе;
направляет в центры государственных услуг (при обращении в явочном порядке) или работодателю (при обращении в электронном виде) через ЕПИГУ или онлайн-площадку уведомление о принятом решении, в том числе с указанием размера сбора за выдачу подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан, в случае принятия решения о выдаче подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан.
Работодатель в течение пяти рабочих дней после поступления уведомления о выдаче подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан осуществляет оплату сбора за выдачу подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан в следующих размерах:
для высококвалифицированных специалистов, а также преподавателей и специалистов, привлекаемых для работы в Президентские школы и высшие образовательные организации, — в размере одной базовой расчетной величины;
для квалифицированных специалистов — в размере двух базовых расчетных величин;
для соотечественников — в размере двух базовых расчетных величин;
для иных иностранных граждан — в размере тридцати базовых расчетных величин.
Подтверждение уплаты сбора за выдачу подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан осуществляется посредством информационно-коммуникационных систем.
Министерство занятости и сокращения бедности в день оформления подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан направляет его в Центр государственных услуг (при обращении в явочном порядке) или работодателю (при обращении в электронном виде) через ЕПИГУ или онлайн-площадку. Центр государственных услуг в течение одного часа после поступления подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан выдает его работодателю путем проставления на нем своей печати.
Основанием для отказа в выдаче подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан являются:
указание в заявлении недостоверных сведений;
наличие заключения соответствующего территориального органа по труду о нецелесообразности привлечения иностранных граждан;
несоответствие количества и специальностей (должностей) привлекаемых иностранных граждан фактической потребности работодателей в рабочей силе;
наличие факта приема на работу по трудовому договору привлекаемых иностранных граждан без получения в установленном порядке подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан.
Отказ в выдаче подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан по другим основаниям запрещается.
Статья 112. Прекращение действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан
Действие подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан прекращается в случаях:
обращения иностранного гражданина с заявлением о прекращении действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан;
досрочного прекращения трудового договора иностранного гражданина с работодателем;
ликвидации работодателя — юридического лица — с момента ликвидации или прекращения его деятельности, в результате реорганизации — с момента реорганизации, за исключением его преобразования, а также слияния, при наличии у реорганизуемых юридических лиц на дату государственной регистрации вновь возникшего юридического лица документа разрешительного характера на совершение и (или) осуществление одного и того же действия и (или) деятельности;
прекращения действия свидетельства о государственной регистрации субъекта предпринимательства физического лица — работодателя;
смерти, ограничения в установленном порядке дееспособности, признания недееспособным физического лица — работодателя;
неустранения выявленных нарушений в сроки, указанные в выданных иностранным гражданам предписаниях органов по труду;
неустранения иностранными гражданами обстоятельств, повлекших за собой приостановление действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан в установленный судом срок;
установления незаконности решения Министерства занятости и сокращения бедности о выдаче подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан;
истечения срока действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан.
После досрочного расторжения договора с работодателем высококвалифицированные и квалифицированные специалисты вправе осуществлять поиск нового работодателя в течение тридцати рабочих дней. В этот период действие ранее выданных им подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан, виз и видов на жительство сохраняется.
Для продления срока действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан работодатель обращается за двадцать рабочих дней до истечения срока действия подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан.
Статья 113. Срок действия подтверждений на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан
Подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан выдаются для высококвалифицированных и квалифицированных специалистов на срок действия трудовых договоров, но не более чем на три года с возможностью неограниченного количества продлений, но не более чем на три года в каждом случае. При этом высококвалифицированные и квалифицированные специалисты имеют право работать по совместительству на территории Республики Узбекистан без получения подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан для работы по совместительству.
Подтверждения на право трудовой деятельности на территории Республики Узбекистан для иных иностранных граждан выдаются на срок действия трудового договора, но не более чем на один год, с возможностью неограниченного количества продлений, но не более чем на один год в каждом случае.
Глава 18. Информационные технологии по развитию инфраструктуры рынка труда и занятости населения
Статья 114. Ведение межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда»
Информационные технологии по развитию инфраструктуры рынка труда и занятости населения — совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных по эффективной организации информационного процесса для снижения затрат времени, труда, энергии и материальных ресурсов в области регулирования занятости.
Межведомственный аппаратно-программный комплекс «Единая национальная система труда» обеспечивает:
осуществление электронной регистрации трудовых отношений между работодателями и работниками, включая процедуры заключения трудовых договоров, внесения изменений и дополнений в трудовые договоры, а также их прекращения;
формирование электронной базы данных о структуре (штатном расписании) работодателей, включая информацию об имеющихся и создаваемых рабочих местах, условиях работы, оплате труда;
формирование и ведение данных о трудовой деятельности граждан в электронной трудовой книжке, основанных на сведениях об учете трудового стажа работников, информации о начисленной заработной плате и уплаченных налогах на доходы физических лиц в виде оплаты труда, взносов на индивидуальные накопительные пенсионные счета граждан;
внедрение межведомственного систематизированного и регулярного электронного обмена данными, содержащими информацию о состоянии и динамике показателей рынка труда, для усиления координации и эффективности проведения государственной политики в области занятости населения;
формирование объективной, прозрачной и актуальной информации о количественном и качественном составе персонала и работников, вакансиях, составленной в автоматическом режиме, а также о квалификационных и других требованиях работодателей, предъявляемых к кандидатам на трудоустройство;
формирование периодически обновляемого баланса трудовых ресурсов, включая данные о категориях трудовых ресурсов;
ведение мониторинга результатов проводимых проверок трудовых отношений и охраны труда, реализации программ трудоустройства, экспертизы аттестации рабочих мест, а также полноты размещения в Едином реестре профессиональных участников рынка услуг в области охраны труда соответствующих сведений (информации);
возможность онлайн-регистрации граждан, выезжающих для осуществления временной трудовой деятельности за пределами Республики Узбекистан, создание базы данных о гражданах, трудоустроенных за пределами Республики Узбекистан на основании соглашений об организованной трудовой миграции;
формирование прогнозов развития рынка труда, структуры спроса и предложения на рабочую силу;
интеграцию реализованных и планируемых к реализации информационных ресурсов Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Ведение межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда» осуществляется Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.
Статья 115. Электронный учет трудового стажа
Сведения о трудовом стаже (в том числе должностном положении, периодах временной нетрудоспособности, времени нахождения в отпусках и иных периодах отсутствия на работе по уважительным причинам) каждого работника представляются работодателями в местные органы по труду.
Государственная интерактивная услуга по предоставлению гражданам сведений о трудовой деятельности предоставляется через ЕПИГУ.
Статья 116. Защита персональных данных
Защита персональных данных, используемых в межведомственном аппаратно-программном комплексе «Единая национальная система труда», осуществляется в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О персональных данных».
Глава 19. Заключительные положения
Статья 117. Государственный контроль за соблюдением законодательства о занятости населения
Государственный контроль за соблюдением законодательства о занятости населения осуществляет Министерство занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан, иные республиканские органы исполнительной власти и органы государственной власти на местах в порядке, установленном законодательством.
Статья 118. Разрешение споров
Споры в области занятости населения разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 119. Ответственность за нарушение законодательства о занятости населения
Лица, виновные в нарушении законодательства о занятости населения, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 120. Внесение изменений, а также признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
2. Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 13 января 1992 года № 510-ХII «О занятости населения» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1992 г., № 4, ст. 175);
2) Постановление Верховного Совета Республики Узбекистан от 13 января 1992 года № 511-ХII «О порядке введения в действие Закона Республики Узбекистан «О занятости населения» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1992 г., № 4, ст. 176);
3) Закон Республики Узбекистан от 7 мая 1993 года № 854-XII «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О занятости населения» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 6, ст. 238);
4) пункт 1 раздела I Закона Республики Узбекистан от 6 мая 1994 года № 1086-ХII «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1994 г., № 5, ст. 161);
5) раздел IX Закона Республики Узбекистан от 6 мая 1995 года № 70-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 6, ст. 118);
6) Закон Республики Узбекистан от 1 мая 1998 года № 616-I «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О занятости населения» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 97);
7) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 1 мая 1998 года № 617-I «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О занятости населения» в новой редакции» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 98);
8) раздел II Закона Республики Узбекистан от 25 декабря 1998 года № 729-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 1, ст. 20);
9) раздел III Закона Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 772-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 124);
10) раздел II Закона Республики Узбекистан от 20 августа 1999 года № 832-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 9, ст. 229);
11) раздел IV Закона Республики Узбекистан от 26 мая 2000 года № 82-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 5-6, ст. 153);
12) раздел II Закона Республики Узбекистан от 12 мая 2001 года № 220-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 5, ст. 89);
13) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 21 июня 2006 года № ЗРУ-36 «О внесении дополнений в Закон Республики Узбекистан «О занятости населения», Налоговый кодекс Республики Узбекистан и Жилищный кодекс Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 6, ст. 260);
14) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 22 декабря 2009 года № ЗРУ-238 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 12, ст. 470);
15) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 7 октября 2013 года № ЗРУ-355 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 10, ст. 263);
16) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 20 января 2014 года № ЗРУ-365 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 1, ст. 2);
17) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 2016 года № ЗРУ-416 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 12, ст. 383);
18) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 3 января 2018 года № ЗРУ-456 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов, а также принятием дополнительных мер по обеспечению гарантий защиты прав и свобод граждан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 1);
19) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 23 июля 2018 года № ЗРУ-486 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 7, ст. 431);
20) пункт 1 статьи 30 Закона Республики Узбекистан от 16 октября 2018 года № ЗРУ-501 «О частных агентствах занятости» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 10, ст. 677);
21) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов в сфере безопасности и обороны» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47);
22) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 10 мая 2019 года № ЗРУ-536 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 261);
23) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 5 сентября 2019 года № ЗРУ-564 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием законодательства в сфере безопасности и обороны» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 9, ст. 589);
24) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2019 года № ЗРУ-586 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием порядка определения размеров оплаты труда, пенсий и иных платежей» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 12, ст. 880).
Статья 121. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 122. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 123. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
20 октября 2020 г.,
№ ЗРУ-642