📅 2020-yil 6-noyabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2020 йил 6 ноябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 6 ноября 2020 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 6 November 2020 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
НИЗОМ
Зарарли организмлардан холи ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни белгилаш тартиби тўғрисидаги ҳамда Ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини ишлаб чиқиш тартиби тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг ««Ўсимликлар карантини тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2018 йил 9 июлдаги ЎРҚ-484-сон Қонунига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
Ўзбекистон Республикасида зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни белгилаш, экспорт қилувчи мамлакатнинг зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлари ҳамда зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларидан карантин остидаги маҳсулотларни олиб киришда фитосанитария хавфини бошқариш тартибини назарда тутувчи Зарарли организмлардан холи ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни белгилаш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;
муайян ҳудудга кейинчалик зарарли организмлардан холи бўлган ҳудуд ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудуд мақомини белгилаш мақсадида ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини ишлаб чиқиш тартибини назарда тутувчи Ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини ишлаб чиқиш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси:
Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги билан биргаликда ушбу қарорнинг мақсади ҳамда мазмун-моҳияти оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилишини таъминласин;
аҳоли, шу жумладан, тадбиркорлик субъектлари орасида мунтазам равишда ўсимликлар карантини тартиби билан таништириш ва уларни тушунтириш юзасидан тизимли тарғибот ва ташвиқот ишларини олиб борсин;
манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-хуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари буйича ўринбосари Ш.М. Ғаниев ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини давлат инспекцияси бошлиғи И.К. Эргашев зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 6 ноябрдаги 695-сон қарорига 1-ИЛОВА
Зарарли организмлардан холи ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни белгилаш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасида зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни белгилаш, шунингдек, экспорт қилувчи мамлакатнинг зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлари ҳамда зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларидан карантин остидаги маҳсулотларни олиб киришда фитосанитария хавфини бошқариш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
буфер ҳудуд — зарарланган ҳудудни ёки ишлаб чиқариш жойини, тоза ҳудудни ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудни қамраб олувчи зарарли организм мавжуд бўлмаган ёки кам миқдорда мавжуд бўлган, унинг тарқалиб кетишининг олдини олиш мақсадида унга қарши махсус кураш олиб бориладиган ҳудуд;
зарарли организм — ўсимликлар ёки ўсимлик маҳсулотлари учун зарарли бўлган ҳар қандай ўсимлик, ҳайвон ёхуд касаллик қўзғатувчи агент турлари ёки биотиплари.
зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудуд — зарарли организмлар миқдори кам бўлган ва уларни самарали назорат қилиш, уларга қарши курашиш ҳамда самарали назорат олиб бориш бўйича чоралар олиб борилаётган, ваколатли орган томонидан белгиланган ҳудуд (мамлакат, унинг бир қисми, бир нечта мамлакат ёки уларнинг бир қисми);
зарарли организмлардан холи бўлган ҳудуд — зарарли организмларнинг мавжуд эмаслиги илмий исботланган, шунингдек, зарур ҳолларда расмий қўллаб-қувватланган маълум бир мамлакат, унинг бир қисми ёки бир нечта мамлакатлар ва уларнинг бир қисми;
зарарли организмлардан холи бўлган ишлаб чиқариш ҳудуди — зарарли организмнинг мавжуд эмаслиги илмий асосланган ва зарур бўлганда маълум бир давр ичида расмий равишда қўллаб-қувватланган ишлаб чиқариш ҳудуди;
кузатув-назорат — маълум бир ҳудудда мавжуд бўлган зараркунандалар популяциясининг хусусиятлари ёки унинг турлари ва таркибини аниқлаш мақсадида Ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича давлат хизмати томонидан белгиланган даврда амалга ошириладиган расмий тадбир;
хўжайин ўсимликлар — зарарли организм учун озуқа, яшаш жойи ва ривожланиш манбаи сифатида хизмат қиладиган ўсимлик;
ўсимликлар карантини соҳасидаги мониторинг — ўсимликлар карантини объектларини аниқлаш, кузатиш, таҳлил қилиш, баҳолаш ва уларнинг тарқалишини прогноз қилиш.
2-боб. Ўзбекистон Республикасида зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлар ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни аниқлаш тартиби
3. Ўзбекистон Республикасида зарарли организмлардан холи бўлган ҳудудлар (кейинги ўринларда — тоза ҳудудлар) ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларни (кейинги ўринларда — кам зарарланган ҳудудлар) белгилаш, шунингдек, ушбу ҳудудларни хорижий мамлакатларда ҳам тан олиниши Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги (кейинги ўринларда — Агентлик) томонидан ушбу Низомда белгиланган тартибда амалга оширилади.
4. Ўзбекистон Республикасида тоза ҳудудлар, хусусан, ишлаб чиқаришдаги тоза ҳудудлар ҳамда кам зарарланган ҳудудлар қуйидаги тадбирларнинг амалга оширилиши натижасида белгиланади:
кузатув-назоратни олиб бориш, шу жумладан, зарарли организмларни аниқлаш мақсадида кузатув-назоратни олиб бориш ва ҳудуднинг чегараларини белгилаш;
зарарли организм билан зарарланишнинг олдини олиш ва огоҳлантириш мақсадида фитосанитария чораларини кўриш;
ўсимликлар карантини соҳасида доимий мониторинг олиб бориш.
5. Агентлик кузатув-назорат ишларини олиб бориш учун шартнома асосида ўсимликлар карантини соҳасидаги маҳаллий ва хорижий илмий муассасалардан мутахассисларни жалб қилиш ҳуқуқига эга.
6. Кузатув-назорат ишларини олиб бориш жараёнида Агентлик мутахассислари томонидан лаборатория текширувлари олиб бориш мақсадида текширилаётган ҳудуддаги аниқланган ўсимлик ва ўсимликлар маҳсулотларидан ҳамда зарур ҳолларда тупроқдан намуналар олинади.
7. Хавфни таҳлил қилиш асосида экспорт ва импорт қилувчи мамлакатларнинг ўсимликлар карантини бўйича ваколатли органларининг идоралараро келишувларига мувофиқ зарарли организмларнинг рухсат этилган миқдори белгиланади.
8. Танланган намуналарда зарарли организмлар йўқлиги аниқланган тақдирда, ўсимликлар карантини лабораториялари текширувлари натижалари ва мутахассисларнинг ижобий хулосаларига асосан кузатув-назорат олиб борилаётган ҳудудни ёки унинг бир қисмини тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудуд сифатида белгилаш тўғрисидаги қарор Агентлик томонидан қабул қилинади.
Танланган намуналарда зарарли организмлар мавжудлиги аниқланган тақдирда, уларни йўқ қилиш ва ўчоғини бартараф этиш чоралари кўрилади.
9. Тоза ҳудудларнинг чегаралари зарарли организмларнинг мавжуд эмаслигидан келиб чиқиб, кам зарарланган ҳудудларнинг чегаралари эса зарарли организмларнинг биологиясидан келиб чиқиб белгиланади.
Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудлар, мавжуд бўлган зараркунандаларнинг биологик, маъмурий ва географик чегаралари билан чекланади.
10. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудларни белгилаш тўғрисида қарор қабул қилинганидан сўнг ушбу мақомни сақлаб туриш мақсадида Агентлик томонидан қуйидаги фитосанитария чоралари қўлланилади:
норматив чоралар:
мазкур ҳудудга хос бўлган зарарли организмларни Ўзбекистон Республикаси учун карантин аҳамиятига эга бўлган зарарли организмлар рўйхатига киритиш, мамлакат ёки ҳудуднинг импорт талабларини аниқлаш, маълум бир ҳудуд ичида, шу жумладан, буфер ҳудудда ҳам, ўсимликлар карантини объектлари билан зарарланган айрим юкларнинг ҳаракатланишини чеклаш;
ўсимликлар карантини соҳасида доимий мониторинг олиб бориш:
ўсимликлар карантини объектларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудига кириб келишига, тарқалишига ҳамда биоэкологик хусусиятларга таъсир кўрсатишига кўмаклашувчи омилларни аниқлаш ва баҳолаш;
ўсимликлар карантини объектларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудига кириб келиши йўлларини ва тарқалган ҳудудларни аниқлаш;
ўсимликлар карантини объектлари ўчоқларини аниқлаш;
ўсимликлар карантини объектларига қарши курашиш учун зарур чора-тадбирларни ишлаб чиқиш;
фитосанитария хавфини аниқлаш ва таҳлил қилиш;
жисмоний ва юридик шахсларга ўсимликлар карантин соҳасига доир тавсиялар бериш.
11. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудлар мақомининг тасдиқланиши зарарли организмларни аниқлашда назорат текшируви ва зарарланган ҳудудлар масштабини белгилашни назарда тутувчи ўсимликлар карантини соҳасида олиб борилган мониторинг натижаларига асосланади.
12. Ўсимликлар карантини соҳасида мониторинг олиб бориш Агентлик томонидан тасдиқланган ҳамда қуйидагиларни ўз ичига олган кузатув-назорат режаси асосида амалга оширилади:
амал қилиниши лозим бўлган фитосанитария чоралари мақсадини аниқлаш (тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудлар мақомини сақлаб туриш мақсадида);
кузатув-назорат ишлари олиб борилаётган ҳудудда зарарли организмларни аниқлаш;
қўллаш доирасини аниқлаш (географик ҳудудлар, ишлаб чиқариш тизимлари, фитосанитария чоралари кўриладиган мавсум);
вақтини аниқлаш (сана, частотаси, давомийлиги);
статистик асосларини кўрсатиш (ҳаққонийлик даражаси, намуналарнинг миқдори, ҳудудлар миқдори ва уларни танлаш частотаси, прогнозлаштириш);
зарарли организмнинг биологиясига кўра намуналар олиш жараёнини, кузатув-назорат мақсади ва диагностика ҳамда ҳисобот юритишдан иборат бўлган кузатув-назорат методикасини ёритиб бориш.
13. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудларда зарарли организм аниқланган тақдирда, Агентлик уларнинг мақомини ўзгартириш ёки бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилади.
14. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудларнинг мақомини ўзгартириш ёки бекор қилиш тўғрисидаги қарор Агентлик томонидан Ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар дастурини қабул қилиш билан бир вақтда тасдиқланади.
15. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудлар сифатида кейинчалик такроран белгилаш ёки тан олиш ушбу Низом асосида амалга оширилади.
16. Тоза ҳудудлар ва кам зарарланган ҳудудларнинг реестри Агентлик томонидан юритилади.
3-боб. Хорижий мамлакатларнинг тоза ҳудудларини ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудудларини тан олиш тартиби
17. Хорижий мамлакатлардаги тоза ҳудудлар ҳамда кам зарарланган ҳудудлар Агентлик томонидан қуйидаги тартиб-таомиллар ўтказилгандан кейин тан олинади:
а) экспорт қилувчи томоннинг ўсимликлар карантини ҳамда ҳимояси бўйича миллий ташкилотининг тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудудларни тан олиш тўғрисидаги сўровини юбориш;
б) Агентлик томонидан сўровнома ва зарур бўлган маълумотлар олинганлигини тасдиқлаш;
в) баҳолаш жараёнини тавсифлаш;
г) техник маълумотларни баҳолаш;
д) баҳолаш натижалари ҳақида маълум қилиш;
е) расмий тан олиш;
ж) тан олинишининг давомийлиги.
18. Экспорт қилувчи мамлакатнинг ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича миллий ташкилоти тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудудни тан олиш тўғрисидаги сўров билан биргаликда қуйидагиларни ўз ичига олган техник маълумотларни юборади:
сўралаётган ҳудуднинг тан олиниши тури (тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудуд);
тан олинаётган ҳудуд ҳақида маълумот ва унинг жойлашуви;
кўриб чиқилаётган ҳудуд учун аҳамиятга эга бўлган зарарли организм, унинг биологияси ва тарқалганлиги;
экспорт учун мўлжалланган карантин остидаги маҳсулот;
тоза ҳудудлар ёки кам зарарланган ҳудудларни белгилаш мақсадида қўлланиладиган фитосанитария чоралари ва жараёнлари ҳамда уларни қўллаш натижалари;
тоза ҳудудлар ёки кам зарарланган ҳудудларга тегишли бўлган фитосанитария регламентацияси;
ҳудудга оид бўлган маълумотларни сақлаш чоралари;
экспорт қилувчи мамлакатнинг ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича миллий ташкилотига доир, унинг тузилмаси ва ресурсларига оид маълумотларни ўз ичига олган ахборот;
назорат остида бўлган хавфли организм аниқланган тақдирда, бартараф этишга қаратилган тадбирлар режасини тавсифлаш;
сўровномани кўриб чиқиш учун зарур бўлган бошқа маълумотлар.
19. Агентлик экспорт қилувчи мамлакатнинг ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича миллий ташкилоти томонидан юборилган тан олиш тўғрисидаги сўровнома ҳамда унга илова қилинган техник маълумотлар қабул қилганлигини зудлик билан маълум қилади ва сўровнома бўйича масъул ходим ҳақида хабардор қилади.
20. Агентлик тан олиш тўғрисидаги сўровномани ва унга илова қилинган техник маълумотларни олган кундан бошлаб ўн кун муддатда ичида маълумотларни баҳолаш ҳамда ҳудудни тан олиш жараёнини тугатиш муддатларини белгилаган ҳолда чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқади.
21. Техник маълумотларни баҳолаш Агентлик томонидан халқаро стандартлар қоидаларини қўллаган ҳолда фитосанитария чоралари, тоза ҳудудлар ёки кам зарарланган ҳудудларни белгилашда фойдаланиладиган тизимлар, ҳудуднинг ҳолатини тан олиш мақсадида текширишда қўлланиладиган фитосанитария чоралари, шунингдек, иккала мамлакатнинг ҳудудларидаги зарарли организмларнинг ҳолатлари бўйича амалга оширилади.
Зарур ҳолларда, Агентлик томонидан хорижий мамлакатларда жойлашган карантин остидаги маҳсулотни етиштириш, қайта ишлаш ёки ишлаб чиқариш жойларига чиққан ҳолда кузатув-назорат ишлари ва ўрганишлар олиб борилиши мумкин.
22. Маълумотларни баҳолаш натижалари асосида Агентлик томонидан хорижий мамлакат ҳудудининг фитосанитария ҳолати белгиланади, уни тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудуд сифатида тан олиш ёки рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинади ва мазкур ҳудуддаги карантин остидаги маҳсулотларга нисбатан фитосанитария чоралари белгиланади.
23. Агентлик қарор қабул қилинган кундан бошлаб беш кун муддатда экспорт қилувчи мамлакатнинг ўсимликлар карантини ва ҳимояси бўйича миллий ташкилотини, ташқи иқтисодий фаолият билан шуғулланувчи субъектларини хабардор қилади ҳамда бу ҳақидаги қарорни ўзининг расмий веб-сайтига жойлаштиради.
24. Агентлик томонидан қуйидаги ҳолатлар аниқлангунга қадар тоза ёки кам зарарланган ҳудудлар тан олиниши муддати белгиланмаган даврда амал қилади:
кўриб чиқилаётган ҳудудда зарарли организм мақомининг ўзгариши, шунингдек, ушбу ҳудуд тоза ҳудуд ёки кам зарарланган ҳудуд ҳисобланмаслиги;
карантин остидаги маҳсулотнинг фитосанитария талабларига мос келмаслиги, зарарли организмнинг аниқланиши, фитосанитария сертификатларининг мавжуд эмаслиги ёки белгиланган тартибда расмийлаштирмаслик ҳолатларининг аниқланиши.
4-боб. Якунловчи қоида
25. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 6 ноябрдаги 695-сон қарорига 2-ИЛОВА
Ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини ишлаб чиқиш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом муайян ҳудудга кейинчалик зарарли организмлардан холи бўлган ҳудуд (кейинги ўринларда — тоза ҳудудлар) ва зарарли организмлар миқдори кам бўлган ҳудуд (кейинги ўринларда — кам зарарланган ҳудудлар) мақомини белгилаш мақсадида Ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини (кейинги ўринларда — Дастур) ишлаб чиқиш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
ҳудуд — мамлакат ва унинг бир қисми ёки бир нечта мамлакатлар ҳамда уларнинг бир қисми;
ўсимликлар карантини объекти — дунё миқёсида карантин аҳамиятига эга бўлган, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мавжуд бўлмаган ёки чекланган тарзда тарқалган зарарли организмлар;
ўчоқ — муайян ҳудудда аниқланган ва яқин келажакда омон қолиши мумкин бўлган зарарли организмлар;
карантин ҳудуди — ўсимликлар карантини объекти аниқланиши муносабати билан белгиланган тартибда ўсимликлар карантини остида деб эълон қилинган ҳудуд.
3. Ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш дастурини жорий қилиш зарурати тўғрисидаги қарор ўсимликлар карантини объектининг биологик ва географик хусусиятлари, унинг аниқланиши ҳолатлари ҳамда иқлим омилларига асосланиб Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги (кейинги ўринларда — Агентлик) томонидан қабул қилинади.
Дастурлар:
туманлар ва шаҳарлар миқёсида ўсимликлар карантини бош давлат инспекторларининг тақдимномасига кўра Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари томонидан;
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри миқёсида Ўзбекистон Республикаси Ўсимликлар карантини бош давлат инспекторининг тақдимномасига кўра Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.
4. Кириб келган ва маҳаллий иқлим шароитларига мослашган ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилиш, шунингдек, уларнинг тарқалишининг олдини олиш бўйича фавқулодда чораларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш Дастурнинг мақсади ҳисобланади.
2-боб. Дастурни ишлаб чиқиш тартиби
5. Дастур мавжуд бўлган ва потенциал тарқалган ўсимликлар карантини объектини аниқлаш, баҳолаш ҳамда йўқ қилиш орқали амалга оширилади.
6. Дастур карантин назоратини амалга оширишда ёки тоза ва кам зарарланган ҳудудни белгилашда янги зарарли организм аниқлангандан сўнг тасдиқланади.
7. Зарарли организмни идентификациялаш ва аниқлаш жараёни унинг морфологик хусусиятлари, биологик тадқиқотлар, кимёвий генетик таҳлиллар ҳамда бошқа усуллар асосида зарарли организмни йўқ қилишнинг тегишли воситаларини танлаш мақсадида амалга оширилади.
8. Ўсимликлар карантини объектининг мавжудлигини ва потенциал тарқалганлигини баҳолаш қуйидаги маълумотлар асосида амалга оширилади:
географик жойлашуви;
хўжайин ўсимликлар билан зарарланганлиги;
етказилган зарарнинг ҳажми ва аҳамияти, шунингдек, ўсимлик карантини объектининг сон даражаси;
ўсимликлар карантини объектини аниқлаш ва идентификациялашнинг усули;
ўсимлик ёки ўсимлик маҳсулотларининг ўтган яқин вақтдаги импорти;
мазкур ҳудуд ёки хўжаликдаги зарарли организмлар ҳақида аввал олинган хабарлар;
жисмоний шахслар, маҳсулотлар, ускуналар ва транспорт воситаларининг ҳаракати;
ҳудуд ичида зарарли организмнинг тарқалиши механизми;
иқлим ва тупроқ шароитлари;
зарарланган ўсимликларнинг ҳолати;
қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш фаолияти давомида ўсимликлар карантини объектлари ташувчиси бўлмиш буюмлар ва ўсимликлар карантини объектларининг тарқалиши йўллари тўғрисидаги маълумот.
Ўтган яқин вақтда импорт қилинган ўсимлик ёки ўсимлик маҳсулотлари билан алоқаси мавжудлиги эҳтимоли бўлса, ўхшаш материаллар аниқланиши ва текширилиши керак.
9. Дастурни амалга ошириш зарарни баҳолаш ва зараркунандалар тарқалиши жараёнини, ўсимликлар карантини объекти тарқалишининг тахминий тезлиги ҳамда потенциалини ўз ичига олади.
10. Потенциал иқтисодий ва экологик хавф даражасига кўра ўсимликлар карантини объектини йўқ қилишнинг зарурлиги Агентликнинг ташаббуси билан аниқланади.
11. Дастур қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
карантин ҳудудининг чегаралари тўғрисидаги маълумотлар;
ўсимликларнинг карантин режими ўрнатилишига асос бўлган ўсимликлар карантини объектининг номи;
карантин остидаги маҳсулотларни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, сақлаш, ташиш, сотиш ва йўқ қилиш билан боғлиқ бўлган фаолиятни амалга оширишда фитосанитария талаблари рўйхати;
ўсимликлар карантини объектини йўқ қилиш ва унинг ўчоғини бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар рўйхати;
карантин ҳудудининг чегараларида текширишлар ўтказиш режаси, шу жумладан, уларни ўтказиш санаси ва муддати;
ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилиш ва ўсимликларнинг карантин режимини бекор қилиш мезонлари.
12. Дастурни ишлаб чиқиш ва жорий этиш жараёнида Агентлик масъул вазирликлар ва идораларни жалб қилиши мумкин.
13. Дастур жорий этилишидан олдин Агентлик томонидан давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмалари билан биргаликда Дастурнинг амалга оширилиши зарурати ва хабардорлик даражасини кучайтириш бўйича тарғибот ишлари олиб борилади.
3-боб. Дастурни амалга ошириш тартиби
14. Дастурни ижро этиш учун Агентлик томонидан карантин ҳудудидаги ҳолатдан келиб чиққан ҳолда манфаатдор вазирликлар ва идоралар вакилларидан иборат Ишчи гуруҳ тузилади.
15. Ишчи гуруҳ:
йўқ қилиш чоралари муваффақиятли якунланиши учун Дастурнинг келишилган мезонларга мувофиқлигини таъминлайди;
Дастурга ўзгартиришлар киритади, зарур ҳолларда қўшимча дастурлар ишлаб чиқади;
Дастур ижрочилари ўз вазифаларини бажаришлари учун етарлича тайёрланишини таъминлайди;
молиявий ва бошқа ресурсларни бошқаради;
Дастур ижросини ҳужжатлаштириш ва ҳужжатларни архивлашни ўз ичига олган ахборот бошқарув тизимини жорий этади;
Дастурни кунлик бошқаради;
хавф туғдириши мумкин бўлган элементларнинг доимий мониторингини олиб боради ва баҳолайди;
белгиланган чора-тадбирларнинг самарадорлиги жиҳатидан Дастурни мунтазам қайта кўриб чиқади.
16. Агентлик Ишчи гуруҳ фаолиятига умумий раҳбарлик қилади ҳамда унинг ишини мувофиқлаштиради.
17. Агентлик Дастурни амалга оширишда қуйидаги асосий йўналишлар бўйича фаолият юритади:
янги зарарли организмни аниқлаш ва/ёки зарарланган ҳудуднинг чегарасини белгилаш учун ўсимлик карантини соҳасида мониторинг олиб бориш;
яқин орада аниқланган ўчоқларни йўқ қилишга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириш;
ўсимликлар карантини объекти янада тарқалишининг олдини олишга қаратилган ўчоқни бартараф этиш чораларини кўриш;
йўқ қилиш бўйича кўрилган чоралар самарадорлигини назорат қилиш.
18. Дастурнинг устувор йуналишлари:
назорат;
зарарли организм тарқалишининг барвақт олдини олиш мақсадида ўчоқни бартараф этиш;
зарарли организм аниқланганда уни йўқ қилиш мақсадида ишлов бериш.
19. Назорат Агентлик томонидан амалга оширилади ва зарарли организмнинг манбаини идентификация қилиш ҳамда тарқалиши эҳтимолини аниқлаш мақсадида тарқалиш йўлларини таҳлил қилишни, клонлаштирилган ва/ёки жисмоний тарзда зарарли материал билан боғлиқ бўлган маҳсулотни кўздан кечиришни, текшириш, тутқичлар орқали ушлаш ва юқоридан кузатишни, ишлаб чиқарувчиларга, бўш жойларни ҳамда ишлатилаётган техникани сақлашга масъул бўлган шахсларга ва аҳолига мақсадли сўровномалар юборишни ўз ичига олади.
Ўсимликлар карантини объектининг тарқалишини текшириш ва йўқ қилиш дастурининг самарадорлигини баҳолаш мақсадида Агентлик томонидан ушбу Дастурга мувофиқ мониторинг амалга оширилади.
20. Кузатув-назорат учун мос жойларни танлаш жараёни қуйидагилар билан белгиланади:
ўсимликлар карантини объектининг илгари мавжуд бўлганлиги ва тарқалганлиги ҳолатлари;
ўсимликлар карантини объектининг биологияси;
ўсимликлар карантини объектининг етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги экинларига зарар етказувчи турлари, айниқса, уларнинг тижорат ишлаб чиқариш ҳудудларида тарқалиши;
жойнинг иқлим шароитлари ўсимликлар карантини объекти учун қулайлиги.
21. Кузатув-назорат жараёнини ўтказиш вақти қуйидагиларга асосан белгиланиши мумкин:
ўсимликлар карантини объектининг ривожланиш цикли;
ўсимликлар карантини объекти ва унинг қишлоқ хўжалиги экинларига зарар етказувчи турларининг фенологияси;
ўсимликлар карантини объектини бошқариш дастурларини амалга ошириш вақтлари;
маданий ўсимликларда ўсимликлар карантини объектларини топиш ва аниқлаш вақти;
вегетация вақти ёки ҳосил йиғиб олиш даври.
22. Назорат давомида олинган маълумотларга асосан Агентлик карантин ҳудудини аниқлайди ва киритилган тақдимномага кўра маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг қарорлари билан фермер ва деҳқон хўжаликларининг, ўрмон хўжаликларининг ҳамда бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкалари, темир йўл станциялари, ташқи иқтисодий фаолият чегара масканлари, аэропортлар, дарё портлари, шаҳарчалар, қишлоқлар, овуллар, шунингдек, уларга туташ ҳудудлар ўсимликлар карантини остида деб эълон қилинади ва уларда зарур карантин чекловлари ўрнатилади.
Туманлар ва шаҳарларни ўсимликлар карантини остида деб эълон қилиш ёки карантин чекловларини ўрнатиш тегишли ўсимликлар карантини бош давлат инспекторларининг тақдимномасига кўра Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг қарорлари билан амалга оширилади.
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳудудларини ўсимликлар карантини остида деб эълон қилиш ёки карантин чекловини ўрнатиш Ўзбекистон Республикаси Ўсимликлар карантини бош давлат инспекторининг тақдимномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан амалга оширилади.
23. Ўсимликлар карантини ҳудуди деб эълон қилинган ҳудудда ва унга туташ ҳудудларда (буфер ҳудудларда) ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилишга қаратилган чора-тадбирлар амалга оширилади.
Ўсимликлар карантини объектларини йўқ қилиш усуллари қуйидагилардан иборат бўлиши мумкин:
хўжайин ўсимликларни йўқ қилиш;
ҳудуд ва ускуналарни зарарсизлантириш;
кимёвий ва биопестицид ишлов бериш;
тупроқни стерилизациялаш;
ерни буғ остида сақлаш;
зарарли организмни йўқ қилишга ва миқдорини камайтиришга олиб келиши мумкин бўлган ўсимликлар турларидан фойдаланиш;
экинларнинг кейинчалик етиштирилишини чеклаш;
тутқичлардан, тузоқлардан ва бошқа механик курашиш чораларидан фойдаланиш;
биологик курашиш агентларини чиқариш;
стерил ҳашаротлардан фойдаланиш;
зарарланган ҳосилни қайта ишлаш ёки истеъмол қилиш учун ишлатиш.
24. Карантин чекловлари ўсимликлар карантини бўйича зарур бўлган чора-тадбирлар амалга оширилгандан ва ўсимликлар карантини объектлари тўлиқ йўқ қилингандан сўнг ўсимликлар карантини бўйича бош инспекторларнинг тақдимномасига ёки Ўзбекистон Республикаси Ўсимликлар карантини бўйича бош давлат инспекторининг тақдимномасига асосан ушбу чекловлар тегишлича Вазирлар Маҳкамаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг қарорлари билан бекор қилинади.
25. Карантин остидаги маҳсулотни етиштириш, тайёрлаш, сақлаш, ташиш, қайта ишлаш ҳамда реализация қилиш билан шуғулланувчи давлат бошқаруви органлари, хўжалик бирлашмалари, жисмоний ва юридик шахслар ўсимликлар карантини бўйича давлат инспекторларнинг назорати остида текширишга (кўздан кечиришга) ҳамда ўсимликлар карантини объектларига қарши курашишга доир ишларни амалга ошириши шарт.
26. Қишлоқ хўжалиги ўсимликлари, доривор ўсимликлар, дарахт ва буталар етиштириш, ўсимликларнинг янги навлари селекцияси билан шуғулланувчи жисмоний ва юридик шахслар ўсимликлар карантини объектларини ўз вақтида аниқлаш мақсадида экинлар ва дарахтларни тизимли равишда кузатиб бориши, улар аниқланган тақдирда бу ҳақида маҳаллий давлат ҳокимияти органларини, ўсимликлар карантини бўйича давлат хизматини дарҳол хабардор қилиши, шунингдек, аниқланган ўсимликлар карантини объектларини бартараф этиш чораларини кўриши шарт.
4-боб. Якунловчи қоида
27. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2020 йил 6 ноябрь,
695-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
NIZOM
Zararli organizmlardan xoli hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni belgilash tartibi toʻgʻrisidagi hamda Oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini ishlab chiqish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasining ““Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2018-yil 9-iyuldagi OʻRQ-484-son Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar:
Oʻzbekiston Respublikasida zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni belgilash, eksport qiluvchi mamlakatning zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlari hamda zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlaridan karantin ostidagi mahsulotlarni olib kirishda fitosanitariya xavfini boshqarish tartibini nazarda tutuvchi Zararli organizmlardan xoli hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;
muayyan hududga keyinchalik zararli organizmlardan xoli boʻlgan hudud va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hudud maqomini belgilash maqsadida oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini ishlab chiqish tartibini nazarda tutuvchi Oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini ishlab chiqish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi:
Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi bilan birgalikda ushbu qarorning maqsadi hamda mazmun-mohiyati ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini taʼminlasin;
aholi, shu jumladan, tadbirkorlik subyektlari orasida muntazam ravishda oʻsimliklar karantini tartibi bilan tanishtirish va ularni tushuntirish yuzasidan tizimli targʻibot va tashviqot ishlarini olib borsin;
manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-xuquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari buyicha oʻrinbosari Sh.M. Gʻaniyev hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi boshligʻi I.K. Ergashev zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 6-noyabrdagi 695-son qaroriga 1-ILOVA
Zararli organizmlardan xoli hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni belgilash tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni belgilash, shuningdek, eksport qiluvchi mamlakatning zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlari hamda zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlaridan karantin ostidagi mahsulotlarni olib kirishda fitosanitariya xavfini boshqarish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
bufer hudud — zararlangan hududni yoki ishlab chiqarish joyini, toza hududni va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududni qamrab oluvchi zararli organizm mavjud boʻlmagan yoki kam miqdorda mavjud boʻlgan, uning tarqalib ketishining oldini olish maqsadida unga qarshi maxsus kurash olib boriladigan hudud;
zararli organizm — oʻsimliklar yoki oʻsimlik mahsulotlari uchun zararli boʻlgan har qanday oʻsimlik, hayvon yoxud kasallik qoʻzgʻatuvchi agent turlari yoki biotiplari.
zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hudud — zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan va ularni samarali nazorat qilish, ularga qarshi kurashish hamda samarali nazorat olib borish boʻyicha choralar olib borilayotgan, vakolatli organ tomonidan belgilangan hudud (mamlakat, uning bir qismi, bir nechta mamlakat yoki ularning bir qismi);
zararli organizmlardan xoli boʻlgan hudud — zararli organizmlarning mavjud emasligi ilmiy isbotlangan, shuningdek, zarur hollarda rasmiy qoʻllab-quvvatlangan maʼlum bir mamlakat, uning bir qismi yoki bir nechta mamlakatlar va ularning bir qismi;
zararli organizmlardan xoli boʻlgan ishlab chiqarish hududi — zararli organizmning mavjud emasligi ilmiy asoslangan va zarur boʻlganda maʼlum bir davr ichida rasmiy ravishda qoʻllab-quvvatlangan ishlab chiqarish hududi;
kuzatuv-nazorat — maʼlum bir hududda mavjud boʻlgan zararkunandalar populyatsiyasining xususiyatlari yoki uning turlari va tarkibini aniqlash maqsadida Oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha davlat xizmati tomonidan belgilangan davrda amalga oshiriladigan rasmiy tadbir;
xoʻjayin oʻsimliklar — zararli organizm uchun ozuqa, yashash joyi va rivojlanish manbai sifatida xizmat qiladigan oʻsimlik;
oʻsimliklar karantini sohasidagi monitoring — oʻsimliklar karantini obyektlarini aniqlash, kuzatish, tahlil qilish, baholash va ularning tarqalishini prognoz qilish.
2-bob. Oʻzbekiston Respublikasida zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlar va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni aniqlash tartibi
3. Oʻzbekiston Respublikasida zararli organizmlardan xoli boʻlgan hududlar (keyingi oʻrinlarda — toza hududlar) va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarni (keyingi oʻrinlarda — kam zararlangan hududlar) belgilash, shuningdek, ushbu hududlarni xorijiy mamlakatlarda ham tan olinishi Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) tomonidan ushbu Nizomda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
4. Oʻzbekiston Respublikasida toza hududlar, xususan, ishlab chiqarishdagi toza hududlar hamda kam zararlangan hududlar quyidagi tadbirlarning amalga oshirilishi natijasida belgilanadi:
kuzatuv-nazoratni olib borish, shu jumladan, zararli organizmlarni aniqlash maqsadida kuzatuv-nazoratni olib borish va hududning chegaralarini belgilash;
zararli organizm bilan zararlanishning oldini olish va ogohlantirish maqsadida fitosanitariya choralarini koʻrish;
oʻsimliklar karantini sohasida doimiy monitoring olib borish.
5. Agentlik kuzatuv-nazorat ishlarini olib borish uchun shartnoma asosida oʻsimliklar karantini sohasidagi mahalliy va xorijiy ilmiy muassasalardan mutaxassislarni jalb qilish huquqiga ega.
6. Kuzatuv-nazorat ishlarini olib borish jarayonida Agentlik mutaxassislari tomonidan laboratoriya tekshiruvlari olib borish maqsadida tekshirilayotgan hududdagi aniqlangan oʻsimlik va oʻsimliklar mahsulotlaridan hamda zarur hollarda tuproqdan namunalar olinadi.
7. Xavfni tahlil qilish asosida eksport va import qiluvchi mamlakatlarning oʻsimliklar karantini boʻyicha vakolatli organlarining idoralararo kelishuvlariga muvofiq zararli organizmlarning ruxsat etilgan miqdori belgilanadi.
8. Tanlangan namunalarda zararli organizmlar yoʻqligi aniqlangan taqdirda, oʻsimliklar karantini laboratoriyalari tekshiruvlari natijalari va mutaxassislarning ijobiy xulosalariga asosan kuzatuv-nazorat olib borilayotgan hududni yoki uning bir qismini toza hudud yoki kam zararlangan hudud sifatida belgilash toʻgʻrisidagi qaror Agentlik tomonidan qabul qilinadi.
Tanlangan namunalarda zararli organizmlar mavjudligi aniqlangan taqdirda, ularni yoʻq qilish va oʻchogʻini bartaraf etish choralari koʻriladi.
9. Toza hududlarning chegaralari zararli organizmlarning mavjud emasligidan kelib chiqib, kam zararlangan hududlarning chegaralari esa zararli organizmlarning biologiyasidan kelib chiqib belgilanadi.
Toza hududlar va kam zararlangan hududlar, mavjud boʻlgan zararkunandalarning biologik, maʼmuriy va geografik chegaralari bilan cheklanadi.
10. Toza hududlar va kam zararlangan hududlarni belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan soʻng ushbu maqomni saqlab turish maqsadida Agentlik tomonidan quyidagi fitosanitariya choralari qoʻllaniladi:
normativ choralar:
mazkur hududga xos boʻlgan zararli organizmlarni Oʻzbekiston Respublikasi uchun karantin ahamiyatiga ega boʻlgan zararli organizmlar roʻyxatiga kiritish, mamlakat yoki hududning import talablarini aniqlash, maʼlum bir hudud ichida, shu jumladan, bufer hududda ham, oʻsimliklar karantini obyektlari bilan zararlangan ayrim yuklarning harakatlanishini cheklash;
oʻsimliklar karantini sohasida doimiy monitoring olib borish:
oʻsimliklar karantini obyektlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirib kelishiga, tarqalishiga hamda bioekologik xususiyatlarga taʼsir koʻrsatishiga koʻmaklashuvchi omillarni aniqlash va baholash;
oʻsimliklar karantini obyektlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirib kelishi yoʻllarini va tarqalgan hududlarni aniqlash;
oʻsimliklar karantini obyektlari oʻchoqlarini aniqlash;
oʻsimliklar karantini obyektlariga qarshi kurashish uchun zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqish;
fitosanitariya xavfini aniqlash va tahlil qilish;
jismoniy va yuridik shaxslarga oʻsimliklar karantin sohasiga doir tavsiyalar berish.
11. Toza hududlar va kam zararlangan hududlar maqomining tasdiqlanishi zararli organizmlarni aniqlashda nazorat tekshiruvi va zararlangan hududlar masshtabini belgilashni nazarda tutuvchi oʻsimliklar karantini sohasida olib borilgan monitoring natijalariga asoslanadi.
12. Oʻsimliklar karantini sohasida monitoring olib borish Agentlik tomonidan tasdiqlangan hamda quyidagilarni oʻz ichiga olgan kuzatuv-nazorat rejasi asosida amalga oshiriladi:
amal qilinishi lozim boʻlgan fitosanitariya choralari maqsadini aniqlash (toza hududlar va kam zararlangan hududlar maqomini saqlab turish maqsadida);
kuzatuv-nazorat ishlari olib borilayotgan hududda zararli organizmlarni aniqlash;
qoʻllash doirasini aniqlash (geografik hududlar, ishlab chiqarish tizimlari, fitosanitariya choralari koʻriladigan mavsum);
vaqtini aniqlash (sana, chastotasi, davomiyligi);
statistik asoslarini koʻrsatish (haqqoniylik darajasi, namunalarning miqdori, hududlar miqdori va ularni tanlash chastotasi, prognozlashtirish);
zararli organizmning biologiyasiga koʻra namunalar olish jarayonini, kuzatuv-nazorat maqsadi va diagnostika hamda hisobot yuritishdan iborat boʻlgan kuzatuv-nazorat metodikasini yoritib borish.
13. Toza hududlar va kam zararlangan hududlarda zararli organizm aniqlangan taqdirda, Agentlik ularning maqomini oʻzgartirish yoki bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
14. Toza hududlar va kam zararlangan hududlarning maqomini oʻzgartirish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror Agentlik tomonidan Oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar dasturini qabul qilish bilan bir vaqtda tasdiqlanadi.
15. Toza hududlar va kam zararlangan hududlar sifatida keyinchalik takroran belgilash yoki tan olish ushbu Nizom asosida amalga oshiriladi.
16. Toza hududlar va kam zararlangan hududlarning reyestri Agentlik tomonidan yuritiladi.
3-bob. Xorijiy mamlakatlarning toza hududlarini va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hududlarini tan olish tartibi
17. Xorijiy mamlakatlardagi toza hududlar hamda kam zararlangan hududlar Agentlik tomonidan quyidagi tartib-taomillar oʻtkazilgandan keyin tan olinadi:
a) eksport qiluvchi tomonning oʻsimliklar karantini hamda himoyasi boʻyicha milliy tashkilotining toza hudud yoki kam zararlangan hududlarni tan olish toʻgʻrisidagi soʻrovini yuborish;
b) Agentlik tomonidan soʻrovnoma va zarur boʻlgan maʼlumotlar olinganligini tasdiqlash;
v) baholash jarayonini tavsiflash;
g) texnik maʼlumotlarni baholash;
d) baholash natijalari haqida maʼlum qilish;
e) rasmiy tan olish;
j) tan olinishining davomiyligi.
18. Eksport qiluvchi mamlakatning oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha milliy tashkiloti toza hudud yoki kam zararlangan hududni tan olish toʻgʻrisidagi soʻrov bilan birgalikda quyidagilarni oʻz ichiga olgan texnik maʼlumotlarni yuboradi:
soʻralayotgan hududning tan olinishi turi (toza hudud yoki kam zararlangan hudud);
tan olinayotgan hudud haqida maʼlumot va uning joylashuvi;
koʻrib chiqilayotgan hudud uchun ahamiyatga ega boʻlgan zararli organizm, uning biologiyasi va tarqalganligi;
eksport uchun moʻljallangan karantin ostidagi mahsulot;
toza hududlar yoki kam zararlangan hududlarni belgilash maqsadida qoʻllaniladigan fitosanitariya choralari va jarayonlari hamda ularni qoʻllash natijalari;
toza hududlar yoki kam zararlangan hududlarga tegishli boʻlgan fitosanitariya reglamentatsiyasi;
hududga oid boʻlgan maʼlumotlarni saqlash choralari;
eksport qiluvchi mamlakatning oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha milliy tashkilotiga doir, uning tuzilmasi va resurslariga oid maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan axborot;
nazorat ostida boʻlgan xavfli organizm aniqlangan taqdirda, bartaraf etishga qaratilgan tadbirlar rejasini tavsiflash;
soʻrovnomani koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar.
19. Agentlik eksport qiluvchi mamlakatning oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha milliy tashkiloti tomonidan yuborilgan tan olish toʻgʻrisidagi soʻrovnoma hamda unga ilova qilingan texnik maʼlumotlar qabul qilganligini zudlik bilan maʼlum qiladi va soʻrovnoma boʻyicha masʼul xodim haqida xabardor qiladi.
20. Agentlik tan olish toʻgʻrisidagi soʻrovnomani va unga ilova qilingan texnik maʼlumotlarni olgan kundan boshlab oʻn kun muddatda ichida maʼlumotlarni baholash hamda hududni tan olish jarayonini tugatish muddatlarini belgilagan holda chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqadi.
21. Texnik maʼlumotlarni baholash Agentlik tomonidan xalqaro standartlar qoidalarini qoʻllagan holda fitosanitariya choralari, toza hududlar yoki kam zararlangan hududlarni belgilashda foydalaniladigan tizimlar, hududning holatini tan olish maqsadida tekshirishda qoʻllaniladigan fitosanitariya choralari, shuningdek, ikkala mamlakatning hududlaridagi zararli organizmlarning holatlari boʻyicha amalga oshiriladi.
Zarur hollarda, Agentlik tomonidan xorijiy mamlakatlarda joylashgan karantin ostidagi mahsulotni yetishtirish, qayta ishlash yoki ishlab chiqarish joylariga chiqqan holda kuzatuv-nazorat ishlari va oʻrganishlar olib borilishi mumkin.
22. Maʼlumotlarni baholash natijalari asosida Agentlik tomonidan xorijiy mamlakat hududining fitosanitariya holati belgilanadi, uni toza hudud yoki kam zararlangan hudud sifatida tan olish yoki rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi va mazkur hududdagi karantin ostidagi mahsulotlarga nisbatan fitosanitariya choralari belgilanadi.
23. Agentlik qaror qabul qilingan kundan boshlab besh kun muddatda eksport qiluvchi mamlakatning oʻsimliklar karantini va himoyasi boʻyicha milliy tashkilotini, tashqi iqtisodiy faoliyat bilan shugʻullanuvchi subyektlarini xabardor qiladi hamda bu haqidagi qarorni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi.
24. Agentlik tomonidan quyidagi holatlar aniqlangunga qadar toza yoki kam zararlangan hududlar tan olinishi muddati belgilanmagan davrda amal qiladi:
koʻrib chiqilayotgan hududda zararli organizm maqomining oʻzgarishi, shuningdek, ushbu hudud toza hudud yoki kam zararlangan hudud hisoblanmasligi;
karantin ostidagi mahsulotning fitosanitariya talablariga mos kelmasligi, zararli organizmning aniqlanishi, fitosanitariya sertifikatlarining mavjud emasligi yoki belgilangan tartibda rasmiylashtirmaslik holatlarining aniqlanishi.
4-bob. Yakunlovchi qoida
25. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 6-noyabrdagi 695-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini ishlab chiqish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom muayyan hududga keyinchalik zararli organizmlardan xoli boʻlgan hudud (keyingi oʻrinlarda — toza hududlar) va zararli organizmlar miqdori kam boʻlgan hudud (keyingi oʻrinlarda — kam zararlangan hududlar) maqomini belgilash maqsadida Oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini (keyingi oʻrinlarda — Dastur) ishlab chiqish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
hudud — mamlakat va uning bir qismi yoki bir nechta mamlakatlar hamda ularning bir qismi;
oʻsimliklar karantini obyekti — dunyo miqyosida karantin ahamiyatiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mavjud boʻlmagan yoki cheklangan tarzda tarqalgan zararli organizmlar;
oʻchoq — muayyan hududda aniqlangan va yaqin kelajakda omon qolishi mumkin boʻlgan zararli organizmlar;
karantin hududi — oʻsimliklar karantini obyekti aniqlanishi munosabati bilan belgilangan tartibda oʻsimliklar karantini ostida deb eʼlon qilingan hudud.
3. Oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish dasturini joriy qilish zarurati toʻgʻrisidagi qaror oʻsimliklar karantini obyektining biologik va geografik xususiyatlari, uning aniqlanishi holatlari hamda iqlim omillariga asoslanib Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) tomonidan qabul qilinadi.
Dasturlar:
tumanlar va shaharlar miqyosida oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorlarining taqdimnomasiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan;
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri miqyosida Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorining taqdimnomasiga koʻra Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
4. Kirib kelgan va mahalliy iqlim sharoitlariga moslashgan oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilish, shuningdek, ularning tarqalishining oldini olish boʻyicha favqulodda choralarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish Dasturning maqsadi hisoblanadi.
2-bob. Dasturni ishlab chiqish tartibi
5. Dastur mavjud boʻlgan va potensial tarqalgan oʻsimliklar karantini obyektini aniqlash, baholash hamda yoʻq qilish orqali amalga oshiriladi.
6. Dastur karantin nazoratini amalga oshirishda yoki toza va kam zararlangan hududni belgilashda yangi zararli organizm aniqlangandan soʻng tasdiqlanadi.
7. Zararli organizmni identifikatsiyalash va aniqlash jarayoni uning morfologik xususiyatlari, biologik tadqiqotlar, kimyoviy genetik tahlillar hamda boshqa usullar asosida zararli organizmni yoʻq qilishning tegishli vositalarini tanlash maqsadida amalga oshiriladi.
8. Oʻsimliklar karantini obyektining mavjudligini va potensial tarqalganligini baholash quyidagi maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi:
geografik joylashuvi;
xoʻjayin oʻsimliklar bilan zararlanganligi;
yetkazilgan zararning hajmi va ahamiyati, shuningdek, oʻsimlik karantini obyektining son darajasi;
oʻsimliklar karantini obyektini aniqlash va identifikatsiyalashning usuli;
oʻsimlik yoki oʻsimlik mahsulotlarining oʻtgan yaqin vaqtdagi importi;
mazkur hudud yoki xoʻjalikdagi zararli organizmlar haqida avval olingan xabarlar;
jismoniy shaxslar, mahsulotlar, uskunalar va transport vositalarining harakati;
hudud ichida zararli organizmning tarqalishi mexanizmi;
iqlim va tuproq sharoitlari;
zararlangan oʻsimliklarning holati;
qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish faoliyati davomida oʻsimliklar karantini obyektlari tashuvchisi boʻlmish buyumlar va oʻsimliklar karantini obyektlarining tarqalishi yoʻllari toʻgʻrisidagi maʼlumot.
Oʻtgan yaqin vaqtda import qilingan oʻsimlik yoki oʻsimlik mahsulotlari bilan aloqasi mavjudligi ehtimoli boʻlsa, oʻxshash materiallar aniqlanishi va tekshirilishi kerak.
9. Dasturni amalga oshirish zararni baholash va zararkunandalar tarqalishi jarayonini, oʻsimliklar karantini obyekti tarqalishining taxminiy tezligi hamda potensialini oʻz ichiga oladi.
10. Potensial iqtisodiy va ekologik xavf darajasiga koʻra oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilishning zarurligi Agentlikning tashabbusi bilan aniqlanadi.
11. Dastur quyidagilardan iborat boʻlishi kerak:
karantin hududining chegaralari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
oʻsimliklarning karantin rejimi oʻrnatilishiga asos boʻlgan oʻsimliklar karantini obyektining nomi;
karantin ostidagi mahsulotlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, saqlash, tashish, sotish va yoʻq qilish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyatni amalga oshirishda fitosanitariya talablari roʻyxati;
oʻsimliklar karantini obyektini yoʻq qilish va uning oʻchogʻini bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar roʻyxati;
karantin hududining chegaralarida tekshirishlar oʻtkazish rejasi, shu jumladan, ularni oʻtkazish sanasi va muddati;
oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilish va oʻsimliklarning karantin rejimini bekor qilish mezonlari.
12. Dasturni ishlab chiqish va joriy etish jarayonida Agentlik masʼul vazirliklar va idoralarni jalb qilishi mumkin.
13. Dastur joriy etilishidan oldin Agentlik tomonidan davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari bilan birgalikda Dasturning amalga oshirilishi zarurati va xabardorlik darajasini kuchaytirish boʻyicha targʻibot ishlari olib boriladi.
3-bob. Dasturni amalga oshirish tartibi
14. Dasturni ijro etish uchun Agentlik tomonidan karantin hududidagi holatdan kelib chiqqan holda manfaatdor vazirliklar va idoralar vakillaridan iborat Ishchi guruh tuziladi.
15. Ishchi guruh:
yoʻq qilish choralari muvaffaqiyatli yakunlanishi uchun Dasturning kelishilgan mezonlarga muvofiqligini taʼminlaydi;
Dasturga oʻzgartirishlar kiritadi, zarur hollarda qoʻshimcha dasturlar ishlab chiqadi;
Dastur ijrochilari oʻz vazifalarini bajarishlari uchun yetarlicha tayyorlanishini taʼminlaydi;
moliyaviy va boshqa resurslarni boshqaradi;
Dastur ijrosini hujjatlashtirish va hujjatlarni arxivlashni oʻz ichiga olgan axborot boshqaruv tizimini joriy etadi;
Dasturni kunlik boshqaradi;
xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan elementlarning doimiy monitoringini olib boradi va baholaydi;
belgilangan chora-tadbirlarning samaradorligi jihatidan Dasturni muntazam qayta koʻrib chiqadi.
16. Agentlik Ishchi guruh faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi hamda uning ishini muvofiqlashtiradi.
17. Agentlik Dasturni amalga oshirishda quyidagi asosiy yoʻnalishlar boʻyicha faoliyat yuritadi:
yangi zararli organizmni aniqlash va/yoki zararlangan hududning chegarasini belgilash uchun oʻsimlik karantini sohasida monitoring olib borish;
yaqin orada aniqlangan oʻchoqlarni yoʻq qilishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;
oʻsimliklar karantini obyekti yanada tarqalishining oldini olishga qaratilgan oʻchoqni bartaraf etish choralarini koʻrish;
yoʻq qilish boʻyicha koʻrilgan choralar samaradorligini nazorat qilish.
18. Dasturning ustuvor yunalishlari:
nazorat;
zararli organizm tarqalishining barvaqt oldini olish maqsadida oʻchoqni bartaraf etish;
zararli organizm aniqlanganda uni yoʻq qilish maqsadida ishlov berish.
19. Nazorat Agentlik tomonidan amalga oshiriladi va zararli organizmning manbaini identifikatsiya qilish hamda tarqalishi ehtimolini aniqlash maqsadida tarqalish yoʻllarini tahlil qilishni, klonlashtirilgan va/yoki jismoniy tarzda zararli material bilan bogʻliq boʻlgan mahsulotni koʻzdan kechirishni, tekshirish, tutqichlar orqali ushlash va yuqoridan kuzatishni, ishlab chiqaruvchilarga, boʻsh joylarni hamda ishlatilayotgan texnikani saqlashga masʼul boʻlgan shaxslarga va aholiga maqsadli soʻrovnomalar yuborishni oʻz ichiga oladi.
Oʻsimliklar karantini obyektining tarqalishini tekshirish va yoʻq qilish dasturining samaradorligini baholash maqsadida Agentlik tomonidan ushbu Dasturga muvofiq monitoring amalga oshiriladi.
20. Kuzatuv-nazorat uchun mos joylarni tanlash jarayoni quyidagilar bilan belgilanadi:
oʻsimliklar karantini obyektining ilgari mavjud boʻlganligi va tarqalganligi holatlari;
oʻsimliklar karantini obyektining biologiyasi;
oʻsimliklar karantini obyektining yetishtirilayotgan qishloq xoʻjaligi ekinlariga zarar yetkazuvchi turlari, ayniqsa, ularning tijorat ishlab chiqarish hududlarida tarqalishi;
joyning iqlim sharoitlari oʻsimliklar karantini obyekti uchun qulayligi.
21. Kuzatuv-nazorat jarayonini oʻtkazish vaqti quyidagilarga asosan belgilanishi mumkin:
oʻsimliklar karantini obyektining rivojlanish sikli;
oʻsimliklar karantini obyekti va uning qishloq xoʻjaligi ekinlariga zarar yetkazuvchi turlarining fenologiyasi;
oʻsimliklar karantini obyektini boshqarish dasturlarini amalga oshirish vaqtlari;
madaniy oʻsimliklarda oʻsimliklar karantini obyektlarini topish va aniqlash vaqti;
vegetatsiya vaqti yoki hosil yigʻib olish davri.
22. Nazorat davomida olingan maʼlumotlarga asosan Agentlik karantin hududini aniqlaydi va kiritilgan taqdimnomaga koʻra mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlari bilan fermer va dehqon xoʻjaliklarining, oʻrmon xoʻjaliklarining hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalari, temir yoʻl stansiyalari, tashqi iqtisodiy faoliyat chegara maskanlari, aeroportlar, daryo portlari, shaharchalar, qishloqlar, ovullar, shuningdek, ularga tutash hududlar oʻsimliklar karantini ostida deb eʼlon qilinadi va ularda zarur karantin cheklovlari oʻrnatiladi.
Tumanlar va shaharlarni oʻsimliklar karantini ostida deb eʼlon qilish yoki karantin cheklovlarini oʻrnatish tegishli oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorlarining taqdimnomasiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarorlari bilan amalga oshiriladi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hududlarini oʻsimliklar karantini ostida deb eʼlon qilish yoki karantin cheklovini oʻrnatish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorining taqdimnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshiriladi.
23. Oʻsimliklar karantini hududi deb eʼlon qilingan hududda va unga tutash hududlarda (bufer hududlarda) oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshiriladi.
Oʻsimliklar karantini obyektlarini yoʻq qilish usullari quyidagilardan iborat boʻlishi mumkin:
xoʻjayin oʻsimliklarni yoʻq qilish;
hudud va uskunalarni zararsizlantirish;
kimyoviy va biopestitsid ishlov berish;
tuproqni sterilizatsiyalash;
yerni bugʻ ostida saqlash;
zararli organizmni yoʻq qilishga va miqdorini kamaytirishga olib kelishi mumkin boʻlgan oʻsimliklar turlaridan foydalanish;
ekinlarning keyinchalik yetishtirilishini cheklash;
tutqichlardan, tuzoqlardan va boshqa mexanik kurashish choralaridan foydalanish;
biologik kurashish agentlarini chiqarish;
steril hasharotlardan foydalanish;
zararlangan hosilni qayta ishlash yoki isteʼmol qilish uchun ishlatish.
24. Karantin cheklovlari oʻsimliklar karantini boʻyicha zarur boʻlgan chora-tadbirlar amalga oshirilgandan va oʻsimliklar karantini obyektlari toʻliq yoʻq qilingandan soʻng oʻsimliklar karantini boʻyicha bosh inspektorlarning taqdimnomasiga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini boʻyicha bosh davlat inspektorining taqdimnomasiga asosan ushbu cheklovlar tegishlicha Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarorlari bilan bekor qilinadi.
25. Karantin ostidagi mahsulotni yetishtirish, tayyorlash, saqlash, tashish, qayta ishlash hamda realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi davlat boshqaruvi organlari, xoʻjalik birlashmalari, jismoniy va yuridik shaxslar oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat inspektorlarning nazorati ostida tekshirishga (koʻzdan kechirishga) hamda oʻsimliklar karantini obyektlariga qarshi kurashishga doir ishlarni amalga oshirishi shart.
26. Qishloq xoʻjaligi oʻsimliklari, dorivor oʻsimliklar, daraxt va butalar yetishtirish, oʻsimliklarning yangi navlari seleksiyasi bilan shugʻullanuvchi jismoniy va yuridik shaxslar oʻsimliklar karantini obyektlarini oʻz vaqtida aniqlash maqsadida ekinlar va daraxtlarni tizimli ravishda kuzatib borishi, ular aniqlangan taqdirda bu haqida mahalliy davlat hokimiyati organlarini, oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatini darhol xabardor qilishi, shuningdek, aniqlangan oʻsimliklar karantini obyektlarini bartaraf etish choralarini koʻrishi shart.
4-bob. Yakunlovchi qoida
27. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2020-yil 6-noyabr,
695-son