UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 20-oktabr · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 20 октябрь · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 20 октября 2020 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 20 October 2020 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

концепцияси

дастури

асосий йўналишлари

Мамлакатимизда ўзбек тилини янада ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида

Ўзбек тилининг халқимиз ижтимоий ҳаётида ва халқаро миқёсдаги обрў-эътиборини тубдан ошириш, униб-ўсиб келаётган ёшларимизни ватанпарварлик, миллий анъана ва қадриятларга садоқат руҳида тарбиялаш, мамлакатимизда давлат тилини тўлақонли жорий этишни таъминлаш, Ўзбекистондаги миллат ва элатларнинг тилларини сақлаш ва ривожлантириш, давлат тили сифатида ўзбек тилини ўрганиш учун шарт-шароитлар яратиш, ўзбек тили ва тил сиёсатини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари, устувор йўналиш ва вазифаларини ҳамда истиқболдаги босқичларини белгилаш мақсадида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 октябрдаги «Ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги нуфузи ва мавқеини тубдан ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-5850-сон Фармонига мувофиқ:

1. Қуйидагилар:

а) 2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин ва унда қуйидагилар назарда тутилсин:

мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётининг барча соҳаларида давлат тили имкониятларидан тўлиқ ва тўғри фойдаланишга эришиш;

таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш;

давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш;

давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига фаол интеграциялашувини таъминлаш;

давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш;

мамлакатимизда истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар тилларини ривожлантириш мақсадида кенг ва тенг имкониятлар ҳамда уларга давлат тилини ўрганиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш;

б) 2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш концепциясини 2020 — 2022 йилларда амалга ошириш дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 2-иловага мувофиқ;

в) 2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштиришнинг асосий йўналишлари (кейинги ўринларда — Асосий йўналишлар) 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Белгилансинки, Асосий йўналишлар қуйидагиларни назарда тутади:

а) таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш соҳасида:

2025 йилга қадар давлат мактабгача таълим тизимида амалдаги мактабгача таълим муассасаларининг ҳудудларини кенгайтириш ёки янги қуриладиган муассасалар ҳисобига ўзбек тилли гуруҳлар қамровини 72 фоизга, 2030 йилгача эса 80 фоизга етказиш;

2030 йилга қадар умумтаълим мактабларида ўқув йиллари учун таянч ўқув режаларида ўзбек тили фанини ўқитиш кўламини амалдаги ҳафтада 84 соатдан 110 соатгача ошириш;

олий таълим муассасаларида ўзбек тили кафедралари сонини 2025 йилга қадар 120 тага, 2030 йилгача эса 140 тага етказиш;

б) давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш соҳасида:

лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида «Ўзбекистон миллий қомуси» жилдларини нашр этишни босқичма-босқич кўпайтириб бориш;

2020 йилда ўзбек тилининг луғат бойлигини оширувчи 15 та лингвистик, соҳавий-терминологик, изоҳли луғатлар яратиш;

телерадиоканаллар сухандон-бошловчиларининг ўзбек адабий тилидаги нутқ маданиятини оширувчи қайта тайёрлов курсларида ўқитиш тизимини жорий этиш ва қамровни 2030 йилгача 100 фоизга етказиш;

в) давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига интеграциялашувини таъминлаш соҳасида:

2025 йилга қадар давлат тилида соҳавий иш юритиш ҳужжатларининг ягона электрон намуналарини ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш учун 14 та онлайн дастур ишлаб чиқиш, 2030 йилгача эса ушбу кўрсаткични 25 тага етказиш;

дастурий маҳсулотларнинг ўзбекча иловалари ва электрон луғат дастурларини яратиш;

хорижликлар учун ўзбек тилини ўргатувчи дастурлар яратиш;

г) давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш соҳасида:

2030 йилга қадар хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тилини ўргатувчи марказлар сонини амалдаги 17 тадан 60 тагача кўпайтириш;

2025 йилга қадар «Ўзбек тилининг дўстлари» клублари сонини 30 тага, 2030 йилгача эса 40 тага етказиш;

хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тили курсларини зарур илмий, ўқув-услубий, бадиий адабиётлар билан таъминлаш, ўзбек тилини ўргатишга доир илмий тадқиқотлар миқдорини ошириш.

3. Вазирлар Маҳкамаси (А.Н. Арипов) уч ой муддатда лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосига тўлиқ ўтишни таъминлаш мақсадида ишчи гуруҳини ташкил қилсин ва аниқ чора-тадбирлар ҳамда уларни молиялаштириш манбалари ва ҳажмларини назарда тутувчи « Йўл харитаси »ни ишлаб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритсин.

4. Белгилаб қўйилсинки:

2021 йил 1 апрелдан бошлаб ўзбек тили ва адабиёти бўйича билимни баҳолашнинг миллий тест тизими асосида раҳбар кадрларнинг давлат тилида расмий иш юритиш даражаси аниқланади ҳамда масъул лавозимларга тайинланадиган шахслар учун давлат тилини билиш бўйича даража сертификатлари жорий этилади;

Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Давлат тилида иш юритиш асосларини ўқитиш ва малака ошириш марказида ўзбек адабий тили меъёрлари ва давлат тилида иш юритиш бўйича қисқа муддатли (1-2 ойгача) ўқув курслари мунтазам равишда ташкил этилади.

Давлат тест маркази, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда мазкур банднинг иккинчи хатбошисида назарда тутилган чора-тадбирларни амалга ошириш мақсадида Ҳукумат қарори лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

5. Фанлар академияси Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзбек тилидаги мавжуд луғатлар асосида узлуксиз таълимнинг барча турлари учун қуйидаги ўқув луғатларини яратиш чораларини кўрсин, шу жумладан:

кўп жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»нинг тўлдирилган янги нашри (кирилл ва лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида);

«Ўзбек тилининг имло луғати»;

«Ўзбек тили синонимлари луғати»;

«Ўзбек тили синонимларининг катта изоҳли луғати»;

«Ўзбек тили фразеологизмларининг катта изоҳли луғати»;

«Ўзбек тили омонимлари луғати».

Мазкур бандда кўрсатилган чора-тадбирларни молиялаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари йўналтирилсин.

6. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги:

олий таълим муассасаларининг филология таълим йўналишларида «Компьютер лингвистикаси», «Амалий филология» йўналишларини ташкил қилсин;

Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси билан биргаликда хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тили марказлари фаолиятини йўлга қўйсин;

ўзбек тилига оид барча илмий, назарий ва амалий маълумотларни ўзида жамлаган электрон кўринишдаги ўзбек тили миллий корпусини яратиш чораларини кўрсин;

Халқ таълими вазирлиги, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ҳар йили 1 декабрга қадар Дастурда ва Асосий йўналишларда белгиланган топшириқлар юзасидан амалга оширилган ишларни пухта таҳлил қилиш асосида Вазирлар Маҳкамасига маълумот киритиб борсин.

7. Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги:

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги билан биргаликда ўзбек тилидан жаҳоннинг етакчи хорижий тилларига ва хорижий тиллардан ўзбек тилига таржима қилувчи компьютер дастурини Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан яратиш чораларини кўрсин;

Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда тизимдаги ахборот-таҳлилий, маънавий-маърифий ва маданий-гуманитар телеканалларини хорижий давлатларда телерадиокомпаниянинг ОТТ платформасини (Интернет тармоғи орқали теледастурларни намойиш этиш тизими) Ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан ишга тушириш ва бошқа замонавий информацион технологиялардан фойдаланган ҳолда намойиш этилишини таъминласин.

8. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ташқи ишлар вазирлиги, Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитасининг «Oʻzbekiston» телеканалида юртимиз ҳудудида истиқомат қилувчи барча миллат ва элатларнинг тиллари, урф-одатлари ва анъаналарини тарғиб қилувчи, мамлакатимизга оид ахборот-таҳлилий, маънавий-маърифий, маданий-гуманитар билим доирасини кенгайтиришга хизмат қилувчи ва интеллектуал ҳамда бошқа маълумотларни хорижий тилларда (Ўзбекистонда истиқомат қилаётган турли миллатлар тилида) ёритадиган «Doʻstlik» ахборот-маърифий дастурлар таҳририятини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

Белгилаб қўйилсинки, «Doʻstlik» ахборот-маърифий дастурлар таҳририяти Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясига ажратилаётган бюджет маблағлари ва қуйи ташкилотларнинг мавжуд штат бирликлари доирасида ташкил этилади.

Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси манфаатдор ташкилотларни жалб қилган ҳолда 2021 йил 1 январдан бошлаб марказий телеканалларда «Тилга эътибор», «Она тилида сўзлашамиз», «Нотиқлик маҳорати», «Тил – миллат кўзгуси», «Китоб билим манбаи», «Билимли ёшлар — келажак бунёдкори» каби туркум кўрсатув ва эшиттиришларни ташкил қилиб, мунтазам равишда эфирга узатиб борилишини таъминласин.

9. Мазкур Фармонда назарда тутилган чора-тадбирларни молиялаштириш манбалари этиб Давлат бюджети, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг Олий таълим муассасаларини ривожлантириш жамғармаси, олий таълим муассасаларининг бюджетдан ташқари маблағлари, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари, халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорлар кредитлари (қарзлари) ва грантлари, шунингдек қонун ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар белгилансин.

10. Қуйидагиларга:

Вазирлар Маҳкамасининг Давлат тилини ривожлантириш департаментига — Концепция ва Дастурни амалга ошириш ҳамда Асосий йўналишларга эришиш борасида давлат органлари ва ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда мониторинг қилиш;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари, вазирлик, идора ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига — Концепция, Дастур ва Асосий йўналишларда назарда тутилган тадбирларнинг ўз вақтида, сифатли ва тўлиқ бажарилиши юзасидан шахсий жавобгарлик юклансин.

11. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

12. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 20 октябрдаги ПФ-6084-сон Фармонига 1-ИЛОВА

2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш

1-боб. Умумий қоидалар

2020–2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 октябрдаги «Ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги нуфузи ва мавқеини тубдан ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-5850-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида ишлаб чиқилган.

Концепция ўзбек тилини узоқ муддатли ривожлантиришнинг асосий йўналишларини белгилаб беради ҳамда қуйидаги мақсадли вазифаларга эришишни назарда тутади:

ўзбек тилининг мамлакатимиз ижтимоий ҳаётида ва халқаро миқёсдаги обрў-эътиборини ошириш;

ўзбек тили таълимини такомиллаштириш, ёшларни миллий ҳамда умуминсоний анъана, қадриятларга садоқат, улуғ аждодларимизнинг бой маънавий меросидан ғурурланиш ва уларни янада бойитиш руҳида тарбиялаш;

жамиятда ўзбек тилига (давлат тилига) ҳурмат-эътибор ва меҳр-муҳаббат муҳитини шакллантириш;

мамлакатимизда ҳар бир фуқаронинг давлат тилини билишига ва буни бурч ва мажбурият сифатида ҳис этишига эришиш;

ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги нуфузини ошириш, «Миллий тикланишдан — миллий юксалиш сари» тамойили асосида мамлакат тараққиётининг янги даврида давлат тилини ривожлантиришни юксак босқичга кўтариш;

республикамиз ижтимоий ҳаётининг барча соҳаларида давлат тилининг тўлиқ жорий этилишини таъминлаш, давлат тили тўғрисидаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш.

2-боб. Давлат тилини ривожлантиришнинг устувор йўналишлари

Узоқ истиқболдаги мақсадли вазифалардан келиб чиқиб, давлат тили қуйидаги устувор йўналишлар асосида ривожлантирилади:

мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётининг барча соҳаларида давлат тили имкониятларидан тўлиқ ва тўғри фойдаланишга эришиш;

таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш;

давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш;

давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига фаол интеграциялашувини таъминлаш;

давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш;

мамлакатимизда истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар тилларини ривожлантириш мақсадида кенг ва тенг имкониятлар ҳамда уларга давлат тилини ўрганиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш.

1-§. Мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётининг барча соҳаларида давлат тили имкониятларидан тўлиқ ва тўғри фойдаланишга эришиш

Ўзбек тилини сиёсий-ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий, маънавий-маърифий ва бошқа соҳаларда қўллаш доирасини кенгайтириш, ундан давлат тили сифатида тўлиқ ва тўғри фойдаланишни таъминлаш мақсадида қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

ўзбек тили ва адабиёти бўйича билимни баҳолашнинг миллий тест тизими асосида раҳбар кадрларнинг давлат тилида расмий иш юрита олиш даражасини аниқлаш механизмини ишлаб чиқиш ҳамда масъул лавозимларга тайинланадиган шахслар учун давлат тилини билиш бўйича даража сертификатларини жорий этиш;

барча вазирлик ва идоралар таркибида иш юритиш, шунингдек барча идоралараро ҳужжатлар айланиши давлат тилида бўлишини тўлиқ таъминлаш ва бу жараёнда давлат тилига қатъий амал қилишни назорат қилиш;

давлат тилини ривожлантиришга доир ягона давлат сиёсатини юритиш бўйича илмий-амалий анжуманлар ташкил этиш;

давлат тилида соҳавий иш юритиш ҳужжатларининг ягона электрон намуналарини ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш учун онлайн дастурлар яратиш;

лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини, имло қоидаларини янада такомиллаштириш ва янги ёзувга тўлиқ ўтишни таъминлаш.

2-§. Таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш

Таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш йўналишида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

мактабгача таълим ёшидаги болаларга ўзбек тилини ўргатиш тизимини такомиллаштириш;

умумий ўрта таълим муассасаларида ўзбек тилини ўқитиш тизимини тубдан такомиллаштириш, ўзбек тили бўйича машғулот ва дарс соатларини кўпайтириш;

ўзбек тили бўйича билимларни баҳолаш тизимини такомиллаштириш;

ўзбек адабий тилининг ёзма нутқ меъёри ва қоидаларини ўрганиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш мақсадида қисқа муддатли ўқув курсларини мунтазам равишда ташкил қилиб бориш ва масофавий ўқитиш тизимида таълим олиш имкониятини яратиш;

таълимнинг барча босқичларида давлат тили ўқитилиши ҳамда ўзбек тили ва адабиётини янада ривожлантириш борасидаги илмий, илмий-амалий изланишлар кўламини кенгайтириш;

ўзбек тили ўқув лексикография тармоғини ривожлантириш, замонавий, янги авлод ўқув луғатларини тузиш ҳамда уларнинг электрон шаклларини ва соҳалар бўйича атамалар луғатини яратиш;

ўзбек тилининг ўзига хос хусусиятлари тўла ҳисобга олинган имло ва пунктуация қоидалари акс эттирилган «Ўзбек тили меъёрлари» илмий-оммабоп ўқув қўлланмасини нашрга тайёрлаш;

давлат олий таълим муассасаларининг таълим бошқа тилларда олиб бориладиган йўналишларида «Ўзбек тилининг соҳада қўлланилиши» фанини ўқитиш тизимини йўлга қўйиш;

барча олий таълим муассасаларининг бакалавриат босқичида «Касбий нутқ маданияти» фанини жорий қилиш;

олий таълим муассасаларининг филология таълим йўналишларида «Компьютер лингвистикаси», «Амалий филология» йўналишларини ташкил қилиш;

ўзбек тили ва адабиётини ўқитишнинг замонавий методикасини яратиш;

бирламчи моддий ва ёзма манбалар асосида ўзбек тилининг кўп минг йиллик тарихий ривожланишини ёритиб берувчи илмий адабиётларни нашрга тайёрлаш ва чоп этиш.

3-§. Давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш

Ўзбек тилини мунтазам бойитиб бориш, унинг софлигини сақлаш, аҳолининг давлат тилидаги нутқ маданиятини юксалтириш борасида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

Ўзбекистон телерадиоканалларининг кўрсатув ва эшиттиришлари, оммавий кино, концерт дастурлари, оммавий ахборот воситаларининг аудиовизуал асарларида сухандон-бошловчилар ва барча қатнашчиларнинг ўзбек адабий тилида сўзлашини таъминлаш;

кўп жилдли «Ўзбекистон миллий қомуси»ни лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида нашрга тайёрлаш ва чоп этиш;

жадид намояндаларининг бой маънавий мероси, ҳаёти ва фаолиятини ўрганишга оид илмий изланишларни рағбатлантириш;

ўзбек тили диалектлари харитасини яратиш;

ўзбек тилининг ўзига хос ноёб хусусиятлари акс этган фольклор ва мумтоз адабий асарларни нашрга тайёрлаш ва чоп этиш;

ёшлар ўртасида нутқ маданиятини оширишга қаратилган танловлар ўтказиш, жумладан, «Зулфияхоним қизлари», «Мард ўғлонлар» танловлари номзодларига давлат тилини билиши шартини киритиш;

савдо, ишлаб чиқариш, маиший хизмат кўрсатиш объектларига ўзбекча ном қўйишнинг норматив-ҳуқуқий асосини шакллантириш.

4-§. Давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига фаол интеграциялашувини таъминлаш

Давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларидаги ўрнини кучайтириш, замонавий дастурий ишланмаларни яратишдаги мавқеини ошириш йўналишида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

ўзбек тилига оид барча илмий, назарий ва амалий маълумотларни ўзида жамлаган электрон кўринишдаги ўзбек тили миллий корпусини яратиш;

ўзбек тилини Интернет жаҳон ахборот тармоғида оммалаштириш, унда муносиб ўрин эгаллашини таъминлаш, дастурий маҳсулотларнинг ўзбекча иловаларини яратиш, ўзбек тилини ўргатувчи компьютер дастурларини кенг миқёсда амалиётга татбиқ қилиш;

ўзбек тилидаги матнлар таҳририга мўлжалланган компьютер дастурларини яратиш;

ўзбек тилидан жаҳоннинг етакчи хорижий тилларига ва хорижий тиллардан ўзбек тилига таржима қилувчи компьютер дастурини яратиш;

давлат тилида яратилган дастурий таъминотларнинг ягона сертификатлаш ва стандартлаштириш хизматини жорий этиш.

5-§. Давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш

Давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш ҳамда бошқа тиллар билан алоқаларини кенгайтириш бўйича қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

ўзбек тилини хорижий мамлакатларда кенг тарғиб қилиш, уни ўрганиш истагида бўлган чет эллик фуқароларга кўмаклашишга мўлжалланган ўзбек тилини ўргатувчи онлайн платформа ташкил қилиш, унинг ахборот базасини таъминлаш ва мунтазам бойитиб бориш;

хорижда истиқомат қилаётган ватандошларнинг маданий ва тил ўзлигини сақлаб қолиш, уларнинг ўзбек маданий анъана ва қадриятлари руҳида тарбия топишларига кўмаклашиш, ўзбек миллий маданий марказларини бадиий адабиётлар билан мунтазам таъминлаб бориш;

хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тили марказлари фаолиятини йўлга қўйиш;

хорижда фаолият кўрсатаётган ўзбек тили ўқитувчилари билан мунтазам алоқа ўрнатиш ва ўзаро тажриба алмашишни йўлга қўйиш;

хорижий олий таълим муассасаларида фаолият кўрсатаётган ўзбек тили курсларини зарур илмий, ўқув-услубий адабиётлар билан таъминлаш тизимини жорий этиш;

хорижда ўзбек тили ва адабиёти бўйича илмий тадқиқот олиб бораётган олимлар, тадқиқотчилар, таржимонлар билан мунтазам алоқа ўрнатиш, илмий ҳамкорликни йўлга қўйиш;

мамлакатимизнинг хориждаги дипломатик ваколатхоналари ҳузурида «Ўзбек тилининг дўстлари» клубларини кўпайтириш;

фан ва таълимдаги ҳамкорликни кучайтириш орқали чет эллик ёшларнинг ўзбек тилига бўлган қизиқишини ошириш;

хорижда ўзбек тилининг халқаро нуфузи, жозибадорлиги ва имкониятлари ҳақида илмий анжуманлар, давра суҳбатлари, мулоқот ва суҳбатлар ташкил этиш ва оммавий ахборот воситаларида кенг ёритиш;

хорижда истиқомат қилаётган ватандошлар ва ўзбек тилини ўрганиш истагида бўлган чет эл фуқаролари учун ўзбек тили дарсликлари, электрон дастурлар ишлаб чиқиш;

туркий тилли давлатлар билан ҳамкорлик жараёнларини ривожлантириш мақсадида ўзбек тилининг қардош тиллар билан таржима луғатларини ҳамда уларнинг мобил иловаларини яратиш.

6-§. Мамлакатимизда истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар тилларини ривожлантириш мақсадида кенг ва тенг имкониятлар ҳамда уларга давлат тилини ўрганиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш

Давлат тилининг мамлакатимизда истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар учун бирлаштирувчи восита сифатидаги ўрни ва ролини кучайтириш борасида қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

бошқа миллат вакилларига давлат тилини ўргатувчи ўқув-методик қўлланмалар, кўргазмали материаллар яратиш;

таълим бошқа тилларда олиб бориладиган таълим муассасаларининг ўқувчилари учун давлат телерадиоканалларида ўзбек ва она тилини ҳамда бошқа фанларни ўрганишга бағишланган туркум дастурлар ташкил қилиш;

фуқароларнинг она тилида таълим олиш имкониятини таъминлаш даражасини ошириш;

оммавий ахборот воситалари ва даврий нашрларда давлат тилини ўрганишга бағишланган туркум дастур ва рукнлар ташкил қилиш;

аудиовизуал асарлар, бадиий фильмлар, адабиётларни давлат тилидан бошқа тилларга таржима қилиш ишларини кенг йўлга қўйиш;

Қорақалпоғистон Республикасида ўзбек ва қорақалпоқ тилларининг давлат тили сифатида муомалада бўлишига тенг шарт-шароитлар яратиш.

3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

Концепция доирасида белгиланган вазифаларни бажариш орқали ўзбек тилининг давлат тили сифатидаги нуфузи ва мақомини ривожлантиришда 2030 йилгача қуйидаги натижаларга эришиш назарда тутилмоқда:

мамлакат ҳаётининг барча соҳаларида, жумладан, давлат бошқаруви, замонавий ва инновацион технологиялар, саноат, банк-молия тизими, ҳуқуқшунослик, дипломатия, ҳарбий иш, тиббиёт ва бошқа соҳаларда давлат тилининг имкониятларидан тўлиқ ва тўғри фойдаланишга эришилади;

давлат органлари ва ташкилотлари раҳбар ходимларига давлат тилини талаб даражасида билиш ва унга ҳурмат билан муносабатда бўлиш мажбурияти юкланади;

барча давлат органлари ва ташкилотларида давлат тилида иш юритиш салоҳиятига эга бўлган малакали кадрлар фаолият кўрсатади;

илмий асосланган янги сўз ва атамалар мунтазам равишда расмий муомалага киритиб борилади;

давлат тили барча фан тармоқларига оид илмий тадқиқотларда илм-фан тили сифатида нуфузга эга бўлади;

ўзбек тили ўқув лексикография тармоғини ривожлантириш, замонавий, янги авлод ўқув луғатларини тузиш ҳамда уларнинг электрон шаклларини яратиш орқали соҳалар бўйича миллий терминологик тизим такомиллаштирилади;

ўзбек тили ва адабиётини ўқитишнинг янги, замонавий методикасини яратиш орқали тил таълими самарадорлигини оширишга эришилади;

мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиларига ўзбек тилини ўқитишга мўлжалланган қизиқарли мультимедиа ўйинлари, дидактик адабиётлар яратилади, бу эса болаларнинг боғча ёшидан давлат тилини ўзлаштиришига қулай имкониятлар яратади;

оммавий ахборот воситаларининг аудиовизуал асарларида барча иштирокчиларнинг ўзбек адабий тилида сўзлашига эришилади;

давлат тилининг ахборот ва коммуникация технологиялари билан фаол интеграцияси таъминланади, ўзбек тилининг илм-фан ва технологиялар соҳасида қўлланилиши имкониятлари янада кенгаяди;

мамлакатимиз ҳудудида истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар тилларини ривожлантириш учун кенг ва тенг имкониятлар яратилади;

хорижда истиқомат қилаётган ватандошларнинг этно-маданий ва тил ўзлигини сақлаб қолиш, уларда ўзбек маданий анъана ва қадриятларига ҳурмат шаклланиши учун кенг имкониятлар яратилади;

хорижда ўзбек тили ва адабиёти бўйича илмий тадқиқот олиб бораётган олимлар, тадқиқотчилар билан мунтазам алоқа ўрнатилади, илмий ҳамкорлик йўлга қўйилади;

давлат тили том маънода мамлакатимиз фуқароларини, миллатидан қатъий назар, бирлаштирувчи умумхалқ қадриятига айлантирилади, унинг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузи ошади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 20 октябрдаги ПФ-6084-сон Фармонига 2-ИЛОВА

2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш концепциясини 2020 — 2022 йилларда амалга ошириш

Т/р Амалга ошириладиган чора-тадбирлар Амалга ошириш механизми Ижро муддати Сарфланадиган маблағ (млн сўмда) ва харажатлар манбаси Ижро учун масъуллар I. Мамлакатимиз ижтимоий-сиёсий ҳаётининг барча соҳаларида давлат тили имкониятларидан тўлиқ ва тўғри фойдаланишга эришиш 1. Ўзбек тили ва адабиёти бўйича билимни баҳолашнинг миллий тест тизими асосида раҳбар кадрларнинг давлат тилида расмий иш юрита олиш даражасини аниқлаш механизмини ишлаб чиқиш ҳамда масъул лавозимларга тайинланадиган шахслар учун давлат тилини билиш бўйича даража сертификатларини жорий этиш. 1. Ишчи гуруҳи ташкил қилиш ва Вазирлар Маҳкамаси қарорининг лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Қарор лойиҳасини мутасадди вазирликлар ва идоралар билан келишиш. 3. Қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил октябрь 2020 йил ноябрь 2020 йил декабрь — Давлат тест маркази, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Барча вазирлик ва идоралар таркибида иш юритиш, шунингдек барча идоралараро ҳужжатлар айланиши давлат тилида бўлишини тўлиқ таъминлаш ва бу жараёнда давлат тилига қатъий амал қилишни назорат қилиш. 1. Давлат органлари ва ташкилотларда норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни давлат тилида юритишнинг намунавий тартибини ишлаб чиқиш. 2. Давлат тилида иш юритиш тартибига риоя қилинишини доимий назорат қилиш. 3. Бу борада масъулиятни уларнинг раҳбарлари зиммасига юклаш. 2020-2021 йиллар — Адлия вазирлиги, вазирлик ва идоралар, маҳаллий ижро ҳокимияти органлари 3. Давлат тилида соҳавий иш юритиш ҳужжатларининг ягона электрон намуналарини ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш учун онлайн дастурлар яратиш. 1. Давлат тилидаги ижро интизоми идоралараро ягона электрон тизимини (ijro.gov.uz) янада такомиллаштириш бўйича м уаллифлар гуруҳини шакллантириш. 2. Давлат тилидаги ижро интизоми идоралараро ягона электрон тизимини янада такомиллаштиришни мақсадли молиялаштириш. 3. Онлайн дастурларнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш. 2020 йил октябрь 2021 йил январь 2022 йил январь 600 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Ахборот технологиялари ва оммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги 4. Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини, имло қоидаларини янада такомиллаштириш ва янги ёзувга тўлиқ ўтишни таъминлаш. 1. Ишчи гуруҳини шакллантириш. 2. Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини такомиллаштириш ва янги ёзувга ўтишнинг ташкилий-ҳуқуқий механизмларини ишлаб чиқиш бўйича «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқиб. 3. «Йўл харитаси»ни Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига келишиш учун киритиш. 2020 йил октябрь 2020 йил декабрь 2021 йил январь — Вазирлар Маҳкамаси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси, Ёзувчилар уюшмаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар II. Таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш 5. Мактабгача таълим ёшидаги болаларга ўзбек тилини ўргатиш тизимини такомиллаштириш. 1. Мактабгача таълим ёшидаги болаларга ўзбек тилини қизиқарли тарзда ўргатиш тизимини ишлаб чиқиш. 2. Ўзбек тилини ўргатиш бўйича илғор тажрибаларни оммалаштириш, мактабгача ёшдаги болалар учун «Қизиқарли ўзбек тили», «Сўз мўъжизаси» ва «Ўзбек тилининг изоҳли луғатчаси» сингари расмли китоб — луғатларни тузиш ва чоп этиш. 3. Интернет тармоғида мактабгача таълим тизими тарбияланувчилари учун бола нутқини ўстиришга доир дастурий, электрон ўқув материаллари сонини кўпайтириш. 2020 — 2022 йиллар — Мактабгача таълим вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги 6. Умумий ўрта таълим муассасаларида ўзбек тилини ўқитиш тизимини тубдан такомиллаштириш, ўзбек тили бўйича машғулот ва дарс соатларини кўпайтириш. 1. Умумий ўрта таълим тизимида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини ривожлантирувчи, ўзбек тилининг бой имкониятларини ўзлаштириш имконини берувчи замонавий ўқув дастурларини яратиш. 2. Таълим давлат тилида ва бошқа тилларда олиб бориладиган умумтаълим мактабларида ўзбек тили дарс соатларини кўпайтириш. 3. Ўзбек тилини она тили ва давлат тили сифатида ўқитишни такомиллаштириш мақсадида кўникма ва малакларни ривожлантирувчи замонавий ўқув методик ишланмаларини оммалаштириш, ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини тизимли ошириб бориш. 2020 — 2022 йиллар — Халқ таълими вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 7. Ўзбек тили бўйича билимларни баҳолаш тизимини такомиллаштириш. 1. Ўзбек тили бўйича билимларни баҳолашнинг амалдаги тизимини танқидий кўриб чиқиш. 2. Баҳолаш тизимини яратиш бўйича хорижий тажрибани ўрганиш. 3. Хорижий тажрибалар асосида замонавий баҳолаш тизимини жорий этиш. 2021 йил сентябрь 2021 йил декабрь 2022 йил сентябрь — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси, Халқ таълими вазирлиги, Давлат тест маркази 8. Таълимнинг барча босқичларида давлат тили ўқитилиши ҳамда ўзбек тили ва адабиётини янада ривожлантириш борасидаги илмий, илмий-амалий изланишлар кўламини кенгайтириш. 1. Таълимнинг барча босқичларида ўзбек тили ўрганилиши кўламини янада кенгайтириш, давлат тилига доир билимларни мактабгача, умумий ўрта ҳамда олий ва ўрта махсус таълим тизимида босқичма-босқич шакллантириб боришга қаратилган ўқув дастурларини ишлаб чиқиш. 2. Олий таълим тизимида ўзбек тили илмий мактабларининг замонавий методларини ўрганишни йўлга қўйиш,тилнинг ривожланиш исти қ боллари билан бо ғ ли қ илмий муаммоларни аниқлаш, тадқиқ этиш, натижаларни оммалаштириш. 3. Умумбашарий маданий меросга улкан ҳисса қўшган ўзбек мумтоз адабиёти намояндаларининг ижод намуналарини илмий тадқиқ этиш. 2021/2022 ўқув йилидан 2020 йил октябрь 2020 — 2022 йиллар — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Фанлар академияси, Олий аттестация комиссияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 9. Ўзбек тили ўқув лексикография тармоғини ривожлантириш, янги авлод ўқув ва атамалар луғатларини яратиш, уларнинг электрон вариантларини ишга тушириш . 1. Ўзбек тили ўқув лексикографияси назариясини ишлаб чиқиш, унинг илмий — лингвистик, лингводидактик, лингвопедагогик, психолингвистик, социолингвистик, прагмалингвистик асосларини ишлаб чиқиш. 2. Ўқув ва атамалар луғатларининг янги авлодини яратиш бўйича лойиҳалар танловини эълон қилиш ва ғолибларга грантлар ажратиш . 3. Ўзбек тилидаги мавжуд луғатлар асосида узлуксиз таълимнинг барча турлари учун қуйидаги ўқув луғатларини яратиш: кўп жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»нинг тўлдирилган янги нашри (кирилл ва лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида); «Ўзбек тилининг имло луғати» (кирилл ва лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида ) ; «Ўзбек тили синонимлари луғати»; «Ўзбек тили синонимларининг катта изоҳли луғати»; «Ўзбек тили фразеологизмларининг катта изоҳли луғати»; «Ўзбек тили омонимлари луғати». Ўзбек тилига хорижий тиллардан ўзлаштирилган сўзлар луғатини тузиш, уни даврий янгилаб, тўлдириб бориш бу борада филолог, фольклоршунос, тарихчилар, ёзувчи ва шоирлар, аниқ ва гуманитар йўналишларда фаолият олиб бораётган олимлардан иборат ишчи гуруҳларини шакллантириш. Қуйидаги луғатларни яратиш ва нашр этиш: « Халқаро атама элементларнинг изоҳли-иллюстратив луғати»; «Ижтимоий-сиёсий атамаларнинг изоҳли луғати»; «Ахборот технологиялари атамаларининг изоҳли луғати»; «Тарих атамаларининг изоҳли луғати»; «Юридик атамаларнинг изоҳли луғати»; «Кимё атамаларининг изоҳли луғати»; «Кон-металлургия соҳаси атамаларининг изоҳли луғати». 2022 йил декабрь 2020 — 2022 йиллар 2020 — 2022 йиллар 2020 йил 2021 йил 2021 йил 2021 йил 2022 йил 2022 йил 2020 — 2022 йиллар 2020 йил 2020 йил 2021 йил 2021 йил 2021 йил 2022 йил 2022 йил 15 000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар аг?нтлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 10. Ўзбек тилининг ўзига хос хусусиятлари тўла ҳисобга олинган имло ва пунктуация қоидалари акс эттирилган «Ўзбек тили меъёрлари» илмий-оммабоп ўқув қўлланмасини нашрга тайёрлаш. 1. Муаллифлар гуруҳини шакллантириш. 2. Қўлланма мундарижасини тузиш. 3. Муаллифлар вазифаларини белгилаш. 4. Қўлланманинг қўлёзма нусхасини тайёрлаш. 5. Қўлланмани нашр этиш. 2021 йил март 2021 йил октябрь 200 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги 11. Давлат олий таълим муассасаларининг таълим бошқа тилларда олиб бориладиган йўналишларида «Ўзбек тилининг соҳада қўлланилиши» фанини ўқитиш тизимини йўлга қўйиш. 1. Тегишли таълим йўналишлари ўқув режаларига «Ўзбек тилининг соҳада қўлланилиши» фанини киритиш. 2. Ўқув фани дастурини ўқитишнинг самарали методикаларига асосланган ҳолда яратиш. 3. Дастурни ихтисосликлар мазмунига мослаштириш. 4. Фаннинг ўқув-услубий материалларини яратиш ва таълим жараёнига жорий этиш. 2020 йил октябрь 2020 йил ноябрь 2020 йил декабрь 2021 йил январь — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 12. Ўзбек тили ва адабиётини ўқитишнинг замонавий методикасини яратиш. 1. Ўзбек тили ва адабиёти фанини ўқитиш методикасини қайта кўриб чиқиш. 2. Давлат тилини ўқитиш бўйича хорижий тажрибаларни ўрганиш ва таҳлил қилиш. 3. Хорижий тажрибалар асосида ўзбек тили ва адабиёти фанини ўқитишнинг замонавий методикасини ишлаб чиқиш. 2020 йил ноябрь 2021 йил март 2021 йил июль 500 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги 13. Бирламчи моддий ва ёзма манбалар асосида ўзбек тилининг кўп минг йиллик тарихий ривожланишини ёритиб берувчи илмий монографияни нашрга тайёрлаш. 1. Муаллифлар гуруҳини шакллантириш. 2. Қўлланма мундарижасини тузиш. 3. Муаллифлар вазифаларини белгилаш. 4. Қўлланмани нашрга тайёрлаш ва чоп этиш. 2021 йил март 2022 йил октябрь 1 600 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги III. Давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш 14. Ўзбекистон телерадиоканалларининг кўрсатув ва эшиттиришлари, оммавий кино, концерт дастурлари, оммавий ахборот воситаларининг аудиовизуал асарларида сухандон — бошловчилар ва барча қатнашчиларнинг ўзбек адабий тилида сўзлашини таъминлаш. 1. Оммавий ахборот воситаларида ўзбек тилининг адабий меъёрларини, ёшлар одоб-ахлоқига салбий таъсир қиладиган кўрсатувларни назорат қилувчи бадиий кенгашларнинг намунавий низомини ишлаб чиқиш. 2. Намунавий низомни манфаатдор вазирлик ва идоралар билан белгиланган тартибда тасдиқлаш. 3. Бадиий кенгашлар фаолиятини йўлга қўйиш. 2021 йил январь 2021 йил февраль 2021 йил март — Миллий телерадиокомпания, Миллий ахборот агентлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Маданият вазирлиги, ЭОАВМА, Журналистлар ижодий уюшмаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 15. Кўп жилдли «Ўзбекистон миллий қомуси»ни лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида нашрга тайёрлаш ва чоп этиш. 1. Ишчи гуруҳи тузиш. 2. «Ўзбекистон миллий энциклопедияси»ни қайта кўриб чиқиш. 3. Тўпламни лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида нашрга тайёрлаш ва чоп этиш. 2021 йил март 2021 йил декабрь 2022 йилдан бошлаб 12 000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 16. Жадид намояндаларининг бой маънавий мероси, ҳаёти ва фаолиятини ўрганишга оид илмий изланишларни рағбатлантириш. 1. Тегишли мавзуларга доир лойиҳалар бўйича танлов эълон қилиш. 2. Танлов натижаларига кўра лойиҳаларни молиялаштириш. 3. Диссертациялар тайёрлаш. 2020-2021 йиллар 2021-2022 йиллар 500 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Фанлар академияси, «Ўзархив» агентлиги 17. Ёшлар ўртасида нутқ маданиятини оширишга қаратилган танловлар ўтказиш, жумладан, «Зулфияхоним қизлари», «Мард ўғлонлар» танловлари номзодларига давлат тилини билиши шартини киритиш. 1. Танловларнинг мунтазам ўтказилишини назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Лойиҳани манфаатдор вазирлик ва идоралар билан белгиланган тартибда тасдиқлаш. 3. Танловларни ёшлар ўртасида оммалаштириш ва ўтказиш, оммавий ахборот воситаларида кенг тарғиб қилиш. 2021 йил апрель 2021 йил май 2021-2022 йиллар Алоҳида сметалар асосида ажратиладиган маблағлар ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ёзувчилар уюшмаси, Миллий телерадиокомпания 18. Савдо, ишлаб чиқариш, маиший хизмат кўрсатиш объектларига ўзбекча ном қўйишнинг норматив-ҳуқуқий асосини шакллантириш. 1. Компания, фирма, бренд ҳамда ишлаб чиқариш, савдо объектлари, маҳсулотларга ном қўйиш (нейминг) хизматини ташкил қилиш бў?ича Вазирлар Маҳкамасининг қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Қарор лойиҳасини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 3. Қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил ноябрь 2020 йил декабрь 2021 йил январь — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Адлия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар IV. Давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига фаол интеграциялашувини таъминлаш 19. Ўзбек тилига оид барча илмий, назарий ва амалий маълумотларни ўзида жамлаган электрон кўринишдаги ўзбек тили миллий корпусни яратиш. 1. Миллий корпусни яратиш бўйича ишчи гуруҳини шакллантириш. 2. Миллий корпус йўналишлари бўйича маълумотлар базасини шакллантириш. 2020 йил декабрь 2022 йил декабрь 1000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Фанлар академияси, Халқ таълими вазирлиги 20. Ўзбек тилини Интернет тармоғида оммалаштириш, унда муносиб ўрин эгаллашини таъминлаш, дастурий маҳсулотларнинг ўзбекча иловаларини яратиш, ўзбек тилини ўргатувчи компьютер дастурларини кенг миқёсда амалиётга татбиқ қилиш. 1. Тилшунос ҳамда ахборот технологиялари мутахассисларидан иборат ишчи гуруҳи шакллантириш. 2. Тил ўқитиш бўйича дастурий маҳсулотлар яратиш. 3. «Мактабгача таълимда она тили», «Бошланғич таълимда она тили», «Оммабоп она тили», «Умумий ўрта таълимда она тили» каби электрон ўқув дастурларини яратиш. 4. Болалар ва ўсмирлар учун компьютер ўйинлари асосида ўзбек тилининг электрон ўқув дастурларини ишлаб чиқиш. 5. Турли хил компьютер ўйинлари ва «Қизиқарли грамматика» орқали ўзбек тилининг электрон ўқув дастурларини яратиш. 6. Давлат тилини ўргатиш бўйича аудио, видео дарслар ҳамда мобил иловалар тайёрлаш. 7. Дастур ва мобил иловаларни Интернет жаҳон тармоғига жойлаштириш. 2020 — 2022 йиллар Алоҳида сметалар асосида ажратиладиган маблағлар ҳисобидан Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, «UNICON.UZ» ДУК 21. Ўзбек тилидаги матнлар таҳририга мўлжалланган компьютер дастурларини яратиш. 1. Тилшунос ҳамда ахборот технологиялари соҳаси вакиллари ҳамкорлигида ишчи гуруҳини шакллантириш. 2. Ўзбек тилидаги матнлар таҳририга мўлжалланган компьютер дастурий маҳсулотларни яратиш. 2022 йил январь 2022 йил декабрь 1 000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси, «UNICON.UZ» ДУК 22. Ўзбек тилидан жаҳоннинг етакчи хорижий тилларига ва хорижий тиллардан ўзбек тилига таржима қилувчи компьютер дастурини яратиш. 1. Филолог ва дастурчи-математиклардан иборат илмий, ижодий-техник гуруҳни шакллантириш. 2. Ҳар бир хорижий тил ва ўзбек тили таржимаси билан шуғулланувчи кичик ижодий гуруҳлар ташкил қилиш. 2020 йил декабрь 2021 йил январь 9 000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ёзувчилар уюшмаси 23. Давлат тилида яратилган дастурий таъминотларни ягона сертификатлаш ва стандартлаштириш хизматини жорий этиш. 1. Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги тизимида давлат тилида яратилган дастурий таъминотларнинг сифати ва мазмунини кўриб чиқиб, мувофиқлик сертификати берадиган алоҳида хизмат ташкил этиш бўйича Вазирлар Маҳкамасининг қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш . 2. Тегишли вазирлик ва идоралар билан келишиш. 3. Қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил июнь 2021 йил август 2021 йил сентябрь — Ахборот технологиялари ва оммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар, «UNICON.UZ» ДУК 24. Етакчи хорижий ижтимоий тармоқлар интерфейсларининг тиллари таркибига ўзбек тилини қўшиш масаласини ўрганиш. 1. Етакчи хорижий ижтимоий тармоқлар маъмуриятлари билан музокаралар олиб бориш. 2. Музокаралар натижаси бўйича таҳлилий маълумотнома тайёрлаш. 3. Таҳлилий маълумотномани Вазирлар Маҳкамасига кўриб чиқиш учун киритиш. 2020 йил декабрь 2021 йил январь — Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар V. Давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш 25. Ўзбек тилини хорижий мамлакатларда кенг тарғиб қилиш, уни ўрганиш истагида бўлган чет эллик фуқароларга кўмаклашишга мўлжалланган ўзбек тилини ўргатувчи онлайн платформа ташкил қилиш, унинг ахборот базасини шакллантириш ва мунтазам бойитиб бориш. 1. Ишчи гуруҳи ташкил қилиш. 2. Илғор хорижий тажрибаларни ўрганиш ва шу асосда ўзбек тилини чет элларда кенг тарғиб қилиш концепцияси лойиҳасини ишлаб чиқиш. 3. Ўзбек тилини ўргатувчи онлайн платформа ишлаб чиқиш. 4. Онлайн платформанинг фаолиятини йўлга қўйиш. 5. Онлайн платформани мунтазам равишда такомиллаштириб бориш. 2020 йил октябрь 2020 йил ноябрь 2020 йил декабрь 2021 йил октябрь 2022 йилдан бошлаб 1 000 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш азирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Ёшлар иттифоқи 26. Хорижда истиқомат қилаётган ватандошларнинг маданий ва тил ўзлигини сақлаб қолиш, уларнинг ўзбек маданий анъана ва қадриятлари руҳида тарбия топишларига кўмаклашиш. 1. Хорижда яшаётган ватандошлар ҳақида сайт яратиш. 2. Сайтга зарур материалларни мунтазам жойлаштириб бориш. 3. Хорижда истиқомат қилаётган ватандошлар учун «Ўзбек тили», «Лисоний маданиятшунослик», «Ўзбек миллий қадриятлари», «Ўзбек тилини ўрганамиз» каби оммабоп рисолалар яратиш. 2020 йил ноябрь 2021 йил январь 2021 йил март — 2022 йил декабрь — Ташқи ишлар вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги , Маданият вазирлиги, Ёзувчилар уюшмаси, Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 27. Хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тили марказлари фаолиятини йўлга қўйиш. 1. Ўзбек тили марказларини очиш имкониятига эга бўлган хорижий олий таълим муассасаларининг рўйхатини шакллантириш. 2. Ўзбек тили марказларида ўзбек тилини ўргатувчи курслар фаолиятини йўлга қўйиш. 2020 йил октябрь 2022 йил январь — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси 28. Хорижда фаолият кўрсатаётган ўзбек тили ўқитувчилари билан мунтазам алоқа ўрнатиш ва ўзаро тажриба алмашишни йўлга қўйиш. 1. Хорижий университетлардаги ўзбек тили ўқитувчилари рўйхатини тузиш ва улар билан мунтазам алоқа ўрнатиш. 2. Масофавий таълим технологияларидан фойдаланган ҳолда хорижий университетлардаги ўзбек тили ўқитувчилари учун қисқа муддатли малака ошириш курсларини ташкил этиш ва методик ёрдам кўрсатиш. 2020 йил декабрь 2021-2022 йиллар — Ташқи ишлар вазирлиги, «Эл-юрт умиди» жамғармаси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази 29. Хорижий олий таълим муассасаларида фаолият кўрсатаётган ўзбек тили курсларини зарур илмий, ўқув-услубий адабиётлар билан таъминлаш тизимини жорий этиш . 1. Ўзбек тили курслари фаолият кўрсатаётган хорижий университетлар билан ҳамкорлик қилиш, уларни зарур илмий, ўқув-методик адабиётлар билан таъминлаш . 2. Ўзбек тили курслари ўқитувчилари учун зарур бўладиган адабиётлар рўйхатини шакллантириш тизимини йўлга қўйиш. 2020 — 2022 йиллар — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 30. Хорижий ўзбек тили ва адабиёти бўйича илмий тадқиқот олиб бораётган олимлар, тадқиқотчилар, таржимонлар билан мунтазам алоқа ўрнатиш, илмий ҳамкорликни йўлга қўйиш. 1. Хорижий мамлакатларда ўзбек тили ва адабиёти бўйича илмий тадқиқот олиб бораётган олимлар билан илмий алоқаларни йўлга қўйиш. 2. Уларнинг илмий тадқиқотлари хулоса ва натижаларини Ўзбекистон илмий жамоатчилигига маълум қилиш. 3. Хорижий мамлакатларда ўзбек тили ва адабиёти бўйича илмий тадқиқот олиб бораётган олимлар, тадқиқотчилар билан суҳбатлар, телекўрсатувлар, илмий семинарлар ташкил этиш. 2020 — 2022 йиллар — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 31. Мамлакатимизнинг хориждаги дипломатик ваколатхоналари ҳузурида «Ўзбек тилининг дўстлари» клубларини кўпайтириш. 1. «Ўзбек тилининг дўстлари» клубларининг низомини ишлаб чиқиш. 2. Барча дипломатик ваколатхоналарда « Ўзбек тилининг дўстлари» клубларининг сонини кўпайтириш. 3. «Ўзбек тилининг дўстлари» клублари учун методик қўлланмалар, ўзбек тилини ўргатиш бўйича дарсликлар яратиш. 2020 йил октябрь 2020 — 2022 йиллар 2020 йил декабрь — Ташқи ишлар вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси, Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитаси 32. Фан ва таълимдаги ҳамкорликни кучайтириш орқали чет эллик ёшларнинг ўзбек тилига бўлган қизиқишини ошириш. 1. Ўзбек тили ва адабиёти бўйича таълимнинг турли босқичларида Халқаро фан олимпиадаларини ўтказишни йўлга қўйиш. 2. Хорижлик ёшларнинг ўзбек тилига бўлган қизиқишини оширишга ҳисса қўшган ватандошларимизни давлат мукофотлари билан тақдирлаш бўйича таклифлар тайёрлаш. 2022 йил март 2020 — 2022 йиллар — Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 33. Хорижда ўзбек тилининг халқаро нуфузи, жозибадорлиги ва имкониятлари ҳақида илмий анжуманлар, давра суҳбатлари, мулоқот ва суҳбатлар ташкил этиш ва оммавий ахборот воситаларида кенг ёритиш. 1. Хорижлик мутахассислар, таржимонлар, ўзбек тили ва адабиёти ихлосмандлари билан суҳбатлар ташкил этиш. 2. Хорижлик мутахассислар, таржимонлар, ўзбек тили ва адабиёти ихлосмандларининг Ўзбекистондаги ОАВларда мунтазам равишда чиқишларини ташкил қилиш. 2020 — 2022 йиллар — Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги , Миллий телерадиокомпания 34. Туркий тилли давлатлар билан ҳамкорлик жараёнларини ривожлантириш мақсадида ўзбек тилининг қардош тиллар билан таржима луғатларини ҳамда уларнинг мобил иловаларини яратиш. 1. Ишчи гуруҳини шакллантириш. 2. Луғатларни ва уларнинг мобил иловаларини тайёрлаш бўйича грант лойиҳаларини шакллантириш. 3. Ишланмаларни Интернет тармоғида тарғибот қилиш. 2020 йил октябрь 2021 йил январь 2021-2022 йиллар 1 500 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги VI. Мамлакатимизда истиқомат қиладиган барча миллат ва элатлар тилларини ривожлантириш мақсадида кенг ва тенг имкониятлар ҳамда уларга давлат тилини ўрганиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш 35. Бошқа миллат вакилларига давлат тилини ўргатувчи ўқув-методик қўлланмалар, кўргазмали материаллар яратиш. 1. Ўқув-услубий қўлланмалар, кўргазмали материаллар яратиш бўйича соҳанинг тажрибали мутахассисларидан иборат ишчи гуруҳи тузиш. 2. Хорижий тажрибаларни ўрганиш. 3. Давлат тилини ўқитиш методикаси асосида ўқув-услубий қўлланма, кўргазмали материаллар яратиш . 2020 йил октябрь 2021 йил март 2021-2022 йиллар 500 (Ўзбек тилини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан) Фанлар академияси, Мактабгача таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 36. Таълим бошқа тилларда олиб бориладиган таълим муассасаларининг ўқувчилари учун давлат телерадиоканалларида онатилини ва бошқа фанларни ўрганишга бағишланган кўрсатув, эшиттиришлар ташкил қилиш. 1. «Тилга эътибор», «Она тилида сўзлашамиз», «Нотиқлик маҳорати», «Тил – миллат кўзгуси», «Китоб билим манбаи», «Билимли ёшлар – келажак бунёдкори» каби туркум кўрсатув ва эшиттиришлар ташкил қилиш. 2. Таълимнинг барча бўғинларида ўзбек тилини ўргатиш бўлимлари, методик бирлашмалар ва кафедралар фаолиятини мунтазам ёритиб бориш. 2021 йил январдан бошлаб мунтазам 2021 йил сентябрь — Миллий телерадиокомпания, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитаси 37. Фуқароларнинг она тилида таълим олиш имкониятини таъминлаш даражасини ошириш. 1. Ишчи гуруҳи тузиш. 2. Таълим бошқа тилларда олиб бориладиган таълим муассасаларининг тегишли ўқув-қуроллари ва зарур адабиётлар билан таъминланганлиги ҳолатини ўрганиш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш. 3. Ушбу соҳадаги ишларнинг ҳолатини яхшилаш бўйича таклифлар тайёрлаш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил октябрь 2020 йил ноябрь 2020 йил декабрь — Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Миллатлараро муносабатлар ва хорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 38. Оммавий ахборот воситалари ва даврий нашрларда давлат тилини ўрганишга бағишланган туркум дастур ва рукнлар ташкил қилиш . 1. Туркум кўрсатув, эшиттириш ва мақолалар ташкил қилиш. 2. Таълимнинг барча бўғинларида ўзбек тилини ўргатиш бўлимлари, методик бирлашмалар ва кафедралар фаолиятини мунтазам ёритиб бориш. 2021 йил январь 2021 йил сентябрь — Миллий телерадиокомпания, Миллий ахборот агентлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 39. Аудиовизуал асарлар, бадиий фильмлар, адабиётларни давлат тилидан бошқа тилларга таржима қилиш ишларини кенг йўлга қўйиш. 1. Ҳар бир йўналиш бўйича таржима режасини шакллантириш. 2. Таржимонлар гуруҳини шакллантириш. 3. Таржима ишларини амалга ошириш. 4. Таржималарни оммалаштириш. 2022 йил январь 2022 йил март 2022 йил апрель 2022 йилдан бошлаб Алоҳида сметалар асосида ажратиладиган маблағлар ҳисобидан Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Миллий телерадиокомпания, манфаатдор вазирлик ва идоралар 40. Қорақалпоғистон Республикасида ўзбек ва қорақалпоқ тилларинингдавлат тили сифатида муомалада бўлишига тенг шарт-шароитлар яратиш. 1. Қорақалпоғистон Республикасида давлат тили билан бир қаторда, қорақалпоқ тилининг расмий муомала сифатидаги ўрнига алоҳида эътибор қаратиш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш. 2. Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудида икки тилнинг тенг муомалада бўлишини таъминлаш. 2021 йил январь Доимий — Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Адлия вазирлиги

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 20 октябрдаги ПФ-6084-сон Фармонига 3-ИЛОВА

2020 — 2030 йилларда ўзбек тилини ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштиришнинг

Т/р Йўналиш Ўлчов бирлиги 2020 й. 2023 й . * 2025 й . * 2027 й . * 2030 й . * Ижро учун масъуллар Таълим ташкилотларида давлат тилини ўқитиш тизимини янада такомиллаштириш, унинг илм-фан тили сифатидаги нуфузини ошириш 1. Давлат мактабгача таълим тизимида ўзбек тилли гуруҳлар қамровини кенгайтириш фоиз 68 70 72 75 80 Мактабгача таълим вазирлиги 2. Умумтаълим мактабларида ўқув йиллари учун таянч ўқув режаларида ўзбек тили фанини ўқитиш кўламини ошириш ҳафта/соат 84 90 94 106 110 Халқ таълими вазирлиги Шундан, таълим ўзбек тилида олиб бориладиган мактабларда ҳафта/соат 57 60 62 62 62 Таълим бошқа тилда олиб бориладиган мактабларда 27 30 32 44 48 3. Олий таълим муассасаларида ўзбек тили кафедраларини ташкил этиш та 58 114 120 130 140 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 4. Ўзбек тилини ривожлантириш йўналишидаги илмий — тадқиқот изланишлар миқдорини кўпайтириш ** та 81 96 110 133 163 Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 5. Диалектология тадқиқотларини кенгайтириш та 2 10 20 22 25 6. Бошқа миллат вакилларига давлат тилини ўргатувчи ўқув-методик қўлланмалар турини кўпайтириш номда 9 17 25 32 40 7. Жадид намояндаларининг бой маънавий мероси, ҳаёти ва фаолиятини ўрганишга оид илмий изланишлар сонини ошириш та 7 11 15 19 23 Давлат тилининг софлигини сақлаш, уни бойитиб бориш ва аҳолининг нутқ маданиятини ошириш 8. Ўзбек адабий тилининг ёзма нутқ меъёри ва қоидаларини ўрганиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш мақсадида қисқа муддатли ўқув курслари сонини босқичма-босқич ошириб бориш ** та 12 14 16 18 20 Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 9. Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида «Ўзбекистон миллий қомуси» жилдларини нашр этиш жилд — 3 7 12 — 10. Ўзбек тилининг луғат бойлигини оширувчи лингвистик, соҳавий-терминологик, изоҳли луғатлар яратиш та 15 37 56 68 87 Шундан, лингвистик луғатлар номда 2 14 22 27 34 соҳавий-терминологик луғатлар номда 6 11 14 17 21 изоҳли луғатлар номда 1 3 4 4 7 қардош тиллар билан таржима луғатлар номда 3 5 9 11 15 янги авлод ўқув лексикография луғатлари номда 3 4 7 9 10 11. Телерадиоканаллар сухандон-бошловчиларининг ўзбек адабий тилидаги нутқ маданияти оширувчи қайта тайёрлов курсларида ўқитиш тизимини жорий этиш ва қамровини ошириб бориш фоиз 10 30 60 90 100 Миллий телерадиокомпания, Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси Давлат тилининг замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларига фаол интеграциялашувини таъминлаш 12. Давлат тилида соҳавий иш юритиш ҳужжатларининг ягона электрон намуналарини ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш учун онлайн дастурлар ишлаб чиқиш та 6 10 14 20 25 Ахборот технологиялари ва оммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси 13. Дастурий маҳсулотларнинг ўзбекча иловаларини яратиш та 2 6 14 18 25 14. Ўзбек тилидаги матнлар таҳририга мўлжалланган дастурлар яратиш та 1 3 5 8 10 15. Электрон луғат дастурларини яратиш та 6 8 14 18 20 16. Хорижликлар учун ўзбек тилини ўргатувчи дастурлар яратиш та 2 20 39 54 60 Давлат тилининг халқаро миқёсдаги ўрни ва нуфузини ошириш, бу борада хорижий ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш 17. Хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тилини ўргатувчи марказлар сонини кўпайтириш та 17 25 34 42 60 Ташқи ишлар вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси 18. «Ўзбек тилининг дўстлари» клублари сонини кўпайтириш та 15 22 30 34 40 19. Хорижий олий таълим муассасаларида ўзбек тили курсларини зарур илмий, ўқув-услубий, бадиий адабиётлар билан таъминлаш номда 250 300 350 400 450 20. Ўзбек тили ўргатишга доир хорижий олий таълим муассасаларидаги илмий тадқиқотлар миқдорини ошириш та 14 40 70 100 150

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2020 йил 20 октябрь,

ПФ-6084-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 21.10.2020 й., 06/20/6084/1398-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

konsepsiyasi

dasturi

asosiy yoʻnalishlari

Mamlakatimizda oʻzbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Oʻzbek tilining xalqimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obroʻ-eʼtiborini tubdan oshirish, unib-oʻsib kelayotgan yoshlarimizni vatanparvarlik, milliy anʼana va qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash, mamlakatimizda davlat tilini toʻlaqonli joriy etishni taʼminlash, Oʻzbekistondagi millat va elatlarning tillarini saqlash va rivojlantirish, davlat tili sifatida oʻzbek tilini oʻrganish uchun shart-sharoitlar yaratish, oʻzbek tili va til siyosatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalish va vazifalarini hamda istiqboldagi bosqichlarini belgilash maqsadida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5850-son Farmoniga muvofiq:

1. Quyidagilar:

a) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va unda quyidagilar nazarda tutilsin:

mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish;

taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish;

davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish;

davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash;

davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish;

mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;

b) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 2-ilovaga muvofiq;

v) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirishning asosiy yoʻnalishlari (keyingi oʻrinlarda — Asosiy yoʻnalishlar) 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Belgilansinki, Asosiy yoʻnalishlar quyidagilarni nazarda tutadi:

a) taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish sohasida:

2025-yilga qadar davlat maktabgacha taʼlim tizimida amaldagi maktabgacha taʼlim muassasalarining hududlarini kengaytirish yoki yangi quriladigan muassasalar hisobiga oʻzbek tilli guruhlar qamrovini 72 foizga, 2030-yilgacha esa 80 foizga yetkazish;

2030-yilga qadar umumtaʼlim maktablarida oʻquv yillari uchun tayanch oʻquv rejalarida oʻzbek tili fanini oʻqitish koʻlamini amaldagi haftada 84 soatdan 110 soatgacha oshirish;

oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kafedralari sonini 2025-yilga qadar 120 taga, 2030-yilgacha esa 140 taga yetkazish;

b) davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish sohasida:

lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida “Oʻzbekiston milliy qomusi” jildlarini nashr etishni bosqichma-bosqich koʻpaytirib borish;

2020-yilda oʻzbek tilining lugʻat boyligini oshiruvchi 15 ta lingvistik, sohaviy-terminologik, izohli lugʻatlar yaratish;

teleradiokanallar suxandon-boshlovchilarining oʻzbek adabiy tilidagi nutq madaniyatini oshiruvchi qayta tayyorlov kurslarida oʻqitish tizimini joriy etish va qamrovni 2030-yilgacha 100 foizga yetkazish;

v) davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga integratsiyalashuvini taʼminlash sohasida:

2025-yilga qadar davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun 14 ta onlayn dastur ishlab chiqish, 2030-yilgacha esa ushbu koʻrsatkichni 25 taga yetkazish;

dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalari va elektron lugʻat dasturlarini yaratish;

xorijliklar uchun oʻzbek tilini oʻrgatuvchi dasturlar yaratish;

g) davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish sohasida:

2030-yilga qadar xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi markazlar sonini amaldagi 17 tadan 60 tagacha koʻpaytirish;

2025-yilga qadar “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari sonini 30 taga, 2030-yilgacha esa 40 taga yetkazish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy, badiiy adabiyotlar bilan taʼminlash, oʻzbek tilini oʻrgatishga doir ilmiy tadqiqotlar miqdorini oshirish.

3. Vazirlar Mahkamasi (A.N. Aripov) uch oy muddatda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosiga toʻliq oʻtishni taʼminlash maqsadida ishchi guruhini tashkil qilsin va aniq chora-tadbirlar hamda ularni moliyalashtirish manbalari va hajmlarini nazarda tutuvchi “ Yoʻl xaritasi ”ni ishlab chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin.

4. Belgilab qoʻyilsinki:

2021-yil 1-apreldan boshlab oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yuritish darajasi aniqlanadi hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlari joriy etiladi;

Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi Davlat tilida ish yuritish asoslarini oʻqitish va malaka oshirish markazida oʻzbek adabiy tili meʼyorlari va davlat tilida ish yuritish boʻyicha qisqa muddatli (1-2 oygacha) oʻquv kurslari muntazam ravishda tashkil etiladi.

Davlat test markazi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda mazkur bandning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish maqsadida Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Fanlar akademiyasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzbek tilidagi mavjud lugʻatlar asosida uzluksiz taʼlimning barcha turlari uchun quyidagi oʻquv lugʻatlarini yaratish choralarini koʻrsin, shu jumladan:

koʻp jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati”ning toʻldirilgan yangi nashri (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida);

“Oʻzbek tilining imlo lugʻati”;

“Oʻzbek tili sinonimlari lugʻati”;

“Oʻzbek tili sinonimlarining katta izohli lugʻati”;

“Oʻzbek tili frazeologizmlarining katta izohli lugʻati”;

“Oʻzbek tili omonimlari lugʻati”.

Mazkur bandda koʻrsatilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari yoʻnaltirilsin.

6. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi:

oliy taʼlim muassasalarining filologiya taʼlim yoʻnalishlarida “Kompyuter lingvistikasi”, “Amaliy filologiya” yoʻnalishlarini tashkil qilsin;

Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi bilan birgalikda xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻysin;

oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusini yaratish choralarini koʻrsin;

Xalq taʼlimi vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda har yili 1-dekabrga qadar Dasturda va Asosiy yoʻnalishlarda belgilangan topshiriqlar yuzasidan amalga oshirilgan ishlarni puxta tahlil qilish asosida Vazirlar Mahkamasiga maʼlumot kiritib borsin.

7. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi:

Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan yaratish choralarini koʻrsin;

Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda tizimdagi axborot-tahliliy, maʼnaviy-maʼrifiy va madaniy-gumanitar telekanallarini xorijiy davlatlarda teleradiokompaniyaning OTT platformasini (Internet tarmogʻi orqali teledasturlarni namoyish etish tizimi) Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ishga tushirish va boshqa zamonaviy informatsion texnologiyalardan foydalangan holda namoyish etilishini taʼminlasin.

8. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Tashqi ishlar vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasining “Oʻzbekiston” telekanalida yurtimiz hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va anʼanalarini targʻib qiluvchi, mamlakatimizga oid axborot-tahliliy, maʼnaviy-maʼrifiy, madaniy-gumanitar bilim doirasini kengaytirishga xizmat qiluvchi va intellektual hamda boshqa maʼlumotlarni xorijiy tillarda (Oʻzbekistonda istiqomat qilayotgan turli millatlar tilida) yoritadigan “Doʻstlik” axborot-maʼrifiy dasturlar tahririyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Belgilab qoʻyilsinki, “Doʻstlik” axborot-maʼrifiy dasturlar tahririyati Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasiga ajratilayotgan budjet mablagʻlari va quyi tashkilotlarning mavjud shtat birliklari doirasida tashkil etiladi.

Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi manfaatdor tashkilotlarni jalb qilgan holda 2021-yil 1-yanvardan boshlab markaziy telekanallarda “Tilga eʼtibor”, “Ona tilida soʻzlashamiz”, “Notiqlik mahorati”, “Til – millat koʻzgusi”, “Kitob bilim manbai”, “Bilimli yoshlar — kelajak bunyodkori” kabi turkum koʻrsatuv va eshittirishlarni tashkil qilib, muntazam ravishda efirga uzatib borilishini taʼminlasin.

9. Mazkur Farmonda nazarda tutilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish manbalari etib Davlat budjeti, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi, oliy taʼlim muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari, xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlari) va grantlari, shuningdek qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar belgilansin.

10. Quyidagilarga:

Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini rivojlantirish departamentiga — Konsepsiya va Dasturni amalga oshirish hamda Asosiy yoʻnalishlarga erishish borasida davlat organlari va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish hamda monitoring qilish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, vazirlik, idora va boshqa tashkilotlar rahbarlariga — Konsepsiya, Dastur va Asosiy yoʻnalishlarda nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarilishi yuzasidan shaxsiy javobgarlik yuklansin.

11. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 1-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish

1-bob. Umumiy qoidalar

2020–2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5850-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan.

Konsepsiya oʻzbek tilini uzoq muddatli rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini belgilab beradi hamda quyidagi maqsadli vazifalarga erishishni nazarda tutadi:

oʻzbek tilining mamlakatimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obroʻ-eʼtiborini oshirish;

oʻzbek tili taʼlimini takomillashtirish, yoshlarni milliy hamda umuminsoniy anʼana, qadriyatlarga sadoqat, ulugʻ ajdodlarimizning boy maʼnaviy merosidan gʻururlanish va ularni yanada boyitish ruhida tarbiyalash;

jamiyatda oʻzbek tiliga (davlat tiliga) hurmat-eʼtibor va mehr-muhabbat muhitini shakllantirish;

mamlakatimizda har bir fuqaroning davlat tilini bilishiga va buni burch va majburiyat sifatida his etishiga erishish;

oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish, “Milliy tiklanishdan — milliy yuksalish sari” tamoyili asosida mamlakat taraqqiyotining yangi davrida davlat tilini rivojlantirishni yuksak bosqichga koʻtarish;

respublikamiz ijtimoiy hayotining barcha sohalarida davlat tilining toʻliq joriy etilishini taʼminlash, davlat tili toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish.

2-bob. Davlat tilini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari

Uzoq istiqboldagi maqsadli vazifalardan kelib chiqib, davlat tili quyidagi ustuvor yoʻnalishlar asosida rivojlantiriladi:

mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish;

taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish;

davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish;

davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash;

davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish;

mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish.

1-§. Mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish

Oʻzbek tilini siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa sohalarda qoʻllash doirasini kengaytirish, undan davlat tili sifatida toʻliq va toʻgʻri foydalanishni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yurita olish darajasini aniqlash mexanizmini ishlab chiqish hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlarini joriy etish;

barcha vazirlik va idoralar tarkibida ish yuritish, shuningdek barcha idoralararo hujjatlar aylanishi davlat tilida boʻlishini toʻliq taʼminlash va bu jarayonda davlat tiliga qatʼiy amal qilishni nazorat qilish;

davlat tilini rivojlantirishga doir yagona davlat siyosatini yuritish boʻyicha ilmiy-amaliy anjumanlar tashkil etish;

davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun onlayn dasturlar yaratish;

lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini, imlo qoidalarini yanada takomillashtirish va yangi yozuvga toʻliq oʻtishni taʼminlash.

2-§. Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish

Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini oʻrgatish tizimini takomillashtirish;

umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻqitish tizimini tubdan takomillashtirish, oʻzbek tili boʻyicha mashgʻulot va dars soatlarini koʻpaytirish;

oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholash tizimini takomillashtirish;

oʻzbek adabiy tilining yozma nutq meʼyori va qoidalarini oʻrganish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida qisqa muddatli oʻquv kurslarini muntazam ravishda tashkil qilib borish va masofaviy oʻqitish tizimida taʼlim olish imkoniyatini yaratish;

taʼlimning barcha bosqichlarida davlat tili oʻqitilishi hamda oʻzbek tili va adabiyotini yanada rivojlantirish borasidagi ilmiy, ilmiy-amaliy izlanishlar koʻlamini kengaytirish;

oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, zamonaviy, yangi avlod oʻquv lugʻatlarini tuzish hamda ularning elektron shakllarini va sohalar boʻyicha atamalar lugʻatini yaratish;

oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari toʻla hisobga olingan imlo va punktuatsiya qoidalari aks ettirilgan “Oʻzbek tili meʼyorlari” ilmiy-ommabop oʻquv qoʻllanmasini nashrga tayyorlash;

davlat oliy taʼlim muassasalarining taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan yoʻnalishlarida “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini oʻqitish tizimini yoʻlga qoʻyish;

barcha oliy taʼlim muassasalarining bakalavriat bosqichida “Kasbiy nutq madaniyati” fanini joriy qilish;

oliy taʼlim muassasalarining filologiya taʼlim yoʻnalishlarida “Kompyuter lingvistikasi”, “Amaliy filologiya” yoʻnalishlarini tashkil qilish;

oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning zamonaviy metodikasini yaratish;

birlamchi moddiy va yozma manbalar asosida oʻzbek tilining koʻp ming yillik tarixiy rivojlanishini yoritib beruvchi ilmiy adabiyotlarni nashrga tayyorlash va chop etish.

3-§. Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish

Oʻzbek tilini muntazam boyitib borish, uning sofligini saqlash, aholining davlat tilidagi nutq madaniyatini yuksaltirish borasida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston teleradiokanallarining koʻrsatuv va eshittirishlari, ommaviy kino, konsert dasturlari, ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida suxandon-boshlovchilar va barcha qatnashchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashini taʼminlash;

koʻp jildli “Oʻzbekiston milliy qomusi”ni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish;

jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlarni ragʻbatlantirish;

oʻzbek tili dialektlari xaritasini yaratish;

oʻzbek tilining oʻziga xos noyob xususiyatlari aks etgan folklor va mumtoz adabiy asarlarni nashrga tayyorlash va chop etish;

yoshlar oʻrtasida nutq madaniyatini oshirishga qaratilgan tanlovlar oʻtkazish, jumladan, “Zulfiyaxonim qizlari”, “Mard oʻgʻlonlar” tanlovlari nomzodlariga davlat tilini bilishi shartini kiritish;

savdo, ishlab chiqarish, maishiy xizmat koʻrsatish obyektlariga oʻzbekcha nom qoʻyishning normativ-huquqiy asosini shakllantirish.

4-§. Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash

Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalaridagi oʻrnini kuchaytirish, zamonaviy dasturiy ishlanmalarni yaratishdagi mavqeyini oshirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusini yaratish;

oʻzbek tilini Internet jahon axborot tarmogʻida ommalashtirish, unda munosib oʻrin egallashini taʼminlash, dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish, oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kompyuter dasturlarini keng miqyosda amaliyotga tatbiq qilish;

oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturlarini yaratish;

oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini yaratish;

davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarning yagona sertifikatlash va standartlashtirish xizmatini joriy etish.

5-§. Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish

Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish hamda boshqa tillar bilan aloqalarini kengaytirish boʻyicha quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tilini xorijiy mamlakatlarda keng targʻib qilish, uni oʻrganish istagida boʻlgan chet ellik fuqarolarga koʻmaklashishga moʻljallangan oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma tashkil qilish, uning axborot bazasini taʼminlash va muntazam boyitib borish;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularning oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlari ruhida tarbiya topishlariga koʻmaklashish, oʻzbek milliy madaniy markazlarini badiiy adabiyotlar bilan muntazam taʼminlab borish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

xorijda faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili oʻqituvchilari bilan muntazam aloqa oʻrnatish va oʻzaro tajriba almashishni yoʻlga qoʻyish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy adabiyotlar bilan taʼminlash tizimini joriy etish;

xorijda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar, tarjimonlar bilan muntazam aloqa oʻrnatish, ilmiy hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

mamlakatimizning xorijdagi diplomatik vakolatxonalari huzurida “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarini koʻpaytirish;

fan va taʼlimdagi hamkorlikni kuchaytirish orqali chet ellik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirish;

xorijda oʻzbek tilining xalqaro nufuzi, jozibadorligi va imkoniyatlari haqida ilmiy anjumanlar, davra suhbatlari, muloqot va suhbatlar tashkil etish va ommaviy axborot vositalarida keng yoritish;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlar va oʻzbek tilini oʻrganish istagida boʻlgan chet el fuqarolari uchun oʻzbek tili darsliklari, elektron dasturlar ishlab chiqish;

turkiy tilli davlatlar bilan hamkorlik jarayonlarini rivojlantirish maqsadida oʻzbek tilining qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlarini hamda ularning mobil ilovalarini yaratish.

6-§. Mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish

Davlat tilining mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar uchun birlashtiruvchi vosita sifatidagi oʻrni va rolini kuchaytirish borasida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish;

taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining oʻquvchilari uchun davlat teleradiokanallarida oʻzbek va ona tilini hamda boshqa fanlarni oʻrganishga bagʻishlangan turkum dasturlar tashkil qilish;

fuqarolarning ona tilida taʼlim olish imkoniyatini taʼminlash darajasini oshirish;

ommaviy axborot vositalari va davriy nashrlarda davlat tilini oʻrganishga bagʻishlangan turkum dastur va ruknlar tashkil qilish;

audiovizual asarlar, badiiy filmlar, adabiyotlarni davlat tilidan boshqa tillarga tarjima qilish ishlarini keng yoʻlga qoʻyish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasida oʻzbek va qoraqalpoq tillarining davlat tili sifatida muomalada boʻlishiga teng shart-sharoitlar yaratish.

3-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Konsepsiya doirasida belgilangan vazifalarni bajarish orqali oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va maqomini rivojlantirishda 2030-yilgacha quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

mamlakat hayotining barcha sohalarida, jumladan, davlat boshqaruvi, zamonaviy va innovatsion texnologiyalar, sanoat, bank-moliya tizimi, huquqshunoslik, diplomatiya, harbiy ish, tibbiyot va boshqa sohalarda davlat tilining imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishiladi;

davlat organlari va tashkilotlari rahbar xodimlariga davlat tilini talab darajasida bilish va unga hurmat bilan munosabatda boʻlish majburiyati yuklanadi;

barcha davlat organlari va tashkilotlarida davlat tilida ish yuritish salohiyatiga ega boʻlgan malakali kadrlar faoliyat koʻrsatadi;

ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalar muntazam ravishda rasmiy muomalaga kiritib boriladi;

davlat tili barcha fan tarmoqlariga oid ilmiy tadqiqotlarda ilm-fan tili sifatida nufuzga ega boʻladi;

oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, zamonaviy, yangi avlod oʻquv lugʻatlarini tuzish hamda ularning elektron shakllarini yaratish orqali sohalar boʻyicha milliy terminologik tizim takomillashtiriladi;

oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning yangi, zamonaviy metodikasini yaratish orqali til taʼlimi samaradorligini oshirishga erishiladi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyalanuvchilariga oʻzbek tilini oʻqitishga moʻljallangan qiziqarli multimedia oʻyinlari, didaktik adabiyotlar yaratiladi, bu esa bolalarning bogʻcha yoshidan davlat tilini oʻzlashtirishiga qulay imkoniyatlar yaratadi;

ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida barcha ishtirokchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashiga erishiladi;

davlat tilining axborot va kommunikatsiya texnologiyalari bilan faol integratsiyasi taʼminlanadi, oʻzbek tilining ilm-fan va texnologiyalar sohasida qoʻllanilishi imkoniyatlari yanada kengayadi;

mamlakatimiz hududida istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish uchun keng va teng imkoniyatlar yaratiladi;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning etno-madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularda oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlariga hurmat shakllanishi uchun keng imkoniyatlar yaratiladi;

xorijda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar bilan muntazam aloqa oʻrnatiladi, ilmiy hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi;

davlat tili tom maʼnoda mamlakatimiz fuqarolarini, millatidan qatʼiy nazar, birlashtiruvchi umumxalq qadriyatiga aylantiriladi, uning xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzi oshadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 2-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish

T/r Amalga oshiriladigan chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Sarflanadigan mablagʻ (mln soʻmda) va xarajatlar manbasi Ijro uchun masʼullar I. Mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish 1. Oʻzbek tili va adabiyoti b�yicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yurita olish darajasini aniqlash mexanizmini ishlab chiqish hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlarini joriy etish. 1. Ishchi guruhi tashkil qilish va Vazirlar Mahkamasi qarorining loyihasini ishlab chiqish. 2. Qaror loyihasini mutasaddi vazirliklar va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr — Davlat test markazi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Barcha vazirlik va idoralar tarkibida ish yuritish, shuningdek barcha idoralararo hujjatlar aylanishi davlat tilida boʻlishini toʻliq taʼminlash va bu jarayonda davlat tiliga qatʼiy amal qilishni nazorat qilish. 1. Davlat organlari va tashkilotlarda normativ-huquqiy hujjatlarni davlat tilida yuritishning namunaviy tartibini ishlab chiqish. 2. Davlat tilida ish yuritish tartibiga rioya qilinishini doimiy nazorat qilish. 3. Bu borada masʼuliyatni ularning rahbarlari zimmasiga yuklash. 2020-2021-yillar — Adliya vazirligi, vazirlik va idoralar, mahalliy ijro hokimiyati organlari 3. Davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun onlayn dasturlar yaratish. 1. Davlat tilidagi ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimini (ijro.gov.uz) yanada takomillashtirish boʻyicha m ualliflar guruhini shakllantirish. 2. Davlat tilidagi ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimini yanada takomillashtirishni maqsadli moliyalashtirish. 3. Onlayn dasturlarning uzluksiz ishlashini taʼminlash. 2020-yil oktyabr 2021-yil yanvar 2022-yil yanvar 600 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish va�irligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 4. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini, imlo qoidalarini yanada takomillashtirish va yangi yozuvga toʻliq oʻtishni taʼminlash. 1. Ishchi guruhini shakllantirish. 2. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini takomillashtirish va yangi yozuvga oʻtishning tashkiliy-huquqiy mexanizmlarini ishlab chiqish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqib. 3. “Yoʻl xaritasi”ni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kelishish uchun kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Vazirlar Mahkamasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Yozuvchilar uyushmasi, manfaatdor vazirlik va idoralar II. Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish 5. Maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini oʻrgatish tizimini takomillashtirish. 1. Maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini qiziqarli tarzda oʻrgatish tizimini ishlab chiqish. 2. Oʻzbek tilini oʻrgatish boʻyicha ilgʻor tajribalarni ommalashtirish, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun “Qiziqarli oʻzbek tili”, “Soʻz moʻʼjizasi” va “Oʻzbek tilining izohli lugʻatchasi” singari rasmli kitob — lugʻatlarni tuzish va chop etish. 3. Internet tarmogʻida maktabgacha taʼlim tizimi tarbiyalanuvchilari uchun bola nutqini oʻstirishga doir dasturiy, elektron oʻquv materiallari sonini koʻpaytirish. 2020 — 2022-yillar — Maktabgacha taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 6. Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻqitish tizimini tubdan takomillashtirish, oʻzbek tili boʻyicha mashgʻulot va dars soatlarini koʻpaytirish. 1. Umumiy oʻrta taʼlim tizimida oʻquvchilarning nutqiy koʻnikmalarini rivojlantiruvchi, oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini oʻzlashtirish imkonini beruvchi zamonaviy oʻquv dasturlarini yaratish. 2. Taʼlim davlat tilida va boshqa tillarda olib boriladigan umumtaʼlim maktablarida oʻzbek tili dars soatlarini koʻpaytirish. 3. Oʻzbek tilini ona tili va davlat tili sifatida oʻqitishni takomillashtirish maqsadida koʻnikma va malaklarni rivojlantiruvchi zamonaviy oʻquv metodik ishlanmalarini ommalashtirish, oʻquvchilarning nutqiy koʻnikmalarini tizimli oshirib borish. 2020 — 2022-yillar — Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 7. Oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholash tizimini takomillashtirish. 1. Oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholashning amaldagi tizimini tanqidiy koʻrib chiqish. 2. Baholash tizimini yaratish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganish. 3. Xorijiy tajribalar asosida zamonaviy baholash tizimini joriy etish. 2021-yil sentyabr 2021-yil dekabr 2022-yil sentyabr — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Xalq taʼlimi vazirligi, Davlat test markazi 8. Taʼlimning barcha bosqichlarida davlat tili oʻqitilishi hamda oʻzbek tili va adabiyotini yanada rivojlantirish borasidagi ilmiy, ilmiy-amaliy izlanishlar koʻlamini kengaytirish. 1. Taʼlimning barcha bosqichlarida oʻzbek tili oʻrganilishi koʻlamini yanada kengaytirish, davlat tiliga doir bilimlarni maktabgacha, umumiy oʻrta hamda oliy va oʻrta maxsus taʼlim tizimida bosqichma-bosqich shakllantirib borishga qaratilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2. Oliy taʼlim tizimida oʻzbek tili ilmiy maktablarining zamonaviy metodlarini oʻrganishni yoʻlga qoʻyish,tilning rivojlanish isti q bollari bilan bo gʻ li q ilmiy muammolarni aniqlash, tadqiq etish, natijalarni ommalashtirish. 3. Umumbashariy madaniy merosga ulkan hissa qoʻshgan oʻzbek mumtoz adabiyoti namoyandalarining ijod namunalarini ilmiy tadqiq etish. 2021/2022 oʻquv yilidan 2020-yil oktyabr 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Oliy attestatsiya komissiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 9. Oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, yangi avlod oʻquv va atamalar lugʻatlarini yaratish, ularning elektron variantlarini ishga tushirish . 1. Oʻzbek tili oʻquv leksikografiyasi nazariyasini ishlab chiqish, uning ilmiy — lingvistik, lingvodidaktik, lingvopedagogik, psixolingvistik, sotsiolingvistik, pragmalingvistik asoslarini ishlab chiqish. 2. Oʻquv va atamalar lugʻatlarining yangi avlodini yaratish boʻyicha loyihalar tanlovini eʼlon qilish va gʻoliblarga grantlar ajratish . 3. Oʻzbek tilidagi mavjud lugʻatlar asosida uzluksiz taʼlimning barcha turlari uchun quyidagi oʻquv lugʻatlarini yaratish: koʻp jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati”ning toʻldirilgan yangi nashri (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida); “Oʻzbek tilining imlo lugʻati” (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida ) ; “Oʻzbek tili sinonimlari lugʻati”; “Oʻzbek tili sinonimlarining katta izohli lugʻati”; “Oʻzbek tili frazeologizmlarining katta izohli lugʻati”; “Oʻzbek tili omonimlari lugʻati”. Oʻzbek tiliga xorijiy tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar lugʻatini tuzish, uni davriy yangilab, toʻldirib borish bu borada filolog, folklorshunos, tarixchilar, yozuvchi va shoirlar, aniq va gumanitar yoʻnalishlarda faoliyat olib borayotgan olimlardan iborat ishchi guruhlarini shakllantirish. Quyidagi lugʻatlarni yaratish va nashr etish: “ Xalqaro atama elementlarning izohli-illyustrativ lugʻati”; “Ijtimoiy-siyosiy atamalarning izohli lugʻati”; “Axborot texnologiyalari atamalarining izohli lugʻati”; “Tarix atamalarining izohli lugʻati”; “Yuridik atamalarning izohli lugʻati”; “Kimyo atamalarining izohli lugʻati”; “Kon-metallurg�ya sohasi atamalarining izohli lugʻati”. 2022-yil dekabr 2020 — 2022-yillar 2020 — 2022-yillar 2020-yil 2021-yil 2021-yil 2021-yil 2022-yil 2022-yil 2020 — 2022-yillar 2020-yil 2020-yil 2021-yil 2021-yil 2021-yil 2022-y�l 2022-yil 15 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar ag?ntligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 10. Oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari toʻla hisobga olingan imlo va punktuatsiya qoidalari aks ettirilgan “Oʻzbek tili meʼyorlari” ilmiy-ommabop oʻquv qoʻllanmasini nashrga tayyorlash. 1. Mualliflar guruhini shakllantirish. 2. Qoʻllanma mundarijasini tuzish. 3. Mualliflar vazifalarini belgilash. 4. Qoʻllanmaning qoʻlyozma nusxasini tayyorlash. 5. Qoʻllanmani nashr etish. 2021-yil mart 2021-yil oktyabr 200 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 11. Davlat oliy taʼlim muassasalarining taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan yoʻnalishlarida “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini oʻqitish tizimini yoʻlga qoʻyish. 1. Tegishli taʼlim yoʻnalishlari oʻquv rejalariga “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini kiritish. 2. Oʻquv fani dasturini oʻqitishning samarali metodikalariga asoslangan holda yaratish. 3. Dasturni ixtisosliklar mazmuniga moslashtirish. 4. Fanning oʻquv-uslubiy materiallarini yaratish va taʼlim jarayoniga joriy etish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 12. Oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning zamonaviy metodikasini yaratish. 1. Oʻzbek tili va adabiyoti fanini oʻqitish metodikasini qayta koʻrib chiqish. 2. Davlat tilini oʻqitish boʻyicha xorijiy tajribalarni oʻrganish va tahlil qilish. 3. Xorijiy tajribalar asosida oʻzbek tili va adabiyoti fanini oʻqitishning zamonaviy metodikasini ishlab chiqish. 2020-yil noyabr 2021-yil mart 2021-yil iyul 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 13. Birlamchi moddiy va yozma manbalar asosida oʻzbek tilining koʻp ming yillik tarixiy rivojlanishini yoritib beruvchi ilmiy monografiyani nashrga tayyorlash. 1. Mualliflar guruhini shakllantirish. 2. Qoʻllanma mundarijasini tuzish. 3. Mualliflar vazifalarini belgilash. 4. Qoʻllanmani nashrga tayyorlash va chop etish. 2021-yil mart 2022-yil oktyabr 1 600 (Oʻzbek t�lini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi III. Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish 14. Oʻzbekiston teleradiokanallarining koʻrsatuv va eshittirishlari, ommaviy kino, konsert dasturlari, ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida suxandon — boshlovchilar va barcha qatnashchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashini taʼminlash. 1. Ommaviy axborot vositalarida oʻzbek tilining adabiy meʼyorlarini, yoshlar odob-axloqiga salbiy taʼsir qiladigan koʻrsatuvlarni nazorat qiluvchi badiiy kengashlarning namunaviy nizomini ishlab chiqish. 2. Namunaviy nizomni manfaatdor vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda tasdiqlash. 3. Badiiy kengashlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 2021-yil yanvar 2021-yil fevral 2021-yil mart — Milliy teleradiokompaniya, Milliy axborot agentligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Madaniyat vazirligi, EOAVMA, Jurnalistlar ijodiy uyushmasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 15. Koʻp jildli “Oʻzbekiston milliy qomusi”ni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish. 1. Ishchi guruhi tuzish. 2. “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi”ni qayta koʻrib chiqish. 3. Toʻplamni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish. 2021-yil mart 2021-yil dekabr 2022-yildan boshlab 12 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlarni ragʻbatlantirish. 1. Tegishli mavzularga doir loyihalar boʻyicha tanlov eʼlon qilish. 2. Tanlov natijalariga koʻra loyihalarni moliyalashtirish. 3. Dissertatsiyalar tayyorlash. 2020-2021-yillar 2021-2022-yillar 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi, “Oʻzarxiv” agentligi 17. Yoshlar oʻrtasida nutq madaniyatini oshirishga qaratilgan tanlovlar oʻtkazish, jumladan, “Zulfiyaxonim qizlari”, “Mard oʻgʻlonlar” tanlovlari nomzodlariga davlat tilini bilishi shartini kiritish. 1. Tanlovlarning muntazam oʻtkazilishini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. 2. Loyihani manfaatdor vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda tasdiqlash. 3. Tanlovlarni yoshlar oʻrtasida ommalashtirish va oʻtkazish, ommaviy axborot vositalarida keng targʻib qilish. 2021-yil aprel 2021-yil may 2021-2022 yillar Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi, Milliy teleradiokompaniya 18. Savdo, ishlab chiqarish, maishiy xizmat koʻrsatish obyektlariga oʻzbekcha nom qoʻyishning normativ-huquqiy asosini shakllantirish. 1. Kompaniya, firma, brend hamda ishlab chiqarish, savdo obyektlari, mahsulotlarga nom qoʻyish (neyming) xizmatini tashkil qilish boʻ?icha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Qaror loyihasini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Adliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar IV. Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash 19. Oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusni yaratish. 1. Milliy korpusni yaratish boʻyicha ishchi guruhini shakllantirish. 2. Milliy korpus yoʻnalishlari boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish. 2020-yil dekabr 2022-yil dekabr 1000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Xalq taʼlimi vazirligi 20. Oʻzbek tilini Internet tarmogʻida ommalashtirish, unda munosib oʻrin egallashini taʼminlash, dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish, oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kompyuter dasturlarini keng miqyosda amaliyotga tatbiq qilish. 1. Tilshunos hamda axborot texnologiyalari mutaxassislaridan iborat ishchi guruhi shakllantirish. 2. Til oʻqitish boʻyicha dasturiy mahsulotlar yaratish. 3. “Maktabgacha taʼlimda ona tili”, “Boshlangʻich taʼlimda ona tili”, “Ommabop ona tili”, “Umumiy oʻrta taʼlimda ona tili” kabi elektron oʻquv dasturlarini yaratish. 4. Bolalar va oʻsmirlar uchun kompyuter oʻyinlari asosida oʻzbek tilining elektron oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 5. Turli xil kompyuter oʻyinlari va “Qiziqarli grammatika” orqali oʻzbek tilining elektron oʻquv dasturlarini yaratish. 6. Davlat tilini oʻrgatish boʻyicha audio, video darslar hamda mobil ilovalar tayyorlash. 7. Dastur va mobil ilovalarni Internet jahon tarmogʻiga joylashtirish. 2020 — 2022-yillar Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, “UNICON.UZ” DUK 21. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturlarini yaratish. 1. Tilshunos hamda axborot texnologiyalari sohasi vakillari hamkorligida ishchi guruhini shakllantirish. 2. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturiy mahsulotlarni yaratish. 2022-yil yanvar 2022-yil dekabr 1 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, “UNICON.UZ” DUK 22. Oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini yaratish. 1. Filolog va dasturchi-matematiklardan iborat ilmiy, ijodiy-texnik guruhni shakllantirish. 2. Har bir xorijiy til va oʻzbek tili tarjimasi bilan shugʻullanuvchi kichik ijodiy guruhlar tashkil qilish. 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar 9 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi �ablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi 23. Davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarni yagona sertifikatlash va standartlashtirish xizmatini joriy etish. 1. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tizimida davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarning sifati va mazmunini koʻrib chiqib, muvofiqlik sertifikati beradigan alohida xizmat tashkil etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqish . 2. Tegishli vazirlik va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil iyun 2021-yil avgust 2021-yil sentyabr — Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar, “UNICON.UZ” DUK 24. Yetakchi xorijiy ijtimoiy tarmoqlar interfeyslarining tillari tarkibiga oʻzbek tilini qoʻshish masalasini oʻrganish. 1. Yetakchi xorijiy ijtimoiy tarmoqlar maʼmuriyatlari bilan muzokaralar olib borish. 2. Muzokaralar natijasi boʻyicha tahliliy maʼlumotnoma tayyorlash. 3. Tahliliy maʼlumotnomani Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun kiritish. 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar V. Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish 25. Oʻzbek tilini xorijiy mamlakatlarda keng targʻib qilish, uni oʻrganish istagida boʻlgan chet ellik fuqarolarga koʻmaklashishga moʻljallangan oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma tashkil qilish, uning axborot bazasini shakllantirish va muntazam boyitib borish. 1. Ishchi guruhi tashkil qilish. 2. Ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganish va shu asosda oʻzbek tilini chet ellarda keng targʻib qilish konsepsiyasi loyihasini ishlab chiqish. 3. Oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma ishlab chiqish. 4. Onlayn platformaning faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 5. Onlayn platformani muntazam ravishda takomillashtirib borish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil oktyabr 2022-yildan boshlab 1 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish azirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yoshlar ittifoqi 26. Xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularning oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlari ruhida tarbiya topishlariga koʻmaklashish. 1. Xorijda yashayotgan vatandoshlar haqida sayt yaratish. 2. Saytga zarur materiallarni muntazam joylashtirib borish. 3. Xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlar uchun “Oʻzbek tili”, “Lisoniy madaniyatshunoslik”, “Oʻzbek milliy qadriyatlari”, “Oʻzbek tilini oʻrganamiz” kabi ommabop risolalar yaratish. 2020-yil noyabr 2021-yil yanvar 2021-yil mart — 2022-yil dekabr — Tashqi ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi , Madaniyat vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 27. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 1. Oʻzbek tili markazlarini ochish imkoniyatiga ega boʻlgan xorijiy oliy taʼlim muassasalarining roʻyxatini shakllantirish. 2. Oʻzbek tili markazlarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kurslar faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 2020-yil oktyabr 2022-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi 28. Xorijda faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili oʻqituvchilari bilan muntazam aloqa oʻrnatish va oʻzaro tajriba almashishni yoʻlga qoʻyish. 1. Xorijiy universitetlardagi oʻzbek tili oʻqituvchilari roʻyxatini tuzish va ular bilan muntazam aloqa oʻrnatish. 2. Masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalangan holda xorijiy universitetlardagi oʻzbek tili oʻqituvchilari uchun qisqa muddatli malaka oshirish kurslarini tashkil etish va metodik yordam koʻrsatish. 2020-yil dekabr 2021-2022-yillar — Tashqi ishlar vazirligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi 29. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy adabiyotlar bilan taʼminlash tizimini joriy etish . 1. Oʻzbek tili kurslari faoliyat koʻrsatayotgan xorijiy universitetlar bilan hamkorlik qilish, ularni zarur ilmiy, oʻquv-metodik adabiyotlar bilan taʼminlash . 2. Oʻzbek tili kurslari oʻqituvchilari uchun zarur boʻladigan adabiyotlar roʻyxatini shakllantirish tizimini yoʻlga qoʻyish. 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 30. Xorijiy oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar, tarjimonlar bilan muntazam aloqa oʻrnatish, ilmiy hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. 1. Xorijiy mamlakatlarda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar bilan ilmiy aloqalarni yoʻlga qoʻyish. 2. Ularning ilmiy tadqiqotlari xulosa va natijalarini Oʻzbekiston ilmiy jamoatchiligiga maʼlum qilish. 3. Xorijiy mamlakatlarda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar bilan suhbatlar, telekoʻrsatuvlar, ilmiy seminarlar tashkil etish. 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 31. Mamlakatimizning xorijdagi diplomatik vakolatxonalari huzurida “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarini koʻpaytirish. 1. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarining nizomini ishlab chiqish. 2. Barcha diplomatik vakolatxonalarda “ Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarining sonini koʻpaytirish. 3. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari uchun metodik qoʻllanmalar, oʻzbek tilini oʻrgatish boʻyicha darsliklar yaratish. 2020-yil oktyabr 2020 — 2022-yillar 2020-yil dekabr — Tashqi ishlar vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi 32. Fan va taʼlimdagi hamkorlikni kuchaytirish orqali chet ellik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirish. 1. Oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha taʼlimning turli bosqichlarida Xalqaro fan olimpiadalarini oʻtkazishni yoʻlga qoʻyish. 2. Xorijlik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirishga hissa qoʻshgan vatandoshlarimizni davlat mukofotlari bilan taqdirlash boʻyicha takliflar tayyorlash. 2022-yil mart 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 33. Xorijda oʻzbek tilining xalqaro nufuzi, jozibadorligi va imkoniyatlari haqida ilmiy anjumanlar, davra suhbatlari, muloqot va suhbatlar tashkil etish va ommaviy axborot vositalarida keng yoritish. 1. Xorijlik mutaxassislar, tarjimonlar, oʻzbek tili va adabiyoti ixlosmandlari bilan suhbatlar tashkil etish. 2. Xorijlik mutaxassislar, tarjimonlar, oʻzbek tili va adabiyoti ixlosmandlarining Oʻzbekistondagi OAVlarda muntazam ravishda chiqishlarini tashkil qilish. 2020 — 2022-yillar — Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi , Milliy teleradiokompaniya 34. Turkiy tilli davlatlar bilan hamkorlik jarayonlarini rivojlantirish maqsadida oʻzbek tilining qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlarini hamda ularning mobil ilovalarini yaratish. 1. Ishchi guruhini shakllantirish. 2. Lugʻatlarni va ularning mobil ilovalarini tayyorlash boʻyicha grant loyihalarini shakllantirish. 3. Ishlanmalarni Internet tarmogʻida targʻibot qilish. 2020-yil oktyabr 2021-yil yanvar 2021-2022-yillar 1 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi VI. Mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish 35. Boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish. 1. Oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish boʻyicha sohaning tajribali mutaxassislaridan iborat ishchi guruhi tuzish. 2. Xorijiy tajribalarni oʻrganish. 3. Davlat tilini oʻqitish metodikasi asosida oʻquv-uslubiy qoʻllanma, koʻrgazmali materiallar yaratish . 2020-yil oktyabr 2021-yil mart 2021-2022-yillar 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 36. Taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining oʻquvchilari uchun davlat teleradiokanallarida onatilini va boshqa fanlarni oʻrganishga bagʻishlangan koʻrsatuv, eshittirishlar tashkil qilish. 1. “Tilga eʼtibor”, “Ona tilida soʻzlashamiz”, “Notiqlik mahorati”, “Til – millat koʻzgusi”, “Kitob bilim manbai”, “Bilimli yoshlar – kelajak bunyodkori” kabi turkum koʻrsatuv va eshittirishlar tashkil qilish. 2. Taʼlimning barcha boʻgʻinlarida oʻzbek tilini oʻrgatish boʻlimlari, metodik birlashmalar va kafedralar faoliyatini muntazam yoritib borish. 2021-yil yanvardan boshlab muntazam 2021-yil sentyabr — Milliy teleradiokompaniya, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi 37. Fuqarolarning ona tilida taʼlim olish imkoniyatini taʼminlash darajasini oshirish. 1. Ishchi guruhi tuzish. 2. Taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining tegishli oʻquv-qurollari va zarur adabiyotlar bilan taʼminlanganligi holatini oʻrganish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. 3. Ushbu sohadagi ishlarning holatini yaxshilash boʻyicha takliflar tayyorlash va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr — Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 38. Ommaviy axborot vositalari va davriy nashrlarda davlat tilini oʻrganishga bagʻishlangan turkum dastur va ruknlar tashkil qilish . 1. Turkum koʻrsatuv, eshittirish va maqolalar tashkil qilish. 2. Taʼlimning barcha boʻgʻinlarida oʻzbek tilini oʻrgatish boʻlimlari, metodik birlashmalar va kafedralar faoliyatini muntazam yoritib borish. 2021-yil yanvar 2021-yil sentyabr — Milliy teleradiokompaniya, Milliy axborot agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 39. Audiovizual asarlar, badiiy filmlar, adabiyotlarni davlat tilidan boshqa tillarga tarjima qilish ishlarini keng yoʻlga qoʻyish. 1. Har bir yoʻnalish boʻyicha tarjima rejasini shakllantirish. 2. Tarjimonlar guruhini shakllantirish. 3. Tarjima ishlarini amalga oshirish. 4. Tarjimalarni ommalashtirish. 2022-yil yanvar 2022-yil mart 2022-yil aprel 2022-yildan boshlab Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Milliy teleradiokompaniya, manfaatdor vazirlik va idoralar 40. Qoraqalpogʻiston Respublikasida oʻzbek va qoraqalpoq tillariningdavlat tili sifatida muomalada boʻlishiga teng shart-sharoitlar yaratish. 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasida davlat tili bilan bir qatorda, qoraqalpoq tilining rasmiy muomala sifatidagi oʻrniga alohida eʼtibor qaratish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida ikki tilning teng muomalada boʻlishini taʼminlash. 2021-yil yanvar Doimiy — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Adliya vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 3-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirishning

T/r Yoʻnalish Oʻlchov birligi 2020-y. 2023-y . * 2025-y . * 2027-y . * 2030-y . * Ijro uchun masʼullar Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fa� tili sifatidagi nufuzini oshirish 1. Davlat maktabgacha taʼlim tizimida oʻzbek tilli guruhlar qamrovini kengaytirish foiz 68 70 72 75 80 Maktabgacha taʼlim vazirligi 2. Umumtaʼlim maktablarida oʻquv yillari uchun tayanch oʻquv rejalarida oʻzbek tili fanini oʻqitish koʻlamini oshirish hafta/soat 84 90 94 106 110 Xalq taʼlimi vazirligi Shundan, taʼlim oʻzbek tilida olib boriladigan maktablarda hafta/soat 57 60 62 62 62 Taʼlim boshqa tilda olib boriladigan maktablarda 27 30 32 44 48 3. Oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kafedralarini tashkil etish ta 58 114 120 130 140 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 4. Oʻzbek tilini rivojlantirish yoʻnalishidagi ilmiy — tadqiqot izlanishlar miqdorini koʻpaytirish ** ta 81 96 110 133 163 Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 5. Dialektologiya tadqiqotlarini kengaytirish ta 2 10 20 22 25 6. Boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar turini koʻpaytirish nomda 9 17 25 32 40 7. Jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlar sonini oshirish ta 7 11 15 19 23 Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish 8. Oʻzbek adabiy tilining yozma nutq meʼyori va qoidalarini oʻrganish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida qisqa muddatli oʻquv kurslari sonini bosqichma-bosqich oshirib borish ** ta 12 14 16 18 20 Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 9. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida “Oʻzbekiston milliy qomusi” jildlarini nashr etish jild — 3 7 12 — 10. Oʻzbek tilining lugʻat boyligini oshiruvchi lingvistik, sohaviy-terminologik, izohli lugʻatlar yaratish ta 15 37 56 68 87 Shundan, lingvistik lugʻatlar nomda 2 14 22 27 34 sohaviy-terminologik lugʻatlar nomda 6 11 14 17 21 izohli lugʻatlar nomda 1 3 4 4 7 qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlar nomda 3 5 9 11 15 yangi avlod oʻquv leksikografiya lugʻatlari nomda 3 4 7 9 10 11. Teleradiokanallar suxandon-boshlovchilarining oʻzbek adabiy tilidagi nutq madaniyati oshiruvchi qayta tayyorlov kurslarida oʻqitish tizimini joriy etish va qamrovini oshirib borish foiz 10 30 60 90 100 Milliy teleradiokompaniya, Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash 12. Davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydal�nish uchun onlayn dasturlar ishlab chiqish ta 6 10 14 20 25 Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi 13. Dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish ta 2 6 14 18 25 14. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan dasturlar yaratish ta 1 3 5 8 10 15. Elektron lugʻat dasturlarini yaratish ta 6 8 14 18 20 16. Xorijliklar uchun oʻzbek tilini oʻrgatuvchi dasturlar yaratish ta 2 20 39 54 60 Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish 17. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi markazlar sonini koʻpaytirish ta 17 25 34 42 60 Tashqi ishlar vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi 18. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari sonini koʻpaytirish ta 15 22 30 34 40 19. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy, badiiy adabiyotlar bilan taʼminlash nomda 250 300 350 400 450 20. Oʻzbek tili oʻrgatishga doir xorijiy oliy taʼlim muassasalaridagi ilmiy tadqiqotlar miqdorini oshirish ta 14 40 70 100 150

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 20-oktabr,

PF-6084-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 21.10.2020-y., 06/20/6084/1398-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

Концепция

Программа

Основные направления

О мерах по дальнейшему развитию узбекского языка и совершенствованию языковой политики в стране

В целях кардинального повышения авторитета узбекского языка в общественной жизни нашего народа и на международной арене, воспитания подрастающего поколения в духе патриотизма, преданности национальным традициям и ценностям, обеспечения полноценного внедрения государственного языка в стране, сохранения и развития языков наций и народностей, проживающих в Узбекистане, создания условий для изучения узбекского языка в качестве государственного языка, определения стратегических целей, приоритетных направлений и задач, перспективных этапов развития узбекского языка и языковой политики, а также в соответствии с Указом Президента Республики Узбекистан от 21 октября 2019 года № УП-5850 «О мерах по кардинальному повышению роли и авторитета узбекского языка в качестве государственного языка»:

1. Утвердить:

а) Концепцию развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах (далее — Концепция) согласно приложению № 1 , предусматривающую:

достижение полноценного и правильного использования возможностей государственного языка во всех сферах общественно-политической жизни страны;

дальнейшее совершенствование системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышение его авторитета в качестве языка науки;

сохранение чистоты государственного языка и его обогащение, повышение культуры речи населения;

обеспечение активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями;

повышение роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развитие международного сотрудничества в данном направлении;

создание широких и равных возможностей для развития языков всех наций и национальностей, проживающих на территории нашей страны, а также благоприятных условий для изучения ими государственного языка;

б) Программу реализации в 2020 — 2022 годах Концепции развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах (далее — Программа) согласно приложению № 2 ;

в) Основные направления развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах (далее — Основные направления) согласно приложению № 3 .

2. Определить, что Основные направления предусматривают:

а) в сфере дальнейшего совершенствования системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышения его авторитета в качестве языка науки:

доведение к 2025 году до 72 процентов, к 2030 году — до 80 процентов охвата узбекоязычными группами в системе государственного дошкольного образования за счет расширения территории действующих дошкольных образовательных организаций, а также строящихся новых учреждений;

увеличение к 2030 году с 84 часов до 110 часов в неделю объема преподавания предмета «Узбекский язык» в базовых учебных планах общеобразовательных школ, составляемых на учебный год;

доведение к 2025 году до 120, к 2030 году — до 140 количества кафедр узбекского языка в высших образовательных учреждениях;

б) в сфере сохранения чистоты государственного языка и его обогащения, повышения культуры речи населения:

поэтапное увеличение издания томов «Национальной энциклопедии Узбекистана» на узбекском алфавите, основанном на латинской графике;

создание в 2020 году 15-ти лингвистических, отраслевых терминологических и толковых словарей, обогащающих лексику узбекского языка;

внедрение системы обучения дикторов и ведущих телерадиоканалов на курсах по переподготовке, способствующих повышению культуры речи на узбекском литературном языке с доведением их охвата к 2030 году до 100 процентов;

в) в сфере обеспечения активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями:

разработку к 2025 году электронных образцов отраслевых документов по делопроизводству на государственном языке, а также 14 онлайн-программ по их использованию с доведением данного показателя до 25 к 2030 году;

создание приложений программных продуктов и программ электронных словарей на узбекском языке;

создание программ по обучению узбекскому языку для иностранных граждан;

г) в сфере повышения роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развития международного сотрудничества в данном направлении:

увеличение к 2030 году с действующих 17 до 60 количества центров по обучению узбекскому языку в зарубежных высших образовательных учреждениях;

доведение к 2025 году до 30, к 2030 году — до 40 количества клубов «Друзья узбекского языка»;

обеспечение курсов узбекского языка в зарубежных высших образовательных учреждениях необходимой научной, учебно-методической и художественной литературой, увеличение количества научных исследований по обучению узбекскому языку.

3. Кабинету Министров (А.Н. Арипов) в целях обеспечения полного перехода на узбекский алфавит, основанный на латинской графике, в трехмесячный срок создать рабочую группу, разработать и внести в Администрацию Президента Республики Узбекистан « Дорожную карту », предусматривающую конкретные меры, а также источники и объемы их финансирования.

4. Установить, что:

начиная с 1 апреля 2021 года, на основе национальной системы тестирования оценки знания по узбекскому языку и литературе определяется уровень руководящих кадров по официальному делопроизводству на государственном языке, а также внедряются сертификаты об уровне владения государственным языком лицами, назначаемыми на ответственные должности;

в Центре обучения основам делопроизводства на государственном языке и повышения квалификации при Ташкентском государственном университете узбекского языка и литературы имени Алишера Навои на постоянной основе организовываются краткосрочные курсы (до 1-2 месяцев) по нормам узбекского литературного языка и ведению делопроизводства на государственном языке.

Государственному центру тестирования, Министерству высшего и среднего специального образования совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров проект Правительственного решения в целях реализации мер, предусмотренных абзацем вторым настоящего пункта.

5. Академии наук совместно с Министерством инновационного развития, Агентством информации и массовых коммуникаций, Министерством высшего и среднего специального образования, заинтересованными министерствами и ведомствами на основе действующих словарей на узбекском языке принять меры по созданию следующих словарей для всех видов непрерывного образования, в частности:

дополненного нового издания многотомного «Толкового словаря узбекского языка» (на узбекском алфавите, основанном на кириллице и латинской графике);

«Орфографический словарь узбекского языка»;

«Словарь синонимов узбекского языка»;

«Большой толковый словарь синонимов узбекского языка»;

«Большой толковый словарь фразеологизмов узбекского языка»;

«Словарь омонимов узбекского языка».

Направить средства Фонда развития узбекского языка при Кабинете Министров на финансирование мер, указанных в настоящем пункте.

6. Министерству высшего и среднего специального образования:

создать направления «Компьютерная лингвистика» и «Прикладная филология» в направлениях образования филологического профиля высших образовательных учреждений;

совместно с Министерством иностранных дел и Академией наук наладить деятельность центров узбекского языка в зарубежных высших образовательных учреждениях;

принять меры по созданию национального корпуса узбекского языка в электронном виде, включающего всю научную, теоретическую и практическую информацию об узбекском языке;

совместно с Министерством народного образования, Академией наук, заинтересованными министерствами и ведомствами ежегодно до 1 декабря вносить в Кабинет Министров информацию о проделанной работе по выполнению поручений, определенных в Программе и Основных направлениях, на основе тщательно проведенного анализа.

7. Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций совместно с:

Министерством высшего и среднего специального образования и Министерством инновационного развития принять меры по созданию компьютерной программы для перевода с узбекского языка на ведущие мировые языки и с иностранных языков на узбекский язык за счет средств Фонда развития узбекского языка при Кабинете Министров;

Национальной телерадиокомпанией Узбекистана обеспечить трансляцию в зарубежных государствах информационно-аналитических, духовно-просветительских и культурно-гуманитарных телеканалов ее системы путем запуска ОТТ-платформы (система трансляции телепрограмм через сеть Интернет) телерадиокомпании за счет средств Фонда развития информационно-коммуникационных технологий и с использованием других современных информационных технологий.

8. Одобрить предложение Национальной телерадиокомпании Узбекистана, Министерства иностранных дел, Комитета по межнациональным отношениям и дружественным связям с зарубежными странами о создании на телеканале «Oʻzbekiston» редакции информационно-просветительских программ «Doʻstlik», пропагандирующей языки, обычаи и традиции всех наций и народностей, проживающих в нашей стране, способствующей расширению информационно-аналитических, духовно-просветительских, культурно-гуманитарных знаний о нашей стране, освещающей интеллектуальную и другую информацию на иностранных языках (языках разных национальностей, проживающих в Узбекистане).

Определить, что редакция информационно-просветительских программ «Doʻstlik» создается в рамках бюджетных средств, выделенных Национальной телерадиокомпании Узбекистана и действующих штатных единиц ее нижестоящих организаций.

Национальной телерадиокомпании Узбекистана с привлечением заинтересованных организаций, начиная с 1 января 2021 года, организовать на центральных телеканалах и обеспечить регулярную трансляцию цикла передач «Уважение к языку», «Общаемся на родном языке», «Ораторское мастерство», «Язык — зеркало нации», «Книга — источник знаний», «Образованная молодежь — созидатель будущего».

9. Определить источниками финансирования мер, предусмотренных настоящим Указом, средства Государственного бюджета, Фонда развития узбекского языка при Кабинете Министров, Фонда развития высших образовательных учреждений Министерства высшего и среднего специального образования, внебюджетные средства высших образовательных учреждений, благотворительные пожертвования физических и юридических лиц, кредиты (займы) и гранты международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров, а также другие источники, не запрещенные законодательством.

10. Возложить персональную ответственность на:

Департамент по развитию государственного языка Кабинета Министров — за осуществление координации и проведение мониторинга деятельности государственных органов и организаций по реализации Концепции и Программы, а также достижению Основных направлений;

председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента, руководителей министерств, ведомств и других организаций — за своевременное, качественное и полное выполнение мероприятий, предусмотренных Концепцией, Программой и Основными направлениями.

11. Министерству высшего и среднего специального образования совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.

12. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан З.Ш. Низомиддинова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 20 октября 2020 года № УП-6084

развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах

Глава 1. Общие положения

Концепция развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах (далее — Концепция) разработана в целях обеспечения исполнения Указа Президента Республики Узбекистан от 21 октября 2019 года № УП-5850 «О мерах по кардинальному повышению роли и авторитета узбекского языка в качестве государственного языка».

Концепция определяет основные направления развития узбекского языка на долгосрочную перспективу и предусматривает достижение следующих целевых задач:

повышение роли узбекского языка в социальной жизни страны и на международном уровне;

совершенствование обучения и дальнейшее обогащение узбекского языка, воспитание молодежи в духе преданности к национальным и общечеловеческим традициям и ценностям, гордости за богатое духовное наследие наших великих предков;

формирование в обществе атмосферы уважения, внимания и любви к узбекскому (государственному) языку;

осознание каждым гражданином необходимости изучения государственного языка как своего долга и обязанности;

повышение авторитета узбекского языка в качестве государственного языка, поднятие на высший уровень развития государственного языка в новейший период развития страны на основе принципа «От национального возрождения — к национальному прогрессу»;

обеспечение полного внедрения государственного языка во все сферы общественной жизни республики, совершенствование законодательства о государственном языке.

Глава 2. Приоритетные направления развития государственного языка

Исходя из целевых задач на долгосрочную перспективу, развитие государственного языка осуществляется на основе следующих приоритетных направлений:

достижение полноценного и правильного использования возможностей государственного языка во всех сферах общественно-политической жизни страны;

дальнейшее совершенствование системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышение его авторитета в качестве языка науки;

сохранение чистоты государственного языка и его обогащение, повышение культуры речи населения;

обеспечение активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями;

повышение роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развитие международного сотрудничества в данном направлении;

создание широких и равных возможностей для развития языков всех наций и национальностей, проживающих на территории нашей страны, а также благоприятных условий для изучения ими государственного языка.

§ 1. Достижение полноценного и правильного использования возможностей государственного языка во всех сферах общественно-политической жизни страны

В целях расширения рамок применения узбекского языка в политико-правовой, социально-экономической, духовно-просветительской и других сферах, обеспечения его правильного и полного использования в качестве государственного языка будут проведены следующие мероприятия:

разработка механизма определения уровня ведения официального делопроизводства на государственном языке руководящими кадрами на основе национальной системы тестирования знаний по узбекскому языку и литературе, а также внедрение сертификатов об уровне владения государственным языком лицами, назначаемыми на ответственные должности;

обеспечение полного ведения делопроизводства и всей межведомственной документации во всех министерствах и ведомствах на государственном языке, осуществление контроля за строгим соблюдением государственного языка в данном процессе;

организация научно-практических конференций по ведению единой государственной политики по развитию государственного языка;

разработка единых электронных образцов отраслевых документов по делопроизводству на государственном языке и создание онлайн-программ по их использованию;

дальнейшее совершенствование узбекского языка, основанного на латинской графике, и правил его орфографии, обеспечение полного перехода на новую письменность.

§ 2. Дальнейшее совершенствование системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышение его авторитета в качестве языка науки

Для дальнейшего совершенствования системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышения его авторитета в качестве языка науки будут проведены следующие мероприятия:

совершенствование системы обучения детей дошкольного возраста узбекскому языку;

коренное совершенствование системы преподавания узбекского языка в средних общеобразовательных учреждениях, увеличение часов для занятий и уроков по узбекскому языку;

совершенствование системы оценки знаний по узбекскому языку;

организация на постоянной основе краткосрочных учебных курсов и создание возможности для получения образования в системе дистанционного обучения в целях создания возможностей, необходимых для изучения норм и правил письменной речи узбекского литературного языка;

расширение масштаба научных и научно-практических исследований о преподавании государственного языка на всех этапах образования, а также дальнейшем развитии узбекского языка и литературы;

развитие сферы учебной лексикографии узбекского языка, составление современных учебных словарей нового поколения, их электронных форм, а также создание словарей терминов узбекского языка по отраслям;

подготовка к изданию научно-популярного учебного пособия «Нормы узбекского языка», включающего правила орфографии и пунктуации, наиболее полно учитывающие своеобразные особенности узбекского языка;

налаживание системы преподавания предмета «Отраслевое применение узбекского языка» в направлениях образования государственных высших образовательных учреждений, в которых обучение ведется на других языках;

внедрение предмета «Профессиональная культура речи» на этапе бакалавриата всех высших образовательных учреждений;

создание направлений «Компьютерная лингвистика» и «Прикладная филология» в направлениях образования филологического профиля высших образовательных учреждений;

создание современной методики преподавания узбекского языка и литературы;

подготовка и издание научной литературы об историческом развитии узбекского языка на протяжении многих тысячелетий, на основе первичных материальных и письменных источников.

§ 3. Сохранение чистоты государственного языка и его обогащение, повышение культуры речи населения

Для регулярного обогащения и сохранения чистоты узбекского языка, повышения культуры речи населения на государственном языке будут проведены следующие мероприятия:

обеспечение выступлений дикторов, ведущих и общения на узбекском литературном языке всех участников программ и передач на телерадиоканалах Узбекистана, кино-концертных программ, аудиовизуальных материалов средств массовой информации;

подготовка и издание многотомной «Национальной энциклопедии Узбекистана» на узбекском алфавите, основанном на латинской графике;

поощрение научных исследований по изучению богатого духовного наследия, жизни и деятельности ярких представителей джадидизма;

создание карты диалектов узбекского языка;

подготовка и издание фольклорных и классических литературных произведений, отображающих своеобразные уникальные особенности узбекского языка;

проведение среди молодежи конкурсов, направленных на повышение культуры речи, включение условия о необходимости знания государственного языка для участников конкурсов «Зулфияхоним кизлари» и «Mард углонлар»;

формирование нормативно-правовой основы для присвоения объектам торговли, промышленности и бытового обслуживания наименований на узбекском языке.

§ 4. Обеспечение активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями

Для усиления авторитета государственного языка в современных информационных технологиях и коммуникациях, повышения его роли в создании современных программных разработок будут проведены следующие мероприятия:

создание национального корпуса узбекского языка в электронном виде, включающего всю научную, теоретическую и практическую информацию об узбекском языке;

популяризация и обеспечение занятия достойного места узбекского языка во всемирной информационной сети Интернет, создание приложений программных продуктов на узбекском языке, широкое внедрение в практику компьютерных программ по обучению узбекскому языку;

создание программ для редактирования текстов на узбекском языке;

создание компьютерных программ для перевода с узбекского языка на ведущие мировые языки и с иностранных языков на узбекский язык;

образование единой службы сертификации и стандартизации программных продуктов, созданных на государственном языке.

§ 5. Повышение роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развитие международного сотрудничества в данном направлении

Для повышения роли и авторитета государственного языка на международном уровне и расширения связей с другими языками будут проведены следующие мероприятия:

широкая пропаганда узбекского языка в зарубежных странах, создание онлайн-платформы по обучению узбекскому языку, предназначенной для оказания содействия иностранным гражданам, желающим изучить узбекский язык, а также обеспечение информационной базы и постоянное обогащение данной платформы;

сохранение культурной и языковой идентичности соотечественников, проживающих за рубежом, оказание содействия в воспитании их в духе культурных традиций и ценностей узбекского народа, обеспечение художественной литературой узбекских национальных культурных центров на постоянной основе;

налаживание деятельности центров узбекского языка в зарубежных высших образовательных учреждениях;

установление постоянных связей и налаживание обмена опытом с преподавателями узбекского языка, ведущими деятельность за рубежом;

внедрение системы обеспечения необходимой научной и учебно-методической литературой курсов узбекского языка, функционирующих в зарубежных высших образовательных учреждениях;

установление постоянных связей и налаживание научного сотрудничества с учеными, исследователями и переводчиками, ведущими научные исследования по узбекскому языку и литературе за рубежом;

увеличение клубов «Друзья узбекского языка» при дипломатических представительствах нашей страны за рубежом;

повышение интереса к узбекскому языку молодежи в зарубежных странах путем усиления сотрудничества в сфере науки и образования;

организация научных конференций, «круглых столов», встреч и бесед за рубежом о международном авторитете, привлекательности и возможностях узбекского языка и их широкое освещение в средствах массовой информации;

разработка учебников по узбекскому языку и электронных программ для соотечественников, проживающих за рубежом, а также иностранных граждан, желающих изучить узбекский язык;

создание переводческих словарей узбекского языка с родственных языков и их мобильных приложений в целях развития сотрудничества с тюркоязычными государствами.

§ 6. Создание широких и равных возможностей для развития языков всех наций и национальностей, проживающих на территории нашей страны, а также благоприятных условий для изучения ими государственного языка

Для усиления роли и значения государственного языка в качестве фактора, объединяющего все нации и народности, проживающие в нашей стране, будут проведены следующие мероприятия:

создание учебно-методических пособий и наглядных материалов для обучения представителей других национальностей государственному языку;

организация на государственных телерадиоканалах цикла программ, посвященных обучению узбекскому и родному языку, а также другим предметам для учащихся образовательных учреждений, в которых обучение ведется на других языках;

повышение уровня обеспечения возможности получения гражданами образования на родном языке;

организация в средствах массовой информации и периодических изданиях цикла программ и рубрик, посвященных изучению государственного языка;

налаживание широкой работы по переводу аудиовизуальных произведений, художественных фильмов и литературы с государственного языка на другие языки;

создание равных условий для обращения узбекского и каракалпакского языков в качестве государственных языков Республики Каракалпакстан.

Глава 3. Результаты, ожидаемые от реализации Концепции

Посредством выполнения задач, определенных в рамках Концепции, в процессе укрепления авторитета и статуса узбекского языка в качестве государственного языка в период до 2030 года предусматривается достижение следующих результатов:

полное и правильное использование возможностей государственного языка во всех сферах жизнедеятельности страны, в том числе в управлении государством, современных и информационных технологиях, промышленности, банковско-финансовой системе, юриспруденции, дипломатии, военном деле, медицине и других;

возложение ответственности на руководящих работников государственных органов и организаций за знание государственного языка на должном уровне и уважительное отношение к нему;

укомплектование всех государственных органов и организаций квалифицированными кадрами, обладающими потенциалом для ведения делопроизводства на государственном языке;

введение в официальный оборот научно-обоснованных новых слов и терминов на постоянной основе;

придание государственному языку статуса языка науки во всех научных исследованиях, проводимых в отраслях науки;

совершенствование системы национальной терминологии в разрезе отраслей путем развития сферы учебной лексикографии узбекского языка, составления и создания электронных форм современных учебных словарей нового поколения;

повышение эффективности преподавания языка путем создания новой и современной методики преподавания узбекского языка и литературы;

создание занимательных мультимедийных игр и интересной дидактической литературы, предназначенных для обучения узбекскому языку воспитанников организаций дошкольного образования, предоставляющих также благоприятные возможности для изучения детьми государственного языка начиная с дошкольного возраста;

общение на государственном языке всех участников аудиовизуальных произведений средств массовой информации;

обеспечение активной интеграции государственного языка с информационными и коммуникационными технологиями, дальнейшее расширение возможностей применения узбекского языка в сфере науки и технологий;

создание широких и равных возможностей для развития языков всех наций и национальностей, проживающих на территории нашей страны;

создание широких возможностей для сохранения этнокультурной и языковой идентичности соотечественников, проживающих за рубежом, формирование у них уважения к культурным традициям и ценностям узбекского народа;

установление постоянных связей и налаживание научного сотрудничества с учеными, исследователями и переводчиками, ведущими научные исследования по узбекскому языку и литературе за рубежом;

превращение государственного языка в общенародную ценность, в прямом смысле объединяющую граждан нашей страны, независимо от их национальности, повышение роли и авторитета узбекского языка на международном уровне.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 20 октября 2020 года № УП-6084

реализации в 2020 — 2022 годах Концепции развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах

№ Реализуемые меры Механизмы реализации Сроки исполнения Расходуемые средства (в млн сумов) и источники расходов Ответственные за исполнение I. Достижение полноценного и правильного использования возможностей государственного языка во всех сферах общественно-политической жизни страны 1. Разработка механизма определения уровня ведения официального делопроизводства на государственном языке руководящими кадрами на основе национальной системы тестирования знаний по узбекскому языку и литературе, а также внедрение сертификатов об уровне владения государственным языком лицами, назначаемыми на ответственные должности. 1. Создание рабочей группы и разработка проекта постановления Кабинета Министров. 2. Согласование проекта постановления с ответственными министерствами и ведомствами. 3. Внесение проекта постановления в Кабинет Министров. Октябрь 2020 года Ноябрь 2020 года Декабрь 2020 года — ГЦТ, Минвуз, МНО, заинтересованные министерства и ведомства 2. Обеспечение полного ведения делопроизводства и всей межведомственной документации во всех министерствах и ведомствах на государственном языке, осуществление контроля за строгим соблюдением государственного языка в данном процессе. 1. Разработка типового порядка ведения нормативно-правовых актов на государственном языке в государственных органах и организациях. 2. Контроль за соблюдением ведения делопроизводства на государственном языке на постоянной основе. 3. Возложение ответственности на руководителей по данном направлении. 2020-2021 годы — Минюст, министерства и ведомства, местные органы исполнительной власти 3. Разработка единых электронных образцов отраслевых документов по делопроизводству на государственном языке и создание онлайн-программ по их использованию. 1. Формирование авторской группы по дальнейшему совершенствованию Единой межведомственной электронной системы исполнительской дисциплины на государственном языке (ijro.gov.uz) . 2. Целевое финансирование дальнейшего совершенствования Единой межведомственной электронной системы исполнительской дисциплины на государственном языке. 3. Обеспечение бесперебойной работы онлайн-программ. Октябрь 2020 года Январь 2021 года Январь 2022 года 600 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Мининфоком, Мининновации 4. Дальнейшее совершенствование узбекского языка, основанного на латинской графике, и правил его орфографии, обеспечение полного перехода на новую письменность. 1. Формирование рабочей группы. 2. Разработка «дорожной карты» по совершенствованию узбекского алфавита, основанного на латинской графике, а также разработке организационно-правового механизма перехода на новую письменность. 3. Внесение «дорожной карты» в Администрацию Президента Республики Узбекистан для согласования. Октябрь 2020 года Декабрь 2020 года Январь 2021 года — Кабинет Министров, Минвуз , Академия наук, Союз писателей, заинтересованные министерства и ведомства II. Дальнейшее совершенствование системы преподавания государственного языка в образовательных учреждениях, повышение его статуса в качестве языка науки 5. Совершенствование системы обучения детей дошкольного возраста узбекскому языку. 1. Разработка системы обучения узбекскому языку детей дошкольного возраста в занимательной форме. 2. Популяризация передового опыта обучения узбекскому языку, составление и издание иллюстрированных книг-словарей «Кизикарли узбек тили», «Суз муъжизаси» и «Узбек тилининг изохли лугатчаси» для детей дошкольного возраста. 3. Увеличение в сети интернет количества программных, электронных учебных материалов по развитию речи ребенка для воспитанников системы дошкольного образования. 2020 — 2022 годы — МДО, Мининфоком, Мининновации 6. Коренное совершенствование системы преподавания узбекского языка в средних общеобразовательных учреждениях, увеличение часов для занятий и уроков по узбекскому языку . 1. Создание в системе общего среднего образования современных учебных программ, предоставляющих возможность развития навыков речи учащихся, освоения богатых возможностей узбекского языка. 2. Увеличение учебных часов преподавания узбекского языка в общеобразовательных школах, в которых обучение ведется на государственном языке и других языках. 3. Популяризация современных учебно-методических разработок, способствующих развитию навыков и квалификации, а также системное повышение навыков речи учащихся в целях совершенствования преподавания узбекского языка в качестве родного и государственного языка. 2020 — 2022 годы — МНО, заинтересованные министерства и ведомства 7. Совершенствование системы оценки знаний по узбекскому языку. 1. Критический пересмотр действующей системы оценки знаний по узбекскому языку. 2. Изучение зарубежного опыта создания системы оценки. 3. Внедрение современной системы оценки знаний на основе зарубежного опыта. Сентябрь 2021 года Декабрь 2021 года Сентябрь 2022 года — Минвуз , Академия наук, МНО, ГЦТ 8. Расширение масштаба научных и научно-практических исследований о преподавании государственного языка на всех этапах образования, а также дальнейшем развитии узбекского языка и литературы. 1. Дальнейшее расширение масштаба преподавания узбекского языка на всех этапах образования, разработка учебных программ, направленных на поэтапное формирование знаний государственного языка в системе дошкольного, общего среднего, высшего и среднего специального образования. 2. Налаживание изучения современных методов научных школ узбекского языка в системе высшего образования, определение и исследование научных проблем, связанных с перспективами развития языка, с дальнейшей популяризацией результатов исследований. 3. Проведение научных исследований образцов творчества представителей узбекской классической литературы, внесших огромный вклад в общечеловеческое культурное наследие. С 2021/2022 учебного года Октябрь 2020 года 2020 — 2022 годы — Минвуз , МНО, МДО, Мининновации, Академия наук, ВАК, заинтересованные министерства и ведомства 9. Развитие сферы учебной лексикографии узбекского языка, составление современных учебных словарей нового поколения, их электронных форм, а также создание словарей терминов узбекского языка по отраслям. 1. Разработка теории учебной лексикографии узбекского языка, ее научно-лингвистических, лингводидактических, лингвопедагогических, психолингвистических, социолингвистических, прагмалингвистических основ. 2. Объявление конкурсов на создание учебных словарей и словарей терминов нового поколения, выделение грантов победителям . 3. На основе действующих словарей узбекского языка создание следующих учебных словарей для всех видов непрерывного образования: дополненное новое издание многотомного « Толкового словаря узбекского языка » (на узбекском алфавите, основанном на кириллице и латинской графике); «Орфографический словарь узбекского языка» ( на узбекском алфавите, основанном на кириллице и латинской графике ) ; «Словарь синонимов узбекского языка»; « Большой толковый словарь синонимов узбекского языка »; « Большой толковый словарь фразеологизмов узбекского языка »; «Словарь омонимов узбекского языка». Составление словаря слов узбекского языка, заимствованных из иностранных языков, его периодическое обновление и дополнение, формирование рабочей группы в составе фи лологов, фольклороведов, историков, поэтов, писателей и ученых, ведущих деятельность в направлениях естественных и гуманитарных наук. Составление и издание следующих словарей: «Толковый иллюстрированный словарь элементов международных терминов»; «Толковый словарь общественно-политических терминов»; «Толковый словарь терминов по информационным технологиям»; «Толковый словарь терминов по истории»; «Толковый словарь юридических терминов»; «Толковый словарь терминов по химии»; «Толковый словарь терминов по горно-металлургической отрасли». Декабрь 2022 года 2020 — 2022 годы 2020 — 2022 годы 2020 год 2021 год 2021 год 2021 год 2022 год 2022 год 2020 — 2022 годы 2020 год 2020 год 2021 год 2021 год 2021 год 2022 год 2022 год 15 000 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, Мининноваций, АИМК, Минвуз , заинтересованные министерства и ведомства 10. Подготовка к изданию научно-популярного учебного пособия «Нормы узбекского языка», включающего правила орфографии и пунктуации, наиболее полно учитывающие своеобразные особенности узбекского языка. 1. Формирование авторской группы. 2. Составление содержания пособия. 3. Определение задач авторов. 4. Подготовка рукописной копии пособия. 5. Издание пособия. Март 2021 года Октябрь 2021 года 200 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, Минвуз , АИМК 11. Налаживание системы преподавания предмета «Отраслевое применение узбекского языка» в направлениях государственных высших образовательных учреждений, в которых обучение ведется на других языках. 1. Включение предмета «Отраслевое применение узбекского языка» в учебные планы соответствующих направлений образования. 2. Создание программы учебного предмета на основе эффективных методик преподавания. 3. Приведение программы в соответствие с содержанием специализаций. 4. Составление учебно-методических материалов по предмету и внедрение их в образовательный процесс. Октябрь 2020 года Ноябрь 2020 года Декабрь 2020 года Январь 2021 года — Минвуз , заинтересованные министерства и ведомства 12. Создание современной методики преподавания узбекского языка и литературы. 1. Пересмотр методики преподавания предмета «Узбекский язык и литература». 2. Изучение и анализ зарубежного опыта преподавания государственного языка. 3. Разработка современной методики преподавания узбекского языка и литературы на основе зарубежного опыта. Ноябрь 2020 года Март 2021 года Июль 2021 года 500 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Минвуз , МНО, МДО 13. Подготовка и издание научной литературы об историческом развитии узбекского языка на протяжении многих тысячелетий, на основе первичных материальных и письменных источников. 1. Формирование авторской группы. 2. Составление содержания пособия. 3. Определение задач авторов. 4. Подготовка и издание пособия. Март 2021 года Октябрь 2022 года 1 600 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, Минвуз , АИМК III. Сохранение чистоты и обогащение государственного языка, развитие культуры речи населения 14. Обеспечение выступлений дикторов, ведущих и общения на узбекском литературном языке всех участников программ и передач на телерадиоканалах Узбекистана, кино- , концертных программ,аудиовизуальных материалов средств массовой информации. 1. Разработка типовых положений художественных советов, ведущих контроль за литературными нормами узбекского языка в средствах массовой информации, а также передачами, оказывающими негативное воздействие на нравственное воспитание молодежи. 2. Утверждение типовых положений совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в установленном порядке. 3. Налаживание деятельности художественных советов. Январь 2021 года Февраль 2021 года Март 2021 года — НТРК, УзА, АИМК, Минкультуры, НАЭСМИ, Творческий союз журналистов, заинтересованные министерства и ведомства 15. Подготовка и издание многотомной « Национальной энциклопедии Узбекистана » на узбекском алфавите, основанном на латинской графике. 1. Создание рабочей группы. 2. Пересмотр «Национальной энциклопедии Узбекистана». 3. Подготовка и издание сборника на узбекском алфавите, основанном на латинской графике. Март 2021 года Декабрь 2021 года Начиная с 2022 года 12 000 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, АИМК, заинтересованные министерства и ведомства 16. Поощрение научных исследований по изучению богатого духовного наследия, жизни и деятельности ярких представителей джадидизма. 1. Объявление конкурса на проекты по соответствующей тематике. 2. Финансирование проектов по результатам конкурса. 3. Подготовка диссертаций. 2020-2021 годы 2021-2022 годы 500 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Минвуз , Мининновации, Академия наук, Агентство «Узархив» 17. Проведение среди молодежи конкурсов, направленных на повышение культуры речи, включение условия о необходимости знания государственного языка для участников конкурсов «Зулфияхоним кизлари» и «Mард углонлар». 1. Разработка проекта нормативно-правового акта, предусматривающего регулярное проведение конкурсов. 2. Утверждение проекта с заинтересованными министерствами и ведомствами в установленном порядке. 3. Популяризация и проведение конкурсов среди молодежи, их широкая пропаганда в средствах массовой информации. Апрель 2021 года Май 2021 года 2021-2022 годы За счет средств, выделенных на основе отдельных смет Агентство по делам молодежи, Министерство по поддержке махалли и семьи, МНО, Минвуз , Союз писателей, НТРК 18. Формирование нормативно-правовой основы для присвоения объектам торговли, промышленности и бытового обслуживания наименований на узбекском языке. 1. Разработка проекта постановления Кабинета Министров об организации службы по присвоению наименования (нейминга) к омпаниям, фирмам, брендам, а также производственным объектам, объектам торговли и продукции. 2. Согласование проекта постановления с заинтересованными министерствами и ведомствами. 3. Внесение проекта постановления в Кабинет Министров. Ноябрь 2020 года Декабрь 2020 года Январь 2021 года — Минвуз , Минюст, заинтересованные министерства и ведомства IV. Обеспечение активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями 19. Создание национального корпуса узбекского языка в электронном виде, включающего всю научную, теоретическую и практическую информацию об узбекском языке. 1. Формирование рабочей группы по созданию национального корпуса. 2. Создание базы данных по направлениям национального корпуса. Декабрь 2020 года Декабрь 2022 года 1000 ( за счет средств Фонда развития узбекского языка ) Минвуз, Мининфоком, Академия наук, МНО 20. Популяризация и обеспечение занятия достойного места узбекского языка во всемирной информационной сети Интернет, создание приложений программных продуктов на узбекском языке, широкое внедрение в практику компьютерных программ по обучению узбекскому языку. 1. Формирование рабочей группы, состоящей из языковедов и специалистов информационных технологий. 2. Создание программных продуктов по обучению языку. 3. Создание таких электронных учебных программ, как «Родной язык в дошкольном образовании», «Родной язык в начальном образовании», «Доступный родной язык», «Родной язык в общем среднем образовании». 4. Разработка электронных учебных программ узбекского языка на основе компьютерных игр для детей и подростков. 5. Создание электронных учебных программ узбекского языка на основе различных компьютерных игри « Занимательной грамматики » . 6. Подготовка аудио, видеоуроков и мобильных приложений по обучению государственному языку. 7. Размещение программ и мобильных приложений во всемирной сети Интернет. 2020 — 2022 годы За счет средств, выделенных на основе отдельных смет Мининфоком , Академия наук, Минвуз, МНО, МДО, ГУП «UNICON.UZ» 21. Создание компьютерных программ для редактирования текстов на узбекском языке. 1. Формирование рабочей группы при содействии языковедов и представителей сферы информационных технологий. 2. Создание компьютерных программ для редактирования текстов на узбекском языке. Январь 2022 года Декабрь 2022 года 1 000 ( за счет средств Фонда развития узбекского языка ) Мининфоком , Минвуз , Академия наук, ГУП «UNICON.UZ» 22. Создание компьютерных программ для перевода с узбекского языка на ведущие мировые языки и с иностранных языков на узбекский язык. 1. Формирование научной, творческо-технической группы в составе филологов и программистов-математиков. 2. Создание небольших творческих групп, занимающихся переводом с каждым иностранным языком и узбекским языком. Декабрь 2020 года Январь 2021 года 9 000 ( за счет средств Фонда развития узбекского языка ) Мининфоком , Минвуз, Мининновации, Союз писателей 23. Образование единой службы сертификации и стандартизации программных продуктов, созданных на государственном языке. 1. Рассмотрение качества и содержания программного обеспечения, созданного на государственном языке, в системе Министерства по развитию информационных технологий и коммуникаций, разработка проекта постановления Кабинета Министров о формировании отдельной службы по выдаче сертификатов соответствия. 2. Согласование с соответствующими министерствами и ведомствами. 3. Внесение проекта постановления в Кабинет Министров. Июнь 2021 года Август 2021 года Сентябрь 2021 года — Мининфоком, заинтересованные министерства и ведомства, ГУП «UNICON.UZ» 24. Изучение вопроса о включении узбекского языка в состав языков интерфейсов ведущих зарубежных социальных сетей. 1. Проведение переговоров с администрациями ведущих зарубежных социальных сетей. 2. Подготовка аналитической справки по итогам переговоров. 3. Внесение аналитической информации в Кабинет Министров для рассмотрения. Декабрь 2020 года Январь 2021 года — Мининфоком, МИД, заинтересованные министерства и ведомства V. Повышение роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развитие международного сотрудничества в данном направлении 25. Широкая пропаганда узбекского языка в зарубежных странах, создание онлайн-платформы по обучению узбекскому языку, предназначенной для оказания содействия иностранным гражданам, желающим изучить узбекский язык, а также обеспечение информационной базы и постоянное обогащение данной платформы. 1. Создание рабочей группы. 2. Изучение передового зарубежного опыта и на этой основе разработка проекта концепции о широкой пропаганде узбекского языка за рубежом. 3. Разработка онлайн-платформы по обучению узбекскому языку . 4. Налаживание работы онлайн-платформы. 5. Совершенствование онлайн-платформы на постоянной основе. Октябрь 2020 года Ноябрь 2020 года Декабрь 2020 года Октябрь 2021 года Начиная с 2022 года 1 000 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Минвуз, МИД, Мининфоком, Республиканский центр духовности и просветительства, Союз молодежи 26. Сохранение культурной и языковой идентичности соотечественников, проживающих за рубежом, оказание содействия в воспитании их в духе культурных традиций и ценностей узбекского народа. 1. Создание сайта о соотечественниках, проживающих за рубежом. 2. Регулярное размещение на сайте необходимых материалов. 3. Создание для соотечественников, проживающих за рубежом, популярных брошюр — «Узбекский язык», «Языковая культурология», «Узбекские национальные ценности», «Изучим узбекским язык». Ноябрь 2020 года Январь 2021 года Март 2021 года — декабрь 2022 года — МИД, Мининфоком , Минкультуры, Союз писателей, КМОДСЗС, заинтересованные министерства и ведомства 27. Налаживание деятельности центров узбекского языка в зарубежных высших образовательных учреждениях. 1. Формирование перечня зарубежных высших образовательных учреждений, имеющих возможность открыть центр узбекского языка . 2. Налаживание деятельности курсов по обучению узбекскому языку в центрах узбекского языка. Октябрь 2020 года Январь 2022 года — Минвуз, МИД, Академия наук 28. Установление постоянных связей и налаживание обмена опытом с преподавателями узбекского языка, ведущими деятельность за рубежом. 1. Составление списка преподавателей узбекского языка в зарубежных университетах и установление с ними регулярных связей. 2. Организация краткосрочных курсов повышения квалификации и оказание методической помощи преподавателям узбекского языка в зарубежных университетах с использованием дистанционных образовательных технологий . Декабрь 2020 года 2021-2022 годы — МИД, Фонд «Эл-юрт умиди», Минвуз, МНО, Республиканский центр духовности и просветительства 29. Внедрение системы обеспечения необходимой научной и учебно-методической литературой курсов узбекского языка, функционирующих в зарубежных высших образовательных учреждениях. 1. Осуществление сотрудничества с зарубежными университетами, в которых функционирую т курсы узбекского языка, обеспечение их необходимой научной и учебно-методической литературой. 2. Налаживание системы формирования перечня литературы, необходимой для преподавателей курсов узбекского языка. 2020 — 2022 годы — Минвуз, МИД, Академия наук, заинтересованные министерства и ведомства 30. Установление постоянных связей и налаживание научного сотрудничества с учеными, исследователями и переводчиками, ведущими научные исследования по узбекскому языку и литературе за рубежом. 1. Налаживание научных связей с учеными, ведущими научные исследования по узбекскому языку и литературе в зарубежных странах. 2. Ознакомление научной общественности Узбекистана с заключениями и результатами их научных исследований. 3. Организация встреч, телепередач и научных семинаров с учеными и исследователями, ведущими научные исследования по узбекскому языку и литературе в зарубежных странах. 2020 — 2022 годы — Минвуз, МИД, Академия наук, заинтересованные министерства и ведомства 31. Увеличение клубов «Друзья узбекского языка» при дипломатических представительствах нашей страны за рубежом. 1. Разработка Положения о клубах «Друзья узбекского языка». 2. Увеличение количества клубов «Друзья узбекского языка» во всех дипломатических представительствах . 3. Создание методических пособий и учебников по обучению узбекскому языку для клубов «Друзья узбекского языка». Октябрь 2020 года 2020 — 2022 годы Декабрь 2020 года — МИД, Минвуз , Академия наук, КМОДСЗС 32. Повышение интереса к узбекскому языку молодежи в зарубежных странах путем усиления сотрудничества в сфере науки и образования. 1. Организация проведения международных предметных олимпиад по узбекскому языку и литературе на различных этапах образования . 2. Подготовка предложений о награждении государственными наградами соотечественников, внесших вклад в повышение интереса зарубежной молодежи к узбекскому языку . Март 2022 года 2020 — 2022 годы — Минвуз, МИД, МНО, заинтересованные министерства и ведомства 33. Организация научных конференций, «круглых столов», встреч и бесед за рубежом о международном авторитете, привлекательности и возможностях узбекского языка и их широкое освещение в средствах массовой информации. 1. Организация бесед с зарубежными специалистами, переводчиками и почитателями узбекского языка и литературы. 2. Организация выступлений зарубежных специалистов, переводчиков и почитателей узбекского языка и литературы в средствах массовой информации Узбекистана на регулярной основе. 2020 — 2022 годы — МИД, Академия наук, Мининфоком, НТРК 34. Создание переводческих словарей узбекского языка с родственными языками и их мобильных приложений в целях развития сотрудничества с тюркоязычными государствами. 1. Формирование рабочей группы. 2. Формирование грантовых проектов по подготовке словарей и их мобильных приложений. 3. Продвижение разработок в сети Интернет. Октябрь 2020 года Январь 2021 года 2021-2022 годы 1 500 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, Мининновации, Минвуз VI . Создание широких и равных возможностей в целях развития языков всех наций и национальностей, проживающих в нашей стране, а также благоприятных условий для изучения ими государственного языка 35. Создание учебно-методических пособий и наглядных материалов для обучения представителей других национальностей государственному языку. 1. Создание рабочей группы, состоящей из опытных специалистов сферы, по составлению учебно-методических пособий и наглядных материалов. 2. Изучение зарубежного опыта. 3. Составление учебно-методических пособий и наглядных материалов на основе методики изучения государственного языка. Октябрь 2020 года Март 2021 года 2021-2022 годы 500 (за счет средств Фонда развития узбекского языка) Академия наук, МДО, МНО, Минвуз , заинтересованные министерства и ведомства 36. Организация на государственных телерадиоканалах цикла программ, посвященных обучению узбекскому и родному языку, а также другим предметам для учащихся образовательных учреждений, в которых обучение ведется на других языках. 1. Организация цикла таких передач и вещаний, как «Уважение к языку», «Общаемся на родном языке», «Ораторское мастерство», «Язык — зеркало нации», «Книга — источник знаний», «Образованная молодежь — созидатель будущего». 2. Регулярное освещение деятельности отделов, методических объединений и кафедр по преподаванию узбекского языка на всех уровнях образования. Регулярно, начиная с января 2021 года Сентябрь 2021 года — НТРК, МНО, Минвуз, МДО, КМОДСЗС 37. Повышение уровня обеспечения возможности получения гражданами образования на родном языке. 1. Создание рабочей группы. 2. Разработка плана мер по изучению состояния обеспеченности соответствующими учебными принадлежностями и необходимой литературой образовательных учреждений, в которых обучение ведется на других языках. 3. Подготовка и внесение в Кабинет Министров предложений об улучшении состояния дел в данной сфере. Октябрь 2020 года Ноябрь 2020 года Декабрь 2020 года — МНО, Минвуз, КМОДСЗС , Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, заинтересованные министерства и ведомства 38. Организация в средствах массовой информации и периодических изданиях цикла программ и рубрик, посвященных изучению государственного языка. 1. Организация цикла передач, вещаний и статей. 2. Регулярное освещение деятельности отделов, методических объединений и кафедр по преподаванию узбекского языка на всех уровнях образования. Январь 2021 года Сентябрь 2021 года — НТРК, УзА, Республиканский центр духовности и просветительства, Академия наук, Минвуз, МДО, МНО, заинтересованные министерства и ведомства 39. Налаживание широкой работы по переводу аудиовизуальных произведений, художественных фильмов и литературы с государственного языка на другие языки. 1. Составление плана перевода по каждому направлению. 2. Формирование группы переводчиков. 3. Осуществление перевода. 4. Популяризация переводов. Январь 2022 года Март 2022 года Апрель 2022 года Начиная с 2022 года За счет средств, выделенных на основе отдельных смет Минвуз, АИМК, НТРК, заинтересованные министерства и ведомства 40. Создание равных условий для обращения узбекского и каракалпакского языков в качестве государственных языков Республики Каракалпакстан. 1. Разработка плана мер в целях уделения особого внимания на значимость каракалпакского языка как официального, наряду с государственным языком в Республике Каракалпакстан. 2. Обеспечение равного обращения двух языков на территории Республики Каракалпакстан. Январь 2021 года Постоянно — Совет Министров Республики Каракалпакстан, Минюст

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 20 октября 2020 года № УП-6084

развития узбекского языка и совершенствования языковой политики в 2020 — 2030 годах

№ Направления Единица измерения 2020 г. 2023 г. * 2025 г. * 2027 г. * 2030 г. * Ответственные за исполнение Дальнейшее совершенствование системы обучения государственному языку в образовательных организациях, повышение его авторитета в качестве языка науки 1. Расширение охвата узбекоязычными группами в системе государственного дошкольного образования процент 68 70 72 75 80 Министерство дошкольного образования 2. Увеличение объема преподавания предмета «Узбекский язык» в базовых учебных планах общеобразовательных школ, составляемых на учебный год часы в неделю 84 90 94 106 110 Министерство народного образования Из них в школах с узбекским языком обучения часы в неделю 57 60 62 62 62 в школах с обучением на других языках 27 30 32 44 48 3. Создание кафедр узбекского языка в высших образовательных учреждениях количество кафедр 58 114 120 130 140 Министерство высшего и среднего специального образования 4. Увеличение количества научно-исследовательских работ по развитию узбекского языка ** количество исследований 81 96 110 133 163 Академия наук, Министерство высшего и среднего специального образования 5. Расширение диалектологических исследований количество исследований 2 10 20 22 25 6. Увеличение видов учебно-методических пособий по обучению государственному языку представителей других национальностей количество пособий 9 17 25 32 40 7. Увеличение количества научных исследований по изучению богатого духовного наследия, жизни и творчества представителей джадидизма количество исследований 7 11 15 19 23 Сохранение чистоты государственного языка и его обогащение, повышение культуры речи населения 8. Поэтапное увеличение количества краткосрочных учебных курсов в целях создания условий, необходимых для изучения норм и правил письменной речи узбекского литературного языка ** количество курсов 12 14 16 18 20 Академия наук, Министерство высшего и среднего специального образования 9. Издание томов «Национальной энциклопедии Узбекистана» на узбекском алфавите, основанном на латинской графике Количество томов — 3 7 12 — 10. Создание лингвистических, отраслевых терминологических и толковых словарей,обогащающих лексику узбекского языка количество словарей 15 37 56 68 87 Из них: лингвистических словарей название 2 14 22 27 34 отраслевых терминологических словарей название 6 11 14 17 21 толковых словарей название 1 3 4 4 7 словарей для перевода с родственных языков название 3 5 9 11 15 учебно-лексикографических словарей нового поколения название 3 4 7 9 10 11. Внедрение системы обучения дикторов и ведущих телерадиоканалов на курсах по переподготовке, способствующих повышению культуры речи на узбекском литературном языке с расширением их охвата процент 10 30 60 90 100 Национальная телерадиокомпания, Национальная ассоциация электронных средств массовой информации Обеспечение активной интеграции государственного языка с современными информационными технологиями и коммуникациями 12. Разработка единых электронных образцов отраслевых документов по делопроизводству на государственном языке и создание онлайн-программ по их использованию количество образцов документов и онлайн-программ 6 10 14 20 25 Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерство высшего и среднего специального образования, Академия наук 13. Создание приложений программных продуктов на узбекском языке количество приложений 2 6 14 18 25 14. Создание программ для редактирования текстов на узбекском языке количество программ 1 3 5 8 10 15. Создание программ электронных словарей количество программ 6 8 14 18 20 16. Создание программ по обучению узбекскому языку для иностранных граждан количество программ 2 20 39 54 60 Повышение роли и авторитета государственного языка на международном уровне, развитие международного сотрудничества в данном направлении 17. Увеличение количества центров по обучению узбекскому языку в зарубежных высших образовательных учреждениях количество центров 17 25 34 42 60 Министерство иностранных дел, Министерство высшего и среднего специального образования, Академия наук 18. Увеличение количества клубов «Друзья узбекского языка» количество клубов 15 22 30 34 40 19. Обеспечение курсов узбекского языка в зарубежных высших образовательных учреждениях необходимой научной, учебно-методической и художественной литературой количество наименований 250 300 350 400 450 20. Увеличение количества научных исследований по изучению узбекского языкав зарубежных высших образовательных учреждениях количество исследований 14 40 70 100 150

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

20 октября 2020 г.,

№ УП-6084

(Национальная база данных законодательства, 21.10.2020 г., № 06/20/6084/1398)

lex.uz