UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 27-oktabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 27 октябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 27 октября 2020 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 27 October 2020 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Наркологик касалликлар профилактикаси ва уларни даволаш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 22 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2020 йил 11 сентябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади наркологик ёрдам соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчилик

Наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

мажбурий даволаш — наркологик касалликларга чалинган шахсларга нисбатан суднинг қарори асосида мажбурий даволаш учун мўлжалланган муассасаларда кўрсатиладиган наркологик ёрдам тури;

наркологик ёрдам — наркологик касалликлар профилактикасини, наркологик касалликларга чалинган шахсларни текширишни, уларга маслаҳат беришни, ташхис қўйишни, уларни даволашни, тиббий-ижтимоий реабилитация қилишни ўз ичига олувчи ихтисослаштирилган тиббий ёрдам тури;

наркологик касаллик (сурункали алкоголизм, гиёҳвандлик, заҳарвандлик) — психоактив моддаларга патологик ружу қўйиш, улардан сурункали заҳарланишнинг психосоматик (руҳий ва жисмоний) ҳамда ижтимоий оқибатлари билан тавсифланадиган сурункали касаллик;

наркологик касалликка чалинган шахс — ўзига нарколог шифокор томонидан наркологик касаллик ташхиси қўйилган шахс;

наркологик касалликларга чалинган шахсларни тиббий-ижтимоий реабилитация қилиш — наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг ҳаёт фаолиятига доир чекловларни бартараф этишга ёки компенсация қилишга, йўқотилган ижтимоий алоқаларини ҳамда ижтимоий мақомини тиклашга, меҳнат ва маиший шароитларга мослашувини таъминлашга қаратилган тиббий, психологик, тарбиявий, таълимга оид, ижтимоий, ҳуқуқий чора-тадбирлар тизими;

наркология муассасалари — аҳолига наркологик ёрдам кўрсатувчи наркология марказлари, шифохоналари, диспансерлари, психоневрология диспансерлари тузилмасидаги бўлинмалар, туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаларининг наркология кабинетлари;

наркологик экспертиза — тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш масалаларини, маъмурий, жиноят ва фуқаролик ишлари бўйича иш юритиш жараёнида юзага келадиган бошқа масалаларни ҳал этиш учун наркологик касалликка ташхис қўйишга қаратилган шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш;

психоактив моддалар — марказий асаб тизимига ўзига хос таъсир кўрсатадиган, мунтазам равишда истеъмол қилганда руҳан ва жисмонан қарамликни юзага келтириши мумкин бўлган, келиб чиқиши синтетик ёки табиий кимёвий моддалар;

психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш — шахсларда мастлик ҳолатини аниқлашга қаратилган тиббий кўрик усуллари ва тиббий текширувлар мажмуи.

4-модда. Наркологик ёрдам кўрсатишнинг асосий принциплари

Наркологик ёрдам кўрсатишнинг асосий принциплари қонунийлик, махфийлик, фуқароларнинг ижтимоий ҳимояланганлиги, раҳм-шафқат ва инсонпарварликдан иборатдир.

2-боб. Наркологик ёрдам соҳасини тартибга солиш

5-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг наркологик ёрдам соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

наркологик ёрдам соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларининг ишлаб чиқилиши, тасдиқланиши ҳамда амалга оширилишини таъминлайди;

давлат бошқаруви органларининг ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг наркологик ёрдам соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

6-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг наркологик ёрдам соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларини ҳамда бошқа дастурларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

наркологик ёрдам соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

мамлакатдаги наркологик вазиятни ўрганади, наркологик касалликлар тарқалганлиги таҳлилини амалга оширади;

наркологик ёрдам кўрсатиш соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ҳамда уларнинг малакасини оширишни таъминлайди;

наркологик касалликларга чалинган шахсларни эрта аниқлаш, уларга маслаҳат бериш, уларни тиббий текширувдан ўтказиш, даволаш, профилактика ва диспансер кузатувига олиш ҳамда тиббий-ижтимоий реабилитация қилиш бўйича фаолиятни амалга оширади;

наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг ижтимоий мослашувига ва қайта ижтимоийлашувига доир тадбирларни амалга оширишда иштирок этади;

шошилинч тиббий ёрдам кўрсатилишини ва наркологик касалликларнинг соматик асоратларини тегишли ихтисослашувдаги даволаш-профилактика муассасаларида даволашни таъминлайди;

аҳолига наркологик ёрдам кўрсатиш самарадорлиги мониторингини амалга оширади;

наркологик касалликлар профилактикасини бевосита амалга оширувчи ва унда иштирок этувчи бошқа органлар ҳамда муассасалар билан ҳамкорлик қилади.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг наркологик ёрдам соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги:

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

наркологик ёрдам соҳасидаги тармоқ дастурларини ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

фуқароларнинг, аввало ёшларнинг психоактив моддаларни нотиббий равишда истеъмол қилишига имкон бераётган шарт-шароитларни аниқлайди ва бартараф этади;

психоактив моддаларни истеъмол қилувчи шахсларни аниқлайди ва уларни тиббий текширувдан ўтишга олиб боради;

соғлиқни сақлаш органлари ва муассасаларининг хулосалари асосида наркологик касалликларга чалинган шахсларни профилактик ҳисобга олишни амалга оширади;

наркологик касалликларга чалинган шахсларни мажбурий даволашга юбориш учун ҳужжатларнинг расмийлаштирилишини таъминлайди, шунингдек ушбу шахсларни суднинг қонуний кучга кирган қарори асосида наркология муассасаларига олиб боришга кўмаклашади;

Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасига мувофиқ ўзига нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилган шахсларни жазони ижро этиш тизимининг ихтисослаштирилган муассасаларида мажбурий даволашни амалга оширади;

наркологик касалликларга чалинган, наркология муассасаларида даволаниб чиққан, шу жумладан мажбурий тарзда даволаниб чиққан шахслар устидан кузатувни ташкил этади ҳамда уларни ишга жойлаштиришга ва уларнинг маиший мослашувига кўмаклашади;

наркологик касалликлар профилактикасини бевосита амалга оширувчи ва унда иштирок этувчи ҳамда наркологик ёрдам кўрсатувчи бошқа органлар ва муассасалар билан ҳамкорлик қилади.

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

8-модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг наркологик ёрдам соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

наркологик ёрдам соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

тегишли ҳудудда наркологик касалликлар профилактикасини бевосита амалга оширувчи ҳамда унда иштирок этувчи органлар ва муассасаларнинг фаолиятини мувофиқлаштиришни ҳамда ҳамкорлигини таъминлайди;

наркологик ёрдам кўрсатувчи тиббиёт муассасалари тармоғини ривожлантириш учун зарур шарт-шароитларни ва инфратузилмани яратади;

наркология муассасалари қошида ишлаб чиқариш, қишлоқ хўжалиги ва ҳунармандчилик фаолиятига ихтисослаштирилган корхоналарни ташкил этишга, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил этишга кўмаклашади, уларнинг инфратузилмасини ривожлантириш учун инвестицияларни жалб этишга кўмаклашади;

наркологик касалликларга чалинган, наркология муассасаларида даволаниб чиққан, шу жумладан мажбурий тарзда даволаниб чиққан шахсларни ишга жойлаштиришга ва уларнинг маиший мослашувига доир тадбирларни амалга оширади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

9-модда. Таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органларининг ва таълим муассасаларининг наркологик касалликлар профилактикасида иштирок этиши

Таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органлари ва таълим муассасалари:

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

таълим муассасаларининг ўқувчилари ўртасида наркологик касалликлар профилактикасига доир тармоқ дастурларини ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

таълим муассасаларининг ўқувчилари ўртасида психоактив моддаларни истеъмол қилувчи шахсларни аниқлаш чора-тадбирларини кўради;

таълим муассасаларида психоактив моддаларнинг тарқалишига имкон бераётган шарт-шароитларни аниқлайди ва бартараф этади;

таълим муассасаларининг ўқувчиларида соғлом турмуш тарзига мойиллик шакллантирилишини таъминлайди;

болаларда психоактив моддаларни истеъмол қилишга ўрганиб қолишга сабаб бўлувчи ижтимоий омиллар таъсирига бардошлиликни шакллантириш бўйича оилалар билан иш олиб боради;

наркологик касалликлар профилактикасини бевосита амалга оширувчи ва унда иштирок этувчи ҳамда наркологик ёрдам кўрсатувчи бошқа органлар ва муассасалар билан ҳамкорлик қилади.

Таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органлари ва таълим муассасалари қонунчиликка мувофиқ наркологик касалликлар профилактикаси бўйича бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

10-модда. Меҳнат органларининг наркологик касалликлар профилактикасида иштирок этиши

Меҳнат органлари:

наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг бандлигини таъминлашга доир ишларда наркология муассасалари билан ҳамкорлик қилади;

мажбурий даволанаётган шахсларни касбга тайёрлаш ва қайта тайёрлаш бўйича тадбирларни маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда наркология муассасалари билан ҳамкорликда амалга оширади;

наркологик касалликларга чалинган, наркология муассасаларида даволаниб чиққан, шу жумладан мажбурий тарзда даволаниб чиққан шахсларни ишга жойлаштиришга кўмаклашади.

Меҳнат органлари қонунчиликка мувофиқ наркологик касалликлар профилактикаси бўйича бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

11-модда. Фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг наркологик касалликлар профилактикасида иштирок этиши

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари:

наркологик ёрдам соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий ҳамда бошқа дастурларни амалга оширишда иштирок этади;

наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчиликнинг ижроси устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади;

наркологик касалликларга чалинган, шу жумладан ғайриижтимоий хулқ-атворга мойил бўлган шахсларни профилактик ҳисобга олишни амалга оширишда ички ишлар органларининг профилактика инспекторларига кўмаклашади.

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қонунчиликка мувофиқ наркологик касалликлар профилактикаси бўйича бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

3-боб. Аҳолига наркологик ёрдам кўрсатиш

12-модда. Давлат томонидан кафолатланган наркологик ёрдам

Давлат:

психоактив моддалардан ўткир заҳарланиш, психоактив моддаларни истеъмол қилиш билан боғлиқ алкоголли психозлар ва заҳарланиш натижасидаги психозлар чоғида шошилинч тиббий ёрдам кўрсатилишини;

текширувдан ўтказилишни, маслаҳат берилишини, ташхис қўйилишини, шунингдек наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг амбулатория ва стационар шароитларда даволанишини ҳамда тиббий-ижтимоий реабилитация қилинишини кафолатлайди.

13-модда. Аҳолига наркологик ёрдам кўрсатувчи соғлиқни сақлаш муассасалари

Давлат соғлиқни сақлаш тизимининг наркология муассасалари ёки «Наркология» ихтисослиги бўйича тиббий фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган хусусий тиббиёт муассасалари аҳолига наркологик ёрдам кўрсатади.

Наркология диспансерлари Қорақалпоғистон Республикасида, вилоятларда, Тошкент шаҳрида, шунингдек мамлакатнинг йирик шаҳарларида республика, вилоят, шаҳар ёки туманлараро даражада мустақил даволаш-профилактика муассасалари сифатида ташкил этилади.

Амбулатория шароитларидаги наркологик ёрдам туман (шаҳар) кўп тармоқли марказий поликлиникалари тузилмасида ташкил этилган наркология кабинетлари томонидан кўрсатилади.

Стационар шароитлардаги наркологик ёрдам Республика ихтисослаштирилган наркология илмий-амалий тиббиёт маркази, наркология диспансерлари, психоневрология муассасаларининг наркология бўлимлари, мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология шифохоналари, наркология диспансерларининг мажбурий даволаш учун мўлжалланган бўлимлари томонидан кўрсатилади.

Психоактив моддалардан ўткир заҳарланиш чоғида шошилинч тиббий ёрдам ҳудудий шошилинч тиббий ёрдам марказлари томонидан кўрсатилади.

14-модда. Наркологик касалликлар профилактикаси

Наркологик касалликлар профилактикаси психоактив моддаларнинг тарқалишига ва нотиббий равишда истеъмол қилинишига, шу жумладан алкоголни суиистеъмол қилишга имкон берувчи сабаблар ҳамда шарт-шароитларни аниқлаш ва бартараф этишга, уларнинг шахсий, ижтимоий ва тиббий салбий оқибатларининг олдини олишга қаратилган ижтимоий, маърифий ҳамда тиббий-психологик тадбирлар мажмуидан иборатдир.

Наркологик касалликлар профилактикаси бирламчи, иккиламчи ва учламчи профилактикани ўз ичига олади.

Наркологик касалликларнинг бирламчи профилактикаси психоактив моддаларни истеъмол қилишга ўрганиб қолишга сабаб бўладиган омилларни бартараф этиш ёки шахснинг ушбу омиллар таъсирига бардошлилигини ошириш орқали мазкур моддаларни биринчи марта нотиббий равишда истеъмол қилишга уринишнинг олдини олишга қаратилган тиббий, педагогик, психологик ва ижтимоий чора-тадбирлар тизимидир.

Наркологик касалликларнинг иккиламчи профилактикаси психоактив моддаларни истеъмол қилишни бу моддаларга нисбатан қарамлик шакллангунига қадар тугатишга қаратилган тиббий, педагогик, психологик, психотерапевтик ва ижтимоий чора-тадбирлар тизимидир.

Наркологик касалликларнинг учламчи профилактикаси наркологик касаллик авж олишининг ҳамда унинг ижтимоий ва тиббий салбий оқибатлари юзага келишининг олдини олишга қаратилган тиббий, психологик, психотерапевтик ва ижтимоий чора-тадбирлар тизимидир.

4-боб. Наркологик касалликка чалинган шахсларга наркологик ёрдам кўрсатиш

15-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг ҳуқуқлари

Наркологик касалликка чалинган шахслар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўз ҳуқуқлари, ўзидаги мавжуд наркологик касалликларнинг хусусияти, қўлланиладиган даволаш ва реабилитация қилиш усуллари тўғрисида ахборот олиш;

даволашни амалга ошириш шароитларини (амбулатория ёки стационар), даволовчи таъсир ўтказиш ҳажми ва усулларини танлашда, даволаш ва реабилитация қилишнинг якка тартибдаги режасини тузишда иштирок этиш, бундан ушбу Қонуннинг 5-бобида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

наркология муассасаси билан тиббий ёрдам ва реабилитация ёрдамини кўрсатиш тўғрисида ёзма шартнома тузиш, бундан ушбу Қонуннинг 5-бобида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

тиббий воситалар ва усулларни синаш, илмий тадқиқотлар ёки ўқув жараёнида ўзидан объект сифатида фойдаланилишига, шунингдек фото-, видео- ёхуд кинотасвирга олинишга олдиндан ёзма розилик бериш ёки уни рад этиш, шу жумладан исталган босқичда рад этиш;

таклиф қилинаётган даволанишни рад этиш ёки уни исталган босқичда тўхтатиш, бундан ушбу Қонуннинг 25-моддасида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

наркология муассасасининг раҳбарига ёки бошқа мансабдор шахсига, юқори турувчи соғлиқни сақлаш органига ёки судга мурожаат қилиш, ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун адвокатни ёхуд қонуний вакилини жалб этиш.

16-модда. Соғлиқни сақлаш тизими муассасаларида профилактика кузатуви (профилактик ҳисобга олиш) ва диспансер кузатуви (диспансер ҳисобига олиш)

Профилактика кузатуви (профилактик ҳисобга олиш) алкоголни мунтазам равишда истеъмол қилувчи, гиёҳвандлик воситаларини ёки бошқа психоактив моддаларни ҳар замонда истеъмол қилувчи шахсларда руҳан ва жисмонан қарамликнинг клиник белгиларисиз наркологик касаллик ривожланишининг олдини олиш мақсадида наркология муассасалари томонидан амалга оширилади. Профилактика кузатуви (профилактик ҳисоб) остидаги шахсларга нисбатан психоактив моддаларга руҳан ва жисмонан қарамликнинг шаклланиши хавфига доир омилларни бартараф этишга қаратилган тиббий, педагогик, психологик, психотерапевтик ва ижтимоий чора-тадбирлар мажмуи амалга оширилади.

Наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг диспансер кузатуви (диспансер ҳисобига олиш) наркология муассасалари томонидан уларга психоактив моддаларни нотиббий равишда истеъмол қилишдан тийилишни ва наркологик касалликнинг тиббий-ижтимоий оқибатларининг олдини олишини таъминлайдиган малакали наркологик ёрдам кўрсатиш мақсадида амалга оширилади.

Наркология муассасасига даволанишдан ўтиш учун ихтиёрий равишда мурожаат этган наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг илтимосига кўра, уларнинг диспансер кузатуви (диспансер ҳисобига олиш) белгиланмаслиги мумкин.

Мажбурий диспансер кузатувига (диспансер ҳисобига) қуйидаги шахслар олиниши лозим:

шахсиятида наркологик касаллик билан боғлиқ бўлган аниқ кўриниб турган ўзгаришлар бўлган шахслар;

алкоголли ёки заҳарланиш натижасидаги психозларни бошдан кечирган шахслар;

наркологик касалликларга чалинган, наркологик ёрдам сўраб мурожаат қилгунига қадар, даволаниш даврида ёки даволаниш тугалланганидан кейин ғайриижтимоий хулқ-атвор белгиларини намоён этувчи шахслар;

бир йил мобайнида икки ва ундан ортиқ марта психоактив моддалар таъсиридан мастлик ва (ёки) ўткир заҳарланиш ҳолатида тиббиёт муассасаларига олиб келинган шахслар;

жазони ижро этиш муассасаларидан озод қилинган, наркологик касалликлари туфайли ўзига нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилган шахслар;

наркология муассасасида даволаниб чиққанидан кейин бир йил мобайнида наркологик касаллиги икки мартадан ортиқ қайталанган шахслар.

Наркологик касаллик ташхисини қўйиш нарколог шифокорларнинг мутлақ ҳуқуқидир. Профилактика ёки диспансер ҳисобига қўйиш ҳақидаги қарор наркология муассасасининг тиббий комиссияси томонидан қабул қилинади.

Профилактика кузатуви (профилактик ҳисобга олиш) ва диспансер кузатуви (диспансер ҳисобига олиш) тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

17-модда. Наркологик касалликка чалинган шахснинг даволанишга розилиги

Наркологик касалликка чалинган шахсни даволаш унинг ёзма розилиги ёки қонуний вакилининг ёзма розилиги олинганидан кейин амалга оширилади, бундан ушбу Қонуннинг 25-моддасида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Шифокор даволанишга ёзма розилик олиш учун наркологик касалликка чалинган шахсга ёки унинг қонуний вакилига касалликнинг хусусияти, даволашнинг мақсади ва усуллари, даволашнинг давомийлиги тўғрисида, шунингдек юзага келиш эҳтимоли бўлган асоратлар хавфи, ножўя таъсирлар ва кутилаётган натижалар ҳақида ахборот бериши шарт. Даволаниш учун ёзма розилик тиббий ҳужжатларга қўшиб қўйилади.

Ўн тўрт ёшдан катта вояга етмаган шахслар тиббий аралашувга ихтиёрий ёзма розилик бериш ёки уни рад этиш ҳуқуқига эга.

Наркологик касалликка чалинган ва ушбу модданинг учинчи қисмида белгиланган ёшга тўлмаган шахсларга ҳамда суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган фуқароларга нисбатан даволаниш учун ёзма розиликни уларнинг қонуний вакиллари ушбу шахслар соғлиғининг ҳолати ҳақидаги маълумотлардан хабардор қилингач беради. Қонуний вакиллар йўқлигида даволаш тўғрисидаги қарорни шифокорлар консилиуми қабул қилади, консилиум йўқлигида эса, қарорни даволовчи шифокор қабул қилади.

18-модда. Наркологик ёрдамни рад этиш

Наркологик касалликларга чалинган шахслар наркологик ёрдамни рад этиши мумкин.

Наркологик ёрдамни рад этиш наркологик касалликка чалинган шахснинг ёки унинг қонуний вакилининг аризаси билан расмийлаштирилиб, даволовчи шифокор ва бўлим мудирининг имзолари билан тасдиқланади.

Наркологик ёрдамни рад этган шахсларга ёки уларнинг қонуний вакилларига наркологик ёрдамни рад этишнинг эҳтимол тутилган оқибатлари тўғрисида тушунтирилиши керак.

Наркологик касалликка чалинган шахсни наркологик ёрдам олишни рад этишга мажбурлашга йўл қўйилмайди.

19-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсга ўз розилигисиз ёки қонуний вакилининг розилигисиз наркологик ёрдам кўрсатиш

Наркологик касалликка чалинган шахсга ўзининг ёзма розилигисиз ёки қонуний вакилининг ёзма розилигисиз наркологик ёрдам кўрсатишга қуйидаги ҳолларда йўл қўйилади:

наркологик касалликка чалинган шахсда психоактив моддаларни истеъмол қилиши оқибатида унинг ўзи ва атрофидаги шахслар учун бевосита хавф солувчи алкоголли ёки заҳарланиш натижасидаги психозлар юзага келганда;

ҳаётий кўрсатмаларга кўра кечиктириб бўлмайдиган тиббий аралашув зарур бўлганда;

ушбу Қонуннинг 25-моддасида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган асосларга кўра мажбурий даволаш қўлланилганда.

Психоактив моддаларни истеъмол қилиш оқибатида юзага келган алкоголли ёки заҳарланиш натижасидаги психоз ҳолатидаги шахсга унинг ёзма розилигисиз наркологик ёрдам кўрсатиш зарурлиги ҳақидаги қарор уни кўрикдан ўтказувчи нарколог шифокор ёки психиатр шифокор томонидан қабул қилинади. Алкоголли ёки заҳарланиш натижасидаги психоз тўхтатилганидан (бартараф этилганидан) кейин наркологик касалликни даволашни давом эттириш наркологик касалликка чалинган шахснинг ёки унинг қонуний вакилининг ихтиёрий ёзма розилиги асосида амалга оширилади.

20-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсга тўлиқ ҳажмда наркологик ёрдам кўрсатишни рад этиш ёки ёрдам кўрсатиш муддатини кечиктириш

Наркологик касалликка чалинган шахсда тиббий қарши кўрсатмалар мавжуд бўлган тақдирда, унга тўлиқ ҳажмда наркологик ёрдам кўрсатиш рад этилиши ёки уни кўрсатиш муддати кечиктирилиши мумкин.

Наркологик касалликка чалинган шахсда рад этиш ёки муддатини кечиктириш учун асос бўлган тиббий қарши кўрсатмалар бартараф этилганда наркологик ёрдам тўлиқ ҳажмда кўрсатилиши мумкин.

21-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахсларни даволаш

Наркологик касалликларга чалинган шахсларни амбулатория ёки стационар шароитларда даволашни ўтказишга доир тиббий кўрсатмалар ва қарши кўрсатмалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

Наркологик касалликларга чалинган шахсларни мажбурий даволаш мазкур Қонуннинг 5-бобида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

Наркологик ёрдамга муҳтож бўлмаган шахсларнинг наркология муассасасига асоссиз равишда ётқизилишига йўл қўйилмайди.

Наркологик касалликларга чалинган шахсларни даволаш учун Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан рухсат этилган тиббий воситалар ва усуллардан фойдаланилади.

Тиббий воситалар ва усуллардан фақат даволаш мақсадида фойдаланилиши керак ҳамда улар наркологик касалликларга чалинган шахсларни жазолаш воситаси сифатида хизмат қилиши мумкин эмас.

Даволаш наркологик касалликка чалинган шахснинг ўзига хос шахсий хусусиятлари ва эҳтиёжлари ҳисобга олинадиган якка тартибдаги режага асосланади, бу режа ушбу шахснинг ўзи ёки унинг қонуний вакили билан муҳокама қилинади.

Қўлланиладиган ташхис қўйиш ва даволаш усуллари, шу жумладан психотерапевтик технологиялар ҳақидаги маълумотлар касаллик тарихига ёки амбулатория картасига киритилади.

Наркологик касалликларга чалинган шахслар бошқа даволаш-профилактика муассасаларида бўлган тақдирда, улар маслаҳат тарзидаги наркологик ёрдам билан таъминланади.

Наркология муассасасида стационар даволанишда бўлган шахсларга, зарурат бўлганда, бошқа мутахассисларнинг маслаҳат бериши таъминланади.

Наркология муассасасида стационар даволанишда бўлган шахсларда бошқа ихтисосликдаги даволаш-профилактика муассасаларида кўрсатиладиган шошилинч тиббий ёрдамни талаб этадиган ҳолатлар аниқланган тақдирда, улар тез тиббий ёрдам хизмати орқали зудлик билан тегишли даволаш-профилактика муассасаларига ўтказилади.

22-модда. Наркология муассасасида даволанишда бўлган шахснинг мажбуриятлари

Наркология муассасасида даволанишда бўлган шахс наркология муассасасининг ички тартиб-қоидаларига риоя этиши шарт.

Наркология муассасасида даволанишда бўлган шахс томонидан наркология муассасасининг ички тартиб-қоидаларини бузганлик уни даволаш муассасасидан чиқариб юбориш тўғрисида қарор қабул қилиш учун асос бўлиши мумкин, бундан ушбу Қонуннинг 5-бобида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

23-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахсларни тиббий-ижтимоий реабилитация қилиш

Наркологик касалликларга чалинган шахсларни тиббий-ижтимоий реабилитация қилиш фақат наркологик касалликка чалинган шахснинг ихтиёрий ёзма розилиги асосида, наркология муассасаси билан тиббий ёрдам ва реабилитация ёрдами кўрсатиш тўғрисида ёзма шартнома тузилганидан кейин амалга оширилади, бундан ушбу Қонуннинг 5-бобида ва Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Наркологик касалликларга чалинган ва тиббий-ижтимоий реабилитациядан ўтиш хоҳишини билдирган шахсларга Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги тизимидаги наркология муассасалари томонидан реабилитация қилиш рад этилишига йўл қўйилмайди.

24-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахслар тўғрисидаги маълумотларни тақдим этиш

Наркологик касалликларга чалинган шахслар тўғрисидаги, шу жумладан уларни текширувдан ўтказиш натижалари ҳақидаги маълумотларни тақдим этиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:

ички ишлар органларида профилактика кузатуви зарур бўлганда;

прокуратура, тергов, суриштирув органларининг, шунингдек суднинг тергов ёки суд муҳокамаси ўтказилиши муносабати билан сўровига кўра;

терговга қадар текширувни амалга оширувчи органларнинг сўровига кўра;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг ва «Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг сўровига кўра;

мажбурий даволаш зарур бўлганда;

мажбурий даволаш тугалланганда;

даволанишдан ўтиш учун такроран чақиртирилганидан кейин шахс наркология муассасасига боришни рад этганда;

чақирувга қадар бўлган ёшдаги ва чақирув ёшидаги шахслар ҳарбий-тиббий комиссиядан ўтаётганида;

никоҳланувчи шахслар тиббий кўрикдан ўтаётганида.

5-боб. Наркологик касалликларга чалинган шахсларни мажбурий даволаш

25-модда. Мажбурий даволашни қўллаш учун асослар

Мажбурий даволаш атрофдагиларнинг хавфсизлиги ва соғлиғига таҳдид солаётган ёхуд жамоат тартибини, бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини бузаётган, психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатида маъмурий ҳуқуқбузарликлар содир этганлик учун бир йил ичида маъмурий жавобгарликка тортилган ҳамда ушбу Қонунга мувофиқ мажбурий даволашга юборилиши мумкинлиги тўғрисида огоҳлантирилган наркологик касалликка чалинган шахсга нисбатан суднинг қарорига асосан қўлланилади. Бунда мажбурий даволаш диспансер кузатуви остида (диспансер ҳисобида) бўлган ва ихтиёрий даволанишни рад этаётган наркологик касалликка чалинган шахсга нисбатан қўлланилади.

26-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсни унинг мажбурий даволашга юборилиши мумкинлиги тўғрисида огоҳлантириш тартиби

Ҳудудий ички ишлар органининг бошлиғи наркологик касалликка чалинган, психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатида маъмурий ҳуқуқбузарликлар содир этганлик учун бир йил мобайнида маъмурий жавобгарликка тортилган шахсга нисбатан унинг мажбурий даволашга юборилиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантириш чиқаради.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсга унинг мажбурий даволашга юборилиши мумкинлиги тўғрисидаги огоҳлантириш ички ишлар органлари ходими томонидан эълон қилиниб, унга огоҳлантиришнинг кўчирма нусхаси топширилади ва бу ҳақда баённома тузилади.

Мажбурий даволашга юборилиши мумкинлиги ҳақидаги огоҳлантиришнинг шакли Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан тасдиқланади.

27-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга муҳтож деб топиш тартиби

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга муҳтож деб топиш Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар наркология диспансерлари таркибида тузиладиган наркологик экспертизаларни ўтказиш учун ихтисослаштирилган тиббий комиссиялар ёки олис ҳудудларда Қорақалпоғистон Республикаси соғлиқни сақлаш вазирининг, вилоятлар соғлиқни сақлаш бошқармалари ва Тошкент шаҳар соғлиқни сақлаш бош бошқармаси бошлиқларининг буйруғи асосида тузиладиган наркологик экспертизаларни ўтказиш учун ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссиялар (бундан буён матнда ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссиялар деб юритилади) томонидан амалга оширилади. Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволаш заруриятини аниқлаш билан боғлиқ барча клиник текширувлар наркология диспансерида, зарур ҳолларда эса тегишли мутахассислар мавжуд бўлган бошқа тиббиёт муассасаларида ўтказилади.

Наркологик экспертизаларни ўтказиш учун ихтисослаштирилган тиббий комиссиялар ёки ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссиялар наркологик касалликка чалинган шахсга нисбатан тиббий хулоса чиқаради.

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволаш зарурлиги тўғрисидаги тиббий хулоса клиник текширув жараёнида олинган маълумотларга, шунингдек қуйидагилар томонидан тақдим этилган иш материалларидаги маълумотларга асосланади:

терговга қадар текширувни амалга оширувчи органлар томонидан — шахсни наркологик касалликка чалинган деб топиш ҳақидаги масалани ҳал этиш учун;

суриштирув ва тергов, прокуратура ва суд органлари томонидан — Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддасига мувофиқ тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун.

Наркологик экспертизаларни ўтказиш учун ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссия тузиладиган олис ҳудудлар рўйхати Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

28-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги материалларни тайёрлаш

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги материаллар ички ишлар органлари томонидан наркология муассасаларининг, наркологик касалликка чалинган шахс оила аъзоларининг ёки қариндошларининг илтимосномаларига асосан, шунингдек наркологик касалликка чалинган шахснинг оила аъзолари хабардор қилинган ҳолда, ички ишлар органларининг ташаббусига кўра тайёрланади ва расмийлаштирилади.

Ички ишлар органлари наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги материалларни тайёрлаш мақсадида мазкур шахсни наркологик экспертизадан ўтказиш учун унинг яшаш жойидаги наркология диспансерига ёки ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссияга олиб боради.

Ички ишлар органлари наркологик экспертизаларни ўтказиш учун ихтисослаштирилган тиббий комиссиянинг ёки ихтисослаштирилган туманлараро тиббий комиссиянинг наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволаш зарурлиги тўғрисидаги тиббий хулосасини олгач, тўпланган материалларни мазкур шахснинг яшаш жойидаги ёки наркология диспансери жойлашган ердаги судга тақдим этади. Мазкур материаллар судга электрон ҳужжат тарзида ҳам юборилиши мумкин.

29-модда. Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тартиби

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги қарор унинг яшаш жойидаги ёки наркология муассасаси жойлашган ердаги суд томонидан ушбу шахс ҳозирлигида қабул қилинади.

Наркологик касалликка чалинган шахснинг суд мажлисига келиши ички ишлар органлари ходими кузатувида амалга оширилади. Наркологик касалликка чалинган шахс рад этган тақдирда, қонунчиликка мувофиқ суднинг қарорига асосан мажбуран олиб келиш амалга оширилади.

Суднинг наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги қарори ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан кучга киради ва ички ишлар органлари томонидан дарҳол ижро этилади.

Суднинг наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги қарори устидан ушбу қарор ўзига нисбатан чиқарилган шахс ёки унинг адвокати, қонуний вакили томонидан 72 соат ичида апелляция тартибида шикоят қилиниши ёхуд прокурор томонидан протест келтирилиши мумкин.

Мажбурий даволашнинг давомийлиги наркологик касалликка чалинган шахс даволаш учун жойлаштирилган кундан эътиборан беш кунлик муддатда наркология муассасасининг тиббий комиссияси томонидан Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги тасдиқлайдиган клиник-ташхис қўйиш стандартлари ва даволаш баённомаларидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволаш шахс даволанаётган наркология муассасаси тиббий комиссиясининг қарори асосида тугатилади.

Наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволаш давомийлиги ўн саккиз ойдан кўп бўлиши мумкин эмас.

Суднинг наркологик касалликка чалинган шахсни мажбурий даволашга юбориш тўғрисидаги қонуний кучга кирган қарори ушбу шахс билан тузилган меҳнат шартномасини бекор қилиш учун асос бўлади.

30-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахсларни мажбурий даволаш учун мўлжалланган муассасалар

Наркологик касалликларга чалинган шахсларни мажбурий даволаш Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги тизимидаги тузилмасида мажбурий даволаш учун бўлим ташкил этилган наркология муассасаларида ёки мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология шифохоналарида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги жазони ижро этиш тизимининг ихтисослаштирилган муассасаларида амалга оширилади.

31-модда. Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаларида даволаш жараёнини ташкил этиш

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаларида даволаш жараёнини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

Мажбурий даволашни ўтказишга доир тиббий қарши кўрсатмалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

32-модда. Мажбурий даволанаётган шахсларга нисбатан меҳнат терапиясини қўллаш тартиби

Наркологик касалликларга чалинган шахслар мажбурий даволанишда бўлиши даврида даволаш мақсадида ва уларнинг жисмоний ҳолати ҳисобга олинган ҳолда, шунингдек тиббий кўрсатмаларга мувофиқ уларга нисбатан меҳнат терапияси қўлланилади.

Меҳнат терапиясини ўтказиш наркология муассасалари қошида ташкил этиладиган, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил этиладиган, ишлаб чиқариш, қишлоқ хўжалиги ва ҳунармандчилик фаолиятига ихтисослаштирилган корхоналарда ёки саноат, қурилиш, қишлоқ хўжалиги корхоналарида меҳнат терапиясини ташкил этиш тўғрисидаги шартнома бўйича амалга оширилиши мумкин.

Мажбурий даволанаётган ва меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятига жалб қилинган шахсларнинг иш вақти давомийлиги меҳнат тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган иш вақти давомийлиги нормаларига мувофиқ бўлиши керак.

Меҳнат жараёнини ташкил этиш корхона маъмурияти томонидан наркология муассасасининг тиббиёт ходимлари назорати остида амалга оширилади.

Мажбурий даволанаётган ва меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятига жалб қилинган шахсларда меҳнат дафтарчаси мавжуд бўлган тақдирда, меҳнат дафтарчасига мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида бўлиш давридаги меҳнат фаолияти тўғрисида белги қўйилади, меҳнат дафтарчаси мавжуд бўлмаганда эса маълумотнома берилади.

Мажбурий даволанаётган ва меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятига жалб қилинган шахсларга корхоналар томонидан амалдаги нормалар, нархлар, меҳнатга ҳақ тўлаш шартларидан келиб чиққан ҳолда ҳамда қонунчиликда белгиланган тартибда иш ҳақи ҳисобланади.

Корхоналар ишланган вақт учун ҳисобланган иш ҳақининг ўттиз фоизини мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг бюджетдан ташқари маблағлар махсус ҳисобварағига ўтказади, иш ҳақининг қолган қисми эса солиқлар, алиментлар ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа ушланмалар чегириб ташланган ҳолда меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятига жалб этилган шахснинг ўз шахсий ҳисобварағига ўтказилади. Наркология муассасасига мазкур шахсларнинг фамилиялари рўйхати ҳам бу шахсларга ўтказилган иш ҳақи суммалари кўрсатилган ҳолда тақдим этилади.

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг бюджетдан ташқари маблағлар махсус ҳисобварағида ҳосил бўладиган маблағлар ушбу муассасада даволанаётган шахсларнинг қўшимча овқатланишига, шунингдек бу муассасаларнинг бинолари ва иншоотларини капитал таъмирлашга, уларнинг ҳудудларини ободонлаштиришга, тиббий асбоб-ускуна, хўжалик ва маданий ашёларни олишга, даврий матбуот нашрларига обуна бўлишга, кутубхоналар учун адабиётлар харид қилишга, маданий тадбирларни ўтказишга сарфланиши мумкин.

33-модда. Наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг мажбурий даволаш учун мўлжалланган муассасалардаги хулқ-атвори қоидалари ва уларни сақлаш шарт-шароитлари

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаларида ушбу муассасалардаги наркологик касалликларга чалинган шахслар томонидан тиббий кўрсатмалар бажарилишини таъминловчи тартиб, уларнинг ўзбошимчалик билан кетиб қолиш имкониятини истисно этувчи доимий назорат ўрнатилади.

Мажбурий даволанаётган шахсларнинг наркология муассасасидан ташқарига чиқишига фақат даволаш-ташхис қўйиш тадбирларини ўтказиш ёки меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун наркология муассасасининг тиббиёт ходимлари ва қўриқлаш ходимлари кузатувида рухсат берилади.

Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволанаётган шахсларга зарур моддий-маиший шароитлар таъминланади. Палаталар ҳар бир ётоқ-жой учун камида олти квадрат метр майдон ҳисобга олинган, кўпи билан тўртта ётоқ-жойга мўлжалланилган ҳолда ташкил этилиши керак.

Мажбурий даволанаётган шахслар ётаржой буюмлари ва мавсумий кийим-бош билан таъминланади.

Мажбурий даволанаётган шахслар учун овқатланиш ва моддий-маиший таъминот нормалари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

Мажбурий даволанаётган шахсларга пул маблағларини, моддий қимматликларни ва сақланиши тақиқланган, рўйхати Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланадиган ашёларни ёнида сақлашга рухсат берилмайди. Олиб қўйилган пул маблағлари, моддий қимматликлар ва сақланиши тақиқланган ашёлар қариндошларига қайтарилади, қариндошлари йўқ бўлган тақдирда эса, мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг сақлаш хонасига топширилиб, бу ерда уларнинг бут сақланиши таъминланади.

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида наркологик касалликларга чалинган шахсларни сақлаш шароитлари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланадиган ички тартиб-қоидалар билан белгиланади.

Мажбурий даволанаётган шахсларга газеталар, журналлар ва телевидениедан фойдаланиш таъминланади. Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаларида кутубхоналар ташкил этилади.

Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволанаётган ички тартиб-қоидаларни бузувчи ёки даволанишдан бош тортувчи ёхуд атрофидагиларнинг ёки бевосита ўзининг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид соладиган ҳаракатларни содир этувчи шахслар махсус палатага жойлаштирилади, шахс махсус палатага жойлаштирилган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида бу ҳақда прокурор хабардор қилиниши шарт.

Ушбу модданинг тўққизинчи қисмида назарда тутилган чора алоҳида ҳолларда қўлланилади ва мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаси раҳбарининг ёзма фармойишига кўра ўн суткагача бўлган муддатга амалга оширилади. Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг раҳбари иш жойида бўлмаган тақдирда, махсус палатага жойлаштириш ҳақидаги қарор мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг лавозими бўйича юқори турувчи ходими томонидан қабул қилиниб, кейинчалик мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг раҳбарига ахборот берилади, раҳбар махсус палатада сақлаб туриш муддатини ёзма фармойиш билан белгилайди.

Наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасини ўзбошимчалик билан тарк этган даври мажбурий даволаниш муддатига қўшиб ҳисобланмайди.

34-модда. Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволанаётган шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Наркологик касалликларга чалинган, наркология муассасасида мажбурий даволанаётган шахслар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг ички тартиб қоидалари ва мазкур муассасада бўлишни тартибга соладиган бошқа ҳужжатлар билан танишиш;

озиқ-овқат олиш, моддий-маиший ва тиббий хизмат кўрсатилиши;

меҳнат терапияси тартибида меҳнат фаолиятини амалга ошириш;

ўз шахсий ҳисобварағида турган маблағлар ҳисобидан озиқ-овқат маҳсулотларини ва энг зарур нарсаларни, шунингдек мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг ҳудудида сақланиши ва фойдаланилиши тақиқланмаган бошқа ашёларни олиш;

ички тартиб қоидаларида белгиланган тартибда яқин қариндошлари билан учрашиш;

чекловсиз хат ёзиш ва хат олиш;

ички тартиб қоидаларида белгиланган тартибда йўқловлар олиш, посилкалар юбориш ва олиш;

ўз шахсий ҳисобварағига ўтказиладиган пул ўтказмаларини олиш;

ички тартиб қоидаларига ва мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида даволанаётган бошқа шахсларнинг ҳуқуқларига риоя этган ҳолда диний урф-одатларни бажариш;

ҳар кунлик сайр қилиш;

юқори турувчи соғлиқни сақлаш органига ёки судга мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаси ходимларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш.

Наркологик касалликларга чалинган, наркология муассасасида мажбурий даволанаётган шахслар:

белгиланган ички тартиб қоидаларига риоя этиши;

мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасаси маъмуриятининг ва тиббиёт ходимларининг қонуний талабларини бажариши;

тайинланган даволашни қабул қилиши;

мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг мол-мулкини асраб-авайлаши;

мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида тозаликни ва тартибни сақлаши;

шахсий гигиенага риоя этиши шарт.

35-модда. Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида даволанаётган шахсларни муассасадан чиқариш асослари ва тартиби

Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасида даволанаётган шахслар:

мажбурий даволаш муддати тугагач ва шахс соғлиғининг клиник ҳолатини ҳисобга олган ҳолда;

мажбурий даволашни ўтказишга тўсқинлик қиладиган қўшимча оғир касалликлар аниқланганлиги сабабли муассасадан чиқарилади.

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасидан чиқарилган шахсларга улардан олиб қўйилган ҳужжатлар, пул маблағлари, моддий қимматликлар ва ашёлар қайтариб берилади.

Мажбурий даволаш учун мўлжалланган наркология муассасасининг маъмурияти наркологик касалликка чалинган шахс чиқарилишидан ўн кун олдин ички ишлар органларини, меҳнат органини, яшаш жойидаги наркология муассасасини чиқариб юборилган наркологик касалликка чалинган шахсларнинг маиший шароитларини яхшилашга ҳамда уларни ишга жойлаштиришга кўмаклашиш ва улар устидан кузатувни таъминлаш учун хабардор қилади.

36-модда. Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволаниб чиққан шахсларнинг касаллик қайталанишига қарши терапиядан ўтиши

Наркологик касалликларга чалинган, мажбурий даволаниб чиққан шахслар наркология муассасасидан чиқарилганидан ёки жазони ижро этиш муассасасидан озод этилганидан кейин яшаш жойидаги наркология муассасаларида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган тартибда касаллик қайталанишига қарши терапиядан ўтиши шарт.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахслар касаллик қайталанишига қарши терапиядан ўтишдан бош тортган тақдирда, ички ишлар органлари томонидан мажбурий равишда олиб келинади.

37-модда. Мажбурий даволаниб чиққан шахсларни ишга жойлаштириш ва уларнинг маиший шароитларини яхшилаш

Мажбурий даволаниб чиққан шахсларни ишга жойлаштириш ва уларнинг маиший шароитларини яхшилаш уларнинг яшаш жойи бўйича амалга оширилади ҳамда яшаш жойидаги маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, ички ишлар органлари, меҳнат органлари ҳамда наркология муассасалари зиммасига юклатилади.

Наркологик касалликларга чалинган ва мажбурий даволанишга юборилган шахсларнинг аввалги яшаш жойи бўйича уй-жой майдонидан фойдаланиш ҳуқуқи сақланиб қолади.

6-боб. Наркологик экспертиза ва тиббий текширувдан ўтказиш

38-модда. Наркологик экспертиза

Наркологик экспертиза наркология муассасаларида:

терговга қадар текширувни амалга оширувчи орган мансабдор шахсининг, суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарори ёки суднинг қарори асосида;

мажбурий даволашга муҳтож шахсларга нисбатан ички ишлар органларининг ходимлари томонидан тайёрланган материаллар асосида ўтказилади.

39-модда. Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш

Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш наркология диспансерлари ёки бошқа даволаш-профилактика муассасалари тузилмасида ташкил этилган махсус кабинетларда амалга оширилади, бундай муассасалар рўйхати Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ёки унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан белгиланади.

Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш нарколог шифокорлар ёки Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги белгилаган тартибда махсус тайёргарликдан ўтган бошқа ихтисосликдаги шифокорлар томонидан амалга оширилади.

Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказиш чоғида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан рухсат этилган усуллар ва воситалардан фойдаланилади.

Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказишга ташкилий-услубий раҳбарлик наркология диспансерлари томонидан амалга оширилади.

Психоактив моддалар таъсиридан мастлик ҳолатини аниқлаш учун шахсларни тиббий текширувдан ўтказишга юбориш ва уни ўтказиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Тиббий текширув натижаларидан норози бўлган шахслар ушбу натижалар устидан қонунчиликда белгиланган тартибда шикоят қилишга ҳақли.

7-боб. Наркологик ёрдам кўрсатувчи тиббиёт ходимлари

40-модда. Наркологик ёрдам кўрсатишга бўлган ҳуқуқ

Наркология бўйича ихтисосликка эга бўлган шифокор наркологик ёрдам кўрсатиш ҳуқуқига эга.

Наркологик ёрдам кўрсатишда иштирок этадиган ўрта тиббиёт ходимлари ва бошқа мутахассислар наркологик касалликларга чалинган шахслар билан иш олиб бориш учун махсус тайёргарликдан ўтиши керак.

41-модда. Тиббиёт ходимларининг наркологик ёрдам кўрсатиш чоғидаги мажбуриятлари

Наркологик ёрдам кўрсатиш чоғида тиббиёт ходимлари:

наркологик касалликларга чалинган шахсларга уларнинг Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунчилигида мустаҳкамлаб қўйилган ҳуқуқлари тўғрисида тўлиқ ахборот бериши;

наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этиши;

наркологик касалликларга чалинган шахсларнинг наркология муассасасида бўлиши даврида уларнинг хавфсизлигини таъминлаши, посилкалар ва йўқловларнинг таркибини назорат қилиши;

наркологик касалликларга чалинган шахсларга ёзишмалар, давлат органлари, муассасалар ва ташкилотларга мурожаатлар йўллаши учун шарт-шароитлар яратиши;

касбий тиббий одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этиши;

наркологик касалликка чалинган шахс билан унинг психоактив моддаларга руҳан ва жисмонан қарамлиги муаммосини, текширувдан ўтишга, даволанишга ва тиббий-ижтимоий реабилитацияга доир якка тартибдаги режани муҳокама қилиши;

наркологик касалликка чалинган шахсни текшириш ва уни даволаш чоғида олинган ахборотни ошкор этмаслиги, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

наркологик касалликларни даволашнинг Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан рухсат этилган воситалари ва усулларидан фойдаланиши;

ўз малакасини доимий равишда ошириб бориши шарт.

42-модда. Наркологик ёрдам кўрсатишда иштирок этувчи тиббиёт ходимларига ва бошқа мутахассисларга кафолатлар ва имтиёзлар

Наркологик ёрдам кўрсатишда иштирок этувчи тиббиёт ходимлари ва бошқа мутахассислар алоҳида меҳнат шароитларида фаолият билан шуғулланувчи шахслар учун қонунчиликда белгиланган имтиёзларни олиш ҳуқуқига эга.

Наркологик ёрдам кўрсатишда иштирок этувчи шахснинг соғлиғига зарар етказилиб, бу унинг меҳнат қобилияти вақтинча йўқотилишига сабаб бўлган тақдирда, шунингдек ногиронлик юз берганда — ушбу шахсга, у вафот этган тақдирда эса — унинг қарамоғидагиларга зарарнинг ўрни қонунчиликда назарда тутилган тартибда қопланади.

8-боб. Якунловчи қоидалар

43-модда. Низоларни ҳал этиш

Наркологик ёрдам соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

44-модда. Наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Наркологик ёрдам тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

45-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 9 декабрда қабул қилинган «Сурункали алкоголизм, гиёҳвандлик ёки заҳарвандликка мубтало бўлган беморларни мажбурий даволаш тўғрисида»ги 753-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 1, 36-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1992 йил 9 декабрда қабул қилинган «Сурункали алкоголизм ёки гиёвандликка мубтало бўлган беморларни мажбуран даволаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 753а-XII-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 1, 37-модда);

3) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1995 йил 6 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида»ги 73-I-сонли Қарорининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 6, 121-модда) 250-банди ;

4) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1996 йил 27 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида»ги 371-I-сонли Қарорининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 2, 69-модда) 19-банди ;

5) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини тўла ёки қисман ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида»ги 550-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 1, 17-модда) 37-банди ;

6) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1998 йил 24 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг Уй-жой кодексини амалга киритиш тартиби тўғрисида»ги 714-I-сонли Қарорига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 1, 5-модда) илованинг 14-банди ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 19 августда қабул қилинган «Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида»ги 813-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 210-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2017 йил, № 4, 138-модда, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 9, 592-модда; 2020 йил, № 3, 203-модда) VI боби ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 15 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айримларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги 175-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 1-2, 23-модда) I бўлимининг 3-банди ;

9) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 23 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига жиноят процесси иштирокчиларининг ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини таъминлаш билан боғлиқ ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-542-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 267-модда) 5-моддаси .

46-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонунинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

47-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

48-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2020 йил 27 октябрь,

ЎРҚ-644-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 28.10.2020 й., 03/20/644/1415-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 10.08.2023 й., 03/23/861/0577-сон; 17.12.2025 й., 03/25/1102/1173-сон; 18.04.2026 й., 03/26/1133/0379-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Narkologik kasalliklar profilaktikasi va ularni davolash toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 22-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2020-yil 11-sentabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi narkologik yordam sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchilik

Narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

majburiy davolash — narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarga nisbatan sudning qarori asosida majburiy davolash uchun moʻljallangan muassasalarda koʻrsatiladigan narkologik yordam turi;

narkologik yordam — narkologik kasalliklar profilaktikasini, narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni tekshirishni, ularga maslahat berishni, tashxis qoʻyishni, ularni davolashni, tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilishni oʻz ichiga oluvchi ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam turi;

narkologik kasallik (surunkali alkogolizm, giyohvandlik, zaharvandlik) — psixoaktiv moddalarga patologik ruju qoʻyish, ulardan surunkali zaharlanishning psixosomatik (ruhiy va jismoniy) hamda ijtimoiy oqibatlari bilan tavsiflanadigan surunkali kasallik;

narkologik kasallikka chalingan shaxs — oʻziga narkolog shifokor tomonidan narkologik kasallik tashxisi qoʻyilgan shaxs;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish — narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning hayot faoliyatiga doir cheklovlarni bartaraf etishga yoki kompensatsiya qilishga, yoʻqotilgan ijtimoiy aloqalarini hamda ijtimoiy maqomini tiklashga, mehnat va maishiy sharoitlarga moslashuvini taʼminlashga qaratilgan tibbiy, psixologik, tarbiyaviy, taʼlimga oid, ijtimoiy, huquqiy chora-tadbirlar tizimi;

narkologiya muassasalari — aholiga narkologik yordam koʻrsatuvchi narkologiya markazlari, shifoxonalari, dispanserlari, psixonevrologiya dispanserlari tuzilmasidagi boʻlinmalar, tuman (shahar) tibbiyot birlashmalarining narkologiya kabinetlari;

narkologik ekspertiza — tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash masalalarini, maʼmuriy, jinoyat va fuqarolik ishlari boʻyicha ish yuritish jarayonida yuzaga keladigan boshqa masalalarni hal etish uchun narkologik kasallikka tashxis qoʻyishga qaratilgan shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish;

psixoaktiv moddalar — markaziy asab tizimiga oʻziga xos taʼsir koʻrsatadigan, muntazam ravishda isteʼmol qilganda ruhan va jismonan qaramlikni yuzaga keltirishi mumkin boʻlgan, kelib chiqishi sintetik yoki tabiiy kimyoviy moddalar;

psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish — shaxslarda mastlik holatini aniqlashga qaratilgan tibbiy koʻrik usullari va tibbiy tekshiruvlar majmui.

4-modda. Narkologik yordam koʻrsatishning asosiy prinsiplari

Narkologik yordam koʻrsatishning asosiy prinsiplari qonuniylik, maxfiylik, fuqarolarning ijtimoiy himoyalanganligi, rahm-shafqat va insonparvarlikdan iboratdir.

2-bob. Narkologik yordam sohasini tartibga solish

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining narkologik yordam sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

narkologik yordam sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarining ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi hamda amalga oshirilishini taʼminlaydi;

davlat boshqaruvi organlarining va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining narkologik yordam sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining narkologik yordam sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

narkologik yordam sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

narkologik yordam sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

mamlakatdagi narkologik vaziyatni oʻrganadi, narkologik kasalliklar tarqalganligi tahlilini amalga oshiradi;

narkologik yordam koʻrsatish sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni hamda ularning malakasini oshirishni taʼminlaydi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni erta aniqlash, ularga maslahat berish, ularni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, davolash, profilaktika va dispanser kuzatuviga olish hamda tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish boʻyicha faoliyatni amalga oshiradi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning ijtimoiy moslashuviga va qayta ijtimoiylashuviga doir tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatilishini va narkologik kasalliklarning somatik asoratlarini tegishli ixtisoslashuvdagi davolash-profilaktika muassasalarida davolashni taʼminlaydi;

aholiga narkologik yordam koʻrsatish samaradorligi monitoringini amalga oshiradi;

narkologik kasalliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda muassasalar bilan hamkorlik qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining narkologik yordam sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi:

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

narkologik yordam sohasidagi tarmoq dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

fuqarolarning, avvalo yoshlarning psixoaktiv moddalarni notibbiy ravishda isteʼmol qilishiga imkon berayotgan shart-sharoitlarni aniqlaydi va bartaraf etadi;

psixoaktiv moddalarni isteʼmol qiluvchi shaxslarni aniqlaydi va ularni tibbiy tekshiruvdan oʻtishga olib boradi;

sogʻliqni saqlash organlari va muassasalarining xulosalari asosida narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni profilaktik hisobga olishni amalga oshiradi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni majburiy davolashga yuborish uchun hujjatlarning rasmiylashtirilishini taʼminlaydi, shuningdek ushbu shaxslarni sudning qonuniy kuchga kirgan qarori asosida narkologiya muassasalariga olib borishga koʻmaklashadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasiga muvofiq oʻziga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan shaxslarni jazoni ijro etish tizimining ixtisoslashtirilgan muassasalarida majburiy davolashni amalga oshiradi;

narkologik kasalliklarga chalingan, narkologiya muassasalarida davolanib chiqqan, shu jumladan majburiy tarzda davolanib chiqqan shaxslar ustidan kuzatuvni tashkil etadi hamda ularni ishga joylashtirishga va ularning maishiy moslashuviga koʻmaklashadi;

narkologik kasalliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi hamda narkologik yordam koʻrsatuvchi boshqa organlar va muassasalar bilan hamkorlik qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

8-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining narkologik yordam sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

narkologik yordam sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

tegishli hududda narkologik kasalliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi hamda unda ishtirok etuvchi organlar va muassasalarning faoliyatini muvofiqlashtirishni hamda hamkorligini taʼminlaydi;

narkologik yordam koʻrsatuvchi tibbiyot muassasalari tarmogʻini rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlarni va infratuzilmani yaratadi;

narkologiya muassasalari qoshida ishlab chiqarish, qishloq xoʻjaligi va hunarmandchilik faoliyatiga ixtisoslashtirilgan korxonalarni tashkil etishga, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida tashkil etishga koʻmaklashadi, ularning infratuzilmasini rivojlantirish uchun investitsiyalarni jalb etishga koʻmaklashadi;

narkologik kasalliklarga chalingan, narkologiya muassasalarida davolanib chiqqan, shu jumladan majburiy tarzda davolanib chiqqan shaxslarni ishga joylashtirishga va ularning maishiy moslashuviga doir tadbirlarni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

9-modda. Taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlarining va taʼlim muassasalarining narkologik kasalliklar profilaktikasida ishtirok etishi

Taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlari va taʼlim muassasalari:

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

taʼlim muassasalarining oʻquvchilari oʻrtasida narkologik kasalliklar profilaktikasiga doir tarmoq dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

taʼlim muassasalarining oʻquvchilari oʻrtasida psixoaktiv moddalarni isteʼmol qiluvchi shaxslarni aniqlash chora-tadbirlarini koʻradi;

taʼlim muassasalarida psixoaktiv moddalarning tarqalishiga imkon berayotgan shart-sharoitlarni aniqlaydi va bartaraf etadi;

taʼlim muassasalarining oʻquvchilarida sogʻlom turmush tarziga moyillik shakllantirilishini taʼminlaydi;

bolalarda psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilishga oʻrganib qolishga sabab boʻluvchi ijtimoiy omillar taʼsiriga bardoshlilikni shakllantirish boʻyicha oilalar bilan ish olib boradi;

narkologik kasalliklar profilaktikasini bevosita amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi hamda narkologik yordam koʻrsatuvchi boshqa organlar va muassasalar bilan hamkorlik qiladi.

Taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlari va taʼlim muassasalari qonunchilikka muvofiq narkologik kasalliklar profilaktikasi boʻyicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

10-modda. Mehnat organlarining narkologik kasalliklar profilaktikasida ishtirok etishi

Mehnat organlari:

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning bandligini taʼminlashga doir ishlarda narkologiya muassasalari bilan hamkorlik qiladi;

majburiy davolanayotgan shaxslarni kasbga tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha tadbirlarni mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda narkologiya muassasalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi;

narkologik kasalliklarga chalingan, narkologiya muassasalarida davolanib chiqqan, shu jumladan majburiy tarzda davolanib chiqqan shaxslarni ishga joylashtirishga koʻmaklashadi.

Mehnat organlari qonunchilikka muvofiq narkologik kasalliklar profilaktikasi boʻyicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

11-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining narkologik kasalliklar profilaktikasida ishtirok etishi

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari:

narkologik yordam sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy hamda boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

narkologik kasalliklarga chalingan, shu jumladan gʻayriijtimoiy xulq-atvorga moyil boʻlgan shaxslarni profilaktik hisobga olishni amalga oshirishda ichki ishlar organlarining profilaktika inspektorlariga koʻmaklashadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qonunchilikka muvofiq narkologik kasalliklar profilaktikasi boʻyicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

3-bob. Aholiga narkologik yordam koʻrsatish

12-modda. Davlat tomonidan kafolatlangan narkologik yordam

Davlat:

psixoaktiv moddalardan oʻtkir zaharlanish, psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilish bilan bogʻliq alkogolli psixozlar va zaharlanish natijasidagi psixozlar chogʻida shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatilishini;

tekshiruvdan oʻtkazilishni, maslahat berilishini, tashxis qoʻyilishini, shuningdek narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning ambulatoriya va statsionar sharoitlarda davolanishini hamda tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilinishini kafolatlaydi.

13-modda. Aholiga narkologik yordam koʻrsatuvchi sogʻliqni saqlash muassasalari

Davlat sogʻliqni saqlash tizimining narkologiya muassasalari yoki “Narkologiya” ixtisosligi boʻyicha tibbiy faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan xususiy tibbiyot muassasalari aholiga narkologik yordam koʻrsatadi.

Narkologiya dispanserlari Qoraqalpogʻiston Respublikasida, viloyatlarda, Toshkent shahrida, shuningdek mamlakatning yirik shaharlarida respublika, viloyat, shahar yoki tumanlararo darajada mustaqil davolash-profilaktika muassasalari sifatida tashkil etiladi.

Ambulatoriya sharoitlaridagi narkologik yordam tuman (shahar) koʻp tarmoqli markaziy poliklinikalari tuzilmasida tashkil etilgan narkologiya kabinetlari tomonidan koʻrsatiladi.

Statsionar sharoitlardagi narkologik yordam Respublika ixtisoslashtirilgan narkologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, narkologiya dispanserlari, psixonevrologiya muassasalarining narkologiya boʻlimlari, majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya shifoxonalari, narkologiya dispanserlarining majburiy davolash uchun moʻljallangan boʻlimlari tomonidan koʻrsatiladi.

Psixoaktiv moddalardan oʻtkir zaharlanish chogʻida shoshilinch tibbiy yordam hududiy shoshilinch tibbiy yordam markazlari tomonidan koʻrsatiladi.

14-modda. Narkologik kasalliklar profilaktikasi

Narkologik kasalliklar profilaktikasi psixoaktiv moddalarning tarqalishiga va notibbiy ravishda isteʼmol qilinishiga, shu jumladan alkogolni suiisteʼmol qilishga imkon beruvchi sabablar hamda shart-sharoitlarni aniqlash va bartaraf etishga, ularning shaxsiy, ijtimoiy va tibbiy salbiy oqibatlarining oldini olishga qaratilgan ijtimoiy, maʼrifiy hamda tibbiy-psixologik tadbirlar majmuidan iboratdir.

Narkologik kasalliklar profilaktikasi birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi profilaktikani oʻz ichiga oladi.

Narkologik kasalliklarning birlamchi profilaktikasi psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilishga oʻrganib qolishga sabab boʻladigan omillarni bartaraf etish yoki shaxsning ushbu omillar taʼsiriga bardoshliligini oshirish orqali mazkur moddalarni birinchi marta notibbiy ravishda isteʼmol qilishga urinishning oldini olishga qaratilgan tibbiy, pedagogik, psixologik va ijtimoiy chora-tadbirlar tizimidir.

Narkologik kasalliklarning ikkilamchi profilaktikasi psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilishni bu moddalarga nisbatan qaramlik shakllanguniga qadar tugatishga qaratilgan tibbiy, pedagogik, psixologik, psixoterapevtik va ijtimoiy chora-tadbirlar tizimidir.

Narkologik kasalliklarning uchlamchi profilaktikasi narkologik kasallik avj olishining hamda uning ijtimoiy va tibbiy salbiy oqibatlari yuzaga kelishining oldini olishga qaratilgan tibbiy, psixologik, psixoterapevtik va ijtimoiy chora-tadbirlar tizimidir.

4-bob. Narkologik kasallikka chalingan shaxslarga narkologik yordam koʻrsatish

15-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning huquqlari

Narkologik kasallikka chalingan shaxslar quyidagi huquqlarga ega:

oʻz huquqlari, oʻzidagi mavjud narkologik kasalliklarning xususiyati, qoʻllaniladigan davolash va reabilitatsiya qilish usullari toʻgʻrisida axborot olish;

davolashni amalga oshirish sharoitlarini (ambulatoriya yoki statsionar), davolovchi taʼsir oʻtkazish hajmi va usullarini tanlashda, davolash va reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi rejasini tuzishda ishtirok etish, bundan ushbu Qonunning 5-bobida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno;

narkologiya muassasasi bilan tibbiy yordam va reabilitatsiya yordamini koʻrsatish toʻgʻrisida yozma shartnoma tuzish, bundan ushbu Qonunning 5-bobida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno;

tibbiy vositalar va usullarni sinash, ilmiy tadqiqotlar yoki oʻquv jarayonida oʻzidan obyekt sifatida foydalanilishiga, shuningdek foto-, video- yoxud kinotasvirga olinishga oldindan yozma rozilik berish yoki uni rad etish, shu jumladan istalgan bosqichda rad etish;

taklif qilinayotgan davolanishni rad etish yoki uni istalgan bosqichda toʻxtatish, bundan ushbu Qonunning 25-moddasida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno;

narkologiya muassasasining rahbariga yoki boshqa mansabdor shaxsiga, yuqori turuvchi sogʻliqni saqlash organiga yoki sudga murojaat qilish, oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun advokatni yoxud qonuniy vakilini jalb etish.

16-modda. Sogʻliqni saqlash tizimi muassasalarida profilaktika kuzatuvi (profilaktik hisobga olish) va dispanser kuzatuvi (dispanser hisobiga olish)

Profilaktika kuzatuvi (profilaktik hisobga olish) alkogolni muntazam ravishda isteʼmol qiluvchi, giyohvandlik vositalarini yoki boshqa psixoaktiv moddalarni har zamonda isteʼmol qiluvchi shaxslarda ruhan va jismonan qaramlikning klinik belgilarisiz narkologik kasallik rivojlanishining oldini olish maqsadida narkologiya muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. Profilaktika kuzatuvi (profilaktik hisob) ostidagi shaxslarga nisbatan psixoaktiv moddalarga ruhan va jismonan qaramlikning shakllanishi xavfiga doir omillarni bartaraf etishga qaratilgan tibbiy, pedagogik, psixologik, psixoterapevtik va ijtimoiy chora-tadbirlar majmui amalga oshiriladi.

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning dispanser kuzatuvi (dispanser hisobiga olish) narkologiya muassasalari tomonidan ularga psixoaktiv moddalarni notibbiy ravishda isteʼmol qilishdan tiyilishni va narkologik kasallikning tibbiy-ijtimoiy oqibatlarining oldini olishini taʼminlaydigan malakali narkologik yordam koʻrsatish maqsadida amalga oshiriladi.

Narkologiya muassasasiga davolanishdan oʻtish uchun ixtiyoriy ravishda murojaat etgan narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning iltimosiga koʻra, ularning dispanser kuzatuvi (dispanser hisobiga olish) belgilanmasligi mumkin.

Majburiy dispanser kuzatuviga (dispanser hisobiga) quyidagi shaxslar olinishi lozim:

shaxsiyatida narkologik kasallik bilan bogʻliq boʻlgan aniq koʻrinib turgan oʻzgarishlar boʻlgan shaxslar;

alkogolli yoki zaharlanish natijasidagi psixozlarni boshdan kechirgan shaxslar;

narkologik kasalliklarga chalingan, narkologik yordam soʻrab murojaat qilguniga qadar, davolanish davrida yoki davolanish tugallanganidan keyin gʻayriijtimoiy xulq-atvor belgilarini namoyon etuvchi shaxslar;

bir yil mobaynida ikki va undan ortiq marta psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik va (yoki) oʻtkir zaharlanish holatida tibbiyot muassasalariga olib kelingan shaxslar;

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan, narkologik kasalliklari tufayli oʻziga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan shaxslar;

narkologiya muassasasida davolanib chiqqanidan keyin bir yil mobaynida narkologik kasalligi ikki martadan ortiq qaytalangan shaxslar.

Narkologik kasallik tashxisini qoʻyish narkolog shifokorlarning mutlaq huquqidir. Profilaktika yoki dispanser hisobiga qoʻyish haqidagi qaror narkologiya muassasasining tibbiy komissiyasi tomonidan qabul qilinadi.

Profilaktika kuzatuvi (profilaktik hisobga olish) va dispanser kuzatuvi (dispanser hisobiga olish) tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

17-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsning davolanishga roziligi

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni davolash uning yozma roziligi yoki qonuniy vakilining yozma roziligi olinganidan keyin amalga oshiriladi, bundan ushbu Qonunning 25-moddasida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Shifokor davolanishga yozma rozilik olish uchun narkologik kasallikka chalingan shaxsga yoki uning qonuniy vakiliga kasallikning xususiyati, davolashning maqsadi va usullari, davolashning davomiyligi toʻgʻrisida, shuningdek yuzaga kelish ehtimoli boʻlgan asoratlar xavfi, nojoʻya taʼsirlar va kutilayotgan natijalar haqida axborot berishi shart. Davolanish uchun yozma rozilik tibbiy hujjatlarga qoʻshib qoʻyiladi.

Oʻn toʻrt yoshdan katta voyaga yetmagan shaxslar tibbiy aralashuvga ixtiyoriy yozma rozilik berish yoki uni rad etish huquqiga ega.

Narkologik kasallikka chalingan va ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan yoshga toʻlmagan shaxslarga hamda sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolarga nisbatan davolanish uchun yozma rozilikni ularning qonuniy vakillari ushbu shaxslar sogʻligʻining holati haqidagi maʼlumotlardan xabardor qilingach beradi. Qonuniy vakillar yoʻqligida davolash toʻgʻrisidagi qarorni shifokorlar konsiliumi qabul qiladi, konsilium yoʻqligida esa, qarorni davolovchi shifokor qabul qiladi.

18-modda. Narkologik yordamni rad etish

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar narkologik yordamni rad etishi mumkin.

Narkologik yordamni rad etish narkologik kasallikka chalingan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining arizasi bilan rasmiylashtirilib, davolovchi shifokor va boʻlim mudirining imzolari bilan tasdiqlanadi.

Narkologik yordamni rad etgan shaxslarga yoki ularning qonuniy vakillariga narkologik yordamni rad etishning ehtimol tutilgan oqibatlari toʻgʻrisida tushuntirilishi kerak.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni narkologik yordam olishni rad etishga majburlashga yoʻl qoʻyilmaydi.

19-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsga oʻz roziligisiz yoki qonuniy vakilining roziligisiz narkologik yordam koʻrsatish

Narkologik kasallikka chalingan shaxsga oʻzining yozma roziligisiz yoki qonuniy vakilining yozma roziligisiz narkologik yordam koʻrsatishga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi:

narkologik kasallikka chalingan shaxsda psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilishi oqibatida uning oʻzi va atrofidagi shaxslar uchun bevosita xavf soluvchi alkogolli yoki zaharlanish natijasidagi psixozlar yuzaga kelganda;

hayotiy koʻrsatmalarga koʻra kechiktirib boʻlmaydigan tibbiy aralashuv zarur boʻlganda;

ushbu Qonunning 25-moddasida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan asoslarga koʻra majburiy davolash qoʻllanilganda.

Psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilish oqibatida yuzaga kelgan alkogolli yoki zaharlanish natijasidagi psixoz holatidagi shaxsga uning yozma roziligisiz narkologik yordam koʻrsatish zarurligi haqidagi qaror uni koʻrikdan oʻtkazuvchi narkolog shifokor yoki psixiatr shifokor tomonidan qabul qilinadi. Alkogolli yoki zaharlanish natijasidagi psixoz toʻxtatilganidan (bartaraf etilganidan) keyin narkologik kasallikni davolashni davom ettirish narkologik kasallikka chalingan shaxsning yoki uning qonuniy vakilining ixtiyoriy yozma roziligi asosida amalga oshiriladi.

20-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsga toʻliq hajmda narkologik yordam koʻrsatishni rad etish yoki yordam koʻrsatish muddatini kechiktirish

Narkologik kasallikka chalingan shaxsda tibbiy qarshi koʻrsatmalar mavjud boʻlgan taqdirda, unga toʻliq hajmda narkologik yordam koʻrsatish rad etilishi yoki uni koʻrsatish muddati kechiktirilishi mumkin.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsda rad etish yoki muddatini kechiktirish uchun asos boʻlgan tibbiy qarshi koʻrsatmalar bartaraf etilganda narkologik yordam toʻliq hajmda koʻrsatilishi mumkin.

21-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni ambulatoriya yoki statsionar sharoitlarda davolashni oʻtkazishga doir tibbiy koʻrsatmalar va qarshi koʻrsatmalar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni majburiy davolash mazkur Qonunning 5-bobida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Narkologik yordamga muhtoj boʻlmagan shaxslarning narkologiya muassasasiga asossiz ravishda yotqizilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni davolash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ruxsat etilgan tibbiy vositalar va usullardan foydalaniladi.

Tibbiy vositalar va usullardan faqat davolash maqsadida foydalanilishi kerak hamda ular narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni jazolash vositasi sifatida xizmat qilishi mumkin emas.

Davolash narkologik kasallikka chalingan shaxsning oʻziga xos shaxsiy xususiyatlari va ehtiyojlari hisobga olinadigan yakka tartibdagi rejaga asoslanadi, bu reja ushbu shaxsning oʻzi yoki uning qonuniy vakili bilan muhokama qilinadi.

Qoʻllaniladigan tashxis qoʻyish va davolash usullari, shu jumladan psixoterapevtik texnologiyalar haqidagi maʼlumotlar kasallik tarixiga yoki ambulatoriya kartasiga kiritiladi.

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar boshqa davolash-profilaktika muassasalarida boʻlgan taqdirda, ular maslahat tarzidagi narkologik yordam bilan taʼminlanadi.

Narkologiya muassasasida statsionar davolanishda boʻlgan shaxslarga, zarurat boʻlganda, boshqa mutaxassislarning maslahat berishi taʼminlanadi.

Narkologiya muassasasida statsionar davolanishda boʻlgan shaxslarda boshqa ixtisoslikdagi davolash-profilaktika muassasalarida koʻrsatiladigan shoshilinch tibbiy yordamni talab etadigan holatlar aniqlangan taqdirda, ular tez tibbiy yordam xizmati orqali zudlik bilan tegishli davolash-profilaktika muassasalariga oʻtkaziladi.

22-modda. Narkologiya muassasasida davolanishda boʻlgan shaxsning majburiyatlari

Narkologiya muassasasida davolanishda boʻlgan shaxs narkologiya muassasasining ichki tartib-qoidalariga rioya etishi shart.

Narkologiya muassasasida davolanishda boʻlgan shaxs tomonidan narkologiya muassasasining ichki tartib-qoidalarini buzganlik uni davolash muassasasidan chiqarib yuborish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun asos boʻlishi mumkin, bundan ushbu Qonunning 5-bobida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

23-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish faqat narkologik kasallikka chalingan shaxsning ixtiyoriy yozma roziligi asosida, narkologiya muassasasi bilan tibbiy yordam va reabilitatsiya yordami koʻrsatish toʻgʻrisida yozma shartnoma tuzilganidan keyin amalga oshiriladi, bundan ushbu Qonunning 5-bobida va Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Narkologik kasalliklarga chalingan va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiyadan oʻtish xohishini bildirgan shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tizimidagi narkologiya muassasalari tomonidan reabilitatsiya qilish rad etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

24-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar toʻgʻrisidagi, shu jumladan ularni tekshiruvdan oʻtkazish natijalari haqidagi maʼlumotlarni taqdim etish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:

ichki ishlar organlarida profilaktika kuzatuvi zarur boʻlganda;

prokuratura, tergov, surishtiruv organlarining, shuningdek sudning tergov yoki sud muhokamasi oʻtkazilishi munosabati bilan soʻroviga koʻra;

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarning soʻroviga koʻra;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining va “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining soʻroviga koʻra;

majburiy davolash zarur boʻlganda;

majburiy davolash tugallanganda;

davolanishdan oʻtish uchun takroran chaqirtirilganidan keyin shaxs narkologiya muassasasiga borishni rad etganda;

chaqiruvga qadar boʻlgan yoshdagi va chaqiruv yoshidagi shaxslar harbiy-tibbiy komissiyadan oʻtayotganida;

nikohlanuvchi shaxslar tibbiy koʻrikdan oʻtayotganida.

5-bob. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni majburiy davolash

25-modda. Majburiy davolashni qoʻllash uchun asoslar

Majburiy davolash atrofdagilarning xavfsizligi va sogʻligʻiga tahdid solayotgan yoxud jamoat tartibini, boshqa shaxslarning huquqlarini buzayotgan, psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatida maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etganlik uchun bir yil ichida maʼmuriy javobgarlikka tortilgan hamda ushbu Qonunga muvofiq majburiy davolashga yuborilishi mumkinligi toʻgʻrisida ogohlantirilgan narkologik kasallikka chalingan shaxsga nisbatan sudning qaroriga asosan qoʻllaniladi. Bunda majburiy davolash dispanser kuzatuvi ostida (dispanser hisobida) boʻlgan va ixtiyoriy davolanishni rad etayotgan narkologik kasallikka chalingan shaxsga nisbatan qoʻllaniladi.

26-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsni uning majburiy davolashga yuborilishi mumkinligi toʻgʻrisida ogohlantirish tartibi

Hududiy ichki ishlar organining boshligʻi narkologik kasallikka chalingan, psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatida maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etganlik uchun bir yil mobaynida maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxsga nisbatan uning majburiy davolashga yuborilishi mumkinligi haqida ogohlantirish chiqaradi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxsga uning majburiy davolashga yuborilishi mumkinligi toʻgʻrisidagi ogohlantirish ichki ishlar organlari xodimi tomonidan eʼlon qilinib, unga ogohlantirishning koʻchirma nusxasi topshiriladi va bu haqda bayonnoma tuziladi.

Majburiy davolashga yuborilishi mumkinligi haqidagi ogohlantirishning shakli Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

27-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga muhtoj deb topish tartibi

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga muhtoj deb topish Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar narkologiya dispanserlari tarkibida tuziladigan narkologik ekspertizalarni oʻtkazish uchun ixtisoslashtirilgan tibbiy komissiyalar yoki olis hududlarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining, viloyatlar sogʻliqni saqlash boshqarmalari va Toshkent shahar sogʻliqni saqlash bosh boshqarmasi boshliqlarining buyrugʻi asosida tuziladigan narkologik ekspertizalarni oʻtkazish uchun ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiyalar (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiyalar deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolash zaruriyatini aniqlash bilan bogʻliq barcha klinik tekshiruvlar narkologiya dispanserida, zarur hollarda esa tegishli mutaxassislar mavjud boʻlgan boshqa tibbiyot muassasalarida oʻtkaziladi.

Narkologik ekspertizalarni oʻtkazish uchun ixtisoslashtirilgan tibbiy komissiyalar yoki ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiyalar narkologik kasallikka chalingan shaxsga nisbatan tibbiy xulosa chiqaradi.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolash zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa klinik tekshiruv jarayonida olingan maʼlumotlarga, shuningdek quyidagilar tomonidan taqdim etilgan ish materiallaridagi maʼlumotlarga asoslanadi:

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlar tomonidan — shaxsni narkologik kasallikka chalingan deb topish haqidagi masalani hal etish uchun;

surishtiruv va tergov, prokuratura va sud organlari tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 96-moddasiga muvofiq tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun.

Narkologik ekspertizalarni oʻtkazish uchun ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiya tuziladigan olis hududlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

28-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi materiallarni tayyorlash

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi materiallar ichki ishlar organlari tomonidan narkologiya muassasalarining, narkologik kasallikka chalingan shaxs oila aʼzolarining yoki qarindoshlarining iltimosnomalariga asosan, shuningdek narkologik kasallikka chalingan shaxsning oila aʼzolari xabardor qilingan holda, ichki ishlar organlarining tashabbusiga koʻra tayyorlanadi va rasmiylashtiriladi.

Ichki ishlar organlari narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi materiallarni tayyorlash maqsadida mazkur shaxsni narkologik ekspertizadan oʻtkazish uchun uning yashash joyidagi narkologiya dispanseriga yoki ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiyaga olib boradi.

Ichki ishlar organlari narkologik ekspertizalarni oʻtkazish uchun ixtisoslashtirilgan tibbiy komissiyaning yoki ixtisoslashtirilgan tumanlararo tibbiy komissiyaning narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolash zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosasini olgach, toʻplangan materiallarni mazkur shaxsning yashash joyidagi yoki narkologiya dispanseri joylashgan yerdagi sudga taqdim etadi. Mazkur materiallar sudga elektron hujjat tarzida ham yuborilishi mumkin.

29-modda. Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish tartibi

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qaror uning yashash joyidagi yoki narkologiya muassasasi joylashgan yerdagi sud tomonidan ushbu shaxs hozirligida qabul qilinadi.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsning sud majlisiga kelishi ichki ishlar organlari xodimi kuzatuvida amalga oshiriladi. Narkologik kasallikka chalingan shaxs rad etgan taqdirda, qonunchilikka muvofiq sudning qaroriga asosan majburan olib kelish amalga oshiriladi.

Sudning narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qarori oʻqib eshittirilgan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi va ichki ishlar organlari tomonidan darhol ijro etiladi.

Sudning narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qarori ustidan ushbu qaror oʻziga nisbatan chiqarilgan shaxs yoki uning advokati, qonuniy vakili tomonidan 72 soat ichida apellyatsiya tartibida shikoyat qilinishi yoxud prokuror tomonidan protest keltirilishi mumkin.

Majburiy davolashning davomiyligi narkologik kasallikka chalingan shaxs davolash uchun joylashtirilgan kundan eʼtiboran besh kunlik muddatda narkologiya muassasasining tibbiy komissiyasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tasdiqlaydigan klinik-tashxis qoʻyish standartlari va davolash bayonnomalaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolash shaxs davolanayotgan narkologiya muassasasi tibbiy komissiyasining qarori asosida tugatiladi.

Narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolash davomiyligi oʻn sakkiz oydan koʻp boʻlishi mumkin emas.

Sudning narkologik kasallikka chalingan shaxsni majburiy davolashga yuborish toʻgʻrisidagi qonuniy kuchga kirgan qarori ushbu shaxs bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun asos boʻladi.

30-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni majburiy davolash uchun moʻljallangan muassasalar

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni majburiy davolash Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tizimidagi tuzilmasida majburiy davolash uchun boʻlim tashkil etilgan narkologiya muassasalarida yoki majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya shifoxonalarida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi jazoni ijro etish tizimining ixtisoslashtirilgan muassasalarida amalga oshiriladi.

31-modda. Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasalarida davolash jarayonini tashkil etish

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasalarida davolash jarayonini tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Majburiy davolashni oʻtkazishga doir tibbiy qarshi koʻrsatmalar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

32-modda. Majburiy davolanayotgan shaxslarga nisbatan mehnat terapiyasini qoʻllash tartibi

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar majburiy davolanishda boʻlishi davrida davolash maqsadida va ularning jismoniy holati hisobga olingan holda, shuningdek tibbiy koʻrsatmalarga muvofiq ularga nisbatan mehnat terapiyasi qoʻllaniladi.

Mehnat terapiyasini oʻtkazish narkologiya muassasalari qoshida tashkil etiladigan, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida tashkil etiladigan, ishlab chiqarish, qishloq xoʻjaligi va hunarmandchilik faoliyatiga ixtisoslashtirilgan korxonalarda yoki sanoat, qurilish, qishloq xoʻjaligi korxonalarida mehnat terapiyasini tashkil etish toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha amalga oshirilishi mumkin.

Majburiy davolanayotgan va mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatiga jalb qilingan shaxslarning ish vaqti davomiyligi mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan ish vaqti davomiyligi normalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Mehnat jarayonini tashkil etish korxona maʼmuriyati tomonidan narkologiya muassasasining tibbiyot xodimlari nazorati ostida amalga oshiriladi.

Majburiy davolanayotgan va mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatiga jalb qilingan shaxslarda mehnat daftarchasi mavjud boʻlgan taqdirda, mehnat daftarchasiga majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida boʻlish davridagi mehnat faoliyati toʻgʻrisida belgi qoʻyiladi, mehnat daftarchasi mavjud boʻlmaganda esa maʼlumotnoma beriladi.

Majburiy davolanayotgan va mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatiga jalb qilingan shaxslarga korxonalar tomonidan amaldagi normalar, narxlar, mehnatga haq toʻlash shartlaridan kelib chiqqan holda hamda qonunchilikda belgilangan tartibda ish haqi hisoblanadi.

Korxonalar ishlangan vaqt uchun hisoblangan ish haqining oʻttiz foizini majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining budjetdan tashqari mablagʻlar maxsus hisobvaragʻiga oʻtkazadi, ish haqining qolgan qismi esa soliqlar, alimentlar va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa ushlanmalar chegirib tashlangan holda mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatiga jalb etilgan shaxsning oʻz shaxsiy hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. Narkologiya muassasasiga mazkur shaxslarning familiyalari roʻyxati ham bu shaxslarga oʻtkazilgan ish haqi summalari koʻrsatilgan holda taqdim etiladi.

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining budjetdan tashqari mablagʻlar maxsus hisobvaragʻida hosil boʻladigan mablagʻlar ushbu muassasada davolanayotgan shaxslarning qoʻshimcha ovqatlanishiga, shuningdek bu muassasalarning binolari va inshootlarini kapital taʼmirlashga, ularning hududlarini obodonlashtirishga, tibbiy asbob-uskuna, xoʻjalik va madaniy ashyolarni olishga, davriy matbuot nashrlariga obuna boʻlishga, kutubxonalar uchun adabiyotlar xarid qilishga, madaniy tadbirlarni oʻtkazishga sarflanishi mumkin.

33-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning majburiy davolash uchun moʻljallangan muassasalardagi xulq-atvori qoidalari va ularni saqlash shart-sharoitlari

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasalarida ushbu muassasalardagi narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar tomonidan tibbiy koʻrsatmalar bajarilishini taʼminlovchi tartib, ularning oʻzboshimchalik bilan ketib qolish imkoniyatini istisno etuvchi doimiy nazorat oʻrnatiladi.

Majburiy davolanayotgan shaxslarning narkologiya muassasasidan tashqariga chiqishiga faqat davolash-tashxis qoʻyish tadbirlarini oʻtkazish yoki mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun narkologiya muassasasining tibbiyot xodimlari va qoʻriqlash xodimlari kuzatuvida ruxsat beriladi.

Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolanayotgan shaxslarga zarur moddiy-maishiy sharoitlar taʼminlanadi. Palatalar har bir yotoq-joy uchun kamida olti kvadrat metr maydon hisobga olingan, koʻpi bilan toʻrtta yotoq-joyga moʻljallanilgan holda tashkil etilishi kerak.

Majburiy davolanayotgan shaxslar yotarjoy buyumlari va mavsumiy kiyim-bosh bilan taʼminlanadi.

Majburiy davolanayotgan shaxslar uchun ovqatlanish va moddiy-maishiy taʼminot normalari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Majburiy davolanayotgan shaxslarga pul mablagʻlarini, moddiy qimmatliklarni va saqlanishi taqiqlangan, roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan ashyolarni yonida saqlashga ruxsat berilmaydi. Olib qoʻyilgan pul mablagʻlari, moddiy qimmatliklar va saqlanishi taqiqlangan ashyolar qarindoshlariga qaytariladi, qarindoshlari yoʻq boʻlgan taqdirda esa, majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining saqlash xonasiga topshirilib, bu yerda ularning but saqlanishi taʼminlanadi.

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarni saqlash sharoitlari Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan ichki tartib-qoidalar bilan belgilanadi.

Majburiy davolanayotgan shaxslarga gazetalar, jurnallar va televideniyedan foydalanish taʼminlanadi. Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasalarida kutubxonalar tashkil etiladi.

Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolanayotgan ichki tartib-qoidalarni buzuvchi yoki davolanishdan bosh tortuvchi yoxud atrofidagilarning yoki bevosita oʻzining hayoti va sogʻligʻiga tahdid soladigan harakatlarni sodir etuvchi shaxslar maxsus palataga joylashtiriladi, shaxs maxsus palataga joylashtirilgan paytdan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida bu haqda prokuror xabardor qilinishi shart.

Ushbu moddaning toʻqqizinchi qismida nazarda tutilgan chora alohida hollarda qoʻllaniladi va majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasi rahbarining yozma farmoyishiga koʻra oʻn sutkagacha boʻlgan muddatga amalga oshiriladi. Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining rahbari ish joyida boʻlmagan taqdirda, maxsus palataga joylashtirish haqidagi qaror majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining lavozimi boʻyicha yuqori turuvchi xodimi tomonidan qabul qilinib, keyinchalik majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining rahbariga axborot beriladi, rahbar maxsus palatada saqlab turish muddatini yozma farmoyish bilan belgilaydi.

Narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasini oʻzboshimchalik bilan tark etgan davri majburiy davolanish muddatiga qoʻshib hisoblanmaydi.

34-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolanayotgan shaxslarning huquq va majburiyatlari

Narkologik kasalliklarga chalingan, narkologiya muassasasida majburiy davolanayotgan shaxslar quyidagi huquqlarga ega:

majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining ichki tartib qoidalari va mazkur muassasada boʻlishni tartibga soladigan boshqa hujjatlar bilan tanishish;

oziq-ovqat olish, moddiy-maishiy va tibbiy xizmat koʻrsatilishi;

mehnat terapiyasi tartibida mehnat faoliyatini amalga oshirish;

oʻz shaxsiy hisobvaragʻida turgan mablagʻlar hisobidan oziq-ovqat mahsulotlarini va eng zarur narsalarni, shuningdek majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining hududida saqlanishi va foydalanilishi taqiqlanmagan boshqa ashyolarni olish;

ichki tartib qoidalarida belgilangan tartibda yaqin qarindoshlari bilan uchrashish;

cheklovsiz xat yozish va xat olish;

ichki tartib qoidalarida belgilangan tartibda yoʻqlovlar olish, posilkalar yuborish va olish;

oʻz shaxsiy hisobvaragʻiga oʻtkaziladigan pul oʻtkazmalarini olish;

ichki tartib qoidalariga va majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida davolanayotgan boshqa shaxslarning huquqlariga rioya etgan holda diniy urf-odatlarni bajarish;

har kunlik sayr qilish;

yuqori turuvchi sogʻliqni saqlash organiga yoki sudga majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasi xodimlarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish.

Narkologik kasalliklarga chalingan, narkologiya muassasasida majburiy davolanayotgan shaxslar:

belgilangan ichki tartib qoidalariga rioya etishi;

majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasi maʼmuriyatining va tibbiyot xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi;

tayinlangan davolashni qabul qilishi;

majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining mol-mulkini asrab-avaylashi;

majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida tozalikni va tartibni saqlashi;

shaxsiy gigiyenaga rioya etishi shart.

35-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida davolanayotgan shaxslarni muassasadan chiqarish asoslari va tartibi

Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasida davolanayotgan shaxslar:

majburiy davolash muddati tugagach va shaxs sogʻligʻining klinik holatini hisobga olgan holda;

majburiy davolashni oʻtkazishga toʻsqinlik qiladigan qoʻshimcha ogʻir kasalliklar aniqlanganligi sababli muassasadan chiqariladi.

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasidan chiqarilgan shaxslarga ulardan olib qoʻyilgan hujjatlar, pul mablagʻlari, moddiy qimmatliklar va ashyolar qaytarib beriladi.

Majburiy davolash uchun moʻljallangan narkologiya muassasasining maʼmuriyati narkologik kasallikka chalingan shaxs chiqarilishidan oʻn kun oldin ichki ishlar organlarini, mehnat organini, yashash joyidagi narkologiya muassasasini chiqarib yuborilgan narkologik kasallikka chalingan shaxslarning maishiy sharoitlarini yaxshilashga hamda ularni ishga joylashtirishga koʻmaklashish va ular ustidan kuzatuvni taʼminlash uchun xabardor qiladi.

36-modda. Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolanib chiqqan shaxslarning kasallik qaytalanishiga qarshi terapiyadan oʻtishi

Narkologik kasalliklarga chalingan, majburiy davolanib chiqqan shaxslar narkologiya muassasasidan chiqarilganidan yoki jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilganidan keyin yashash joyidagi narkologiya muassasalarida Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda kasallik qaytalanishiga qarshi terapiyadan oʻtishi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslar kasallik qaytalanishiga qarshi terapiyadan oʻtishdan bosh tortgan taqdirda, ichki ishlar organlari tomonidan majburiy ravishda olib kelinadi.

37-modda. Majburiy davolanib chiqqan shaxslarni ishga joylashtirish va ularning maishiy sharoitlarini yaxshilash

Majburiy davolanib chiqqan shaxslarni ishga joylashtirish va ularning maishiy sharoitlarini yaxshilash ularning yashash joyi boʻyicha amalga oshiriladi hamda yashash joyidagi mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, ichki ishlar organlari, mehnat organlari hamda narkologiya muassasalari zimmasiga yuklatiladi.

Narkologik kasalliklarga chalingan va majburiy davolanishga yuborilgan shaxslarning avvalgi yashash joyi boʻyicha uy-joy maydonidan foydalanish huquqi saqlanib qoladi.

6-bob. Narkologik ekspertiza va tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish

38-modda. Narkologik ekspertiza

Narkologik ekspertiza narkologiya muassasalarida:

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organ mansabdor shaxsining, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning qarori asosida;

majburiy davolashga muhtoj shaxslarga nisbatan ichki ishlar organlarining xodimlari tomonidan tayyorlangan materiallar asosida oʻtkaziladi.

39-modda. Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish

Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish narkologiya dispanserlari yoki boshqa davolash-profilaktika muassasalari tuzilmasida tashkil etilgan maxsus kabinetlarda amalga oshiriladi, bunday muassasalar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi yoki uning hududiy boʻlinmalari tomonidan belgilanadi.

Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish narkolog shifokorlar yoki Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan tartibda maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan boshqa ixtisoslikdagi shifokorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ruxsat etilgan usullar va vositalardan foydalaniladi.

Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishga tashkiliy-uslubiy rahbarlik narkologiya dispanserlari tomonidan amalga oshiriladi.

Psixoaktiv moddalar taʼsiridan mastlik holatini aniqlash uchun shaxslarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishga yuborish va uni oʻtkazish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Tibbiy tekshiruv natijalaridan norozi boʻlgan shaxslar ushbu natijalar ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda shikoyat qilishga haqli.

7-bob. Narkologik yordam koʻrsatuvchi tibbiyot xodimlari

40-modda. Narkologik yordam koʻrsatishga boʻlgan huquq

Narkologiya boʻyicha ixtisoslikka ega boʻlgan shifokor narkologik yordam koʻrsatish huquqiga ega.

Narkologik yordam koʻrsatishda ishtirok etadigan oʻrta tibbiyot xodimlari va boshqa mutaxassislar narkologik kasalliklarga chalingan shaxslar bilan ish olib borish uchun maxsus tayyorgarlikdan oʻtishi kerak.

41-modda. Tibbiyot xodimlarining narkologik yordam koʻrsatish chogʻidagi majburiyatlari

Narkologik yordam koʻrsatish chogʻida tibbiyot xodimlari:

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarga ularning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunchiligida mustahkamlab qoʻyilgan huquqlari toʻgʻrisida toʻliq axborot berishi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etishi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarning narkologiya muassasasida boʻlishi davrida ularning xavfsizligini taʼminlashi, posilkalar va yoʻqlovlarning tarkibini nazorat qilishi;

narkologik kasalliklarga chalingan shaxslarga yozishmalar, davlat organlari, muassasalar va tashkilotlarga murojaatlar yoʻllashi uchun shart-sharoitlar yaratishi;

kasbiy tibbiy odob-axloq qoidalariga rioya etishi;

narkologik kasallikka chalingan shaxs bilan uning psixoaktiv moddalarga ruhan va jismonan qaramligi muammosini, tekshiruvdan oʻtishga, davolanishga va tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiyaga doir yakka tartibdagi rejani muhokama qilishi;

narkologik kasallikka chalingan shaxsni tekshirish va uni davolash chogʻida olingan axborotni oshkor etmasligi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno;

narkologik kasalliklarni davolashning Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan ruxsat etilgan vositalari va usullaridan foydalanishi;

oʻz malakasini doimiy ravishda oshirib borishi shart.

42-modda. Narkologik yordam koʻrsatishda ishtirok etuvchi tibbiyot xodimlariga va boshqa mutaxassislarga kafolatlar va imtiyozlar

Narkologik yordam koʻrsatishda ishtirok etuvchi tibbiyot xodimlari va boshqa mutaxassislar alohida mehnat sharoitlarida faoliyat bilan shugʻullanuvchi shaxslar uchun qonunchilikda belgilangan imtiyozlarni olish huquqiga ega.

Narkologik yordam koʻrsatishda ishtirok etuvchi shaxsning sogʻligʻiga zarar yetkazilib, bu uning mehnat qobiliyati vaqtincha yoʻqotilishiga sabab boʻlgan taqdirda, shuningdek nogironlik yuz berganda — ushbu shaxsga, u vafot etgan taqdirda esa — uning qaramogʻidagilarga zararning oʻrni qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda qoplanadi.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

43-modda. Nizolarni hal etish

Narkologik yordam sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

44-modda. Narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Narkologik yordam toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

45-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 9-dekabrda qabul qilingan “Surunkali alkogolizm, giyohvandlik yoki zaharvandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarni majburiy davolash toʻgʻrisida”gi 753-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 1, 36-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1992-yil 9-dekabrda qabul qilingan “Surunkali alkogolizm yoki giyovandlikka mubtalo boʻlgan bemorlarni majburan davolash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 753a-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 1, 37-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1995-yil 6-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida”gi 73-I-sonli Qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 6, 121-modda) 250-bandi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1996-yil 27-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida”gi 371-I-sonli Qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 69-modda) 19-bandi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1997-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini toʻla yoki qisman oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida”gi 550-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 1, 17-modda) 37-bandi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1998-yil 24-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksini amalga kiritish tartibi toʻgʻrisida”gi 714-I-sonli Qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 1, 5-modda) ilovaning 14-bandi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 19-avgustda qabul qilingan “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi 813-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 210-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 4, 138-modda, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda, № 9, 592-modda; 2020-yil, № 3, 203-modda) VI bobi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 15-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrimlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi 175-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 1-2, 23-modda) I boʻlimining 3-bandi ;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga jinoyat protsessi ishtirokchilarining huquqlari himoya qilinishini taʼminlash bilan bogʻliq oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-542-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 267-modda) 5-moddasi .

46-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonuning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

47-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

48-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 27-oktabr,

OʻRQ-644-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 28.10.2020-y., 03/20/644/1415-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 10.08.2023-y., 03/23/861/0577-son; 17.12.2025-y., 03/25/1102/1173-son; 18.04.2026-y., 03/26/1133/0379-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О профилактике и лечении наркологических заболеваний

Принят Законодательной палатой 22 июля 2020 года Одобрен Сенатом 11 сентября 2020 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области наркологической помощи.

Статья 2. Законодательство о наркологической помощи

Законодательство о наркологической помощи состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о наркологической помощи, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

принудительное лечение — вид наркологической помощи, оказываемой в учреждениях для принудительного лечения на основании решения суда в отношении лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

наркологическая помощь — вид специализированной медицинской помощи, включающей профилактику наркологических заболеваний, обследование, консультирование, диагностику, лечение, медико-социальную реабилитацию лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

наркологическое заболевание (хронический алкоголизм, наркомания, токсикомания) — хроническое прогрессирующее заболевание, характеризующееся патологическим влечением к психоактивным веществам, психосоматическими (психическими и физическими) и социальными последствиями хронической интоксикации этими веществами;

лицо, страдающее наркологическим заболеванием, — лицо, у которого врачом-наркологом установлен диагноз наркологического заболевания;

медико-социальная реабилитация лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, — система медицинских, психологических, воспитательных, образовательных, социальных, правовых мер, направленных на устранение или компенсацию ограничений жизнедеятельности, восстановление утраченных социальных связей и социального статуса, обеспечение приспособления к условиям труда и быта у лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

наркологические учреждения — наркологические центры, больницы, диспансеры, отделения в структуре психоневрологических диспансеров, наркологические кабинеты районных (городских) медицинских объединений, оказывающие наркологическую помощь населению;

наркологическая экспертиза — медицинское обследование лиц, направленное на диагностику наркологического заболевания для решения вопросов применения принудительных мер медицинского характера, иных вопросов, возникающих в ходе производства по административным, уголовным и гражданским делам;

психоактивные вещества — химические вещества синтетического или природного происхождения, оказывающие специфическое действие на центральную нервную систему, которые при систематическом употреблении могут вызывать психическую и физическую зависимость;

медицинское освидетельствование лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами — совокупность методов медицинского осмотра и медицинских исследований, направленных на установление у лиц состояния опьянения.

Статья 4. Основные принципы оказания наркологической помощи

Основными принципами оказания наркологической помощи являются законность, конфиденциальность, социальная защищенность граждан, милосердие и гуманизм.

Глава 2. Регулирование в области наркологической помощи

Статья 5. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области наркологической помощи

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в области наркологической помощи;

обеспечивает разработку, утверждение и реализацию государственных программ в области наркологической помощи;

координирует деятельность органов государственного управления и органов исполнительной власти на местах в области наркологической помощи.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 6. Полномочия Министерства здравоохранения Республики Узбекистан в области наркологической помощи

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан:

реализует государственную политику в области наркологической помощи;

разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области наркологической помощи;

участвует в разработке нормативно-правовых актов в области наркологической помощи;

изучает наркологическую ситуацию в стране, осуществляет анализ распространенности наркологических заболеваний;

обеспечивает подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в области оказания наркологической помощи;

осуществляет деятельность по раннему выявлению, консультированию, обследованию, лечению, профилактическому и диспансерному наблюдению и медико-социальной реабилитации лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

участвует в реализации мероприятий по социальной адаптации и ресоциализации лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

обеспечивает оказание экстренной медицинской помощи и лечение соматических осложнений наркологических заболеваний в лечебно-профилактических учреждениях соответствующего профиля;

осуществляет мониторинг эффективности наркологической помощи населению;

взаимодействует с другими органами и учреждениями, непосредственно осуществляющими и участвующими в профилактике наркологических заболеваний.

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 7. Полномочия Министерства внутренних дел Республики Узбекистан в области наркологической помощи

Министерство внутренних дел Республики Узбекистан:

участвует в разработке и реализации государственных программ в области наркологической помощи;

разрабатывает, утверждает и реализует отраслевые программы в области наркологической помощи;

выявляет и устраняет условия, способствующие приобщению граждан, прежде всего молодежи, к немедицинскому употреблению психоактивных веществ;

выявляет и доставляет на медицинское освидетельствование лиц, употребляющих психоактивные вещества;

осуществляет на основании заключения органов и учреждений здравоохранения профилактический учет лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

обеспечивает оформление документов для направления на принудительное лечение лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, а также содействует в доставлении этих лиц в наркологические учреждения на основании решения суда, вступившего в законную силу;

осуществляет в специализированных учреждениях системы исполнения наказания принудительное лечение лиц, к которым в соответствии со статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан были применены принудительные меры медицинского характера;

организует наблюдение и содействует трудовому и бытовому устройству лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, прошедших лечение в наркологических учреждениях, в том числе принудительное лечение;

взаимодействует с другими органами и учреждениями, непосредственно осуществляющими и участвующими в профилактике наркологических заболеваний и оказывающими наркологическую помощь.

Министерство внутренних дел Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 8. Полномочия органов исполнительной власти на местах в области наркологической помощи

Органы исполнительной власти на местах:

участвуют в разработке и реализации государственных программ в области наркологической помощи;

разрабатывают, утверждают и реализуют территориальные программы в области наркологической помощи;

обеспечивают координацию деятельности и взаимодействие органов и учреждений, непосредственно осуществляющих и участвующих в профилактике наркологических заболеваний, на соответствующей территории;

создают необходимые условия и инфраструктуру для развития сети медицинских учреждений, оказывающих наркологическую помощь;

содействуют созданию при наркологических учреждениях предприятий, в том числе на условиях государственно-частного партнерства, специализирующихся на производственной, сельскохозяйственной и ремесленнической деятельности, способствуют привлечению инвестиций в развитие их инфраструктуры;

осуществляют меры по трудовому и бытовому устройству лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, прошедших лечение в наркологических учреждениях, в том числе принудительное лечение.

Органы исполнительной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 9. Участие органов государственного управления в области образования и образовательных учреждений в профилактике наркологических заболеваний

Органы государственного управления в области образования и образовательные учреждения:

участвуют в разработке и реализации государственных программ в области наркологической помощи;

разрабатывают, утверждают и реализуют отраслевые программы по профилактике наркологических заболеваний среди учащихся образовательных учреждений;

принимают меры по выявлению среди учащихся образовательных учреждений лиц, употребляющих психоактивные вещества;

выявляют и устраняют условия, способствующие распространению психоактивных веществ в образовательных учреждениях;

обеспечивают формирование у учащихся образовательных учреждений приверженности к здоровому образу жизни;

проводят работу с семьями по формированию у детей устойчивости к влиянию социальных факторов, способствующих приобщению к психоактивным веществам;

взаимодействуют с другими органами и учреждениями, непосредственно осуществляющими и участвующими в профилактике наркологических заболеваний и оказывающими наркологическую помощь.

Органы государственного управления в области образования и образовательные учреждения могут участвовать и в иных мероприятиях по профилактике наркологических заболеваний в соответствии с законодательством.

Статья 10. Участие органов по труду в профилактике наркологических заболеваний

Органы по труду:

взаимодействуют с наркологическими учреждениями в работе по обеспечению занятости лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

во взаимодействии с органами исполнительной власти на местах и наркологическими учреждениями осуществляют мероприятия по профессиональной подготовке и переподготовке лиц, находящихся на принудительном лечении;

содействуют трудоустройству лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, прошедших лечение, в том числе принудительное лечение.

Органы по труду могут участвовать и в иных мероприятиях по профилактике наркологических заболеваний в соответствии с законодательством.

Статья 11. Участие органов самоуправления граждан в профилактике наркологических заболеваний

Органы самоуправления граждан:

участвуют в реализации государственных, территориальных и иных программ в области наркологической помощи;

осуществляют общественный контроль за исполнением законодательства о наркологической помощи;

оказывают содействие инспекторам по профилактике органов внутренних дел в осуществлении профилактического учета лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в том числе склонных к антисоциальному поведению.

Органы самоуправления граждан могут участвовать и в иных мероприятиях по профилактике наркологических заболеваний в соответствии с законодательством.

Глава 3. Оказание наркологической помощи населению

Статья 12. Наркологическая помощь, гарантированная государством

Государство гарантирует:

экстренную медицинскую помощь при острой интоксикации психоактивными веществами, алкогольных и интоксикационных психозах, обусловленных употреблением психоактивных веществ;

обследование, консультирование, диагностику, а также лечение и медико-социальную реабилитацию лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в амбулаторных и стационарных условиях.

Статья 13. Учреждения здравоохранения, оказывающие наркологическую помощь населению

Наркологическую помощь населению оказывают наркологические учреждения государственной системы здравоохранения или частные медицинские учреждения, имеющие лицензию на осуществление медицинской деятельности по специализации «Наркология».

Наркологические диспансеры организуются в Республике Каракалпакстан, областях, городе Ташкенте, а также крупных городах страны в качестве самостоятельных лечебно-профилактических учреждений республиканского, областного, городского или межрайонного уровня.

Наркологическая помощь в амбулаторных условиях оказывается наркологическими кабинетами, организованными в структуре центральных районных (городских) многопрофильных поликлиник.

Наркологическая помощь в стационарных условиях оказывается Республиканским специализированным научно-практическим медицинским центром наркологии, наркологическими диспансерами, наркологическими отделениями психоневрологических учреждений, наркологическими больницами для принудительного лечения, отделениями для принудительного лечения наркологических диспансеров.

Экстренная медицинская помощь при острой интоксикации психоактивными веществами оказывается территориальными центрами экстренной медицинской помощи.

Статья 14. Профилактика наркологических заболеваний

Профилактикой наркологических заболеваний является комплекс социальных, образовательных и медико-психологических мероприятий, направленных на выявление и устранение причин и условий, способствующих распространению и немедицинскому употреблению психоактивных веществ, в том числе злоупотреблению алкоголем, предупреждение их негативных личностных, социальных и медицинских последствий.

Профилактика наркологических заболеваний включает в себя первичную, вторичную и третичную профилактику.

Первичной профилактикой наркологических заболеваний является система медицинских, педагогических, психологических и социальных мер, направленных на предупреждение первой попытки немедицинского употребления психоактивных веществ путем устранения факторов, способствующих приобщению к этим веществам или повышения устойчивости личности к влиянию этих факторов.

Вторичной профилактикой наркологических заболеваний является система медицинских, педагогических, психологических, психотерапевтических и социальных мер, направленных на прекращение употребления психоактивных веществ до формирования зависимости от них.

Третичной профилактикой наркологических заболеваний является система медицинских, психологических, психотерапевтических и социальных мер, направленных на предупреждение прогрессирования наркологического заболевания и возникновения его негативных социальных и медицинских последствий.

Глава 4. Оказание наркологической помощи лицам, страдающим наркологическими заболеваниями

Статья 15. Права лиц, страдающих наркологическими заболеваниями

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, имеют право на:

получение информации о своих правах, характере имеющихся у них наркологических заболеваний, применяемых методах лечения и реабилитации;

участие в выборе условий (амбулаторных или стационарных) проведения лечения, объема и методов лечебного воздействия, составлении индивидуального плана лечения и реабилитации, за исключением случаев, предусмотренных главой 5 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан;

заключение письменного договора с наркологическим учреждением об оказании медицинской и реабилитационной помощи, за исключением случаев, предусмотренных главой 5 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан;

на дачу предварительного письменного согласия или отказ, в том числе на любом этапе, от их использования в качестве объекта испытаний медицинских средств и методов, научных исследований или учебного процесса, а также от фото-, видео- либо киносъемки;

отказ от предлагаемого лечения или его прекращение на любом этапе, за исключением случаев, предусмотренных статьей 25 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан;

обращение к руководителю или иному должностному лицу наркологического учреждения, вышестоящему органу здравоохранения или в суд, привлечение адвоката либо законного представителя для защиты своих прав и законных интересов.

Статья 16. Профилактическое наблюдение (профилактический учет) и диспансерное наблюдение (диспансерный учет) в учреждениях системы здравоохранения

Профилактическое наблюдение (профилактический учет) осуществляется наркологическими учреждениями с целью предупреждения развития наркологического заболевания у лиц, допускающих систематическое употребление алкоголя, эпизодическое употребление наркотических средств или других психоактивных веществ без клинических признаков психической и физической зависимости. В отношении лиц, находящихся под профилактическим наблюдением (профилактическим учетом), реализуется комплекс медицинских, педагогических, психологических, психотерапевтических и социальных мер, направленных на устранение факторов риска формирования психической и физической зависимости от психоактивных веществ.

Диспансерное наблюдение (диспансерный учет) за лицами, страдающими наркологическими заболеваниями, осуществляется наркологическими учреждениями с целью оказания им квалифицированной наркологической помощи, обеспечивающей воздержание от немедицинского употребления психоактивных веществ и предупреждение медико-социальных последствий наркологического заболевания.

За лицами, страдающими наркологическими заболеваниями, добровольно обратившимися в наркологическое учреждение для прохождения лечения, диспансерное наблюдение (диспансерный учет), по их просьбе, может не устанавливаться.

Обязательному диспансерному наблюдению (диспансерному учету) подлежат лица:

с выраженными изменениями личности, обусловленными наркологическим заболеванием;

перенесшие алкогольные или интоксикационные психозы;

страдающие наркологическими заболеваниями, которые проявляют признаки антисоциального поведения до обращения за наркологической помощью, в период прохождения лечения или после его завершения;

доставленные два и более раз в течение года в медицинские учреждения в состоянии опьянения и (или) острого отравления психоактивными веществами;

освобожденные из учреждений по исполнению наказания, в отношении которых была применена принудительная мера медицинского характера в связи с наркологическими заболеваниями;

у которых в течение года после прохождения лечения в наркологическом учреждении имели место более двух случаев повторного рецидива наркологического заболевания.

Установление диагноза наркологического заболевания является исключительным правом врачей-наркологов. Решение о постановке на профилактический или диспансерный учет принимается врачебной комиссией наркологического учреждения.

Порядок профилактического наблюдения (профилактического учета) и диспансерного наблюдения (диспансерного учета) устанавливается Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Статья 17. Согласие лица, страдающего наркологическим заболеванием, на лечение

Лечение лица, страдающего наркологическим заболеванием, проводится после получения его письменного согласия или письменного согласия его законного представителя, за исключением случаев, предусмотренных статьей 25 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан.

Для получения письменного согласия на лечение врач обязан предоставить лицу, страдающему наркологическим заболеванием, или его законному представителю информацию о характере заболевания, целях и методах лечения, продолжительности лечения, а также о возможных рисках осложнений, побочных эффектах и ожидаемых результатах. Письменное согласие на лечение приобщается к медицинской документации.

Несовершеннолетние в возрасте старше четырнадцати лет имеют право на дачу добровольного письменного согласия на медицинское вмешательство или отказ от него.

Письменное согласие на лечение в отношении лиц, страдающих наркологическим заболеванием и не достигших возраста, установленного частью третьей настоящей статьи, и граждан, признанных судом недееспособными, дают их законные представители после сообщения им сведений о состоянии здоровья этих лиц. При отсутствии законных представителей решение о лечении принимает консилиум врачей, а при его отсутствии — лечащий врач.

Статья 18. Отказ от наркологической помощи

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, могут отказаться от наркологической помощи.

Отказ от наркологической помощи оформляется заявлением лица, страдающего наркологическим заболеванием, или его законного представителя, заверенным подписями лечащего врача и заведующего отделением.

Лицам, отказавшимся от наркологической помощи, либо их законным представителям должны быть разъяснены возможные последствия отказа от наркологической помощи.

Не допускается принуждение лица, страдающего наркологическим заболеванием, к отказу от получения наркологической помощи.

Статья 19. Оказание наркологической помощи без согласия лица, страдающего наркологическим заболеванием, или его законного представителя

Оказание наркологической помощи без письменного согласия лица, страдающего наркологическим заболеванием, или его законного представителя допускается в случаях:

возникновения алкогольных или интоксикационных психозов вследствие употребления психоактивных веществ, которые обусловливают непосредственную опасность лица, страдающего наркологическим заболеванием, для себя и окружающих его лиц;

необходимости неотложного медицинского вмешательства по жизненным показаниям;

применения принудительного лечения по основаниям, предусмотренным статьей 25 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан.

Решение о необходимости оказания наркологической помощи без письменного согласия лица, находящегося в состоянии алкогольного или интоксикационного психоза вследствие употребления психоактивных веществ, принимает врач-нарколог или врач-психиатр, осуществляющий его осмотр. После купирования (устранения) алкогольного или интоксикационного психоза продолжение лечения наркологического заболевания осуществляется на основе добровольного письменного согласия лица, страдающего наркологическим заболеванием, или его законного представителя.

Статья 20. Отказ в оказании лицу, страдающему наркологическим заболеванием, наркологической помощи в полном объеме или ее отсрочка

В оказании наркологической помощи в полном объеме может быть отказано или ее оказание может быть отсрочено при наличии у лица, страдающего наркологическим заболеванием, медицинских противопоказаний.

При исключении у лица, страдающего наркологическим заболеванием, медицинских противопоказаний, явившихся основанием для отказа или отсрочки, наркологическая помощь может быть оказана в полном объеме.

Статья 21. Лечение лиц, страдающих наркологическими заболеваниями

Медицинские показания и противопоказания к проведению лечения лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в амбулаторных или стационарных условиях определяются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Принудительное лечение лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, осуществляется в порядке, предусмотренном главой 5 настоящего Закона.

Необоснованная госпитализация в наркологическое учреждение лиц, не нуждающихся в наркологической помощи, не допускается.

Для лечения лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, используются медицинские средства и методы, разрешенные Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Медицинские средства и методы должны использоваться только в терапевтических целях и не могут служить средством наказания лиц, страдающих наркологическими заболеваниями.

Лечение основывается на индивидуальном плане, учитывающем личностные особенности и потребности лица, страдающего наркологическим заболеванием, который обсуждается с ним или его законным представителем.

Сведения о применяемых методах диагностики и лечения, включая психотерапевтические технологии, заносятся в историю болезни или амбулаторную карту.

Лицам, страдающим наркологическими заболеваниями, в случае их нахождения в других лечебно-профилактических учреждениях обеспечивается консультативная наркологическая помощь.

Лицам, находящимся на стационарном лечении в наркологическом учреждении, при необходимости обеспечивается консультация других специалистов.

В случае выявления у лиц, находящихся на стационарном лечении в наркологическом учреждении, состояния, требующего неотложной медицинской помощи в лечебно-профилактических учреждениях другого профиля, они экстренно, силами службы скорой медицинской помощи переводятся в соответствующие лечебно-профилактические учреждения.

Статья 22. Обязанности лица, находящегося в наркологическом учреждении

Лицо, находящееся в наркологическом учреждении, обязано соблюдать правила внутреннего распорядка наркологического учреждения.

Нарушение лицом, находящимся в наркологическом учреждении, правил внутреннего распорядка наркологического учреждения может стать основанием для принятия решения о его выписке, за исключением случаев, предусмотренных главой 5 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан.

Статья 23. Медико-социальная реабилитация лиц, страдающих наркологическими заболеваниями

Медико-социальная реабилитация лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, осуществляется только на основании добровольного письменного согласия лица, страдающего наркологическим заболеванием, после заключения письменного договора с наркологическим учреждением об оказании медицинской и реабилитационной помощи, за исключением случаев, предусмотренных главой 5 настоящего Закона и статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан.

Лицам, страдающим наркологическими заболеваниями и изъявившим желание пройти медико-социальную реабилитацию, отказ в реабилитации наркологическими учреждениями системы Министерства здравоохранения Республики Узбекистан не допускается.

Статья 24. Предоставление сведений о лицах, страдающих наркологическими заболеваниями

Предоставление сведений о лицах, страдающих наркологическими заболеваниями, в том числе о результатах их обследования, осуществляется в следующих случаях:

необходимости в профилактическом наблюдении в органах внутренних дел;

по запросу органов прокуратуры, следствия, дознания, а также суда в связи с проведением расследования или судебным разбирательством;

по запросу органов, осуществляющих доследственную проверку;

по запросу Национального агентство социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан и центров социальных услуг «Инсон»;

необходимости в принудительном лечении;

завершения принудительного лечения;

отказа лица от посещения наркологического учреждения после повторного вызова для прохождения лечения;

прохождения военно-врачебной комиссии лицами допризывного и призывного возраста;

прохождения медицинского обследования лиц, вступающих в брак.

Глава 5. Принудительное лечение лиц, страдающих наркологическими заболеваниями

Статья 25. Основания для применения принудительного лечения

Принудительное лечение применяется на основании решения суда в отношении лица, страдающего наркологическим заболеванием, создающего угрозу безопасности и здоровью окружающих либо нарушающего общественный порядок, права других лиц, которое в течение года привлекалось к административной ответственности за совершение административных правонарушений в состоянии опьянения психоактивными веществами и было предупреждено в соответствии с настоящим Законом о возможности направления его на принудительное лечение. При этом принудительное лечение применяется в отношении лица, страдающего наркологическим заболеванием, которое находится под диспансерным наблюдением (диспансерным учетом) и отказывается от добровольного лечения.

Статья 26. Порядок предупреждения лица, страдающего наркологическим заболеванием, о возможности его направления на принудительное лечение

Начальник территориального органа внутренних дел выносит предупреждение о возможности направления на принудительное лечение лицу, страдающему наркологическим заболеванием, которое в течение года привлекалось к административной ответственности за совершение административных правонарушений в состоянии опьянения психоактивными веществами.

Предупреждение о возможности направления на принудительное лечение объявляется лицу, указанному в части первой настоящей статьи, сотрудником органов внутренних дел с вручением ему копии предупреждения, о чем составляется протокол.

Форма предупреждения о возможности направления на принудительное лечение утверждается Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.

Статья 27. Порядок признания лица, страдающего наркологическим заболеванием, нуждающимся в принудительном лечении

Признание лица, страдающего наркологическим заболеванием, нуждающимся в принудительном лечении осуществляется специализированными медицинскими комиссиями или в отдаленных регионах специализированными межрайонными медицинскими комиссиями для проведения наркологических экспертиз, создаваемыми на основании приказа министра здравоохранения Республики Каракалпакстан, начальников управлений здравоохранения областей и Главного управления здравоохранения города Ташкента (далее по тексту – специализированные межрайонные медицинские комиссии) для проведения наркологических экспертиз, создаваемыми в структуре наркологических диспансеров Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента. Все клинические обследования, связанные с определением необходимости принудительного лечения лица, страдающего наркологическим заболеванием, проводятся в наркологическом диспансере, а в необходимых случаях в других медицинских учреждениях, где имеются соответствующие специалисты.

Специализированные медицинские комиссии или специализированные межрайонные медицинские комиссии для проведения наркологических экспертиз выносят в отношении лица, страдающего наркологическим заболеванием, медицинское заключение.

Медицинское заключение о необходимости принудительного лечения лица, страдающего наркологическим заболеванием, основывается на данных, полученных в процессе клинического обследования, а также сведениях, содержащихся в материалах дел, представленных:

органами, осуществляющими доследственную проверку, — для решения вопроса о признании лица страдающим наркологическим заболеванием;

органами дознания и следствия, прокуратуры и суда — для решения вопроса применения принудительных мер медицинского характера в соответствии со статьей 96 Уголовного кодекса Республики Узбекистан.

Перечень отдаленных регионов, в которых создается специализированная межрайонная медицинская комиссия для проведения наркологических экспертиз, определяется Министерством здравоохранения Республики Узбекистана.

Статья 28. Подготовка материалов о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение

Материалы о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение подготавливаются и оформляются органами внутренних дел на основании ходатайств учреждений наркологии, членов семьи или родственников лица, страдающего наркологическим заболеванием, а также по инициативе органов внутренних дел с уведомлением членов семьи лица, страдающего наркологическим заболеванием.

Органы внутренних дел в целях подготовки материалов о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение доставляют данное лицо для проведения наркологической экспертизы в наркологический диспансер или в специализированную межрайонную медицинскую комиссию по месту его жительства.

Органы внутренних дел, получив медицинское заключение специализированной медицинской комиссии или специализированной межрайонной медицинской комиссии для проведения наркологических экспертиз о необходимости принудительного лечения лица, страдающего наркологическим заболеванием, представляют собранные материалы в суд по месту жительства данного лица или по месту нахождения наркологического диспансера. Данные материалы также могут быть направлены в суд в виде электронного документа.

Статья 29. Порядок направления лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение

Решение о направлении на принудительное лечение лица, страдающего наркологическим заболеванием, принимается в его присутствии судом по месту его жительства или по месту нахождения наркологического учреждения.

Явка лица, страдающего наркологическим заболеванием, на судебное заседание осуществляется в сопровождении сотрудника органов внутренних дел. В случае отказа лица, страдающего наркологическим заболеванием, производится принудительный привод на основании решения суда в соответствии с законодательством.

Решение суда о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение вступает в законную силу с момента его оглашения и исполняется органами внутренних дел немедленно.

Решение суда о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение может быть обжаловано лицом, в отношении которого оно вынесено, или его адвокатом, законным представителем либо опротестовано прокурором в апелляционном порядке в течение 72 часов.

Продолжительность принудительного лечения определяется врачебной комиссией наркологического учреждения в пятидневный срок со дня помещения лица, страдающего наркологическим заболеванием, на лечение исходя из клинико-диагностических стандартов и протоколов лечения, утверждаемых Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Принудительное лечение лица, страдающего наркологическим заболеванием, прекращается на основании решения врачебной комиссии наркологического учреждения, где лицо находится на лечении.

Продолжительность принудительного лечения лица, страдающего наркологическим заболеванием, не может превышать восемнадцати месяцев.

Вступившее в законную силу решение суда о направлении лица, страдающего наркологическим заболеванием, на принудительное лечение является основанием для прекращения с ним трудового договора.

Статья 30. Учреждения для принудительного лечения лиц, страдающих наркологическими заболеваниями

Принудительное лечение лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, осуществляется в наркологических учреждениях системы Министерства здравоохранения Республики Узбекистан, в структуре которых организовано отделение для принудительного лечения, или в наркологических больницах для принудительного лечения, а также в специализированных учреждениях системы исполнения наказания Министерства внутренних дел Республики Узбекистан.

Статья 31. Организация лечебного процесса в наркологических учреждениях для принудительного лечения

Организация лечебного процесса в наркологических учреждениях для принудительного лечения осуществляется в порядке, установленном Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Медицинские противопоказания к проведению принудительного лечения определяются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Статья 32. Порядок применения трудовой терапии в отношении лиц, находящихся на принудительном лечении

В период пребывания на принудительном лечении в отношении лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в лечебных целях и с учетом их физического состояния, а также в соответствии с медицинскими показаниями применяется трудовая терапия.

Проведение трудовой терапии может осуществляться в создаваемых при наркологических учреждениях предприятиях, в том числе на условиях государственно-частного партнерства, специализирующихся на производственной, сельскохозяйственной и ремесленнической деятельности, или на предприятиях промышленности, строительства, сельского хозяйства по договору об организации трудовой терапии.

Длительность рабочего времени лиц, находящихся на принудительном лечении и привлеченных к трудовой деятельности в порядке трудовой терапии, должна соответствовать нормам продолжительности рабочего времени, установленным трудовым законодательством.

Организация трудового процесса осуществляется администрацией предприятия под контролем медицинского персонала наркологического учреждения.

При наличии трудовой книжки у лиц, находящихся на принудительном лечении и привлеченных к трудовой деятельности в порядке трудовой терапии, в ней делается отметка о трудовой деятельности в период нахождения в наркологическом учреждении для принудительного лечения, при отсутствии трудовой книжки — выдается справка.

Заработная плата лицам, находящимся на принудительном лечении и привлеченным к трудовой деятельности в порядке трудовой терапии, начисляется предприятиями исходя из действующих норм, расценок, условий оплаты труда и в порядке, установленном законодательством.

Тридцать процентов заработной платы, начисленной за отработанное время, перечисляются предприятиями на специальный счет внебюджетных средств наркологического учреждения для принудительного лечения, а остальная часть, за вычетом налогов, алиментов и других удержаний, предусмотренных законодательством, перечисляется на персональный лицевой счет лица, привлеченного к трудовой деятельности в порядке трудовой терапии. Наркологическому учреждению также предоставляются пофамильные списки этих лиц, с указанием перечисленных для них сумм заработной платы.

Средства, образуемые на специальном счете внебюджетных средств наркологического учреждения для принудительного лечения, могут расходоваться на дополнительное питание находящихся на лечении лиц, а также капитальный ремонт зданий и сооружений этих учреждений, благоустройство их территории, приобретение медицинского оборудования, хозяйственного и культурного инвентаря, подписку на издания периодической печати, закупку литературы для библиотек, проведение культурных мероприятий.

Статья 33. Правила поведения и условия содержания лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в учреждениях для принудительного лечения

В наркологических учреждениях для принудительного лечения устанавливается порядок, обеспечивающий выполнение медицинских предписаний находящимися в них лицами, страдающими наркологическими заболеваниями, постоянный надзор за ними, исключающий возможность их самовольного ухода.

Лицам, находящимся на принудительном лечении, разрешается выходить за пределы наркологического учреждения только для проведения лечебно-диагностических мероприятий или осуществления трудовой деятельности в порядке трудовой терапии в сопровождении медицинского персонала и сотрудников охраны наркологического учреждения.

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, находящиеся на принудительном лечении, обеспечиваются необходимыми материально-бытовыми условиями. Палаты должны организовываться из расчета не более четырех коек, с учетом площади на одну койку не менее шести квадратных метров.

Находящиеся на принудительном лечении лица обеспечиваются постельными принадлежностями и одеждой по сезону.

Нормы питания и материально-бытового обеспечения лиц, находящихся на принудительном лечении, устанавливаются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Лицам, находящимся на принудительном лечении, не разрешается иметь при себе денежные средства, материальные ценности и вещи, запрещенные к хранению, перечень которых определяется Министерством здравоохранения Республики Узбекистан. Изъятые денежные средства, материальные ценности и вещи, запрещенные к хранению, возвращаются родственникам, а при их отсутствии — сдаются в камеру хранения наркологического учреждения для принудительного лечения, где обеспечивается их сохранность.

Условия содержания лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в наркологическом учреждении для принудительного лечения устанавливаются правилами внутреннего распорядка, утверждаемыми Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Лицам, находящимся на принудительном лечении, обеспечивается доступ к газетам, журналам, телевидению. В наркологических учреждениях для принудительного лечения создаются библиотеки.

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, находящиеся на принудительном лечении, нарушающие правила внутреннего распорядка или уклоняющиеся от лечения либо совершающие действия, угрожающие жизни и здоровью окружающих или непосредственно себе, помещаются в специальную палату с обязательным уведомлением прокурора в течение двадцати четырех часов с момента помещения лица в специальную палату.

Мера, предусмотренная частью девятой настоящей статьи, применяется в исключительных случаях и производится по письменному распоряжению руководителя наркологического учреждения для принудительного лечения сроком до десяти суток. В случае отсутствия руководителя наркологического учреждения для принудительного лечения на рабочем месте решение о помещении в специальную палату принимается старшим по должности сотрудником наркологического учреждения для принудительного лечения с последующим докладом руководителю наркологического учреждения для принудительного лечения, который письменным распоряжением определяет сроки содержания в специальной палате.

Период самовольного отсутствия лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в наркологическом учреждении для принудительного лечения в срок принудительного лечения не засчитывается.

Статья 34. Права и обязанности лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, находящихся на принудительном лечении

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, находящиеся на принудительном лечении в наркологическом учреждении, имеют право:

на ознакомление с правилами внутреннего распорядка наркологического учреждения для принудительного лечения и иными документами, регламентирующими порядок пребывания в данном учреждении;

получать питание, материально-бытовое и медицинское обслуживание;

осуществление трудовой деятельности в порядке трудовой терапии;

приобретать за счет средств, находящихся на их персональном лицевом счете, продукты питания и предметы первой необходимости, а также иные вещи, не запрещенные к хранению и использованию на территории наркологического учреждения для принудительного лечения;

на встречи с близкими родственниками в порядке, определенном правилами внутреннего распорядка;

вести переписку без ограничения;

получать передачи, отправлять и получать посылки в порядке, определенном правилами внутреннего распорядка;

получать денежные переводы, которые зачисляются на их персональный лицевой счет;

отправлять религиозные обряды при условии соблюдения правил внутреннего распорядка и прав других лиц, находящихся в наркологическом учреждении для принудительного лечения;

на ежедневную прогулку;

обжаловать действия (бездействие) сотрудников наркологического учреждения для принудительного лечения в вышестоящий орган здравоохранения или суд.

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, находящиеся на принудительном лечении в наркологическом учреждении, обязаны:

соблюдать установленные правила внутреннего распорядка;

выполнять законные требования администрации и медицинского персонала наркологического учреждения для принудительного лечения;

принимать назначенное лечение;

бережно относиться к имуществу наркологического учреждения для принудительного лечения;

поддерживать чистоту и порядок в наркологическом учреждении для принудительного лечения;

соблюдать личную гигиену.

Статья 35. Основания и порядок выписки лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, находящихся в наркологическом учреждении для принудительного лечения

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, находящиеся в наркологическом учреждении для принудительного лечения, выписываются:

по истечении срока принудительного лечения и с учетом клинического состояния здоровья лица;

в связи с выявлением сопутствующих тяжелых заболеваний, препятствующих проведению принудительного лечения.

Лицам, выписанным из наркологического учреждения для принудительного лечения, возвращаются изъятые документы, денежные средства, материальные ценности и вещи.

Администрация наркологического учреждения для принудительного лечения за десять дней до выписки лица, страдающего наркологическим заболеванием, информирует органы внутренних дел, орган по труду, наркологическое учреждение по месту жительства для оказания содействия в бытовом и трудовом устройстве выписанных лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, и обеспечения наблюдения за ними.

Статья 36. Противорецидивная терапия лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, прошедших принудительное лечение

Лица, страдающие наркологическими заболеваниями, прошедшие принудительное лечение, после выписки из наркологического учреждения или освобождения из учреждений по исполнению наказания обязаны пройти противорецидивную терапию в наркологических учреждениях по месту жительства в порядке, установленном Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

В случае уклонения от прохождения противорецидивной терапии лица, указанные в части первой настоящей статьи, подвергаются принудительному приводу органами внутренних дел.

Статья 37. Трудовое и бытовое устройство лиц, прошедших принудительное лечение

Трудовое и бытовое устройство лиц, прошедших принудительное лечение, осуществляется по месту жительства и возлагается на органы исполнительной власти на местах, органы внутренних дел, органы по труду и наркологические учреждения по месту жительства этих лиц.

За лицами, страдающими наркологическими заболеваниями и направленными на принудительное лечение, сохраняется право пользования жилой площадью по их прежнему месту жительства.

Глава 6. Наркологическая экспертиза и медицинское освидетельствование

Статья 38. Наркологическая экспертиза

Наркологическая экспертиза проводится в наркологических учреждениях:

на основании постановления должностного лица органа, осуществляющего доследственную проверку, дознавателя, следователя, прокурора или решения суда;

на основании материалов, подготовленных сотрудниками органов внутренних дел в отношении лиц, нуждающихся в принудительном лечении.

Статья 39. Медицинское освидетельствование лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами

Медицинское освидетельствование лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами проводится в специальных кабинетах, организованных в структуре наркологических диспансеров или других лечебно-профилактических учреждений, перечень которых определяется Министерством здравоохранения Республики Узбекистан или его территориальными подразделениями.

Медицинское освидетельствование лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами проводится врачами-наркологами или врачами других специальностей, прошедшими специальную подготовку в порядке, установленном Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

При проведении медицинского освидетельствования лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами используются методы и средства, разрешенные Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Организационно-методическое руководство проведением медицинского освидетельствования лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами осуществляется наркологическими диспансерами.

Направление на медицинское освидетельствование лиц для установления состояния опьянения психоактивными веществами и его проведение осуществляются в порядке, установленном законодательством.

Лица, не согласные с результатами медицинского освидетельствования, вправе обжаловать их в порядке, установленном законодательством.

Глава 7. Медицинские работники, оказывающие наркологическую помощь

Статья 40. Право на оказание наркологической помощи

Правом на оказание наркологической помощи обладает врач, имеющий специализацию по наркологии.

Средний медицинский персонал и иные специалисты, участвующие в оказании наркологической помощи, должны пройти специальную подготовку для работы с лицами, страдающими наркологическими заболеваниями.

Статья 41. Обязанности медицинских работников при оказании наркологической помощи

При оказании наркологической помощи медицинские работники обязаны:

предоставлять лицам, страдающим наркологическими заболеваниями, полную информацию об их правах, закрепленных Конституцией и законодательством Республики Узбекистан;

соблюдать права и законные интересы лиц, страдающих наркологическими заболеваниями;

обеспечивать безопасность лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в период их пребывания в наркологическом учреждении, контролировать содержимое посылок и передач;

обеспечивать условия для переписки, направления обращений лиц, страдающих наркологическими заболеваниями, в государственные органы, учреждения и организации;

соблюдать профессиональную медицинскую этику;

обсуждать с лицом, страдающим наркологическим заболеванием, проблему его психической и физической зависимости от психоактивных веществ, индивидуальный план обследования, лечения и медико-социальной реабилитации;

не разглашать информацию, полученную при обследовании и лечении лица, страдающего наркологическим заболеванием, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом;

использовать средства и методы лечения наркологических заболеваний, разрешенные Министерством здравоохранения Республики Узбекистан;

постоянно совершенствовать свою квалификацию.

Статья 42. Гарантии и льготы медицинским работникам и иным специалистам, участвующим в оказании наркологической помощи

Медицинские работники и иные специалисты, участвующие в оказании наркологической помощи, имеют право на льготы, установленные законодательством для лиц, занятых деятельностью в особых условиях труда.

В случае причинения вреда здоровью, повлекшего временную утрату трудоспособности лица, участвующего в оказании наркологической помощи, а также при наступлении инвалидности ему, а в случае его смерти — его иждивенцам возмещается ущерб в порядке, предусмотренном законодательством.

Глава 8. Заключительные положения

Статья 43. Разрешение споров

Споры в области наркологической помощи разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 44. Ответственность за нарушение законодательства о наркологической помощи

Лица, виновные в нарушении законодательства о наркологической помощи, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 45. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 9 декабря 1992 года № 753-XII «О принудительном лечении больных хроническим алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 1, ст. 36);

2) Постановление Верховного Совета Республики Узбекистан от 9 декабря 1992 года № 753а-XII «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О принудительном лечении больных хроническим алкоголизмом или наркоманией» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 1, ст. 37);

3) пункт 250 Постановления Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 6 мая 1995 года № 73-I «О признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 6, ст. 121);

4) пункт 19 Постановления Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 27 декабря 1996 года № 371-I «О признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 2, ст. 69);

5) пункт 37 Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 года № 550-I «О признании утратившими силу полностью или частично некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 1, ст. 17);

6) пункт 14 Приложения к Постановлению Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 24 декабря 1998 года № 714-I «О порядке введения в действие Жилищного кодекса Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 1, ст. 5);

7) главу VI Закона Республики Узбекистан от 19 августа 1999 года № 813-I «О наркотических средствах и психотропных веществах» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 9, ст. 210; 2001 г., № 1-2, ст. 23; 2003 г., № 1, ст. 8; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536; 2015 г., № 8, ст. 312; 2017 г., № 4, ст. 138, № 6, ст. 300; 2018 г., № 10, ст. 679; 2019 г., № 2, ст. 47, № 5, ст. 267, № 9, ст. 592; 2020 г., № 3, ст. 203);

8) пункт 3 раздела I Закона Республики Узбекистан от 15 декабря 2000 года № 175-II «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 1-2, ст. 23);

9) статью 5 Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, связанных с обеспечением защиты прав участников уголовного процесса» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 267).

Статья 46. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству здравоохранения Республики Узбекистан и заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 47. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 48. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

27 октября 2020 г.,

№ ЗРУ-644

(Национальная база данных законодательства, 28.10.2020 г., № 03/20/644/1415; 10.08.2023 г., № 03/23/861/0577)

lex.uz