UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 4-noyabr · Prezident qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 4 ноябрь · Президент қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 4 ноября 2020 г. · Постановления Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 4 November 2020 · Presidential resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Қарори

КОНЦЕПЦИЯСИ

МАНЗИЛЛИ РЎЙХАТИ

Кураш миллий спорт турини ривожлантириш ва унинг халқаро нуфузини янада ошириш чора-тадбирлари тўғрисида

Қадимий қадриятларимиз, хусусан мардлик, жасурлик, ватанпарварлик, гуманизм ғояларини ўзида мужассам этган миллий спортимиз бўлган курашни оммалаштириш, ривожлантириш ва дунёга танитиш ҳамда ушбу қадриятимизни умумжаҳон дурдонасига айлантириш бўйича қатор ишлар амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга, курашнинг тобора оммалашиб бораётганлиги нуфузли халқаро мусобақаларни ташкил қилишга, мавжуд инфратузилма ва моддий-техник базани модернизация қилишга, спорт инвентарлари ва кийимлари таъминотини яхшилашга, бу борада ишлаб чиқаришни кенгайтиришга, шунингдек, соҳа учун малакали кадрлар, тренерлар ва ҳакамлар тайёрлашга бўлган эътиборни янада кучайтиришни талаб этмоқда.

Буюк аждодларимиздан мерос қолган кураш спортининг бой анъаналари ва қадриятларини келажак авлодларга етказиш, ўзбек спорти бренди номи билан курашнинг жаҳон аренасидаги ролини ошириш, ёшларнинг миллий спортга бўлган қизиқишларини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш орқали уларда ватанпарварлик туйғусини янада мустаҳкамлаш, аҳолининг барча қатламлари, айниқса, ёшларнинг, шунингдек, жаҳон халқларининг мазкур спорт тури билан шуғулланиши учун зарур шарт-шароитлар яратиш мақсадида:

1. Кураш миллий спорт турини (кейинги ўринларда — кураш) ривожлантиришнинг асосий йўналишлари этиб қуйидагилар белгилансин:

аҳолининг барча қатламларини кураш билан шуғулланишга кенг жалб қилиш ҳамда Ўзбекистонда курашни умумхалқ спорт турига айлантириш;

курашни оммалаштириш, унинг жаҳон спорти дурдонасига айланишига ва Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киритилишига эришиш;

кураш билан шуғулланиш учун зарур моддий-техник база ва инфратузилмани шакллантириш;

Қуролли Кучлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг жисмоний тайёргарлик машғулотларида босқичма-босқич курашни устувор спорт турлари сифатида киритиш;

кураш бўйича профессионал тренерлар, ҳакамлар тайёрлаш, ўқув-услубий қўлланмалар ишлаб чиқиш, курашнинг илмий-методологик базасини кучайтириш;

ўзбек кураши брендини яратиш, инвестицияларни жалб этган ҳолда яктак спорт кийимлари ва кураш гиламларини ишлаб чиқариш, курашни тижоратлаштириш чораларини кўриш;

курашни аҳоли ўртасида, шу жумладан оммавий ахборот воситалари орқали кенг тарғиб қилиш.

2. Ўзбекистон кураш федерацияси, Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси, Спорт вазирлиги (кейинги ўринларда — Вазирлик), Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг:

а) 2025 йилдан бошлаб ҳар йили:

олий таълим муассасалари талабалари ўртасида кураш турнирини;

устувор равишда хорижий давлатларда Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун кураш бўйича халқаро турнирларни;

давлат органлари, муассасалари ва ташкилотлари ходимлари ўртасида кураш бўйича «Ўзбек полвони» республика мусобақасини ўтказиш;

б) 2023 — 2027 йилларда вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида инновацион технологияларга асосланган, арзон, энергия тежамкор ва тез барпо этиладиган енгил конструкция ва материаллардан қуриладиган ҳамда Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган Вазирлик ҳузуридаги кураш маҳорат мактабларини (кейинги ўринларда — кураш маҳорат мактаблари) босқичма-босқич ташкил этиш ҳақидаги таклифларига розилик берилсин.

3. Ўзбекистон кураш федерацияси Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси ҳамда Вазирлик билан биргаликда ишлаб чиқилган:

Кураш миллий спорт турини 2025 йилгача янги босқичга олиб чиқиш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ;

2020 — 2025 йилларда курашни оммалаштиришнинг мақсадли кўрсаткичлари (индикаторлар) 2-иловага мувофиқ;

2023 — 2027 йилларда вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида янги қуриладиган Ўзбекистон Республикаси Спорт вазирлиги ҳузуридаги кураш маҳорат спорт мактабларининг манзилли рўйхати 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Кураш миллий спорт турини ривожлантириш ва оммалаштиришнинг пировард мақсади курашнинг Халқаро олимпия қўмитаси томонидан олимпия спорт тури сифатида тан олинишига ҳамда Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киритилишига эришиш деб эътироф этилсин.

Вазирлик марказий аппарати тузилмасида курашни ривожлантириш ва оммалаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириб бориш учун бир нафар масъул ходим бириктирилсин.

4. Қуйидагилар кураш маҳорат мактаблари фаолиятининг асосий йўналишлари этиб белгилансин:

ёш истиқболли спортчиларни танлаб олиш ва тарбиялаш масалалари бўйича спорт мактаблари, олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказлари билан узлуксиз ҳамкорликни амалга ошириш, уларга ўқув-услубий ва меъёрий-ахборот ёрдам кўрсатишни таъминлаш;

зарур спорт анжомлари ва ускуналари билан жиҳозланган ўқув-машғулот базаларини яратиш ҳамда кураш бўйича республика ва халқаро мусобақаларда ғолибликни қўлга киритишга қодир бўлган спортчиларни тайёрлашда ушбу базалардан самарали фойдаланиш;

кураш маҳорат мактаблари базасида миллий терма жамоалар ва уларнинг захиралари иштирокида ўқув-машқ йиғинлари, республика ва минтақавий спорт беллашувларини ташкил этиш ҳамда мунтазам равишда ўтказиб бориш, хорижий давлатлар тренер ва ҳакамлари билан ўзаро тажриба алмашиш мақсадида чет элнинг кураш клублари билан ҳамкорликни ривожлантириш.

5. Белгилансинки:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида 14 та кураш миллий спорт турига ихтисослаштирилган спорт иншоотлари қурилади;

ушбу банднинг иккинчи хатбошисида назарда тутилган спорт иншоотларини сақлаш харажатлари улар томонидан кўрсатиладиган пуллик хизматлардан тушган маблағлар ҳисобидан қопланади;

умумтаълим мактаблари ва спорт таълим муассасаларида кураш бўйича ўқув, ўқув-машқ, ўқувчиларни саралаб олиш (селекция) ҳамда уларда мусобақаларни ўтказиш тартиби Ўзбекистон кураш федерацияси ва Халқ таълими вазирлиги билан келишилган ҳолда Вазирлик томонидан белгиланади ва мувофиқлаштириб борилади;

кураш маҳорат мактаблари Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган бошланғич профессионал давлат спорт-таълим муассасалари ҳисобланади ва уларнинг фаолияти кураш бўйича қобилиятли ва иқтидорли ёш спортчиларни танлаб олиш ва уларни асосан миллий терма жамоаларга тайёрлашга йўналтирилади;

кураш маҳорат мактабларининг ўқувчиларига бепул таълим олиш, олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказларининг ўқувчилари учун бир кунлик озиқ-овқат меъёрларига мувофиқ озиқ-овқат билан таъминланиш ҳамда ўқувчилар турар жойида бепул яшаш ҳуқуқи берилади.

6. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги:

бир ой муддатда спорт гиламлари мавжуд бўлган умумий ўрта таълим муассасаларини инвентаризациядан ўтказиш асосида кураш гуруҳлари ташкил этиладиган мактаблар рўйхатини Ўзбекистон кураш федерациясига тақдим этади;

Ўзбекистон кураш федерацияси билан келишган ҳолда умумий ўрта таълим муассасаларининг спорт залларини кураш гуруҳлари ташкил этиш учун жисмоний тарбия ўқув фанидан бўш вақтда ўрнатилган тартибда бепул вақтинча фойдаланишга беради.

7. Вазирлик, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2021/2022 ўқув йилидан бошлаб:

Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети, олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказлари, ихтисослаштирилган спорт мактаблари ва спорт мактабларида кураш бўйича амалдаги ўқишга қабул қилишнинг давлат буюртмаси параметрларини икки бараварга ошириш;

Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университетида ҳамда бошқа жисмоний маданият йўналишлари мавжуд олий таълим муассасаларида кураш бўйича мутахассисликни очиш тўғрисидаги таклифларига розилик берилсин.

8. Давлат хавфсизлик хизмати, Мудофаа вазирлиги, Миллий гвардия, Ички ишлар вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Ўзбекистон кураш федерациясининг:

кураш билан шуғулланган ходимлар ва ҳарбий хизматчилар томонидан ёшларни ушбу спортга янада кенг жалб этиш орқали соғлом турмуш тарзини фаол тарғиб қилиш, уларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш ҳамда ёшларни «Полвонлари кўп юрт қудратли бўлур» деган ягона шиор остида бирлаштириш мақсадида умумий ўрта таълим муассасаларида бепул кураш гуруҳларини (кейинги ўринларда — кураш гуруҳлари) ташкил этиш;

Қуролли Кучлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг жисмоний тайёргарлик машғулотларида босқичма-босқич курашни устувор спорт турлари сифатида киритиш ҳақидаги таклифларига розилик берилсин.

9. Вазирлик, Ўзбекистон кураш федерацияси ҳамда Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасининг Ўзбекистон кураш федерацияси ҳузурида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда Кураш миллий спорт турини ривожлантириш жамғармасини (кейинги ўринларда — Жамғарма) ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин ҳамда қуйидагилар Жамғармани шакллантириш манбалари этиб белгилансин:

Ўзбекистон кураш федерациясига аъзолик бадаллари;

маҳаллий, хорижий ва халқаро ташкилотларнинг грантлари;

ҳомийлар — жисмоний ва юридик шахслар, Ўзбекистон Республикаси резидентлари ва норезидентларининг маблағлари;

Жамғарманинг вақтинча бўш маблағларини тижорат банкларига жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;

қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

Жамғарма маблағларидан:

кураш миллий спорт турини ривожлантириш ва оммалаштириш бўйича чора-тадбирларнинг амалга оширилишини молиялаштириш;

Халқаро кураш институти, Ўзбекистон кураш федерацияси ва унинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги бўлинмалари ходимларини моддий рағбатлантириш;

Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети, олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказлари, олимпия ва миллий спорт турларига ихтисослаштирилган давлат мактаб-интернатлари ва бошқа спорт мактабларининг кураш бўлимлари моддий-техник базасини ривожлантириш;

курашни оммалаштириш бўйича халқаро ҳамкорликни кучайтириш мақсадида курашчилар, тренерлар, ҳакамлар ва бошқа мутахассисларнинг хорижий давлатларга ташрифларини ташкил этишга кўмаклашиш мақсадлари учун фойдаланилиши маълумот учун қабул қилинсин.

Ўзбекистон кураш федерациясига Молия вазирлиги билан келишган ҳолда бир ой муддатда Жамғарма фаолиятини ташкил этиш, маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартибини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш тавсия этилсин.

10. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

Халқаро кураш институти, Ўзбекистон кураш федерацияси ва унинг Тошкент шаҳар бўлинмаси ходимларининг ойлик иш ҳақи ҳамда уларни сақлаш билан боғлиқ барча харажатлар Тошкент шаҳар ҳокимлиги маҳаллий бюджетининг;

бошқа ҳудудий бўлинмалар ходимларининг ойлик иш ҳақи ва уларни сақлаш билан боғлиқ барча харажатлар тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси бюджетининг ва вилоятлар маҳаллий бюджетларининг қўшимча даромадлари ҳисобидан молиялаштирилади.

11. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги:

а) кураш маҳорат мактаблари фаолияти билан боғлиқ харажатлар, шунингдек, уларни яктак спорт кийимлари ва кураш гиламлари билан таъминлаш учун зарур маблағларни 2021 йилда ажратсин ва 2022 йилдан бошлаб Давлат бюджети параметрларида назарда тутсин;

б) Давлат бюджетидан ҳар йили:

Кураш халқаро ассоциацияси ҳисоб рақамига унинг фаолиятини қўллаб-қувватлаш учун 10 миллиард сўм, 2026 йилдан бошлаб эса 13 миллиард сўм;

кураш миллий спорт турини ривожлантириш ва оммалаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириб бориш, шунингдек, Спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг республика календарь режаси доирасида кураш бўйича ўтказиладиган республика ва халқаро спорт мусобақаларини ўтказиб бориш учун 10 миллиард сўм, 2026 йилдан бошлаб эса — 14 миллиард сўм миқдорида маблағлар Вазирликка Спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг республика календарь режасида кўзда тутилган маблағлар доирасида ажратиб борилишини таъминласин;

в) Вазирликнинг буюртманомасига асосан 2020 йилдан бошлаб кураш миллий спорт турини ривожлантириш ва оммалаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириб бориш, шунингдек, Спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг республика календарь режаси доирасида кураш бўйича ўтказиладиган республика ва халқаро спорт мусобақаларини ўтказиб бориш учун зарур маблағлар ажратсин.

13. Белгилаб қўйилсинки, 2030 йил 31 декабрга қадар белгиланган тартибда шакллантириладиган рўйхатга мувофиқ олиб кириладиган кураш гиламлари, уларни ишлаб чиқариш учун зарур бўлган Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилмайдиган асбоб-ускуналар, уларнинг эҳтиёт ва бутловчи қисмлари, шунингдек, хомашёлари божхона тўловларидан (қўшилган қиймат солиғи ва божхона расмийлаштируви йиғимларидан ташқари) озод этилади.

14. Ўзбекистон кураш федерациясига:

а) Кураш халқаро ассоциацияси, Вазирлик, Миллий антидопинг агентлиги ва Ўзбекистон адаптив спорт турлари ассоциацияси билан биргаликда 2025 йил якунига қадар:

курашни Халқаро кўзи ожизлари спорт федерацияси (IBSA) ўйинлар дастурига киритиш;

курашни Ислом бирдамлик ўйинлари дастурига киритиш;

курашни Бутунжаҳон антидопинг ташкилотининг Спортчининг биологик паспорти гематологик модулига киритиш;

б) Кураш халқаро ассоциацияси, Вазирлик, Мудофаа вазирлиги, Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси ва Ўзбекистон «Ёшлик» жисмоний тарбия ва спорт жамияти билан биргаликда 2026 йил якунига қадар:

Доминикан Республикасида бўлиб ўтадиган Марказий Америка ва Кариб ўйинлари доирасида курашнинг расмий тақдимотини қилиш;

Кураш халқаро ассоциациясини AIMS (Alliance of Independent Recognised Members of Sport) халқаро ташкилоти аъзолигига киритиш;

курашни Халқаро ҳарбий спорт кенгаши ўйинлар дастурига киритиш;

курашни Халқаро мактаб спорти федерацияси ўйинлар дастурига киритиш;

в) Кураш халқаро ассоциацияси, Вазирлик ва Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси билан биргаликда 2027 йил якунига қадар курашни Қоҳира шаҳрида (Миср) бўлиб ўтадиган Африка ўйинлари дастурига киритиш;

г) Кураш халқаро ассоциацияси, Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси ва Вазирлик билан биргаликда курашни Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киритиш учун ҳар йили амалга ошириладиган чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

д) Давлат хавфсизлик хизмати, Мудофаа вазирлиги, Миллий гвардия, Ички ишлар вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг кураш билан шуғулланган ходимларини қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш;

е) Мактабгача ва мактаб таълим вазирлиги билан биргаликда умумий ўрта таълим муассасаларида кураш гуруҳлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва уларнинг мунтазам фаолият юритишларини таъминлаш чораларини кўриш тавсия этилсин.

15. Вазирлик уч ой муддатда:

олимпия ва миллий спорт турларига ихтисослаштирилган давлат мактаб-интернатларининг моддий-техник базасини яхшилаш, уларда кураш бўлимларини ташкил этиш ҳамда мазкур бўлимларнинг фаолиятини ривожлантириш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин;

Ўзбекистон кураш федерацияси, «Ўзстандарт» агентлиги, «Ўзтўқимачиликсаноат» ва «Ўзчармсаноат» уюшмалари билан биргаликда халқаро талабларни инобатга олган ҳолда яктак спорт кийимлари ҳамда кураш гиламларининг давлат стандартлари ишлаб чиқилиши ва тасдиқланишини ҳамда халқаро стандартлаштириш тизимига киритилишини таъминласин;

Халқ таълими вазирлиги ва Молия вазирлиги билан биргаликда умумий ўрта таълим муассасаларининг спорт залларини жиҳозлашнинг нормативларига кураш гиламларини киритсин ва мазкур мактабларни босқичма-босқич таъминлаш дастурини ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига тақдим этсин.

16. Ушбу қарорда белгиланган чора-тадбирларнинг самарали ва ўз вақтида амалга оширилишини таъминлаш мақсадида:

а) Вазирлар Маҳкамаси (А. Абдуҳакимов) ўн кун муддатда масъул вазирлик ва идоралар раҳбарлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари вакиллари иштирокида видеоконференцалоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда мажлис ўтказиб, мазкур қарорга мувофиқ амалга оширилиши лозим бўлган ишлар тўғрисида ахборот берсин, шунингдек, ҳар чоракда ижросини муҳокама қилсин ва аниқланган камчиликларни ўз вақтида бартараф этсин;

б) Вазирлик (А. Икрамов):

мазкур қарор ва «Йўл харитаси»да белгиланган чора-тадбирларни амалга оширишнинг пировард мақсадига эришилишини таъминласин;

Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон кураш федерацияси, бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ҳафта муддатда бир йилга мўлжалланган медиа-режани тасдиқласин ҳамда курашни тарғиб қилишга қаратилган мавзули ва кўчма дастурлар, ток-шоулар, интервьюлар ва роликлар намойиш этилишини амалга оширсин;

ҳар чоракда мазкур қарор ва «Йўл харитаси»нинг бажарилиши ҳолати, мавжуд муаммо ва камчиликлар, мақсадли кўрсаткичларда белгиланган натижаларга эришиш ҳолати тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига ҳисобот бериб борсин;

в) «Йўл харитаси»нинг бажарилишига ва баҳолаш мезонларида назарда тутилган кўрсаткичларга эришишга масъул вазирлик ҳамда идоралар улар зиммасига юклатилган вазифа ва топшириқларни ўз вақтида, сифатли ва тўлиқ бажариш, «Йўл харитаси»ни ижро этиш ҳолати тўғрисида ҳар чорак якуни бўйича Вазирликка ахборот тақдим этсин;

г) Ўзбекистон кураш федерацияси, Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси, шунингдек, спорт соҳасидаги бошқа нодавлат нотижорат ташкилотларига «Йўл харитаси»ни амалга оширишда масъул вазирлик ва идораларга доимий равишда ҳар томонлама амалий ёрдам кўрсатиш тавсия этилсин.

17. Вазирлик манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

18. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикасининг Бош прокурори Н.Т. Йўлдошев зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 4 ноябрдаги ПҚ-4881-сон қарорига 1-ИЛОВА

Кураш миллий спорт турини 2025 йилгача янги босқичга олиб чиқиш

1-боб. Умумий қоидалар

1992 йилда Ўзбекистон кураш федерациясининг ташкил этилиши муҳим тарихий воқеа бўлди.

Давлатимизнинг бевосита кўллаб-қувватлаши ва Ўзбекистон кураш Федерацияси томонидан курашни оммалаштириш борасида амалга оширилган ишлар натижасида жаҳоннинг турли қитъаларида жойлашган хорижий давлатларда миллий кураш федерациялари ташкил этилди.

1998 йил 6 сентябрда дунёнинг бешта қитъасидаги 129 та миллий федерацияларни бирлаштирган Кураш халқаро ассоциацияси таъсис этилди.

2010 йилда Кураш халқаро ассоциацияси Олимпия ўйинлари дастурига киритиш учун буюртма беришда муҳим талаб ҳисобланган Жаҳон допингга қарши агентлигининг эътирофига сазовор бўлди.

2017 йил 20 сентябрда бўлиб ўтган Осиё Олимпия кенгашининг 36-Бош ассамблеясида тарихда илк бор кураш спорт тури 2018 йилда Индонезияда ўтган ХVIII ёзги Осиё ўйинлари дастурига алоҳида спорт тури сифатида ҳамда 2022 йилда — Хитойда, 2026 йилда — Японияда ўтадиган ёзги Осиё ўйинлари дастурларига киритилди.

Кураш бўйича халқаро спорт тадбирларида спортчиларимиз совринли ўринларни эгаллаб мамлакатимиз нуфузини муносиб ҳимоя қилиб келмоқдалар. Хусусан, юртимиз спортчилари 2019 йилда халқаро спорт тадбирларида 1 231 та, шу жумладан 378 та олтин, 402 та кумуш, 451 та бронза медалларини қўлга киритганлар. Бунда, курашчилар халқаро спорт тадбирларида жами 73 та, шу жумладан 37 та олтин медалга сазовор бўлганлар ва бу аввалги йилда мамлакат бўйича спортчилар томонидан қўлга киритилган олтин медалларнинг 10 фоизини ташкил этган.

Ҳозирги вақтда курашни янада оммалаштириш ва тизимли ривожлантириш, Европа, Африка ва Панамерика қитъавий ўйинлари қаторига расман киритиш ва халқаро «GAISF — Global Association of International Sports Federations» ташкилотининг эътирофига сазовор бўлиш, Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киритиш мақсадида Кураш миллий спорт турини 2025 йилгача янги босқичга олиб чиқиш Концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) ишлаб чиқилди.

Концепция Ўзбекистон ва хорижий мамлакатларда курашни тизимли ривожлантиришнинг мақсади, вазифалари, устувор йўналишлари, истиқболдаги босқичларини белгилайди ҳамда курашни ривожлантириш дастурлари ва комплекс чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун асос бўлиб хизмат қилади.

Сўнгги йилларда ушбу соҳада тўпланиб қолган муаммоларни бартараф этиш орқали курашнинг жаҳондаги нуфузини янада ошириш, барча аҳоли қатлами, айниқса ёшларнинг соғлом турмуш тарзига интилишларини таъминлаш, уларни мардлик, садоқат, Ватанга муҳаббат руҳида тарбиялаш, миллий халқ ўйинларидан жаҳон спорт турига айланган курашга нисбатан ғурур, ифтихор ва фахрланиш ҳиссини уйғотиш Концепциянинг асл моҳиятини белгилайди.

2-боб. Кураш миллий спорт турини янада оммалаштириш ва ривожлантиришга тўсиқ бўлаётган тизимли муаммолар

Бугунги кунда Ўзбекистонда курашни ривожлантиришга йўналтирилган 226 та спорт таълим муассасаси фаолият юритади, шундан:

170 таси спорт мактаблари;

6 таси ихтисослаштирилган спорт мактаблари;

12 таси яккакураш спорт турларига ихтисослаштирилган спорт мактаблари;

14 таси олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказлари;

12 таси олимпия ва миллий спорт турлари бўйича давлат ихтисослаштирилган мактаб-интернатлари;

12 таси нодавлат кураш клублари ҳамда курашчилар тайёрловчи бошқа спорт муассасалари.

Бугунги кунда юртимизда кураш бўйича тренерлик фаолияти билан шуғулланувчилар сони 1,5 минг нафардан ортиқни ташкил этади. Таҳлиллар айрим ҳудудларда тренерлар сонининг умумий аҳоли сони билан юқори номутаносиблигини кўрсатмоқда. Хусусан, Қорақалпоғистон Республикасида 1,8 миллиондан ортиқ аҳоли сонига нисбатан 179 нафар (0,009 фоиз), Тошкент шаҳрида 2,5 миллиондан ортиқ аҳоли сонига нисбатан 39 нафар (0,001 фоиз), Андижон вилоятида 3 миллиондан ортиқ аҳоли сонига нисбатан 43 нафар (0,001 фоиз) кураш тренери тўғри келмоқда.

Шунингдек, Тошкент ва Фарғона вилоятларининг 6 тадан, Андижон вилоятининг 5 та, Навоий вилоятининг 2 та туман ва шаҳарларида кураш бўйича бирорта тренер мавжуд эмас.

Мамлакатимизда кураш билан шуғулланувчилар 2017 йилда 25 минг нафарни ташкил этган бўлса, 2018 йилга келиб, бу кўрсаткич 40 минг нафардан ошиб, мамлакатдаги умумий аҳоли сонининг 0,1 фоизини ташкил этмоқда.

Хорижий мамлакатлар тажрибасининг кўрсатишича, уларда аҳолининг аксарият қисми миллий спорт турлари билан мунтазам шуғулланиб келади. Жумладан, 1936 йилда Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киритилган баскетбол ўйинининг ватани АҚШда аҳолининг 10 фоизга яқини ёки 25 миллион нафари ушбу спорт тури билан мунтазам шуғулланади. Шунингдек, мазкур давлатда 18 ёшдан 29 ёшгача бўлган аҳолининг 27 фоизи, 30 дан 49 ёшгача бўлганларнинг 23 фоизи, 50 дан 64 ёшгача бўлганларнинг 7 фоизи сўнгги 12 ойда баскетбол миллий спорти билан шуғулланган.

1964 йилдан Халқаро олимпия ўйинлари дастурига кирган Япония миллий спорт тури — дзюдо билан ушбу давлатнинг 10 миллион (қарийб 10 фоиз) аҳолиси шуғулланади.

2000 йилдан Халқаро олимпия ўйинларига киритилган таэквондо WTF спорти билан Кореяда махсус мактаблар фаолияти ташкил этилганлиги ва йўлга қўйилганлиги сабабли 55 миллион нафар аҳолининг аксарияти шуғулланади. Таэквондонинг жаҳонда оммалашуви сабабли Кореяда туризмнинг алоҳида йўналиши — «таэквондо туризми» йўлга қўйилган.

Россияда миллий спорт тури бўлган самбони оммалаштириш ва унга аҳолини жалб қилиш борасида қатор чора-тадбирлар кўрилмоқда. Хусусан, 2015 йилдан бошлаб амалга оширилаётган «Мактабда самбо» лойиҳасига 74 та ҳудудда жойлашган 800 та мактаб жалб қилиниши натижасида унда иштирок этаётган мактаб ўқувчиларининг сони 120 мингга етди. Шу билан бирга, Россия мактабларида самбо билан шуғулланувчилар сони ҳар йили 10 фоизга ошмоқда ва 2018 йилда давлат бюджетидан 5 миллион АҚШ доллари миқдорида маблағ ажратилган. Шу тарзда АҚШда — «бейсбол», Японияда — «каратэ», «дзюдо», «сумо», Хитойда — «ушу» миллий спорт турлари давлат томонидан мунтазам молиялаштирилади.

Курашни оммалаштириш ва ривожлантиришга тўсиқ бўлаётган муҳим масалалардан бири ушбу спорт билан шуғулланиш учун зарур моддий-техник база ва спорт инфратузилмасининг етарли эмаслигидир. Жумладан, ҳудудларда Ўзбекистон кураш федерацияси ва унинг филиаллари ўқув-машғулот ўтказиш залларига эга эмас.

Кураш халқаро ассоциацияси ва Ўзбекистон кураш федерациясининг тизимли молиялаштириш манбалари мавжуд эмаслиги, хорижий давлатлар миллий федерацияларининг курашга оид зарур спорт анжомлари билан таъминланмаганлиги ушбу спорт билан шуғулланиш истагида бўлган спортчиларни курашга жалб қилиш имконини бермасдан келмоқда.

Хорижий давлатлар кураш федерацияларини кураш спорти бўйича ўқув-услубий қўлланмалар, тренерлар, яктак спорт кийимлари ва кураш гиламлари билан тизимли таъминлаш йўлга қўйилмаганлиги сабабли чет эллик спортчилар ўртасида мазкур спорт турини оммалаштириш ҳамда унинг инсонпарвар ғоялари ҳақида етарлича маълумот етказиш имкони берилмасдан қолмоқда.

Шунингдек, курашнинг Панамерика, Африка ўйинларида кўргазмали чиқишлари, яккама-якка жанговар Осиё ўйинлари, Осиё соҳил ўйинлари, ёпиқ иншоотлардаги ва ёзги Осиё ўйинлари ҳамда бир қатор халқаро ўйинлар дастурларига киритилганлиги, қолаверса, ўзбекча сўзлар ва Ўзбекистон давлат байроғи рамзи акс эттирилган кураш яктаклари орқали мамлакат ва миллат номини тараннум этаётган бир пайтда унинг Ўзбекистон ва жаҳонда янада оммалашуви ҳамда ривожланишига тўсқинлик қилаётган қуйидаги тизимли муаммолар мавжуд:

а) Ўзбекистонда курашни оммалаштириш ва ривожлантиришдаги тизимли муаммолар:

сўнгги йилларда курашни янада ривожлантиришга қаратилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинган бўлсада, ушбу спортни янада оммалаштириш ва ривожлантириш бўйича аниқ мақсадли чора-тадбирларни ўз ичига олган алоҳида дастур ишлаб чиқилмаган;

мамлакатда ва жаҳон миқёсида малакали профессионал кураш тренерлари ҳамда ҳакамларини тайёрлаш тизими мавжуд эмас. Жумладан, бугунги кунда юртимизда олий малакали кураш тренерлари ва ҳакамлари Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университетида тайёрланиб, уни ҳар йили ушбу спорт йўналиши бўйича 30 нафар битирувчи тамомлайди. Бироқ, хорижий давлатлар фуқароларидан профессионал кураш тренерлари ва ҳакамларини тизимли тайёрлаш йўлга қўйилмаганлиги сабабли уларнинг мазкур мутахассисларни тайёрлашга амалий ёрдам бериш ҳақидаги мурожаатлари жавобсиз қолмоқда;

2000 йил 4 декабрда Кураш халқаро ассоциацияси томонидан таъсис этилган Халқаро кураш институти бугунги кунга қадар амалдаги қонун ҳужжатлари талаблари асосида таълим муассасаси сифатида ташкил этилмаган ва фаолияти тўлақонли йўлга қўйилмаган. Ўтган 20 йил давомида ушбу институт томонидан кураш спортини ўрганишга йўналтирилган илмий тадқиқот ёки изланишлар деярли олиб борилмаган;

кураш спортининг асосий ажралмас қисми бўлган яктак спорт кийимлари маҳсулотларини ишлаб чиқариш кураш ватанида йўлга қўйилмаганлиги сабабли ўзбек кураши бренди яратилмаган;

Ўзбекистон кураш федерациясининг ҳудудий кураш марказлари ўз бино ҳамда спорт майдонларига эга эмас. Шу билан бирга, айни пайтда республиканинг 12 та ҳудудларида кураш миллий спорт тури марказлари қурилиши таъминланмаган;

кураш спорти ва миллий менталитетимизнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда хотин-қизларга мўлжалланган кураш йўналиши ташкил этилмаган, улар учун тренерлар ва ҳакамлар тайёрлаш тизими йўлга қўйилмаган;

кураш спортини, ушбу соҳада муваффақиятларга эришаётган спортчиларни босма ва электрон оммавий ахборот воситалари орқали тарғиб қилиш ишлари қониқарсиз аҳволда.

б) Жаҳонда курашни оммалаштириш ва ривожлантиришдаги тизимли муаммолар:

хорижий мамлакатларнинг Лондон, Париж, Афина, Рио де-Жанейро, Истанбул, Теҳрон ва бошқа шаҳарларидаги анъанавий кураш мусобақалари сўнгги йилларда ўтказилмасдан қолаётган бўлиб, бу курашнинг жаҳондаги нуфузи ва оммалашувига салбий таъсир кўрсатмоқда. Жумладан, Кураш халқаро ассоциациясининг 2017 йилги режасига мувофиқ хорижий мамлакатларда режалаштирилган жами 29 та кураш мусобақаларидан 14 таси, 2018 йилда 27 та мусобақалардан 16 таси, 2019 йилда 32 та мусобақалардан 18 таси молиялаштирилмаганлиги сабабли ўтказилмаган;

кураш бўйича миллий ва халқаро мусобақаларни мамлакатдаги ҳамда жаҳоннинг етакчи оммавий ахборот воситаларида мунтазам ёритиш тизими йўлга қўйилмаган. Жумладан, курашни ўргатувчи ва тарғиб қилувчи видеороликлар, мобил иловалар ҳамда бошқа электрон материаллар тайёрланмаган;

курашни жаҳонда оммалаштириш ва унга хорижий давлатлар аҳолисини кенг жалб этиш мақсадида мавжуд 129 та хорижий федерацияларга яктак спорт кийимлари ва кураш гиламлари деярли етказиб берилмаган. Жумладан, ўтган даврда Германия, Россия, Беларусь ва Афғонистонга фақат 50 та яктак спорт кийимлари етказиш билан чекланилган;

кураш бўйича мамлакат ва хорижий давлатларда профессионал спортчилар тайёрлашга мўлжалланган ўқув-услубий қўлланмалар мавжуд эмас.

3-боб. Курашни Ўзбекистонда ва жаҳонда янада оммалаштириш ҳамда ривожлантиришнинг асосий мақсад ва вазифалари

Курашни янада ривожлантириш ва оммалаштириш мамлакатимиз аҳолисининг барча қатламларини ёшидан қатъи назар соғлом турмуш тарзига жалб қилиш, ёшларни Ватанга садоқатли этиб тарбиялаш, курашни жаҳон халқларининг севимли спорт турларидан бирига айлантириш, унинг ҳалоллик, адолатлилик, бағрикенглик каби инсонпарвар ғояларини дунё аҳлига янада кенг тарғиб қилиш, ушбу соҳага инвестицияларни фаол жалб этиш орқали уни тижоратлаштириш ҳамда чинакам ўзбек кураши брендини оммалаштиришни назарда тутади.

Ушбу Концепциянинг асосий мақсади — курашни Европа, Африка, Панамерика қитъавий ўйинларига расман киритиш ва халқаро «GAISF — Global Association of International Sports Federations» ташкилотининг эътирофига сазовор бўлиши орқали унинг Халқаро Олимпия Қўмитаси томонидан тан олинишига эришиш ҳамда 2028 йилгача Халқаро олимпия ўйинлари дастурига кириши учун барча зарур шарт-шароитлар яратишдан иборат.

Қуйидагилар курашни янада ривожлантиришнинг муҳим вазифалари ҳисобланади:

кураш билан шуғулланиш учун зарур моддий-техник база ва спорт инфратузилмасини яратиш;

ёшидан қатъи назар аҳолининг барча қатламлари, шу жумладан ёшларни кураш спортига фаол жалб қилиш орқали мамлакатда ушбу спортнинг оммавийлигини янада ошириш, Ўзбекистонда курашни умумхалқ спорт турига айлантириш;

кураш тренерлари ва ҳакамларини тайёрлаш, улар малакаларини босқичма-босқич ошириб бориш, хорижий давлатлар миллий федерацияларига тренерларни «экспорт» қилиш тизимини йўлга қўйиш;

курашнинг янги турларини (хотин-қизлар кураши, соҳил кураши, жанговар кураш ва бошқаларни) оммалаштириш ва ривожлантириш;

кураш спорт турига инвестицияларни кенг жалб этиш ва уларни рағбатлантириш, кураш хусусий клублари тизимини ривожлантириш;

яктак спорт кийимлари ва кураш гиламлари ишлаб чиқаришни ҳамда хорижий давлатлар кураш федерацияларига мунтазам етказиб бериш тизимини йўлга қўйиш;

курашни хорижий давлатларда янада оммалаштириш ва ривожлантириш, уни жаҳон халқларининг энг оммабоп спорт турларидан бирига айлантириш.

4-боб. Ўзбекистонда ва жаҳонда курашни янада оммалаштириш бўйича чора-тадбирларнинг асосий босқичлари ҳамда устувор йўналишлари

Ўзбекистонда ва жаҳонда курашни янада оммалаштириш бўйича чора-тадбирлар қуйидаги икки босқичда амалга оширилади:

биринчи босқич (2020 — 2023 йиллар) — кураш мусобақалари сони ва кўламини янада кенгайтириш, унинг мамлакат ҳамда хорижий давлатлардаги инфратузилмасини яхшилаш, тренер ва ҳакамларга бўлган эҳтиёжни қаноатлантириш, хорижий давлатлар федерацияларини молиявий ҳамда моддий-техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш орқали ушбу спорт турини янада оммалаштириш;

иккинчи босқич (2024 йилдан) — курашнинг инсонпарвар хусусиятларини бутун дунёга фаол тарғиб қилиш, спорт мусобақаларига аҳолининг барча қатламларини кенг жалб этиш орқали жаҳон халқларининг севимли спорт турига айлантириш, Халқаро олимпия ўйинларига киришига эришиш, дунёда ўзбек кураши бренди нуфузини ошириш.

§1. Ўзбекистонда курашни янада оммалаштириш ва ривожлантиришнинг устувор йўналишлари

Қуйидагилар 2025 йилга қадар Ўзбекистонда курашни янада оммалаштириш ва ривожлантиришнинг устувор йўналишлари ҳисобланади:

а) аҳолининг барча қатламларини кураш билан шуғулланишга кенг жалб қилиш, Ўзбекистонда курашни умумхалқ спорт турига айлантириш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

кураш спорт тури билан шуғулланувчилар ва тренерлар ҳақида маълумотларни тўлиқ шакллантириш мақсадида фаолият юритаётган барча кураш клубларини хатловдан ўтказиш;

курашга ихтисослашган туман (шаҳар)лар умумтаълим мактабларининг ўқув дастурига курашни киритиш ва уларни моддий-техник базасини такомиллаштириш;

2021/2022 ўқув йилидан бошлаб Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети, олимпия ва паралимпия спорт турларига тайёрлаш марказлари, ихтисослаштирилган спорт мактаблари ва спорт мактабларида кураш бўйича қабул квоталарини икки бараварга ошириш;

республикадаги касб-ҳунар мактаблари, коллежлари, техникумлари ва олий таълим муассасаларининг спорт клублари таркибида кураш секцияларини ташкил этиш;

касб-ҳунар мактаблари, коллежлар, техникумлар ва олий таълим муассасалари ўқувчи ҳамда талабаларининг кураш бўйича мусобақаларда қўлга киритган ютуқлари асосида «Таълим муассасаларининг «Кураш» миллий спорт тури бўйича миллий рейтинги»ни тузиш;

олий таълим муассасалари рейтингини аниқлаш мезонларига олий таълим муассасасида кураш секциялари ташкил этилганлиги ва фаолияти мунтазам йўлга қўйилганлиги, унда қатнашувчи талабаларнинг мусобақаларда совринли ўринларни эгаллашларини киритиш;

ҳар йили давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари ўртасида кураш бўйича «Ўзбек полвони» республика мусобақасини ўтказиш;

курашнинг янги турларини (хотин-қизлар кураши, соҳил кураши, жанговар кураш ва бошқалар) ташкил этиш, уларни оммалаштириш чораларини кўриш, ушбу турлар бўйича тренерлар тайёрлаш тизимини йўлга қўйиш;

Ўзбекистонда 2023 йилдан бошлаб болалар, хотин-қизлар ва фахрийлар ўртасида мунтазам равишда ҳудудий ва республика мусобақалари ўтказишни йўлга қўйиш;

б) кураш билан шуғулланиш учун зарур моддий-техник база ва инфратузилмани шакллантириш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида 2021 — 2025 йилларда янги қуриладиган Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги ҳузуридаги кураш маҳорат спорт мактабларининг намунавий лойиҳаларини белгиланган тартибда ишлаб чиқиш ва экспертизадан ўтказилишини таъминлаш;

вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида янги қуриладиган Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги ҳузуридаги кураш маҳорат спорт мактабларини қуриш ва уларни кураш гиламлари ҳамда зарур спорт инвентарлари билан жиҳозлаш;

Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги ҳузуридаги кураш маҳорат спорт мактабларини жиҳозлаш нормативларини ишлаб чиқиш;

умумтаълим мактабларининг спорт залларини жиҳозлашнинг нормативларига «кураш гиламлари»ни киритиш ва мазкур мактабларни босқичма-босқич таъминлаш дастурини ишлаб чиқиш;

Тошкент шаҳри, Олмазор тумани, Талабалар кўчасида жойлашган 1 гектар ер майдонига халқаро кураш мусобақаларини ўтказишга мўлжалланган «Кураш» миллий спорт тури марказини қуриш;

в) Қуролли Кучлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг жисмоний тайёргарлик машғулотларида босқичма-босқич кураш ҳамда жанговар курашни устувор спорт турлари сифатида киритиш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

ҳарбий хизматчи ва ходимларнинг жисмоний тайёргарликларида кураш ҳамда жанговар кураш машғулотларига устуворлик берган ҳолда уларни босқичма-босқич жорий этиш режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

ҳарбий хизматчи ва ходимларнинг жисмоний тайёргарликларида кураш ҳамда жанговар кураш машғулотларининг амалий ва услубий қўлланмаларини тайёрлаш;

кураш ҳамда жанговар кураш машғулотларини ўтказувчи тренерларни қайта тайёрлаш ва улар малакасини ошириш;

Қуролли кучлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар спорт мусобақалари йиллик календарь режасига кураш бўйича мусобақаларни киритиш;

Қуролли кучлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳарбий хизматчи ва ходимлари ўртасида республика чемпионатини ташкил этиш ҳамда ўтказиш;

г) кураш бўйича профессионал тренерлар, ҳакамлар тайёрлаш, ўқув-услубий қўлланмалар ишлаб чиқиш, курашнинг илмий-методологик базасини кучайтириш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

Кураш халқаро ассоциацияси ва Ўзбекистон кураш федерацияси муассислигида Халқаро кураш институти фаолиятини қайта ташкил этиш ҳамда унинг асосий вазифаларини белгилаш;

2021/2022 ўқув йилидан бошлаб Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университетида ҳамда бошқа жисмоний маданият йўналишларидаги олий таълим муассасаларида кураш бўйича мутахассисликлар очиш;

курашга ихтисослашган туман (шаҳар)лар умумтаълим мактаблари учун кураш фанидан ўқув-услубий қўлланмалар тайёрлаш;

кураш тренерлари ва ҳакамларининг хорижий давлатларга «экспорт» қилинишини қўллаб-қувватлаш мақсадида уларнинг чет тилларини ўрганишларини рағбатлантириш тизимини яратиш;

курашни ўқитишга бағишланган «Кураш усуллари», «Кураш техникаси ва ўқитиш методикаси», «Янги ўрганувчилар учун кураш», «Кураш ҳамма учун», «Кураш усулларини ўқитиш методикаси» номли ўқув-услубий қўлланмалар тайёрлаш ва чоп этиш;

«Йил тренери», «Йил ҳаками» ва бошқа номинациялардаги республика танловини ташкил этиш ва ўтказиш;

миллий ва жаҳон спорт юлдузлари иштирокида ўзбек, рус, инглиз ва бошқа хорижий тилларда кураш усулларини ўргатишга бўйича махсус видеороликлар тайёрлаш;

кураш бўйича халқаро илмий-амалий конференцияларни, семинарларни ва форумларни ўтказиш;

жаҳондаги барча кураш турларини илмий жиҳатдан ўрганиб, олимларнинг мазкур йўналишдаги илмий изланишларини таҳлил қилган ҳолда, кураш спорт турларини ривожланиш стратегиясини белгилаб берадиган «Халқаро кураш форуми»ни ташкил этиш;

д) ўзбек кураши брендини яратиш, инвестицияларни жалб этган ҳолда яктак спорт кийимлари ва кураш гиламларини ишлаб чиқариш, курашни тижоратлаштириш чораларини кўриш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

яктак спорт кийимлари турларини ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш ва уларнинг давлат стандартини ишлаб чиқиш;

тадбиркорларни, шу жумладан хорижий инвесторларни жалб этиш орқали яктак спорт кийимлари ва кураш гиламлари ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш;

Ўзбекистон кураш федерациясига букмейкерлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини бериш орқали якка ва жамоавий кураш ўйинлари ҳамда кураш билан боғлиқ бошқа ўйинларни йўлга қўйиш, улардан олинган даромадларни фақат курашни ривожлантиришга йўналтириш;

белгиланган тартибда «KURASHLOTTO» лотереяларини ташкил этиш ва лотерея ўйинлари ўтказиш;

Ўзбекистон кураш федерацияси ҳузурида унга аъзо кураш спортчиларидан иборат жисмоний ва юридик шахсларга шартнома асосида қўриқлаш хизматлари кўрсатиш бўйича таклиф киритиш;

кураш клубларини ташкил этиш, реклама хизматларидан фойдаланиш ва бошқа тадбирларни амалга ошириш орқали курашнинг тижоратлашувини жорий этиш;

е) курашни аҳоли ўртасида, шу жумладан оммавий ахборот воситалари орқали кенг тарғиб қилиш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

ижтимоий реклама орқали курашнинг оммавийлигини кенг тарғиб қилиш;

кураш бўйича Осиё ўйинлари, Осиё ва жаҳон чемпионатлари ғолиблари, миллий терма жамоалар аъзолари тўғрисидаги маълумотларни электрон базага жойлаштириш дастурини ишлаб чиқиш ва унга барча нуфузли мусобақалар, кураш бўйича тренерлар, терма жамоа аъзолари, халқаро ва республика тоифасидаги ҳамда захирадаги ҳакамлар тўғрисидаги барча маълумотлар жойлаштирилишини таъминлаш;

кураш бўйича ўтказиладиган халқаро ва республика мусобақаларини мунтазам ёритиб бориш, кураш мусобақаларининг совриндор спортчилари оила аъзолари, тренерлари иштирокида «Курашчининг онаси», «Курашчининг отаси», «Чемпионнинг устози» каби туркум телекўрсатувлар тайёрлаш ва намойиш этиш;

«Кураш миллий спорт турининг ривожланиш тарихи», «Кураш қаҳрамонлари», «Йил курашчиси» ва бошқа номдаги китоблар чоп этиш, ўзбек, инглиз ва рус тилларидаги «UZBEK KURASH» номли ойлик илмий-оммабоп электрон журналини таъсис этиш ва уни электрон оммавий ахборот воситаларида кенг тарғиб қилиш;

«Курашчилар учун бадантарбия», «Болалар учун кураш», «Катталар учун кураш», «Кураш маликаси», «Кураш миллий ғуруримиз», «Кураш миллат фахри» ва бошқа номлардаги махсус роликлар тайёрлаш ҳамда эфир вақтида, жумладан томошабоп вақтларда ҳар кун намойиш этиш, «Кураш юлдузи», «Кураш фахрийси», «Кураш тарихи», «Кураш халқ сайли» номли телекўрсатувлар тайёрлаш, радио эшиттиришлар ташкил этиш, ёшлар ўртасида курашни кенг тарғиб этиш, уларда ватанпарварлик ҳиссини уйғотиш, уларни соғлом турмуш тарзига амал қилишга ундашга қаратилган кўрсатувлар намойиш этиш орқали оммалаштириш бўйича медиа-режа ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

кураш орқали соғлом турмуш тарзини кенг тарғиб қилиш, умумхалқ ҳаракати сифатида турли кураш сайилларини, байрам ва тадбирларда кураш бўйича кўнгилочар тадбирларни ташкил этиш.

§ 2. Курашни жаҳон халқларининг севимли спорт турларидан бирига айлантириш, унинг инсонпарвар ғояларини кенг тарғиб қилиш орқали жаҳонда Ўзбекистон нуфузини оширишнинг устувор йўналишлари

Курашни жаҳон халқларининг севимли спорт турларидан бирига айлантириш, унинг инсонпарвар ғояларини кенг тарғиб қилиш орқали жаҳонда Ўзбекистон нуфузини оширишнинг устувор йўналишлари сифатида қуйидагиларни амалга ошириш лозим:

а) курашни жаҳонда оммалаштириш, кураш билан боғлиқ турли тадбирларга туристларни кенг жалб этиш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

кураш бўйича халқаро спорт тадбирлари ғолиблари иштирокида Бухоро, Самарқанд, Хива ва бошқа сайёҳлар гавжум бўлган жойларда кураш маҳорат дарсларини мунтазам ташкил этиш ҳамда уларни оммавий ахборот воситалари орқали ёритиб бориш;

вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида миллий ва хорижий олий таълим муассасалари талабалари ўртасида халқаро кураш мусобақасини ташкил этиш ҳамда ўтказиш;

Ҳар икки йилда ўтказиладиган «Жаҳон кураш ўйинлари»ни («World Kurash games») йўлга қўйиш бўйича Ўзбекистон кураш федерацияси томонидан Кураш халқаро ассоциациясига таклиф киритиш орқали ушбу халқаро мусобақа мунтазам ўтказилишини таъминлаш;

устувор равишда хорижий давлатларда Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини учун кураш бўйича халқаро турнирларни ўтказиш;

курашни ЮНЕСКОнинг этноспорт миллий ўйинлари номоддий маданий мероси рўйхатига киритиш;

2023 йилда Ислом ҳамда Африка ўйинлари, 2024 йилда Европа ўйинлари ва 2025 йилда Панамерика ўйинлари спорт мусобақалари дастурига кураш спортини киритиш;

Халқаро Олимпия қўмитаси ва унинг аъзолари билан ҳамкорликни кучайтириш;

олимпия мезонлари асосида, халқаро майдонда болалар, ёшлар ва хотин-қизлар ўртасида кураш спортини оммавийлаштириш ва спорт мусобақаларини ташкил этиш;

б) хорижий давлатлар кураш федерацияларини молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, кураш инфратузилмасини шакллантириш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

ҳар йили Кураш халқаро ассоциацияси, шунингдек, Африка, Европа, Панамерика, Осиё-Океания кураш конфедерациялари моддий-техник базасини мустаҳкамлаш ҳамда катталар ва ёшлар ўртасида қитъавий мусобақаларни ташкил этиш ҳамда ўтказиш мақсадида улар фаолиятини молиявий қўллаб-қувватлаш;

ҳар йили Кураш халқаро ассоциацияси тасдиқлаган жадвалга мувофиқ белгиланган стандартларга жавоб берадиган 2 000 дона яктак спорт кийимлари ҳамда 50 комплект кураш гиламларини хорижий давлатлар кураш федерацияларига етказиб берилишини таъминлаш;

хорижий давлатлар кураш федерацияларининг сўровига биноан кураш мутахассисларини хорижий давлатларга «экспорт» қилиш амалиётини жорий этиш;

Ўзбекистон кураш федерацияси томонидан давлатлар тенглиги тамойили асосида тузилган жадвалга мувофиқ ҳар йили 50 нафар кураш бўйича чет эллик тренер ва ҳакамларнинг икки ҳафталик бепул малакасини ошириш ўқув курсларини ташкил этиш;

в) кураш бўйича миллий ва халқаро мусобақаларни етакчи оммавий ахборот воситаларида мунтазам ёритишни йўлга қўйиш. Бунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

мамлакатимизда ва хорижий давлатларда ўтадиган кураш мусобақалари, «тўй курашлари», «кураш сайиллари», «кураш фестиваллари» ва бошқа тадбирлар ҳақида рус, инглиз ва бошқа хорижий тилларда материаллар тайёрлаш, уларни электрон оммавий ахборот воситалари орқали кенг тарғиб қилиш;

Ўзбекистон кураш федерациясининг инглиз, рус ва ўзбек тилларида веб-сайтини яратиш;

курашни жаҳон бўйлаб тарғиб қилиш бўйича роликлар тайёрлаш ва ESPN (Entertainment and Sports Programming Network), Sky Sports, Setanta Sports, Fox Sports, Euronews, Eurosport CNN ҳамда бошқа етакчи хорижий оммавий ахборот воситаларида намойиш этиш.

5-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

Мазкур Концепцияда белгиланган чора-тадбирларни амалга ошириш орқали қуйидаги натижаларга эришиш мўлжалланмоқда:

2021 йилда кураш тренерлари ва ҳакамлари тайёрлаш тизимини босқичма-босқич йўлга қўйиш орқали мамлакатнинг ва хорижий давлатлар кураш федерацияларининг уларга бўлган эҳтиёжларини қаноатлантириш;

2022 йилда курашни халқаро «GAISF — Global Association of International Sports Federations» ташкилотининг эътирофига сазовор бўлиш;

2023 йилда курашни Халқаро олимпия қўмитаси томонидан тан олинишига эришиш;

2024 йилга қадар Ўзбекистон кураш федерацияси ва унинг ҳудудий бўлинмалари моддий-техник базасини шакллантириш ҳамда уларни кураш гиламлари билан таъминлашга эришиш;

2025 йилга қадар кураш билан мунтазам шуғулланувчи мактаб ўқувчиларини жами мактаб ўқувчиларининг камида 12 фоизига етказишга эришиш;

2025 йилга қадар кураш билан мунтазам шуғулланувчи аҳоли сонини камида 8 фоизга ҳамда хорижий давлатларда кураш билан мунтазам шуғулланувчи спортчилар сонини камида 12 миллионга етказишга эришиш;

2028 йилда курашнинг Халқаро олимпия ўйинлари дастурига киришига эришиш.

6-боб. Якунловчи қоидалар

Ўзбек курашини мамлакатимизда ва жаҳонда оммалаштириш ҳамда янада ривожлантириш, ушбу спорт тури орқали мамлакатимиз шаъни ва нуфузини ошириш нафақат унинг ривожига жавобгар ташкилотларнинг юксак масъулиятини, балки ҳар бир фуқаронинг ҳар томонлама қўллаб-қувватлашини тақозо этади.

Концепцияда белгиланган вазифаларнинг ўз вақтида ва самарали бажарилиши мамлакатимиз аҳолиси барча қатламларини спортга жалб этган ҳолда жисмонан соғлом авлод шаклланишини янада рағбатлантиришга, ўзбек ва жаҳон спортчиларини ягона мақсадга — жаҳоннинг инсонпарвар спорт турларидан бири бўлган курашни ривожлантириш йўлида бирлашишларига хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 4 ноябрдаги ПҚ-4881-сон қарорига 2-ИЛОВА

2020 — 2025 йилларда курашни оммалаштиришнинг мақсадли кўрсаткичлари (индикаторлар)

Т/р Кўрсаткичлар Ўлчов бирлиги Йиллар кесимида Масъул ижрочилар 2020 2021 2022 2023 2024 2025 1. Республикадаги умумтаълим мактаблари, касб-ҳунар коллежлари, техникумлари ва олий таълим муассасаларининг кураш билан шуғулланувчи ўқувчи ҳамда талабалари сонини ошириш. фоиз 2 4 6 8 10 12 Спорт вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Ўзбекистон кураш федерацияси 2. Кураш бўйича олий таълим муассасаларида профессионал тренерлар, ҳакамлар ва мутахассисларни тайёрлаш. сон 600 600 600 600 600 3000 Спорт вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Ўзбекистон кураш федерацияси 3. Хорижий давлатлар кураш федерацияларини ҳар йили давлат стандартларига мувофиқ қуйидаги намунавий (эталон) спорт жиҳозлари билан таъминлаш: сон 2050 2050 2050 2050 2050 10250 Ўзбекистон кураш федерацияси, Молия вазирлиги, « Ўзстандарт » агентлиги яктак спорт кийимлари 2000 2000 2000 2000 2000 10000 кураш гиламлари 50 50 50 50 50 250 4. Кураш бўйича хорижий тренер ва ҳакамлар малакасини ошириш. сон 100 100 100 100 100 500 Ўзбекистон кураш федерацияси 5. Хорижий давлатларда кураш билан мунтазам шуғулланувчи спортчилар сонини ошириш. сон (млн) 1 4 6 8 10 12 Ўзбекистон кураш федерацияси, Спорт вазирлиги 6. Кураш билан мунтазам шуғулланувчи аҳоли қамровини умумий аҳолига нисбатан ошириш. Фоиз (жами аҳоли сонига нисбатан) 1 2,5 4,5 6 7,5 8 Спорт вазирлиги , Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Ўзбекистон кураш федерацияси

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 4 ноябрдаги ПҚ-4881-сон қарорига 3-ИЛОВА

2023 — 2027 йилларда вилоятлар марказлари, Нукус ва Тошкент шаҳарларида янги қуриладиган Ўзбекистон Республикаси Спорт вазирлиги ҳузуридаги кураш маҳорат спорт мактабларининг

Т/р Кураш марказининг манзили Муддати Жами республика бўйича: (14 та объект) 2023 — 2027 йиллар 1. Қорақалпоғистон Республикаси, Нукус шаҳри, Тахиатош гузари 2025 йил 2. Андижон вилояти, Андижон шаҳри, Юсуф Отабеков кўчаси 2026 йил 3. Бухоро вилояти, Бухоро шаҳри, Намозгоҳ кўчаси 2026 йил 4. Жиззах вилояти, Жиззах шаҳри, «Обод» МФЙ 2025 йил 5. Қашқадарё вилояти, Қарши шаҳри, Мустақиллик шоҳ кўчаси 2025 йил 6. Навоий вилояти, Кармана тумани, «Ёшлик» МФЙ 2027 йил 7. Наманган вилояти, Наманган шаҳри, «Юксалиш» МФЙ 2026 йил 8. Самарқанд вилояти, Самарқанд шаҳри, «Қорасув» массиви 2026 йил 9. Сурхондарё вилояти, Термиз шаҳри, «Боғи шамол» МФЙ 2027 йил 10. Сирдарё вилояти, Гулистон тумани, «Зарбдор» сув истеъмолчилари уюшмаси 2027 йил 11. Тошкент вилояти, Нурафшон шаҳри, «Бирлик» МФЙ 2027 йил 12. Фарғона вилояти, Фарғона шаҳри, Марғилон кўчаси, 1-уй 2026 йил 13. Хоразм вилояти, Янгибозор тумани, «Дўстлик» МФЙ (реконструкция қилиш ҳисобига) 2023 йил 14. Тошкент шаҳри, Яшнобод тумани, «Олмос» МФЙ 2027 йил

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2020 йил 4 ноябрь,

ПҚ-4881-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 05.11.2020 й., 07/20/4881/1468-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.01.2022 й., 06/22/52/0029-сон; 07.04.2022 й., 06/22/98/0279-сон; 08.07.2022 й., 07/22/314/0616-сон; 29.07.2022 й., 07/22/337/0690-сон; 01.01.2023 й., 07/23/471/0001-сон; 13.06.2023 й., 06/23/92/0366-сон; 07.07.2023 й., 06/23/108/0460-сон; 21.12.2024 й., 07/24/450/1042-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

KONSEPSIYASI

MANZILLI ROʻYXATI

Kurash milliy sport turini rivojlantirish va uning xalqaro nufuzini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Qadimiy qadriyatlarimiz, xususan mardlik, jasurlik, vatanparvarlik, gumanizm gʻoyalarini oʻzida mujassam etgan milliy sportimiz boʻlgan kurashni ommalashtirish, rivojlantirish va dunyoga tanitish hamda ushbu qadriyatimizni umumjahon durdonasiga aylantirish boʻyicha qator ishlar amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, kurashning tobora ommalashib borayotganligi nufuzli xalqaro musobaqalarni tashkil qilishga, mavjud infratuzilma va moddiy-texnik bazani modernizatsiya qilishga, sport inventarlari va kiyimlari taʼminotini yaxshilashga, bu borada ishlab chiqarishni kengaytirishga, shuningdek, soha uchun malakali kadrlar, trenerlar va hakamlar tayyorlashga boʻlgan eʼtiborni yanada kuchaytirishni talab etmoqda.

Buyuk ajdodlarimizdan meros qolgan kurash sportining boy anʼanalari va qadriyatlarini kelajak avlodlarga yetkazish, oʻzbek sporti brendi nomi bilan kurashning jahon arenasidagi rolini oshirish, yoshlarning milliy sportga boʻlgan qiziqishlarini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish orqali ularda vatanparvarlik tuygʻusini yanada mustahkamlash, aholining barcha qatlamlari, ayniqsa, yoshlarning, shuningdek, jahon xalqlarining mazkur sport turi bilan shugʻullanishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida:

1. Kurash milliy sport turini (keyingi oʻrinlarda — kurash) rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin:

aholining barcha qatlamlarini kurash bilan shugʻullanishga keng jalb qilish hamda Oʻzbekistonda kurashni umumxalq sport turiga aylantirish;

kurashni ommalashtirish, uning jahon sporti durdonasiga aylanishiga va Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilishiga erishish;

kurash bilan shugʻullanish uchun zarur moddiy-texnik baza va infratuzilmani shakllantirish;

Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning jismoniy tayyorgarlik mashgʻulotlarida bosqichma-bosqich kurashni ustuvor sport turlari sifatida kiritish;

kurash boʻyicha professional trenerlar, hakamlar tayyorlash, oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqish, kurashning ilmiy-metodologik bazasini kuchaytirish;

oʻzbek kurashi brendini yaratish, investitsiyalarni jalb etgan holda yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlarini ishlab chiqarish, kurashni tijoratlashtirish choralarini koʻrish;

kurashni aholi oʻrtasida, shu jumladan ommaviy axborot vositalari orqali keng targʻib qilish.

2. Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi, Sport vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Vazirlik), Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining:

a) 2025-yildan boshlab har yili:

oliy taʼlim muassasalari talabalari oʻrtasida kurash turnirini;

ustuvor ravishda xorijiy davlatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sovrini uchun kurash boʻyicha xalqaro turnirlarni;

davlat organlari, muassasalari va tashkilotlari xodimlari oʻrtasida kurash boʻyicha “Oʻzbek polvoni” respublika musobaqasini oʻtkazish;

b) 2023 — 2027-yillarda viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida innovatsion texnologiyalarga asoslangan, arzon, energiya tejamkor va tez barpo etiladigan yengil konstruksiya va materiallardan quriladigan hamda Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan Vazirlik huzuridagi kurash mahorat maktablarini (keyingi oʻrinlarda — kurash mahorat maktablari) bosqichma-bosqich tashkil etish haqidagi takliflariga rozilik berilsin.

3. Oʻzbekiston kurash federatsiyasi Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi hamda Vazirlik bilan birgalikda ishlab chiqilgan:

Kurash milliy sport turini 2025-yilgacha yangi bosqichga olib chiqish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq;

2020 — 2025-yillarda kurashni ommalashtirishning maqsadli koʻrsatkichlari (indikatorlar) 2-ilovaga muvofiq;

2023 — 2027-yillarda viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida yangi quriladigan Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi huzuridagi kurash mahorat sport maktablarining manzilli roʻyxati 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Kurash milliy sport turini rivojlantirish va ommalashtirishning pirovard maqsadi kurashning Xalqaro olimpiya qoʻmitasi tomonidan olimpiya sport turi sifatida tan olinishiga hamda Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilishiga erishish deb eʼtirof etilsin.

Vazirlik markaziy apparati tuzilmasida kurashni rivojlantirish va ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirib borish uchun bir nafar masʼul xodim biriktirilsin.

4. Quyidagilar kurash mahorat maktablari faoliyatining asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin:

yosh istiqbolli sportchilarni tanlab olish va tarbiyalash masalalari boʻyicha sport maktablari, olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlari bilan uzluksiz hamkorlikni amalga oshirish, ularga oʻquv-uslubiy va meʼyoriy-axborot yordam koʻrsatishni taʼminlash;

zarur sport anjomlari va uskunalari bilan jihozlangan oʻquv-mashgʻulot bazalarini yaratish hamda kurash boʻyicha respublika va xalqaro musobaqalarda gʻoliblikni qoʻlga kiritishga qodir boʻlgan sportchilarni tayyorlashda ushbu bazalardan samarali foydalanish;

kurash mahorat maktablari bazasida milliy terma jamoalar va ularning zaxiralari ishtirokida oʻquv-mashq yigʻinlari, respublika va mintaqaviy sport bellashuvlarini tashkil etish hamda muntazam ravishda oʻtkazib borish, xorijiy davlatlar trener va hakamlari bilan oʻzaro tajriba almashish maqsadida chet elning kurash klublari bilan hamkorlikni rivojlantirish.

5. Belgilansinki:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida 14 ta kurash milliy sport turiga ixtisoslashtirilgan sport inshootlari quriladi;

ushbu bandning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan sport inshootlarini saqlash xarajatlari ular tomonidan koʻrsatiladigan pullik xizmatlardan tushgan mablagʻlar hisobidan qoplanadi;

umumtaʼlim maktablari va sport taʼlim muassasalarida kurash boʻyicha oʻquv, oʻquv-mashq, oʻquvchilarni saralab olish (seleksiya) hamda ularda musobaqalarni oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston kurash federatsiyasi va Xalq taʼlimi vazirligi bilan kelishilgan holda Vazirlik tomonidan belgilanadi va muvofiqlashtirib boriladi;

kurash mahorat maktablari Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan boshlangʻich professional davlat sport-taʼlim muassasalari hisoblanadi va ularning faoliyati kurash boʻyicha qobiliyatli va iqtidorli yosh sportchilarni tanlab olish va ularni asosan milliy terma jamoalarga tayyorlashga yoʻnaltiriladi;

kurash mahorat maktablarining oʻquvchilariga bepul taʼlim olish, olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlarining oʻquvchilari uchun bir kunlik oziq-ovqat meʼyorlariga muvofiq oziq-ovqat bilan taʼminlanish hamda oʻquvchilar turar joyida bepul yashash huquqi beriladi.

6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi:

bir oy muddatda sport gilamlari mavjud boʻlgan umumiy oʻrta taʼlim muassasalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish asosida kurash guruhlari tashkil etiladigan maktablar roʻyxatini Oʻzbekiston kurash federatsiyasiga taqdim etadi;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasi bilan kelishgan holda umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining sport zallarini kurash guruhlari tashkil etish uchun jismoniy tarbiya oʻquv fanidan boʻsh vaqtda oʻrnatilgan tartibda bepul vaqtincha foydalanishga beradi.

7. Vazirlik, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2021/2022 oʻquv yilidan boshlab:

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlari, ixtisoslashtirilgan sport maktablari va sport maktablarida kurash boʻyicha amaldagi oʻqishga qabul qilishning davlat buyurtmasi parametrlarini ikki baravarga oshirish;

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetida hamda boshqa jismoniy madaniyat yoʻnalishlari mavjud oliy taʼlim muassasalarida kurash boʻyicha mutaxassislikni ochish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin.

8. Davlat xavfsizlik xizmati, Mudofaa vazirligi, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Oʻzbekiston kurash federatsiyasining:

kurash bilan shugʻullangan xodimlar va harbiy xizmatchilar tomonidan yoshlarni ushbu sportga yanada keng jalb etish orqali sogʻlom turmush tarzini faol targʻib qilish, ularni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash hamda yoshlarni “Polvonlari koʻp yurt qudratli boʻlur” degan yagona shior ostida birlashtirish maqsadida umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida bepul kurash guruhlarini (keyingi oʻrinlarda — kurash guruhlari) tashkil etish;

Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning jismoniy tayyorgarlik mashgʻulotlarida bosqichma-bosqich kurashni ustuvor sport turlari sifatida kiritish haqidagi takliflariga rozilik berilsin.

9. Vazirlik, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi hamda Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasining Oʻzbekiston kurash federatsiyasi huzurida yuridik shaxs tashkil etmagan holda Kurash milliy sport turini rivojlantirish jamgʻarmasini (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin hamda quyidagilar Jamgʻarmani shakllantirish manbalari etib belgilansin:

Oʻzbekiston kurash federatsiyasiga aʼzolik badallari;

mahalliy, xorijiy va xalqaro tashkilotlarning grantlari;

homiylar — jismoniy va yuridik shaxslar, Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlarining mablagʻlari;

Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh mablagʻlarini tijorat banklariga joylashtirishdan olinadigan daromadlar;

qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.

Jamgʻarma mablagʻlaridan:

kurash milliy sport turini rivojlantirish va ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishini moliyalashtirish;

Xalqaro kurash instituti, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi va uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi boʻlinmalari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish;

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlari, olimpiya va milliy sport turlariga ixtisoslashtirilgan davlat maktab-internatlari va boshqa sport maktablarining kurash boʻlimlari moddiy-texnik bazasini rivojlantirish;

kurashni ommalashtirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni kuchaytirish maqsadida kurashchilar, trenerlar, hakamlar va boshqa mutaxassislarning xorijiy davlatlarga tashriflarini tashkil etishga koʻmaklashish maqsadlari uchun foydalanilishi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

Oʻzbekiston kurash federatsiyasiga Moliya vazirligi bilan kelishgan holda bir oy muddatda Jamgʻarma faoliyatini tashkil etish, mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibini ishlab chiqish va tasdiqlash tavsiya etilsin.

10. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

Xalqaro kurash instituti, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi va uning Toshkent shahar boʻlinmasi xodimlarining oylik ish haqi hamda ularni saqlash bilan bogʻliq barcha xarajatlar Toshkent shahar hokimligi mahalliy budjetining;

boshqa hududiy boʻlinmalar xodimlarining oylik ish haqi va ularni saqlash bilan bogʻliq barcha xarajatlar tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetining va viloyatlar mahalliy budjetlarining qoʻshimcha daromadlari hisobidan moliyalashtiriladi.

11. Iqtisodiyot va moliya vazirligi:

a) kurash mahorat maktablari faoliyati bilan bogʻliq xarajatlar, shuningdek, ularni yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlari bilan taʼminlash uchun zarur mablagʻlarni 2021-yilda ajratsin va 2022-yildan boshlab Davlat budjeti parametrlarida nazarda tutsin;

b) Davlat budjetidan har yili:

Kurash xalqaro assotsiatsiyasi hisob raqamiga uning faoliyatini qoʻllab-quvvatlash uchun 10 milliard soʻm, 2026-yildan boshlab esa 13 milliard soʻm;

kurash milliy sport turini rivojlantirish va ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirib borish, shuningdek, Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining respublika kalendar rejasi doirasida kurash boʻyicha oʻtkaziladigan respublika va xalqaro sport musobaqalarini oʻtkazib borish uchun 10 milliard soʻm, 2026-yildan boshlab esa — 14 milliard soʻm miqdorida mablagʻlar Vazirlikka Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining respublika kalendar rejasida koʻzda tutilgan mablagʻlar doirasida ajratib borilishini taʼminlasin;

v) Vazirlikning buyurtmanomasiga asosan 2020-yildan boshlab kurash milliy sport turini rivojlantirish va ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirib borish, shuningdek, Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining respublika kalendar rejasi doirasida kurash boʻyicha oʻtkaziladigan respublika va xalqaro sport musobaqalarini oʻtkazib borish uchun zarur mablagʻlar ajratsin.

13. Belgilab qoʻyilsinki, 2030-yil 31-dekabrga qadar belgilangan tartibda shakllantiriladigan roʻyxatga muvofiq olib kiriladigan kurash gilamlari, ularni ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan asbob-uskunalar, ularning ehtiyot va butlovchi qismlari, shuningdek, xomashyolari bojxona toʻlovlaridan (qoʻshilgan qiymat soligʻi va bojxona rasmiylashtiruvi yigʻimlaridan tashqari) ozod etiladi.

14. Oʻzbekiston kurash federatsiyasiga:

a) Kurash xalqaro assotsiatsiyasi, Vazirlik, Milliy antidoping agentligi va Oʻzbekiston adaptiv sport turlari assotsiatsiyasi bilan birgalikda 2025-yil yakuniga qadar:

kurashni Xalqaro koʻzi ojizlari sport federatsiyasi (IBSA) oʻyinlar dasturiga kiritish;

kurashni Islom birdamlik oʻyinlari dasturiga kiritish;

kurashni Butunjahon antidoping tashkilotining Sportchining biologik pasporti gematologik moduliga kiritish;

b) Kurash xalqaro assotsiatsiyasi, Vazirlik, Mudofaa vazirligi, Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi va Oʻzbekiston “Yoshlik” jismoniy tarbiya va sport jamiyati bilan birgalikda 2026-yil yakuniga qadar:

Dominikan Respublikasida boʻlib oʻtadigan Markaziy Amerika va Karib oʻyinlari doirasida kurashning rasmiy taqdimotini qilish;

Kurash xalqaro assotsiatsiyasini AIMS (Alliance of Independent Recognised Members of Sport) xalqaro tashkiloti aʼzoligiga kiritish;

kurashni Xalqaro harbiy sport kengashi oʻyinlar dasturiga kiritish;

kurashni Xalqaro maktab sporti federatsiyasi oʻyinlar dasturiga kiritish;

v) Kurash xalqaro assotsiatsiyasi, Vazirlik va Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi bilan birgalikda 2027-yil yakuniga qadar kurashni Qohira shahrida (Misr) boʻlib oʻtadigan Afrika oʻyinlari dasturiga kiritish;

g) Kurash xalqaro assotsiatsiyasi, Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi va Vazirlik bilan birgalikda kurashni Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritish uchun har yili amalga oshiriladigan chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;

d) Davlat xavfsizlik xizmati, Mudofaa vazirligi, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligining kurash bilan shugʻullangan xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish;

e) Maktabgacha va maktab taʼlim vazirligi bilan birgalikda umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida kurash guruhlari faoliyatini muvofiqlashtirish va ularning muntazam faoliyat yuritishlarini taʼminlash choralarini koʻrish tavsiya etilsin.

15. Vazirlik uch oy muddatda:

olimpiya va milliy sport turlariga ixtisoslashtirilgan davlat maktab-internatlarining moddiy-texnik bazasini yaxshilash, ularda kurash boʻlimlarini tashkil etish hamda mazkur boʻlimlarning faoliyatini rivojlantirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, “Oʻzstandart” agentligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” va “Oʻzcharmsanoat” uyushmalari bilan birgalikda xalqaro talablarni inobatga olgan holda yaktak sport kiyimlari hamda kurash gilamlarining davlat standartlari ishlab chiqilishi va tasdiqlanishini hamda xalqaro standartlashtirish tizimiga kiritilishini taʼminlasin;

Xalq taʼlimi vazirligi va Moliya vazirligi bilan birgalikda umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining sport zallarini jihozlashning normativlariga kurash gilamlarini kiritsin va mazkur maktablarni bosqichma-bosqich taʼminlash dasturini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin.

16. Ushbu qarorda belgilangan chora-tadbirlarning samarali va oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlash maqsadida:

a) Vazirlar Mahkamasi (A. Abduhakimov) oʻn kun muddatda masʼul vazirlik va idoralar rahbarlari, nodavlat notijorat tashkilotlari vakillari ishtirokida videokonferensaloqa vositalaridan foydalangan holda majlis oʻtkazib, mazkur qarorga muvofiq amalga oshirilishi lozim boʻlgan ishlar toʻgʻrisida axborot bersin, shuningdek, har chorakda ijrosini muhokama qilsin va aniqlangan kamchiliklarni oʻz vaqtida bartaraf etsin;

b) Vazirlik (A. Ikramov):

mazkur qaror va “Yoʻl xaritasi”da belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirishning pirovard maqsadiga erishilishini taʼminlasin;

Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki hafta muddatda bir yilga moʻljallangan media-rejani tasdiqlasin hamda kurashni targʻib qilishga qaratilgan mavzuli va koʻchma dasturlar, tok-shoular, intervyular va roliklar namoyish etilishini amalga oshirsin;

har chorakda mazkur qaror va “Yoʻl xaritasi”ning bajarilishi holati, mavjud muammo va kamchiliklar, maqsadli koʻrsatkichlarda belgilangan natijalarga erishish holati toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga hisobot berib borsin;

v) “Yoʻl xaritasi”ning bajarilishiga va baholash mezonlarida nazarda tutilgan koʻrsatkichlarga erishishga masʼul vazirlik hamda idoralar ular zimmasiga yuklatilgan vazifa va topshiriqlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarish, “Yoʻl xaritasi”ni ijro etish holati toʻgʻrisida har chorak yakuni boʻyicha Vazirlikka axborot taqdim etsin;

g) Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi, shuningdek, sport sohasidagi boshqa nodavlat notijorat tashkilotlariga “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirishda masʼul vazirlik va idoralarga doimiy ravishda har tomonlama amaliy yordam koʻrsatish tavsiya etilsin.

17. Vazirlik manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

18. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori N.T. Yoʻldoshev zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 4-noyabrdagi PQ-4881-son qaroriga 1-ILOVA

Kurash milliy sport turini 2025-yilgacha yangi bosqichga olib chiqish

1-bob. Umumiy qoidalar

1992-yilda Oʻzbekiston kurash federatsiyasining tashkil etilishi muhim tarixiy voqea boʻldi.

Davlatimizning bevosita koʻllab-quvvatlashi va Oʻzbekiston kurash Federatsiyasi tomonidan kurashni ommalashtirish borasida amalga oshirilgan ishlar natijasida jahonning turli qitʼalarida joylashgan xorijiy davlatlarda milliy kurash federatsiyalari tashkil etildi.

1998-yil 6-sentabrda dunyoning beshta qitʼasidagi 129 ta milliy federatsiyalarni birlashtirgan Kurash xalqaro assotsiatsiyasi taʼsis etildi.

2010-yilda Kurash xalqaro assotsiatsiyasi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritish uchun buyurtma berishda muhim talab hisoblangan Jahon dopingga qarshi agentligining eʼtirofiga sazovor boʻldi.

2017-yil 20-sentabrda boʻlib oʻtgan Osiyo Olimpiya kengashining 36-Bosh assambleyasida tarixda ilk bor kurash sport turi 2018-yilda Indoneziyada oʻtgan XVIII yozgi Osiyo oʻyinlari dasturiga alohida sport turi sifatida hamda 2022-yilda — Xitoyda, 2026-yilda — Yaponiyada oʻtadigan yozgi Osiyo oʻyinlari dasturlariga kiritildi.

Kurash boʻyicha xalqaro sport tadbirlarida sportchilarimiz sovrinli oʻrinlarni egallab mamlakatimiz nufuzini munosib himoya qilib kelmoqdalar. Xususan, yurtimiz sportchilari 2019-yilda xalqaro sport tadbirlarida 1 231 ta, shu jumladan 378 ta oltin, 402 ta kumush, 451 ta bronza medallarini qoʻlga kiritganlar. Bunda, kurashchilar xalqaro sport tadbirlarida jami 73 ta, shu jumladan 37 ta oltin medalga sazovor boʻlganlar va bu avvalgi yilda mamlakat boʻyicha sportchilar tomonidan qoʻlga kiritilgan oltin medallarning 10 foizini tashkil etgan.

Hozirgi vaqtda kurashni yanada ommalashtirish va tizimli rivojlantirish, Yevropa, Afrika va Panamerika qitʼaviy oʻyinlari qatoriga rasman kiritish va xalqaro “GAISF — Global Association of International Sports Federations” tashkilotining eʼtirofiga sazovor boʻlish, Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritish maqsadida Kurash milliy sport turini 2025-yilgacha yangi bosqichga olib chiqish Konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) ishlab chiqildi.

Konsepsiya Oʻzbekiston va xorijiy mamlakatlarda kurashni tizimli rivojlantirishning maqsadi, vazifalari, ustuvor yoʻnalishlari, istiqboldagi bosqichlarini belgilaydi hamda kurashni rivojlantirish dasturlari va kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

Soʻnggi yillarda ushbu sohada toʻplanib qolgan muammolarni bartaraf etish orqali kurashning jahondagi nufuzini yanada oshirish, barcha aholi qatlami, ayniqsa yoshlarning sogʻlom turmush tarziga intilishlarini taʼminlash, ularni mardlik, sadoqat, Vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash, milliy xalq oʻyinlaridan jahon sport turiga aylangan kurashga nisbatan gʻurur, iftixor va faxrlanish hissini uygʻotish Konsepsiyaning asl mohiyatini belgilaydi.

2-bob. Kurash milliy sport turini yanada ommalashtirish va rivojlantirishga toʻsiq boʻlayotgan tizimli muammolar

Bugungi kunda Oʻzbekistonda kurashni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan 226 ta sport taʼlim muassasasi faoliyat yuritadi, shundan:

170 tasi sport maktablari;

6 tasi ixtisoslashtirilgan sport maktablari;

12 tasi yakkakurash sport turlariga ixtisoslashtirilgan sport maktablari;

14 tasi olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlari;

12 tasi olimpiya va milliy sport turlari boʻyicha davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatlari;

12 tasi nodavlat kurash klublari hamda kurashchilar tayyorlovchi boshqa sport muassasalari.

Bugungi kunda yurtimizda kurash boʻyicha trenerlik faoliyati bilan shugʻullanuvchilar soni 1,5 ming nafardan ortiqni tashkil etadi. Tahlillar ayrim hududlarda trenerlar sonining umumiy aholi soni bilan yuqori nomutanosibligini koʻrsatmoqda. Xususan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida 1,8 milliondan ortiq aholi soniga nisbatan 179 nafar (0,009 foiz), Toshkent shahrida 2,5 milliondan ortiq aholi soniga nisbatan 39 nafar (0,001 foiz), Andijon viloyatida 3 milliondan ortiq aholi soniga nisbatan 43 nafar (0,001 foiz) kurash treneri toʻgʻri kelmoqda.

Shuningdek, Toshkent va Fargʻona viloyatlarining 6 tadan, Andijon viloyatining 5 ta, Navoiy viloyatining 2 ta tuman va shaharlarida kurash boʻyicha birorta trener mavjud emas.

Mamlakatimizda kurash bilan shugʻullanuvchilar 2017-yilda 25 ming nafarni tashkil etgan boʻlsa, 2018-yilga kelib, bu koʻrsatkich 40 ming nafardan oshib, mamlakatdagi umumiy aholi sonining 0,1 foizini tashkil etmoqda.

Xorijiy mamlakatlar tajribasining koʻrsatishicha, ularda aholining aksariyat qismi milliy sport turlari bilan muntazam shugʻullanib keladi. Jumladan, 1936-yilda Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan basketbol oʻyinining vatani AQSHda aholining 10 foizga yaqini yoki 25 million nafari ushbu sport turi bilan muntazam shugʻullanadi. Shuningdek, mazkur davlatda 18 yoshdan 29 yoshgacha boʻlgan aholining 27 foizi, 30 dan 49 yoshgacha boʻlganlarning 23 foizi, 50 dan 64 yoshgacha boʻlganlarning 7 foizi soʻnggi 12 oyda basketbol milliy sporti bilan shugʻullangan.

1964-yildan Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kirgan Yaponiya milliy sport turi — dzyudo bilan ushbu davlatning 10 million (qariyb 10 foiz) aholisi shugʻullanadi.

2000-yildan Xalqaro olimpiya oʻyinlariga kiritilgan taekvondo WTF sporti bilan Koreyada maxsus maktablar faoliyati tashkil etilganligi va yoʻlga qoʻyilganligi sababli 55 million nafar aholining aksariyati shugʻullanadi. Taekvondoning jahonda ommalashuvi sababli Koreyada turizmning alohida yoʻnalishi — “taekvondo turizmi” yoʻlga qoʻyilgan.

Rossiyada milliy sport turi boʻlgan samboni ommalashtirish va unga aholini jalb qilish borasida qator chora-tadbirlar koʻrilmoqda. Xususan, 2015-yildan boshlab amalga oshirilayotgan “Maktabda sambo” loyihasiga 74 ta hududda joylashgan 800 ta maktab jalb qilinishi natijasida unda ishtirok etayotgan maktab oʻquvchilarining soni 120 mingga yetdi. Shu bilan birga, Rossiya maktablarida sambo bilan shugʻullanuvchilar soni har yili 10 foizga oshmoqda va 2018-yilda davlat budjetidan 5 million AQSH dollari miqdorida mablagʻ ajratilgan. Shu tarzda AQSHda — “beysbol”, Yaponiyada — “karate”, “dzyudo”, “sumo”, Xitoyda — “ushu” milliy sport turlari davlat tomonidan muntazam moliyalashtiriladi.

Kurashni ommalashtirish va rivojlantirishga toʻsiq boʻlayotgan muhim masalalardan biri ushbu sport bilan shugʻullanish uchun zarur moddiy-texnik baza va sport infratuzilmasining yetarli emasligidir. Jumladan, hududlarda Oʻzbekiston kurash federatsiyasi va uning filiallari oʻquv-mashgʻulot oʻtkazish zallariga ega emas.

Kurash xalqaro assotsiatsiyasi va Oʻzbekiston kurash federatsiyasining tizimli moliyalashtirish manbalari mavjud emasligi, xorijiy davlatlar milliy federatsiyalarining kurashga oid zarur sport anjomlari bilan taʼminlanmaganligi ushbu sport bilan shugʻullanish istagida boʻlgan sportchilarni kurashga jalb qilish imkonini bermasdan kelmoqda.

Xorijiy davlatlar kurash federatsiyalarini kurash sporti boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar, trenerlar, yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlari bilan tizimli taʼminlash yoʻlga qoʻyilmaganligi sababli chet ellik sportchilar oʻrtasida mazkur sport turini ommalashtirish hamda uning insonparvar gʻoyalari haqida yetarlicha maʼlumot yetkazish imkoni berilmasdan qolmoqda.

Shuningdek, kurashning Panamerika, Afrika oʻyinlarida koʻrgazmali chiqishlari, yakkama-yakka jangovar Osiyo oʻyinlari, Osiyo sohil oʻyinlari, yopiq inshootlardagi va yozgi Osiyo oʻyinlari hamda bir qator xalqaro oʻyinlar dasturlariga kiritilganligi, qolaversa, oʻzbekcha soʻzlar va Oʻzbekiston davlat bayrogʻi ramzi aks ettirilgan kurash yaktaklari orqali mamlakat va millat nomini tarannum etayotgan bir paytda uning Oʻzbekiston va jahonda yanada ommalashuvi hamda rivojlanishiga toʻsqinlik qilayotgan quyidagi tizimli muammolar mavjud:

a) Oʻzbekistonda kurashni ommalashtirish va rivojlantirishdagi tizimli muammolar:

soʻnggi yillarda kurashni yanada rivojlantirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan boʻlsada, ushbu sportni yanada ommalashtirish va rivojlantirish boʻyicha aniq maqsadli chora-tadbirlarni oʻz ichiga olgan alohida dastur ishlab chiqilmagan;

mamlakatda va jahon miqyosida malakali professional kurash trenerlari hamda hakamlarini tayyorlash tizimi mavjud emas. Jumladan, bugungi kunda yurtimizda oliy malakali kurash trenerlari va hakamlari Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetida tayyorlanib, uni har yili ushbu sport yoʻnalishi boʻyicha 30 nafar bitiruvchi tamomlaydi. Biroq, xorijiy davlatlar fuqarolaridan professional kurash trenerlari va hakamlarini tizimli tayyorlash yoʻlga qoʻyilmaganligi sababli ularning mazkur mutaxassislarni tayyorlashga amaliy yordam berish haqidagi murojaatlari javobsiz qolmoqda;

2000-yil 4-dekabrda Kurash xalqaro assotsiatsiyasi tomonidan taʼsis etilgan Xalqaro kurash instituti bugungi kunga qadar amaldagi qonun hujjatlari talablari asosida taʼlim muassasasi sifatida tashkil etilmagan va faoliyati toʻlaqonli yoʻlga qoʻyilmagan. Oʻtgan 20 yil davomida ushbu institut tomonidan kurash sportini oʻrganishga yoʻnaltirilgan ilmiy tadqiqot yoki izlanishlar deyarli olib borilmagan;

kurash sportining asosiy ajralmas qismi boʻlgan yaktak sport kiyimlari mahsulotlarini ishlab chiqarish kurash vatanida yoʻlga qoʻyilmaganligi sababli oʻzbek kurashi brendi yaratilmagan;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasining hududiy kurash markazlari oʻz bino hamda sport maydonlariga ega emas. Shu bilan birga, ayni paytda respublikaning 12 ta hududlarida kurash milliy sport turi markazlari qurilishi taʼminlanmagan;

kurash sporti va milliy mentalitetimizning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda xotin-qizlarga moʻljallangan kurash yoʻnalishi tashkil etilmagan, ular uchun trenerlar va hakamlar tayyorlash tizimi yoʻlga qoʻyilmagan;

kurash sportini, ushbu sohada muvaffaqiyatlarga erishayotgan sportchilarni bosma va elektron ommaviy axborot vositalari orqali targʻib qilish ishlari qoniqarsiz ahvolda.

b) Jahonda kurashni ommalashtirish va rivojlantirishdagi tizimli muammolar:

xorijiy mamlakatlarning London, Parij, Afina, Rio de-Janeyro, Istanbul, Tehron va boshqa shaharlaridagi anʼanaviy kurash musobaqalari soʻnggi yillarda oʻtkazilmasdan qolayotgan boʻlib, bu kurashning jahondagi nufuzi va ommalashuviga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Jumladan, Kurash xalqaro assotsiatsiyasining 2017-yilgi rejasiga muvofiq xorijiy mamlakatlarda rejalashtirilgan jami 29 ta kurash musobaqalaridan 14 tasi, 2018-yilda 27 ta musobaqalardan 16 tasi, 2019-yilda 32 ta musobaqalardan 18 tasi moliyalashtirilmaganligi sababli oʻtkazilmagan;

kurash boʻyicha milliy va xalqaro musobaqalarni mamlakatdagi hamda jahonning yetakchi ommaviy axborot vositalarida muntazam yoritish tizimi yoʻlga qoʻyilmagan. Jumladan, kurashni oʻrgatuvchi va targʻib qiluvchi videoroliklar, mobil ilovalar hamda boshqa elektron materiallar tayyorlanmagan;

kurashni jahonda ommalashtirish va unga xorijiy davlatlar aholisini keng jalb etish maqsadida mavjud 129 ta xorijiy federatsiyalarga yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlari deyarli yetkazib berilmagan. Jumladan, oʻtgan davrda Germaniya, Rossiya, Belarus va Afgʻonistonga faqat 50 ta yaktak sport kiyimlari yetkazish bilan cheklanilgan;

kurash boʻyicha mamlakat va xorijiy davlatlarda professional sportchilar tayyorlashga moʻljallangan oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar mavjud emas.

3-bob. Kurashni Oʻzbekistonda va jahonda yanada ommalashtirish hamda rivojlantirishning asosiy maqsad va vazifalari

Kurashni yanada rivojlantirish va ommalashtirish mamlakatimiz aholisining barcha qatlamlarini yoshidan qatʼi nazar sogʻlom turmush tarziga jalb qilish, yoshlarni Vatanga sadoqatli etib tarbiyalash, kurashni jahon xalqlarining sevimli sport turlaridan biriga aylantirish, uning halollik, adolatlilik, bagʻrikenglik kabi insonparvar gʻoyalarini dunyo ahliga yanada keng targʻib qilish, ushbu sohaga investitsiyalarni faol jalb etish orqali uni tijoratlashtirish hamda chinakam oʻzbek kurashi brendini ommalashtirishni nazarda tutadi.

Ushbu Konsepsiyaning asosiy maqsadi — kurashni Yevropa, Afrika, Panamerika qitʼaviy oʻyinlariga rasman kiritish va xalqaro “GAISF — Global Association of International Sports Federations” tashkilotining eʼtirofiga sazovor boʻlishi orqali uning Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan tan olinishiga erishish hamda 2028-yilgacha Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kirishi uchun barcha zarur shart-sharoitlar yaratishdan iborat.

Quyidagilar kurashni yanada rivojlantirishning muhim vazifalari hisoblanadi:

kurash bilan shugʻullanish uchun zarur moddiy-texnik baza va sport infratuzilmasini yaratish;

yoshidan qatʼi nazar aholining barcha qatlamlari, shu jumladan yoshlarni kurash sportiga faol jalb qilish orqali mamlakatda ushbu sportning ommaviyligini yanada oshirish, Oʻzbekistonda kurashni umumxalq sport turiga aylantirish;

kurash trenerlari va hakamlarini tayyorlash, ular malakalarini bosqichma-bosqich oshirib borish, xorijiy davlatlar milliy federatsiyalariga trenerlarni “eksport” qilish tizimini yoʻlga qoʻyish;

kurashning yangi turlarini (xotin-qizlar kurashi, sohil kurashi, jangovar kurash va boshqalarni) ommalashtirish va rivojlantirish;

kurash sport turiga investitsiyalarni keng jalb etish va ularni ragʻbatlantirish, kurash xususiy klublari tizimini rivojlantirish;

yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlari ishlab chiqarishni hamda xorijiy davlatlar kurash federatsiyalariga muntazam yetkazib berish tizimini yoʻlga qoʻyish;

kurashni xorijiy davlatlarda yanada ommalashtirish va rivojlantirish, uni jahon xalqlarining eng ommabop sport turlaridan biriga aylantirish.

4-bob. Oʻzbekistonda va jahonda kurashni yanada ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarning asosiy bosqichlari hamda ustuvor yoʻnalishlari

Oʻzbekistonda va jahonda kurashni yanada ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlar quyidagi ikki bosqichda amalga oshiriladi:

birinchi bosqich (2020 — 2023-yillar) — kurash musobaqalari soni va koʻlamini yanada kengaytirish, uning mamlakat hamda xorijiy davlatlardagi infratuzilmasini yaxshilash, trener va hakamlarga boʻlgan ehtiyojni qanoatlantirish, xorijiy davlatlar federatsiyalarini moliyaviy hamda moddiy-texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash orqali ushbu sport turini yanada ommalashtirish;

ikkinchi bosqich (2024-yildan) — kurashning insonparvar xususiyatlarini butun dunyoga faol targʻib qilish, sport musobaqalariga aholining barcha qatlamlarini keng jalb etish orqali jahon xalqlarining sevimli sport turiga aylantirish, Xalqaro olimpiya oʻyinlariga kirishiga erishish, dunyoda oʻzbek kurashi brendi nufuzini oshirish.

§1. Oʻzbekistonda kurashni yanada ommalashtirish va rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari

Quyidagilar 2025-yilga qadar Oʻzbekistonda kurashni yanada ommalashtirish va rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari hisoblanadi:

a) aholining barcha qatlamlarini kurash bilan shugʻullanishga keng jalb qilish, Oʻzbekistonda kurashni umumxalq sport turiga aylantirish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

kurash sport turi bilan shugʻullanuvchilar va trenerlar haqida maʼlumotlarni toʻliq shakllantirish maqsadida faoliyat yuritayotgan barcha kurash klublarini xatlovdan oʻtkazish;

kurashga ixtisoslashgan tuman (shahar)lar umumtaʼlim maktablarining oʻquv dasturiga kurashni kiritish va ularni moddiy-texnik bazasini takomillashtirish;

2021/2022 oʻquv yilidan boshlab Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazlari, ixtisoslashtirilgan sport maktablari va sport maktablarida kurash boʻyicha qabul kvotalarini ikki baravarga oshirish;

respublikadagi kasb-hunar maktablari, kollejlari, texnikumlari va oliy taʼlim muassasalarining sport klublari tarkibida kurash seksiyalarini tashkil etish;

kasb-hunar maktablari, kollejlar, texnikumlar va oliy taʼlim muassasalari oʻquvchi hamda talabalarining kurash boʻyicha musobaqalarda qoʻlga kiritgan yutuqlari asosida “Taʼlim muassasalarining “Kurash” milliy sport turi boʻyicha milliy reytingi”ni tuzish;

oliy taʼlim muassasalari reytingini aniqlash mezonlariga oliy taʼlim muassasasida kurash seksiyalari tashkil etilganligi va faoliyati muntazam yoʻlga qoʻyilganligi, unda qatnashuvchi talabalarning musobaqalarda sovrinli oʻrinlarni egallashlarini kiritish;

har yili davlat organlari, shu jumladan huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari oʻrtasida kurash boʻyicha “Oʻzbek polvoni” respublika musobaqasini oʻtkazish;

kurashning yangi turlarini (xotin-qizlar kurashi, sohil kurashi, jangovar kurash va boshqalar) tashkil etish, ularni ommalashtirish choralarini koʻrish, ushbu turlar boʻyicha trenerlar tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish;

Oʻzbekistonda 2023-yildan boshlab bolalar, xotin-qizlar va faxriylar oʻrtasida muntazam ravishda hududiy va respublika musobaqalari oʻtkazishni yoʻlga qoʻyish;

b) kurash bilan shugʻullanish uchun zarur moddiy-texnik baza va infratuzilmani shakllantirish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida 2021 — 2025-yillarda yangi quriladigan Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi kurash mahorat sport maktablarining namunaviy loyihalarini belgilangan tartibda ishlab chiqish va ekspertizadan oʻtkazilishini taʼminlash;

viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida yangi quriladigan Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi kurash mahorat sport maktablarini qurish va ularni kurash gilamlari hamda zarur sport inventarlari bilan jihozlash;

Yoshlar siyosati va sport vazirligi huzuridagi kurash mahorat sport maktablarini jihozlash normativlarini ishlab chiqish;

umumtaʼlim maktablarining sport zallarini jihozlashning normativlariga “kurash gilamlari”ni kiritish va mazkur maktablarni bosqichma-bosqich taʼminlash dasturini ishlab chiqish;

Toshkent shahri, Olmazor tumani, Talabalar koʻchasida joylashgan 1 gektar yer maydoniga xalqaro kurash musobaqalarini oʻtkazishga moʻljallangan “Kurash” milliy sport turi markazini qurish;

v) Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning jismoniy tayyorgarlik mashgʻulotlarida bosqichma-bosqich kurash hamda jangovar kurashni ustuvor sport turlari sifatida kiritish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

harbiy xizmatchi va xodimlarning jismoniy tayyorgarliklarida kurash hamda jangovar kurash mashgʻulotlariga ustuvorlik bergan holda ularni bosqichma-bosqich joriy etish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash;

harbiy xizmatchi va xodimlarning jismoniy tayyorgarliklarida kurash hamda jangovar kurash mashgʻulotlarining amaliy va uslubiy qoʻllanmalarini tayyorlash;

kurash hamda jangovar kurash mashgʻulotlarini oʻtkazuvchi trenerlarni qayta tayyorlash va ular malakasini oshirish;

Qurolli kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar sport musobaqalari yillik kalendar rejasiga kurash boʻyicha musobaqalarni kiritish;

Qurolli kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar harbiy xizmatchi va xodimlari oʻrtasida respublika chempionatini tashkil etish hamda oʻtkazish;

g) kurash boʻyicha professional trenerlar, hakamlar tayyorlash, oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqish, kurashning ilmiy-metodologik bazasini kuchaytirish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

Kurash xalqaro assotsiatsiyasi va Oʻzbekiston kurash federatsiyasi muassisligida Xalqaro kurash instituti faoliyatini qayta tashkil etish hamda uning asosiy vazifalarini belgilash;

2021/2022 oʻquv yilidan boshlab Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetida hamda boshqa jismoniy madaniyat yoʻnalishlaridagi oliy taʼlim muassasalarida kurash boʻyicha mutaxassisliklar ochish;

kurashga ixtisoslashgan tuman (shahar)lar umumtaʼlim maktablari uchun kurash fanidan oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash;

kurash trenerlari va hakamlarining xorijiy davlatlarga “eksport” qilinishini qoʻllab-quvvatlash maqsadida ularning chet tillarini oʻrganishlarini ragʻbatlantirish tizimini yaratish;

kurashni oʻqitishga bagʻishlangan “Kurash usullari”, “Kurash texnikasi va oʻqitish metodikasi”, “Yangi oʻrganuvchilar uchun kurash”, “Kurash hamma uchun”, “Kurash usullarini oʻqitish metodikasi” nomli oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar tayyorlash va chop etish;

“Yil treneri”, “Yil hakami” va boshqa nominatsiyalardagi respublika tanlovini tashkil etish va oʻtkazish;

milliy va jahon sport yulduzlari ishtirokida oʻzbek, rus, ingliz va boshqa xorijiy tillarda kurash usullarini oʻrgatishga boʻyicha maxsus videoroliklar tayyorlash;

kurash boʻyicha xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalarni, seminarlarni va forumlarni oʻtkazish;

jahondagi barcha kurash turlarini ilmiy jihatdan oʻrganib, olimlarning mazkur yoʻnalishdagi ilmiy izlanishlarini tahlil qilgan holda, kurash sport turlarini rivojlanish strategiyasini belgilab beradigan “Xalqaro kurash forumi”ni tashkil etish;

d) oʻzbek kurashi brendini yaratish, investitsiyalarni jalb etgan holda yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlarini ishlab chiqarish, kurashni tijoratlashtirish choralarini koʻrish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

yaktak sport kiyimlari turlarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish va ularning davlat standartini ishlab chiqish;

tadbirkorlarni, shu jumladan xorijiy investorlarni jalb etish orqali yaktak sport kiyimlari va kurash gilamlari ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasiga bukmeykerlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini berish orqali yakka va jamoaviy kurash oʻyinlari hamda kurash bilan bogʻliq boshqa oʻyinlarni yoʻlga qoʻyish, ulardan olingan daromadlarni faqat kurashni rivojlantirishga yoʻnaltirish;

belgilangan tartibda “KURASHLOTTO” lotereyalarini tashkil etish va lotereya oʻyinlari oʻtkazish;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasi huzurida unga aʼzo kurash sportchilaridan iborat jismoniy va yuridik shaxslarga shartnoma asosida qoʻriqlash xizmatlari koʻrsatish boʻyicha taklif kiritish;

kurash klublarini tashkil etish, reklama xizmatlaridan foydalanish va boshqa tadbirlarni amalga oshirish orqali kurashning tijoratlashuvini joriy etish;

e) kurashni aholi oʻrtasida, shu jumladan ommaviy axborot vositalari orqali keng targʻib qilish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

ijtimoiy reklama orqali kurashning ommaviyligini keng targʻib qilish;

kurash boʻyicha Osiyo oʻyinlari, Osiyo va jahon chempionatlari gʻoliblari, milliy terma jamoalar aʼzolari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni elektron bazaga joylashtirish dasturini ishlab chiqish va unga barcha nufuzli musobaqalar, kurash boʻyicha trenerlar, terma jamoa aʼzolari, xalqaro va respublika toifasidagi hamda zaxiradagi hakamlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar joylashtirilishini taʼminlash;

kurash boʻyicha oʻtkaziladigan xalqaro va respublika musobaqalarini muntazam yoritib borish, kurash musobaqalarining sovrindor sportchilari oila aʼzolari, trenerlari ishtirokida “Kurashchining onasi”, “Kurashchining otasi”, “Chempionning ustozi” kabi turkum telekoʻrsatuvlar tayyorlash va namoyish etish;

“Kurash milliy sport turining rivojlanish tarixi”, “Kurash qahramonlari”, “Yil kurashchisi” va boshqa nomdagi kitoblar chop etish, oʻzbek, ingliz va rus tillaridagi “UZBEK KURASH” nomli oylik ilmiy-ommabop elektron jurnalini taʼsis etish va uni elektron ommaviy axborot vositalarida keng targʻib qilish;

“Kurashchilar uchun badantarbiya”, “Bolalar uchun kurash”, “Kattalar uchun kurash”, “Kurash malikasi”, “Kurash milliy gʻururimiz”, “Kurash millat faxri” va boshqa nomlardagi maxsus roliklar tayyorlash hamda efir vaqtida, jumladan tomoshabop vaqtlarda har kun namoyish etish, “Kurash yulduzi”, “Kurash faxriysi”, “Kurash tarixi”, “Kurash xalq sayli” nomli telekoʻrsatuvlar tayyorlash, radio eshittirishlar tashkil etish, yoshlar oʻrtasida kurashni keng targʻib etish, ularda vatanparvarlik hissini uygʻotish, ularni sogʻlom turmush tarziga amal qilishga undashga qaratilgan koʻrsatuvlar namoyish etish orqali ommalashtirish boʻyicha media-reja ishlab chiqish va amalga oshirish;

kurash orqali sogʻlom turmush tarzini keng targʻib qilish, umumxalq harakati sifatida turli kurash sayillarini, bayram va tadbirlarda kurash boʻyicha koʻngilochar tadbirlarni tashkil etish.

§ 2. Kurashni jahon xalqlarining sevimli sport turlaridan biriga aylantirish, uning insonparvar gʻoyalarini keng targʻib qilish orqali jahonda Oʻzbekiston nufuzini oshirishning ustuvor yoʻnalishlari

Kurashni jahon xalqlarining sevimli sport turlaridan biriga aylantirish, uning insonparvar gʻoyalarini keng targʻib qilish orqali jahonda Oʻzbekiston nufuzini oshirishning ustuvor yoʻnalishlari sifatida quyidagilarni amalga oshirish lozim:

a) kurashni jahonda ommalashtirish, kurash bilan bogʻliq turli tadbirlarga turistlarni keng jalb etish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

kurash boʻyicha xalqaro sport tadbirlari gʻoliblari ishtirokida Buxoro, Samarqand, Xiva va boshqa sayyohlar gavjum boʻlgan joylarda kurash mahorat darslarini muntazam tashkil etish hamda ularni ommaviy axborot vositalari orqali yoritib borish;

viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida milliy va xorijiy oliy taʼlim muassasalari talabalari oʻrtasida xalqaro kurash musobaqasini tashkil etish hamda oʻtkazish;

Har ikki yilda oʻtkaziladigan “Jahon kurash oʻyinlari”ni (“World Kurash games”) yoʻlga qoʻyish boʻyicha Oʻzbekiston kurash federatsiyasi tomonidan Kurash xalqaro assotsiatsiyasiga taklif kiritish orqali ushbu xalqaro musobaqa muntazam oʻtkazilishini taʼminlash;

ustuvor ravishda xorijiy davlatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sovrini uchun kurash boʻyicha xalqaro turnirlarni oʻtkazish;

kurashni YUNESKOning etnosport milliy oʻyinlari nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritish;

2023-yilda Islom hamda Afrika oʻyinlari, 2024-yilda Yevropa oʻyinlari va 2025-yilda Panamerika oʻyinlari sport musobaqalari dasturiga kurash sportini kiritish;

Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi va uning aʼzolari bilan hamkorlikni kuchaytirish;

olimpiya mezonlari asosida, xalqaro maydonda bolalar, yoshlar va xotin-qizlar oʻrtasida kurash sportini ommaviylashtirish va sport musobaqalarini tashkil etish;

b) xorijiy davlatlar kurash federatsiyalarini moliyaviy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, kurash infratuzilmasini shakllantirish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

har yili Kurash xalqaro assotsiatsiyasi, shuningdek, Afrika, Yevropa, Panamerika, Osiyo-Okeaniya kurash konfederatsiyalari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash hamda kattalar va yoshlar oʻrtasida qitʼaviy musobaqalarni tashkil etish hamda oʻtkazish maqsadida ular faoliyatini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash;

har yili Kurash xalqaro assotsiatsiyasi tasdiqlagan jadvalga muvofiq belgilangan standartlarga javob beradigan 2 000 dona yaktak sport kiyimlari hamda 50 komplekt kurash gilamlarini xorijiy davlatlar kurash federatsiyalariga yetkazib berilishini taʼminlash;

xorijiy davlatlar kurash federatsiyalarining soʻroviga binoan kurash mutaxassislarini xorijiy davlatlarga “eksport” qilish amaliyotini joriy etish;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasi tomonidan davlatlar tengligi tamoyili asosida tuzilgan jadvalga muvofiq har yili 50 nafar kurash boʻyicha chet ellik trener va hakamlarning ikki haftalik bepul malakasini oshirish oʻquv kurslarini tashkil etish;

v) kurash boʻyicha milliy va xalqaro musobaqalarni yetakchi ommaviy axborot vositalarida muntazam yoritishni yoʻlga qoʻyish. Buning uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

mamlakatimizda va xorijiy davlatlarda oʻtadigan kurash musobaqalari, “toʻy kurashlari”, “kurash sayillari”, “kurash festivallari” va boshqa tadbirlar haqida rus, ingliz va boshqa xorijiy tillarda materiallar tayyorlash, ularni elektron ommaviy axborot vositalari orqali keng targʻib qilish;

Oʻzbekiston kurash federatsiyasining ingliz, rus va oʻzbek tillarida veb-saytini yaratish;

kurashni jahon boʻylab targʻib qilish boʻyicha roliklar tayyorlash va ESPN (Entertainment and Sports Programming Network), Sky Sports, Setanta Sports, Fox Sports, Euronews, Eurosport CNN hamda boshqa yetakchi xorijiy ommaviy axborot vositalarida namoyish etish.

5-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Mazkur Konsepsiyada belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirish orqali quyidagi natijalarga erishish moʻljallanmoqda:

2021-yilda kurash trenerlari va hakamlari tayyorlash tizimini bosqichma-bosqich yoʻlga qoʻyish orqali mamlakatning va xorijiy davlatlar kurash federatsiyalarining ularga boʻlgan ehtiyojlarini qanoatlantirish;

2022-yilda kurashni xalqaro “GAISF — Global Association of International Sports Federations” tashkilotining eʼtirofiga sazovor boʻlish;

2023-yilda kurashni Xalqaro olimpiya qoʻmitasi tomonidan tan olinishiga erishish;

2024-yilga qadar Oʻzbekiston kurash federatsiyasi va uning hududiy boʻlinmalari moddiy-texnik bazasini shakllantirish hamda ularni kurash gilamlari bilan taʼminlashga erishish;

2025-yilga qadar kurash bilan muntazam shugʻullanuvchi maktab oʻquvchilarini jami maktab oʻquvchilarining kamida 12 foiziga yetkazishga erishish;

2025-yilga qadar kurash bilan muntazam shugʻullanuvchi aholi sonini kamida 8 foizga hamda xorijiy davlatlarda kurash bilan muntazam shugʻullanuvchi sportchilar sonini kamida 12 millionga yetkazishga erishish;

2028-yilda kurashning Xalqaro olimpiya oʻyinlari dasturiga kirishiga erishish.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

Oʻzbek kurashini mamlakatimizda va jahonda ommalashtirish hamda yanada rivojlantirish, ushbu sport turi orqali mamlakatimiz shaʼni va nufuzini oshirish nafaqat uning rivojiga javobgar tashkilotlarning yuksak masʼuliyatini, balki har bir fuqaroning har tomonlama qoʻllab-quvvatlashini taqozo etadi.

Konsepsiyada belgilangan vazifalarning oʻz vaqtida va samarali bajarilishi mamlakatimiz aholisi barcha qatlamlarini sportga jalb etgan holda jismonan sogʻlom avlod shakllanishini yanada ragʻbatlantirishga, oʻzbek va jahon sportchilarini yagona maqsadga — jahonning insonparvar sport turlaridan biri boʻlgan kurashni rivojlantirish yoʻlida birlashishlariga xizmat qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 4-noyabrdagi PQ-4881-son qaroriga 2-ILOVA

2020 — 2025-yillarda kurashni ommalashtirishning maqsadli koʻrsatkichlari (indikatorlar)

T/r Koʻrsatkichlar Oʻlchov birligi Yillar kesimida Masʼul ijrochilar 2020 2021 2022 2023 2024 2025 1. Respublikadagi umumtaʼlim maktablari, kasb-hunar kollejlari, texnikumlari va oliy taʼlim muassasalarining kurash bilan shugʻullanuvchi oʻquvchi hamda talabalari sonini oshirish. foiz 2 4 6 8 10 12 Sport vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi 2. Kurash boʻyicha oliy taʼlim muassasalarida professional trenerlar, hakamlar va mutaxassislarni tayyorlash. son 600 600 600 600 600 3000 Sport vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi 3. Xorijiy davlatlar kurash federatsiyalarini har yili davlat standartlariga muvofiq quyidagi namunaviy (etalon) sport jihozlari bilan taʼminlash: son 2050 2050 2050 2050 2050 10250 Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, Moliya vazirligi, “ Oʻzstandart ” agentligi yaktak sport kiyimlari 2000 2000 2000 2000 2000 10000 kurash gilamlari 50 50 50 50 50 250 4. Kurash boʻyicha xorijiy trener va hakamlar malakasini oshirish. son 100 100 100 100 100 500 Oʻzbekiston kurash federatsiyasi 5. Xorijiy davlatlarda kurash bilan muntazam shugʻullanuvchi sportchilar sonini oshirish. son (mln) 1 4 6 8 10 12 Oʻzbekiston kurash federatsiyasi, Sport vazirligi 6. Kurash bilan muntazam shugʻullanuvchi aholi qamrovini umumiy aholiga nisbatan oshirish. Foiz (jami aholi soniga nisbatan) 1 2,5 4,5 6 7,5 8 Sport vazirligi , Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston kurash federatsiyasi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 4-noyabrdagi PQ-4881-son qaroriga 3-ILOVA

2023 — 2027-yillarda viloyatlar markazlari, Nukus va Toshkent shaharlarida yangi quriladigan Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi huzuridagi kurash mahorat sport maktablarining

T/r Kurash markazining manzili Muddati Jami respublika boʻyicha: (14 ta obyekt) 2023 — 2027-yillar 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Nukus shahri, Taxiatosh guzari 2025-yil 2. Andijon viloyati, Andijon shahri, Yusuf Otabekov koʻchasi 2026-yil 3. Buxoro viloyati, Buxoro shahri, Namozgoh koʻchasi 2026-yil 4. Jizzax viloyati, Jizzax shahri, “Obod” MFY 2025-yil 5. Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahri, Mustaqillik shoh koʻchasi 2025-yil 6. Navoiy viloyati, Karmana tumani, “Yoshlik” MFY 2027-yil 7. Namangan viloyati, Namangan shahri, “Yuksalish” MFY 2026-yil 8. Samarqand viloyati, Samarqand shahri, “Qorasuv” massivi 2026-yil 9. Surxondaryo viloyati, Termiz shahri, “Bogʻi shamol” MFY 2027-yil 10. Sirdaryo viloyati, Guliston tumani, “Zarbdor” suv isteʼmolchilari uyushmasi 2027-yil 11. Toshkent viloyati, Nurafshon shahri, “Birlik” MFY 2027-yil 12. Fargʻona viloyati, Fargʻona shahri, Margʻilon koʻchasi, 1-uy 2026-yil 13. Xorazm viloyati, Yangibozor tumani, “Doʻstlik” MFY (rekonstruksiya qilish hisobiga) 2023-yil 14. Toshkent shahri, Yashnobod tumani, “Olmos” MFY 2027-yil

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 4-noyabr,

PQ-4881-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.11.2020-y., 07/20/4881/1468-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.01.2022-y., 06/22/52/0029-son; 07.04.2022-y., 06/22/98/0279-son; 08.07.2022-y., 07/22/314/0616-son; 29.07.2022-y., 07/22/337/0690-son; 01.01.2023-y., 07/23/471/0001-son; 13.06.2023-y., 06/23/92/0366-son; 07.07.2023-y., 06/23/108/0460-son; 21.12.2024-y., 07/24/450/1042-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

КОНЦЕПЦИЯ

АДРЕСНЫЙ ПЕРЕЧЕНЬ

О мерах по развитию и дальнейшему повышению международного авторитета национального вида спорта кураш

В настоящее время проводится ряд мероприятий по популяризации, развитию и становлению в мире нашего национального вида спорта — кураша, воплощающего в себе национальные ценности, в частности мужество, отвагу, патриотизм и гуманизм, а также превращению кураша в жемчужину мирового спорта.

Наряду с этим растущая популярность кураша требует организации престижных международных соревнований, модернизации действующей инфраструктуры и материально-технической базы, улучшения обеспечения спортивным инвентарем и экипировкой, расширения их производства, а также дальнейшего усиления внимания к подготовке квалифицированных кадров, тренеров и судей для данной сферы.

В целях доведения до будущих поколений богатых традиций и ценностей национального вида спорта кураш, унаследованных от великих предков, повышения роли кураша на международной арене в качестве бренда узбекского спорта, дальнейшего укрепления у молодежи чувства патриотизма путем поддержки и поощрения ее интереса к национальным видам спорта, создания условий, необходимых для привлечения к курашу всех слоев населения, особенно молодежи, а также народов мира:

1. Определить основными направлениями развития национального вида спорта кураш (далее — кураш):

широкое привлечение к занятиям курашом всех слоев населения и превращение кураша в Узбекистане в общенародный вид спорта;

популяризацию кураша, достижение его превращения в жемчужину мирового спорта, а также включение кураша в программу Международных олимпийских игр;

формирование материально-технической базы и инфраструктуры, необходимой для занятия курашом;

поэтапное включение кураша в программу занятий по физической подготовке личного состава Вооруженных Сил и правоохранительных органов в качестве приоритетных видов спорта;

подготовку профессиональных тренеров и судей по курашу, разработку учебно-методических пособий, укрепление научно-методологической базы кураша;

создание бренда узбекского кураша, производство спортивной экипировки «яктак» и матов «гилам» для кураша с привлечением инвестиций, принятие мер для коммерциализации кураша;

широкую пропаганду кураша среди населения, в том числе через средства массовой информации.

2. Согласиться с предложениями Федерации кураша Узбекистана, Национального олимпийского комитета Узбекистана, Министерства спорта (далее — Министерство), Министерства экономики и финансов, Министерства высшего образования, науки и инноваций, предусматривающими:

а) проведение ежегодно начиная с 2025 года:

турнира по курашу среди студентов высших образовательных учреждений;

международных турниров по курашу на приз Президента Республики Узбекистан в зарубежных государствах — в приоритетном порядке;

республиканских соревнований по курашу «Узбек полвони» среди работников государственных органов, учреждений и организаций;

б) поэтапное создание в 2023 — 2027 годах в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте школ мастерства по курашу при Министерстве (далее — школы мастерства по курашу), финансируемых за счет средств Государственного бюджета, основанных на инновационных технологиях, строящихся из доступных, энергосберегающих, легковозводимых легких конструкций и материалов.

3. Утвердить разработанные совместно с Федерацией кураша Узбекистана, Национальным олимпийским комитетом Узбекистана и Министерством:

Концепцию по поднятию на новый уровень национального вида спорта кураш до 2025 года (далее — Концепция) согласно приложению № 1 ;

Целевые показатели (индикаторы) популяризации кураша в 2020 — 2025 годах согласно приложению № 2 ;

Адресный перечень строящихся новых школ мастерства по курашу при Министерстве спорта в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте в 2023 — 2027 годах согласно приложению № 3 .

Отметить, что конечной целью развития и популяризации национального вида спорта кураш являются признание Международным олимпийским комитетом кураша в качестве олимпийского вида спорта и включение его в программу Международных олимпийских игр.

Закрепить одного ответственного сотрудника в структуре центрального аппарата Министерства для реализации мер по развитию и популяризации кураша.

4. Определить основными направлениями школ мастерства по курашу:

осуществление непрерывного взаимодействия по вопросам отбора и воспитания молодых перспективных спортсменов с спортивными школами и центрами по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта с обеспечением оказания им учебно-методической и нормативно-информационной помощи;

создание и эффективную эксплуатацию учебно-тренировочных баз, оснащенных необходимым спортивным инвентарем и снаряжением, в целях подготовки спортсменов, способных побеждать на республиканских и международных соревнованиях по курашу;

организацию и проведение на базе школ мастерства по курашу учебно-тренировочных сборов с участием национальных сборных команд и их резерва, республиканских и региональных спортивных соревнований, а также развитие сотрудничества с зарубежными клубами по курашу для взаимного обмена опытом с тренерами и судьями зарубежных государств на постоянной основе.

5. Установить, что:

в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте будут построены 14 спортивных сооружений, специализированных на национальном виде спорта кураш за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан;

расходы на содержание спортивных сооружений, предусмотренных в абзаце втором настоящего пункта, покрываются за счет средств, поступающих от оказания ими платных услуг;

порядок проведения учебных и учебно-тренировочных занятий, соревнований, отбора (селекции) учащихся в общеобразовательных школах и спортивных образовательных учреждениях определяется и координируется Министерством по согласованию с Федерацией кураша Узбекистана и Министерством народного образования;

школы мастерства по курашу являются начальными профессиональными государственными спортивно-образовательными учреждениями, финансируемыми за счет средств Государственного бюджета, деятельность которых в основном направлена на отбор и подготовку способных и талантливых молодых спортсменов для национальных сборных команд;

учащимся школ мастерства по курашу предоставляется право бесплатного обучения, бесплатного проживания в местах проживания учащихся, а также обеспечения питанием в соответствии с нормами питания, предусмотренными для учащихся центров по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта.

6. Установить порядок, в соответствии с которым Министерство дошкольного и школьного образования:

в месячный срок представляет Федерации кураша Узбекистана перечень школ, в которых создаются группы по курашу, на основе проведения инвентаризации средних общеобразовательных учреждений, имеющих спортивные маты;

предоставляет по согласованию с Федерацией кураша Узбекистана во временное безвозмездное пользование в установленном порядке спортивные залы средних общеобразовательных учреждений на время, свободное от уроков физической культуры, для деятельности групп по курашу.

7. Согласиться с предложениями Министерства и Министерства высшего образования, науки и инноваций, предусматривающими с 2021/2022 учебного года:

увеличение в два раза действующих параметров государственного заказа по приему на учебу на направление «кураш» Узбекского государственного университета физической культуры и спорта, центров по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта, специализированных спортивных школ и спортивных школ;

открытие специальности «кураш» в Узбекском государственном университете физической культуры и спорта, а также других действующих высших образовательных учреждениях, имеющих направления образования по физической культуре.

8. Согласиться с предложениями Службы государственной безопасности, Министерства обороны, Национальной гвардии, Министерства внутренних дел, Министерства по чрезвычайным ситуациям и Федерации кураша Узбекистана, предусматривающими:

создание бесплатных групп по курашу (далее — группы по курашу) в средних общеобразовательных учреждениях сотрудниками, занимающимися курашом, и военнослужащими для активной пропаганды здорового образа жизни, воспитания в духе патриотизма и объединения молодежи под единым девизом «Полвонлари куп юрт қудратли булур» посредством дальнейшего широкого привлечения молодежи к данному виду спорта;

поэтапное включение кураша в программу физической подготовки личного состава Вооруженных Сил и правоохранительных органов в качестве приоритетных видов спорта.

9. Одобрить предложение Министерства, Федерации кураша Узбекистана и Национального олимпийского комитета Узбекистана об образовании Фонда развития национального вида спорта кураш (далее — Фонд) при Федерации кураша Узбекистана без образования юридического лица, определить источниками формирования средств Фонда:

членские взносы в Федерацию кураша Узбекистана;

гранты отечественных, зарубежных и международных организаций;

средства попечителей — физических и юридических лиц, а также резидентов и нерезидентов Республики Узбекистан;

доходы, получаемые от размещения временно свободных средств Фонда в коммерческие банки;

иные источники, не запрещенные законодательством.

Принять к сведению, что средства Фонда расходуются на:

финансирование реализации мер по развитию и популяризации национального вида спорта кураш;

материальное стимулирование работников Международного института кураша, Федерации кураша Узбекистана и ее подразделений в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте;

развитие материально-технической базы направления «кураш» Узбекского государственного университета физической культуры и спорта, центров по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта, государственных школ-интернатов, специализированных на олимпийских и национальных видах спорта, и других спортивных школ;

оказание содействия в организации поездок борцов, тренеров, судей и других специалистов в зарубежные государства для укрепления международного сотрудничества по популяризации кураша.

Рекомендовать Федерации кураша Узбекистана по согласованию с Министерством финансов в месячный срок разработать и утвердить порядок организации деятельности, формирования и расходования средств Фонда.

10. Установить порядок, в соответствии с которым ежемесячная оплата труда и расходы по содержанию работников:

Международного института кураша, Федерации кураша Узбекистана и ее подразделения в городе Ташкенте финансируются за счет дополнительных доходов местного бюджета города Ташкента;

других территориальных подразделений Федерации кураша Узбекистана — соответственно дополнительных доходов бюджета Республики Каракалпакстан и местных бюджетов областей.

11. Министерству экономики и финансов:

а) выделить необходимые средства на расходы, связанные с деятельностью школ мастерства по курашу, а также обеспечением данных школ спортивной экипировкой «яктак» и матами «гилам» в 2021 году, начиная с 2022 года — предусматривать в параметрах Государственного бюджета;

б) обеспечить выделение из Государственного бюджета ежегодно:

10 миллиардов сумов, а начиная с 2026 года — 13 миллиардов сумов на расчетный счет Международной ассоциации кураша для поддержки ее деятельности;

Министерству — средств в размере 10 миллиардов сумов на реализацию мер по развитию и популяризации национального вида спорта кураш, а также на проведение республиканских и международных спортивных соревнований по курашу в рамках Республиканского календарного плана спортивных и физкультурно-массовых мероприятий, а начиная с 2026 года — 14 миллиардов сумов, в пределах средств, предусмотренных в Республиканском календарном плане спортивных и физкультурно-массовых мероприятий;

в) начиная с 2020 года на основании заявок Министерства выделять необходимые средства на реализацию мер по развитию и популяризации национального вида спорта кураш, а также проведение республиканских и международных спортивных соревнований по курашу в рамках Республиканского календарного плана спортивных и физкультурно-массовых мероприятий.

13. Определить, что ввозимые маты «гилам» для кураша, а также необходимые для их производства оборудование, его запасные части и комплектующие, а также сырье, не производимые в Республике Узбекистан, освобождаются от таможенных платежей (за исключением налога на добавленную стоимость и сборов за таможенное оформление) на срок до 31 декабря 2030 года, в соответствии с перечнем, формируемым в установленном порядке.

14. Рекомендовать Федерации кураша Узбекистана:

а) совместно с Международной ассоциацией кураша, Министерством, Национальным антидопинговым агентством и Ассоциацией адаптивных видов спорта Узбекистана до конца 2025 года принять меры по:

включению кураша в Программу игр Международной федерации спорта слепых (IBSA);

включению кураша в Программу Исламских игр солидарности;

включению кураша в гематологический модуль биологического паспорта спортсмена Всемирной антидопинговой организации;

б) совместно с Международной ассоциацией кураша, Министерством, Министерством обороны, Национальным олимпийским комитетом Узбекистана и Обществом физической культуры и спорта Узбекистана «Ёшлик» до конца 2026 года принять меры по:

проведению официальной презентации кураша в рамках Центрально-Американских и Карибских игр в Доминиканской Республике;

включению Международной ассоциации кураша в членство международной организации AIMS (Alliance of Independent Recognised Members of Sport);

включению кураша в программу игр Международного совета военного спорта;

включению кураша в программу игр Международной федерации школьного спорта;

в) совместно с Международной ассоциацией кураша, Министерством и Национальным олимпийским комитетом Узбекистана принять меры по включению кураша в Программу Африканских игр, которые пройдут до конца 2027 года в городе Каире (Египет);

г) совместно с Международной ассоциацией кураша, Национальным олимпийским комитетом Узбекистана и Министерством принять меры по разработке и утверждению ежегодной программы мер по включению кураша в программу Международных олимпийских игр;

д) принять меры по переподготовке и повышению квалификации сотрудников Службы государственной безопасности, Министерства обороны, Национальной гвардии, Министерства внутренних дел, Министерства по чрезвычайным ситуациям, занимавшихся курашом;

е) совместно с Министерством дошкольного и школьного образования принять меры по обеспечению координации деятельности групп по курашу в общих средних образовательных учреждениях и их регулярное функционирование.

15. Министерству в трехмесячный срок:

внести в Кабинет Министров предложение по улучшению материально-технической базы государственных школ-интернатов, специализированных на олимпийских и национальных видах спорта, созданию и развитию в них деятельности отделений «кураш»;

совместно с Федерацией кураша Узбекистана, Агентством «Узстандарт», ассоциациями «Узтукимачиликсаноат» и «Узчармсаноат» обеспечить разработку и утверждение, а также включение в международную систему стандартизации государственных стандартов спортивной экипировки «яктак» и матов «гилам» для кураша, с учетом международных требований;

совместно с Министерством народного образования и Министерством финансов включить маты «гилам» для кураша в стандарты оснащения спортивных залов средних общеобразовательных учреждений, разработать и представить в Кабинет Министров программу поэтапного обеспечения средних общеобразовательных учреждений матами «гилам».

16. В целях обеспечения эффективной и своевременной реализации мер, определенных настоящим постановлением:

а) Кабинету Министров (А. Абдухакимов) в десятидневный срок с использованием средств видеоконференцсвязи провести заседание с участием руководителей ответственных министерств, ведомств и представителей негосударственных некоммерческих организаций, представить информацию о мерах, подлежащих реализации в соответствии с настоящим постановлением, ежеквартально проводить обсуждения хода исполнения установленных задач, своевременно устранять выявленные недостатки;

б) Министерству (А. Икрамов):

обеспечить достижение конечной цели реализации мер, определенных в настоящем постановлении и «дорожной карте»;

совместно с Агентством информации и массовых коммуникаций, Национальной телерадиокомпанией Узбекистана, Федерацией кураша Узбекистана, а также другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухнедельный срок утвердить годовой медиаплан, организовать трансляцию тематических и мобильных программ, ток-шоу, интервью и роликов, пропагандирующих национальный вид спорта кураш;

ежеквартально отчитываться перед Кабинетом Министров о ходе реализации настоящего постановления и «дорожной карты», имеющихся проблемах и недостатках, достижении результатов, определенных в целевых показателях;

в) министерствам и ведомствам, ответственным за реализацию «дорожной карты» и достижение показателей, предусмотренных в критериях оценки, по итогам каждого квартала вносить в Министерство информацию о ходе своевременной, качественной и полноценной реализации «дорожной карты», а также задач и поручений, возложенных на них;

г) рекомендовать Федерации кураша Узбекистана, Национальному олимпийскому комитету Узбекистана, другим негосударственным некоммерческим организациям в сфере спорта оказывать всестороннюю практическую помощь министерствам и ведомствам, ответственным за реализацию «дорожной карты» на постоянной основе.

17. Министерству совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.

18. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и Генерального прокурора Республики Узбекистан Н.Т. Йулдошева.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 4 ноября 2020 года № ПП-4881

по поднятию на новый уровень национального вида спорта кураш до 2025 года

Глава 1. Общие положения

Создание Федерации кураша Узбекистана в 1992 году стало важным историческим событием.

В результате непосредственной поддержки нашего государства и проводимой Федерацией кураша Узбекистана работы по популяризации кураша в зарубежных государствах, расположенных на разных континентах мира, были созданы национальные федерации кураша.

6 сентября 1998 года была учреждена Международная ассоциация Кураша, объединившая 129 национальных федераций на пяти континентах мира.

В 2010 году Международная ассоциация кураша была удостоена признания Всемирного антидопингового агентства, что является важным требованием при подаче заявки на включение в программу Олимпийских игр.

20 сентября 2017 года на 36-й Генеральной ассамблее Олимпийского совета Азии вид спорта кураш впервые в истории был включен в программу XVIII летних Азиатских игр в Индонезии, проходивших в 2018 году в качестве отдельного вида спорта, а также в программу летних Азиатских игр, которые пройдут в 2022 году в Китае, в 2026 году — в Японии.

На международных спортивных мероприятиях по курашу наши спортсмены завоевывают призовые места и достойно защищают честь нашей страны. В частности, в 2019 году спортсмены нашей страны завоевали на международных спортивных соревнованиях 1 231 медаль, в том числе 378 золотых, 402 серебряных и 451 бронзовую. При этом наши борцы завоевали в общей сложности 73 медали на международных спортивных соревнованиях, в том числе 37 золотых медалей, что составляет 10 процентов от золотых медалей, завоеванных спортсменами по всей стране в прошлом году.

В настоящее время в целях дальнейшей популяризации и систематического развития кураша, официального включения его в Африканские, Панамериканские, Европейские континентальные игры и признания международной организацией «GAISF — Global Association of International Sports Federations», включения кураша в программу Международных олимпийских игр разработана Концепция поднятия национального вида спорта кураш на новый этап к 2025 году (далее — Концепция).

Концепция определяет цели, задачи, приоритетные направления, этапы на перспективу системного развития кураша в Узбекистане и в зарубежных странах, а также служит основой для разработки программы и комплексных мер по развитию кураша.

Дальнейшее повышение престижа кураша в мире, обеспечение стремления всех слоев населения, особенно молодежи, вести здоровый образ жизни, воспитание ее в духе мужества, преданности, любви к Родине, пробуждение чувства гордости путем устранения проблем, накопленных за последние годы в данной сфере, определяют основную суть Концепции.

Глава 2. Системные проблемы, препятствующие дальнейшей популяризации и развитию национального вида спорта кураш

Сегодня в Узбекистане действуют 226 спортивных образовательных учреждений, специализирующихся на развитии кураша, в том числе:

170 спортивных школ;

6 специализированных спортивных школ;

12 специализированных спортивных школ по видам единоборств;

14 центров по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта;

12 государственных специализированных школ-интернатов по олимпийским и национальным видам спорта;

12 негосударственных клубов кураша и других спортивных учреждений, готовящих борцов.

Сегодня число тренеров по курашу в нашей стране составляет более 1,5 тысячи человек. Анализы показывают, что в некоторых регионах число тренеров очень непропорционально к общей численности населения. В частности, в Республике Каракалпакстан на население более 1,8 миллиона человек приходится 179 тренеров по курашу (0,009%), в городе Ташкенте на население более 2,5 миллиона человек — 39 тренеров (0,001%), в Андижанской области на население более 3 миллионов человек — 43 тренера (0,001%).

Также в 6 районах и городах Ташкентской и Ферганской областей, 5 районах и городах Андижанской области и 2 районах и городах Навоийской области не имеется ни одного тренера по курашу.

Если в 2017 году число занимающихся курашом в нашей стране составляло 25 тысяч человек, то к 2018 году данный показатель превысил 40 тысяч человек, или 0,1% от общей численности населения страны.

Опыт зарубежных стран показывает, что большая часть населения регулярно занимается национальными видами спорта. В частности, в США, родине баскетбола, который был включен в программу Международных олимпийских игр в 1936 году, около 10% населения, или 25 миллионов человек, регулярно занимается данным видом спорта. Кроме того, в этом государстве за последние 12 месяцев 27% населения от лиц 18 — 29 лет, 23% — от лиц 30 — 49 лет и 7% — от лиц в возрасте 50 — 64 лет занимались национальным видом спорта — баскетболом.

Национальным видом спорта Японии является дзюдо, включенное в программу Международных олимпийских игр с 1964 года, которым занимается 10 миллионов человек (около 10%) населения этого государства.

Благодаря эффективной организации и созданию специализированных школ в Корее таким видом спорта, как таэквондо WTF, включенное в Международные олимпийские игры с 2000 года, занимается большинство из 55 миллионов населения. Вследствие мировой популяризации таэквондо в Корее было налажено отдельное направление туризма — «туризм таэквондо».

В России предпринимается ряд мер по популяризации и привлечению населения к национальному виду спорта самбо. В частности, в результате реализации проекта «Самбо в школе», реализуемого с 2015 года, в 800 школах, расположенных в 74 регионах, число участвующих в нем учащихся достигло 120 тыс. Вместе с тем число занимающихся самбо в российских школах ежегодно увеличивается на 10%, и в 2018 году из государственного бюджета было выделено 5 миллионов долларов США. Так, национальные виды спорта регулярно финансируются государствами: в США — «бейсбол», в Японии — «каратэ», «дзюдо», «сумо», в Китае — «ушу».

Одним из важных препятствий на пути популяризации и развития кураша является недостаточность необходимой материально-технической базы и спортивной инфраструктуры для занятия данным видом спорта. Например, в регионах не имеется учебно-тренировочных залов Федерации кураша Узбекистана и его филиалов.

Отсутствие системных источников финансирования Международной ассоциации кураша и Федерации кураша Узбекистана, необеспеченность необходимым спортивным оборудованием для кураша национальных федераций зарубежных государств не дает возможности привлекать спортсменов, желающих заниматься данным спортом.

Вследствие отсутствия налаженности системного обеспечения федераций кураша зарубежных государств учебно-методическими пособиями, тренерами, спортивной экипировкой «яктак» и матами «гилам» для кураша невозможно популяризировать данный вид спорта среди иностранных спортсменов и распространять в достаточной мере информацию о его гуманных идеях.

В то же время для включения кураша в программу показательных выступлений на Африканских и Панамериканских играх, программы единоборств Азиатских игр, Азиатских пляжных игр, Азиатских игр в закрытых помещениях, летних Азиатских игр и ряда международных игр, а также прославление страны и нации посредством спортивной экипировки «яктак» по курашу, на которой отражены узбекские слова и изображен Государственный флаг Узбекистана, существуют следующие системные проблемы, препятствующие его дальнейшей популяризации и развитию в Узбекистане и мире:

а) системные проблемы по популяризации и развитию кураша в Узбекистане:

в последние годы, несмотря на то, что приняты нормативно-правовые акты, направленные на дальнейшее развитие кураша, не разработана отдельная программа, предусматривающая конкретные целевые меры по популяризации и развитию данного спорта;

в стране и в мировом масштабе отсутствует система подготовки квалифицированных профессиональных тренеров и судей по курашу. В частности, на сегодняшний день в нашей стране высококвалифицированные тренеры и судьи по курашу проходят обучение в Узбекском государственном университете физической культуры и спорта, который ежегодно оканчивают 30 выпускников по данному направлению спорта. Однако из-за отсутствия системной подготовки профессиональных тренеров и судей по курашу из числа иностранных граждан их обращения об оказании практической помощи в подготовке данных специалистов остаются без ответа;

Международный институт кураша, созданный Международной ассоциацией кураша 4 декабря 2000 года, не организован в качестве образовательного учреждения, и его деятельность полностью не налажена в соответствии с требованиями действующего законодательства. В течение 20 лет институт не проводил никаких научных исследований или изысканий, направленных на изучение спорта кураш;

вследствие неналаженности производства спортивной экипировки «яктак», являющейся неотъемлемой частью кураша на его родине, не создан узбекский бренд кураша;

региональные центры кураша Федерации кураша Узбекистана не имеют собственных зданий и спортивных площадок. Вместе с тем в настоящее время не обеспечено строительство национальных центров по курашу в 12 регионах республики;

исходя из специфических особенностей спорта кураш и нашего национального менталитета не организовано направление кураша для женщин, не налажена система подготовки тренеров и судей для них;

работа по пропаганде спорта кураш, спортсменов, добившихся успеха в данной области, посредством печатных и электронных средств массовой информации, является неудовлетворительной.

б) системные проблемы по популяризации и развитию кураша в мире:

традиционные соревнования по курашу в таких городах зарубежных стран, как Лондон, Париж, Афины, Рио-де-Жанейро, Стамбул, Тегеран и других, в последние годы не проводились, что оказывает негативное влияние на престиж и популяризацию кураша в мире. В частности, из-за отсутствия финансирования в 2017 году не были проведены 14 из 29 соревнований по курашу, запланированных к проведению в зарубежных странах согласно календарному плану Международной ассоциации кураша, в 2018 году — 16 из 27 и в 2019 году — 18 из 32.

не налажена система регулярного освещения национальных и международных соревнований по курашу в ведущих СМИ страны и мира. Не подготовлены видеоролики, мобильные приложения или другие электронные материалы, обучающие курашу и пропагандирующие его;

для популяризации кураша в мире и широкого вовлечения в него населения зарубежных государств действующим 129 зарубежным федерациям практически не доставлены спортивная экипировка «яктак» и маты «гилам». К примеру, за минувший период поставка в Германию, Россию, Беларусь и Афганистан была ограничена лишь 50 единицами спортивной экипировки «яктак».

в стране и зарубежных государствах отсутствуют учебно-методические пособия по подготовке профессиональных спортсменов по курашу.

Глава 3. Основные цели и задачи дальнейшей популяризации и развития кураша в Узбекистане и мире

Дальнейшее развитие и популяризация кураша предусматривает привлечение всех слоев населения страны, независимо от возраста, к здоровому образу жизни, воспитание молодежи преданной Родине, превращение кураша в один из любимых видов спорта народов мира, дальнейшую пропаганду народам мира таких его гуманных идей, как честность, справедливость, терпимость, его коммерциализацию за счет активного привлечения инвестиций в данную сферу и популяризацию подлинного узбекского бренда кураша.

Основная цель данной Концепции заключается в достижении официального включения кураша в Африканские, Панамериканские, Европейские континентальные игры и его признания Международным олимпийским комитетом путем признания организацией «GAISF — Global Association of International Sports Federations», а также создании всех необходимых условий для его включения в программу Международных олимпийских игр до 2028 года.

Важными задачами дальнейшего развития кураша являются:

создание необходимой материально-технической базы и спортивной инфраструктуры для занятия курашом;

дальнейшее повышение популярности спорта кураш в стране путем активного вовлечения всех слоев населения, независимо от возраста, включая молодежь, в данный спорт, превращение кураша в Узбекистане во всенародный вид спорта;

подготовка тренеров и судей по курашу, поэтапное повышение их квалификации, налаживание системы «экспорта» тренеров в национальные федерации зарубежных государств;

популяризация и развитие новых видов кураша (женский кураш, пляжный кураш, бойцовский кураш и др.);

широкое привлечение и поощрение инвестиций в вид спорта кураш, развитие системы частных клубов кураш;

налаживание системы производства спортивной экипировки «яктак» и матов «гилам» для кураша, а также регулярной их поставки в федерации кураша зарубежных государств;

дальнейшая популяризация и развитие кураша в зарубежных государствах, превращение его в один из самых популярных видов спорта народов мира.

Глава 4. Основные этапы и приоритетные направления мер по дальнейшей популяризации кураша в Узбекистане и мире

Меры по дальнейшей популяризации кураша в Узбекистане и мире осуществляются в два этапа:

первый этап (2020 — 2023 гг.) — дальнейшее увеличение количества и масштабов соревнований по курашу, улучшение его инфраструктуры в стране и в зарубежных государствах, удовлетворение потребностей в тренерах и судьях, дальнейшая популяризация данного вида спорта посредством финансовой и материально-технической поддержки федераций зарубежных государств;

второй этап (с 2024 года) — активное продвижение гуманных идей кураша по всему миру, превращение его в любимый вид спорта народов мира путем привлечения всех слоев населения к спортивным мероприятиям, достижение включения его в Международные олимпийские игры, повышение престижа узбекского бренда кураша в мире.

§ 1. Приоритетные направления дальнейшей популяризации и развития кураша в Узбекистане

Приоритетными направлениями дальнейшей популяризации и развития кураша в Узбекистане до 2025 года являются:

а) более активное привлечение всех слоев населения к занятию курашом, превращение кураша в национальный вид спорта в Узбекистане. Для этого реализуются следующие меры:

проведение инвентаризации всех действующих клубов кураша для полного формирования информации о занимающихся видом спорта кураш и тренерах;

включение кураша в учебные программы районных (городских) общеобразовательных школ, специализирующихся на кураше, совершенствование их материально-технической базы;

увеличение с 2021/2022 учебного года квот приема по курашу в Узбекском государственном университете физической культуры и спорта, центров по подготовке к олимпийским и паралимпийским видам спорта, специализированных спортивных школах и спортивных школах;

организация секций по курашу в составе спортивных клубов профессиональных школ, колледжей, техникумов и высших образовательных учреждений республики;

составление «Национального рейтинга образовательных учреждений по национальному виду спорту кураш на основе достижений учащихся и студентов профессиональных школ, колледжей, техникумов и высших образовательных учреждений в соревнованиях по курашу;

включение в критерии определения рейтинга высших образовательных учреждений создание и регулярная, налаженная деятельность секций по курашу в высшем образовательном учреждении, завоевание призовых мест студентами, участвующими в соревнованиях по курашу;

ежегодное проведение республиканского соревнования по курашу «Узбек полвони» среди работников государственных органов, в том числе правоохранительных органов;

организация новых видов кураша (женский кураш, пляжный кураш, бойцовский кураш и т.д.), принятие мер по их популяризации, создание системы подготовки тренеров по данным видам;

налаживание с 2023 года проведения в Узбекистане регулярных региональных и республиканских соревнований среди ветеранов, женщин и детей.

б) формирование необходимой материально-технической базы и инфраструктуры для занятия курашом. Для этого реализуются следующие меры:

обеспечение в установленном порядке разработки и проведения экспертизы типовых проектов, строящихся новых спортивных школ мастерства по курашу при Министерстве молодежной политики и спорта в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте в 2021 — 2025 годах;

строительство в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте новых спортивных школ мастерства по курашу при Министерстве молодежной политики и спорта, и оснащение их матами «гилам» для кураша и необходимым спортивным инвентарем;

разработка нормативов по оснащению спортивных школ мастерства по курашу при Министерстве молодежной политики и спорта;

включение матов «гилам» для кураша в нормативы оснащения спортивных залов общеобразовательных школ и разработка программы поэтапного обеспечения данных школ;

строительство Центра по национальному виду спорта кураш на земельной площади 1 гектар на улице Талабалар Алмазарского района города Ташкента для проведения международных соревнований по курашу;

в) поэтапное внедрение кураша и бойцовского кураша в занятия по физической подготовке Вооруженных Сил и правоохранительных органов в качестве приоритетных видов спорта. Для этого реализуются следующие меры:

разработка и утверждение плана поэтапного внедрения кураша и бойцовского кураша в занятия по физической подготовке военнослужащих и сотрудников с их преимущественной ориентацией;

подготовка практических и методических пособий по курашу и бойцовскому курашу для физического воспитания военнослужащих и сотрудников;

переподготовка и повышение квалификации тренеров, проводящих занятия по курашу и бойцовскому курашу;

включение соревнований по курашу в ежегодный календарный план спортивных соревнований Вооруженных Сил и правоохранительных органов;

организация и проведение Республиканского чемпионата среди военнослужащих Вооруженных Сил и сотрудников правоохранительных органов.

г) подготовка профессиональных тренеров и судей по курашу, разработка учебно-методических пособий, укрепление научно-методологической базы кураша. Для этого реализуются следующие меры:

реорганизация деятельности Международного института кураша под эгидой Международной ассоциации кураша и Федерации кураша Узбекистана и определение его основных задач;

открытие начиная с 2021/2022 учебного года специальностей по курашу в Узбекском государственном университете физической культуры и спорта, а также других высших образовательных учреждениях по направлению физической культуры;

подготовка учебно-методических пособий по курашу для районных (городских) общеобразовательных школ, специализирующихся на кураше;

в целях поддержки «экспорта» тренеров и судей по курашу в зарубежные страны — создание системы стимулирования изучения ими иностранных языков;

подготовка и издание учебно-методических пособий «Методы кураша», «Техника кураша и методика обучения», «Кураш для начинающих», «Кураш для всех», «Методика обучения методам кураша», посвященных обучению курашу;

организация и проведение республиканских соревнований «Тренер года», «Судья года» и по другим номинациям;

подготовка специальных видеороликов по обучению методам кураша на узбекском, русском, английском и других иностранных языках с участием звезд отечественного и мирового спорта;

проведение международных научно-практических конференций, семинаров и форумов по курашу;

изучение с научной точки зрения всех видов кураша в мире, организация Международного форума по курашу, определяющего стратегию развития видов спорта кураш с проведением анализа научных исследований в данном направлении;

д) создание узбекского бренда кураша, принятие мер по производству спортивной экипировки «яктак» и матов «гилам» и коммерциализации кураша путем привлечения инвестиций. Для этого реализуются следующие меры:

налаживание производства спортивной экипировки «яктак» и разработка его государственного стандарта;

налаживание производства спортивной экипировки «яктак» и матов «гилам» для кураша путем привлечения предпринимателей, в том числе иностранных инвесторов.

налаживание проведения игр индивидуального и командного кураша и других игр, связанных с курашом, посредством предоставления Федерации кураша Узбекистана права на занятие букмекерской деятельностью, направление доходов, полученных от них, исключительно на развитие кураша;

организация в установленном порядке лотерей «KURASHLOTTO» и проведение лотерейных игр;

внесение предложения по организации при Федерации кураша Узбекистана предоставления услуг охраны физическим и юридическим лицам в составе спортсменов по курашу на договорной основе;

внедрение коммерциализации кураша путем создания клубов кураша, использования рекламных услуг и реализации других мероприятий.

е) широкая пропаганда кураша среди населения, в том числе через средства массовой информации. Для этого реализуются следующие меры:

широкая пропаганда популярности кураша через социальную рекламу;

разработка программы по размещению в электронной базе данных сведений о победителях Азиатских игр по курашу, чемпионатах Азии и мира, членах национальных сборных команд, обеспечение размещения всех данных о престижных соревнованиях, тренерах по курашу, членах сборных команд, судьях международной и республиканской категорий в резерве;

регулярное освещение международных и республиканских соревнований по курашу, подготовка и трансляция цикла телепередач с участием членов семьи и тренеров курашистов, таких как «Мать борца», «Отец борца», «Наставник чемпиона»;

издание книг «История развития национального вида спорта кураш», «Герои кураша», «Борец года» и другие, учреждение и широкая пропаганда в электронных средствах массовой информации ежемесячного научно-популярного электронного журнала «UZBEK KURASH» на узбекском, английском и русском языках;

разработка и реализация медиаплана по популяризации кураша путем подготовки и ежедневного транслирования во время эфира, в том числе плотного эфира, специальных видеороликов на тему «Разминка для борцов», «Кураш для детей», «Кураш для взрослых», «Королева кураша», «Кураш — наша национальная гордость», «Кураш — гордость нации» и других, подготовки телепередач и организации радиовещаний «Звезда кураша», «Ветеран кураша», «История кураша», «Народное гулянье кураш», показа передач, направленных на широкую пропаганду кураша среди молодежи, привитие ей чувства патриотизма, ведения здорового образа жизни;

широкая пропаганда здорового образа жизни посредством кураша, организация различных народных гуляний по курашу, на праздниках и мероприятиях — развлекательных мероприятий по курашу в качестве общенародного движения.

§ 2. Приоритетные направления для превращения кураша в один из любимых видов спорта народов мира, повышение престижа Узбекистана в мире посредством широкого продвижения его гуманных идей

В качестве приоритетных направлений повышения престижа Узбекистана в мире посредством превращения кураша в один из любимых видов спорта народов мира, широкого продвижения его гуманных идей важно реализовать:

а) популяризацию кураша в мире, широкое вовлечение туристов в различные мероприятия, связанные с курашом. Для этого реализуются следующие меры:

регулярная организация мастер-классов по курашу с участием победителей международных спортивных соревнований по курашу в Бухаре, Самарканде, Хиве и других туристических зонах и освещение их в средствах массовой информации;

организация и проведение международных соревнований по курашу среди студентов национальных и зарубежных высших образовательных учреждений в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте;

обеспечение регулярного проведения международного соревнования «Всемирные игры по курашу» («World Kurash games»), проводимого каждые два года, путем внесения в Международную ассоциацию кураша со стороны Федерации кураша Узбекистана предложения о его организации;

проведение в зарубежных государствах международных турниров по курашу на Кубок Президента Республики Узбекистан в приоритетном порядке;

включение кураша в Список нематериального культурного наследия национальных игр этноспорта ЮНЕСКО.

включение кураша в программу спортивных соревнований Исламских и Африканских игр в 2023 году, Европейских игр в 2024 году и Панамериканских игр в 2025 году;

укрепление сотрудничества с Международным олимпийским комитетом и его членами;

популяризация спорта кураш среди детей, молодежи и женщин на международной арене и организация спортивных соревнований по олимпийским критериям.

б) финансовая поддержка федераций кураша зарубежных государств, формирование их инфраструктуры кураша. Для этого реализуются следующие меры:

ежегодная финансовая поддержка Международной ассоциации кураша, а также Африканской, Европейской, Панамериканской и конфедерации кураша Азии и Океании в целях укрепления их материально-технической базы, а также организации и проведения континентальных соревнований среди взрослых и молодежи;

ежегодное обеспечение доставки федерациям кураша зарубежных государств 2 000 единиц спортивной экипировки «яктак», 50 комплектов матов «гилам» для кураша, отвечающих стандартам, установленным в соответствии с графиком, утвержденным Международной ассоциацией кураша;

внедрение практики «экспорта» специалистов по курашу в зарубежные страны по заявкам федераций кураша зарубежных государств;

организация ежегодных бесплатных двухнедельных учебных курсов для 50 иностранных тренеров и судей по курашу в соответствии с графиком, составленным Федерацией кураша Узбекистана, на основе принципа равенства государств.

в) регулярное освещение национальных и международных соревнований по курашу в ведущих СМИ. Для этого реализуются следующие меры:

подготовка материалов на русском, английском и других иностранных языках о соревнованиях по курашу, «Свадебном кураше», «Народном гулянье кураш», «Фестивале кураша» и других мероприятиях, проводимых в нашей стране и в зарубежных государствах, их широкое пропаганда через электронные средства массовой информации;

создание веб-сайта Федерации кураша Узбекистана на английском, русском и узбекском языках;

подготовка роликов по продвижению кураша по всему миру и демонстрация их на ESPN (Entertainment and Sports Programming Network), Sky Sports, Setanta Sports, Fox Sports, Euronews, Eurosport CNN и по другим ведущим зарубежным СМИ.

Глава 4. Ожидаемые результаты от реализации Концепции

Путем реализации мер, определенных в настоящей Концепции, планируется достижение следующих результатов:

в 2021 году — удовлетворение потребностей федераций кураша страны и зарубежных государств путем поэтапного внедрения системы подготовки тренеров и судей по курашу;

в 2022 году — признание кураша Международной организацией «GAISF — Global Association of International Sports Federations»;

в 2023 году — достижение признания кураша Международным олимпийским комитетом;

к 2024 году — достижение формирования материально-технической базы Федерации кураша Узбекистана и ее территориальных подразделений с обеспечением их матами «гилам» для кураша;

к 2025 году — достижение показателя школьников, регулярно занимающихся курашом не менее 12 процентов от общего числа школьников;

к 2025 году — достижение показателя населения, регулярно занимающегося курашом, не менее 8 процентов, а также увеличение числа спортсменов, регулярно занимающихся курашом в зарубежных государствах, не менее 12 миллионов;

в 2028 году — достижение включения кураша в программу Международных олимпийских игр.

Глава 5. Заключительные положения

Популяризация и дальнейшее развитие узбекского кураша в нашей стране и в мире, повышение славы и престижа нашей страны благодаря данному виду спорта требуют не только высокой ответственности организаций, ответственных за его развитие, но и всесторонней поддержки со стороны каждого гражданина.

Своевременное и эффективное выполнение задач, определенных в Концепции, послужит дальнейшему стимулированию формирования физически здорового поколения, с привлечением всех слоев населения в спорт, объединению узбекских и мировых спортсменов на пути достижения общей цели — развитию кураша, как одного из самых гуманных видов спорта в мире.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 4 ноября 2020 года № ПП-4881

Целевые показатели (индикаторы) популяризации кураша в 2020 — 2025 годах

№ Показатели Единица измерения В разрезе годов Ответственные исполнители 2020 2021 2022 2023 2024 2025 1. Увеличение числа учащихся общеобразовательных школ, профессиональных колледжей и техникумов, а также студентов высших образовательных учреждений республики, занимающихся курашом. % 2 4 6 8 10 12 Министерство спорта, Министерство дошкольного и школьного образования, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Федерация кураша Узбекистана 2. Подготовка профессиональных тренеров, судей и специалистов по курашу в высших образовательных учреждениях. кол-во 600 600 600 600 600 3000 Министерство спорта, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Федерация кураша Узбекистана 3. Ежегодное обеспечение федераций кураша зарубежных государств типовым (эталонным) спортивным оборудованием в соответствии с государственными стандартами: кол-во 2050 2050 2050 2050 2050 10250 Федерация кураша Узбекистана, Министерство финансов, Агентство «Узстандарт» спортивная экипировка «яктак» 2000 2000 2000 2000 2000 10000 маты «гилам» для кураша 50 50 50 50 50 250 4. Повышение квалификации иностранных тренеров и судей по курашу. кол-во 100 100 100 100 100 500 Федерация кураша Узбекистана 5. Увеличение числа спортсменов, регулярно занимающихся курашом, в зарубежных государствах. кол-во (млн) 1 4 6 8 10 12 Федерация кураша Узбекистана, Министерство спорта 6. Увеличение охвата населения, регулярно занимающегося курашом, по отношению к общей численности населения. % (по отношению к общей численности населения) 1 2,5 4,5 6 7,5 8 Министерство спорта, Министерство дошкольного и школьного образования, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, Федерация кураша Узбекистана

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 4 ноября 2020 года № ПП-4881

строящихся новых школ мастерства по курашу при Министерстве спорта Республики Узбекистан в областных центрах, городах Нукусе и Ташкенте в 2023 — 2027 годах

№ Адрес центра по курашу Сроки Всего по республике: (14 объектов) 2023 — 2027 годы 1. Республика Каракалпакстан, город Нукус, гузар «Тахиатош» 2025 год 2. Андижанская область, город Андижан, улица Юсуфа Отабекова 2026 год 3. Бухарская область, город Бухара, улица Намозгох 2026 год 4. Джизакская область, город Джизак, СГМ «Обод» 2025 год 5. Кашкадарьинская область, город Карши, проспект Мустакиллик 2025 год 6. Навоийская область, Карманинский район, СГМ «Ёшлик» 2027 год 7. Наманганская область, город Наманган, СГМ «Юксалиш» 2026 год 8. Самаркандская область, город Самарканд, массив «Корасув» 2026 год 9. Сурхандарьинская область, город Термез, СГМ «Боги шамол» 2027 год 10. Сырдарьинская область, Гулистанский район, Ассоциация водопотребителей «Зарбдор» 2027 год 11. Ташкентская область, город Нурафшан, СГМ «Бирлик» 2027 год 12. Ферганская область, город Фергана, улица Маргилан, 1 2026 год 13. Хорезмская область, Янгибазарский район, СГМ «Дустлик» (в связи с реконструкцией) 2023 год 14. Город Ташкент, Яшнабадский район, СГМ «Олмос» 2027 год

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

4 ноября 2020 г.,

№ ПП-4881

(Национальная база данных законодательства, 05.11.2020 г., № 07/20/4881/1468; 15.01.2022 г., № 06/22/52/0029; 07.04.2022 г., № 06/22/98/0279; 29.07.2022 г., № 07/22/337/0690; 01.01.2023 г., № 07/23/471/0001; 13.06.2023 г., № 06/23/92/0366; 07.07.2023 г., № 06/23/108/0460; 21.12.2024 г., № 07/24/450/1042)

lex.uz