UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

ДАВЛАТ СТАНДАРТИ

ДАВЛАТ ТАЛАБЛАРИ

ТАЛАБЛАР

ТАЛАБЛАР

ДАВЛАТ ЎҚУВ ДАСТУРИ

ТАВСИЯЛАР

ХАРИТАСИ

МЕЪЁРЛАРИ

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандартини тасдиқлаш тўғрисида

«Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни ижросини таъминлаш, шунингдек, илк ва мактабгача ёшдаги болаларга самарали таълим-тарбия бериш ҳамда қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагиларни назарда тутувчи мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

давлат стандартининг мақсади, асосий вазифалари ва принциплари;

мактабгача таълимнинг намунавий ўқув режаси;

давлат стандартини жорий этиш ҳамда унга риоя этилишини назорат қилиш;,

давлат стандартининг таркибий қисмлари, жумладан:

илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талаблари;

мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастури;

мактабгача таълим ташкилотларини ўйинлар тўплами, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар ва бошқа техник, реабилитация воситалари билан жиҳозлаш меъёрлари.

3. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсинлар.

4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ижтимоий ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари Б.А. Мусаев, Ўзбекистон Республикаси мактабгача таълим вазири А.В. Шин ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғи У.Н. Ташкенбаев зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 22 декабрдаги 802-сон қарорига 1-ИЛОВА

Мактабгача таълим ва тарбиянинг

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти (кейинги ўринларда — давлат стандарти) давлат стандартининг мақсади ва асосий вазифаларини, принципларини, таркибий қисмларини, давлат стандартларини жорий этиш ҳамда унинг талабларига риоя этилишини назорат қилиш тартибини белгилайди.

Давлат стандартини амалга оширишда мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурини, мактабгача ёшдаги болаларга мактабгача таълим ва тарбия бериш соҳасидаги ўқув-методик қўлланмаларни, методик тавсияларни ишлаб чиқиш, шунингдек, мактабгача таълим ташкилотларини лойиҳалаштириш, қуриш, жиҳозлаш ва уларнинг фаолиятини ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари инобатга олинади.

2. Давлат стандартини ишлаб чиқиш қуйидаги ҳужжатларга асосланади:

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси , « Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида »ги, « Ёнғин хавфсизлиги тўғрисида »ги, « Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида »ги Ўзбекистон Республикасининг қонунлари;

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда унинг тизимидаги ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 26 майдаги ПФ-79-сон Фармони ҳамда «Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида» 2019 йил 8 майдаги ПҚ-4312-сон қарори ;

Вазирлар Маҳкамасининг « Мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида » 2019 йил 13 майдаги 391-сон, « Мактабгача таълим ташкилотлари учун ўқув-методик ва дидактик адабиётлар тайёрлаш, танлаш ва экспертизадан ўтказиш, уларни нашр қилиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида » 2019 йил 9 сентябрдаги 746-сон, « Аҳолини фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга тайёрлаш тартибини такомиллаштириш тўғрисида » 2019 йил 9 сентябрдаги 754-сон қарорлари;

Oʻz DSt 1.0-98. «Ўзбекистон Республикаси стандартлаштириш давлат тизими. Асосий қоидалар»;

Oʻz DSt 1.1-92. «Ўзбекистон Республикаси стандартлаштириш давлат тизими. Ўзбекистон Республикаси стандартларини ишлаб чиқиш, мувофиқлаштириш, тасдиқлаш ва рўйхатдан ўтказиш тартиблари»;

Oʻz DSt 1.5-93. «Стандартлаштиришга доир норматив ҳужжатларни кўриб чиқиш, текшириш, ўзгартириш киритиш ва бекор қилиш тартиби»;

Oʻz DSt 1157: 2008. Ҳужжатларни унификациялаштириш тизими. Ташкилий-фармойиш ҳужжатлар тизими. Ҳужжатларни расмийлаштиришга бўлган талаблар;

Oʻz DSt 1.8:2009. Асосий қоидалар. Тавсиялар.

3. Давлат стандартини бажариш Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият кўрсатаётган барча мактабгача таълим ташкилотлари учун мажбурийдир.

4. Давлат стандарти камида беш йилда бир марта қайта кўриб чиқилади.

2-боб. Давлат стандартининг мақсади ва асосий вазифалари

5. Давлат стандартининг мақсади — мактабгача таълим тизимини замонавий талабларга асосланган ҳолда ташкил этиш, болаларни соғлом ва ҳар томонлама етук қилиб вояга етказиш, таълим-тарбия жараёнига самарали таълим ва тарбия шакллари ҳамда усулларини жорий этиш ҳамда маънавий баркамол авлодни тарбиялаш, шунингдек, таълим-тарбия жараёнининг ҳажмига, мазмунига ва сифатига, мактабгача таълим ташкилотини қуриш ва жиҳозлашга, мактабгача ёшдаги болаларнинг соғлом овқатланишини ва хавфсизлигини ташкил этишга доир мажбурий минимум талабларни жорий этиш ва назоратини ташкил этишдан иборат.

6. Давлат стандартининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

мактабгача таълимнинг мазмуни ва сифатига қўйиладиган талабларни белгилаш;

миллий, умуминсоний ва маънавий қадриятлар асосида тарбиялашнинг самарали шакллари ва усулларини жорий этиш;

ўқув-тарбия жараёнига инновацион педагогик ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш;

таълим-тарбия фаолияти сифатини назорат қилишнинг ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш;

мактабгача таълим ташкилотларида тўлақонли ва хавфсиз овқатлантиришни ташкил этишга бўлган санитария-гигиеник талабларни белгилаш;

мактабгача таълим ташкилотларини қуриш меъёрларини тартибга солиш;

мактабгача таълим ташкилотларини ўйинлар, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар ва бошқа техник, реабилитацион воситалар билан жиҳозлаш;

мактабгача таълим ташкилотларининг ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қўйиладиган талабларга мувофиқлигини таъминлаш.

3-боб. Давлат стандартининг асосий принциплари

7. Давлат стандартининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

тарбияланувчининг интилишлари, қобилияти ва қизиқишлари устуворлиги;

ҳар бир боланинг, шу жумладан, жисмоний ёки психик ривожланишида нуқсони бўлган боланинг мактабгача таълим ва тарбия олишга бўлган ҳуқуқини амалга ошириш имкониятининг тенглиги;

давлат стандартининг таълим соҳасидаги давлат ва жамият талабларига мослиги;

мактабгача таълимнинг бошқа таълим турлари ва босқичлари билан узлуксизлиги ва таълим мазмунининг узвийлиги;

мактабгача таълим мазмунининг республикадаги барча ҳудудларда бирлиги ва яхлитлиги;

мактабгача таълимнинг мазмуни, шакли, воситалари ва усулларини танлашда инновация технологияларига асосланилганлиги;

хорижий мамлакатларнинг таълим соҳасида меъёрларни белгилаш тажрибасидан миллий хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда фойдаланиш.

4-боб. Давлат стандартининг таркибий қисмлари

8. Давлат стандартининг таркибий қисмлари қуйидагилардан иборат:

Илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талаблари ( 1-илова );

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастури ( 2-илова );

Мактабгача таълим ташкилотларини ўйинлар тўплами, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар ва бошқа техник, реабилитация воситалари билан жиҳозлаш меъёрлари ( 3-илова ).

Ўзбекистон Республикаси мактабгача таълим ташкилотларида тўлақонли ва хавфсиз овқатлантиришни ташкил этишдаги гигиеник талаблар, мактабгача таълим ташкилотларида қурилиш-лойиҳалаш ишлари ҳамда мактабгача таълим ташкилотларида ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қўйиладиган талаблар тегишли қонунчилик ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

9. Мактабгача таълимнинг намунавий ўқув режаси (кейинги ўринларда — намунавий ўқув режа) мактабгача таълим ташкилотларида ўтказиладиган машғулотларнинг номи, энг кам (минимал) ҳажми ва уларнинг ёши бўйича тақсимоти белгиланган ҳужжат ҳисобланади.

10. Намунавий ўқув режа мактабгача таълим ташкилотларида машғулотларни ўтказиш учун асос ҳисобланади.

Мактабгача таълимнинг намунавий ўқув

РЕЖАСИ

3 дан 4 ёшгача бўлган гуруҳларда ўтказиладиган машғулотларнинг тахминий сони Т/р Машғулотлар номи Ўқув йили мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида ўқув йили мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида 1. Атрофдаги олам билан таништириш 1 4 36 1 4 12 экспериментлар — амалий тажриба 2. Табиат билан таништириш 1 4 36 ўйинлар-викториналар 1 3 3. Бадиий адабиёт 4. Нутқни ривожлантириш 1 4 36 1 4 12 5. Сенсортарбия 1 4 36 ўйинлар 1 3 6. Элементар математика 7. Расм чизиш 2 8 72 1 4 12 8. Аппликация 1 навбатма-навбат 2 36 1 4 12 9. Конструкциялар тузиш 2 10. Пластилин, лойдан ясаш 1 4 36 1 4 12 11. Жисмоний тарбия 2 (биттаси тоза ҳавода) 8 72 ҳордиқ 1 3 12. Мусиқа 2 8 72 ҳордиқ 1 3 Жами: 12 48 432 5 24 72 4 дан 5 ёшгача бўлган гуруҳларда ўтказиладиган машғулотларнинг тахминий сони Т/р Машғулотлар номи Ўқув йили мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида ўқув йили мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида 1. Атрофдаги олам билан танишиш 1 4 36 1 4 12 Экспериментлар — амалий тажриба 2. Табиат билан танишиш 1 4 36 1 4 12 3. Нутқни ривожлантириш 2 8 72 1 4 12 4. Бадиий адабиёт 1 4 36 викториналар 1 3 5. Элементар математика 1 4 36 мантиқий ўйинлар 1 3 мантиқий фикрлаш 6. Расм чизиш 2 8 72 1 4 12 7. Аппликация 1 навбатма-навбат 2 36 1 4 12 8. Конструкциялар тузиш 2 9. Пластилин, лойдан ясаш 1 4 36 1 4 12 10. Жисмоний тарбия 2 (биттаси тоза ҳавода) 8 72 спорт ўйинлари 1 3 11. Мусиқа 2 8 72 ҳордиқ 1 3 Жами: 14 56 504 6 28 84 5 дан 6 ёшгача бўлган гуруҳларда ўтказиладиган машғулотларнинг тахминий сони Т/р Машғулотлар номи Ўқув йили мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида ўқув йили мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида 1. Атрофдаги олам билан танишиш 2 8 72 1 4 12 экспериментлар — илм-фан 2. Табиат билан танишиш 1 4 36 1 4 12 3. Нутқни ривожлантириш 2 8 72 1 4 12 4. Бадиий адабиёт 1 4 36 викториналар 1 3 5. Иккинчи тилни ўрганиш 2 4 36 ўйинлар ўйинлар ўйинлар 6. Элементар математика 1 4 36 мантиқий ўйинлар 1 3 мантиқий фикрлаш 7. Расм чизиш 2 8 72 1 4 12 8. Аппликация 1 навбатма-навбат 2 36 1 4 12 9. Конструкциялар тузиш 2 10. Пластилин, лойдан ясаш 1 4 36 1 4 12 11. Жисмоний тарбия 2 (биттаси тоза ҳавода) 8 72 спорт ўйинлари 1 3 12. Мусиқа 2 8 72 ҳордиқ 1 3 Жами: 17 64 576 6 28 84 6 дан 7 ёшгача бўлган гуруҳларда ўтказиладиган машғулотларнинг тахминий сони Т/р Машғулотлар номи Ўқув йили мобайнида Соғломлаштириш даври мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида ўқув йили мобайнида ҳафта мобайнида ой мобайнида соғломлаштириш даври мобайнида 1. Атрофдаги олам билан танишиш 2 8 72 1 4 12 экспериментлар — илм-фан 2. Табиат билан танишиш 1 4 36 1 4 12 3. Нутқни ривожлантириш 1 4 36 1 4 12 4. Саводхонликка ўргатиш 1 4 36 ўйинлар 1 3 5. Бадиий адабиёт 1 4 36 викториналар 1 3 7. Иккинчи тилни ўрганиш 2 4 36 1 4 12 8. Элементар математика 2 8 72 мантиқий ўйинлар 1 3 мантиқий фикрлаш 9. Расм чизиш 2 8 72 1 4 12 10. Аппликация 1 навбатма-навбат 2 36 1 4 12 11. Конструкциялар тузиш ва қўл меҳнати 2 12. Пластилин, лойдан ясаш 1 4 36 1 4 12 13. Жисмоний тарбия 2 (биттаси тоза ҳавода) 8 72 спорт ўйин-ари 1 3 14. Мусиқа 2 8 72 ҳордиқ 1 3 Жами: 18 68 612 7 33 99

Болалар билан қисқа муддатли гуруҳларда ўтказиладиган машғулотларнинг тахминий сони

Т/р Фаолият турлари Ўтказиш даврийлиги 1. Болаларнинг эркин, мустақил фаолияти Ҳар куни 2. Ўйин фаолияти Ҳар куни 3. Тасвирий фаолият Ҳафтасига 2 марта 4. Ўрганувчи тадқиқий фаолият (атрофдаги оламни англаш) Ҳафтасига 2 марта 5. Табиат билан танишув Ҳафтасига 1 марта 6. Математика Ҳафтасига 2 марта 7. Мусиқа Ҳафтасига 2 марта 8. Жисмоний маданият Ҳафтасига 2 марта 9. Нутқни ривожлантириш Ҳафтасига 1 марта 10. Саводхонликка ўргатиш Ҳафтасига 1 марта Жами 15 соат

5-боб. Давлат стандартини жорий этиш

11. Ўзбекистон Республикасида давлат стандартини жорий этиш, мувофиқлаштириш, унга методик раҳбарлик қилиш Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан амалга оширилади.

12. Давлат стандартига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамаси томонидан амалга оширилади.

6-боб. Давлат стандарти талабларига риоя этилишини назорат қилиш

13. Давлат стандарти талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширишнинг мақсади — давлат стандартида белгиланган талабларни бажариш даражасини аниқлаш, зарур чора-тадбирларни амалга ошириш асосида таълим-тарбия сифатини таъминлашдан иборат.

14. Мактабгача таълим ташкилотларида давлат стандарти талабларига риоя этилиши устидан назорат Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан қуйидагича амалга оширилади:

илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талаблари ижроси;

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат ўқув дастурининг бажарилиши;

давлат мактабгача таълим ташкилотларида тўлақонли ва хавфсиз овқатлантиришни ташкил этишга бўлган гигиеник талабларга риоя этилиши;

давлат мактабгача таълим ташкилотларини қуришда идоравий қурилиш меъёрларига риоя этилиши;

давлат мактабгача таълим ташкилотларини ўйинлар тўплами, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар ва бошқа техник воситалар билан жиҳозлаш;

давлат мактабгача таълим ташкилотларида ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қўйиладиган талабларига риоя этилишини таҳлил қилиш.

15. Давлат мактабгача таълим ташкилотларида таълим сифатини назорат қилишнинг турлари қуйидагилардан иборат:

ички назорат — давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбари ҳамда мактабгача таълимни бошқариш бўйича юқори турувчи туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлимлари ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мактабгача ва мактаб таълими бошқармалари томонидан амалга оширилади;

ташқи назорат — қонунчилик ҳужжатларида белгиланган давлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини текшириш ваколатига эга бўлган давлат органлари ва ташкилотлари томонидан амалга оширилади;

жамоатчилик назорати — маҳалла ва қишлоқ фуқаролар йиғинларида ташкил этиладиган жамоатчилик комиссияси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади;

миллий ва халқаро даражада баҳолаш — ҳукуматнинг тегишли қарори ҳамда халқаро шартномалар талаблари асосида мактабгача таълим бошқаруви органлари, бошқа ташкилотлар, жумладан, халқаро ташкилотлар ҳамкорлигида амалга оширилади.

7-боб. Якунловчи қоида

16. Давлат стандарти талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандартига 1-ИЛОВА

Илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Ўзбекистон Республикасининг илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талаблари (кейинги ўринларда — давлат талаблари) илк ва мактабгача ёшдаги болаларни (кейинги ўринларда — болалар) ҳар томонлама ривожлантириш, таълим-тарбия бериш, мактаб таълимига тайёрлаш бўйича давлат талабларини белгилайди.

Давлат талаблари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, қуйидаги таълим ташкилотларига нисбатан қўлланилади:

давлат мактабгача таълим ташкилотлари;

нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари;

мактабгача ёшдаги гуруҳлари мавжуд бўлган «Меҳрибонлик» уйлари ва «Болалар шаҳарчалари».

2. Мактабгача таълим турлари учун кадрлар тайёрловчи ўрта махсус, касб-ҳунар ва олий таълим муассасалари, мактабгача таълим турлари бўйича педагогик кадрларнинг малакасини ошириш ва қайта тайёрлашни амалга оширадиган ташкилотлар, мактабгача ёшдаги болалар тарбия олаётган оилалар давлат талабларига риоя қилишлари лозим.

3. Давлат талабларида қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

мактабгача таълим — мактабгача ёшдаги болалар қизиқиши, иқтидори, индивидуал руҳий ва жисмоний хусусиятлари, маданий эҳтиёжларини инобатга олган ҳолда ҳамда болада маънавий меъёрларнинг шаклланиши, ҳаётий ва ижтимоий тажриба эгалланишини кўзда тутган ҳар томонлама ривожлантиришга қаратилган яхлит жараён;

ривожланиш — инсон танаси тузилиши, руҳияти ва хулқида биологик жараёнлар ҳамда атроф муҳит таъсирида рўй берадиган ўзгаришлар;

ривожланиш соҳаси — бола ривожланишидаги аниқ бир йўналишлар;

кичик соҳа — соҳанинг кичик гуруҳлари. Асосий соҳаларнинг кичик соҳаси ривожланишнинг маълум бир томонларини ўз ичига қамраб олади ва уларнинг аниқ бир йўналишини кўрсатиб беради;

кутилаётган натижа — болаларда кутилаётган билим, кўникма ва малакалар кўрсаткичи;

бола тарбиясининг мажмуи — маълум бир ёш даврига хос бўлган вазифаларни мақсадли бажариш учун етарли бўлган боланинг билими, кўникмаси ва малакаси ҳамда қадриятлари;

интеграция — бола таълими ва ривожланишидаги мазмун таркибий қисмлари ўртасидаги боғлиқлик;

инклюзив таълим — болаларнинг алоҳида таълим эҳтиёжлари ва индивидуал имкониятларини инобатга олган ҳолда таълим ва тарбия олинишини тенг таъминловчи жараён;

рефлексив фаолият — болада ўз тушунчалари ва хатти-ҳаракатларини англаш ва мустақил таҳлил қилиши асосида хулосалар шаклланиши жараёни;

«Мен» концепцияси — боланинг ўзи ҳақидаги англанган тасаввурлари тизими, унинг рефлексив фаолиятининг бир қисми.

2-боб. Давлат талабларининг мақсади ва асосий вазифалари

4. Давлат талабларининг мақсади — мамлакатда ўтказилаётган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларни, хорижий мамлакатлар илғор тажрибаси ҳамда илм-фан ютуқлари ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларини инобатга олган ҳолда мактабгача таълим тизимида маънавий баркамол ва интеллектуал жиҳатдан ривожланган шахсни тарбиялаш.

5. Давлат талабларининг асосий вазифалари қуйидагилар ҳисобланади:

мактабгача ёшдаги болаларнинг ривожланиши, таълим-тарбияси мазмуни ва сифатига қўйиладиган талабларни белгилаш;

миллий, умуминсоний ва маънавий қадриятлар асосида болаларга таълим-тарбия бериш, ривожлантиришнинг самарали шакллари ва усулларини жорий этиш;

таълим-тарбия жараёнига педагогик ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш;

кадрларни мақсадли ва сифатли тайёрлаш учун таълим, фан ва ишлаб чиқаришнинг самарали интеграциясини таъминлаш.

3-боб. Давлат талабларининг асосий принциплари

6. Давлат талаблари қуйидаги асосий принципларга асосланади:

боланинг ноёблиги;

«Мен» концепцияси ва шахсий таълимини яратишда боланинг фаол роли;

боланинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва таъминлашнинг муҳимлиги;

бола таълими ва ривожланишида катталарнинг асосий роли;

болалар ривожланишида индивидуал фарқланишлар мавжудлиги сабабли ҳар бир болага мослашувчан бўлиб, индивидуал вариативлик асосида ёндашиш.

4-боб. Давлат талабларининг таркиби

7. Давлат талаблари ривожланиш соҳалари интеграциясини назарда тутади ва бола ривожланишига кўмаклашади.

Давлат талаблари туғилгандан 7 ёшгача бўлган болаларнинг бешта асосий ривожланиш соҳаларига бўлинган. Ҳар бир ривожланиш соҳаси ўз ўрнида кичик соҳаларга бўлинган бўлиб, улар ҳар бир ёш гуруҳига мос бир нечта талаблардан (кутилаётган ривожланиш кўрсаткичларидан) иборат.

8. Давлат талаблари боланинг қуйидаги ривожланиш соҳалари бўйича белгиланади:

жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзининг шаклланиши;

ижтимоий-ҳиссий ривожланиш;

нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш малакалари;

билиш жараёнининг ривожланиши;

ижодий ривожланиш.

9. «Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзининг шаклланиши» соҳаси қуйидаги кичик соҳаларга бўлинади:

йирик моторика;

майда моторика;

сенсомоторика;

соғлом турмуш тарзи ва хавфсизлик.

10. «Ижтимоий-ҳиссий ривожланиш» соҳаси қуйидаги кичик соҳаларга бўлинади:

«Мен» концепцияси;

ҳиссиётлар ва уларни бошқариш;

ижтимоийлашув, катталар ва тенгдошлар билан мулоқот.

11. «Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш малакалари» соҳаси қуйидаги кичик соҳаларга бўлинади:

нутқ ва тил;

ўқиш малакаси;

қўл бармоқлари майда моторикаси.

12. «Билиш жараёнининг ривожланиши» соҳаси қуйидаги кичик соҳаларга бўлинади:

интеллектуал-англаш малакалари;

элементар математик малакалар;

тадқиқий-билиш ва самарали рефлексив фаолият.

13. «Ижодий ривожланиш» соҳаси қуйидаги кичик соҳаларга бўлинади:

дунёни бадиий тасаввур этиш;

бадиий-ижодий қобилиятлар.

14. Давлат талаблари асосидаги ёш даврлари қуйидаги босқичларни ўз ичига олади:

гўдаклик (туғилгандан 1 ёшгача);

эрта ёшдаги болалик (1 ёшдан 3 ёшгача);

кичик мактабгача ёш (3 ёшдан 4 ёшгача);

ўрта мактабгача ёш (4 дан 5 ёшгача);

катта мактабгача ёш (5 ёшдан 6 ёшгача);

мактабга тайёрлов ёши (6 ёшдан 7 ёшгача).

15. Илк ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган талаблар мазкур Давлат талабларига 1-иловада белгиланган.

16. Мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган талаблар мазкур давлат талабларига 2-иловада белгиланган.

5-боб. Якунловчи қоида

17. Мазкур Давлат талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талабларига 1-ИЛОВА

Илк ёшдаги болалар ривожланишига қўйилаётган

ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Йирик моторика Талаб: Бола ўз танаси ва унинг аъзоларини бошқаради, мақсадли тўғри ҳаракатланади 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР боши ва кўкрагини кўтаради; орқасидан қорнига ва қайта ўгирилади; ёрдамсиз ўтиради; оёқларини излайди ва топиб, оғзига тортади; турли йўналишларда эмаклайди; тўрт оёқлаб ҳаракатланади; тиргакка суянган ҳолда оёқда туради; катталар ёрдамида ва ёрдамисиз оёқда туради; юра бошлайди; кичик тўсиқлар устидан хатлаб ўтади. катталар ёрдамисиз турли йўналишларда юради; тиззасига ўтиради; югуради; энгашиб ўйинчоқларни олади; зинапоядан юқорига қадамба-қадам кўтарилади. бир оёқда туриб мувозанатни сақлайди; мустақил зинапоядан кўтарилади ва тушади; тепаликдан сирғаниб тушади; икки оёқлаб бир жойда сакрайди, олдинга силжиб сакрайди; кичик тўсиқлар устидан сакраб ўтади; ёпиқ эшикни очади, эшикдан киради ва чиқади; уч оёқли велосипедда учади. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болани севимли ўйинчоғи яқинига эмаклаб келишини рағбатлантириш; бола ўтирган ҳолатдан ётган ҳолатга тушиши ва кўтарила олиши учун юмшоқ жойни таъминлаш; болани қориндан орқасига айланишини ва қорнига ўгирилишини рағбатлантириш; «мен томон эмакла», «ўтир» кўрсатмалари орқали бола билан ҳамкорликда ўйинлар ташкил қилиш; бола хатлаб ўта олиши учун уни «паст предметлар» билан таъминлаш; вазифани мураккаблаштириш мақсадида предметлар сонини (масалан, кубикларни) аста-секин кўпайтириб бориш; бола қизиқаётган предметига эмаклаб ёки хатлаб етишиши учун имконият яратиш. болага тортиш, чўзиш, кўтариш имконини берувчи предметларни таклиф қилиш; бола билан қўл ва оёқларни ҳаракатлантириб ва хиргойи қилиб ўйнаш; бола эркин ҳаракатланиши учун хавфсиз ва мустаҳкам муҳит яратиш; болага аравача, отчалар, кубиклар, йирик ўйинчоқ машиналар билан ўйнашни ўргатиш; бола билан тўғри йўналишда юриш, югуриш, эмаклаш, предметларни отиш/илиб олиш имкониятини берадиган ўйинлар ўйнаш; эрталабки бадантарбияни очиқ ҳавода ташкиллаштириш. боланинг ҳаракат тажрибасини турли хил жисмоний машқлар билан бойитиш; бола билан йўналишини топиши ва бўш жойда ҳаракатланиши учун ҳаракатли ўйинлар ўтказиш; болага кичик тепаликка чиқиш ва тушишида кўмаклашиш; болаларни ҳаракат фаоллигини ташкил этишда жамоавий шаклларга жалб этиш; таниш ҳаракатларни биргаликда осон ва эркин, бир маромда ва келишган ҳолда бажариш; полда турли катаклар, йўлакчалар, доирачалар чизиш ҳамда болага қувонч ва хурсандчилик бағишлайдиган машқлар бажариш. Кичик соҳа: майда моторика Талаб: бола қўли ва бармоқларини турли мақсадларда мувофиқлаштиради ва ишлатади 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР предметларни ушлайди; предметларни бир қўлидан иккинчи қўлига олади; бир вақтда бир неча предметларни қўлида ушлайди; бармоқлари билан турли ўйинчоқларни айлантиради; оддий ўйинчоқларни бўлакларга ажратади ва йиғади; қарсак чалади; қўлини силкитади. кўпинча бир неча варақни ўтказиб, китоб бетларини варақлайди; предметларни теради ва бирлаштиради (пирамида ва ҳоказо); предметларни бураб қўяди ва бураб олади; «бармоқлар ўйини»ни ўйнайди. 5 — 7 ҳалқали пирамидани бўлакларга ажратади ва йиғади; тешик шаклига мос келадиган ясси ва ҳажмли шаклдаги предметларни жойлаштиради; ҳалқага арқонни ўтказади; катта ҳажмли содда мозайкаларни йиғади; осон қурилиш конструкцияларини қуради; катталар ёрдамида йирик мунчоқларни ипга ўтказади. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ ҳар бир ҳаракатни аниқ тушунтирган ҳолда ҳаракатни кўрсатиш; қурилмалар билан ўйнаш; болага ўйинчоқлар бериб, уларни ўрганиб чиқишига имконият бериш; болага хавфсиз предметлар, шақилдоқлар, кичик пирамидалар ва бошқа предметларни катталар назорати остида танлаши ва саралаши учун бериш. болага, очиш/ёпиш мумкин бўлган уй-рўзғордаги ўйинчоқ ва предметларни тақдим этиш (синмайдиган қопқоқли банкалар, кастрюллар). бола билан мунтазам шуғулланиш: ҳамкорликда ҳайвонларни, уй-рўзғор буюмларини (ликопча, пиёла, қошиқ) лойдан ёки пластилиндан ясаш, ушбу барча предметларни чизиш; қумдонда бола билан ўйнаш, қумдонда кичкина ўйинчоқларни бекитиш мумкин, бола эса уларни ўзи қидиради; қўллар майда моторикасининг сенсомотор мувофиқлигини ривожлантириш учун боғлаш ўйинларини ўтказиш; болага кубикларни йиғиш, қулфларни ёпиш ва очиш имкониятини бериш ва ҳ.к. Кичик соҳа: Сенсомоторика Талаб: Бола сезги органлари ёрдамида ўз ҳаракатларини бошқаришга қодир 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР муҳитни қўллари ва оғзи билан ўрганади; предметларни бир-бирига уради; қарсак чалади; қизиқтираётган объектга интилади. ёқтирган таоми ва бошқа буюмларга қўлини чўзади; ликопчани (пиёла) ушлайди ва ундан ичади; сувни бир идишдан бошқасига тўкади; икки қўли билан коптокни ирғитади; коптокни думалатади ва отади; оёғи билан коптокни итаради; ипга боғланган аравача ёки машинани бошқаради. коптокни бошқаларга думалатади; катталарга коптокни отади; тортилган арқон устидан коптокни отади; пирамидани ранги, шакли ва катталигига қараб йиғади; таниш сабзавот ва меваларнинг таъмини аниқлаши мумкин; паст ва баланд овозларни ажратади; қўл ва оёқларини бир маромда уйғун ҳаракатлантиради. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ овқатланиш ва тамадди қилишнинг аниқ вақтини белгилаб қўйиш; болага қути бериш ва ўйинчоқларини унга йиғишини илтимос қилиш; болага севимли таомларини таклиф қилиш; болага у кўраётган нарсаси ва ҳаракат ўртасидаги боғлиқликни англашига кўмаклашиш («Қара, копток думалаяпти, бор, уни тутиб ол»); боланинг ҳар бир муваффақиятини рағбатлантириш. болага бир неча таомдан бирини танлаш имконини бериш; болани кун мобайнида мустақил пиёладан ичишини рағбатлантириш; болага сезгиси билан ҳаракатларни бирлаштирувчи жисмоний машқлар имконини таклиф қилиш (соялар ўйини, оёқлар билан чизиш, сигнал бўйича ҳаракат); турли материал ва турли шаклдаги предмет ва ўйинчоқларни таклиф этиш ва уларнинг номини айтиш. бола билан доимий мулоқотда бўлиш, у билан ўйнаш, у кубларни, пирамидаларни, матрешкаларни қисмларга ажратиш, йиғиш, предметларни қутиларнинг мос келадиган тешигига киргизиш; салатлар тайёрлаётганда, болага сабзавотларни татиб кўриб, таъми ва ҳидига қараб аниқлаш имконини бериш; «Секин ва баланд», «Нима жаранглаётганини аниқла!, «қадам ташлаймиз ва рақсга тушамиз», «Нимани эшитяпсан?» каби ўйинларни ўйнаш. ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Соғлом турмуш тарзи ва хавфсизлик Талаб: Бола саломатликни сақлаш кўникмаларини намоён қилади, хавфсиз соғлом овқат ва ҳаётни сақлаш қоидалари ҳақида тушунчага эга туғилгандан-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР яхши иштаҳа ва уйқуга эга; қошиқ билан мустақил ейишга ҳаракат қилади; қўлининг барча бармоқларини қўллаб губкани сиқади; юзи, оғзи ва қўлларини артади; бутилкадан ичади; чўмилаётганда сувни сачратади. катталар ёрдамида тишларини тиш чўткаси билан тозалайди; мустақил юзи, оғзи ва қўлларини артади; кийимини ечишга ҳаракат қилади; стол ва полларни артишга тақлид қилади. қўлини совун билан ишқалайди, кўпигини ювади ва сочиққа артади; мустақил қошиқ билан таомланади; қўл сочиғидан (салфеткадан) овқатланиш жараёнида фойдаланади; сув муолажаларига ижобий муносабат билдиради. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ бола билан биргаликда жўмракдан оқаётган сувни кузатиш; қўл ювиш жараёнини кўрсатиш; болага совун бериш, ундан қандай фойдаланишни кўрсатиш, ҳидлаб кўриш имкониятини бериш, рангига боланинг эътиборини қаратиш; чўмилиш вақтида губка, майда ўйинчоқлар ва кўпик билан ўйинлар ташкил қилиш. болага қандай қилиб тишни тозалаш ва оғизни чайиш кераклигини кўрсатиш; боланинг уринишларини рағбатлантириш; сув нимага кераклигини тушунтириш; жараён вақтида турли шеърлардан фойдаланиш; чўтка билан ишқалангандан сўнг кир жой қандай тозаланишини намойиш қилиб бериш. болаларни мустақил ҳаракатга ўргатиш; болаларни тўғри овқатланишга ўргатиш; болага организм учун нима фойдали, нима зарар эканлигини тушунтириш; саломатликни сақлаш ва мустаҳкамлашда шахсий намуна кўрсатиш. Кундалик ҳаётда, жамиятда, табиатда хавфсиз юриш-туриш асосларининг шаклланиши. Туғилгандан 3 ёшгача Бола ҳали жуда кам тажрибага эга бўлганлиги сабабли: болани қаровсиз қолдирмаслик ва жароҳатланишнинг олдини олиш; ўйин ва мустақил ҳаракат мобайнида доимий равишда боланинг кайфиятини кузатиш; сокин ва дўстона оҳангда гапириш; болага ўйинчоқ танлашда ишлаб чиқарувчининг тавсияларига риоя қилиш лозим. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: «Мен» концепцияси Талаб: Бола ўзини ўз хусусиятларига эга, ижобий шахс сифатида қабул қилади. Бола мустақил ва ўзига жавоб беради 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўз исмига муносабат билдиради, ишора ва товушлар билан жавоб беради; айрим тана аъзоларини кўрсатади (боши, қўли, оёғи, бурни); кўзгуда ўз аксига кулади; катталар эътиборини турлича ўзига тортади; истаган натижага эришганда хурсандчиликни ифодалайди ёки норозилик билдиради, инжиқланади. кўзгуда, расмда ўзини танийди, ўз исмини билади; катталар талаби билан унинг истаги тўғри келмаганда эътироз билдиради; катталар томонидан ўзининг ҳаракатларига билдирилган рағбат ва танбеҳни фарқлайди. ўзи ва буюмлари ҳақида сўзлайди (бу меники); ҳамма ишни ўзи бажаришга интилади; ўзинг бажарган ишга севинади; ўз нарсаларини танийди; ўзини аниқ бир жинсга мансублигини билади; бирор-бир ишни мустақил бажаради. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болани исми билан чақириш; боланинг тана аъзоларини кўрсатинг ва номини айтинг; болага кўпроқ табассум билан қараш, у билан биргаликда кўзгуга қараш; турли вазиятларда боланинг ҳиссиётларини таърифлаб ўтиш («Зарина айиқча келганига хурсанд бўляпти», «Шаҳзода чарчади, уйқуси келяпти»); боланинг ҳаракатларига кўра муносабатни билдириш. болага ўзини ижобий баҳолашида кўмаклашиш: «мен — яхши», «мен тиришқоқ»; болани бошқалар билан бўлашишга ўргатишни бошлаш; «ўғил болалар — кучли», «қиз болалар — мулойим» каби стереотиплардан қочиш; «ман этилади» ва «...мумкин эмас» ибораларидан воз кечиш; болага нотўғри ҳаракатлар оқибатини тушунтирган ҳолда уни йўналтириш («Қум кўзингга тушса, кўзинг оғрийди»). болани бошқалар билан мулоқотда ўзини таништиришга одатлантириш; болани ютуқлари учун албатта мақташ, ютуқлар кичикроқ бўлса ҳам; бола бош бўладиган ҳолатларни ташкил этиш; танбеҳ беришдан ўзини тийиш. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Ҳиссиётлар ва уларни бошқариш Талаб: Бола бошқаларнинг ҳис-туйғуларини фарқлаши ва ўзиникини ифодалашга қодир 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР атрофдагилар кайфиятини сўзлашув оҳангига қараб аниқлайди (онам хурсанд бўляпти, бобомнинг жаҳли чиқяпти); қарсак чалади, хурсанд бўлади, бирон-бир товуш ёки ҳаракати атрофдагиларга таъсир қилишини англаса, ушбу товуш ва ҳаракатларни қайтаради. катталарнинг унга муносабатидан ўз ҳиссиётларини, таассуротларини намоён қилади; ҳайрат, завқ, қўрқинчни ифодалайди; мустақил ўйин ҳаракатлари билан боғлиқ бўлган қувончни (хафаликни) кўрсатади. мулоқотда очиқ, ижобий эмоционал руҳият устун, атрофдагиларга асоссиз тажовузкорлик кўрсатмайди; бошқаларга ачинади, қайғуради; бошқа одамнинг эмоционал ҳолатини тушуна бошлайди ва шунга мос муносабат билдиради. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ боланинг ҳар бир ютуғини мақташ ва қўллаб-қувватлаш; ўйинчоқларга овоз бериб, турли ҳиссиёт ва ҳаракатларни таниш имкониятини бериш; оилада эмоционал ижобий ҳолатни яратиш ва ҳар куни бола билан ўйнаш; ўйин вақтида болага ўзига ишонч ҳиссини ошириш учун яқин туришга ҳаракат қилиш ва барча биргаликда бажарилаётган ҳаракатларни болага аниқ ва лўнда тушунтириш; баланд товуш ва шовқинларни чеклаш. бола билан у билан боғлиқ бўлган турли вазият ва ҳиссиётларни муҳокама қилиш; болага рад жавоби берилиши сабабини тушунтириш; боланинг жаҳли чиққанда, хафа бўлганда ёки ўзини ёмон ҳис этганда ёнида бўлиш. бола билан суҳбатда ҳиссиётларни таърифловчи сўзларни қўллаш; мультфильм қаҳрамонларининг ёрқинлигини таҳлил қилиш; ҳиссиётларни ифодаловчи сўзли ўйинлардан фойдаланиш, кайфият ва ҳис-туйғулар ҳақидаги ҳикоялар ва шеърларни ўқиш. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Ижтимоийлашув, катталар ва тенгдошлар билан мулоқот Талаб: Бола тенгдошлари ва катталар билан мулоқот малакаларини ривожлантиришга қодир 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР саломлашади, муносабат билдиради, хайрлашаётганда қўлини силкитади; бошқа бола ҳаракатини кузатади, кулади ёки боғланишсиз гапиради; катталарнинг кўп мурожаатларига жавоб беради, бироқ баъзиларини эътиборга олмайди. катталар ҳаракатига тақлид қилишга интилади; товуши ёки ҳаракати билан бошқа боланинг диққатини ўзига тортади; бошқа болалар билан ўйинда қатнашади; тури ҳаракатларни бажариб, ҳайвонлар ҳаракатини ўхшатиб ҳаракатли ўйинларда иштирок этади. катталар ҳаракатига тақлид қилади; катталарни бирга ўйнашга жалб қилишга интилади; тенгдошлари ёнида ўйнайди; бошқа болалар билан ўйинчоқларини бўлишади. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болага ҳаракатлар намунасини кўрсатиш (саломлашиш, хайрлашиш); болани катталар мурожаатига жавоб бергани учун мақташ; очиқ ҳавода бошқа болалар билан биргаликда сайр ташкил этиш; ҳаракатларни сўзлар билан қўшиб олиб бориш. болага ўйин ёки ҳаракатнинг умумий қоидаларини тушунтириш («Биз қумни ўйнаймиз, лекин қумни сочмаймиз»); тенгдошлар билан биргаликдаги фаолиятга жалб қилиш бола билан ўйин мобайнида бошқалар билан ҳамкорлик қилишни шахсий намуна асосида намойиш этиш; мулоқот жараёнида чегара белгилаш; болани бошқа болалар билан таққосламаслик. НУТҚ, МУЛОҚОТ, ЎҚИШ ВА ЁЗИШ МАЛАКАЛАРИ Кичик соҳа: Нутқ ва тил Талаб: Бола нутқни тинглаш ва тушунишга, гапириш ва мулоқот қилишга қодир 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ба-ба, ма-ма, бу-бу ва бошқа бўғинларни талаффуз қилади; болалар қўшиқлари, овутмачоқлар, эртаклар, қисқа ва содда ҳикояларни тинглайди; номи тилга олинган объект томон қарайди («Ойиси қани…»); ёрқин расмли китобчаларни кўришга қизиқиш билдиради. кундалик ҳаётда бажариладиган ҳаракатларни англатувчи сўзлар маъносини тушунади; ўриндош сўзларни қўллайди, катталар кетидан енгил сўзларни қайтаради; катталар нутқига тақлид қилади; китобларни ўрганади. истак ва илтимосни ифода этади; катталар нутқини тўғри тушунади; катталарнинг оддий топшириқларини бажаради; ҳаракатларни нутқ билан бирга олиб боради; сўзлардан фойдаланади; китоб ўқиб беришларини сўраши мумкин; расмлар бўйича китобни танийди. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болани парваришлаш жараёнида (эмизиш, чўмилтириш, ухлашга ётқизиш) у билан гаплашиш, тана аъзолари, кийим, буюмлар номини айтиш; болага турли ҳикоялар, эртаклар айтиб бериш, биргаликда ёрқин китобларни томоша қилиш ва болани диққат билан тинглашга қизиқтириш; бола билан мулоқот мобайнида унга саволлар бериш ва маъноси бўйича тўғри жавобни такрорлашга ундаш. болага китоб ўқиб, турли ҳикоя ва эртакларни сўзлаб бериш; сайр давомида кўрган нарсаларни муҳокама қилиш (кучук югуряпти, болакай мактабга кетяпти); бола билан бирга китоб дўконлари ва кутубхоналарга бориш; телевизор кўриш ва электрон техника қўллашни чегаралаш. бола билан мулоқот вазиятларини яратиш, саволлар бериш; болага топшириқлар бериш, масалан, «қиём учун ликопча олиб кел», «қизил қаламни ол», «кичик айиқчага қўшиқ айтиб бер»; боланинг сўз бойлигини турли дидактик ўйинлар, кузатув ва томошалар орқали бойитиб бориш; китоб харид қилишда болага танлаш имконини бериш. НУТҚ, МУЛОҚОТ, ЎҚИШ ВА ЁЗИШ МАЛАКАЛАРИ Кичик соҳа: Қўл бармоқлари майда моторикаси Талаб: Бола асосий ҳаракатларни эгаллаган, қўлларнинг майда моторли кўникмасига эга 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР турли юзаларда бармоқлари билан гуашь(бўёқ) ёрдамида чизади (ойна, целлофан, қоғозда). ишлатаётган буюмларини бармоқлари билан ушлайди; (қалам, мўйқалам, маркер) бетартиб чизиқларни чизади. турли эркин чизиқлар ва ноаниқ айланалар чизади; турли юзаларда турли шакллар чизади; ўз исмининг ёзувини танийди. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болани расм яратиш учун бармоқларидан фойдаланишга рағбатлантириш. болага йирик ҳарфларни таклиф этиш, ушбу ҳарфларни қум орасига бекитиб биргаликда излаш; ҳарфлар шаклидаги печеньеларни харид қилиш; стикерли китоблардан фойдаланиш; бола соч ўришга ўрганиши учун сочли қўғирчоқлардан фойдаланиш. болага ечиниш ва кийиниш кетма-кетлигини кўрсатиш; бола билан турли топшириқли ўйинлар ўйнаш: столга қошиқларни қўйиш, нон идишни олиб келиш; бола билан чизиш, қирқиш, ёпиштириш ва елимлаш; қум, хамир ва шакллар билан ўйнаш; болани кичик ютуқлари учун доим рағбатлантириш. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Интеллектуал-англаш малакалари Талаб: Бола қизиқувчан, интилувчан, фаол, билишга қизиқиш билдиради ва унга эҳтиёжи мавжуд 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўз ўйинчоқларини текшириш(ўрганиш)ни бошлайди: оғзига солади, улоқтиради бўлакларга бўлади, тақиллатиб кўради, иккитасини бир-бирига уради ва чиқаётган товушни тинглайди; бирор-бир товушни атроф муҳит билан боғлайди (масалан, мушукни «мяу» билан, кучукни «вов» билан) атрофидаги объектларни кузатади. расмдаги предметларни танийди; табиат ҳодисаларини қисқа муддат ичида кузатади; айрим сабзавот ва меваларни билади ва фарқлайди; ҳашаротлар (чувалчангларни тегиб кўради, чумолини кузатади), ҳайвонлар (уй ҳайвонларига қарайди, уларни кўрсатади), ўсимликлар (гулларни юлади, баргларни тўплайди) билан қизиқади. тана аъзоларини кўрсатади ва уларнинг функциясини билади; предметларнинг тактил хусусиятларини билади (юмшоқ, қаттиқ, дағал, силлиқ); предметли расмлар орқали жонли табиат объектларининг номини билади (ҳайвонлар, ўсимликлар, қушлар); табиатнинг айрим ҳодисаларини фарқлайди (ёмғир, қор). БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болага турли объектларни бошқариш имконини бериш; болани бир-бирига мос ўйинчоқларни жамлашга қизиқтириш — қўғирчоқ кийими қўғирчоққа мос келиши, болага атрофдаги янги нарсаларни кўрсатиш ва унинг муносабатини кузатиш; янги объектларни қўллаган ҳолда бола билан ўйнаш; турли ҳайвонлар турли товушлар чиқаришини намойиш қилиш. бола билан тоза ҳавода, фермада (уй ҳайвонлари), ҳайвонот боғида сайр қилиш; об-ҳаво ва ҳиссиётлар ҳақида сўзлашиш; ёмғир ёки қор вақтида бола билан қор парчалари ёки ёмғир томчиларини кузатиш; кўлмакка сакраш, қордан шакл ясаш; варрак учириш, бирор-бир объектни узоқ кузатиш. турли фактурали предметларни ушлаб кўришни ва номини айтишни таклиф қилиш; барглар, чўплар, тошлар йиғиш; ҳудудда қуш ва ҳашаротларни, аквариумда балиқларни, ариқда ёки кўлмакда сув ҳаракатини кузатиш; табиат ҳодисаларини кузатиш, қор, кўлмак, қуёшли қуёнчалар, қум, сув ва соя билан ўйнаш. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Элементар математик малакалар Талаб: Бола бошланғич математик малакаларга эга 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР предметларни катта ва кичикка ажратади. миқдорни «битта» ва «кўп»га ажрата олади. предметларни ранги ва шаклига қараб фарқлайди; предметларни кичигидан каттасига қараб бир қатор қилиб жойлаштиради; шаклларнинг ўзига мосини топади (Сеген доскаси). БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ турли ўлчамдаги кубикларни олинг ва уларни катта ва кичикка ажратишни кўрсатиш; болага рақамлар ёзилган карточкаларни кўрсатиш; болани сенсор тажрибасини бойитиш мақсадида қўлини ушлаб турли шакллар устидан юргизиш (боши думалоқ, кўзи кичкина). болага предметларнинг ҳажми, оғирлиги ва узунлигини таърифлаб бориш; болага сайр даврида элементар математик саволлар бериш: «Биз қанча зинапояни босиб ўтдик? Сенда нечта ўйинчоқ бор?». болани математик билимларини ривожлантириш бўйича фаолиятга жалб қилиш («Менга битта пиёла олиб кел, иккита печенье бер»). бола диққатини бир-биридан фарқ қиладиган ўлчамдаги предметлар ва уларнинг номланишига қаратиш (катта-кичик); предметларни шакли бўйича ажратиш ва номини тўғри айтиш малакаси шаклланишига кўмаклашиш (кубик, ғишт, шар); болада атроф оламни амалий ўзлаштириш тажрибаси ортишига кўмаклашиш; ётоқхона, меҳмонхона, ўйин хонаси ва бошқа хоналарни ажратишга ўргатиш; бола билан биргаликда зинапояларни, қарсак ва бошқаларни санаш. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Тадқиқий-билиш ва самарали рефлексив фаолият Талаб. Бола ўзининг табиий муҳитига қизиқишини намоён қилади, фанни ўрганишда фаол 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўйинчоқлар ва предметлар билан тажриба ўтказа бошлайди (ушлайди, чиқаради, бир-бирига жойлаштиради, босади, очади); бўш пиёлани олади ва унга сув ёки шарбат қуйиб беришни сўрайди; предметлар ёки инсонларнинг кўздан ғойиб бўлиши ва пайдо бўлишига муносабат билдиради. бошқаларнинг ҳаракатини ёки тушиб кетган предметни кузатади; қувонч ёки қониқиш ҳиссини бахш этувчи ҳаракат ва товушларга эришиш учун предметлар билан ҳаракатланади; ҳаракатларга тақлид қилади ёки бошқалар имо-ишорасини такрорлайди. яқин атрофидаги предметларни фарқлайди (ўйинчоқлар, идиш-товоқлар, кийим, пойабзал, мебель); айрим уй ва ёввойи ҳайвонларни билади; айрим сабзавот ва меваларни фарқлайди катталар ёрдамида қурилмалар қуради; ўз қурилмаси атрофида ўйин ташкил этади; предметларни тегишли муҳитга жойлаштиришни билади (жирафни ҳайвонот боғига, машинани гаражга). БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болани ўйинчоқлар билан ўйнашдаги мустақиллигини қўллаб-қувватлаш; болага тажриба ўтказиш учун турли материалларни турли миқдорда бериш; пиёлани олиш, болага ичи бўшлигини кўрсатиш, бирор-бир суюқлик билан тўлдириш ва болага ичи тўлганлигини тушунтириш. бола билан хиргойи қилиб, товушлар чиқариб, имо-ишоралар билан ўйнаш; болага шакли, ранги, оғирлиги турлича бўлган ўйинчоқ ва предметларни бериш; бола ҳаракатига муносабат билдириш; ўзгаришлар жараёнини кўрсатиш (пуфлаш, совун кўпикларини чиқариш); у билан тўкилган барглар устида юриш, ойналарда тажрибалар кўрсатиш. яқин атрофдаги предметларнинг номини тўғри айтиш (ўйинчоқлар, идиш-товоқлар, кийим-кечак, пойабзал, мебель); предметлар ранги, ҳажми ва қандай материалдан қилинганлигини кўрсатиш ва тушунтириш (қоғоз, дарахт, мато, лой); ҳайвонлар ҳақида оддий далилларни келтириш; мустақил қуриш истагини қўллаб-қувватлаш. ИЖОДИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Дунёни бадиий тасаввур этиш Талаб: Бола турли хил санъат воситаларидан фойдаланиб, дунёни ҳис этиш ва тушунишини намойиш этади 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР мутолаа давомида расмли болалар эртаги ва мусиқани тинглайди; шеърларни тинглаганда катталар кетидан ҳаракатларни қайтаради (бошини қимирлатади, қарсак чалади); ёрқин рангдаги расмларга эътиборини қаратади. мусиқа, товушларга муносабат билдиради; болалар китобларини варақлайди ва ундаги таниш эртак қаҳрамонларини билади; кийимдаги расмларга эътиборини қаратади; мультфильм томоша қилади расм чизиш учун рангларни танлайди. севимли китоби ва расмларни танийди; эртаклардаги жараёнга ўз ҳиссиётларини билдиради; бўёқ ва мўйқалам ҳақида базавий тушунчага эга; лой ва пластилиндан фойдаланади; севимли қўшиқларини тинглайди; болалар мусиқий инструментларини чалади; театрга қизиқиш билдиради; ўзига мослаб кийим танлайди. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болага китобнинг бир қисмини эмас, балки расмларни намойиш этган ҳолда бирор-бир тўлиқ воқеани ўқишга ҳаракат қилиш; болага эмоционал, ҳайвонларга тақлид қилиб, ўқиш; болани ижобий ҳиссиётларга ундаб ўқиш; болага турли хавфсиз ижодкорлик предметларини бериш; мумтоз мусиқани қўйиш. болага томоша қилиш учун мўлжалланган предметларни ўзига жамлаган иш жойини ташкил қилиб бериш; болага чиройли манзаралар тасвирланган дискларни намойиш этиш ва уларни бола қўли етадиган жойда сақлаш; болалар байрами ва тадбирларида иштирок этиш. болага ҳайвонларни ўхшатиб, ҳис-туйғу билан ўқиш; боланинг мусиқа билан боғлиқ фаолиятини қўллаб-қувватлаш (фонли мумтоз мусиқа, болалар қўшиқлари); маҳорат дарслари, байрам, халқ сайлларида иштирок этишни давом эттириш. ИЖОДИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Бадиий-ижодий қобилиятлар Талаб: Бола атрофдаги борлиқни ижодий ўзгартириш малакасига эга 0-1 ёш 1-2 ёш 2-3 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР мусиқа тинглаш мобайнида танаси билан рақс ҳаракатларини бажаришга интилади; чиройли предмет ва нарсаларга эътибор қаратади. катталар ёрдамида овутмачоқлар ёдлайди; чизилган тасвирларни бармоқлари билан юргизиб чиқади; содда тасвирий шаклларни қўли ва бармоқлари билан чизади; қум ёки лойни эзғилайди; содда рақс ҳаракатларини бажаради (қарсак чалади, оёқлари билан ҳаракатланади ва ҳоказо); аввал тинглаган мусиқаларни танийди. ўз ёшига монанд шеърларни айтади; овутмачоқ ва тўртликларни айтаётганида имо-ишоралар билдиради; намуна асосида тегишли рангларни танлайди; оддий санъат шаклларини бўяйди; лой ёки пластилиндан шакллар ясайди; сўралган объектни кубиклардан ясайди; содда пазл ва мозаикани йиғади; мусиқа тинглаганда рақсга тушади; бошқа болалар билан биргаликда қўшиқ айтади; ритмга мос ҳаракатланади; мусиқа асосида сўралган ҳаракатларни бажаради. БОЛАНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БЎЙИЧА ФАОЛИЯТ болага қувноқ мусиқалар қўйиш ва биргаликда рақсга тушиш; мусиқага монанд қандай қарсак чалишни кўрсатиш; мусиқага монанд оёқ ва қўллар билан қандай ҳаракатланишни кўрсатиш; алла айтиш; болани чиройли дид билан кийинтириш ва кийим деталларига боланинг диққатини қаратиш. бола тасаввурини ривожлантирувчи муҳит яратиш; боланинг мусиқий фаоллигини ривожлантирувчи болалар қўшиқларини эшиттириш; болани таом тайёрлаш, хоналарни байрамга тайёрлаш жараёнига жалб қилиш; турли табрикномаларни томоша қилиш, дўкон ва салонларда композиция яратаётган ишчилар фаолиятини кузатиш болага мустақил ишлаши учун турли табиий материаллар, бўёқ, елим, қалам ва пластилин ва ҳоказолардан ташкил топган иш жойини ташкил этиш; болани чизишга рағбатлантириш; бола атрофидаги ўйинчоқлар, предмет ва материалларни вақти-вақти билан ўзгартириб туриш; болани тасаввурини қўллаган ҳолда бирор-бир эртак қаҳрамони бўлишга ундаш.

Илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйиладиган давлат талабларига 2-ИЛОВА

Мактабгача ёшдаги болалар ривожланишига қўйилаётган

ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Йирик моторика Талаб: Бола ўз тана аъзоларини бошқаради, мақсадли тўғри ҳаракатланади 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР турли усуллар билан юради (тўғри, эркин, кўрсатилган йўналишда); колонна, доира бўлиб сафлана олади; мувозанатни сақлаб югуради; спорт зинасида юқори ва пастга ҳаракатланади; бир жойда икки оёқлаб сакрайди; олдинга силжиб сакрайди; айлана ёйи тагидан эмаклаб ўтади; бадантарбия вақтида машқларни такрорлайди; уч оёқли велосипедда учади. оёқ учида, товонида, оёқ кафтларининг ён томони билан ва тиззаларини юқори кўтариб юради; арқон устида мувозанат сақлаб юради; тиззаларини юқори кўтариб югуради; паст тўсиқлар устидан сакраб ўтади; арқонда сакрашга ҳаракат қилади; гимнастика скамейкаси устида қўли билан тортилиб қорнида сурилади; гимнастика нарвонида ҳаракатланади; самокатда учади. оёқларини учидан товонига алмаштириб юради; тўсиқларни айланиб ёки хатлаб ўтади; гимнастика скамейкасида мувозанатни сақлаган холда, қадамба- қадам юради; қия доска устида тўғри ва ёни билан юради; югуришнинг ҳар хил турларини бажаради (илонизи, зигзаг, мокисимон, тўсиқларни енгиб ўтиб); турли усуллар билан сакрайди; бир неча предмет оралаб эмаклайди; қорнида ётиб, қўллари билан тортилиб эмаклайди; гимнастика нарвонига ўрмалаб чиқади. бир, икки, тўртта бўлиб сафланади, доира бўлиб, қатор бўлиб юради; юришда турли топшириқларни бажаради; енгил югуради (шиддат билан, тўсиқларни енгиб ўтиб, йўналиш ва мувозанатни сақлаган ҳолда); бир жойда айланиб сакрайди, оёқларини ўнгга ва чапга алмаштириб сакрайди; арқонда турли усулларда сакрайди; арқонли нарвон, йўғон арқонда юқорига кўтарилади; икки оёқли велосипедда учади. ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Майда моторика Талаб: Бола қўли ва бармоқларини турли мақсадларда ишлатади 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ҳалқага арқонни киргизади; майда предметларни маълум бир тартибда тахлайди; мустақил равишда ўйинчоқларни қутига жойлаштиради ва ундан олади; катталар ёрдамида йирик ҳажмдаги мунчоқларни ипга ўтказади; буюмларни бир идишдан иккинчисига жойлаштиради. мустақил тугмачаларини қадайди ва ечади, кийими ва пойабзали илгакларини ўзи тақади; намуна асосида ипга майда, ўрта, ва йирик мунчоқларни теради; қулфларни очади ва ёпади, калитдан фойдаланади; майда буюмларни бурайди ва бир- бирига улайди (конструктор қисмлари); конструкторнинг катта ва кичик қисмларидан ҳар хил предметлар ясайди; намуна асосида тўғри чизиқ ва айлана чизади; кўрсатилган чизиқ бўйича қоғоз, мато ва салфеткани буклайди; кўрсатилган чизиқ бўйлаб қоғозни қайчи билан қирқади. юзаларда турли чизиқлар чизади (асфальтда классик ўйини); кичик, ўрта ва катта ўйинчоқларни қутига ҳажмига қараб жойлаштиради; мураккаб конструкцияларни жамлайди; қопчадаги ўйинчоқни пайпаслаб номини айта олади; тўғри чизиқ бўйлаб қоғозни мустақил қирқади. тасаввурдаги предметларни қўллари билан (гул, қуш, капалак, қаср) кўрсатади; арқонлардан турли тугунларни тугади; ўйин фаолияти мобайнида майда ўйинчоқлар билан ўйнайди; белгиланган чизиқлар бўйлаб қоғозни батартиб йирта олади; майда қисмли мозаика ва пазлларни йиғади. ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Сенсомоторика Талаб: Бола сезги органлари ёрдамида ўз ҳаракатларини бошқаришга қодир 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР катта коптокларни масофага, икки қўл билан, ўтириб, туриб ирғитади; белгиланган нишонга предметни ирғитади; бошқа болага коптокни ирғитади ёки отади; силлиқ ва нотекис текстуранинг фарқига боради; таъмни аниқлайди; қўғирчоқли аравачани итаради. коптокни ерга ўнг ва чап қўли билан галма-гал уради; галма-гал чап ва ўнг томон айланади; турли текстура ва юзанинг фарқига боради; матрап билан майда учаётган, сузаётган предметларни тутади; совун кўпикларини учиради. коптокни осмонга ирғитиб, тутиб олади; узатилган коптокни турли усуллар билан илиб олади; коптокни клюшка билан тўсиқларора олиб ўтади; қумли халтачани нишонга отади; бошқа болага коптокни икки қўллаб асосий вазиятдан узатади; турли анализаторлар орқали предметни тадқиқ қилади (кўзи боғланган ҳолда, таъмига қараб, пайпаслаб). пастдан, боши узра коптокни ирғитади; коптокни ер бўйлаб илонизи қилиб ирғитади; чанада, роликда, икки оёқли велосипедда учади; копток билан нишонни уриб туширади (боулинг); гардишни қўлида, оёғида, белида айлантиради; ҳалқаларни ҳалқа устунига отиб туширади. ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШ ВА СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ Кичик соҳа: Соғлом турмуш тарзи ва хавфсизлик Талаб: Бола соғлиқни сақлаш малакаларини намоён қилади. Бола хавфсиз соғлом таом ва ҳаёт хавфсизлиги қоидалари ҳақида тушунчага эга 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР мустақил қўли, юзини ювади, тишини тозалайди, сочиқдан фойдаланади; тароқ ва дастрўмол ёки салфеткадан фойдаланади; овқат вақтида мустақил қошиқдан фойдаланади, овқатдан сўнг оғзини чаяди; хонада тартибни сақлайди, ўзидан кейин ўйинчоқларни йиғиштиради; мустақил ҳожатхонага боради; хавфли бўладиган предметларнинг фарқига боради. витаминлар ва соғлом овқатланиш фойдасини билади; овқатланиш олдидан қўлини ювади; санчқидан тўғри фойдаланади; ўз ташқи кўринишини тартибга келтиради; ҳожатхонадан сўнг ўз-ўзига хизмат қилади; ёрдам сўрай олади; хавфли бўлган предметлар, жойлар ва моддалар номини билади (зинапоя, болохона, очиқ ойна, иссиқ сув, олов, дори, ўткир асбоблар, электр); нотаниш инсонлар билан кетиш мумкин эмаслигини тушунтиради; қандай қилиб гавдани тўғри тутиш кераклигини тушунтириб бера олади. шахсий гигиенага риоя қилади; стол атрофида овқатланиш маданиятига риоя этади; витаминлар ва уларнинг таомдаги фойдасини билади; саломатлик ҳақида қайғуриш муҳимлигини англайди; асосий тана аъзолари ва уларнинг функцияларини билади; пиёдалар учун асосий йўл қоидаларини билади; сув ичиш фойдасини англайди ва мустақил сув ичиш режимини бажаради; хавфсиз хатти-ҳаракатнинг асосий қоидаларини билади ва уларга риоя қилади; ёрдам зарур бўлганда катталарга мурожаат қилиш кераклигини билади; хавфли фаолиятлар номини айтиб беради: хавфли жойларда ўйнаш (машина қатнови йўлакларида, қурилиш яқинида, нотаниш сув ҳавзаларида, кўл, оқар сувларда чўмилиш), велосипедда машина қатнови йўлларида. ўзининг ташқи кўринишига эътибор беради; жисмоний машқларни мустақил бажаради; табиат бурчагидаги ўсимликлар ва жонзотларни парваришлайди; саломатликка зарарли бўлган хулқ шаклларини англайди (чекиш, ичкиликбозлик, олов билан ўйнаш ва ҳоказо); боғчада, кўчада, транспортда юриш қоидаларига риоя қилади; пиёдалар ва велосипедчилар учун йўл қоидаларини билади; ёнғин хавфсизлиги — 101; миллий гвардия — 102; тез ёрдам — 103; газ хизмати — 104; қутқарув хизмати 1050-телефон рақамларини билади; хавфли вазиятларда қандай йўл тутишни билади ва тушунтиради; супермаркетда, шаҳарда, қишлоқда, далада йўқолиб қолса, ўзини қандай тутиш кераклигини билади. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: «Мен» концепцияси Талаб: Бола ўзини ўзига хос хусусиятлари билан, ижобий шахс сифатида қабул қилади, мустақил ва ўз хатти-ҳаракатига жавоб беради 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўзи ҳақида — «мен» деб биринчи шахс номидан гапиради; ўзи ҳақида сўзлайди (исми, фамилияси, ёши, жинси ва бошқаларни билади); ўз яқин инсонларига мурожаат қилади ва ёрдам сўрайди; ўзига дўст танлайди ва у билан ўйнайди; ўз оиласи ва яқинларига қизиқиш билдиради; ўз эҳтиёжларини билдиради; ортиб бораётган ўзига ишончни билдиради. ўз хоҳиш-истаклари, қизиқишларини билдиради; ўйин давомида ролларни бажаради; ўз хатти-ҳаракатларига жавоб беради («Буни мен қилдим»); катталар илтимосини (топшириқни) бажаради; машғулот давомида диққатни жамлайди; ютуққа мотивация билдиради; омадсизлик, мағлубиятда қайғуради; турли ҳиссиётлар ва кайфиятларни намойиш этади; ўз ўйини учун жой ҳозирлайди. ўзига юклатилган мажбуриятларни қабул қилади ва бажаради; ўзининг қайси миллатга мансублигини билади; ўзининг хоҳиш-истаклари ва қизиқишларини аниқ белгилайди; ўз ҳиссиётларини намоён қилади; ўз-ўзини баҳолашга қодир; мустақил ўзига фаолият турини танлайди; ғоялар таклиф этади, ташаббускор; хайрихоҳ ва очиқ кўнгил. мустақилликка интилади; ўзининг оилавий, гендер мансублигига ижобий ҳис-туйғуларни англайди ва фарқлай олади; ўзининг миллати, тили ва ўз маданиятининг муҳим элементларини билади; ўзига юклатиган мажбуриятлар асосида фаолиятни ташкил қилади; шахсий қарорларини қабул қилишга қодир; бошқаларга намуна бўлишга ҳаракат қилади. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Ҳиссиётлар ва уларни бошқариш Талаб: Бола ўзининг ва ўзгаларнинг ҳиссиётларини англашга ва ўзининг ҳиссиётларини мослаштиришга қодир 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР эртак, ҳикоя, мультфильмлар қаҳрамонларига ҳамдардлик билдиради; қувонч, қайғу каби ҳиссий ҳолатни тушунади; ўз кечинмалари ва ҳиссиётларини намоён этади («Менга ёқади», «Мен ёқтирмайман»); бошқа боланинг ҳиссиётларини аниқлайди ва сўз билан ифода этади; бошқаларга ҳамдардлик билдиради; сюжетли-ролли ўйинларда иштирок этади; ўз оиласи ҳақида сўзлар экан нима ёқиши ва ёқмаслиги ҳақида гапиради. болалар билан ўйин давомида самимий муносабат билдиради ва ўз ўйинчоқлари билан ўртоқлашади; катталар билан эслатмасиз саломлашади ва хайрлашади; ўз ҳаракатларига баҳо беради; катталарга мурожаат қилади ва ўз фикрини баён қилади; совға ва байрамлардан қувонади. асосий ҳиссиётлар сабабини тушунади; кимнидир хафа қилса, ўзини айбдор ҳис қилади; яхши ёки ёмон хулққа баҳо бера олади; ўйин мобайнида ғолибликдан қувонишни билади; яқин инсонлари ва дўстлари билан ўз ҳиссиётлари ва кечинмалари билан ўртоқлашади; қўрқув ва хавфни тушунади; тушунарли асарларни қизиқиш билан тинглайди ва уларга ҳиссиётларини намоён этади. ўз ҳиссиётларини назорат қилади; турли ижтимоий вазиятларга эмоционал муносабат билдиради; ўз ҳиссий ҳолатини изоҳлаб бериши мумкин; бошқа инсонлар ёки бадиий асарлар қаҳрамонлари ҳиссиёти ҳақида гапиради; ўзини ёмон ҳис этаётганларга ҳамдардлик билдиради ва юпатади. ИЖТИМОИЙ-ҲИССИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Ижтимоийлашув, катталар ва тенгдошлар билан мулоқот Талаб: Бола тенгдошлари ва катталар билан мулоқот малакаларини ривожлантиришга қодир 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўз оила аъзоларини билади; катталар ҳаракатига тақлид қилади; ўз ҳаракатлари натижасига эришишда қатъийлик билдиради; катталар ва болалар билан биргаликда ўйнайди; болалар салбий ҳаракатига ўз муносабатини билдиради; жамоавий ўйин фаолиятида қатнашади; тенгдошларига яхшилик истайди. ўйин фаолияти давомида мулоқотга киришади; ўйинда ўзаро ҳаракатда бўлиб, ижтимоий ролни қабул қилади; гуруҳ қоидаларини бажаради (ўйинчоқларни жойига тахлайди, кийимларини тартибга солади ва ҳоказо); ўз оила аъзоларига самимий муносабат билдиради ва уйида маълум бир қоидаларга риоя қилади; ўз дўстлари ҳақида сўзлаб бериши мумкин; катталар ҳаракатлари ва хулқ моделини имитация қилган ҳолда уларга тақлид қилади; катталар назоратисиз топшириқларни бажара олади. мулоқот давомида ўз фикрини, ҳиссиётларини ва таассуротларини намоён этади; оила ва гуруҳда ташкил этилган меҳнат фаолиятида иштирок этади; ўз суҳбатдошига илтимос ёки маълумотни айта олади; мустақил, катталардан бевосита мустақилликни эркин намоён этади, ёрдам кўрсатишга тайёр; таниш инсонлар билан осон мулоқотга киришади; тушунчаларда ёритилган ижтимоий хулқ қоида ва меъёрларига бўйсунади (мумкин, ман этилади, яхши, ёмон, керак); бошқа болалар билан доимий дўстона муносабатларни қўллаб-қувватлайди. катталар ва тенгдошлар билан осон мулоқотда бўлади; қийин вазиятларда амалий ечим қидиради; бошқалар хатти-ҳаракатига ўз таассуротларини билдиради; ўзгалар ютуғига қувонганлигини намоён этади; низоларни ҳал этишда бир неча методлардан фойдаланади (тинчлантиради, ўз ўйинчоғини беради, мулойим сўзлар айтади); ўйинлар ўйлаб топади, сюжетли, ролли ўйинлар, турли эртакларни саҳналаштиришда иштирок этади. НУТҚ, МУЛОҚОТ, ЎҚИШ ВА ЁЗИШ МАЛАКАЛАРИ Кичик соҳа: Нутқ ва тил Талаб: Бола нутқни тинглайди ва англайди, сўзлашади ва мулоқот қилади 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР ўзининг айрим ҳаракатларини сўзлар билан шарҳлайди; расмда кўрган нарсаси ҳақида сўзлайди; катталарнинг турли саволларига жавоб беради (яқин атрофига тегишли); мулоқот даврида фаоллик билдиради; бирор-бир парчани тинглаб, таниш асарнинг номини айтади; кичик шеърни ёддан айтади; катталар томонидан айтилган таниш ҳикоя, эртакни давом эттиради ёки тугаллайди; дидактик ўйинлар ўйнайди. бошланган ҳикояни давом эттира олади; воқеа-ҳодисалар тўғрисида муҳокама даврида саволлар беради ва ўз фикрини баён этади; берилган саволни тушунади ва унга жавоб беради; мулоқотда феъл ва сифатларни фаол қўллайди; от ва феълларни қўллаган холда мураккаб бўлмаган гаплар тузади (шифокор касалларни даволайди, сотувчи сабзавотларни сотади); «кўп», «битта» маънода сўзларни ишлатади; турли оҳангдаги сўзларни имо-ишоралар ёрдамида нутқида ишлатади; дидактик ва сўз ўйинлари ўйнайди. кузатаётган ҳодиса ва воқеаларни тушунтириб беради; умумлаштирувчи сўзларни тўғри қўллайди (мева, сабзавот, дарахтлар, қушлар, идиш-товоқ); ўзига нисбатан предметлар жойлашувини таърифлайди (олдимда, столда); сўзларни мазмунига кўра тўғри қўллайди; нутқида маъносига монанд асосий сўз туркумларини қўллайди; бир негизли сўзларни (намуна асосида) туза олади (мушук-мушукча-мушукли); грамматик содда ва мураккаб гаплар тузади; суҳбатлаша олади; катталар ёрдамида ижодий ҳикоя тузади; барча товушларни тўғри ва аниқ талаффуз қилади; хорижий тилни билиши: саломлашиш ва хайрлашиш сўзларини қўллайди; 10 гача санашни билади; Асосий ранглар номини билади (оқ, сариқ, қизил, яшил, кўк, қора). ўз она тилида эркин сўзлашади; сўз туркумларини ёшига монанд мустақил, грамматик тўғри қўллайди; гапдан синоним ва антонимларни топа олади ва берилган сўзларга уларни мослайди; кўп маъноли сўзларнинг турли маъноларини фарқлайди; турли гапларни тузади; шахсий тажрибасига таяниб, расм юзасидан тасвирий ҳикояни мустақил тузади; турли жанрдаги бадиий асарларни ифодали ҳикоялайди; гуруҳ муҳокамасида мулоқотга киришиб ва тинглаб иштирок этади; қофиялар тузади, топишмоқлар топади; нутқида хорижий сўзларни қўллайди; кичик шеърларни, қофияларни сўзлаб бериши мумкин; йил фасллари номини билади (баҳор, ёз, куз, қиш). НУТҚ, МУЛОҚОТ, ЎҚИШ ВА ЁЗИШ МАЛАКАЛАРИ Кичик соҳа: Ўқиш малакалари Талаб: Бола китоб ва ўқишга қизиқиш билдиради 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР китоб ҳақида тушунчага эга; катталардан китоб ўқиб беришларини сўрайди; ўз ёшига мос китобларни томоша қилади; китобдаги расмлар ва сўзлар орасидаги боғлиқликни аниқлайди; расмлардан таниш эртак қаҳрамонларини танийди. тинглаган ҳикоясига муносабатини билдиради ва катталарга савол беради; расмлар асосида тинглаган асарининг асосий ўринларини гапириб бера олади; бадиий асардан парча тинглагандан сўнг асар номини айта олади; ўз ёшига мос шеърларни ёддан билади; китобдан эҳтиётлаб фойдаланади. сўздаги биринчи товушни билади; китобни мустақил томоша қилади; товушларни фарқлайди; сўзларни бўғинга бўлади; сўзларга қофия келиштиради; нутқнинг диалогик шаклини қўллайди, саволлар беради; шеърларни ёд олади ва ифодали ўқийди; севимли бадиий адабиёт, эртак ва ҳикоя муаллифлари ва уларнинг номини билади; ифодалиликнинг оҳанг воситаларини тўғри қўллайди; ҳарфларга тегишли сўзларни топади. бошқа болаларга эслаб қолган китоб мазмунини сўзлаб беради; содда ва мураккаб гапларни нутқида қўллайди; сўзларни бўғинларга бўлади; бўғинли карточкалар ёрдамида бўғинлардан сўзлар тузади; сўз, товуш, бўғин, гап ҳақида тушунчага эга; пешлавҳа, китоб номлари, расм тагидаги ёзувлар ва ҳоказоларни ўқийди; болалар адабиёти жанри номини билади (эртак, шеър, ҳикоя); машҳур ёзувчи ва шоирлар номини билади. НУТҚ, МУЛОҚОТ, ЎҚИШ ВА ЁЗИШ МАЛАКАЛАРИ Кичик соҳа: Қўл бармоқлари майда моторикаси Талаб: Болада ёзув малакаси шаклланади 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР 2-3 объектдан расм тузади; варақ сатҳида тўғри чизиқлар чизади; ҳарфларга қизиқиш билдиради, айрим ҳарфларнинг шаклини билади ва фарқлайди; йирик мунчоқларни ипга теради; ёзишга ҳаракат қилади. чизиқ, белги, илгакларнинг содда намуналарини қайта чиза олади; предметларнинг мураккаб бўлмаган шаклларини чизади; расмларни устидан юргизиб чизади ва бўяйди; шаблонларни штрихлайди; майда қисмлардан иборат конструкцияни йиғади; ўрта мунчоқларни ипга теради; аниқ белгиланган чизиқ асосида қоғозни қайчи билан қирқади; белгиланган чизиқ асосида қоғозни текис йиртади; икки қўли билан қоғозни бурайди. чизиқ, илгак ва гажакча ёзади; қоғозни турли усулда тахлайди (оригами); намуна асосида босма ҳарфларни ёзишни бошлайди; бармоқлари ёрдамида машқлар бажаради; расмларни текис штрихлайди; турли сатҳларда чизади (нам қумда, асфальтда, доскада); соч ўради; мозаика йиғади. қоғозда тўғри чизиқлар, сўзлар ва қисқа гапларни ёзади; дафтардаги ёзув қаторларини аниқлай олади; расмларни тўғри жойлаштиради; қўлни узмасдан нуқта-чизиқчаларни бирлаштириб расм чизади; матодаги расмни тўқийди; «ўзига» ва «ўзидан» ҳаракатлари йўналишини тушунади; турли материаллардан мураккаб намуналарни қирқади. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Интеллектуал-билиш малакалари Талаб: Бола қизиқувчан, интилувчан, фаол, билишга қизиқиш билдиради ва унга эҳтиёжи мавжуд 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР битта белги асосида предметларни ажратади; олти рангни фарқлайди ва ажратади; бир хил пойини топади; расмлардаги предметларни танийди ва номини айтади; жонли объектларга қизиқиш билдиради; предметлар ясалган материални фарқлайди (қоғоздан, тахтадан, темирдан); хонани кузатади ва ўзи турган жойни аниқлайди; атроф муҳитга қизиқиш билдиради. расмларни солиштиради; 2-3 белги асосида гуруҳларга ажрата олади; жонзодларнинг асосий эҳтиёжларини таърифлайди ва таққослайди (ҳайвонлар: овқат ейди, нафас олади, ҳаракатланади ва ҳоказо); ҳаёт учун сув, ҳавонинг аҳамиятини таърифлайди; кун қисмларини нутқида тўғри қўллайди ва билади (эрталаб, пешин, кечқурун, кечаси); йил фаслларини тавсифлайди; атроф оламга фаол қизиқиш билдиради. расм асосида сюжетни эслаб қолади ва гапиради; кетма-кетликни сақлаган ҳолда фикр юритади, мулоҳаза қилади; турли ҳайвонларнинг яшаш жойларини айтади (балиқ сувда яшайди, бўри ўрмонда); географик тушунчаларни билади (ер, денгиз, тоғ, дарё); оддий сабаб ва оқибат алоқаларни тушунади (ёмғир ёғяпти — панага ўтиш керак); синаш ва хатоларни таҳлил қилиш йўли билан амалий вазифалар ечимини топишга ҳаракат қилади (машинани юрғизиш учун калитни бураш керак); объектларни тизимга солади. Атроф олам ҳақида мустақил маълумот излайди; кузатувлар асосида хулоса қилади ва умумлаштиради; йил фасллари ва воқеа-ҳодиса кетма-кетлигини айтади; расмлар бўйича кетма-кетликни сақлаган ҳолда фикр юритади, мулоҳаза қилади; ўз мамлакати ва унинг рамзлари ҳақида тушунчага эга; ўз халқининг айрим миллий анъаналари ва одатларини билади; болалар энциклопедиясидан фойдалана олади (керакли маълумотни топа олади); ички ва ташқи белгиларга кўра предметларни гуруҳларга ажратади (ранги, шакли, ҳажми, вазни, ҳаракатланиш тезлиги, вазифасига қараб). БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Элементар математик малакалар Талаб: Бола элементар математик малакаларга эга 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР предметларни 1-2 та белгиси бўйича гуруҳларга бўлади; атроф муҳитдан «битта» ва «кўп» ни топади; предметларни катталигига қараб теради; геометрик шаклларни фарқлайди (доира, квадрат, уч бурчак), шакллар (куб, шар); кўпликни таққослайди; «узун» ва «қисқа» тушунчалари маъносини билади; «ярим», «яримтача» тушунчаларини билади; саноқ ва сонлар қаторидаги боғлиқликни тушунади; механик тарзда 5 гача санайди. геометрик шаклларга ўхшаш предметларни топади; геометрик фигура ва шаклларнинг номини билади; миқдорий алоқаларни белгилайди; соннинг миқдорий таркибини билади; математик тушунчалардан фойдаланади (кўп, кам, жами, шунча); кетма кетликда санайди; кўпликларни таққослайди «кўпроқ», «камроқ», «тенг»; бўшлиқда йўналиш олишни билади (олдинда, орқада, тепада, пастда, яқин, узоқ); бутун ва унинг қисмлари тушунчасини тушунади. геометрик шаклларни билади ва уларни предметлар орасидан ажратади; предметларни узунлиги, эни, қалинлиги ва баландлигига кўра таққослайди; предметлар гуруҳини таққослайди; мулоқот даврида математик терминологияни қўллайди; белгилар тизимини тушунади (сон ва белгиларни қўллаган холда +, -, =); 1 дан 10 гача бўлган сонларни тўғри ва тескари санайди; предметларни сони ва саноғига қараб таққослайди; предметлар тенглиги ва тенгмаслиги гуруҳларини аниқлайди ва уларни бир-бири билан таққослайди. ҳаётда сон ва саноқнинг аҳамиятини тушунади; геометрик шакллар ва фигураларни билади; 20 гача бўлган айрим математик ҳаракатларни бажаради; 10 гача қўшиш ва айиришли содда математик вазифаларни ечади (сон ва белгиларни қўллаган холда +, -, =); сон қатори ҳақида тушунчага эга; гуруҳларнинг тенг ёки тенг эмаслигини таҳлил қилади (қанчага кўп? қанчага кам?); ҳажми, баландлиги ва қалинлигига қараб предметларни кетма-кет жойлаштиради; шартли белги асосида суюқ, сочилувчан ва қаттиқ материални ўлчайди. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ Кичик соҳа: Тадқиқий-билиш ва самарали рефлексив фаолият Талаб: Бола ўзининг табиий муҳитга қизиқишини намоён қилади, фанни ўрганишда фаол 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР катталар билан биргаликда тадқиқотларда қатнашади (эритиш, бўяш, чўктириш, сув сатҳига чиқариш ва ҳоказо); табиатдаги айрим ўзгаришларни фарқлайди (қор, ёмғир, дўл, иссиқ, шамол ва ҳоказо); айрим ҳашарот ва қушларни танийди ва номини айтади; айрим жониворлар болаларини номини тўғри айтади; «сюжет» асосида қурилмалар яратади; сув ва қум билан ўйнайди; жонли объектларни кузатади. катталар билан биргаликда тадқиқотларда иштирок этади (эритиш, яхлатиш, магнетизм, бўяш, қиздириш, қайнатиш ва ҳоказо); йил фаслларига хос табиат ҳодисаларини билади; нима учун овқатланиш, нафас олиш, ўқиш кераклигини билади; организмнинг маълум бир органлари функциясини билади; айрим жисмоний жараёнлар муҳимлигини тушунади; конструктор, пазл, мозаика, L ego дан конструкциялар яратади. табиат ҳодисаларининг турли омилларга боғлиқлигини тушунади; табиатдаги ўзгаришлар сабабини тушунтириб бера олади (масалан, қор эриши); инсонларнинг атроф оламга таъсирини тушунади (экин экиш, ҳосил йиғиш); табиий материаллардан қўл ишларини яратишни билади, иш босқичларини белгилайди; мустақил қуриб ясаши мумкин; жонли ва жонсиз табиатни фарқлайди; инсонлар ҳаётида табиатнинг аҳамиятини англаб етади. қурилмани мустақил ўлчайди (баландлиги, узунлиги, кенглиги бўйича); шахсий қизиқиши ва кузатувларига боғлиқ саволлар беради; шахсий тахминлари ҳақида гапиради, аввалги ва ҳозирги тажрибасини умумлаштиради ва тушунтиради; тадқиқотда ечимини талаб этаётган муаммони белгилайди; турли ресурсларни қўллаган холда шахсий кузатувларни тасдиқлайди ва таърифлайди; атроф муҳитни яхшилашда иштирокнинг муҳимлигини тушунади (масалан, ахлат чиқиндиларини ташлаш, уларни ажратиш, дарахт ва гуллар экиш, сув, электр энергияси ва қоғозни асраш). ИЖОДИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Дунёни бадиий тасаввур этиш Талаб: Бола турли хил санъат воситаларидан фойдаланиб, дунёни ҳис этиш ва тушунишини намойиш этади 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР иллюстрация, ўйинчоқ, халқ амалий санъати асарларини ўрганишда эмоционал таъсирланади; табиат объектларида, ўйинчоқ, болаларнинг ўз кийимларида ранглар жилосини англайди; таниш қўшиқларни билади; диққат билан товуш, оҳангларни тинглайди; тасвирий санъат элементларидан фойдаланади. Ўзбекистон халқ амалий санъати ҳақида илк тушунчага эга (сўзана, керамика); санъатга тегишли касбларнинг айримлари ҳақида тушунчага эга (рассом, бастакор, актёр); айрим санъат турлари ва жанрларини фарқлайди (қўшиқ, рақс, мусиқа, шеърият, топишмоқ, расм, ҳайкалтарошлик); айрим архитектура қурилмалари ҳақида тушунчага эга (яшаш жойи ва жамоат жойи); қўшиқ ва наволарда юқори ва паст товушларни фарқлайди; айрим мусиқий асбобларнинг чалинишини фарқлайди (пианино, дутор, доира); мусиқага монанд рақсга тушиши мумкин. мусиқий асарга ҳиссий муносабат билдиради; мусиқага монанд ҳаракатлар ўйлаб топиши мумкин; бадиий асарлар қаҳрамонлари ролини ўйнаши мумкин; амалий санъат турлари ҳақида бирламчи тушунчага эга; шахсий лойиҳалар яратишда ғоялар билдиради; мусиқада услубларни фарқлайди; кичик сценарийлар тузиб, саҳна кўринишлари ташкил эта олади; табиий материаллардан қўл ишлари ясайди; кийимларни безаши, гулдасталар тузиши, содда рецепт асосида таом тайёрлаши мумкин. шеърни ифодали ўқиб бера олади; таниш асарларни мустақил сўзлаб беради, уларни саҳналаштиришда иштирок этади; шеърий ва насрий бадиий асарларга муносабат билдиради; мусиқий асарнинг характерини аниқлашга қодир; болалар шоири, ёзувчиси ва бастакорлари ҳамда уларнинг асарларини билади; тасвирий санъат турларини фарқлайди. ИЖОДИЙ РИВОЖЛАНИШ Кичик соҳа: Бадиий-ижодий қобилиятлар Талаб: Бола атрофдаги борлиқни ижодий ўзгартириш малакасига эга 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш КУТИЛАЁТГАН НАТИЖАЛАР тасвирий материаллар номини билади ва тўғри қўллайди; содда композициялар, алоҳида буюмларни чизади; тасвирланаётган предметларга мос рангларни танлайди ва бўяйди; болалар мусиқий асбобларида (бубен, най, ксилофон) чалишга тақлид қилади; болалар гуруҳи билан қўшиқ айтади; рақсга тушади (жуфтликда айланади, оёқлари билан депсинади, предметлар билан мусиқага монанд ҳаракатланади); пластилиндан берилган содда шаклларни ясайди; тайёр шакллардан тасвирлар яратади, турли шаклдаги қоғозларни ясатади; қумдан турли шакл ва пирамидалар қуради. предметлар шаклини аниқ кўрсатган ҳолда қисмларга бой тасвирлар чизади; сюжетли расм, предмет ва персонажлар чизади; шаклларни турли техника асосида бўяйди; лой, хамир ва пластилиндан ясайди; фаолияти бошида кўз олдига келтириб тасаввур қилади; хорда ва яккахон қўшиқ айтади; рақс ҳаракатларини ҳиссиётларни намоён этиш ва мулоқот воситаси сифатида қабул қилади; мусиқий асбобларда чалади (қўнғироқча, доира, металлофон, уч бурчак); катталар ёрдамида бармоқлар театри саҳна кўринишларида иштирок этади. мураккаб предметлар чизади ва уларни декоратив нақшлар билан ясатади (чойнак, гилам, рўмол, лаган); хотира ёки тасаввурига кўра сюжет яратади; қоғоздан ва табиат материалларидан аппликация-ҳажмли оранжировкалар яратади (силуэтлар, откриткалар, китоб ёрлиқлари); муҳит ёки шахсий лойиҳаларини ясатади; қоғоз буклаш, йиртиш, қирқиш йўли билан шаклларнинг ҳаракати ва пропорцияларини ёритган ҳолда кичик сюжетли композициялар яратади; тенгдошлари билан ижодий ўйинлар яратиши мумкин; шахсий ишларида турли ифода воситаларини қўллайди; жамоавий лойиҳаларда ғоялар таклиф этади. турли предметлардан композициялар яратади; индивидуал ва жамоада қўшиқ айта олади; рақсда ҳаракатларига жило берган ҳолда шахсий намуна яратиши мумкин; мусиқий асбобларда яккахон ёки оркестрда жўр бўлиб чалиши мумкин; ғоя яратади ва татбиқ этади; мақсадга эришишда ўриндош сифатида турли предметлар қўллайди; турли спектаклларда рол ижро этиб иштирок этади; оламни ўзгартиришда инсоннинг яратувчи ролини англайди; буюмларни иккиламчи қўллашда ғоялар таклиф этиши мумкин.

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандартига 2-ИЛОВА

Мактабгача таълим ташкилотининг

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастури (кейинги ўринларда — давлат ўқув дастури) мактабгача таълим ташкилотининг мақсад ва вазифалари, ўқув-тарбиявий фаолиятнинг асосий ғоялари, шунингдек, боланинг таълимнинг кейинги босқичига ўтишидаги асосий компетенцияларини белгилаб беради.

2. Давлат ўқув дастури Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган қуйидаги таълим ташкилотларида қўллаш учун мажбурий ҳисобланади:

давлат мактабгача таълим ташкилотлари;

мактабгача таълим соҳасида хизмат кўрсатувчи нодавлат ташкилотлар;

мактабгача гуруҳларга эга бўлган «Меҳрибонлик» уйлари ва «Болалар шаҳарчалари»;

мактабгача ва бошланғич таълимни назорат қилувчи мактабгача таълим бошқаруви органлари.

3. Давлат ўқув дастури вариатив ўқув дастурларини яратишда мажбурий таянч ҳужжат ҳисобланади.

Таълим ташкилотлари Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан тасдиқланган вариатив ўқув дастурларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга.

4. Таълим ташкилоти давлат ўқув дастури асосида ўзининг ишчи ўқув дастурини ишлаб чиқиш ҳуқуқига эга. Таълим ташкилотининг ишчи ўқув дастури ташкилот педагоглари томонидан ота-оналарни жалб этган ҳолда тузилади ва белгиланган тартибда тасдиқланади.

2-боб. Мактабгача таълим ташкилотида таълим жараёнининг мақсади ва асосий принциплари

5. Мактабгача таълим ташкилотида таълим жараёнининг мақсади — болаларда умумий компетенциялар ва ривожланиш соҳалари компетенцияларини шакллантириш учун тегишли шароитлар яратишдан иборат.

6. Мактабгача таълим ташкилотида таълим жараёнининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

бола ҳуқуқлари, унинг ўзига хос ривожланиш хусусияти ва салоҳиятини ҳисобга олиш;

таълим жараёнида барча турдаги ривожланиш соҳаларининг ўзаро боғлиқлиги;

боланинг саломатлигини асраш ва мустаҳкамлаш, унинг эҳтиёжлари, шу жумладан, ҳаракатланиш эҳтиёжларини қондириш;

боланинг ижодий қобилиятларини қўллаб-қувватлаш;

ўйин орқали таълим бериш ва ривожлантириш;

боланинг ривожланиши ва ижтимоий мослашиши учун қулай муҳит яратиш;

бола учун хавфсиз муҳитни таъминлаш;

мактабгача таълим ташкилотининг оила, маҳалла ва мактаб билан ҳамкорлиги;

миллий маданий анъаналар қадриятини ошириш ва бошқа миллатлар маданиятига ҳурмат, бошқа миллатлар маданиятининг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиш.

3-боб. Мактабгача таълим ташкилотида боланинг ривожланишини қўллаб-қувватлаш ва уни амалга ошириш, қўшимча таълим хизматлари, ота-оналар билан ҳамкорлик

7. Боланинг мактабгача таълим ташкилотидаги ривожланишини қўллаб-қувватлаш ва унинг амалга оширилиши учун мактабгача таълим ташкилоти раҳбари жавобгар бўлади.

8. Қўшимча таълим хизматлари мактабгача таълим ташкилоти томонидан имкониятлардан келиб чиққан ҳолда болалар ва аҳоли эҳтиёжларига мос равишда ташкил этилади.

Қўшимча таълим хизматлари факультатив ҳисобланади ва уларни ташкил қилишда кўнгиллилар (волонтёрлар), ота-оналар ва ҳомийлар иштирок этиши мумкин.

9. Мактабгача таълим ташкилотида алоҳида эҳтиёжга эга бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш ва уни амалга ошириш учун мактабгача таълим ташкилоти раҳбари жавобгар бўлади.

Зарурат туғилганда, педагоглар таркиби ва мактабгача таълим ташкилоти раҳбарияти, тор ихтисослик мутахассисларини жалб этган ҳолда бола (унинг ривожланиши) учун ўқув-тарбиявий фаолиятнинг индивидуал режасини тузади.

10. Боланинг ҳар томонлама ривожланишини таъминлаш учун мактабгача таълим ташкилоти ота-оналар билан ўзаро ҳамкорликнинг қуйидаги шаклларини ташкил қилиши мумкин:

ота-оналарнинг мактабгача таълим ташкилоти борасидаги фикрларини ҳисобга олиш;

илк ривожланиш масалаларида ота-оналарга билим бериш;

ота-оналарни ўқув-тарбиявий жараёнда фаол қатнашишга жалб этиш;

ота-оналарнинг ташкилот ҳаётида иштирок этиш борасидаги ташаббусларини қўллаб-қувватлаш.

4-боб. Мактабгача ёшдаги болаларга таълим беришда алоҳида ёндашув

11. Мактабгача ёшдаги болаларга таълим беришда алоҳида ёндашув ўсиб бораётган бола шахсини ҳаётга тайёрлаш, унда ҳаётий муҳим масалаларни ҳал қилиш учун зарур бўлган, ахлоқий меъёр ва қадриятларни ўзлаштириш, бошқа инсонлар билан мулоқот қилиш, «Мен» образини қуриш билан боғлиқ бўлган фаолият усулларини шакллантиришга тайёргарликни назарда тутади.

Бошланғич муҳим компетенциялар боланинг фаолият ва ахлоқ субъекти сифатидаги яхлит ривожланишини талаб этади.

Компетенция боланинг билим, кўникма, малака ва қадриятлари мажмуидир. Бошланғич компетенциялар, ривожланиш соҳасидан қатъи назар, бола шахси шаклланиши учун асос бўлиб хизмат қилади.

5-боб. Мактабгача ёшдаги боланинг компетенциялари

1-§. Мактабгача ёшдаги (6-7 ёш) боланинг умумий муҳим компетенциялари

12. Мактабгача ёшдаги (6-7 ёш) боланинг умумий муҳим компетенциялари қуйидагилардан иборат:

коммуникатив компетенция — мулоқот воситаларидан турли вазиятларда фойдалана билиш кўникмаси;

ўйин компетенцияси — боланинг ўйин жараёни ва уни ташкил қилишда тажриба, билим ва кўникмалардан ижодий фойдаланиши. Ўқув-тарбиявий фаолият учун асос ҳисобланади;

ижтимоий компетенция — ҳаётий вазиятларда катталар ва тенгдошлар билан мулоқотда ахлоқ қоидалари ва меъёрларига риоя қилган ҳолда ўзини тутиш маҳорати;

билиш компетенцияси — атрофдаги оламни онгли равишда идрок қилиш ва олинган билим, кўникма, малака ва қадриятлардан ўқув ва амалий вазифаларни ҳал қилиш учун фойдаланиш.

2-§. Боланинг ривожланиш соҳалари компетенциялари

13. Боланинг компетенциялари бола ривожининг қуйидаги соҳаларида белгиланади:

жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзининг шаклланиши;

ижтимоий-ҳиссий ривожланиш;

нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш малакалари;

билиш жараёнининг ривожланиши;

ижодий ривожланиш.

3-§. «Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш» соҳаси компетенциялари

14. «Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзининг шаклланиши» соҳасидаги ўқув-тарбиявий фаолият якунланганидан сўнг 6-7 ёшли бола:

ўз имкониятлари ва ёши билан боғлиқ жисмоний ривожланиш меъёрларига мос равишда жисмоний фаоллик кўрсатади;

турли ҳаракатчанлик фаоллигини уйғун равишда ва мақсадли бажаришни билади;

турли ҳаётий ва ўқув вазиятларида майда моторика кўникмаларидан фойдаланади;

ўз ҳаракатларини ҳиссиёт ва сезги органлари ёрдамида бошқаради;

шахсий гигиена малакаларини қўллайди;

соғлом турмуш тарзи ва овқатланиш асосларини билади;

хавфсиз ҳаётий фаолият асослари қоидаларига риоя қилади.

4-§. «Ижтимоий-ҳиссий ривожланиш» соҳаси компетенциялари

15. «Ижтимоий-ҳиссий ривожланиш» соҳасидаги ўқув-тарбиявий фаолият якунига етганидан сўнг 6-7 ёшли бола:

ўз «Мен»и ва бошқа инсонларнинг ҳаётий фаолият муҳитидаги роли тўғрисида тасаввурга эга бўлади;

ўз ҳиссиётларини бошқаради ва уларни вазиятга мос равишда ифодалайди;

ўзгаларнинг ҳиссиётларини фарқлайди ва уларга мос равишда жавоб беради;

катталар ва тенгдошлар билан вазиятга мос равишда мулоқот қилади;

мураккаб вазиятлардан конструктив чиқиш йўлларини топади.

5-§. «Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш малакалари» соҳаси компетенциялари

16. «Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш малакалари» соҳасидаги ўқув-тарбиявий фаолият якунига етганидан сўнг 6-7 ёшли бола:

нутқни эшитади ва тушунади;

ўз нутқида тўғри талаффуз, қулай грамматик шакллар ва хилма-хил гап конструкцияларидан фойдаланади;

иккинчи тилни ўрганишга қизиқиш намоён қилади;

иккинчи тилни эгаллаш бўйича дастлабки билимларини кўрсатади;

бадиий адабиёт асарларига қизиқиш намоён қилади;

сўзнинг луғавий, бўғинли ва фонетик тузилиши тўғрисида тасаввурга эга бўлади;

турли маъно шаклларини мустақил равишда тузиш ва сўзлаб беришни билади;

ёзишнинг дастлабки малакалари ва воситаларидан фойдаланишни билади.

6-§. «Билиш жараёнининг ривожланиши» соҳаси компетенциялари

17. Билиш жараёнининг ривожланиши соҳасидаги ўқув-тарбиявий фаолият якунига етганидан сўнг 6-7 ёшли бола:

билим олишга фаол қизиқишни намоён этади;

ўқув ва ҳаётий фаолият учун ахборотни мустақил равишда топади ва ундан фойдаланади;

предметлар, воқеалар ва кўринишлар ўртасидаги оддий алоқаларни тушунади ва уларни яхлит бир бутунлик сифатида идрок қилади;

рақамлар, ҳисоб-китобни билади ва уларни ҳаётда қўллайди;

макон, шакл ва вақтга мос равишда иш тутади;

элементар математик ҳисоблашларни амалга оширади;

атроф муҳитдаги воқеа-ҳодисалар ва кўринишларни кузатади ҳамда тадқиқ қилади;

атроф муҳитга нисбатан эҳтиёткорона ва ғамхўр муносабатни намоён этади.

7-§. «Ижодий ривожланиш» соҳаси компетенциялари

18. «Ижодкорлик» соҳасидаги ўқув-тарбиявий фаолият якунига етганидан сўнг 6-7 ёшли бола:

санъат ва маданиятга қизиқиш намоён қилади;

миллий анъаналарни қадрлайди ва уларни кундалик ҳаётнинг бир қисми сифатида идрок этади;

санъатнинг муайян турини афзал кўришини мустақил равишда ифодалайди;

олинган билим ва кўникмалардан турли ҳаётий вазиятларда ўз ижодий режаларини тузиш ва татбиқ қилиш учун фойдаланади;

инсоннинг дунёни ўзгартиришдаги яратувчанлик ролини тушунади.

6-боб. Ўқув-тарбиявий фаолият

19. Ўқув-тарбиявий фаолият Ўзбекистон Республикасининг илк ва мактаб ёшидаги болаларни ривожлантиришга оид давлат талаблари асосида амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилоти ўқув ва тарбиявий фаолиятини ўқув йиллари бўйича ташкил қилади.

Ўқув йили 2 сентябрда бошланади ва 31 майгача давом этади.

1 июндан 31 августгача МТТда ёзги соғломлаштириш даври ташкил этилади.

20. Ўқув-тарбиявий фаолият гуруҳнинг кундалик иш тартибига таянади ва унда педагог томонидан режалаштирилган кундалик ҳаракатлар, болалар ўйинлари, бўш вақт ва ўқув-тарбиявий фаолият турлари навбатма-навбат амалга оширилади.

Ўқув-тарбиявий фаолият таълим ва ижтимоий эҳтиёжлар (саломатлик, овқатланиш ва хавфсизлик)ни қондириш мақсадида боланинг ёши ва индивидуал ривожланишига асосланувчи ўқув режасига мувофиқ олиб борилади. Ўқув-тарбиявий фаолият бола ҳаёти ва унинг атрофини ўраб турган муҳитдан келиб чиқувчи ягона бир бутун мавзуга бирлаштирилади.

Ўқув-тарбиявий фаолиятни режалаштириш таълим шароитларига боғлиқ ҳолда интеграция, хилма-хиллик ва мослашувчанлик тамойилларидан таркиб топади.

21. Ўқув-тарбиявий фаолиятда қуйидаги режалаштириш турлари мавжуд:

йиллик мавзули (тематик);

ҳафталик.

Режалаштиришда фаолиятнинг мақсадлари, мавзуси, мазмуни ва турлари ифодаланади. Фаолият турини танлашда нафақат ўқув-тарбиявий фаолиятнинг умумий мақсадлари, балки ривожланиш соҳалари бўйича мақсадлар, фаолият мазмуни ва турларини интеграциялаш ҳам ҳисобга олинади.

Режалаштиришда кун тартибини ҳисобга олиш зарур. Кун тартиби иш суръатини белгилайди ва болага бир фаолиятдан бошқасига осон ўтишда ёрдам бериши лозим. Шуни ёдда тутиш жоизки, ўйин мактабгача ёшдаги болаларнинг асосий фаолияти ҳисобланади. Кун тартибини тузишда кундузги уйқу, дам олиш вақти ва сайрга чиқиш вақти ҳисобга олинади.

22. Йиллик мавзули режада ҳар бир ёш гуруҳи учун ой мавзулари ва ҳафта мавзулари акс эттирилади. Мактабгача таълим ташкилоти ҳудуд ёки бошқа хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда ўзининг йиллик мавзули режасини тузишга ҳақли. Мазкур мавзули режа мактабгача таълим ташкилотининг «Педагогик кенгаши»да тасдиқланади.

23. Ҳафталик режа йиллик мавзули режага асосланади ва ҳафтанинг кичик мавзулари, шунингдек, мазкур мавзу бўйича ўтказиладиган тадбирларни ўз ичига олади.

Ҳафталик режа барча ривожланиш соҳалари бўйича мақсадларни белгилаш, тегишли марказларни тайёрлаш, машғулотларни ҳафта мавзусига мос равишда тақсимлашга йўналтирилган. Ҳафта мавзуси барча эркин фаолият марказлари орқали ўтиши лозим. Ҳафталик режада гуруҳдаги ва сайр вақтидаги дидактик ва ҳаракатли ўйинлар режалаштирилади. Болалар билан олиб бориладиган ишнинг мазмуни ва изчиллиги фаолият тури (фаол фаолият / пассив фаолият; индивидуал фаолият / кичик гуруҳда / катта гуруҳда; тарбиячи раҳбарлиги остида ўтадиган фаолият / бола раҳбарлиги остида ўтадиган фаолият) ва уни ўтказиш жойи (хона ичидаги фаолият / кўчадаги фаолият)ни ҳисобга олган ҳолда режалаштирилиши керак.

Ҳафталик режа хилма-хил ва мослашувчан бўлиши лозим. Бошқача айтганда, об-ҳаво ўзгариши ва боланинг қизиқувчанлигини ҳисобга олган ҳолда режалаштирилаётган фаолият бошқасига алмаштирилиши ёки фаоллик вақти бироз кўпроқ ёхуд камроқ вақтга мўлжалланиши мумкин. Масалан, агар тарбиячи баҳорги гуллаган боққа боришни режалаштирган бўлса-ю, об-ҳаво жуда ёмғирли бўлса, бу тадбирни хонада ўтказишнинг имкони бўлган бошқа тадбирга алмаштириши мумкин.

24. Ҳафталик режа — бу тарбиячининг иш журнали ва машғулотлар ишланмасидан ташкил топади. Тарбиячининг иш журнали қуйидаги бўлимларни ўз ичига олади:

титул варағи;

гуруҳнинг илиқ ва совуқ даврдаги кун тартиби;

эрталабки бадан тарбия комплекси;

гуруҳда сентябрдан августгача бўлган таълим жараёнини режалаштириш таркибига эрталабки суҳбат, сайр, куннинг иккинчи ярми киради;

ҳафталик иш таҳлили;

иловалар.

25. Машғулотлар конспектларида мақсад, фаолиятнинг қисқача таърифи, зарур жиҳозлар ифодаланади. Мазкур конспектлар тавсиявий ҳусусиятга эга ва тарбиячи томонидан ижодий ўзгартирилиши мумкин.

7-боб. Боланинг ривожланиш соҳалари бўйича ютуқлари

26. Давлат ўқув дастури бола ривожига индивидуал ёндашув, унинг шахсини ҳурмат қилиш, унинг манфаатлари, эҳтиёжлари ва ривожланиш даражасини ҳисобга олиш, ҳиссий қулайлик борасида ғамхўрлик қилиш, эркин ижодий ўзини ўзи кўрсатиши учун шароитлар яратишга интилишни назарда тутади. Режалаштириш билан бирга бола ривожланишини кузатиб бориш педагог фаолиятида муҳим аҳамият касб этади.

27. Педагог болани ва унинг ўзини тутиши сабабларини яхшироқ тушуниш, бола ривожини, унинг ички дунёсини кўриш, қўллаб-қувватлаш, ривожланиш йўлларини белгилаш, эҳтиёж ва манфаатларини аниқлаш учун бола ҳаётини мунтазам кузатиб боради. Педагогик кузатувлар асосида таълим фаолиятини режалаштириш ишлаб чиқилади ва такомиллаштириб борилади.

Боланинг индивидуал ривожланишини кузатиш учун Ўзбекистон Республикасининг илк ва мактаб ёшидаги болалар ривожланишига оид Давлат талабларида акс эттирилган соҳалар ва соҳа остилари ҳамда кутилаётган натижалар, олинган малака ва кўникмалар таҳлил қилинади.

28. Боланинг ривожланиш харитаси 3 дан 7 ёшгача бўлган даврни ўз ичига олади, ҳар бир бола учун индивидуал тарзда йилига уч марта тўлдирилади. Мактабгача таълим ташкилотидан чиқишда 6-7 ёшдаги боланинг мактабга тайёрлик харитаси тўлдирилади (фақат мактабгача ташкилот битирувчилари учун).

29. Мактабга тайёрлик деганда болада умумий компетенциялар ва ривожланиш соҳалари компетенцияларининг шаклланганлиги тушунилади. Бу харита мактабгача таълим ташкилотининг ҳар бир битирувчиси учун тўлдирилади. Унда Давлат дастурига мувофиқ ривожланишнинг бешта соҳаси (бола компетенциялари) бўйича кутилаётган натижалар ифодаланади.

30. Тарбиячига у ёки бу натижа қандай даражада акс этаётганини белгилаш таклиф этилади. Ривожланишнинг бешта соҳаси (бола компетенциялари) умумлаштирилади ва тавсия ҳамда таклифлар кўринишида ота-оналар эътиборига ҳавола этилади.

8-боб. Ривожлантирувчи муҳитни ташкил қилиш

31. Мактабгача таълим ташкилотида ривожлантирувчи муҳитни ташкил этишда болаларнинг ўзига хос белгиларга эга бўлган ёшга доир хусусиятлари ва эҳтиёжларини ҳисобга олиш муҳим аҳамият касб этади.

32. Ривожлантирувчи муҳит мазмуни:

мактабгача таълим ташкилотининг кўргазмали-ривожлантирувчи муҳити мазмуни маданий-тарихий қадриятларга: миллий ва минтақавий анъаналар; табиат, иқлимдан келиб чиқувчи хусусиятларга мос бўлиши лозим;

муҳит мазмуни бирламчи дунёқараш асосларини шакллантириш, боланинг муваффақиятли ижтимоий мослашувига ёрдам бериши лозим.

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 1-ИЛОВА

Мактабгача таълим ташкилоти таълим дастурини тузиш бўйича

Мактабгача таълим ташкилоти таълим дастури (кейинги ўринларда — Дастур) — Мактабгача таълим ташкилоти давлат ўқув дастурига асосан муайян ёш гуруҳида ташкил этиладиган таълим жараёнини амалга оширишга хизмат қилувчи муҳим ҳужжат бўлиб, у қўйилган мақсадларга эришишни таъминлаши лозим.

Дастур — муҳим восита бўлиб, унинг ёрдамида тарбиячилар (мутахассислар) Ўзбекистон Республикасида илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожига оид Давлат талабларига мувофиқ муайян ёш гуруҳидаги болалар учун энг мақбул ва самарали шакллар, методлар ва таълим жараёнини ташкил қилиш йўлларини белгилайдилар.

Дастур мажбурий қисм ва таълим жараёни иштирокчилари томонидан шакллантириладиган қисмдан ташкил топади. Ҳар икки қисм илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожига оид давлат талабларини амалга ошириш нуқтаи назаридан ўзаро бир-бирини тўлдирувчи ҳамда зарур таркибий қисм ҳисобланади.

Дастурнинг мажбурий қисми барча бешта таълим соҳаси: жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш; нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари; билиш жараёнининг ривожланиши; ижтимоий-ҳиссий ривожланиш ҳамда ижодий ривожланишни амалга оширишга комплекс ёндашувни назарда тутади.

Дастур тарбиячи (мутахассис) илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожига оид давлат талаблари асосида болалар ривожланишининг муайян шароитлари, эҳтиёжлари ва хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда таълимнинг индивидуал педагогик моделини қандай яратаётганини кўрсатиб бериши лозим.

Дастур учта асосий бўлимни қамраб олади:

мақсадли — бу тушунтириш хати ҳамда дастур ўзлаштирилишининг режалаштирилаётган натижаларини ўз ичига оладиган бўлим;

мазмунли — бу Дастурнинг умумий мазмунини ифодаловчи ва болалар шахсининг тўлақонли ривожланишини таъминловчи бўлим;

ташкилий — бу Дастурнинг моддий-техник таъминоти таърифини, таълим ва тарбиянинг методик материаллар ва воситалар билан таъминланганлигини, кун тартибини, шунингдек, тадбирлар, байрамлар, ривожлантирувчи муҳитни ўз ичига олувчи бўлим.

Дастур мактабгача таълим ташкилотининг педагогик кенгашида муҳокама қилинади ва директор буйруғи билан тасдиқланади.

Ўқув дастурининг намунавий тузилмавий таркибий қисмлари:

1. Титул варағи

Давлат мактабгача таълим ташкилоти номи Педагогик кенгаш томонидан қабул қилинди: Баён №___ сана_______________ Тасдиқланди: Ташкилот директори: №___ «____» Ф.И.О. № Давлат мактабгача таълим ташкилоти ДАСТУРИ Тузувчи Ф.И.О _________ Тоифаси ________________ Педагогик стажи __________ Лавозими ____________ 20___ й. ____________

2. Мундарижа саҳифалар кўрсатилган ҳолда Дастурнинг барча қисмлари, параграфлар, бўлимлар номи, адабиётлар ва иловалар рўйхати, матнда мавжуд бўлган барча сарлавҳаларни ўз ичига олади. Уларнинг таърифи иш мазмунига тўлиқ мос келиши, қисқа, аниқ ва изчил бўлиши ҳамда унинг ички мантиқий қонуниятларини аниқ ифодалаши лозим.

3. Мақсадли бўлим таркибига тушунтириш хати киради ва унда Дастур ишлаб чиқилишига асос бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шунингдек, таълим жараёнини ташкил қилишнинг турли шакллари, методлари ва йўллари кўрсатилиши муҳим аҳамият касб этади.

Шунингдек, қуйидагилар ҳам таърифланиши лозим:

Дастур бўйича таълим олаётган тарбияланувчиларнинг ёшга оид, руҳий ва индивидуал хусусиятлари;

Дастурнинг мақсади;

Дастурнинг вазифалари;

Дастурни амалга ошириш муддати;

асосий тамойиллар;

бола шахсининг асосий тавсифлари.

Дастурнинг мақсадли йўналишлари таърифи мактабгача таълим ташкилотининг Давлат ўқув дастури ҳамда Ўзбекистон Республикасида илк ва мактабгача ёшдаги болалар ривожига оид Давлат талабларининг мақсадли йўналишларига мос келиши лозим.

4. Мазмунли бўлимга бола ривожининг бешта таълим соҳаси йўналишларига мос равишдаги таълим фаолиятининг таърифи киради: таълим соҳасининг вазифалари, таълим фаолиятининг мазмуни, таълим фаолиятининг натижалари, минтақавий таркибий қисм (компонент), таълим соҳасини амалга ошириш бўйича таълим фаолиятини ташкил қилиш шакллари.

Комплекс-мавзули режалаштириш (барча бешта таълим соҳасини амалга оширишни ҳисобга олган ҳолда).

Мазкур кичик бўлимнинг таърифи интегратив моделни кўзда тутади ва у ҳафта мавзусини фаолиятнинг турли кўринишларида, шаклларида, таълим жараёнининг барча иштирокчилари билан биргаликда очиб беради. Дастурда ифодаланган комплекс-мавзули режалаштиришнинг таркибий қисми жадваллар кўринишида тақдим этилиши мумкин. Комплекс-мавзули режада Дастурдаги бўлимлар ва мавзуларни ўрганиш кетма-кетлиги очиб берилади. Таълим фаолиятининг тақсимоти, болалар билан ишлаш шакллари ва якуний тадбирлар кўрсатилади.

5. Ташкилий бўлим.

Мазкур бўлимда кун тартиби, ўқув йили тузилмаси, таълим фаолияти жадвали (норматив ҳужжатларга мувофиқ), ёшни ҳисобга олган ҳолда ривожлантирувчи муҳитни ташкил қилиш, тарбияланувчиларнинг ёши ва индивидуал хусусиятлари, уларнинг таълим эҳтиёжлари ва қизиқишларини ҳисобга олган ҳолда Дастурни амалга оширишининг турли шакллари, метод ва воситаларининг қисқача таърифи берилади. Шунингдек, турли хил фаолиятнинг ўзига хос руҳий-педагогик хусусиятлари, тарбияланувчиларнинг оилалари билан ўзаро ҳамкорлик турлари ифодаланиши мумкин.

6. Дастурни амалга ошириш шартлари:

моддий-техник таъминот;

ўқув-методик таъминот (дастурлар, технологиялар, ўқув қўлланмалари, илмий-методик ва ўқув-методик адабиётлар, болалар, ота-оналар учун мўлжалланган адабиётлар, интернет-ресурслар, таълимий CD-дисклар, дидактик материаллар, ҳужжатлар).

7. Фойдаланилаётган адабиётлар рўйхати.

8. Дастурга иловалар, уларда қуйидаги материаллар (ҳужжатлар тўплами) берилиши мумкин:

машғулотлар ишланмалари, ҳордиқ, байрамлар сценарийлари ва ҳ.к;

тарбиячи ишининг чуқурлаштирилган йўналиши бўйича иш дастури (режаси);

ўйинлар ва ўйинли машқлар таърифи;

педагоглар ва ота-оналар учун маҳорат мактаби сценарийлари;

ҳар бир ёш бўйича илова қилинадиган методик жилд-тўпламлар;

ота-оналар учун тарбияланувчиларнинг оилалари билан ҳамкорликнинг турли шакллари сценарийлари (маслаҳатлар, давра суҳбатлари, тренинглар, практикумлар, семинарлар).

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 2-ИЛОВА

Болалар тўлиқ кун мобайнида бўладиган гуруҳнинг намунавий кун тартиби

Т/р Кун тартиби 3-4 ёш 4-5 ёш 5-6 ёш 6-7 ёш 1. Болаларни қабул қилиш, мустақил фаолият, ўйинлар, эрталабки бадантарбия 7.00-8.20 7.00-8.25 7.00-8.30 7.00-8.30 2. Нонуштага тайёргарлик, нонушта 8.20-8.50 8.25-8.50 8.30-8.50 8.30-8.50 3. Мустақил фаолият, ўйинлар 8.50-9.00 8.50-9.00 8.50-9.00 8.50-9.00 4. Ўйинли таълим фаолияти 9.00-9.40 9.00-9.50 9.00-10.00 9.00-10.50 5. Дидактик ўйинлар, мустақил фаолият 9.40-10.00 9.50-10.00 10.00-10.35 ------------ 6. Сайрга тайёргарлик, сайр 10.00-12.00 10.00-12.10 10.35-12.25 10.50-12.35 7. Сайрдан қайтиш, ўйинлар 12.00-12.20 12.10-12.30 12.25-12.40 12.35-2.45 8. Тушликка тайёргарлик, тушлик 12.20-12.50 12.30-13.00 12.40-13.10 12.45-13.10 9. Ухлашга тайёргарлик, кундузги уйқу 12.50-15.00 13.00-15.00 13.10-15.10 13.10-15.10 10. Уйқусиз вақт Эркин фаолият 13.00-15.10 11. Тетиклаштирувчи гимнастика, ҳаво ва сув муолажалари 15.00-15.10 15.00-15.10 15.00-15.10 15.00-15.10 12. Иккинчи тушликка (полдник) тайёргарлик, иккинчи тушлик 15.15-15.30 15.15-15.30 15.20-15.30 15.20-15.30 13. Қўшимча таълим, бадиий адабиёт ўқиш, мустақил ўйин фаолияти 15.30-16.30 15.30-16.30 15.30-16.30 15.30-16.30 14. Сайр, мустақил ўйин фаолияти 16.30-17.45 16.30-17.45 16.30-17.45 16.30-17.45 15. Болаларнинг уйга кетиши 17.45-18.00 17.45-18.00 17.45-18.00 17.45-18.00

Қисқа муддатли гуруҳларнинг намунавий кун тартиби

8:30-12:00 (3,5 соат) 1-смена Қабул қилиш, назорат ўтказиш, эрталабки гимнастика 8:00-8:40 Эрталабки учрашув 8:40-9:00 Ўйинли таълим фаолияти 9:00-10:30 Ўйин, мустақил машғулотлар, лойиҳавий фаолият 10:30-11:00 Иккинчи нонушта 11:00-11:15 Сайр, болаларнинг уйга кетиши 11:35-12:00 Педагоглар учун тушлик танаффус 12:00-13:00 Педагогларнинг иккинчи сменага тайёргарлиги 13:00-13:30 13:30-17:00 (3,5 соат) 2-смена Қабул қилиш, назорат ўтказиш, 13:40-14:00 Болаларни кутиб олиш 14:00-15:30 Ўйинли таълим фаолияти 15:30-16:00 Ўйин, мустақил машғулотлар, лойиҳавий фаолият 16:00-16:20 Иккинчи тушлик 16:20:16:35 Сайрга тайёргарлик 16:35-17:00 Сайр, болаларнинг уйга кетиши 17:30-17:40

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 3-ИЛОВА

Йиллик мавзули (тематик) режа

Ойлар Ой мавзуси Ой ҳафталари Ҳафта мавзулари Ёш гуруҳлари Кичик гуруҳ Ўрта гуруҳ Катта гуруҳ Тайёрлов гуруҳи Сентябрь Ўзбекистон — менинг Ватаним 1-ҳафта Мен ва болалар боғчаси Мен ва болалар боғчаси Менинг жанажон Ўзбекистоним Менинг жанажон Ўзбекистоним 2-ҳафта Менинг шаҳрим Менинг шаҳрим — менинг маҳаллам Менинг шаҳрим — менинг маҳаллам Менинг шаҳрим — менинг маҳаллам 3-ҳафта Мен ва менинг оилам Мен ва менинг оилам Мен ва менинг оилам Мен ва менинг оилам 4-ҳафта Мен ва менинг дўстларим Мен ва менинг дўстларим Мен ва менинг дўстларим Мен ва менинг дўстларим Октябрь Куз бўёқлари 1-ҳафта Олтин куз Олтин куз Мавсумий ўзгаришлар Кўчманчи қушлар Мавсумий ўзгаришлар Кўчманчи қушлар 2-ҳафта Сабзавот ва мевалар Табиат омборхонаси: сабзавотлар, мевалар, резавор мевалар Табиат омборхонаси: сабзавотлар, мевалар, резавор мевалар Табиат омборхонаси: сабзавотлар, мевалар, резавор мевалар 3-ҳафта Нон ҳаммага даркор Нон ҳаммага даркор Нон ҳаммага даркор Нон ҳаммага даркор 4-ҳафта Ўзбекистоннинг оқ олтини Ўзбекистоннинг оқ олтини Ўзбекистоннинг оқ олтини Ўзбекистоннинг оқ олтини Ноябрь Транспорт, йўл ҳаракати қоидалари (ЙҲҚ) Ҳаётий фаолият хавфсизлиги асослари (ҲФХА) 1-ҳафта Транспорт билан танишув Ер усти транспорти Ҳаво, сув ва ер усти транспорти Ҳаво, сув ва ер усти транспорти 2-ҳафта Рангли светофор Рангли светофор Эҳтиёткор пиёда ҳафтаси Эҳтиёткор пиёда ҳафтаси 3-ҳафта Тез ёрдам ва ўт ўчириш ёрдами Шошилинч (тезкор) ҳаракат хизматлари Шошилинч (тезкор) ҳаракат хизматлари Шошилинч (тезкор) ҳаракат хизматлари 4-ҳафта Бизнинг яхши ишларимиз Барча касблар муҳим Бизнинг яхши ишларимиз Бизнинг яхши ишларимиз Декабрь Қиш 1-ҳафта Қиш Қиш Қиш. Конституция куни Қиш. Конституция куни 2-ҳафта Соғлом танда — соғлом руҳ Соғлом танда — соғлом руҳ Соғлом танда — соғлом руҳ Соғлом танда — соғлом руҳ 3-ҳафта Кийим-бош Мавсумий кийим-бош ва пойабзал Мавсумий кийим-бош ва пойабзал Мавсумий кийим-бош ва пойабзал 4-ҳафта Янги йил нима? Янги йил нима? Янги йил нима? Янги йил нима? Январь Болалар боғчаси 1-ҳафта Қишки ўйин-кулгилар Қишки ўйин-кулгилар Қишки ўйин-кулгилар Қишки ўйин-кулгилар 2-ҳафта Ватан ҳимоячилари куни Ватан ҳимоячилари куни Ватан ҳимоячилари куни Ватан ҳимоячилари куни 3-ҳафта Мен ва менинг баданим Мен ва менинг баданим Мен ва менинг баданим Мен ва менинг баданим 4-ҳафта Хушмуомалалик алифбоси Хушмуомалалик алифбоси Хушмуомалалик алифбоси Хушмуомалалик алифбоси Февраль Ғаройиб дунё 1-ҳафта Бизнинг иноқ мамлакатимиз Бизнинг мамлакатимиз — дўстлик ва тинчлик мамлакати Қўшни мамлакатлар Қўшни мамлакатлар 2-ҳафта Ҳайвонлар ва қушлар билан дўстлашамиз Ҳайвонлар ва қушлар билан дўстлашамиз Дунё мамлакатлари Дунё мамлакатлари 3-ҳафта Ўсимликлар билан дўстлашамиз Ўсимликлар билан дўстлашамиз Ўзбекистоннинг буюк арбоблари Ўзбекистоннинг буюк арбоблари 4-ҳафта Китоб билан дўстлашамиз Китоб билан дўстлашамиз Китоб тарихи Китоб тарихи ва инсон Март Гўзал баҳор 1-ҳафта Онамнинг куни Онамнинг куни Онамнинг куни Онамнинг куни 2-ҳафта Мавсумий ўзгаришлар. Мавсумий ўзгаришлар. Мавсумий ўзгаришлар. Мавсумий ўзгаришлар. 3-ҳафта Наврўз байрами Наврўз байрами Халқ манбалари. Наврўз байрами Халқ манбалари. Наврўз байрами 4-ҳафта Ҳашаротлар Ҳашаротлар Ҳашаротлар Ҳашаротлар Апрель Ер сайёраси — умумий уйимиз 1-ҳафта Гуллаб-яшнаётган баҳор Гуллаб-яшнаётган баҳор Гуллаб-яшнаётган баҳор Гуллаб-яшнаётган баҳор 2-ҳафта Коинот сирлари Коинот сирлари Коинот сирлари Коинот сирлари 3-ҳафта Ер сайёраси куни Қушлар ҳовлиси Ер сайёраси куни Ер сайёраси куни 4-ҳафта Ўйинчоқларга ғамхўр муносабат Шаҳарга ғамхўр муносабат Сайёрани сақла! Сайёрани сақла! Май Асбоблар ва анжомлар 1-ҳафта Мен ва менинг уйим Мен ва менинг уйим Мен ва менинг уйим. Хотира куни Мен ва менинг уйим. Хотира куни 2-ҳафта Мебель Мебель Мебель Мебель. Миллий ҳунармандчилик 3-ҳафта Идишлар Маиший асбоблар Идишлар. Миллий нақшлар Идишлар. Миллий нақшлар 4-ҳафта Маиший асбоблар бизнинг ёрдамчиларимиз Маиший асбоблар бизнинг ёрдамчиларимиз Маиший асбоблар бизнинг ёрдамчиларимиз Маиший асбоблар бизнинг ёрдамчиларимиз

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 4-ИЛОВА

Ҳафталик иш режаси Ой мавзуси: «Ўзбекистон — жанажон юртим!»

Гуруҳ Мавзу Тайёрлов гуруҳи МЕНИНГ ШАҲРИМ. МЕНИНГ МАҲАЛЛАМ Давр Сентябрнинг 2-ҳафтаси Ривожланиш соҳалари бўйича мақсадлар жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш Колоннада бир, икки, тўрт киши бўлиб юриш ижтимоий-ҳиссий (эмоционал) ривожланиш Ўз ҳиссиётларини назорат қилишни ўрганиш нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари Боланинг оғзаки нутқини мустаҳкамлаш билиш (англаш) орқали ривожланиш Ватан, маҳалла тўғрисидаги билимларни мустаҳкамлаш ижодий ривожланиш Ҳамкорликдаги фаолиятга ижобий муносабатни шакллантириш, ритм ҳиссини, мусиқани ҳис этиш фазилатини, ҳаракатларда ритмик ифодалиликни тарбиялаш Мавзулар мажмуи (тематика) Ўзбекистон — жанажон юртим! Ривожланиш марказлари Ўқув-тарбиявий фаолият Душанба Сешанба Чоршанба Пайшанба Жума Ресурслар, изоҳ Эрталабки доира Дам олиш кунларини қандай ўтказгани ҳақида суҳбат Қандай кайфиятда келдинг? Об-ҳаво ҳақида суҳбат Қурилиш ва конструкциялаш маркази Менинг бўлажак уйим Замонавий шаҳар Маҳалла кўчалари (узун-қисқа) Қурилиш блоклари, лего, конструктор Сюжет-ролли ўйинлар ва драмалаштириш маркази «Бувижонимникида меҳмонда» «Сартарошхона» Ниқоблар, кийим-бош, атрибутлар Тил ва нутқ «Менинг шаҳрим, менинг маҳаллам» номли сюжетли расм бўйича суҳбат Шаҳар истироҳат боғларига экскурсия (АКТ — слайдлар ёрдамида Сюжетли расмлар, АКТ материаллар Илм-фан ва табиат маркази Лой, тош ва қумнинг хусусиятлари «Кимнинг уйи мустаҳкамроқ?» Лой, қум, тош, махсус идишлар, шарлар Санъат маркази Очиқ ҳавода ўз фикри бўйича расм чизиш «Обод маҳалла» мавзусида оригами ва аппликация А-4 қоғоз, рангли қоғоз, бўёқлар, табиий материаллар Мусиқа ва ритмика маркази «Шаҳрисабз» қўшиғини тинглаш «Салом нима дегани» қўшиғи садолари остида куйлаш ва ритмик ҳаракатланиш Мусиқа маркази, мусиқали дисклар Катта гуруҳларда ишлаш

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 5-ИЛОВА

3 дан 7 ёшгача бўлган боланинг ривожланиш

Боланинг ривожланиш харитасини тўлдириш учун уч циклдан иборат бўлган кузатув олиб борилади: дастлабки (ўқув йили бошида), оралиқ ва якуний.

Дастлабки кузатув ўқув йили бошида ўтказилади (тахминан сентябрь ойи мобайнида). Бу босқичда ҳар бир боланинг бошланғич имкониятлари аниқланади, унинг шу давргача эришган ютуқлари белгиланади. Тарбиячи таълим соҳаларини ўзлаштириш бўйича мавжуд бўлган муаммоларга ҳам эътибор қаратади, боланинг қандай сифатлари қўллаб-қувватлашни талаб этишини, ҳар бир бола учун қандай вазифалар долзарблигини аниқлайди. Кейин боланинг айни даврдаги ёшини ҳисобга олган ҳолда унинг ривожланиш соҳалари бўйича ютуқлари харитаси тўлдирилади.

Оралиқ кузатув биринчи ярим йиллик охирида (декабрь, январь) ўтказилади. Бу мониторингни ўтказишдан мақсад болага нисбатан танланган методиканинг тўғрилигини аниқлаш, ривожланиш динамикасини белгилашдан иборат. Мазкур кузатув натижаларига кўра тарбиячи, бошқа мутахассислар билан ҳамкорликда, зарурат туғилган ҳолатларда педагогика жараёнига тузатишлар киритиши мумкин. Ўқув йили охирида (одатда май ойида) тарбиячи якуний кузатув ўтказади. Мазкур кузатув асосида йил бошида қўйилган вазифалар қандай ҳал қилингани баҳоланади, мазкур бола ривожида кутилаётган янги натижаларни ҳисобга олган ҳолда кейинги педагогик жараёндан кўзда тутиладиган мақсадлар белгиланади.

Кузатув ўтказишда қуйидаги тамойилларга таяниш лозим:

кузатув бола учун одатий шароитда амалга оширилади ва болага ёрдам беришга йўналтирилган бўлади;

бола ривожи борасида янада холис тасаввур ҳосил қилиш учун кузатув камида икки ҳафта (ёки ой) мобайнида олиб борилади;

тарбиячи бола тўғрисидаги маълумотларни ота-оналар ёки ташкилотнинг бошқа ходимлари билан суҳбатлар жараёнида олиши мумкин;

тарбиячи боланинг мойилликлари, қизиқишларига, унинг мулоқот қилиш ва билим олиш хусусиятларига эътибор қаратиши лозим.

Ўқув йили охирида тарбиячи якуний педагогика кенгашига болалар томонидан ўқув дастури ўзлаштирилишининг сифат даражаси тўғрисида ҳисобот ёзади ва унда болалар томонидан тегишли натижаларга эришилмаган бандлар ҳамда улар нега бажарилмаганлиги сабабларига тўхталиб ўтади (баъзи методикалар ўзлаштирилмагани, тарқатма материаллар, адабиётларнинг етарли бўлмагани, гуруҳ техника воситалари билан етарли даражада таъминланмагани, боланинг бетоб бўлгани ва дарсларни ўтказиб юборгани, ота-оналарнинг фаол бўлмагани ва ҳ.к.). Ушбу натижалар асосида сабабларни бартараф этиш борасидаги ишлар режалаштирилади ва мазкур гуруҳ учун келаси йилга мўлжалланган вазифалар белгиланади.

Кейинчалик педагог (тарбиячи) бола ютуқлари харитасини йилига камида 3 марта тўлдиради ва эришилган натижани тегишли белги (✔) билан белгилайди. Кузатув ривожланишнинг барча соҳалари бўйича олиб борилади. Агар у ёки бу билим олиш соҳасида индикатор «ишламаса», педагог (тарбиячи) дафтар ҳошияларига тегишли белгилар қўйиши лозим. Бу бола ривожланишини кузатиш кундалигини юритишда ёрдам беради. Мазкур ташхис (диагностика) асосида педагог (тарбиячи) руҳшунос (психолог), логопед, жисмоний тарбия бўйича йўриқчи ва бошқалар билан ҳамкорликда боланинг ютуқларини ажратади, шунингдек, таълим соҳаларини ўзлаштиришнинг салбий томонларини аниқлайди. Олинган натижаларга мос равишда таълим жараёнига тузатишлар киритилади, шунингдек, индивидуал иш режалаштирилади ва уни амалга ошириш борасидаги вазифалар белгиланади. Ўқув йили охирида (одатда май ойида) ушбу харита бўйича якуний кузатув ўтказилади.

Болаларнинг умумий ўрта таълим муассасасига киргунига қадар умумий ўрта таълимга бир йиллик мажбурий тайёргарлик кўриши учун жавобгарлик уларнинг қонуний вакиллари зиммасига юклатилади.

3 дан 5 ёшгача бўлган боланинг ривожланиш харитаси

Боланинг фамилияси, исми ________________________________________________

Туғилган санаси ________________________________________________

МТТга қабул қилинган сана ________________________________________________

Кузатув бошланган сана ________________________________________________

Кузатув бошидаги ёши _________________________________________________

Кузатув якуни санаси _________________________________________________

Ёши 4-йил 5-йил 3 ёшу 3ой 3 ёшу 6 ой 3 ёшу 9 ой 4 ёш 4 ёшу 3 ой 4 ёшу 6 ой 4 ёшу 9 ой 5 ёш ҳошия 1. Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш 1.1 Йирик моторика 1. Турли усулларда юради (тўғри, эркин, белгиланган йўналишда) √ 2. Мувозанатни сақлаган ҳолда югуради √ 4. БИЛИШ ЖАРАЁНИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ 4.1 Интеллектуал-билим олиш кўникмалари 1. Предметларни бир белги бўйича саралайди √ 2. Олти хил рангни фарқлайди ва ажратади √

Мактабгача таълим ташкилотининг давлат ўқув дастурига 6-ИЛОВА

6-7 ёшдаги боланинг мактабга тайёрлик харитаси

Т/р Ривожланишнинг кутилаётган натижаси доимо кўпинча баъзан ҳеч қачон 1. Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш 1.1 ўз имкониятлари ва ёши билан боғлиқ жисмоний ривожланиш меъёрларига мос равишда жисмоний фаоллик кўрсатади 1.2 турли ҳаракатчанлик фаоллигини уйғун равишда ва мақсадли бажаришни билади 1.3 турли ҳаётий ва ўқув вазиятларида майда моторика кўникмаларидан фойдаланади 1.4 ўз ҳаракатларини ҳиссиёт ва сезги органлари ёрдамида бошқаради 1.5 шахсий гигиена кўникмаларини қўллайди 1.6 хавфсиз ҳаётий фаолият асослари қоидаларига риоя қилади 2. Ижтимоий-ҳиссий ривожланиш 2.1 ўз «Мен»и ва бошқа инсонларнинг ҳаётий фаолият муҳитидаги роли тўғрисида тасаввурга эга бўлади 2.2 ўз ҳиссиётларини бошқаради ва уларни вазиятга мос равишда ифодалайди 2.3 ўзгаларнинг ҳиссиётларини фарқлайди ва уларга мос равишда жавоб беради 2.4 катталар ва тенгдошлар билан вазиятга мос равишда мулоқот қилади 2.5 мураккаб вазиятлардан амалий чиқиш йўлларини топади 3. Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари 3.1 нутқни эшитади ва тушунади 3.2 ўз нутқида тўғри талаффуз, қулай грамматик шакллар ва хилма-хил гап конструкцияларидан фойдаланади 3.3 иккинчи тилни ўрганишга қизиқиш намоён қилади 3.4 иккинчи тилни эгаллаш бўйича дастлабки билимларини кўрсатади 3.5 бадиий адабиёт асарларига қизиқиш намоён қилади 3.6 сўзнинг луғавий, бўғинли ва фонетик тузилиши тўғрисида тасаввурга эга бўлади 3.7 турли маъно шаклларини мустақил равишда тузиш ва сўзлаб беришни билади 3.8 ёзишнинг дастлабки кўникмалари ва воситаларидан фойдаланишни билади 4. Билим олиш жараёнининг ривожланиши 4.1 билим олишга фаол қизиқишни намоён этади 4.2 ўқув ва ҳаётий фаолият учун ахборотни мустақил равишда топади ва ундан фойдаланади 4.3 предметлар, воқеалар ва кўринишлар ўртасидаги оддий алоқаларни тушунади ва уларни яхлит бир бутунлик сифатида идрок қилади 4.4 рақамлар, ҳисоб-китобни билади ва уларни ҳаётда қўллайди 4.5 макон, шакл ва вақтга мос равишда иш тутади 4.6 элементар математик ҳисоблашларни амалга оширади 4.7 атроф муҳитдаги воқеа-ҳодисалар ва кўринишларни кузатади ҳамда тадқиқ қилади 4.8 атроф муҳитга нисбатан эҳтиёткорона ва ғамхўр муносабатни намоён этади 5. Ижодкорлик 5.1 санъат ва маданиятга қизиқиш билдиради 5.2 миллий анъаналарни қадрлайди ва уларни кундалик ҳаётнинг бир қисми сифатида идрок этади 5.3 олинган билим ва кўникмалардан турли ҳаётий вазиятларда ўз ижодий режаларини тузиш ва татбиқ қилиш учун фойдаланади 5.4 инсоннинг дунёни ўзгартиришдаги яратувчанлик ролини тушунади

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандартига 3-ИЛОВА

Мактабгача таълим ташкилотларини ўйинлар тўпламлари, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар ва бошқа техник воситалар билан жиҳозлаш

1. Умумий типдаги мактабгача таълим ташкилотларини ўқув-таълим воситалари, дидактик қўлланмалар, кўргазмали материаллар, ўйинлар тўпламлари, ўйинчоқлар, мебель, спорт анжомлари, жиҳозлар ва бошқа техник воситалар билан таъминлашнинг энг кам (минимал) рўйхати

Т/р Жиҳоз номи Ўлчов бирлиги Илк ёш гуруҳи (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) «Илк қадам» давлат дастурига асосан гуруҳ хоналарини ривожланиш соҳаси бўйича жиҳозлаш Соҳа: Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш 1. Кегли тўплам 2 2 2 2 2 2. Рангли байроқчалар дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 3. Сакраш учун арқон дона 10 10 10 4. Гимнастика ҳалқаси (обруч) дона 12 12 12 12 5. Футбол тўпи дона 1 1 1 1 1 6. Соғлом ва хавфсиз турмуш тарзи бўйича кўргазмали қўлланмалар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 7. Одам анатомияси бўйича кўргазмали плакат дона 1 1 1 1 1 Соҳа: Ижтимоий ва ҳиссий ривожланиш 8. «Оила» ўйин тўплами тўплам 2 2 2 9. «Касб» ўйин тўплами тўплам 2 2 2 10. «Ферма» ўйин тўплами тўплам 1 1 1 1 11. Юз ифодаларини ўзгартирувчи юмшоқ ниқоблар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 12. Қўғирчоқ — қизча дона 5 5 5 5 5 13. Қўғирчоқ — ўғил бола дона 5 5 5 5 5 14. «Ошхона» ўйин тўплами тўплам 1 1 1 1 1 15. «Гўзаллик салони» ўйин тўплами тўплам 1 1 1 1 1 16. «Шифокор» ўйин тўплами тўплам 1 1 1 1 1 17. Хонани тозалаш учун болалар меҳнат анжомлари тўплами тўплам 1 1 1 1 1 Соҳа: Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари 18. Икки томонлама магнитли доска дона 1 1 1 1 1 19. Ҳарфли кубиклар тўплами тўплам 1 1 1 20. Ҳикоялар тузиш учун сюжетли расмлар тўплам 1 1 1 1 21. Инглиз алфавити бўйича карталар тўплами тўплам 1 1 22. Инглиз алфавити бўйича ҳарфлар тўплами тўплам 1 1 23. «Йил фасллари» сюжетли расмлар тўплам 1 1 1 1 1 24. Алифбо (кесма ҳарфлар) тўплам 1 1 25. Сўзда товушни аниқлаш учун мавзули карталар тўплам 1 1 26. «Ўзбекистон Республикаси байрамлари» плакатлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 27. Ўзбекистон Республикаси давлат рамзлари тўплам 1 1 1 1 1 28. Шарқнинг буюк мутафаккирлари тўплам 1 1 1 1 29. «Ўзбекистон шаҳарлари» плакатлари тўплам 1 1 1 1 30. Иш дафтари дона ҳар бир бола учун 1 донадан 31. Жаҳон халқлари эртаклари дона 10 10 10 10 10 32. Ўзбек халқ эртаклари дона 10 10 10 10 10 33. Шеър ва қўшиқлар дона 10 10 10 10 10 Соҳа: Билиш жараёнининг ривожланиши 34. «Африка ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 35. «Ёввойи ҳайвонлар» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 36. «Арктика ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 37. «Уй ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 38. «Денгиз ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 39. «Ҳашоратлар дунёси» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 40. Мавзули пазллар тўплами «Ўй, ёввойи ҳайвонлар, шимол, Африка, сувости ҳайвонот дунёси, ҳашаротлар» тўплам 1 1 1 1 1 41. «Санашни ўрган» математика тўплами тўплам 6 6 6 6 6 42. Соат дона 2 2 43. Чизғич дона 6 6 44. Глобус дона 1 1 45. Яримшарлар табиий харитаси дона 1 1 46. Лупа дона 1 1 1 1 1 47. Ўзбекистон харитаси дона 1 1 48. Дидактик ўйинлар тўплам 1 1 1 1 1 49. Тадқиқот учун микроскоп тўплами тўплам 1 1 1 50. «Кубиклар» қурилиш тўплами тўплам 4 4 6 6 6 51. Қурилиш конструкция тўплами тўплам 4 4 6 6 6 52. Мозаика тўплам 4 4 4 4 4 53. Шахмат / шашка тўплам 4 4 4 54. Пирамидалар, ҳалқалар билан дона 4 4 4 55. Ёнғин хавфсизлиги талабларини ўргатувчи кўргазмали плакатлар тўплам 1 1 1 1 1 Соҳа: Ижодий ривожланиш 56. Турли ранг-тасвир, жанрлар билан танишиш учун ўқув-методик плакатлар тўплами: пейзаж, натюрморт, портрет тўплам 1 1 1 1 1 57. Ёғочли фланелеграф дона 1 1 1 1 1 58. Рангли қаламлар тўплами тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 59. Мўйқалам тўплами (сунъий материаллардан) тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 60. Гуашь тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 61. Пластилин тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 62. ПВА елими дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 63. Ўзбекистон композиторлари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 1 1 64. Ўзбекистон шоир ва ёзувчилари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 65. Чет эл шоир ва ёзувчилари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 66. Чет эл композиторлари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 67. Бўёқлар (акварел бўёқлари) тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 68. Рангли картон тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 69. Рангли қоғоз тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 70. Қайчи (болалар учун) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 71. Альбом (чизиш учун) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 72. Оддий қалам дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 73. «Мусиқа асбоблари» тасвирланган плакатлар тўплам 1 1 1 1 Машғулот (гуруҳ) хонасини жиҳозлаш 74. Болалар столи дона гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб 75. Болалар стули дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 76. Стол-парта (тарбиячи учун) дона 1 1 1 1 1 77. Стул (тарбиячи учун) дона 2 2 2 2 2 78. Педагог ҳужжатлари учун жавон тўплам 2 2 2 2 2 79. Марказлар учун жавон дона 6 6 6 6 6 80. Болалар адабиёти учун жавон дона 1 1 1 1 1 81. Гилам дона 1 1 1 1 1 82. Доска (деворга осиш учун) дона 1 1 1 1 1 83. Қути (кичкина ўйинчоқлар, майда нарсаларни сақлаш учун) дона 4 4 4 4 4 84. Жалюзалар дона дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос 85. Термометр (хона ҳароратини ўлчаш учун) дона 1 1 1 1 1 Ётоқхона учун жиҳозлар 86. Болалар кровати дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 87. Жавон (оқликлар учун) ** дона 1 1 1 1 1 88. Жавон (деворга осиладиган, оқликлар учун) ** дона 1 1 1 1 1 89. Жалюзалар / парда дона дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос 90. Тўшак (Матрас) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 91. Кўрпа дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 92. Чойшаб дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 93. Каучок астарли чойшаб, тагликлар дона ҳар бир бола учун 1 донадан Кириш йўлакчаси учун жиҳозлар 94. Ахборот стенди дона 1 1 1 1 1 95. Кийим жавони дона 4 6 6 6 6 96. Илгак (устки кийим ва пойабзал учун) дона бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос 97. Кириш йўлакчаси учун жиҳозлар тўплами тўплам бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос 98. Илгак (катталар учун, устки кийим ва пойабзал учун) дона 1 1 1 1 1 99. Ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ёнғин хавфсизлиги бурчаги (кўргазмали плакат) дона 1 1 1 1 1 Гигиена учун жиҳозлар 100. Чиқиндилар учун челак дона 2 2 2 2 2 101. Чўтка дона 3 3 3 3 3 102. Пластик челак дона 2 2 2 2 2 103. Швабра дона 2 2 2 2 2 104. Болалар туваги дона бола сонига мос 105. Болалар туваги учун жавон дона 4 106. Хўжалик жиҳозлари учун жавон дона 1 1 1 1 1 107. Илгак (сочиқлар учун) ** дона бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос 108. Сочиқ илгич дона 1 1 1 1 1 109. Пахмоқ сочиқ ** дона бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос 110. Сочиқ (қоғоздан) ** ўрам бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос бола сонига мос Ёнғин хавфсизлиги талаблари 111. Ўт ўчиргич дона 2 2 2 2 2 112. Ёнғин вақтида бинони тарк этиш эвакуация режаси (схемаси) дона 1 1 1 1 1 113. Ёнғин ҳақида хабар бериш мосламалари дона ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида

2. Давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари гуруҳларини ўқув қўлланмалар, кўргазмали материаллар, ўйинлар тўплами, ўйинчоқлар, мебель, спорт анжомлари, жиҳозлар ва бошқа техник ва реабилитацион воситалар билан таъминлашнинг энг кам (минимал) рўйхати

1. Давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари ўйинлар тўплами, ўйинчоқлар, мебель, жиҳозлар, бошқа техник ва реабилитация воситалари билан жиҳозлаш, шу жумладан, кўриш, эшитиш қобилияти, таянч-ҳаракат аппаратини тузатишга муҳтож бўлган болаларнинг ҳаракатланиш, ахборотни идрок этиш ва қабул қилиш воситалари билан Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан таъминланади.

2. Жиҳозлар рўйхати, уларнинг техник хусусиятлари ва замонавий талабларга мувофиқлиги Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги (заруратга кўра, бошқа вазирликлар ва ташкилотлар) томонидан белгиланади.

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан тизимдаги давлат мактабгача таълим ташкилотлари учун марказлаштирилган ҳолда жиҳозларни харид қилиш ушбу мақсадда тузилган комиссия томонидан амалга оширилади.

3. Психологик-тиббий-педагогик комиссия хулосасини бериш учун асос бўладиган тиббий кўрсатмалар рўйхатида кўрсатилган давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларида кўришида нуқсонлари бўлган тарбияланувчиларига кўришида нуқсонларини реабилитация ва коррекция қилиш учун:

а) ҳар бир кўришида нуқсон бўлган тарбияланувчилар учун гуруҳда тифлопедагог бурчаги ташкил этилади;

б) давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларида кўришида нуқсон бўлган тарбияланувчилар учун реабилитация хоналари ҳудудларда қуйидагича ташкил этилади:

Қорақалпоғистон Республикаси — 1 та КТИМТТ да Сирдарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Андижон вилояти — 1 та КТИМТТ да Самарқанд вилояти — 2 та КТИМТТ да Бухоро вилояти — 1 та КТИМТТ да Сурхондарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Жиззах вилояти — 1 та КТИМТТ да Тошкент вилояти — 2 та КТИМТТ да Навоий вилояти — 1 та КТИМТТ да Фарғона вилояти — 2 та КТИМТТ да Наманган вилояти — 2 та КТИМТТ да Хоразм вилояти — 1 та КТИМТТ да Қашқадарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Тошкент шаҳри — 2 та КТИМТТ да

4. Психологик-тиббий-педагогик комиссия хулосасини бериш учун асос бўладиган тиббий кўрсатмалар рўйхатида кўрсатилган давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларида эшитишида нуқсонлари бўлган тарбияланувчиларга эшитиш нуқсонларини реабилитация ва коррекция қилиш учун:

а) ҳар бир эшитишида нуқсонлари бўлган тарбияланувчилар учун гуруҳида сурдопедагог бурчаги ташкил этилади;

б) давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларида эшитишида нуқсонлари бўлган тарбияланувчилар учун реабилитация хоналари қуйидагича ташкил этилади:

Қорақалпоғистон Республикаси — 1 та КТИМТТ да Сирдарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Андижон вилояти — 1 та КТИМТТ да Самарқанд вилояти — 2 та КТИМТТ да Бухоро вилояти — 1 та КТИМТТ да Сурхондарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Жиззах вилояти — 1 та КТИМТТ да Тошкент вилояти — 2 та КТИМТТ да Навоий вилояти — 1 та КТИМТТ да Фарғона вилояти — 2 та КТИМТТ да Наманган вилояти — 2 та КТИМТТ да Хоразм вилояти — 1 та КТИМТТ да Қашқадарё вилояти — 1 та КТИМТТ да Тошкент шаҳри — 2 та КТИМТТ да

5. Психологик-тиббий-педагогик комиссия хулосасини бериш учун асос бўладиган тиббий кўрсатмалар рўйхатида кўрсатилган давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари таянч-ҳаракат нуқсонлари бўлган тарбияланувчиларни реабилитация ва коррекция қилиш учун давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилоти ҳудудида фойдаланиш учун ҳаракатланиш воситалари билан таъминланади ва ҳар бир давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида таянч-ҳаракат аппарати нуқсонлари бўлган тарбияланувчилар реабилитация хонаси ташкил этилади ва меъёрга мувофиқ жиҳозлар билан таъминланади.

Т/р Жиҳоз номи Жиҳоз номи Ўлчов бирлиги Илк ёш гуруҳи (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Гуруҳ хонасини тўғрилаш-педагогик воситалар билан жиҳозлаш 1. Ҳисоблаш материаллари тўплами тўплам 2 4 4 4 4 2. Ясси ҳажмли геометрик шакллар тўплам 2 2 2 2 2 3. Эртаклар саҳнаси дона 1 1 1 1 1 4. Эртаклар учун қўғирчоқ ва ниқоблар тўплам 1 1 1 1 1 5. Қўл ва бармоқ театри учун қўғирчоқлар тўплам 1 1 1 1 1 6. Кўргазма учун шакллар ва уларга доска тўплам 1 1 1 1 1 7. Миллий ва жаҳон эртаклар театри тўплам 1 1 1 1 1 8. Блокли конструкторлар тўплам 2 2 2 2 2 9. «Лего» конструктор тўплам 2 2 2 2 2 10. Катта ва кичик жумбоқли ўйинчоқлар дона 2 4 4 4 4 11. Модулли тетрислар тўплам 2 2 2 2 2 12. Дьенеш блаклари (ўйинчоқ) тўплам 1 1 1 1 1 13. Овоз ва ёруғлик эффектлари билан классик пирамида тўплам 1 1 1 1 1 14. Мозайка тўплам 1 1 1 1 1 15. Домино тўплам 2 2 2 2 16. Гапирадиган фотоальбом *** дона 1 1 1 1 1 17. Шахсий магнит доскалар дона ҳар бир болага ҳар бир болага ҳар бир болага ҳар бир болага 18. Кичкина сенсорли ва массаж учун коптокчалар дона 4 4 4 4 4 19. Монтессори тўплами *** тўплам 1 1 1 1 20. Воскабович тўплами *** тўплам 1 1 1 1 1 21. «Фребелнинг совғалари» *** тўплам 1 1 1 1 1 22. Боғлайдиган ўйинчоқлар тўплам 1 1 1 1 23. Ривожлантириш китоблари дона 4 6 6 6 6 24. «Тўртинчиси ортиқча» ўйини тўплам 1 1 1 25. «Уйчам қаерда?» ўйини тўплам 1 2 2 2 26. «Катталар ва болалар» ўйини тўплам 1 1 1 27. «Навбатдагисини топ» ўйини тўплам 2 2 2 2 28. «Ортиқчасини топ» ўйини тўплам 2 2 2 2 2 29. «Ким нима ейди?» ўйини тўплам 2 2 2 2 2 30. «Сенсорли синтезатор» ўйини тўплам 1 1 1 1 1 31. «Сеҳрли қопча» ўйини тўплам 1 1 1 1 1 32. «Ҳайвонлар нима билан озиқланади?» ўйини тўплам 1 1 1 1 1 33. «Мосини топ» ўйини тўплам 2 2 2 2 2 34. «Тескариси қанақа?» ўйини тўплам 1 1 1 35. Тебранма «отча» дона 1 1 1 1 1 36. Турли хил ўлчамдаги қўғирчоқлар тўплам 6 6 6 6 6 37. Автомобиль кўринишдаги сеген доскаси тўплам 1 1 1 1 1 38. Ўйинчоқ мусиқа асбоблари тўплам 1 1 1 1 1 39. Ўйинчоқ транспорт воситалари тўплам 1 1 1 1 1 40. Ҳайвон ва қушлар (ўйинчоқлар) тўплам 2 2 3 3 3 41. Мева ва сабзавотлар (ўйинчоқлар) тўплам 2 2 3 3 3 42. Расмли кубикчалар тўплам 2 2 2 2 2 43. Машғулотлар учун катта магнитли доска дона 1 1 1 1 1 44. Мантиқий ва математик ўйинлар тўплам 2 2 2 45. Телевизор (дидактик ва мультимедиа материалларини намойиш этиш учун) дона 1 1 1 1 1 46. DVD плейр (дидактик ва мультимедия материалларини намойиш этиш учун) дона 1 1 1 1 1 «Илк қадам» давлат дастурига асосан гуруҳ хоналарини ривожланиш соҳаси бўйича жиҳозлаш Соҳа: Жисмоний ривожланиш ва соғлом турмуш тарзини шакллантириш 47. Кегли тўплам 2 2 2 2 2 48. Рангли байроқчалар дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 49. Сакраш учун арқон дона 5 5 5 50. Гимнастика ҳалқаси дона 6 6 6 6 51. Футбол тўпи дона 1 1 1 1 1 52. Соғлом ва хавфсиз турмуш тарзи бўйича кўргазмали қўлланмалар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 53. Одам анатомияси бўйича афиша дона 1 1 1 1 1 Соҳа: Ижтимоий ва ҳиссий ривожланиш 54. «Оила» ўйин маркази тўплам 2 2 2 55. «Касб» ўйин маркази тўплам 2 2 2 56. «Ферма» ўйин маркази тўплам 1 1 1 1 57. Юз ифодаларини ўзгартирувчи юмшоқ ниқоблар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 58. Қўғирчоқ — қизча дона 5 5 5 5 5 59. Қўғирчоқ — бола дона 5 5 5 5 5 60. «Ошхона» ўйин маркази тўплам 1 1 1 1 1 61. «Гўзаллик салони» ўйин маркази тўплам 1 1 1 1 1 62. «Шифокор» ўйин маркази тўплам 1 1 1 1 1 63. Хонани тозалаш учун болалар меҳнат анжомлари тўплами тўплам 1 1 1 1 1 Соҳа: Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари 64. Икки табақали магнитли доска дона 1 1 1 1 1 65. Ҳарфли кубиклар тўплами тўплам 1 1 1 66. Ҳикоялар тўқиш учун сюжетли расмлар тўплам 1 1 1 1 67. Инглиз тилида карталар тўплами тўплам 1 1 68. Инглиз тилида ҳарфлар тўплами тўплам 1 1 69. «Йил фасллари» сюжетли расмлар тўплам 1 1 1 1 1 70. Алифбо (кесма ҳарфлар) тўплам 1 1 71. Сўзда товушни аниқлаш учун мавзули карталар тўплам 1 1 72. «Ўзбекистон Республикаси байрамлари» афишалар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 73. Ўзбекистон Республикаси давлат рамзлари тўплам 1 1 1 1 1 74. Шарқнинг буюк мутафаккирлари тўплам 1 1 1 1 75. «Ўзбекистон шаҳарлари» афишалари тўплам 1 1 1 1 76. Иш дафтари дона ҳар бир бола учун 1 донадан 77. Жаҳон халқлари эртаклари дона 10 10 10 10 10 78. Ўзбек халқ эртаклари дона 10 10 10 10 10 79. Шеър ва қўшиқлар дона 10 10 10 10 10 Соҳа: Билиш жараёнининг ривожланиши 80. «Африка ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 81. «Ёввойи ҳайвонлар» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 82. «Арктика ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 83. «Уй ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 84. «Денгиз ҳайвонлари» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 85. «Ҳашаротлар олами» ўйинчоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 86. Мавзули жумбоқлар тўплами «Уй, ёввойи, шимол, Африка, сувости ҳайвонлари, ҳашаротлар» тўплам 1 1 1 1 1 87. «Санашни ўрган» математика тўплами тўплам 6 6 6 6 6 88. Соат дона 2 2 89. Чизғич дона 6 6 90. Глобус дона 1 1 91. Яримшар табиий харитаси дона 1 1 92. Лупа дона 1 1 1 1 1 93. Ўзбекистон харитаси дона 1 1 94. Дидактик ўйинлар тўплам 6 6 6 6 6 95. Тадқиқот учун микроскоп тўплам 1 1 1 96. «Кубиклар» қурилиш тўплами тўплам 4 4 6 6 6 97. Қурилиш конструкцияси учун тўплам тўплам 4 4 6 6 6 98. Мозаика тўплам 4 4 4 4 4 99. Шахмат / шашка тўплам 4 4 4 100. Пирамидалар, ҳалқалар билан дона 4 4 4 101. Ёнғин хавфсизлиги талабларини ўргатувчи кўргазмали плакатлар тўплам 1 1 1 1 1 Соҳа: Ижодий ривожланиш 102. Турли ранг-тасвир жанрлар билан танишиш учун ўқув-методик афишалар тўплами: пейзаж, натюрморт, портрет тўплам 1 1 1 1 1 103. Ёғочли фланелеграф дона 1 1 1 1 1 104. Рангли қаламлар тўплами тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 105. Мўйқалам тўплами (сунъий материаллардан) тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 106. Гуашь тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 107. Пластилин тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 108. ПВА елими дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 109. Ўзбекистон композиторлари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 1 1 110. Ўзбекистон шоир ва ёзувчилари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 111. Чет эл шоир ва ёзувчилари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 112. Чет эл композиторлари тасвирланган портретлар тўплам 1 1 1 113. Бўёқлар (акварел бўёқлар) тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 114. Рангли картон тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 115. Рангли қоғоз тўплам ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 116. Қайчи (болалар учун) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 117. Альбом (чизиш учун) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 118. Қалам дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 119. «Мусиқа асбоблари» афишалари тўплам 1 1 1 1 Машғулот (гуруҳ) хонасини жиҳозлаш 120. Болалар столи дона гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб 121. Болалар стули дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 122. Болалар ортопедик стули (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар гуруҳлари учун) дона 2 2 2 2 2 123. Болалар кўп функцияли стули (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар гуруҳлари учун) дона 2 2 2 2 2 124. Стендер-вертикализатор (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 1 1 1 1 1 125. Кресло таянчли (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 2 2 2 2 2 126. Мослашувчан мольберт столчаси (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 1 1 1 1 1 127. Ўриндиқ (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 2 2 2 2 2 128. Массажли гиламча дона 1 1 1 1 1 129. Йўлакча тўплам 1 1 1 1 1 130. Юриш учун мослама (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 2 2 2 2 2 131. Болаларни ташиш учун коляска (таянч-ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) дона 4 4 4 4 4 132. Стол-парта (тарбиячи учун) дона 1 1 1 1 1 133. Стул (тарбиячи учун) дона 2 2 2 2 2 134. Педагог ҳужжатлари учун жавон тўплам 2 2 2 2 2 135. Жавон (ўйин ва ўйинчоқлар, дидактик материаллар учун кўп табақали шкаф) дона 6 6 6 6 6 136. Болалар адабиёти учун жавон дона 1 1 1 1 1 137. Гилам дона 1 1 1 1 1 138. Доска (деворга осиш учун) дона 1 1 1 1 1 139. Қути (кичкина ўйинчоқлар, майда нарсалар учун) дона 4 4 4 4 4 140. Жалюза дона дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос Ётоқхона учун жиҳозлар 141. Болалар каравоти дона гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб гуруҳ болалари сонидан келиб чиқиб 142. Болалар каравоти (мослаштирилган, баланд бортли) (таянч ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) ** дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 143. Функционал болалар каравотлари (таянч ҳаракат тизимида нуқсони бор болалар учун) *** дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 144. Шкаф (оқликлар учун) ** дона 1 1 1 1 1 145. Жалюза дона дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос дераза ўлчамига мос 146. Тўшак (матрас) дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 147. Сув ўтказмайдиган тўшак жилдлари дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 148. Кўрпа дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан 149. Чойшаб дона ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан ҳар бир бола учун 1 донадан Кириш йўлакчаси учун жиҳозлар 150. Ахборот стенди дона 1 1 1 1 1 151. Кийим жавони дона 4 6 6 6 6 152. Илгак (устки кийим ва пойабзал учун) дона болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос 153. Кириш йўлакчаси учун жиҳозлар тўплами тўплам болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос 154. Илгак (катталар учун, устки кийим ва пойабзал учун) дона 1 1 1 1 1 155. Ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ёнғин хавфсизлиги бурчаги (плакат) Ёнғин хавфсизлиги талаблари 156. Ўт ўчиргичлар дона 2 2 2 2 2 157. Ёнғин вақтида бинони тарк этиш эвакуация режаси (схемаси) дона 1 1 1 1 1 158. Ёнғин ҳақида хабар бериш мосламалари дона ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида ҳар бир хонага меъёр асосида Гигиена учун жиҳозлар 159. Чиқиндилар учун челак дона 2 2 2 2 2 160. Ершик дона 3 3 3 3 3 161. Пластик челак дона 2 2 2 2 2 162. Швабра дона 2 2 2 2 2 163. Болалар туваги дона болалар сонига мос 164. Болалар туваги учун жавон дона 4 165. Хўжалик жиҳозлари учун жавон дона 1 1 1 1 1 166. Илгак (сочиқлар учун) ** дона болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос 167. Сочиқ ушлагичи ** дона 1 1 1 1 1 168. Сочиқ дона болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос болалар сонига мос Реабилитация хонасини жиҳозлаш 169. Реабилитацион механотерапевтик тренажер дона Таянч-ҳаракат тизимида нуқсонли болалар гуруҳи учун 2 дона 170. Юриш учун ортопедик тренажер дона Таянч-ҳаракат тизимида нуқсонли болалар гуруҳи учун 2 дона 171. 150-200 грамли қумли қопчалар дона 20 172. Турли ўлчамдаги ортопедик 3 ғилдиракли велосипедлар дона 2 173. Ўтириб юриш учун ортопедик тренажер дона 2 174. Мобил стендерлар *** дона 2 175. Болалар коляскаси (шахсий) дона 10 176. Юриш учун мослама дона 4 177. Сузиш учун тўплам (махсус турсик, баллон бўйин учун, шапка) тўплам ҳар бир болага 178. Массаж учун кушетка дона 6 Даволаш-жисмоний машғулотлар учун (ЛФК зал) 179. Таянч рамаси дона 1 180. Массаж ролиги дона 6 181. Массаж гиламчаси дона 6 182. Терапевтик ролик, ёстиқ тўплами тўплам ҳар бир гуруҳ учун 2 тадан 183. Қўл ва оёқлар учун ҳар хил ўлчамдаги тўғрилагичлар дона 20 184. Катта юмшоқ модул тўплам 2 185. Йўлакчалар тўплам 1 186. Эгилган скамейка дона 2 187. Гимнастика нарвони дона 1 188. Юриш учун тренажер дона ҳар бир гуруҳ учун 2 тадан 189. Девор ойна дона 1 190. Гимнастика тўплами: (обруч, рейка, таёқча, тагликлар, қисқич) дона 1 191. Сакраш учун арқон тўплам 2 192. Ҳалқаларни ташлашга ўйинчоқ (тўплам) дона 10 193. Копток (10 — 12 см) тўплам 2 194. Болалар спорт ўйинлари учун тўплам (сумка) дона 10 195. Эмаклаб ўтиш учун ёйлар (катта ёйлар баландлиги 50 см, кенглиги 50 см. Кичик ёйлар баландлиги 30 — 40 см, кенглиги 50 см) тўплам 3 196. Эмаклаш учун таянч воситаси дона 2 197. Оддий тренежер: болалар эспандерлари дона 20 198. «Соғлиқ» диски дона 5 199. Болалар гантеллари дона 20 200. Болалар гантел-тошлари дона 20 201. Ҳалқа дона 15 202. Калта гимнастика таёқчалари дона 15 Эшитишда нуқсони бўлган болалар учун реабилитация хона жиҳозлари 203. Аудиосинф: FM тизими + илғор эшитиш-нутқ аудиосинфи тўплам 1 204. Шахсий эшитиш мосламаси дона ҳар бир болага 1 тадан 205. Дастурий таъминот дона 1 Кўришида нуқсонлари бўлган болаларга реабилитация хонаси учун жиҳозлар 206. Яхши кўрмайдиганлар учун катталаштирувчи мослама *** дона 10 207. Синоптофор дона 1 208. «Рубин» лазерли аппарати дона 1 209. Яхши кўрмайдиганлар учун стационар катталаштирувчи мослама дона 1 Дефектолог (олигофренопедагог) бурчаги учун жиҳозлар 210. Логопед учун иш столи дона 1 211. Нутқ ўргатиш ойнаси дона 1 212. Тешикли логопед ойнаси дона 1 213. Болалар стол стули тўплам 1 214. Планшет дона 1 та гуруҳга 2 тадан 215. Болалар массаж креслолари дона 2 216. Болалар учун индивидуал логопед зондлари дона ҳар бир болага 1 тадан 217. Индивидуал тиш чўткалари ғилофи билан дона ҳар бир болага 1 тадан 218. Терапевтик шпатель (бир марталик, стерил) дона 100 219. Юз ва қўлни массаж қиладиган мослама дона 6 220. Овоз бузилиши ва товушларни тузатиш учун «Дэльфа М» дона 1 221. Машғулотлар учун интерактив доска дона 1 222. Дастур учун дидактик материаллар тўплами тўплам 2 223. Англаш жараёнларини ривожлантириш учун ўйинлар тўплам 2 224. Нафас олиш ва феномик эшитишни ривожлантириш учун ўйинчоқлар тўплам 2 225. Оғзаки нутқни ривожлантириш учун «Палетто» аудио панели тўплам 1 Сурдопедагог бурчаги учун жиҳозлар 226. Сурдопедагог учун иш столи дона 1 227. Нутқни машқ қилиш учун дона 1 228. Тешикли логопед ойнаси дона 1 229. Болалар стол-стули тўплам 1 230. «Махсус ўқув дастурлари» билан таъминланган ноутбок (компьютер) дона 1 231. Терапевтик шпатель (стерилланган, бир марта ишлатиладиган) дона 100 232. Юз ва қўллар учун массаж мосламалари дона 6 233. Артикуляция мосламаси модели дона 1 234. Нутқ ва эшитиш қобилиятини ривожлантириш учун ўйинчоқлар тўплам 2 235. Интерфаол доска дона 1 236. Дастур учун дидактик материаллар тўплами дона 2 Тифлопедагог бурчаги учун жиҳозлар 237. Тифлопед иш столи дона 1 238. Болалар стол стули тўплам 1 239. Ҳар хил ўлчамдаги катталаштирувчи ойнаклар дона 10 240. Қўриш қобилияти паст болалар учун ноутбок дона 1 241. Дастурлар бўйича дидактик тўплам тўплам 1 242. Ажратилган ҳолдаги Брайл «Алифбоси» тўплам 10 243. «Умка-01» ўзиўргатар Брайл бўйича дона 10 244. Кубик-ҳарфлар Брайл бўйича дона 10 245. Болалар учун «Графика» тифлоускунаси тўплам ҳар бир бола учун 246. Мантиқий — дидактик материаллар тўплам гуруҳ учун 1 та 247. 240 дона мантиқий белгилар тўплам гуруҳ учун 1 та 248. Катта сонли мантиқий стол соати дона гуруҳ учун 1 та 249. Жарангдор копток дона гуруҳ учун 5 дона 250. Мантиқий шашкалар тўплам 1 251. Мантиқий шахматлар тўплам 1 252. Мантиқий коптоклар дона гуруҳ учун 10 дона 253. Матнлашган домино тўплам 2 254. Мантиқий кубик-рубик дона 2 255. Мавзулар бўйича мантиқий эртак китоблар дона 10 Сенсор майдонларни жиҳозлаш 256. Ҳаво-пуфакли найчалар тўплам 1 257. Юмшоқ қуруқ бассейн 150х150х150 тўплам 1 258. Бассейн учун рангсиз шарчалар дона 50 259. Бассейн учун рангли шарчалар дона 1000 260. Гимнастика тўшаги дона 10 261. Акрилланган ойнали панел 100х200см дона 1 262. Ичкарисида ҳаракатланадиган уйча дона 2 263. Бизиборд дона 4 264. Енгил ҳаракатлар учун компакт дисклар тўплами (4 диск) тўплам 1 265. Жамадон *** тўплам 1 266. Рангдор кинетик қумли стол (қум билан) дона 1

3. Мактабгача таълим ташкилотларининг овқатланиш хонаси, омборхона, кир ювиш ва дазмоллаш хоналарини жиҳозлаш бўйича материаллар рўйхати

Т/р Номланиши Ўлчов бирлиги Кичик гуруҳ (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) Овқатланиш хонаси / омборхона 1. Нон учун металл шкаф дона 1 2. Зангламайдиган пўлатдан ясалган ён томонлари бўлмаган стол дона 2 3. Зангламайдиган пўлатдан ясалган ён томонлари бор стол дона 4 4. Идиш-товоқлар учун жавон (стеллаж) дона 1 5. Электр плита (6 комфорали духовка билан) 6 гуруҳдан юқори дона 1 6. Электр плита (4 комфорали духовка билан) 6 гуруҳгача дона 1 7. Электр қозон (минимум 60 литр) 6 гуруҳдан юқори дона 1 8. Титан сув қайнатгич дона 1 9. Қозонни ювиш ускунаси дона 1 10. Ювиш ваннаси дона 1 11. Идиш-товоқ ва маҳсулотларни ювиш учун 2 секцияли ванна (6 гуруҳгача) дона 2 12. Идиш-товоқ ва маҳсулотларни ювиш учун 3 секцияли ванна (6 гуруҳдан юқори) дона 3 13. Идиш-товоқларни ювиш учун зангламайдиган пўлатдан ясалган стол (6 гуруҳгача) дона 1 14. Идиш-товоқлар ювиш учун зангламайдиган пўлатдан ясалган стол (6 гуруҳгача) дона 2 15. Музлатгич (6 гуруҳгача) дона 1 (92 литр ҳажмда) 16. Музлатгич (6 гуруҳдан юқори) дона 2 (393 литр ҳажмда) 17. Совутгич (6 гуруҳгача) дона 2 (215 литр ҳажмда) 18. Совутгич (6 гуруҳдан юқори) дона 3 (490 литр ҳажмда) 19. Гўшт қиймалагич дона 1 20. Тарози (овқатланиш блоки учун) дона 1 (0,2 кг дан 6 кг гача) 21. Тарози (омборхона) дона 1 (150 кг гача) 22. Маҳсулотлар сақлаш учун зангламайдиган пўлатдан ясалган стеллаж дона 2 23. 40-50 литрли кастрюлка (6 гуруҳгача) дона 2 24. 40-50 литрли кастрюлка (6 гуруҳдан юқори) дона 4 25. 10 литрли челак дона 4 26. Пичоқ (турли маҳсулотлар учун) дона 8 27. Ёғ, туз ва бошқа маҳсулотларни сақлаш идиши тўплам 2 28. Қирғич дона 4 29. Човли дона 4 30. Капгир (шумовка) дона 2 31. Капгир (паловник) дона 2 32. Чўмич дона 2 33. Текис капгир дона 2 34. Санчқи қайнатилган гўшт учун дона 1 35. Элак дона 2 36. Човгум дона 2 37. Това дона 4 38. Тахтакач дона 6 39. Узун ўқлов дона 2 40. Катта бўлмаган йўғон ўқлов дона 4 41. Товоқ ва тоғаралар тўплам 1 42. Ўлчов кружкаси тўплам 2 43. Сув учун бидон (40 литр) дона 1 44. Сут учун бидон (40 литр) дона 1 Ошхона учун жиҳозлар 1. Болалар стол ва стуллари ** тўплам бинонинг ўлчамидан келиб чиқилади 2. Болалар стол ва скамейкалари тўплам бинонинг ўлчамидан келиб чиқилади 3. Ходимлар овқатланиши учун стол ва стул тўплам 2 4. Ахборот стенди дона 1 Ошхона идишлари тўплами 1. Ликопча, 300 мл дона болалар сонидан келиб чиқади 2. Ликопча, 200 мм дона болалар сонидан келиб чиқади 3. Кружка, 210 мл дона болалар сонидан келиб чиқади 4. Ликопча салат учун, 200 мл дона болалар сонидан келиб чиқади 5. Ликопча, 150 мм дона болалар сонидан келиб чиқади 6. Нон учун идиш дона болалар сонидан келиб чиқади 7. Қошиқ дона болалар сонидан келиб чиқади 8. Санчқи дона болалар сонидан келиб чиқади Кир ювиш хонаси 1. Кир ювиш машинаси ** (яримавтомат) 8 кг гача (6 гуруҳгача) дона 1 2. Кир ювиш машинаси ** (яримавтомат) 8 кг гача (6 гуруҳдан юқори) дона 2 3. Кир ювиш машинаси ** (автомат) 9 кг гача (6 гуруҳгача) дона 1 4. Кир ювиш машинаси ** (автомат) 9 кг гача, (6 гуруҳдан юқори) дона 2 5. Фойдаланилган чойшаблар учун идиш дона 1 6. Ванна дона 1 Қуритиш ва дазмоллаш хонаси 1. Дазмоллаш столи (6 гуруҳгача / 6 гуруҳдан юқори) дона 1/2 2. Дазмол (6 гуруҳгача / 6 гуруҳдан юқори) дона 1/2 3. Тоза ва дазмолланган чойшабларни сақлаш учун осма жавонлар тўплам болалар сонидан келиб чиқади Қўшимча жиҳозлар 1. Чиқиндилар учун қопқоқли бак (65 литр) дона 2 2. Резинали гиламча дона ҳар бир электр жиҳози учун 3. Маълумотлар стенди дона 1 4. Ахлат йиғиш учун металл идиш (6 гуруҳгача / 6 гуруҳдан юқори) дона 2/3 5. Ҳовли учун металл ахлат қутиси дона 2 6. Тиғли белкурак дона 2 7. Япалоқ белкурак дона 2 8. Арава (боғ учун) дона 1 9. Хаскаш дона 2 Ёнғин хавфсизлиги талаблари 1. Ўт ўчиргич дона 2 2. Ёнғин вақтида бинони тарк этиш эвакуация режаси (схемаси) дона 1 3. Ёнғин ҳақида хабар бериш мосламалари дона ҳар бир хонага меъёр асосида

4. Мактабгача таълим ташкилотларининг тиббиёт хонасини жиҳозлаш бўйича энг кам (минимал) анжомлар рўйхати

Т/р Номланиши Ўлчов бирлиги Кичик гуруҳ (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) Тиббиёт хонаси 1. Врач ва ҳамшира учун ёзув столи дона 1 2. Стул дона 2 3. Тиббий кушетка дона 1 4. Тиббий жавон дона 1 5. Биринчи тиббий ёрдам столи дона 1 6. Совутгич (музлатгич дори-дармонлар учун) дона 1 7. Совутгич учун термометр дона 1 8. Педал қопқоқли челак дона 1 9. Тиббий тарози дона 1 10. Бўй ўлчагич дона 1 11. Кўз ва қулоқ-бурун кўриги учун стол лампаси дона 1 12. Ҳужжатлар учун жавон дона 1 13. Болалар тонометри, фонедоскопи билан дона 1 14. Тиббий қисқич дона 3 15. Тиббий термометр дона 4 16. Бир марталик шпатель дона 500 17. Буйрак шаклидаги (лоток) идиш дона 2 18. Оёқ-қўллар юқори қисми учун шиналар дона 2 19. Кўчма кварц лампаси дона 2 20. Муз учун пуфакчалар дона 1 21. Қайта ишлатиладиган резинали иситгич (грелка) дона 1 22. Тиббий ширма дона 1 23. Катталар учун ташқи кийим илгич дона 1 24. Ўт ўчиргич дона 1

5. Мактабгача таълим ташкилотларининг қўшимча хона (зал, кабинет, офис)ларини жиҳозлашнинг энг кам (минимал) анжомлар рўйхати

Т/р Номланиши Ўлчов бирлиги Кичик гуруҳ (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) Мактабгача таълим ташкилотлари қўшимча хоналарининг жиҳозлари Спорт зали 1. Гимнастика тўшаклари (мат) дона 8 2. Гимнастика скамейкалари дона 4 3. Гимнастика таёқчалари дона ҳар бир бола учун 1 донадан 4. Болалар боулинг кеглиси тўплам 2 5. Турли ўлчамдаги коптоклар дона 12 6. Ўрта ўлчамдаги қулоқчали коптоклар дона 4 7. Швед нарвончаси дона 2 8. Судралиб ўтиш учун ёйлар тўплам 2 9. Соғломлаштириш гиламчаси дона 4 10. Конуссимон сигнал дона 8 11. Турли ўлчамдаги гимнастика ҳалқалари (обруч) дона 14 12. Ҳалқа туширгич тўплам 2 13. Болалар штангаси дона 2 14. Болалар гантели тўплам 10 15. Юмшоқ ўйин модуллари, трансформерлар тўплам 1 16. Байроқчалар дона ҳар бир бола учун 1 донадан 17. Пардалар дона ойналар сони бўйича 18. Ўт ўчиргич дона 2 19. Ёнғин вақтида бинони тарк этиш эвакуация режаси (схемаси) дона 1 20. Ёнғин ҳақида хабар бериш мосламалари дона ҳар бир хонага меъёр асосида Мусиқа зали 1. Пианино дона 1 2. Мусиқа раҳбари учун стул дона 2 3. Болалар стуллари ** дона ҳар бир бола учун 1 донадан 4. Болалар ўтирғичи (пуфик) ** дона ҳар бир бола учун 1 донадан 5. Болалар юмшоқ модуллари ** дона ҳар бир бола учун 1 донадан 6. Катталар учун юмшоқ ўриндиқли 4 кишилик скамейкалар дона 8 7. Микрофон, карнай, овоз кучайтиргич тўплам 1 8. Миллий мусиқа асбоблари моделлари тўплам 1 9. Болалар мусиқа асбоблари (доира, металлофон, ксилофон, қўнғироқчалар, уч бурчаклар, бубенлар) тўплам 1 10. Театр учун ширма дона 1 11. Театр учун қўғирчоқлар тўплами тўплам 1 12. Кўзгу (деворга ўрнатиш учун) м 2 хона ўлчами бўйича 13. Ушлагич (перила) м 2 ойна ўлчами бўйича 14. Парда (саҳна учун) м 2 саҳна ўлчами бўйича 15. Парда (дераза учун) м 2 ойна ўлчами бўйича 16. Гилам м 2 хона ўлчами бўйича 17. Визуал ва дидактик материаллар, хореограф мусиқа раҳбари ҳужжатлари учун жавон тўплам 1 18. Рамзлар тўплам 1 19. Ўзбекистон бастакорлари портретлари тўплам 1 20. Жаҳон бастакорлари портретлари тўплам 1 21. Ўт ўчиргич дона 2 22. Ёнғин вақтида бинони тарк этиш эвакуация режаси (схемаси) дона 1 23. Ёнғин ҳақида хабар бериш мосламалари дона ҳар бир хонага меъёр асосида Директор хонаси 1. Кабинет тўплами тўплам 1 2. Яримюмшоқ стуллар дона 4 3. Сейф дона 1 4. Компьютер техникаси тўплам 1 5. Принтер дона 1 6. Парда (жалюза) дона ойналар сони бўйича 7. Телефон дона 1 8. Педал қопқоқли челак (урна) дона 1 Хўжалик мудири хонаси ***** 1. Кабинет столи дона 1 2. Яримюмшоқ стул дона 2 3. Ҳужжатлар учун жавон тўплам 1 4. Парда (жалюза) дона ойналар сони бўйича 5. Ташқи кийим учун илгич дона 1 6. Урна дона 1 Психолог хонаси 1. 2 ўринли болалар столи ** дона 1 2. Болалар учун ўйинчоқлар жавони дона 1 3. Психолог учун тумбали стол дона 1 4. Дидактик стол ўйинчоқлари билан дона 1 5. Сезгирликни ривожлантирувчи панел дона 1 6. Катталар учун яримюмшоқ стул дона 2 7. Болалар стули ** дона 2 8. Психолог ҳужжатлари учун жавон тўплам 1 9. Юмшоқ ўйинчоқлар (айиқ, тулки, ит, мушук, сичқон, хўроз) тўплам 1 10. Қўғирчоқ — ўғил бола дона 1 11. Қўғирчоқ — қиз бола дона 1 12. «Жиҳоз» карточкалари тўплам 1 13. «Оила» карточкалари тўплам 1 14. «Идиш-товоқ» карточкалари тўплам 1 15. «Геометрик шакллар» карточкалари тўплам 1 16. «Йил фасллари» карточкалари тўплам 1 17. Ёввойи ҳайвонлар тўплам 1 18. Уй ҳайвонлари тўплам 1 19. Мевалар моделлари (мум нусха) тўплам 1 20. Сабзавотлар моделлари (мум нусха) тўплам 1 21. Кайфият ниқоблари тўплам 1 22. Ташқи кийимлар учун илгич дона 1 23. Гилам дона 1 24. Пардалар (жалюза) дона ойналар сони бўйича 25. Маълумотлар стенди дона 2 26. Урна дона 1 Логопед хонаси 1. Ойнали логопед бурчаги тўплам 1 2. Болалар стули дона 2 3. Дидактик стол, ўйинчоқлар билан тўплам 1 4. Логопед учун стол, тумбали дона 1 5. Катталар учун яримюмшоқ стул дона 2 6. Бур ва маркер билан ёзиш учун икки томонли мольберт дона 1 7. Ҳужжатлар учун жавон тўплам 1 8. Қўғирчоқ — ўғил бола дона 1 9. Қўғирчоқ — қиз бола дона 1 10. «Жиҳоз» карточкалари тўплам 1 11. «Оила» карточкалари тўплам 1 12. «Идиш-товоқ» карточкалари тўплам 1 13. «Геометрик шакллар» карточкалари тўплам 1 14. «Йил фасллари» карточкалари тўплам 1 15. Ёввойи ҳайвонлар тўплам 1 16. Уй ҳайвонлари тўплам 1 17. Мевалар моделлари (мум нусха) тўплам 1 18. Сабзавотлар моделлари (мум нусха) тўплам 1 19. Оғиз бўшлиғини кўрикдан ўтказиш учун ойна дона 2 20. Оғзаки нутқни ривожлантириш учун 2-тўпга зарба беринг ўйини тўплам 1 21. Парда (жалюза) дона ойналар сони бўйича 22. Маълумотлар стенди дона 2 23. Ташқи кийимлар учун илгак дона 1 24. Урна дона 1 Методик хона 1. Давлат рамзлари тўплам 1 2. Маълумотлар стенди дона 4 3. Парда (жалюза) дона ойналар сони бўйича 4. Компьютер тўплам 1 5. Принтер дона 1 6. Маркерли доска дона 1 7. Мажлислар столи дона 1 8. Катталар учун яримюмшоқ стул дона 10 9. Ҳужжатлар учун жавон тўплам 2 10. Ташқи кийимлар учун илгак дона 1 11. Методист учун тумбали стол дона 1 12. Урна дона 1 Кириш ***** 1. Маълумотлар стенди дона 2 2. Хона ўсимликлари дона 10 3. Парда (жалюза) дона ойналар сони бўйича 4. Оёқ кийим ечиш учун болалар жавони тўплам болалар сони бўйича 5. 8 ўриндиқли юмшоқ болалар скамейкаси тўплам 2 6. Миллий бурчак тўплам 1 7. Ўйин зоналари тўплам 2 8. Ўқиш зоналари тўплам 2 9. Оёқ кийимини ечиш учун катталар жавони тўплам болалар сони бўйича 10. Урна дона 1 Бассейн ***** 1. Турли ўлчамдаги шиширилган ҳалқалар дона болалар сони бўйича 2. Сузиш учун шиширилган енглар жуфт болалар сони бўйича 3. Сузиш учун пенопласт доскалар дона 10 4. Турли ўлчамдаги резинали коптоклар дона 10 5. Резинали гиламлар дона 4 6. Гимнастик ўтирғич дона 2

6. Мактабгача таълим ташкилотлари ўйин майдончаларининг энг кам (минимал) жиҳозлари рўйхати

Т/р Номланиши Ўлчов бирлиги Кичик гуруҳ (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) Мактабгача таълим ташкилотлари ўйин майдончаларининг жиҳозлари 1. Айвонча дона 1 1 1 Болалар кўнгилочар мажмуасининг тўлиқ тўплами (ҳар 1 боғча учун) 2. Қум қутиси (қумдон) дона 1 1 1 1 1 3. Қум қуйиш қутилари учун қум кг 500 500 500 500 500 4. Эртаксимон уялар дона 1 5. Сирпанчиқ дона 1 6. Арғимчоқ дона 1 7. Мавзули уйча дона 1 8. Швед гимнастик нарвончаси дона 1

7. Мактабгача таълим ташкилотларининг қисқа муддатли гуруҳларини жиҳозлашнинг энг кам (минимал) рўйхати

№ Номланиши Ўлчов бирлиги Миқдори Жиҳоз 1. Болалар столи ** дона болалар сони бўйича 2. Болалар стули дона болалар сони бўйича 3. Тарбиячи учун бир тумбали стол дона 1 4. Тарбиячи учун яримюмшоқ стул дона 2 5. Ўқув материаллари учун жавон дона 1 6. Ўйинчоқлар учун болалар жавони дона 4 7. Яшил доска дона 1 8. Гилам дона 1 9. Илгак дона болалар сони бўйича Ўйинчоқлар 1. Қўғирчоқ-ўғил бола дона 2 2. Қўғирчоқ-қиз бола дона 2 3. Машиналар (ёнғин хавфсизлиги, тез ёрдам, ички ишлар, юк, енгил, экскаватор, кўтарма кран) тўплам 1 4. Уй ҳайвонлари ва уларнинг болалари тўплам 2 5. Ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг болалари тўплам 2 6. Чой ичиш идишлари болалар учун тўплами тўплам 4 7. Конструктор тўплам 4 8. Болалар лотоси тўплам 2 9. «Аптечка» тўплами тўплам 2 10. Қурилиш анжомлари тўплами тўплам 2 11. Мавзули пазллар дона 20 12. Мозаика тўплам 4 13. Қурилиш кубиклар тўплами тўплам 2 14. Мевалар моделлари (мум нусха) тўплам 2 15. Сабзавотлар моделлари (мум нусха) тўплам 2 16. «Сартарошхона» тўплами тўплам 2 Машғулотлар учун дидактик материаллар 1. Саноқ чўплар тўплам ҳар бир бола учун 2. Геометрик шакллар тўплам 4 3. Сонлар тўплами тўплам 4 4. Йил фаслларининг тўплам расмлари тўплам 1 5. Уй ҳайвонлари ва уларнинг болалари карточкалари тўплам 4 6. Ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг болалари карточкалари тўплам 4 7. Уй паррандалари карточкалари тўплам 4 8. Ёввойи паррандалар карточкалари тўплам 4 9. Сабзавотлар карточкалари тўплам 4 10. Мева ва резаворлар карточкалари тўплам 4 11. Юмшоқ ақлий ривожлантирувчи кубикчалар «Алифбе» тўплам 1 12. «Ҳаёт хавфсизлиги асослари» карточкалари тўплам 1 13. «Касблар» карточкалари тўплам 4 14. Ўзбекистон мутафаккирлари ва таниқли шахсларининг портретлари тўплам 1 15. «Идиш-товоқ» карточкалари тўплам 4 16. «Мебель» карточкалари тўплам 4 17. Соатлар дона 1 18. Дидактик ўйинлар тўплам 1 19. Глобус дона 1 20. Танграм тўплам 4 Спорт жиҳозлари 1. Болалар учун сакраш арқони дона 10 2. Болалар боулинг-кеглиси тўплам 2 3. Турли ўлчамдаги коптоклар дона 6 4. Турли ўлчамдаги гардишлар дона 6 5. Ҳалқа туширгич дона 2 Болалар адабиётлари 1. Жаҳон халқлари эртаклари китоб 10 2. Ўзбек халқи эртаклари китоб 10 3. Шеърлар, топишмоқлар китоб 10 Рамзлар 1. «Ўзбекистон рамзлари» тўплам 1

8. Мактабгача таълим ташкилотларини қўшимча жиҳозлар билан таъминлаш рўйхати

Т/р Номланиши Ўлчов бирлиги Кичик гуруҳ (2-3 ёш) Кичик гуруҳ (3-4 ёш) Ўрта гуруҳ (4-5 ёш) Катта гуруҳ (5-6 ёш) Тайёрлов гуруҳи (6-7 ёш) «Илк қадам» Давлат ўқув дастурига мувофиқ ривожланиш соҳалари бўйича гуруҳ хоналарини жиҳозлаш Соғлом турмуш тарзи бўйича жисмоний ривожланиш йўналиши 1. Турли рангдаги ленталар дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона 2. Бадминтон тўплам 4 4 4 3. Гимнастика таёқчаси дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 4. Диаметри 20 — 25 см ли коптоклар дона 8 8 6 6 6 5. Диаметри 12 — 15 см ли коптоклар дона 8 8 6 6 6 6. Отиш учун ўрнатилган нишон (50 см — 30см) дона 1 1 1 1 1 7. Эпчилликни ривожлантириш учун «Балиқни тут» ўйинлар тўплами тўплам 4 4 2 2 2 8. Волейбол тўпи дона 1 1 1 1 9. Баскетбол тўпи дона 1 1 10. Отиш ўйини учун халтачалар дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 11. Соғломлаштириш гиламчаси дона 4 4 4 4 4 12. Коптоклар учун сават дона 2 2 2 2 2 13. Самокат дона 4 4 14. 3 ғилдиракли велосипед дона 4 4 4 15. 2 ғилдиракли велосипед дона 4 Ижтимоий-ҳиссий ривожланиш йўналиши 16. Мавсумий кийимлар тўплами билан қўғирчоқ-қиз тўплам 4 4 2 2 2 17. Мавсумий кийимлар тўплами билан қўғирчоқ — ўғил бола тўплам 4 4 2 2 2 18. Токсик бўлмаган, пластикдан, каучукдан ясалган чақалоқ қўғирчоқ дона 4 4 4 2 2 19. Болалар аравачаси дона 4 4 4 4 4 20. Дазмол столи билан тўплам 2 2 2 2 2 21. Ўйинчоқлар уйчаси дона 1 1 1 1 1 22. Эртак қўғирчоқлар — жонлантирилган ва хаёлий қаҳрамонлар (аскарлар, рицарлар, қаҳрамонлар, маликалар, этик кийган мушук ва бошқалар.) дона 6 6 6 6 6 23. Мавзули тўпламлар («Жунгли», «Қалъа», «Ҳайвонлар фермаси», «Сўв ости дунёси») дона 4 4 4 4 4 24. Беланчак караватлар дона 2 2 1 1 1 25. Костюм ва аксессуарлар (врач, ички ишлар, қурувчи, сотувчи, дорихоначи, сартарош) тўплам 1 1 1 1 1 26. Болалар телефони дона 2 2 2 2 2 27. Болалар тикиш машинаси дона 1 1 1 1 1 28. Болалар чангютгич ўйинчоғи дона 1 1 1 1 1 29. Болалар фени дона 1 1 1 1 1 30. Ҳаво транспортлари (самолет, вертолет) дона 2 2 2 2 2 31. Ер усти транспорти (поезд) дона 1 1 1 1 1 32. Сув усти транспортлари (кема, катер) дона 2 2 2 2 2 33. Ҳарбий транспортлар (танк, зирҳли транспортер) дона 2 2 2 2 2 34. Юла дона 4 4 4 35. Қум билан ўйнаш учун челак ва белкураклар тўплам 6 6 6 6 6 Нутқ, мулоқот, ўқиш ва ёзиш кўникмалари йўналиши 36. Эртак қаҳрамонлари ва санаш материаллари фланелеграф тўплами тўплам 1 1 1 1 1 37. Стол театри Тўплам 1 1 1 1 1 38. Бармоқ театри тўплам 1 1 1 1 1 39. Эртак қаҳрамонлари ва ҳайвонларнинг ниқоблари тўплам 1 1 1 1 1 40. Ўйинчоқлар тўплами дидактик столи тўплам 1 1 1 1 1 41. Воскобович ўйинлари тўплам 1 1 1 1 1 42. Бизибордлар дона 4 4 2 2 2 43. Мавзули лото ўйинлари дона 4 4 4 4 4 44. Мавзули домино ўйинлари дона 4 4 4 4 4 45. Иш дафтари дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 46. Кесма расмлар дона 6 6 10 10 10 47. Дидактик ўйинлар дона 8 8 8 10 10 48. Қўғирчоқлар театри учун парда (Ширма) дона 1 1 1 1 1 49. Аудиоэртаклар тўплам 1 1 1 1 1 50. Мусиқа ва болалар ашулалари флешкада дона 2 2 2 2 2 51. «Алифбе» плакатлари дона 1 1 1 1 1 Билиш жараёни ривожланиш йўналиши 52. Фребель совғалари тўплам 1 1 1 1 1 53. Монтессори методикаси бўйича ўйинлар тўплам 1 1 1 1 1 54. Сеген доскаси дона 4 4 4 4 4 55. Турли шакллардаги ёғоч пирамидалар дона 4 4 4 2 2 56. Ҳажмли геометрик шакллар (шар, конус, тўғри уч бурчак, куб, трапеция) тўплам 1 1 1 2 2 57. Лабиринтлар дона 6 6 6 58. Саноқ чўплар тўплам ҳар бир бола учун 1 дона Ҳар бир бола учун 1 дона 59. Бошқотирмалар дона 6 6 60. Кубик-рубик дона 6 6 61. Қурилиш тўпламлари тўплам 4 6 8 8 8 62. Катта қисмлардан ташкил топган лего магформерлари тўплам 4 6 6 6 6 63. Тадқиқот фаолияти тўпламлари тўплам 2 2 2 64. Табиий материаллар (чиғаноқлар, қирғичлар, ёнғоқлар, ёғоч таёқчалар, тошлар ва бошқалар) тўплам 4 4 8 8 8 65. Дидактик ўйинлар дона 4 4 6 6 6 66. Секундометр дона 2 2 67. Қум соати дона 2 2 2 68. Ўйинчоқ тарози дона 1 1 1 1 1 Ижодий ривожланиш йўналиши 69. Мумли рангли бўр қаламчалар (12 ранг) тўплам ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 70. Кинетик қум (қизил, сариқ, кўк, яшил) тўплам 10 10 10 10 10 71. Фломастерлар (12 ранг) тўплам 15 15 15 72. Палитра дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 73. Асфальтга чизиш учун рангли бўр қаламчалар тўплам 10 15 15 15 15 74. Муҳрлар тўплам 10 10 10 10 10 75. Тупроқ кг ҳар бир бола учун 0,5 кг ҳар бир бола учун 0,5 кг ҳар бир бола учун 0,5 кг ҳар бир бола учун 0,5 кг ҳар бир бола учун 0,5 кг 76. Мультимедиа материаллари (болаларга ҳайкалтарошлик, чизиш ва дизайнни ўргатиш учун) тўплам 1 1 1 1 1 77. Ҳар хил тўқималарнинг картон қоғозлари тўплам 10 10 10 10 10 78. Креп қоғози (12 ранг) тўплам 10 10 10 10 10 79. Мавзули трафаретлар (ҳайвонлар, шакллар) дона 6 6 6 6 80. Мольберт дона 4 10 10 10 10 81. Болалар учун ишлайдиган деворлар дона 1 1 1 1 1 82. Катта бус ва биссерлар тўплами тўплам 4 4 4 4 4 83. Тугмалар ва иплар тўплами тўплам 4 4 4 4 4 84. Саҳифаларни ранглаш дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 85. Ранг бериш учун гипсдан ясалган шакллар дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона ҳар бир бола учун 2 дона Машғулот (гуруҳ) хонасини жиҳозлаш 86. Проектор ** дона 1 1 1 1 1 87. Интерактив доска ** дона 1 1 1 1 1 88. Телевизор дона 1 1 1 1 1 89. Юмшоқ ўриндиқли болалар бурчаги (диван, 2 та кресла) тўплам 1 1 1 1 1 90. Хона ўсимликлари дона 4 6 8 8 8 91. Хона ўсимликлари учун таглик дона гуллар туваги миқдори бўйича гуллар туваги миқдори бўйича гуллар туваги миқдори бўйича гуллар туваги миқдори бўйича гуллар туваги миқдори бўйича 92. Аквариум дона 1 1 1 1 1 93. Қушлар учун қафас дона 1 1 1 1 1 94. Компьютер дона 1 1 1 1 1 95. Принтер дона 1 1 1 1 1 96. Интерактив планшет дона 1 1 1 1 1 97. Кўчма аудиокарнай дона 1 1 1 1 1 Миллий бурчак учун жиҳозлар 98. Айвон дона 1 1 1 1 1 99. Хонтахта (миллий столча) дона 1 1 1 1 1 100. Қўғирчоқ қиз бола миллий кийимларда дона 1 1 1 1 1 101. Қўғирчоқ ўғил бола миллий кийимларда дона 1 1 1 1 1 102. Миллий идиш-товоқлар тўплами тўплам 1 1 1 1 1 103. Кўрпа дона айвон ўлчами бўйича айвон ўлчами бўйича айвон ўлчами бўйича айвон ўлчами бўйича айвон ўлчами бўйича 104. Дуппи дона 2 2 2 2 2 105. Мевалар моделлари (мум нусха) тўплам 1 1 1 1 1 106. Нонлар моделлари (мум нусха) дона 2 2 2 2 2 107. Сомсалар моделлари (мум нусха) дона 2 2 2 2 2 108. Адрас метр бурчак ўлчами бўйича бурчак ўлчами бўйича бурчак ўлчами бўйича бурчак ўлчами бўйича бурчак ўлчами бўйича Ётоқхона учун жиҳозлар 109. Болалар ёстиғи дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 110. Болалар чойшаби дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 111. Болалар ёстиқ жилдлари дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 112. Болалар кўрпа қопламалари дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 113. Болалар ётоқ тўшаклари (матрас) дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона ҳар бир бола учун 1 дона 114. Гилам дона бўш жой ўлчамига мос бўш жой ўлчамига мос бўш жой ўлчамига мос бўш жой ўлчамига мос бўш жой ўлчамига мос 115. Пардалар (штор) дона ойналар сони бўйича ойналар сони бўйича ойналар сони бўйича ойналар сони бўйича ойналар сони бўйича 116. Чойшаблар учун жавон дона 1 1 1 1 1 Қабулхона учун жиҳозлар 117. Гилам дона 1 1 1 1 1 118. Хона ўсимликлари дона 4 6 6 6 6 119. Тарбиячининг ташқи кийимлари ва алмаштириладиган пойабзаллари учун жавон дона 1 1 1 1 1 120. Болалар ижодий кўргазмаси дона 1 1 1 1 1 121. Синмайдиган девор ойнаси дона 1 1 1 1 1 Санитария техник жиҳозлар 122. Резинали йўлакча м 2 хона ўлчами бўйича хона ўлчами бўйича хона ўлчами бўйича хона ўлчами бўйича хона ўлчами бўйича 123. Синмайдиган девор ойнаси дона 1 1 1 1 1

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2020 йил 22 декабрь,

802-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 23.12.2020 й., 09/20/802/1658-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон; 26.01.2024 й., 09/24/46/0070-сон; 15.07.2025 й., 09/25/439/0619-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

DAVLAT STANDARTI

DAVLAT TALABLARI

TALABLAR

TALABLAR

DAVLAT OʻQUV DASTURI

TAVSIYALAR

XARITASI

MEʼYORLARI

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash toʻgʻrisida

“Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni ijrosini taʼminlash, shuningdek, ilk va maktabgacha yoshdagi bolalarga samarali taʼlim-tarbiya berish hamda qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

davlat standartining maqsadi, asosiy vazifalari va prinsiplari;

maktabgacha taʼlimning namunaviy oʻquv rejasi;

davlat standartini joriy etish hamda unga rioya etilishini nazorat qilish;,

davlat standartining tarkibiy qismlari, jumladan:

ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablari;

maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻyinlar toʻplami, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar va boshqa texnik, reabilitatsiya vositalari bilan jihozlash meʼyorlari.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari B.A. Musayev, Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vaziri A.V. Shin hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻi U.N. Tashkenbayev zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-dekabrdagi 802-son qaroriga 1-ILOVA

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti (keyingi oʻrinlarda — davlat standarti) davlat standartining maqsadi va asosiy vazifalarini, prinsiplarini, tarkibiy qismlarini, davlat standartlarini joriy etish hamda uning talablariga rioya etilishini nazorat qilish tartibini belgilaydi.

Davlat standartini amalga oshirishda maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturini, maktabgacha yoshdagi bolalarga maktabgacha taʼlim va tarbiya berish sohasidagi oʻquv-metodik qoʻllanmalarni, metodik tavsiyalarni ishlab chiqish, shuningdek, maktabgacha taʼlim tashkilotlarini loyihalashtirish, qurish, jihozlash va ularning faoliyatini tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari inobatga olinadi.

2. Davlat standartini ishlab chiqish quyidagi hujjatlarga asoslanadi:

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi , “ Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida ”gi, “ Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida ”gi, “ Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida ”gi Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda uning tizimidagi tashkilotlar faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 26-maydagi PF-79-son Farmoni hamda “Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-son qarori ;

Vazirlar Mahkamasining “ Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida ” 2019-yil 13-maydagi 391-son, “ Maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun oʻquv-metodik va didaktik adabiyotlar tayyorlash, tanlash va ekspertizadan oʻtkazish, ularni nashr qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida ” 2019-yil 9-sentabrdagi 746-son, “ Aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida ” 2019-yil 9-sentabrdagi 754-son qarorlari;

Oʻz DSt 1.0-98. “Oʻzbekiston Respublikasi standartlashtirish davlat tizimi. Asosiy qoidalar”;

Oʻz DSt 1.1-92. “Oʻzbekiston Respublikasi standartlashtirish davlat tizimi. Oʻzbekiston Respublikasi standartlarini ishlab chiqish, muvofiqlashtirish, tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish tartiblari”;

Oʻz DSt 1.5-93. “Standartlashtirishga doir normativ hujjatlarni koʻrib chiqish, tekshirish, oʻzgartirish kiritish va bekor qilish tartibi”;

Oʻz DSt 1157: 2008. Hujjatlarni unifikatsiyalashtirish tizimi. Tashkiliy-farmoyish hujjatlar tizimi. Hujjatlarni rasmiylashtirishga boʻlgan talablar;

Oʻz DSt 1.8:2009. Asosiy qoidalar. Tavsiyalar.

3. Davlat standartini bajarish Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat koʻrsatayotgan barcha maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun majburiydir.

4. Davlat standarti kamida besh yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladi.

2-bob. Davlat standartining maqsadi va asosiy vazifalari

5. Davlat standartining maqsadi — maktabgacha taʼlim tizimini zamonaviy talablarga asoslangan holda tashkil etish, bolalarni sogʻlom va har tomonlama yetuk qilib voyaga yetkazish, taʼlim-tarbiya jarayoniga samarali taʼlim va tarbiya shakllari hamda usullarini joriy etish hamda maʼnaviy barkamol avlodni tarbiyalash, shuningdek, taʼlim-tarbiya jarayonining hajmiga, mazmuniga va sifatiga, maktabgacha taʼlim tashkilotini qurish va jihozlashga, maktabgacha yoshdagi bolalarning sogʻlom ovqatlanishini va xavfsizligini tashkil etishga doir majburiy minimum talablarni joriy etish va nazoratini tashkil etishdan iborat.

6. Davlat standartining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

maktabgacha taʼlimning mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan talablarni belgilash;

milliy, umuminsoniy va maʼnaviy qadriyatlar asosida tarbiyalashning samarali shakllari va usullarini joriy etish;

oʻquv-tarbiya jarayoniga innovatsion pedagogik va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

taʼlim-tarbiya faoliyati sifatini nazorat qilishning huquqiy asoslarini takomillashtirish;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarida toʻlaqonli va xavfsiz ovqatlantirishni tashkil etishga boʻlgan sanitariya-gigiyenik talablarni belgilash;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qurish meʼyorlarini tartibga solish;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻyinlar, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar va boshqa texnik, reabilitatsion vositalar bilan jihozlash;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarining yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qoʻyiladigan talablarga muvofiqligini taʼminlash.

3-bob. Davlat standartining asosiy prinsiplari

7. Davlat standartining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

tarbiyalanuvchining intilishlari, qobiliyati va qiziqishlari ustuvorligi;

har bir bolaning, shu jumladan, jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolaning maktabgacha taʼlim va tarbiya olishga boʻlgan huquqini amalga oshirish imkoniyatining tengligi;

davlat standartining taʼlim sohasidagi davlat va jamiyat talablariga mosligi;

maktabgacha taʼlimning boshqa taʼlim turlari va bosqichlari bilan uzluksizligi va taʼlim mazmunining uzviyligi;

maktabgacha taʼlim mazmunining respublikadagi barcha hududlarda birligi va yaxlitligi;

maktabgacha taʼlimning mazmuni, shakli, vositalari va usullarini tanlashda innovatsiya texnologiyalariga asoslanilganligi;

xorijiy mamlakatlarning taʼlim sohasida meʼyorlarni belgilash tajribasidan milliy xususiyatlarni hisobga olgan holda foydalanish.

4-bob. Davlat standartining tarkibiy qismlari

8. Davlat standartining tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat:

Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablari ( 1-ilova );

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturi ( 2-ilova );

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻyinlar toʻplami, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar va boshqa texnik, reabilitatsiya vositalari bilan jihozlash meʼyorlari ( 3-ilova ).

Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tashkilotlarida toʻlaqonli va xavfsiz ovqatlantirishni tashkil etishdagi gigiyenik talablar, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida qurilish-loyihalash ishlari hamda maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qoʻyiladigan talablar tegishli qonunchilik hujjatlari asosida amalga oshiriladi.

9. Maktabgacha taʼlimning namunaviy oʻquv rejasi (keyingi oʻrinlarda — namunaviy oʻquv reja) maktabgacha taʼlim tashkilotlarida oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning nomi, eng kam (minimal) hajmi va ularning yoshi boʻyicha taqsimoti belgilangan hujjat hisoblanadi.

10. Namunaviy oʻquv reja maktabgacha taʼlim tashkilotlarida mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun asos hisoblanadi.

Maktabgacha taʼlimning namunaviy oʻquv

REJASI

3 dan 4 yoshgacha boʻlgan guruhlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning taxminiy soni T/r Mashgʻulotlar nomi Oʻquv yili mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida oʻquv yili mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida 1. Atrofdagi olam bilan tanishtirish 1 4 36 1 4 12 eksperimentlar — amaliy tajriba 2. Tabiat bilan tanishtirish 1 4 36 oʻyinlar-viktorinalar 1 3 3. Badiiy adabiyot 4. Nutqni rivojlantirish 1 4 36 1 4 12 5. Sensortarbiya 1 4 36 oʻyinlar 1 3 6. Elementar matematika 7. Rasm chizish 2 8 72 1 4 12 8. Applikatsiya 1 navbatma-navbat 2 36 1 4 12 9. Konstruksiyalar tuzish 2 10. Plastilin, loydan yasash 1 4 36 1 4 12 11. Jismoniy tarbiya 2 (bittasi toza havoda) 8 72 hordiq 1 3 12. Musiqa 2 8 72 hordiq 1 3 Jami: 12 48 432 5 24 72 4 dan 5 yoshgacha boʻlgan guruhlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning taxminiy soni T/r Mashgʻulotlar nomi Oʻquv yili mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida oʻquv yili mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida 1. Atrofdagi olam bilan tanishish 1 4 36 1 4 12 Eksperimentlar — amaliy tajriba 2. Tabiat bilan tanishish 1 4 36 1 4 12 3. Nutqni rivojlantirish 2 8 72 1 4 12 4. Badiiy adabiyot 1 4 36 viktorinalar 1 3 5. Elementar matematika 1 4 36 mantiqiy oʻyinlar 1 3 mantiqiy fikrlash 6. Rasm chizish 2 8 72 1 4 12 7. Applikatsiya 1 navbatma-navbat 2 36 1 4 12 8. Konstruksiyalar tuzish 2 9. Plastilin, loydan yasash 1 4 36 1 4 12 10. Jismoniy tarbiya 2 (bittasi toza havoda) 8 72 sport oʻyinlari 1 3 11. Musiqa 2 8 72 hordiq 1 3 Jami: 14 56 504 6 28 84 5 dan 6 yoshgacha boʻlgan guruhlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning taxminiy soni T/r Mashgʻulotlar nomi Oʻquv yili mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida oʻquv yili mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida 1. Atrofdagi olam bilan tanishish 2 8 72 1 4 12 eksperimentlar — ilm-fan 2. Tabiat bilan tanishish 1 4 36 1 4 12 3. Nutqni rivojlantirish 2 8 72 1 4 12 4. Badiiy adabiyot 1 4 36 viktorinalar 1 3 5. Ikkinchi tilni oʻrganish 2 4 36 oʻyinlar oʻyinlar oʻyinlar 6. Elementar matematika 1 4 36 mantiqiy oʻyinlar 1 3 mantiqiy fikrlash 7. Rasm chizish 2 8 72 1 4 12 8. Applikatsiya 1 navbatma-navbat 2 36 1 4 12 9. Konstruksiyalar tuzish 2 10. Plastilin, loydan yasash 1 4 36 1 4 12 11. Jismoniy tarbiya 2 (bittasi toza havoda) 8 72 sport oʻyinlari 1 3 12. Musiqa 2 8 72 hordiq 1 3 Jami: 17 64 576 6 28 84 6 dan 7 yoshgacha boʻlgan guruhlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning taxminiy soni T/r Mashgʻulotlar nomi Oʻquv yili mobaynida Sogʻlomlashtirish davri mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida oʻquv yili mobaynida hafta mobaynida oy mobaynida sogʻlomlashtirish davri mobaynida 1. Atrofdagi olam bilan tanishish 2 8 72 1 4 12 eksperimentlar — ilm-fan 2. Tabiat bilan tanishish 1 4 36 1 4 12 3. Nutqni rivojlantirish 1 4 36 1 4 12 4. Savodxonlikka oʻrgatish 1 4 36 oʻyinlar 1 3 5. Badiiy adabiyot 1 4 36 viktorinalar 1 3 7. Ikkinchi tilni oʻrganish 2 4 36 1 4 12 8. Elementar matematika 2 8 72 mantiqiy oʻyinlar 1 3 mantiqiy fikrlash 9. Rasm chizish 2 8 72 1 4 12 10. Applikatsiya 1 navbatma-navbat 2 36 1 4 12 11. Konstruksiyalar tuzish va qoʻl mehnati 2 12. Plastilin, loydan yasash 1 4 36 1 4 12 13. Jismoniy tarbiya 2 (bittasi toza havoda) 8 72 sport oʻyin-ari 1 3 14. Musiqa 2 8 72 hordiq 1 3 Jami: 18 68 612 7 33 99

Bolalar bilan qisqa muddatli guruhlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarning taxminiy soni

T/r Faoliyat turlari Oʻtkazish davriyligi 1. Bolalarning erkin, mustaqil faoliyati Har kuni 2. Oʻyin faoliyati Har kuni 3. Tasviriy faoliyat Haftasiga 2-marta 4. Oʻrganuvchi tadqiqiy faoliyat (atrofdagi olamni anglash) Haftasiga 2-marta 5. Tabiat bilan tanishuv Haftasiga 1-marta 6. Matematika Haftasiga 2-marta 7. Musiqa Haftasiga 2-marta 8. Jismoniy madaniyat Haftasiga 2-marta 9. Nutqni rivojlantirish Haftasiga 1-marta 10. Savodxonlikka oʻrgatish Haftasiga 1-marta Jami 15 soat

5-bob. Davlat standartini joriy etish

11. Oʻzbekiston Respublikasida davlat standartini joriy etish, muvofiqlashtirish, unga metodik rahbarlik qilish Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

12. Davlat standartiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshiriladi.

6-bob. Davlat standarti talablariga rioya etilishini nazorat qilish

13. Davlat standarti talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishning maqsadi — davlat standartida belgilangan talablarni bajarish darajasini aniqlash, zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish asosida taʼlim-tarbiya sifatini taʼminlashdan iborat.

14. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida davlat standarti talablariga rioya etilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan quyidagicha amalga oshiriladi:

ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablari ijrosi;

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat oʻquv dasturining bajarilishi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida toʻlaqonli va xavfsiz ovqatlantirishni tashkil etishga boʻlgan gigiyenik talablarga rioya etilishi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qurishda idoraviy qurilish meʼyorlariga rioya etilishi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻyinlar toʻplami, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar va boshqa texnik vositalar bilan jihozlash;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qoʻyiladigan talablariga rioya etilishini tahlil qilish.

15. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim sifatini nazorat qilishning turlari quyidagilardan iborat:

ichki nazorat — davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbari hamda maktabgacha taʼlimni boshqarish boʻyicha yuqori turuvchi tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimlari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar maktabgacha va maktab taʼlimi boshqarmalari tomonidan amalga oshiriladi;

tashqi nazorat — qonunchilik hujjatlarida belgilangan davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini tekshirish vakolatiga ega boʻlgan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi;

jamoatchilik nazorati — mahalla va qishloq fuqarolar yigʻinlarida tashkil etiladigan jamoatchilik komissiyasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi;

milliy va xalqaro darajada baholash — hukumatning tegishli qarori hamda xalqaro shartnomalar talablari asosida maktabgacha taʼlim boshqaruvi organlari, boshqa tashkilotlar, jumladan, xalqaro tashkilotlar hamkorligida amalga oshiriladi.

7-bob. Yakunlovchi qoida

16. Davlat standarti talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartiga 1-ILOVA

Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Oʻzbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablari (keyingi oʻrinlarda — davlat talablari) ilk va maktabgacha yoshdagi bolalarni (keyingi oʻrinlarda — bolalar) har tomonlama rivojlantirish, taʼlim-tarbiya berish, maktab taʼlimiga tayyorlash boʻyicha davlat talablarini belgilaydi.

Davlat talablari Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, quyidagi taʼlim tashkilotlariga nisbatan qoʻllaniladi:

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

maktabgacha yoshdagi guruhlari mavjud boʻlgan “Mehribonlik” uylari va “Bolalar shaharchalari”.

2. Maktabgacha taʼlim turlari uchun kadrlar tayyorlovchi oʻrta maxsus, kasb-hunar va oliy taʼlim muassasalari, maktabgacha taʼlim turlari boʻyicha pedagogik kadrlarning malakasini oshirish va qayta tayyorlashni amalga oshiradigan tashkilotlar, maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiya olayotgan oilalar davlat talablariga rioya qilishlari lozim.

3. Davlat talablarida quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

maktabgacha taʼlim — maktabgacha yoshdagi bolalar qiziqishi, iqtidori, individual ruhiy va jismoniy xususiyatlari, madaniy ehtiyojlarini inobatga olgan holda hamda bolada maʼnaviy meʼyorlarning shakllanishi, hayotiy va ijtimoiy tajriba egallanishini koʻzda tutgan har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan yaxlit jarayon;

rivojlanish — inson tanasi tuzilishi, ruhiyati va xulqida biologik jarayonlar hamda atrof muhit taʼsirida roʻy beradigan oʻzgarishlar;

rivojlanish sohasi — bola rivojlanishidagi aniq bir yoʻnalishlar;

kichik soha — sohaning kichik guruhlari. Asosiy sohalarning kichik sohasi rivojlanishning maʼlum bir tomonlarini oʻz ichiga qamrab oladi va ularning aniq bir yoʻnalishini koʻrsatib beradi;

kutilayotgan natija — bolalarda kutilayotgan bilim, koʻnikma va malakalar koʻrsatkichi;

bola tarbiyasining majmui — maʼlum bir yosh davriga xos boʻlgan vazifalarni maqsadli bajarish uchun yetarli boʻlgan bolaning bilimi, koʻnikmasi va malakasi hamda qadriyatlari;

integratsiya — bola taʼlimi va rivojlanishidagi mazmun tarkibiy qismlari oʻrtasidagi bogʻliqlik;

inklyuziv taʼlim — bolalarning alohida taʼlim ehtiyojlari va individual imkoniyatlarini inobatga olgan holda taʼlim va tarbiya olinishini teng taʼminlovchi jarayon;

refleksiv faoliyat — bolada oʻz tushunchalari va xatti-harakatlarini anglash va mustaqil tahlil qilishi asosida xulosalar shakllanishi jarayoni;

“Men” konsepsiyasi — bolaning oʻzi haqidagi anglangan tasavvurlari tizimi, uning refleksiv faoliyatining bir qismi.

2-bob. Davlat talablarining maqsadi va asosiy vazifalari

4. Davlat talablarining maqsadi — mamlakatda oʻtkazilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarni, xorijiy mamlakatlar ilgʻor tajribasi hamda ilm-fan yutuqlari va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini inobatga olgan holda maktabgacha taʼlim tizimida maʼnaviy barkamol va intellektual jihatdan rivojlangan shaxsni tarbiyalash.

5. Davlat talablarining asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:

maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanishi, taʼlim-tarbiyasi mazmuni va sifatiga qoʻyiladigan talablarni belgilash;

milliy, umuminsoniy va maʼnaviy qadriyatlar asosida bolalarga taʼlim-tarbiya berish, rivojlantirishning samarali shakllari va usullarini joriy etish;

taʼlim-tarbiya jarayoniga pedagogik va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

kadrlarni maqsadli va sifatli tayyorlash uchun taʼlim, fan va ishlab chiqarishning samarali integratsiyasini taʼminlash.

3-bob. Davlat talablarining asosiy prinsiplari

6. Davlat talablari quyidagi asosiy prinsiplarga asoslanadi:

bolaning noyobligi;

“Men” konsepsiyasi va shaxsiy taʼlimini yaratishda bolaning faol roli;

bolaning huquqlarini himoya qilish va taʼminlashning muhimligi;

bola taʼlimi va rivojlanishida kattalarning asosiy roli;

bolalar rivojlanishida individual farqlanishlar mavjudligi sababli har bir bolaga moslashuvchan boʻlib, individual variativlik asosida yondashish.

4-bob. Davlat talablarining tarkibi

7. Davlat talablari rivojlanish sohalari integratsiyasini nazarda tutadi va bola rivojlanishiga koʻmaklashadi.

Davlat talablari tugʻilgandan 7 yoshgacha boʻlgan bolalarning beshta asosiy rivojlanish sohalariga boʻlingan. Har bir rivojlanish sohasi oʻz oʻrnida kichik sohalarga boʻlingan boʻlib, ular har bir yosh guruhiga mos bir nechta talablardan (kutilayotgan rivojlanish koʻrsatkichlaridan) iborat.

8. Davlat talablari bolaning quyidagi rivojlanish sohalari boʻyicha belgilanadi:

jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzining shakllanishi;

ijtimoiy-hissiy rivojlanish;

nutq, muloqot, oʻqish va yozish malakalari;

bilish jarayonining rivojlanishi;

ijodiy rivojlanish.

9. “Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzining shakllanishi” sohasi quyidagi kichik sohalarga boʻlinadi:

yirik motorika;

mayda motorika;

sensomotorika;

sogʻlom turmush tarzi va xavfsizlik.

10. “Ijtimoiy-hissiy rivojlanish” sohasi quyidagi kichik sohalarga boʻlinadi:

“Men” konsepsiyasi;

hissiyotlar va ularni boshqarish;

ijtimoiylashuv, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot.

11. “Nutq, muloqot, oʻqish va yozish malakalari” sohasi quyidagi kichik sohalarga boʻlinadi:

nutq va til;

oʻqish malakasi;

qoʻl barmoqlari mayda motorikasi.

12. “Bilish jarayonining rivojlanishi” sohasi quyidagi kichik sohalarga boʻlinadi:

intellektual-anglash malakalari;

elementar matematik malakalar;

tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat.

13. “Ijodiy rivojlanish” sohasi quyidagi kichik sohalarga boʻlinadi:

dunyoni badiiy tasavvur etish;

badiiy-ijodiy qobiliyatlar.

14. Davlat talablari asosidagi yosh davrlari quyidagi bosqichlarni oʻz ichiga oladi:

goʻdaklik (tugʻilgandan 1 yoshgacha);

erta yoshdagi bolalik (1 yoshdan 3 yoshgacha);

kichik maktabgacha yosh (3 yoshdan 4 yoshgacha);

oʻrta maktabgacha yosh (4 dan 5 yoshgacha);

katta maktabgacha yosh (5 yoshdan 6 yoshgacha);

maktabga tayyorlov yoshi (6 yoshdan 7 yoshgacha).

15. Ilk yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan talablar mazkur Davlat talablariga 1-ilovada belgilangan.

16. Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan talablar mazkur davlat talablariga 2-ilovada belgilangan.

5-bob. Yakunlovchi qoida

17. Mazkur Davlat talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablariga 1-ILOVA

Ilk yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyilayotgan

JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Yirik motorika Talab: Bola oʻz tanasi va uning aʼzolarini boshqaradi, maqsadli toʻgʻri harakatlanadi 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR boshi va koʻkragini koʻtaradi; orqasidan qorniga va qayta oʻgiriladi; yordamsiz oʻtiradi; oyoqlarini izlaydi va topib, ogʻziga tortadi; turli yoʻnalishlarda emaklaydi; toʻrt oyoqlab harakatlanadi; tirgakka suyangan holda oyoqda turadi; kattalar yordamida va yordamisiz oyoqda turadi; yura boshlaydi; kichik toʻsiqlar ustidan xatlab oʻtadi. kattalar yordamisiz turli yoʻnalishlarda yuradi; tizzasiga oʻtiradi; yuguradi; engashib oʻyinchoqlarni oladi; zinapoyadan yuqoriga qadamba-qadam koʻtariladi. bir oyoqda turib muvozanatni saqlaydi; mustaqil zinapoyadan koʻtariladi va tushadi; tepalikdan sirgʻanib tushadi; ikki oyoqlab bir joyda sakraydi, oldinga siljib sakraydi; kichik toʻsiqlar ustidan sakrab oʻtadi; yopiq eshikni ochadi, eshikdan kiradi va chiqadi; uch oyoqli velosipedda uchadi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolani sevimli oʻyinchogʻi yaqiniga emaklab kelishini ragʻbatlantirish; bola oʻtirgan holatdan yotgan holatga tushishi va koʻtarila olishi uchun yumshoq joyni taʼminlash; bolani qorindan orqasiga aylanishini va qorniga oʻgirilishini ragʻbatlantirish; “men tomon emakla”, “oʻtir” koʻrsatmalari orqali bola bilan hamkorlikda oʻyinlar tashkil qilish; bola xatlab oʻta olishi uchun uni “past predmetlar” bilan taʼminlash; vazifani murakkablashtirish maqsadida predmetlar sonini (masalan, kubiklarni) asta-sekin koʻpaytirib borish; bola qiziqayotgan predmetiga emaklab yoki xatlab yetishishi uchun imkoniyat yaratish. bolaga tortish, choʻzish, koʻtarish imkonini beruvchi predmetlarni taklif qilish; bola bilan qoʻl va oyoqlarni harakatlantirib va xirgoyi qilib oʻynash; bola erkin harakatlanishi uchun xavfsiz va mustahkam muhit yaratish; bolaga aravacha, otchalar, kubiklar, yirik oʻyinchoq mashinalar bilan oʻynashni oʻrgatish; bola bilan toʻgʻri yoʻnalishda yurish, yugurish, emaklash, predmetlarni otish/ilib olish imkoniyatini beradigan oʻyinlar oʻynash; ertalabki badantarbiyani ochiq havoda tashkillashtirish. bolaning harakat tajribasini turli xil jismoniy mashqlar bilan boyitish; bola bilan yoʻnalishini topishi va boʻsh joyda harakatlanishi uchun harakatli oʻyinlar oʻtkazish; bolaga kichik tepalikka chiqish va tushishida koʻmaklashish; bolalarni harakat faolligini tashkil etishda jamoaviy shakllarga jalb etish; tanish harakatlarni birgalikda oson va erkin, bir maromda va kelishgan holda bajarish; polda turli kataklar, yoʻlakchalar, doirachalar chizish hamda bolaga quvonch va xursandchilik bagʻishlaydigan mashqlar bajarish. Kichik soha: mayda motorika Talab: bola qoʻli va barmoqlarini turli maqsadlarda muvofiqlashtiradi va ishlatadi 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR predmetlarni ushlaydi; predmetlarni bir qoʻlidan ikkinchi qoʻliga oladi; bir vaqtda bir necha predmetlarni qoʻlida ushlaydi; barmoqlari bilan turli oʻyinchoqlarni aylantiradi; oddiy oʻyinchoqlarni boʻlaklarga ajratadi va yigʻadi; qarsak chaladi; qoʻlini silkitadi. koʻpincha bir necha varaqni oʻtkazib, kitob betlarini varaqlaydi; predmetlarni teradi va birlashtiradi (piramida va hokazo); predmetlarni burab qoʻyadi va burab oladi; “barmoqlar oʻyini”ni oʻynaydi. 5 — 7 halqali piramidani boʻlaklarga ajratadi va yigʻadi; teshik shakliga mos keladigan yassi va hajmli shakldagi predmetlarni joylashtiradi; halqaga arqonni oʻtkazadi; katta hajmli sodda mozaykalarni yigʻadi; oson qurilish konstruksiyalarini quradi; kattalar yordamida yirik munchoqlarni ipga oʻtkazadi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT har bir harakatni aniq tushuntirgan holda harakatni koʻrsatish; qurilmalar bilan oʻynash; bolaga oʻyinchoqlar berib, ularni oʻrganib chiqishiga imkoniyat berish; bolaga xavfsiz predmetlar, shaqildoqlar, kichik piramidalar va boshqa predmetlarni kattalar nazorati ostida tanlashi va saralashi uchun berish. bolaga, ochish/yopish mumkin boʻlgan uy-roʻzgʻordagi oʻyinchoq va predmetlarni taqdim etish (sinmaydigan qopqoqli bankalar, kastrullar). bola bilan muntazam shugʻullanish: hamkorlikda hayvonlarni, uy-roʻzgʻor buyumlarini (likopcha, piyola, qoshiq) loydan yoki plastilindan yasash, ushbu barcha predmetlarni chizish; qumdonda bola bilan oʻynash, qumdonda kichkina oʻyinchoqlarni bekitish mumkin, bola esa ularni oʻzi qidiradi; qoʻllar mayda motorikasining sensomotor muvofiqligini rivojlantirish uchun bogʻlash oʻyinlarini oʻtkazish; bolaga kubiklarni yigʻish, qulflarni yopish va ochish imkoniyatini berish va h.k. Kichik soha: Sensomotorika Talab: Bola sezgi organlari yordamida oʻz harakatlarini boshqarishga qodir 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR muhitni qoʻllari va ogʻzi bilan oʻrganadi; predmetlarni bir-biriga uradi; qarsak chaladi; qiziqtirayotgan obyektga intiladi. yoqtirgan taomi va boshqa buyumlarga qoʻlini choʻzadi; likopchani (piyola) ushlaydi va undan ichadi; suvni bir idishdan boshqasiga toʻkadi; ikki qoʻli bilan koptokni irgʻitadi; koptokni dumalatadi va otadi; oyogʻi bilan koptokni itaradi; ipga bogʻlangan aravacha yoki mashinani boshqaradi. koptokni boshqalarga dumalatadi; kattalarga koptokni otadi; tortilgan arqon ustidan koptokni otadi; piramidani rangi, shakli va kattaligiga qarab yigʻadi; tanish sabzavot va mevalarning taʼmini aniqlashi mumkin; past va baland ovozlarni ajratadi; qoʻl va oyoqlarini bir maromda uygʻun harakatlantiradi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT ovqatlanish va tamaddi qilishning aniq vaqtini belgilab qoʻyish; bolaga quti berish va oʻyinchoqlarini unga yigʻishini iltimos qilish; bolaga sevimli taomlarini taklif qilish; bolaga u koʻrayotgan narsasi va harakat oʻrtasidagi bogʻliqlikni anglashiga koʻmaklashish (“Qara, koptok dumalayapti, bor, uni tutib ol”); bolaning har bir muvaffaqiyatini ragʻbatlantirish. bolaga bir necha taomdan birini tanlash imkonini berish; bolani kun mobaynida mustaqil piyoladan ichishini ragʻbatlantirish; bolaga sezgisi bilan harakatlarni birlashtiruvchi jismoniy mashqlar imkonini taklif qilish (soyalar oʻyini, oyoqlar bilan chizish, signal boʻyicha harakat); turli material va turli shakldagi predmet va oʻyinchoqlarni taklif etish va ularning nomini aytish. bola bilan doimiy muloqotda boʻlish, u bilan oʻynash, u kublarni, piramidalarni, matreshkalarni qismlarga ajratish, yigʻish, predmetlarni qutilarning mos keladigan teshigiga kirgizish; salatlar tayyorlayotganda, bolaga sabzavotlarni tatib koʻrib, taʼmi va hidiga qarab aniqlash imkonini berish; “Sekin va baland”, “Nima jaranglayotganini aniqla!, “qadam tashlaymiz va raqsga tushamiz”, “Nimani eshityapsan?” kabi oʻyinlarni oʻynash. JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Sogʻlom turmush tarzi va xavfsizlik Talab: Bola salomatlikni saqlash koʻnikmalarini namoyon qiladi, xavfsiz sogʻlom ovqat va hayotni saqlash qoidalari haqida tushunchaga ega tugʻilgandan-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR yaxshi ishtaha va uyquga ega; qoshiq bilan mustaqil yeyishga harakat qiladi; qoʻlining barcha barmoqlarini qoʻllab gubkani siqadi; yuzi, ogʻzi va qoʻllarini artadi; butilkadan ichadi; choʻmilayotganda suvni sachratadi. kattalar yordamida tishlarini tish choʻtkasi bilan tozalaydi; mustaqil yuzi, ogʻzi va qoʻllarini artadi; kiyimini yechishga harakat qiladi; stol va pollarni artishga taqlid qiladi. qoʻlini sovun bilan ishqalaydi, koʻpigini yuvadi va sochiqqa artadi; mustaqil qoshiq bilan taomlanadi; qoʻl sochigʻidan (salfetkadan) ovqatlanish jarayonida foydalanadi; suv muolajalariga ijobiy munosabat bildiradi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bola bilan birgalikda joʻmrakdan oqayotgan suvni kuzatish; qoʻl yuvish jarayonini koʻrsatish; bolaga sovun berish, undan qanday foydalanishni koʻrsatish, hidlab koʻrish imkoniyatini berish, rangiga bolaning eʼtiborini qaratish; choʻmilish vaqtida gubka, mayda oʻyinchoqlar va koʻpik bilan oʻyinlar tashkil qilish. bolaga qanday qilib tishni tozalash va ogʻizni chayish kerakligini koʻrsatish; bolaning urinishlarini ragʻbatlantirish; suv nimaga kerakligini tushuntirish; jarayon vaqtida turli sheʼrlardan foydalanish; choʻtka bilan ishqalangandan soʻng kir joy qanday tozalanishini namoyish qilib berish. bolalarni mustaqil harakatga oʻrgatish; bolalarni toʻgʻri ovqatlanishga oʻrgatish; bolaga organizm uchun nima foydali, nima zarar ekanligini tushuntirish; salomatlikni saqlash va mustahkamlashda shaxsiy namuna koʻrsatish. Kundalik hayotda, jamiyatda, tabiatda xavfsiz yurish-turish asoslarining shakllanishi. Tugʻilgandan 3 yoshgacha Bola hali juda kam tajribaga ega boʻlganligi sababli: bolani qarovsiz qoldirmaslik va jarohatlanishning oldini olish; oʻyin va mustaqil harakat mobaynida doimiy ravishda bolaning kayfiyatini kuzatish; sokin va doʻstona ohangda gapirish; bolaga oʻyinchoq tanlashda ishlab chiqaruvchining tavsiyalariga rioya qilish lozim. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: “Men” konsepsiyasi Talab: Bola oʻzini oʻz xususiyatlariga ega, ijobiy shaxs sifatida qabul qiladi. Bola mustaqil va oʻziga javob beradi 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻz ismiga munosabat bildiradi, ishora va tovushlar bilan javob beradi; ayrim tana aʼzolarini koʻrsatadi (boshi, qoʻli, oyogʻi, burni); koʻzguda oʻz aksiga kuladi; kattalar eʼtiborini turlicha oʻziga tortadi; istagan natijaga erishganda xursandchilikni ifodalaydi yoki norozilik bildiradi, injiqlanadi. koʻzguda, rasmda oʻzini taniydi, oʻz ismini biladi; kattalar talabi bilan uning istagi toʻgʻri kelmaganda eʼtiroz bildiradi; kattalar tomonidan oʻzining harakatlariga bildirilgan ragʻbat va tanbehni farqlaydi. oʻzi va buyumlari haqida soʻzlaydi (bu meniki); hamma ishni oʻzi bajarishga intiladi; oʻzing bajargan ishga sevinadi; oʻz narsalarini taniydi; oʻzini aniq bir jinsga mansubligini biladi; biror-bir ishni mustaqil bajaradi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolani ismi bilan chaqirish; bolaning tana aʼzolarini koʻrsating va nomini ayting; bolaga koʻproq tabassum bilan qarash, u bilan birgalikda koʻzguga qarash; turli vaziyatlarda bolaning hissiyotlarini taʼriflab oʻtish (“Zarina ayiqcha kelganiga xursand boʻlyapti”, “Shahzoda charchadi, uyqusi kelyapti”); bolaning harakatlariga koʻra munosabatni bildirish. bolaga oʻzini ijobiy baholashida koʻmaklashish: “men — yaxshi”, “men tirishqoq”; bolani boshqalar bilan boʻlashishga oʻrgatishni boshlash; “oʻgʻil bolalar — kuchli”, “qiz bolalar — muloyim” kabi stereotiplardan qochish; “man etiladi” va “...mumkin emas” iboralaridan voz kechish; bolaga notoʻgʻri harakatlar oqibatini tushuntirgan holda uni yoʻnaltirish (“Qum koʻzingga tushsa, koʻzing ogʻriydi”). bolani boshqalar bilan muloqotda oʻzini tanishtirishga odatlantirish; bolani yutuqlari uchun albatta maqtash, yutuqlar kichikroq boʻlsa ham; bola bosh boʻladigan holatlarni tashkil etish; tanbeh berishdan oʻzini tiyish. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: Hissiyotlar va ularni boshqarish Talab: Bola boshqalarning his-tuygʻularini farqlashi va oʻzinikini ifodalashga qodir 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR atrofdagilar kayfiyatini soʻzlashuv ohangiga qarab aniqlaydi (onam xursand boʻlyapti, bobomning jahli chiqyapti); qarsak chaladi, xursand boʻladi, biron-bir tovush yoki harakati atrofdagilarga taʼsir qilishini anglasa, ushbu tovush va harakatlarni qaytaradi. kattalarning unga munosabatidan oʻz hissiyotlarini, taassurotlarini namoyon qiladi; hayrat, zavq, qoʻrqinchni ifodalaydi; mustaqil oʻyin harakatlari bilan bogʻliq boʻlgan quvonchni (xafalikni) koʻrsatadi. muloqotda ochiq, ijobiy emotsional ruhiyat ustun, atrofdagilarga asossiz tajovuzkorlik koʻrsatmaydi; boshqalarga achinadi, qaygʻuradi; boshqa odamning emotsional holatini tushuna boshlaydi va shunga mos munosabat bildiradi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolaning har bir yutugʻini maqtash va qoʻllab-quvvatlash; oʻyinchoqlarga ovoz berib, turli hissiyot va harakatlarni tanish imkoniyatini berish; oilada emotsional ijobiy holatni yaratish va har kuni bola bilan oʻynash; oʻyin vaqtida bolaga oʻziga ishonch hissini oshirish uchun yaqin turishga harakat qilish va barcha birgalikda bajarilayotgan harakatlarni bolaga aniq va loʻnda tushuntirish; baland tovush va shovqinlarni cheklash. bola bilan u bilan bogʻliq boʻlgan turli vaziyat va hissiyotlarni muhokama qilish; bolaga rad javobi berilishi sababini tushuntirish; bolaning jahli chiqqanda, xafa boʻlganda yoki oʻzini yomon his etganda yonida boʻlish. bola bilan suhbatda hissiyotlarni taʼriflovchi soʻzlarni qoʻllash; multfilm qahramonlarining yorqinligini tahlil qilish; hissiyotlarni ifodalovchi soʻzli oʻyinlardan foydalanish, kayfiyat va his-tuygʻular haqidagi hikoyalar va sheʼrlarni oʻqish. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: Ijtimoiylashuv, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot Talab: Bola tengdoshlari va kattalar bilan muloqot malakalarini rivojlantirishga qodir 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR salomlashadi, munosabat bildiradi, xayrlashayotganda qoʻlini silkitadi; boshqa bola harakatini kuzatadi, kuladi yoki bogʻlanishsiz gapiradi; kattalarning koʻp murojaatlariga javob beradi, biroq baʼzilarini eʼtiborga olmaydi. kattalar harakatiga taqlid qilishga intiladi; tovushi yoki harakati bilan boshqa bolaning diqqatini oʻziga tortadi; boshqa bolalar bilan oʻyinda qatnashadi; turi harakatlarni bajarib, hayvonlar harakatini oʻxshatib harakatli oʻyinlarda ishtirok etadi. kattalar harakatiga taqlid qiladi; kattalarni birga oʻynashga jalb qilishga intiladi; tengdoshlari yonida oʻynaydi; boshqa bolalar bilan oʻyinchoqlarini boʻlishadi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolaga harakatlar namunasini koʻrsatish (salomlashish, xayrlashish); bolani kattalar murojaatiga javob bergani uchun maqtash; ochiq havoda boshqa bolalar bilan birgalikda sayr tashkil etish; harakatlarni soʻzlar bilan qoʻshib olib borish. bolaga oʻyin yoki harakatning umumiy qoidalarini tushuntirish (“Biz qumni oʻynaymiz, lekin qumni sochmaymiz”); tengdoshlar bilan birgalikdagi faoliyatga jalb qilish bola bilan oʻyin mobaynida boshqalar bilan hamkorlik qilishni shaxsiy namuna asosida namoyish etish; muloqot jarayonida chegara belgilash; bolani boshqa bolalar bilan taqqoslamaslik. NUTQ, MULOQOT, OʻQISH VA YOZISH MALAKALARI Kichik soha: Nutq va til Talab: Bola nutqni tinglash va tushunishga, gapirish va muloqot qilishga qodir 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR ba-ba, ma-ma, bu-bu va boshqa boʻgʻinlarni talaffuz qiladi; bolalar qoʻshiqlari, ovutmachoqlar, ertaklar, qisqa va sodda hikoyalarni tinglaydi; nomi tilga olingan obyekt tomon qaraydi (“Oyisi qani…”); yorqin rasmli kitobchalarni koʻrishga qiziqish bildiradi. kundalik hayotda bajariladigan harakatlarni anglatuvchi soʻzlar maʼnosini tushunadi; oʻrindosh soʻzlarni qoʻllaydi, kattalar ketidan yengil soʻzlarni qaytaradi; kattalar nutqiga taqlid qiladi; kitoblarni oʻrganadi. istak va iltimosni ifoda etadi; kattalar nutqini toʻgʻri tushunadi; kattalarning oddiy topshiriqlarini bajaradi; harakatlarni nutq bilan birga olib boradi; soʻzlardan foydalanadi; kitob oʻqib berishlarini soʻrashi mumkin; rasmlar boʻyicha kitobni taniydi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolani parvarishlash jarayonida (emizish, choʻmiltirish, uxlashga yotqizish) u bilan gaplashish, tana aʼzolari, kiyim, buyumlar nomini aytish; bolaga turli hikoyalar, ertaklar aytib berish, birgalikda yorqin kitoblarni tomosha qilish va bolani diqqat bilan tinglashga qiziqtirish; bola bilan muloqot mobaynida unga savollar berish va maʼnosi boʻyicha toʻgʻri javobni takrorlashga undash. bolaga kitob oʻqib, turli hikoya va ertaklarni soʻzlab berish; sayr davomida koʻrgan narsalarni muhokama qilish (kuchuk yuguryapti, bolakay maktabga ketyapti); bola bilan birga kitob doʻkonlari va kutubxonalarga borish; televizor koʻrish va elektron texnika qoʻllashni chegaralash. bola bilan muloqot vaziyatlarini yaratish, savollar berish; bolaga topshiriqlar berish, masalan, “qiyom uchun likopcha olib kel”, “qizil qalamni ol”, “kichik ayiqchaga qoʻshiq aytib ber”; bolaning soʻz boyligini turli didaktik oʻyinlar, kuzatuv va tomoshalar orqali boyitib borish; kitob xarid qilishda bolaga tanlash imkonini berish. NUTQ, MULOQOT, OʻQISH VA YOZISH MALAKALARI Kichik soha: Qoʻl barmoqlari mayda motorikasi Talab: Bola asosiy harakatlarni egallagan, qoʻllarning mayda motorli koʻnikmasiga ega 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR turli yuzalarda barmoqlari bilan guash(boʻyoq) yordamida chizadi (oyna, sellofan, qogʻozda). ishlatayotgan buyumlarini barmoqlari bilan ushlaydi; (qalam, moʻyqalam, marker) betartib chiziqlarni chizadi. turli erkin chiziqlar va noaniq aylanalar chizadi; turli yuzalarda turli shakllar chizadi; oʻz ismining yozuvini taniydi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolani rasm yaratish uchun barmoqlaridan foydalanishga ragʻbatlantirish. bolaga yirik harflarni taklif etish, ushbu harflarni qum orasiga bekitib birgalikda izlash; harflar shaklidagi pechenyelarni xarid qilish; stikerli kitoblardan foydalanish; bola soch oʻrishga oʻrganishi uchun sochli qoʻgʻirchoqlardan foydalanish. bolaga yechinish va kiyinish ketma-ketligini koʻrsatish; bola bilan turli topshiriqli oʻyinlar oʻynash: stolga qoshiqlarni qoʻyish, non idishni olib kelish; bola bilan chizish, qirqish, yopishtirish va yelimlash; qum, xamir va shakllar bilan oʻynash; bolani kichik yutuqlari uchun doim ragʻbatlantirish. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Intellektual-anglash malakalari Talab: Bola qiziquvchan, intiluvchan, faol, bilishga qiziqish bildiradi va unga ehtiyoji mavjud 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻz oʻyinchoqlarini tekshirish(oʻrganish)ni boshlaydi: ogʻziga soladi, uloqtiradi boʻlaklarga boʻladi, taqillatib koʻradi, ikkitasini bir-biriga uradi va chiqayotgan tovushni tinglaydi; biror-bir tovushni atrof muhit bilan bogʻlaydi (masalan, mushukni “myau” bilan, kuchukni “vov” bilan) atrofidagi obyektlarni kuzatadi. rasmdagi predmetlarni taniydi; tabiat hodisalarini qisqa muddat ichida kuzatadi; ayrim sabzavot va mevalarni biladi va farqlaydi; hasharotlar (chuvalchanglarni tegib koʻradi, chumolini kuzatadi), hayvonlar (uy hayvonlariga qaraydi, ularni koʻrsatadi), oʻsimliklar (gullarni yuladi, barglarni toʻplaydi) bilan qiziqadi. tana aʼzolarini koʻrsatadi va ularning funksiyasini biladi; predmetlarning taktil xususiyatlarini biladi (yumshoq, qattiq, dagʻal, silliq); predmetli rasmlar orqali jonli tabiat obyektlarining nomini biladi (hayvonlar, oʻsimliklar, qushlar); tabiatning ayrim hodisalarini farqlaydi (yomgʻir, qor). BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolaga turli obyektlarni boshqarish imkonini berish; bolani bir-biriga mos oʻyinchoqlarni jamlashga qiziqtirish — qoʻgʻirchoq kiyimi qoʻgʻirchoqqa mos kelishi, bolaga atrofdagi yangi narsalarni koʻrsatish va uning munosabatini kuzatish; yangi obyektlarni qoʻllagan holda bola bilan oʻynash; turli hayvonlar turli tovushlar chiqarishini namoyish qilish. bola bilan toza havoda, fermada (uy hayvonlari), hayvonot bogʻida sayr qilish; ob-havo va hissiyotlar haqida soʻzlashish; yomgʻir yoki qor vaqtida bola bilan qor parchalari yoki yomgʻir tomchilarini kuzatish; koʻlmakka sakrash, qordan shakl yasash; varrak uchirish, biror-bir obyektni uzoq kuzatish. turli fakturali predmetlarni ushlab koʻrishni va nomini aytishni taklif qilish; barglar, choʻplar, toshlar yigʻish; hududda qush va hasharotlarni, akvariumda baliqlarni, ariqda yoki koʻlmakda suv harakatini kuzatish; tabiat hodisalarini kuzatish, qor, koʻlmak, quyoshli quyonchalar, qum, suv va soya bilan oʻynash. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Elementar matematik malakalar Talab: Bola boshlangʻich matematik malakalarga ega 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR predmetlarni katta va kichikka ajratadi. miqdorni “bitta” va “koʻp”ga ajrata oladi. predmetlarni rangi va shakliga qarab farqlaydi; predmetlarni kichigidan kattasiga qarab bir qator qilib joylashtiradi; shakllarning oʻziga mosini topadi (Segen doskasi). BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT turli oʻlchamdagi kubiklarni oling va ularni katta va kichikka ajratishni koʻrsatish; bolaga raqamlar yozilgan kartochkalarni koʻrsatish; bolani sensor tajribasini boyitish maqsadida qoʻlini ushlab turli shakllar ustidan yurgizish (boshi dumaloq, koʻzi kichkina). bolaga predmetlarning hajmi, ogʻirligi va uzunligini taʼriflab borish; bolaga sayr davrida elementar matematik savollar berish: “Biz qancha zinapoyani bosib oʻtdik? Senda nechta oʻyinchoq bor?”. bolani matematik bilimlarini rivojlantirish boʻyicha faoliyatga jalb qilish (“Menga bitta piyola olib kel, ikkita pechenye ber”). bola diqqatini bir-biridan farq qiladigan oʻlchamdagi predmetlar va ularning nomlanishiga qaratish (katta-kichik); predmetlarni shakli boʻyicha ajratish va nomini toʻgʻri aytish malakasi shakllanishiga koʻmaklashish (kubik, gʻisht, shar); bolada atrof olamni amaliy oʻzlashtirish tajribasi ortishiga koʻmaklashish; yotoqxona, mehmonxona, oʻyin xonasi va boshqa xonalarni ajratishga oʻrgatish; bola bilan birgalikda zinapoyalarni, qarsak va boshqalarni sanash. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat Talab. Bola oʻzining tabiiy muhitiga qiziqishini namoyon qiladi, fanni oʻrganishda faol 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻyinchoqlar va predmetlar bilan tajriba oʻtkaza boshlaydi (ushlaydi, chiqaradi, bir-biriga joylashtiradi, bosadi, ochadi); boʻsh piyolani oladi va unga suv yoki sharbat quyib berishni soʻraydi; predmetlar yoki insonlarning koʻzdan gʻoyib boʻlishi va paydo boʻlishiga munosabat bildiradi. boshqalarning harakatini yoki tushib ketgan predmetni kuzatadi; quvonch yoki qoniqish hissini baxsh etuvchi harakat va tovushlarga erishish uchun predmetlar bilan harakatlanadi; harakatlarga taqlid qiladi yoki boshqalar imo-ishorasini takrorlaydi. yaqin atrofidagi predmetlarni farqlaydi (oʻyinchoqlar, idish-tovoqlar, kiyim, poyabzal, mebel); ayrim uy va yovvoyi hayvonlarni biladi; ayrim sabzavot va mevalarni farqlaydi kattalar yordamida qurilmalar quradi; oʻz qurilmasi atrofida oʻyin tashkil etadi; predmetlarni tegishli muhitga joylashtirishni biladi (jirafni hayvonot bogʻiga, mashinani garajga). BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolani oʻyinchoqlar bilan oʻynashdagi mustaqilligini qoʻllab-quvvatlash; bolaga tajriba oʻtkazish uchun turli materiallarni turli miqdorda berish; piyolani olish, bolaga ichi boʻshligini koʻrsatish, biror-bir suyuqlik bilan toʻldirish va bolaga ichi toʻlganligini tushuntirish. bola bilan xirgoyi qilib, tovushlar chiqarib, imo-ishoralar bilan oʻynash; bolaga shakli, rangi, ogʻirligi turlicha boʻlgan oʻyinchoq va predmetlarni berish; bola harakatiga munosabat bildirish; oʻzgarishlar jarayonini koʻrsatish (puflash, sovun koʻpiklarini chiqarish); u bilan toʻkilgan barglar ustida yurish, oynalarda tajribalar koʻrsatish. yaqin atrofdagi predmetlarning nomini toʻgʻri aytish (oʻyinchoqlar, idish-tovoqlar, kiyim-kechak, poyabzal, mebel); predmetlar rangi, hajmi va qanday materialdan qilinganligini koʻrsatish va tushuntirish (qogʻoz, daraxt, mato, loy); hayvonlar haqida oddiy dalillarni keltirish; mustaqil qurish istagini qoʻllab-quvvatlash. IJODIY RIVOJLANISH Kichik soha: Dunyoni badiiy tasavvur etish Talab: Bola turli xil sanʼat vositalaridan foydalanib, dunyoni his etish va tushunishini namoyish etadi 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR mutolaa davomida rasmli bolalar ertagi va musiqani tinglaydi; sheʼrlarni tinglaganda kattalar ketidan harakatlarni qaytaradi (boshini qimirlatadi, qarsak chaladi); yorqin rangdagi rasmlarga eʼtiborini qaratadi. musiqa, tovushlarga munosabat bildiradi; bolalar kitoblarini varaqlaydi va undagi tanish ertak qahramonlarini biladi; kiyimdagi rasmlarga eʼtiborini qaratadi; multfilm tomosha qiladi rasm chizish uchun ranglarni tanlaydi. sevimli kitobi va rasmlarni taniydi; ertaklardagi jarayonga oʻz hissiyotlarini bildiradi; boʻyoq va moʻyqalam haqida bazaviy tushunchaga ega; loy va plastilindan foydalanadi; sevimli qoʻshiqlarini tinglaydi; bolalar musiqiy instrumentlarini chaladi; teatrga qiziqish bildiradi; oʻziga moslab kiyim tanlaydi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolaga kitobning bir qismini emas, balki rasmlarni namoyish etgan holda biror-bir toʻliq voqeani oʻqishga harakat qilish; bolaga emotsional, hayvonlarga taqlid qilib, oʻqish; bolani ijobiy hissiyotlarga undab oʻqish; bolaga turli xavfsiz ijodkorlik predmetlarini berish; mumtoz musiqani qoʻyish. bolaga tomosha qilish uchun moʻljallangan predmetlarni oʻziga jamlagan ish joyini tashkil qilib berish; bolaga chiroyli manzaralar tasvirlangan disklarni namoyish etish va ularni bola qoʻli yetadigan joyda saqlash; bolalar bayrami va tadbirlarida ishtirok etish. bolaga hayvonlarni oʻxshatib, his-tuygʻu bilan oʻqish; bolaning musiqa bilan bogʻliq faoliyatini qoʻllab-quvvatlash (fonli mumtoz musiqa, bolalar qoʻshiqlari); mahorat darslari, bayram, xalq sayllarida ishtirok etishni davom ettirish. IJODIY RIVOJLANISH Kichik soha: Badiiy-ijodiy qobiliyatlar Talab: Bola atrofdagi borliqni ijodiy oʻzgartirish malakasiga ega 0-1 yosh 1-2 yosh 2-3 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR musiqa tinglash mobaynida tanasi bilan raqs harakatlarini bajarishga intiladi; chiroyli predmet va narsalarga eʼtibor qaratadi. kattalar yordamida ovutmachoqlar yodlaydi; chizilgan tasvirlarni barmoqlari bilan yurgizib chiqadi; sodda tasviriy shakllarni qoʻli va barmoqlari bilan chizadi; qum yoki loyni ezgʻilaydi; sodda raqs harakatlarini bajaradi (qarsak chaladi, oyoqlari bilan harakatlanadi va hokazo); avval tinglagan musiqalarni taniydi. oʻz yoshiga monand sheʼrlarni aytadi; ovutmachoq va toʻrtliklarni aytayotganida imo-ishoralar bildiradi; namuna asosida tegishli ranglarni tanlaydi; oddiy sanʼat shakllarini boʻyaydi; loy yoki plastilindan shakllar yasaydi; soʻralgan obyektni kubiklardan yasaydi; sodda pazl va mozaikani yigʻadi; musiqa tinglaganda raqsga tushadi; boshqa bolalar bilan birgalikda qoʻshiq aytadi; ritmga mos harakatlanadi; musiqa asosida soʻralgan harakatlarni bajaradi. BOLANI RIVOJLANTIRISH BOʻYICHA FAOLIYAT bolaga quvnoq musiqalar qoʻyish va birgalikda raqsga tushish; musiqaga monand qanday qarsak chalishni koʻrsatish; musiqaga monand oyoq va qoʻllar bilan qanday harakatlanishni koʻrsatish; alla aytish; bolani chiroyli did bilan kiyintirish va kiyim detallariga bolaning diqqatini qaratish. bola tasavvurini rivojlantiruvchi muhit yaratish; bolaning musiqiy faolligini rivojlantiruvchi bolalar qoʻshiqlarini eshittirish; bolani taom tayyorlash, xonalarni bayramga tayyorlash jarayoniga jalb qilish; turli tabriknomalarni tomosha qilish, doʻkon va salonlarda kompozitsiya yaratayotgan ishchilar faoliyatini kuzatish bolaga mustaqil ishlashi uchun turli tabiiy materiallar, boʻyoq, yelim, qalam va plastilin va hokazolardan tashkil topgan ish joyini tashkil etish; bolani chizishga ragʻbatlantirish; bola atrofidagi oʻyinchoqlar, predmet va materiallarni vaqti-vaqti bilan oʻzgartirib turish; bolani tasavvurini qoʻllagan holda biror-bir ertak qahramoni boʻlishga undash.

Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyiladigan davlat talablariga 2-ILOVA

Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qoʻyilayotgan

JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Yirik motorika Talab: Bola oʻz tana aʼzolarini boshqaradi, maqsadli toʻgʻri harakatlanadi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR turli usullar bilan yuradi (toʻgʻri, erkin, koʻrsatilgan yoʻnalishda); kolonna, doira boʻlib saflana oladi; muvozanatni saqlab yuguradi; sport zinasida yuqori va pastga harakatlanadi; bir joyda ikki oyoqlab sakraydi; oldinga siljib sakraydi; aylana yoyi tagidan emaklab oʻtadi; badantarbiya vaqtida mashqlarni takrorlaydi; uch oyoqli velosipedda uchadi. oyoq uchida, tovonida, oyoq kaftlarining yon tomoni bilan va tizzalarini yuqori koʻtarib yuradi; arqon ustida muvozanat saqlab yuradi; tizzalarini yuqori koʻtarib yuguradi; past toʻsiqlar ustidan sakrab oʻtadi; arqonda sakrashga harakat qiladi; gimnastika skameykasi ustida qoʻli bilan tortilib qornida suriladi; gimnastika narvonida harakatlanadi; samokatda uchadi. oyoqlarini uchidan tovoniga almashtirib yuradi; toʻsiqlarni aylanib yoki xatlab oʻtadi; gimnastika skameykasida muvozanatni saqlagan xolda, qadamba- qadam yuradi; qiya doska ustida toʻgʻri va yoni bilan yuradi; yugurishning har xil turlarini bajaradi (ilonizi, zigzag, mokisimon, toʻsiqlarni yengib oʻtib); turli usullar bilan sakraydi; bir necha predmet oralab emaklaydi; qornida yotib, qoʻllari bilan tortilib emaklaydi; gimnastika narvoniga oʻrmalab chiqadi. bir, ikki, toʻrtta boʻlib saflanadi, doira boʻlib, qator boʻlib yuradi; yurishda turli topshiriqlarni bajaradi; yengil yuguradi (shiddat bilan, toʻsiqlarni yengib oʻtib, yoʻnalish va muvozanatni saqlagan holda); bir joyda aylanib sakraydi, oyoqlarini oʻngga va chapga almashtirib sakraydi; arqonda turli usullarda sakraydi; arqonli narvon, yoʻgʻon arqonda yuqoriga koʻtariladi; ikki oyoqli velosipedda uchadi. JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Mayda motorika Talab: Bola qoʻli va barmoqlarini turli maqsadlarda ishlatadi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR halqaga arqonni kirgizadi; mayda predmetlarni maʼlum bir tartibda taxlaydi; mustaqil ravishda oʻyinchoqlarni qutiga joylashtiradi va undan oladi; kattalar yordamida yirik hajmdagi munchoqlarni ipga oʻtkazadi; buyumlarni bir idishdan ikkinchisiga joylashtiradi. mustaqil tugmachalarini qadaydi va yechadi, kiyimi va poyabzali ilgaklarini oʻzi taqadi; namuna asosida ipga mayda, oʻrta, va yirik munchoqlarni teradi; qulflarni ochadi va yopadi, kalitdan foydalanadi; mayda buyumlarni buraydi va bir- biriga ulaydi (konstruktor qismlari); konstruktorning katta va kichik qismlaridan har xil predmetlar yasaydi; namuna asosida toʻgʻri chiziq va aylana chizadi; koʻrsatilgan chiziq boʻyicha qogʻoz, mato va salfetkani buklaydi; koʻrsatilgan chiziq boʻylab qogʻozni qaychi bilan qirqadi. yuzalarda turli chiziqlar chizadi (asfaltda klassik oʻyini); kichik, oʻrta va katta oʻyinchoqlarni qutiga hajmiga qarab joylashtiradi; murakkab konstruksiyalarni jamlaydi; qopchadagi oʻyinchoqni paypaslab nomini ayta oladi; toʻgʻri chiziq boʻylab qogʻozni mustaqil qirqadi. tasavvurdagi predmetlarni qoʻllari bilan (gul, qush, kapalak, qasr) koʻrsatadi; arqonlardan turli tugunlarni tugadi; oʻyin faoliyati mobaynida mayda oʻyinchoqlar bilan oʻynaydi; belgilangan chiziqlar boʻylab qogʻozni batartib yirta oladi; mayda qismli mozaika va pazllarni yigʻadi. JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Sensomotorika Talab: Bola sezgi organlari yordamida oʻz harakatlarini boshqarishga qodir 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR katta koptoklarni masofaga, ikki qoʻl bilan, oʻtirib, turib irgʻitadi; belgilangan nishonga predmetni irgʻitadi; boshqa bolaga koptokni irgʻitadi yoki otadi; silliq va notekis teksturaning farqiga boradi; taʼmni aniqlaydi; qoʻgʻirchoqli aravachani itaradi. koptokni yerga oʻng va chap qoʻli bilan galma-gal uradi; galma-gal chap va oʻng tomon aylanadi; turli tekstura va yuzaning farqiga boradi; matrap bilan mayda uchayotgan, suzayotgan predmetlarni tutadi; sovun koʻpiklarini uchiradi. koptokni osmonga irgʻitib, tutib oladi; uzatilgan koptokni turli usullar bilan ilib oladi; koptokni klyushka bilan toʻsiqlarora olib oʻtadi; qumli xaltachani nishonga otadi; boshqa bolaga koptokni ikki qoʻllab asosiy vaziyatdan uzatadi; turli analizatorlar orqali predmetni tadqiq qiladi (koʻzi bogʻlangan holda, taʼmiga qarab, paypaslab). pastdan, boshi uzra koptokni irgʻitadi; koptokni yer boʻylab ilonizi qilib irgʻitadi; chanada, rolikda, ikki oyoqli velosipedda uchadi; koptok bilan nishonni urib tushiradi (bouling); gardishni qoʻlida, oyogʻida, belida aylantiradi; halqalarni halqa ustuniga otib tushiradi. JISMONIY RIVOJLANISH VA SOGʻLOM TURMUSH TARZINING SHAKLLANISHI Kichik soha: Sogʻlom turmush tarzi va xavfsizlik Talab: Bola sogʻliqni saqlash malakalarini namoyon qiladi. Bola xavfsiz sogʻlom taom va hayot xavfsizligi qoidalari haqida tushunchaga ega 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR mustaqil qoʻli, yuzini yuvadi, tishini tozalaydi, sochiqdan foydalanadi; taroq va dastroʻmol yoki salfetkadan foydalanadi; ovqat vaqtida mustaqil qoshiqdan foydalanadi, ovqatdan soʻng ogʻzini chayadi; xonada tartibni saqlaydi, oʻzidan keyin oʻyinchoqlarni yigʻishtiradi; mustaqil hojatxonaga boradi; xavfli boʻladigan predmetlarning farqiga boradi. vitaminlar va sogʻlom ovqatlanish foydasini biladi; ovqatlanish oldidan qoʻlini yuvadi; sanchqidan toʻgʻri foydalanadi; oʻz tashqi koʻrinishini tartibga keltiradi; hojatxonadan soʻng oʻz-oʻziga xizmat qiladi; yordam soʻray oladi; xavfli boʻlgan predmetlar, joylar va moddalar nomini biladi (zinapoya, boloxona, ochiq oyna, issiq suv, olov, dori, oʻtkir asboblar, elektr); notanish insonlar bilan ketish mumkin emasligini tushuntiradi; qanday qilib gavdani toʻgʻri tutish kerakligini tushuntirib bera oladi. shaxsiy gigiyenaga rioya qiladi; stol atrofida ovqatlanish madaniyatiga rioya etadi; vitaminlar va ularning taomdagi foydasini biladi; salomatlik haqida qaygʻurish muhimligini anglaydi; asosiy tana aʼzolari va ularning funksiyalarini biladi; piyodalar uchun asosiy yoʻl qoidalarini biladi; suv ichish foydasini anglaydi va mustaqil suv ichish rejimini bajaradi; xavfsiz xatti-harakatning asosiy qoidalarini biladi va ularga rioya qiladi; yordam zarur boʻlganda kattalarga murojaat qilish kerakligini biladi; xavfli faoliyatlar nomini aytib beradi: xavfli joylarda oʻynash (mashina qatnovi yoʻlaklarida, qurilish yaqinida, notanish suv havzalarida, koʻl, oqar suvlarda choʻmilish), velosipedda mashina qatnovi yoʻllarida. oʻzining tashqi koʻrinishiga eʼtibor beradi; jismoniy mashqlarni mustaqil bajaradi; tabiat burchagidagi oʻsimliklar va jonzotlarni parvarishlaydi; salomatlikka zararli boʻlgan xulq shakllarini anglaydi (chekish, ichkilikbozlik, olov bilan oʻynash va hokazo); bogʻchada, koʻchada, transportda yurish qoidalariga rioya qiladi; piyodalar va velosipedchilar uchun yoʻl qoidalarini biladi; yongʻin xavfsizligi — 101; milliy gvardiya — 102; tez yordam — 103; gaz xizmati — 104; qutqaruv xizmati 1050-telefon raqamlarini biladi; xavfli vaziyatlarda qanday yoʻl tutishni biladi va tushuntiradi; supermarketda, shaharda, qishloqda, dalada yoʻqolib qolsa, oʻzini qanday tutish kerakligini biladi. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: “Men” konsepsiyasi Talab: Bola oʻzini oʻziga xos xususiyatlari bilan, ijobiy shaxs sifatida qabul qiladi, mustaqil va oʻz xatti-harakatiga javob beradi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻzi haqida — “men” deb birinchi shaxs nomidan gapiradi; oʻzi haqida soʻzlaydi (ismi, familiyasi, yoshi, jinsi va boshqalarni biladi); oʻz yaqin insonlariga murojaat qiladi va yordam soʻraydi; oʻziga doʻst tanlaydi va u bilan oʻynaydi; oʻz oilasi va yaqinlariga qiziqish bildiradi; oʻz ehtiyojlarini bildiradi; ortib borayotgan oʻziga ishonchni bildiradi. oʻz xohish-istaklari, qiziqishlarini bildiradi; oʻyin davomida rollarni bajaradi; oʻz xatti-harakatlariga javob beradi (“Buni men qildim”); kattalar iltimosini (topshiriqni) bajaradi; mashgʻulot davomida diqqatni jamlaydi; yutuqqa motivatsiya bildiradi; omadsizlik, magʻlubiyatda qaygʻuradi; turli hissiyotlar va kayfiyatlarni namoyish etadi; oʻz oʻyini uchun joy hozirlaydi. oʻziga yuklatilgan majburiyatlarni qabul qiladi va bajaradi; oʻzining qaysi millatga mansubligini biladi; oʻzining xohish-istaklari va qiziqishlarini aniq belgilaydi; oʻz hissiyotlarini namoyon qiladi; oʻz-oʻzini baholashga qodir; mustaqil oʻziga faoliyat turini tanlaydi; gʻoyalar taklif etadi, tashabbuskor; xayrixoh va ochiq koʻngil. mustaqillikka intiladi; oʻzining oilaviy, gender mansubligiga ijobiy his-tuygʻularni anglaydi va farqlay oladi; oʻzining millati, tili va oʻz madaniyatining muhim elementlarini biladi; oʻziga yuklatigan majburiyatlar asosida faoliyatni tashkil qiladi; shaxsiy qarorlarini qabul qilishga qodir; boshqalarga namuna boʻlishga harakat qiladi. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: Hissiyotlar va ularni boshqarish Talab: Bola oʻzining va oʻzgalarning hissiyotlarini anglashga va oʻzining hissiyotlarini moslashtirishga qodir 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR ertak, hikoya, multfilmlar qahramonlariga hamdardlik bildiradi; quvonch, qaygʻu kabi hissiy holatni tushunadi; oʻz kechinmalari va hissiyotlarini namoyon etadi (“Menga yoqadi”, “Men yoqtirmayman”); boshqa bolaning hissiyotlarini aniqlaydi va soʻz bilan ifoda etadi; boshqalarga hamdardlik bildiradi; syujetli-rolli oʻyinlarda ishtirok etadi; oʻz oilasi haqida soʻzlar ekan nima yoqishi va yoqmasligi haqida gapiradi. bolalar bilan oʻyin davomida samimiy munosabat bildiradi va oʻz oʻyinchoqlari bilan oʻrtoqlashadi; kattalar bilan eslatmasiz salomlashadi va xayrlashadi; oʻz harakatlariga baho beradi; kattalarga murojaat qiladi va oʻz fikrini bayon qiladi; sovgʻa va bayramlardan quvonadi. asosiy hissiyotlar sababini tushunadi; kimnidir xafa qilsa, oʻzini aybdor his qiladi; yaxshi yoki yomon xulqqa baho bera oladi; oʻyin mobaynida gʻoliblikdan quvonishni biladi; yaqin insonlari va doʻstlari bilan oʻz hissiyotlari va kechinmalari bilan oʻrtoqlashadi; qoʻrquv va xavfni tushunadi; tushunarli asarlarni qiziqish bilan tinglaydi va ularga hissiyotlarini namoyon etadi. oʻz hissiyotlarini nazorat qiladi; turli ijtimoiy vaziyatlarga emotsional munosabat bildiradi; oʻz hissiy holatini izohlab berishi mumkin; boshqa insonlar yoki badiiy asarlar qahramonlari hissiyoti haqida gapiradi; oʻzini yomon his etayotganlarga hamdardlik bildiradi va yupatadi. IJTIMOIY-HISSIY RIVOJLANISH Kichik soha: Ijtimoiylashuv, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot Talab: Bola tengdoshlari va kattalar bilan muloqot malakalarini rivojlantirishga qodir 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻz oila aʼzolarini biladi; kattalar harakatiga taqlid qiladi; oʻz harakatlari natijasiga erishishda qatʼiylik bildiradi; kattalar va bolalar bilan birgalikda oʻynaydi; bolalar salbiy harakatiga oʻz munosabatini bildiradi; jamoaviy oʻyin faoliyatida qatnashadi; tengdoshlariga yaxshilik istaydi. oʻyin faoliyati davomida muloqotga kirishadi; oʻyinda oʻzaro harakatda boʻlib, ijtimoiy rolni qabul qiladi; guruh qoidalarini bajaradi (oʻyinchoqlarni joyiga taxlaydi, kiyimlarini tartibga soladi va hokazo); oʻz oila aʼzolariga samimiy munosabat bildiradi va uyida maʼlum bir qoidalarga rioya qiladi; oʻz doʻstlari haqida soʻzlab berishi mumkin; kattalar harakatlari va xulq modelini imitatsiya qilgan holda ularga taqlid qiladi; kattalar nazoratisiz topshiriqlarni bajara oladi. muloqot davomida oʻz fikrini, hissiyotlarini va taassurotlarini namoyon etadi; oila va guruhda tashkil etilgan mehnat faoliyatida ishtirok etadi; oʻz suhbatdoshiga iltimos yoki maʼlumotni ayta oladi; mustaqil, kattalardan bevosita mustaqillikni erkin namoyon etadi, yordam koʻrsatishga tayyor; tanish insonlar bilan oson muloqotga kirishadi; tushunchalarda yoritilgan ijtimoiy xulq qoida va meʼyorlariga boʻysunadi (mumkin, man etiladi, yaxshi, yomon, kerak); boshqa bolalar bilan doimiy doʻstona munosabatlarni qoʻllab-quvvatlaydi. kattalar va tengdoshlar bilan oson muloqotda boʻladi; qiyin vaziyatlarda amaliy yechim qidiradi; boshqalar xatti-harakatiga oʻz taassurotlarini bildiradi; oʻzgalar yutugʻiga quvonganligini namoyon etadi; nizolarni hal etishda bir necha metodlardan foydalanadi (tinchlantiradi, oʻz oʻyinchogʻini beradi, muloyim soʻzlar aytadi); oʻyinlar oʻylab topadi, syujetli, rolli oʻyinlar, turli ertaklarni sahnalashtirishda ishtirok etadi. NUTQ, MULOQOT, OʻQISH VA YOZISH MALAKALARI Kichik soha: Nutq va til Talab: Bola nutqni tinglaydi va anglaydi, soʻzlashadi va muloqot qiladi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR oʻzining ayrim harakatlarini soʻzlar bilan sharhlaydi; rasmda koʻrgan narsasi haqida soʻzlaydi; kattalarning turli savollariga javob beradi (yaqin atrofiga tegishli); muloqot davrida faollik bildiradi; biror-bir parchani tinglab, tanish asarning nomini aytadi; kichik sheʼrni yoddan aytadi; kattalar tomonidan aytilgan tanish hikoya, ertakni davom ettiradi yoki tugallaydi; didaktik oʻyinlar oʻynaydi. boshlangan hikoyani davom ettira oladi; voqea-hodisalar toʻgʻrisida muhokama davrida savollar beradi va oʻz fikrini bayon etadi; berilgan savolni tushunadi va unga javob beradi; muloqotda feʼl va sifatlarni faol qoʻllaydi; ot va feʼllarni qoʻllagan xolda murakkab boʻlmagan gaplar tuzadi (shifokor kasallarni davolaydi, sotuvchi sabzavotlarni sotadi); “koʻp”, “bitta” maʼnoda soʻzlarni ishlatadi; turli ohangdagi soʻzlarni imo-ishoralar yordamida nutqida ishlatadi; didaktik va soʻz oʻyinlari oʻynaydi. kuzatayotgan hodisa va voqealarni tushuntirib beradi; umumlashtiruvchi soʻzlarni toʻgʻri qoʻllaydi (meva, sabzavot, daraxtlar, qushlar, idish-tovoq); oʻziga nisbatan predmetlar joylashuvini taʼriflaydi (oldimda, stolda); soʻzlarni mazmuniga koʻra toʻgʻri qoʻllaydi; nutqida maʼnosiga monand asosiy soʻz turkumlarini qoʻllaydi; bir negizli soʻzlarni (namuna asosida) tuza oladi (mushuk-mushukcha-mushukli); grammatik sodda va murakkab gaplar tuzadi; suhbatlasha oladi; kattalar yordamida ijodiy hikoya tuzadi; barcha tovushlarni toʻgʻri va aniq talaffuz qiladi; xorijiy tilni bilishi: salomlashish va xayrlashish soʻzlarini qoʻllaydi; 10 gacha sanashni biladi; Asosiy ranglar nomini biladi (oq, sariq, qizil, yashil, koʻk, qora). oʻz ona tilida erkin soʻzlashadi; soʻz turkumlarini yoshiga monand mustaqil, grammatik toʻgʻri qoʻllaydi; gapdan sinonim va antonimlarni topa oladi va berilgan soʻzlarga ularni moslaydi; koʻp maʼnoli soʻzlarning turli maʼnolarini farqlaydi; turli gaplarni tuzadi; shaxsiy tajribasiga tayanib, rasm yuzasidan tasviriy hikoyani mustaqil tuzadi; turli janrdagi badiiy asarlarni ifodali hikoyalaydi; guruh muhokamasida muloqotga kirishib va tinglab ishtirok etadi; qofiyalar tuzadi, topishmoqlar topadi; nutqida xorijiy soʻzlarni qoʻllaydi; kichik sheʼrlarni, qofiyalarni soʻzlab berishi mumkin; yil fasllari nomini biladi (bahor, yoz, kuz, qish). NUTQ, MULOQOT, OʻQISH VA YOZISH MALAKALARI Kichik soha: Oʻqish malakalari Talab: Bola kitob va oʻqishga qiziqish bildiradi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR kitob haqida tushunchaga ega; kattalardan kitob oʻqib berishlarini soʻraydi; oʻz yoshiga mos kitoblarni tomosha qiladi; kitobdagi rasmlar va soʻzlar orasidagi bogʻliqlikni aniqlaydi; rasmlardan tanish ertak qahramonlarini taniydi. tinglagan hikoyasiga munosabatini bildiradi va kattalarga savol beradi; rasmlar asosida tinglagan asarining asosiy oʻrinlarini gapirib bera oladi; badiiy asardan parcha tinglagandan soʻng asar nomini ayta oladi; oʻz yoshiga mos sheʼrlarni yoddan biladi; kitobdan ehtiyotlab foydalanadi. soʻzdagi birinchi tovushni biladi; kitobni mustaqil tomosha qiladi; tovushlarni farqlaydi; soʻzlarni boʻgʻinga boʻladi; soʻzlarga qofiya kelishtiradi; nutqning dialogik shaklini qoʻllaydi, savollar beradi; sheʼrlarni yod oladi va ifodali oʻqiydi; sevimli badiiy adabiyot, ertak va hikoya mualliflari va ularning nomini biladi; ifodalilikning ohang vositalarini toʻgʻri qoʻllaydi; harflarga tegishli soʻzlarni topadi. boshqa bolalarga eslab qolgan kitob mazmunini soʻzlab beradi; sodda va murakkab gaplarni nutqida qoʻllaydi; soʻzlarni boʻgʻinlarga boʻladi; boʻgʻinli kartochkalar yordamida boʻgʻinlardan soʻzlar tuzadi; soʻz, tovush, boʻgʻin, gap haqida tushunchaga ega; peshlavha, kitob nomlari, rasm tagidagi yozuvlar va hokazolarni oʻqiydi; bolalar adabiyoti janri nomini biladi (ertak, sheʼr, hikoya); mashhur yozuvchi va shoirlar nomini biladi. NUTQ, MULOQOT, OʻQISH VA YOZISH MALAKALARI Kichik soha: Qoʻl barmoqlari mayda motorikasi Talab: Bolada yozuv malakasi shakllanadi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR 2-3 obyektdan rasm tuzadi; varaq sathida toʻgʻri chiziqlar chizadi; harflarga qiziqish bildiradi, ayrim harflarning shaklini biladi va farqlaydi; yirik munchoqlarni ipga teradi; yozishga harakat qiladi. chiziq, belgi, ilgaklarning sodda namunalarini qayta chiza oladi; predmetlarning murakkab boʻlmagan shakllarini chizadi; rasmlarni ustidan yurgizib chizadi va boʻyaydi; shablonlarni shtrixlaydi; mayda qismlardan iborat konstruksiyani yigʻadi; oʻrta munchoqlarni ipga teradi; aniq belgilangan chiziq asosida qogʻozni qaychi bilan qirqadi; belgilangan chiziq asosida qogʻozni tekis yirtadi; ikki qoʻli bilan qogʻozni buraydi. chiziq, ilgak va gajakcha yozadi; qogʻozni turli usulda taxlaydi (origami); namuna asosida bosma harflarni yozishni boshlaydi; barmoqlari yordamida mashqlar bajaradi; rasmlarni tekis shtrixlaydi; turli sathlarda chizadi (nam qumda, asfaltda, doskada); soch oʻradi; mozaika yigʻadi. qogʻozda toʻgʻri chiziqlar, soʻzlar va qisqa gaplarni yozadi; daftardagi yozuv qatorlarini aniqlay oladi; rasmlarni toʻgʻri joylashtiradi; qoʻlni uzmasdan nuqta-chiziqchalarni birlashtirib rasm chizadi; matodagi rasmni toʻqiydi; “oʻziga” va “oʻzidan” harakatlari yoʻnalishini tushunadi; turli materiallardan murakkab namunalarni qirqadi. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Intellektual-bilish malakalari Talab: Bola qiziquvchan, intiluvchan, faol, bilishga qiziqish bildiradi va unga ehtiyoji mavjud 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR bitta belgi asosida predmetlarni ajratadi; olti rangni farqlaydi va ajratadi; bir xil poyini topadi; rasmlardagi predmetlarni taniydi va nomini aytadi; jonli obyektlarga qiziqish bildiradi; predmetlar yasalgan materialni farqlaydi (qogʻozdan, taxtadan, temirdan); xonani kuzatadi va oʻzi turgan joyni aniqlaydi; atrof muhitga qiziqish bildiradi. rasmlarni solishtiradi; 2-3 belgi asosida guruhlarga ajrata oladi; jonzodlarning asosiy ehtiyojlarini taʼriflaydi va taqqoslaydi (hayvonlar: ovqat yeydi, nafas oladi, harakatlanadi va hokazo); hayot uchun suv, havoning ahamiyatini taʼriflaydi; kun qismlarini nutqida toʻgʻri qoʻllaydi va biladi (ertalab, peshin, kechqurun, kechasi); yil fasllarini tavsiflaydi; atrof olamga faol qiziqish bildiradi. rasm asosida syujetni eslab qoladi va gapiradi; ketma-ketlikni saqlagan holda fikr yuritadi, mulohaza qiladi; turli hayvonlarning yashash joylarini aytadi (baliq suvda yashaydi, boʻri oʻrmonda); geografik tushunchalarni biladi (yer, dengiz, togʻ, daryo); oddiy sabab va oqibat aloqalarni tushunadi (yomgʻir yogʻyapti — panaga oʻtish kerak); sinash va xatolarni tahlil qilish yoʻli bilan amaliy vazifalar yechimini topishga harakat qiladi (mashinani yurgʻizish uchun kalitni burash kerak); obyektlarni tizimga soladi. Atrof olam haqida mustaqil maʼlumot izlaydi; kuzatuvlar asosida xulosa qiladi va umumlashtiradi; yil fasllari va voqea-hodisa ketma-ketligini aytadi; rasmlar boʻyicha ketma-ketlikni saqlagan holda fikr yuritadi, mulohaza qiladi; oʻz mamlakati va uning ramzlari haqida tushunchaga ega; oʻz xalqining ayrim milliy anʼanalari va odatlarini biladi; bolalar ensiklopediyasidan foydalana oladi (kerakli maʼlumotni topa oladi); ichki va tashqi belgilarga koʻra predmetlarni guruhlarga ajratadi (rangi, shakli, hajmi, vazni, harakatlanish tezligi, vazifasiga qarab). BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Elementar matematik malakalar Talab: Bola elementar matematik malakalarga ega 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR predmetlarni 1-2 ta belgisi boʻyicha guruhlarga boʻladi; atrof muhitdan “bitta” va “koʻp” ni topadi; predmetlarni kattaligiga qarab teradi; geometrik shakllarni farqlaydi (doira, kvadrat, uch burchak), shakllar (kub, shar); koʻplikni taqqoslaydi; “uzun” va “qisqa” tushunchalari maʼnosini biladi; “yarim”, “yarimtacha” tushunchalarini biladi; sanoq va sonlar qatoridagi bogʻliqlikni tushunadi; mexanik tarzda 5 gacha sanaydi. geometrik shakllarga oʻxshash predmetlarni topadi; geometrik figura va shakllarning nomini biladi; miqdoriy aloqalarni belgilaydi; sonning miqdoriy tarkibini biladi; matematik tushunchalardan foydalanadi (koʻp, kam, jami, shuncha); ketma ketlikda sanaydi; koʻpliklarni taqqoslaydi “koʻproq”, “kamroq”, “teng”; boʻshliqda yoʻnalish olishni biladi (oldinda, orqada, tepada, pastda, yaqin, uzoq); butun va uning qismlari tushunchasini tushunadi. geometrik shakllarni biladi va ularni predmetlar orasidan ajratadi; predmetlarni uzunligi, eni, qalinligi va balandligiga koʻra taqqoslaydi; predmetlar guruhini taqqoslaydi; muloqot davrida matematik terminologiyani qoʻllaydi; belgilar tizimini tushunadi (son va belgilarni qoʻllagan xolda +, -, =); 1 dan 10 gacha boʻlgan sonlarni toʻgʻri va teskari sanaydi; predmetlarni soni va sanogʻiga qarab taqqoslaydi; predmetlar tengligi va tengmasligi guruhlarini aniqlaydi va ularni bir-biri bilan taqqoslaydi. hayotda son va sanoqning ahamiyatini tushunadi; geometrik shakllar va figuralarni biladi; 20 gacha boʻlgan ayrim matematik harakatlarni bajaradi; 10 gacha qoʻshish va ayirishli sodda matematik vazifalarni yechadi (son va belgilarni qoʻllagan xolda +, -, =); son qatori haqida tushunchaga ega; guruhlarning teng yoki teng emasligini tahlil qiladi (qanchaga koʻp? qanchaga kam?); hajmi, balandligi va qalinligiga qarab predmetlarni ketma-ket joylashtiradi; shartli belgi asosida suyuq, sochiluvchan va qattiq materialni oʻlchaydi. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI Kichik soha: Tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat Talab: Bola oʻzining tabiiy muhitga qiziqishini namoyon qiladi, fanni oʻrganishda faol 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR kattalar bilan birgalikda tadqiqotlarda qatnashadi (eritish, boʻyash, choʻktirish, suv sathiga chiqarish va hokazo); tabiatdagi ayrim oʻzgarishlarni farqlaydi (qor, yomgʻir, doʻl, issiq, shamol va hokazo); ayrim hasharot va qushlarni taniydi va nomini aytadi; ayrim jonivorlar bolalarini nomini toʻgʻri aytadi; “syujet” asosida qurilmalar yaratadi; suv va qum bilan oʻynaydi; jonli obyektlarni kuzatadi. kattalar bilan birgalikda tadqiqotlarda ishtirok etadi (eritish, yaxlatish, magnetizm, boʻyash, qizdirish, qaynatish va hokazo); yil fasllariga xos tabiat hodisalarini biladi; nima uchun ovqatlanish, nafas olish, oʻqish kerakligini biladi; organizmning maʼlum bir organlari funksiyasini biladi; ayrim jismoniy jarayonlar muhimligini tushunadi; konstruktor, pazl, mozaika, L ego dan konstruksiyalar yaratadi. tabiat hodisalarining turli omillarga bogʻliqligini tushunadi; tabiatdagi oʻzgarishlar sababini tushuntirib bera oladi (masalan, qor erishi); insonlarning atrof olamga taʼsirini tushunadi (ekin ekish, hosil yigʻish); tabiiy materiallardan qoʻl ishlarini yaratishni biladi, ish bosqichlarini belgilaydi; mustaqil qurib yasashi mumkin; jonli va jonsiz tabiatni farqlaydi; insonlar hayotida tabiatning ahamiyatini anglab yetadi. qurilmani mustaqil oʻlchaydi (balandligi, uzunligi, kengligi boʻyicha); shaxsiy qiziqishi va kuzatuvlariga bogʻliq savollar beradi; shaxsiy taxminlari haqida gapiradi, avvalgi va hozirgi tajribasini umumlashtiradi va tushuntiradi; tadqiqotda yechimini talab etayotgan muammoni belgilaydi; turli resurslarni qoʻllagan xolda shaxsiy kuzatuvlarni tasdiqlaydi va taʼriflaydi; atrof muhitni yaxshilashda ishtirokning muhimligini tushunadi (masalan, axlat chiqindilarini tashlash, ularni ajratish, daraxt va gullar ekish, suv, elektr energiyasi va qogʻozni asrash). IJODIY RIVOJLANISH Kichik soha: Dunyoni badiiy tasavvur etish Talab: Bola turli xil sanʼat vositalaridan foydalanib, dunyoni his etish va tushunishini namoyish etadi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR illustratsiya, oʻyinchoq, xalq amaliy sanʼati asarlarini oʻrganishda emotsional taʼsirlanadi; tabiat obyektlarida, oʻyinchoq, bolalarning oʻz kiyimlarida ranglar jilosini anglaydi; tanish qoʻshiqlarni biladi; diqqat bilan tovush, ohanglarni tinglaydi; tasviriy sanʼat elementlaridan foydalanadi. Oʻzbekiston xalq amaliy sanʼati haqida ilk tushunchaga ega (soʻzana, keramika); sanʼatga tegishli kasblarning ayrimlari haqida tushunchaga ega (rassom, bastakor, aktyor); ayrim sanʼat turlari va janrlarini farqlaydi (qoʻshiq, raqs, musiqa, sheʼriyat, topishmoq, rasm, haykaltaroshlik); ayrim arxitektura qurilmalari haqida tushunchaga ega (yashash joyi va jamoat joyi); qoʻshiq va navolarda yuqori va past tovushlarni farqlaydi; ayrim musiqiy asboblarning chalinishini farqlaydi (pianino, dutor, doira); musiqaga monand raqsga tushishi mumkin. musiqiy asarga hissiy munosabat bildiradi; musiqaga monand harakatlar oʻylab topishi mumkin; badiiy asarlar qahramonlari rolini oʻynashi mumkin; amaliy sanʼat turlari haqida birlamchi tushunchaga ega; shaxsiy loyihalar yaratishda gʻoyalar bildiradi; musiqada uslublarni farqlaydi; kichik ssenariylar tuzib, sahna koʻrinishlari tashkil eta oladi; tabiiy materiallardan qoʻl ishlari yasaydi; kiyimlarni bezashi, guldastalar tuzishi, sodda retsept asosida taom tayyorlashi mumkin. sheʼrni ifodali oʻqib bera oladi; tanish asarlarni mustaqil soʻzlab beradi, ularni sahnalashtirishda ishtirok etadi; sheʼriy va nasriy badiiy asarlarga munosabat bildiradi; musiqiy asarning xarakterini aniqlashga qodir; bolalar shoiri, yozuvchisi va bastakorlari hamda ularning asarlarini biladi; tasviriy sanʼat turlarini farqlaydi. IJODIY RIVOJLANISH Kichik soha: Badiiy-ijodiy qobiliyatlar Talab: Bola atrofdagi borliqni ijodiy oʻzgartirish malakasiga ega 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh KUTILAYOTGAN NATIJALAR tasviriy materiallar nomini biladi va toʻgʻri qoʻllaydi; sodda kompozitsiyalar, alohida buyumlarni chizadi; tasvirlanayotgan predmetlarga mos ranglarni tanlaydi va boʻyaydi; bolalar musiqiy asboblarida (buben, nay, ksilofon) chalishga taqlid qiladi; bolalar guruhi bilan qoʻshiq aytadi; raqsga tushadi (juftlikda aylanadi, oyoqlari bilan depsinadi, predmetlar bilan musiqaga monand harakatlanadi); plastilindan berilgan sodda shakllarni yasaydi; tayyor shakllardan tasvirlar yaratadi, turli shakldagi qogʻozlarni yasatadi; qumdan turli shakl va piramidalar quradi. predmetlar shaklini aniq koʻrsatgan holda qismlarga boy tasvirlar chizadi; syujetli rasm, predmet va personajlar chizadi; shakllarni turli texnika asosida boʻyaydi; loy, xamir va plastilindan yasaydi; faoliyati boshida koʻz oldiga keltirib tasavvur qiladi; xorda va yakkaxon qoʻshiq aytadi; raqs harakatlarini hissiyotlarni namoyon etish va muloqot vositasi sifatida qabul qiladi; musiqiy asboblarda chaladi (qoʻngʻiroqcha, doira, metallofon, uch burchak); kattalar yordamida barmoqlar teatri sahna koʻrinishlarida ishtirok etadi. murakkab predmetlar chizadi va ularni dekorativ naqshlar bilan yasatadi (choynak, gilam, roʻmol, lagan); xotira yoki tasavvuriga koʻra syujet yaratadi; qogʻozdan va tabiat materiallaridan applikatsiya-hajmli oranjirovkalar yaratadi (siluetlar, otkritkalar, kitob yorliqlari); muhit yoki shaxsiy loyihalarini yasatadi; qogʻoz buklash, yirtish, qirqish yoʻli bilan shakllarning harakati va proporsiyalarini yoritgan holda kichik syujetli kompozitsiyalar yaratadi; tengdoshlari bilan ijodiy oʻyinlar yaratishi mumkin; shaxsiy ishlarida turli ifoda vositalarini qoʻllaydi; jamoaviy loyihalarda gʻoyalar taklif etadi. turli predmetlardan kompozitsiyalar yaratadi; individual va jamoada qoʻshiq ayta oladi; raqsda harakatlariga jilo bergan holda shaxsiy namuna yaratishi mumkin; musiqiy asboblarda yakkaxon yoki orkestrda joʻr boʻlib chalishi mumkin; gʻoya yaratadi va tatbiq etadi; maqsadga erishishda oʻrindosh sifatida turli predmetlar qoʻllaydi; turli spektakllarda rol ijro etib ishtirok etadi; olamni oʻzgartirishda insonning yaratuvchi rolini anglaydi; buyumlarni ikkilamchi qoʻllashda gʻoyalar taklif etishi mumkin.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartiga 2-ILOVA

Maktabgacha taʼlim tashkilotining

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturi (keyingi oʻrinlarda — davlat oʻquv dasturi) maktabgacha taʼlim tashkilotining maqsad va vazifalari, oʻquv-tarbiyaviy faoliyatning asosiy gʻoyalari, shuningdek, bolaning taʼlimning keyingi bosqichiga oʻtishidagi asosiy kompetensiyalarini belgilab beradi.

2. Davlat oʻquv dasturi Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan quyidagi taʼlim tashkilotlarida qoʻllash uchun majburiy hisoblanadi:

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

maktabgacha taʼlim sohasida xizmat koʻrsatuvchi nodavlat tashkilotlar;

maktabgacha guruhlarga ega boʻlgan “Mehribonlik” uylari va “Bolalar shaharchalari”;

maktabgacha va boshlangʻich taʼlimni nazorat qiluvchi maktabgacha taʼlim boshqaruvi organlari.

3. Davlat oʻquv dasturi variativ oʻquv dasturlarini yaratishda majburiy tayanch hujjat hisoblanadi.

Taʼlim tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan tasdiqlangan variativ oʻquv dasturlaridan foydalanish huquqiga ega.

4. Taʼlim tashkiloti davlat oʻquv dasturi asosida oʻzining ishchi oʻquv dasturini ishlab chiqish huquqiga ega. Taʼlim tashkilotining ishchi oʻquv dasturi tashkilot pedagoglari tomonidan ota-onalarni jalb etgan holda tuziladi va belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

2-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining maqsadi va asosiy prinsiplari

5. Maktabgacha taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining maqsadi — bolalarda umumiy kompetensiyalar va rivojlanish sohalari kompetensiyalarini shakllantirish uchun tegishli sharoitlar yaratishdan iborat.

6. Maktabgacha taʼlim tashkilotida taʼlim jarayonining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

bola huquqlari, uning oʻziga xos rivojlanish xususiyati va salohiyatini hisobga olish;

taʼlim jarayonida barcha turdagi rivojlanish sohalarining oʻzaro bogʻliqligi;

bolaning salomatligini asrash va mustahkamlash, uning ehtiyojlari, shu jumladan, harakatlanish ehtiyojlarini qondirish;

bolaning ijodiy qobiliyatlarini qoʻllab-quvvatlash;

oʻyin orqali taʼlim berish va rivojlantirish;

bolaning rivojlanishi va ijtimoiy moslashishi uchun qulay muhit yaratish;

bola uchun xavfsiz muhitni taʼminlash;

maktabgacha taʼlim tashkilotining oila, mahalla va maktab bilan hamkorligi;

milliy madaniy anʼanalar qadriyatini oshirish va boshqa millatlar madaniyatiga hurmat, boshqa millatlar madaniyatining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olish.

3-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotida bolaning rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash va uni amalga oshirish, qoʻshimcha taʼlim xizmatlari, ota-onalar bilan hamkorlik

7. Bolaning maktabgacha taʼlim tashkilotidagi rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash va uning amalga oshirilishi uchun maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbari javobgar boʻladi.

8. Qoʻshimcha taʼlim xizmatlari maktabgacha taʼlim tashkiloti tomonidan imkoniyatlardan kelib chiqqan holda bolalar va aholi ehtiyojlariga mos ravishda tashkil etiladi.

Qoʻshimcha taʼlim xizmatlari fakultativ hisoblanadi va ularni tashkil qilishda koʻngillilar (volontyorlar), ota-onalar va homiylar ishtirok etishi mumkin.

9. Maktabgacha taʼlim tashkilotida alohida ehtiyojga ega boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash va uni amalga oshirish uchun maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbari javobgar boʻladi.

Zarurat tugʻilganda, pedagoglar tarkibi va maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbariyati, tor ixtisoslik mutaxassislarini jalb etgan holda bola (uning rivojlanishi) uchun oʻquv-tarbiyaviy faoliyatning individual rejasini tuzadi.

10. Bolaning har tomonlama rivojlanishini taʼminlash uchun maktabgacha taʼlim tashkiloti ota-onalar bilan oʻzaro hamkorlikning quyidagi shakllarini tashkil qilishi mumkin:

ota-onalarning maktabgacha taʼlim tashkiloti borasidagi fikrlarini hisobga olish;

ilk rivojlanish masalalarida ota-onalarga bilim berish;

ota-onalarni oʻquv-tarbiyaviy jarayonda faol qatnashishga jalb etish;

ota-onalarning tashkilot hayotida ishtirok etish borasidagi tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash.

4-bob. Maktabgacha yoshdagi bolalarga taʼlim berishda alohida yondashuv

11. Maktabgacha yoshdagi bolalarga taʼlim berishda alohida yondashuv oʻsib borayotgan bola shaxsini hayotga tayyorlash, unda hayotiy muhim masalalarni hal qilish uchun zarur boʻlgan, axloqiy meʼyor va qadriyatlarni oʻzlashtirish, boshqa insonlar bilan muloqot qilish, “Men” obrazini qurish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat usullarini shakllantirishga tayyorgarlikni nazarda tutadi.

Boshlangʻich muhim kompetensiyalar bolaning faoliyat va axloq subyekti sifatidagi yaxlit rivojlanishini talab etadi.

Kompetensiya bolaning bilim, koʻnikma, malaka va qadriyatlari majmuidir. Boshlangʻich kompetensiyalar, rivojlanish sohasidan qatʼi nazar, bola shaxsi shakllanishi uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

5-bob. Maktabgacha yoshdagi bolaning kompetensiyalari

1-§. Maktabgacha yoshdagi (6-7 yosh) bolaning umumiy muhim kompetensiyalari

12. Maktabgacha yoshdagi (6-7 yosh) bolaning umumiy muhim kompetensiyalari quyidagilardan iborat:

kommunikativ kompetensiya — muloqot vositalaridan turli vaziyatlarda foydalana bilish koʻnikmasi;

oʻyin kompetensiyasi — bolaning oʻyin jarayoni va uni tashkil qilishda tajriba, bilim va koʻnikmalardan ijodiy foydalanishi. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat uchun asos hisoblanadi;

ijtimoiy kompetensiya — hayotiy vaziyatlarda kattalar va tengdoshlar bilan muloqotda axloq qoidalari va meʼyorlariga rioya qilgan holda oʻzini tutish mahorati;

bilish kompetensiyasi — atrofdagi olamni ongli ravishda idrok qilish va olingan bilim, koʻnikma, malaka va qadriyatlardan oʻquv va amaliy vazifalarni hal qilish uchun foydalanish.

2-§. Bolaning rivojlanish sohalari kompetensiyalari

13. Bolaning kompetensiyalari bola rivojining quyidagi sohalarida belgilanadi:

jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzining shakllanishi;

ijtimoiy-hissiy rivojlanish;

nutq, muloqot, oʻqish va yozish malakalari;

bilish jarayonining rivojlanishi;

ijodiy rivojlanish.

3-§. “Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish” sohasi kompetensiyalari

14. “Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzining shakllanishi” sohasidagi oʻquv-tarbiyaviy faoliyat yakunlanganidan soʻng 6-7 yoshli bola:

oʻz imkoniyatlari va yoshi bilan bogʻliq jismoniy rivojlanish meʼyorlariga mos ravishda jismoniy faollik koʻrsatadi;

turli harakatchanlik faolligini uygʻun ravishda va maqsadli bajarishni biladi;

turli hayotiy va oʻquv vaziyatlarida mayda motorika koʻnikmalaridan foydalanadi;

oʻz harakatlarini hissiyot va sezgi organlari yordamida boshqaradi;

shaxsiy gigiyena malakalarini qoʻllaydi;

sogʻlom turmush tarzi va ovqatlanish asoslarini biladi;

xavfsiz hayotiy faoliyat asoslari qoidalariga rioya qiladi.

4-§. “Ijtimoiy-hissiy rivojlanish” sohasi kompetensiyalari

15. “Ijtimoiy-hissiy rivojlanish” sohasidagi oʻquv-tarbiyaviy faoliyat yakuniga yetganidan soʻng 6-7 yoshli bola:

oʻz “Men”i va boshqa insonlarning hayotiy faoliyat muhitidagi roli toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻladi;

oʻz hissiyotlarini boshqaradi va ularni vaziyatga mos ravishda ifodalaydi;

oʻzgalarning hissiyotlarini farqlaydi va ularga mos ravishda javob beradi;

kattalar va tengdoshlar bilan vaziyatga mos ravishda muloqot qiladi;

murakkab vaziyatlardan konstruktiv chiqish yoʻllarini topadi.

5-§. “Nutq, muloqot, oʻqish va yozish malakalari” sohasi kompetensiyalari

16. “Nutq, muloqot, oʻqish va yozish malakalari” sohasidagi oʻquv-tarbiyaviy faoliyat yakuniga yetganidan soʻng 6-7 yoshli bola:

nutqni eshitadi va tushunadi;

oʻz nutqida toʻgʻri talaffuz, qulay grammatik shakllar va xilma-xil gap konstruksiyalaridan foydalanadi;

ikkinchi tilni oʻrganishga qiziqish namoyon qiladi;

ikkinchi tilni egallash boʻyicha dastlabki bilimlarini koʻrsatadi;

badiiy adabiyot asarlariga qiziqish namoyon qiladi;

soʻzning lugʻaviy, boʻgʻinli va fonetik tuzilishi toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻladi;

turli maʼno shakllarini mustaqil ravishda tuzish va soʻzlab berishni biladi;

yozishning dastlabki malakalari va vositalaridan foydalanishni biladi.

6-§. “Bilish jarayonining rivojlanishi” sohasi kompetensiyalari

17. Bilish jarayonining rivojlanishi sohasidagi oʻquv-tarbiyaviy faoliyat yakuniga yetganidan soʻng 6-7 yoshli bola:

bilim olishga faol qiziqishni namoyon etadi;

oʻquv va hayotiy faoliyat uchun axborotni mustaqil ravishda topadi va undan foydalanadi;

predmetlar, voqealar va koʻrinishlar oʻrtasidagi oddiy aloqalarni tushunadi va ularni yaxlit bir butunlik sifatida idrok qiladi;

raqamlar, hisob-kitobni biladi va ularni hayotda qoʻllaydi;

makon, shakl va vaqtga mos ravishda ish tutadi;

elementar matematik hisoblashlarni amalga oshiradi;

atrof muhitdagi voqea-hodisalar va koʻrinishlarni kuzatadi hamda tadqiq qiladi;

atrof muhitga nisbatan ehtiyotkorona va gʻamxoʻr munosabatni namoyon etadi.

7-§. “Ijodiy rivojlanish” sohasi kompetensiyalari

18. “Ijodkorlik” sohasidagi oʻquv-tarbiyaviy faoliyat yakuniga yetganidan soʻng 6-7 yoshli bola:

sanʼat va madaniyatga qiziqish namoyon qiladi;

milliy anʼanalarni qadrlaydi va ularni kundalik hayotning bir qismi sifatida idrok etadi;

sanʼatning muayyan turini afzal koʻrishini mustaqil ravishda ifodalaydi;

olingan bilim va koʻnikmalardan turli hayotiy vaziyatlarda oʻz ijodiy rejalarini tuzish va tatbiq qilish uchun foydalanadi;

insonning dunyoni oʻzgartirishdagi yaratuvchanlik rolini tushunadi.

6-bob. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat

19. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat Oʻzbekiston Respublikasining ilk va maktab yoshidagi bolalarni rivojlantirishga oid davlat talablari asosida amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti oʻquv va tarbiyaviy faoliyatini oʻquv yillari boʻyicha tashkil qiladi.

Oʻquv yili 2-sentabrda boshlanadi va 31-maygacha davom etadi.

1-iyundan 31-avgustgacha MTTda yozgi sogʻlomlashtirish davri tashkil etiladi.

20. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat guruhning kundalik ish tartibiga tayanadi va unda pedagog tomonidan rejalashtirilgan kundalik harakatlar, bolalar oʻyinlari, boʻsh vaqt va oʻquv-tarbiyaviy faoliyat turlari navbatma-navbat amalga oshiriladi.

Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat taʼlim va ijtimoiy ehtiyojlar (salomatlik, ovqatlanish va xavfsizlik)ni qondirish maqsadida bolaning yoshi va individual rivojlanishiga asoslanuvchi oʻquv rejasiga muvofiq olib boriladi. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat bola hayoti va uning atrofini oʻrab turgan muhitdan kelib chiquvchi yagona bir butun mavzuga birlashtiriladi.

Oʻquv-tarbiyaviy faoliyatni rejalashtirish taʼlim sharoitlariga bogʻliq holda integratsiya, xilma-xillik va moslashuvchanlik tamoyillaridan tarkib topadi.

21. Oʻquv-tarbiyaviy faoliyatda quyidagi rejalashtirish turlari mavjud:

yillik mavzuli (tematik);

haftalik.

Rejalashtirishda faoliyatning maqsadlari, mavzusi, mazmuni va turlari ifodalanadi. Faoliyat turini tanlashda nafaqat oʻquv-tarbiyaviy faoliyatning umumiy maqsadlari, balki rivojlanish sohalari boʻyicha maqsadlar, faoliyat mazmuni va turlarini integratsiyalash ham hisobga olinadi.

Rejalashtirishda kun tartibini hisobga olish zarur. Kun tartibi ish surʼatini belgilaydi va bolaga bir faoliyatdan boshqasiga oson oʻtishda yordam berishi lozim. Shuni yodda tutish joizki, oʻyin maktabgacha yoshdagi bolalarning asosiy faoliyati hisoblanadi. Kun tartibini tuzishda kunduzgi uyqu, dam olish vaqti va sayrga chiqish vaqti hisobga olinadi.

22. Yillik mavzuli rejada har bir yosh guruhi uchun oy mavzulari va hafta mavzulari aks ettiriladi. Maktabgacha taʼlim tashkiloti hudud yoki boshqa xususiyatlarni hisobga olgan holda oʻzining yillik mavzuli rejasini tuzishga haqli. Mazkur mavzuli reja maktabgacha taʼlim tashkilotining “Pedagogik kengashi”da tasdiqlanadi.

23. Haftalik reja yillik mavzuli rejaga asoslanadi va haftaning kichik mavzulari, shuningdek, mazkur mavzu boʻyicha oʻtkaziladigan tadbirlarni oʻz ichiga oladi.

Haftalik reja barcha rivojlanish sohalari boʻyicha maqsadlarni belgilash, tegishli markazlarni tayyorlash, mashgʻulotlarni hafta mavzusiga mos ravishda taqsimlashga yoʻnaltirilgan. Hafta mavzusi barcha erkin faoliyat markazlari orqali oʻtishi lozim. Haftalik rejada guruhdagi va sayr vaqtidagi didaktik va harakatli oʻyinlar rejalashtiriladi. Bolalar bilan olib boriladigan ishning mazmuni va izchilligi faoliyat turi (faol faoliyat / passiv faoliyat; individual faoliyat / kichik guruhda / katta guruhda; tarbiyachi rahbarligi ostida oʻtadigan faoliyat / bola rahbarligi ostida oʻtadigan faoliyat) va uni oʻtkazish joyi (xona ichidagi faoliyat / koʻchadagi faoliyat)ni hisobga olgan holda rejalashtirilishi kerak.

Haftalik reja xilma-xil va moslashuvchan boʻlishi lozim. Boshqacha aytganda, ob-havo oʻzgarishi va bolaning qiziquvchanligini hisobga olgan holda rejalashtirilayotgan faoliyat boshqasiga almashtirilishi yoki faollik vaqti biroz koʻproq yoxud kamroq vaqtga moʻljallanishi mumkin. Masalan, agar tarbiyachi bahorgi gullagan boqqa borishni rejalashtirgan boʻlsa-yu, ob-havo juda yomgʻirli boʻlsa, bu tadbirni xonada oʻtkazishning imkoni boʻlgan boshqa tadbirga almashtirishi mumkin.

24. Haftalik reja — bu tarbiyachining ish jurnali va mashgʻulotlar ishlanmasidan tashkil topadi. Tarbiyachining ish jurnali quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:

titul varagʻi;

guruhning iliq va sovuq davrdagi kun tartibi;

ertalabki badan tarbiya kompleksi;

guruhda sentabrdan avgustgacha boʻlgan taʼlim jarayonini rejalashtirish tarkibiga ertalabki suhbat, sayr, kunning ikkinchi yarmi kiradi;

haftalik ish tahlili;

ilovalar.

25. Mashgʻulotlar konspektlarida maqsad, faoliyatning qisqacha taʼrifi, zarur jihozlar ifodalanadi. Mazkur konspektlar tavsiyaviy hususiyatga ega va tarbiyachi tomonidan ijodiy oʻzgartirilishi mumkin.

7-bob. Bolaning rivojlanish sohalari boʻyicha yutuqlari

26. Davlat oʻquv dasturi bola rivojiga individual yondashuv, uning shaxsini hurmat qilish, uning manfaatlari, ehtiyojlari va rivojlanish darajasini hisobga olish, hissiy qulaylik borasida gʻamxoʻrlik qilish, erkin ijodiy oʻzini oʻzi koʻrsatishi uchun sharoitlar yaratishga intilishni nazarda tutadi. Rejalashtirish bilan birga bola rivojlanishini kuzatib borish pedagog faoliyatida muhim ahamiyat kasb etadi.

27. Pedagog bolani va uning oʻzini tutishi sabablarini yaxshiroq tushunish, bola rivojini, uning ichki dunyosini koʻrish, qoʻllab-quvvatlash, rivojlanish yoʻllarini belgilash, ehtiyoj va manfaatlarini aniqlash uchun bola hayotini muntazam kuzatib boradi. Pedagogik kuzatuvlar asosida taʼlim faoliyatini rejalashtirish ishlab chiqiladi va takomillashtirib boriladi.

Bolaning individual rivojlanishini kuzatish uchun Oʻzbekiston Respublikasining ilk va maktab yoshidagi bolalar rivojlanishiga oid Davlat talablarida aks ettirilgan sohalar va soha ostilari hamda kutilayotgan natijalar, olingan malaka va koʻnikmalar tahlil qilinadi.

28. Bolaning rivojlanish xaritasi 3 dan 7 yoshgacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi, har bir bola uchun individual tarzda yiliga uch marta toʻldiriladi. Maktabgacha taʼlim tashkilotidan chiqishda 6-7 yoshdagi bolaning maktabga tayyorlik xaritasi toʻldiriladi (faqat maktabgacha tashkilot bitiruvchilari uchun).

29. Maktabga tayyorlik deganda bolada umumiy kompetensiyalar va rivojlanish sohalari kompetensiyalarining shakllanganligi tushuniladi. Bu xarita maktabgacha taʼlim tashkilotining har bir bitiruvchisi uchun toʻldiriladi. Unda Davlat dasturiga muvofiq rivojlanishning beshta sohasi (bola kompetensiyalari) boʻyicha kutilayotgan natijalar ifodalanadi.

30. Tarbiyachiga u yoki bu natija qanday darajada aks etayotganini belgilash taklif etiladi. Rivojlanishning beshta sohasi (bola kompetensiyalari) umumlashtiriladi va tavsiya hamda takliflar koʻrinishida ota-onalar eʼtiboriga havola etiladi.

8-bob. Rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish

31. Maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlantiruvchi muhitni tashkil etishda bolalarning oʻziga xos belgilarga ega boʻlgan yoshga doir xususiyatlari va ehtiyojlarini hisobga olish muhim ahamiyat kasb etadi.

32. Rivojlantiruvchi muhit mazmuni:

maktabgacha taʼlim tashkilotining koʻrgazmali-rivojlantiruvchi muhiti mazmuni madaniy-tarixiy qadriyatlarga: milliy va mintaqaviy anʼanalar; tabiat, iqlimdan kelib chiquvchi xususiyatlarga mos boʻlishi lozim;

muhit mazmuni birlamchi dunyoqarash asoslarini shakllantirish, bolaning muvaffaqiyatli ijtimoiy moslashuviga yordam berishi lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 1-ILOVA

Maktabgacha taʼlim tashkiloti taʼlim dasturini tuzish boʻyicha

Maktabgacha taʼlim tashkiloti taʼlim dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) — Maktabgacha taʼlim tashkiloti davlat oʻquv dasturiga asosan muayyan yosh guruhida tashkil etiladigan taʼlim jarayonini amalga oshirishga xizmat qiluvchi muhim hujjat boʻlib, u qoʻyilgan maqsadlarga erishishni taʼminlashi lozim.

Dastur — muhim vosita boʻlib, uning yordamida tarbiyachilar (mutaxassislar) Oʻzbekiston Respublikasida ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablariga muvofiq muayyan yosh guruhidagi bolalar uchun eng maqbul va samarali shakllar, metodlar va taʼlim jarayonini tashkil qilish yoʻllarini belgilaydilar.

Dastur majburiy qism va taʼlim jarayoni ishtirokchilari tomonidan shakllantiriladigan qismdan tashkil topadi. Har ikki qism ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid davlat talablarini amalga oshirish nuqtai nazaridan oʻzaro bir-birini toʻldiruvchi hamda zarur tarkibiy qism hisoblanadi.

Dasturning majburiy qismi barcha beshta taʼlim sohasi: jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish; nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari; bilish jarayonining rivojlanishi; ijtimoiy-hissiy rivojlanish hamda ijodiy rivojlanishni amalga oshirishga kompleks yondashuvni nazarda tutadi.

Dastur tarbiyachi (mutaxassis) ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid davlat talablari asosida bolalar rivojlanishining muayyan sharoitlari, ehtiyojlari va xususiyatlarini hisobga olgan holda taʼlimning individual pedagogik modelini qanday yaratayotganini koʻrsatib berishi lozim.

Dastur uchta asosiy boʻlimni qamrab oladi:

maqsadli — bu tushuntirish xati hamda dastur oʻzlashtirilishining rejalashtirilayotgan natijalarini oʻz ichiga oladigan boʻlim;

mazmunli — bu Dasturning umumiy mazmunini ifodalovchi va bolalar shaxsining toʻlaqonli rivojlanishini taʼminlovchi boʻlim;

tashkiliy — bu Dasturning moddiy-texnik taʼminoti taʼrifini, taʼlim va tarbiyaning metodik materiallar va vositalar bilan taʼminlanganligini, kun tartibini, shuningdek, tadbirlar, bayramlar, rivojlantiruvchi muhitni oʻz ichiga oluvchi boʻlim.

Dastur maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagogik kengashida muhokama qilinadi va direktor buyrugʻi bilan tasdiqlanadi.

Oʻquv dasturining namunaviy tuzilmaviy tarkibiy qismlari:

1. Titul varagʻi

Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti nomi Pedagogik kengash tomonidan qabul qilindi: Bayon №___ sana_______________ Tasdiqlandi: Tashkilot direktori: №___ “____” F.I.O. № Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti DASTURI Tuzuvchi F.I.O _________ Toifasi ________________ Pedagogik staji __________ Lavozimi ____________ 20___ y. ____________

2. Mundarija sahifalar koʻrsatilgan holda Dasturning barcha qismlari, paragraflar, boʻlimlar nomi, adabiyotlar va ilovalar roʻyxati, matnda mavjud boʻlgan barcha sarlavhalarni oʻz ichiga oladi. Ularning taʼrifi ish mazmuniga toʻliq mos kelishi, qisqa, aniq va izchil boʻlishi hamda uning ichki mantiqiy qonuniyatlarini aniq ifodalashi lozim.

3. Maqsadli boʻlim tarkibiga tushuntirish xati kiradi va unda Dastur ishlab chiqilishiga asos boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek, taʼlim jarayonini tashkil qilishning turli shakllari, metodlari va yoʻllari koʻrsatilishi muhim ahamiyat kasb etadi.

Shuningdek, quyidagilar ham taʼriflanishi lozim:

Dastur boʻyicha taʼlim olayotgan tarbiyalanuvchilarning yoshga oid, ruhiy va individual xususiyatlari;

Dasturning maqsadi;

Dasturning vazifalari;

Dasturni amalga oshirish muddati;

asosiy tamoyillar;

bola shaxsining asosiy tavsiflari.

Dasturning maqsadli yoʻnalishlari taʼrifi maktabgacha taʼlim tashkilotining Davlat oʻquv dasturi hamda Oʻzbekiston Respublikasida ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablarining maqsadli yoʻnalishlariga mos kelishi lozim.

4. Mazmunli boʻlimga bola rivojining beshta taʼlim sohasi yoʻnalishlariga mos ravishdagi taʼlim faoliyatining taʼrifi kiradi: taʼlim sohasining vazifalari, taʼlim faoliyatining mazmuni, taʼlim faoliyatining natijalari, mintaqaviy tarkibiy qism (komponent), taʼlim sohasini amalga oshirish boʻyicha taʼlim faoliyatini tashkil qilish shakllari.

Kompleks-mavzuli rejalashtirish (barcha beshta taʼlim sohasini amalga oshirishni hisobga olgan holda).

Mazkur kichik boʻlimning taʼrifi integrativ modelni koʻzda tutadi va u hafta mavzusini faoliyatning turli koʻrinishlarida, shakllarida, taʼlim jarayonining barcha ishtirokchilari bilan birgalikda ochib beradi. Dasturda ifodalangan kompleks-mavzuli rejalashtirishning tarkibiy qismi jadvallar koʻrinishida taqdim etilishi mumkin. Kompleks-mavzuli rejada Dasturdagi boʻlimlar va mavzularni oʻrganish ketma-ketligi ochib beriladi. Taʼlim faoliyatining taqsimoti, bolalar bilan ishlash shakllari va yakuniy tadbirlar koʻrsatiladi.

5. Tashkiliy boʻlim.

Mazkur boʻlimda kun tartibi, oʻquv yili tuzilmasi, taʼlim faoliyati jadvali (normativ hujjatlarga muvofiq), yoshni hisobga olgan holda rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish, tarbiyalanuvchilarning yoshi va individual xususiyatlari, ularning taʼlim ehtiyojlari va qiziqishlarini hisobga olgan holda Dasturni amalga oshirishining turli shakllari, metod va vositalarining qisqacha taʼrifi beriladi. Shuningdek, turli xil faoliyatning oʻziga xos ruhiy-pedagogik xususiyatlari, tarbiyalanuvchilarning oilalari bilan oʻzaro hamkorlik turlari ifodalanishi mumkin.

6. Dasturni amalga oshirish shartlari:

moddiy-texnik taʼminot;

oʻquv-metodik taʼminot (dasturlar, texnologiyalar, oʻquv qoʻllanmalari, ilmiy-metodik va oʻquv-metodik adabiyotlar, bolalar, ota-onalar uchun moʻljallangan adabiyotlar, internet-resurslar, taʼlimiy CD-disklar, didaktik materiallar, hujjatlar).

7. Foydalanilayotgan adabiyotlar roʻyxati.

8. Dasturga ilovalar, ularda quyidagi materiallar (hujjatlar toʻplami) berilishi mumkin:

mashgʻulotlar ishlanmalari, hordiq, bayramlar ssenariylari va h.k;

tarbiyachi ishining chuqurlashtirilgan yoʻnalishi boʻyicha ish dasturi (rejasi);

oʻyinlar va oʻyinli mashqlar taʼrifi;

pedagoglar va ota-onalar uchun mahorat maktabi ssenariylari;

har bir yosh boʻyicha ilova qilinadigan metodik jild-toʻplamlar;

ota-onalar uchun tarbiyalanuvchilarning oilalari bilan hamkorlikning turli shakllari ssenariylari (maslahatlar, davra suhbatlari, treninglar, praktikumlar, seminarlar).

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 2-ILOVA

Bolalar toʻliq kun mobaynida boʻladigan guruhning namunaviy kun tartibi

T/r Kun tartibi 3-4 yosh 4-5 yosh 5-6 yosh 6-7 yosh 1. Bolalarni qabul qilish, mustaqil faoliyat, oʻyinlar, ertalabki badantarbiya 7.00-8.20 7.00-8.25 7.00-8.30 7.00-8.30 2. Nonushtaga tayyorgarlik, nonushta 8.20-8.50 8.25-8.50 8.30-8.50 8.30-8.50 3. Mustaqil faoliyat, oʻyinlar 8.50-9.00 8.50-9.00 8.50-9.00 8.50-9.00 4. Oʻyinli taʼlim faoliyati 9.00-9.40 9.00-9.50 9.00-10.00 9.00-10.50 5. Didaktik oʻyinlar, mustaqil faoliyat 9.40-10.00 9.50-10.00 10.00-10.35 ------------ 6. Sayrga tayyorgarlik, sayr 10.00-12.00 10.00-12.10 10.35-12.25 10.50-12.35 7. Sayrdan qaytish, oʻyinlar 12.00-12.20 12.10-12.30 12.25-12.40 12.35-2.45 8. Tushlikka tayyorgarlik, tushlik 12.20-12.50 12.30-13.00 12.40-13.10 12.45-13.10 9. Uxlashga tayyorgarlik, kunduzgi uyqu 12.50-15.00 13.00-15.00 13.10-15.10 13.10-15.10 10. Uyqusiz vaqt Erkin faoliyat 13.00-15.10 11. Tetiklashtiruvchi gimnastika, havo va suv muolajalari 15.00-15.10 15.00-15.10 15.00-15.10 15.00-15.10 12. Ikkinchi tushlikka (poldnik) tayyorgarlik, ikkinchi tushlik 15.15-15.30 15.15-15.30 15.20-15.30 15.20-15.30 13. Qoʻshimcha taʼlim, badiiy adabiyot oʻqish, mustaqil oʻyin faoliyati 15.30-16.30 15.30-16.30 15.30-16.30 15.30-16.30 14. Sayr, mustaqil oʻyin faoliyati 16.30-17.45 16.30-17.45 16.30-17.45 16.30-17.45 15. Bolalarning uyga ketishi 17.45-18.00 17.45-18.00 17.45-18.00 17.45-18.00

Qisqa muddatli guruhlarning namunaviy kun tartibi

8:30-12:00 (3,5 soat) 1-smena Qabul qilish, nazorat oʻtkazish, ertalabki gimnastika 8:00-8:40 Ertalabki uchrashuv 8:40-9:00 Oʻyinli taʼlim faoliyati 9:00-10:30 Oʻyin, mustaqil mashgʻulotlar, loyihaviy faoliyat 10:30-11:00 Ikkinchi nonushta 11:00-11:15 Sayr, bolalarning uyga ketishi 11:35-12:00 Pedagoglar uchun tushlik tanaffus 12:00-13:00 Pedagoglarning ikkinchi smenaga tayyorgarligi 13:00-13:30 13:30-17:00 (3,5 soat) 2-smena Qabul qilish, nazorat oʻtkazish, 13:40-14:00 Bolalarni kutib olish 14:00-15:30 Oʻyinli taʼlim faoliyati 15:30-16:00 Oʻyin, mustaqil mashgʻulotlar, loyihaviy faoliyat 16:00-16:20 Ikkinchi tushlik 16:20:16:35 Sayrga tayyorgarlik 16:35-17:00 Sayr, bolalarning uyga ketishi 17:30-17:40

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 3-ILOVA

Yillik mavzuli (tematik) reja

Oylar Oy mavzusi Oy haftalari Hafta mavzulari Yosh guruhlari Kichik guruh Oʻrta guruh Katta guruh Tayyorlov guruhi Sentabr Oʻzbekiston — mening Vatanim 1-hafta Men va bolalar bogʻchasi Men va bolalar bogʻchasi Mening janajon Oʻzbekistonim Mening janajon Oʻzbekistonim 2-hafta Mening shahrim Mening shahrim — mening mahallam Mening shahrim — mening mahallam Mening shahrim — mening mahallam 3-hafta Men va mening oilam Men va mening oilam Men va mening oilam Men va mening oilam 4-hafta Men va mening doʻstlarim Men va mening doʻstlarim Men va mening doʻstlarim Men va mening doʻstlarim Oktabr Kuz boʻyoqlari 1-hafta Oltin kuz Oltin kuz Mavsumiy oʻzgarishlar Koʻchmanchi qushlar Mavsumiy oʻzgarishlar Koʻchmanchi qushlar 2-hafta Sabzavot va mevalar Tabiat omborxonasi: sabzavotlar, mevalar, rezavor mevalar Tabiat omborxonasi: sabzavotlar, mevalar, rezavor mevalar Tabiat omborxonasi: sabzavotlar, mevalar, rezavor mevalar 3-hafta Non hammaga darkor Non hammaga darkor Non hammaga darkor Non hammaga darkor 4-hafta Oʻzbekistonning oq oltini Oʻzbekistonning oq oltini Oʻzbekistonning oq oltini Oʻzbekistonning oq oltini Noyabr Transport, yoʻl harakati qoidalari (YHQ) Hayotiy faoliyat xavfsizligi asoslari (HFXA) 1-hafta Transport bilan tanishuv Yer usti transporti Havo, suv va yer usti transporti Havo, suv va yer usti transporti 2-hafta Rangli svetofor Rangli svetofor Ehtiyotkor piyoda haftasi Ehtiyotkor piyoda haftasi 3-hafta Tez yordam va oʻt oʻchirish yordami Shoshilinch (tezkor) harakat xizmatlari Shoshilinch (tezkor) harakat xizmatlari Shoshilinch (tezkor) harakat xizmatlari 4-hafta Bizning yaxshi ishlarimiz Barcha kasblar muhim Bizning yaxshi ishlarimiz Bizning yaxshi ishlarimiz Dekabr Qish 1-hafta Qish Qish Qish. Konstitutsiya kuni Qish. Konstitutsiya kuni 2-hafta Sogʻlom tanda — sogʻlom ruh Sogʻlom tanda — sogʻlom ruh Sogʻlom tanda — sogʻlom ruh Sogʻlom tanda — sogʻlom ruh 3-hafta Kiyim-bosh Mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal Mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal Mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal 4-hafta Yangi yil nima? Yangi yil nima? Yangi yil nima? Yangi yil nima? Yanvar Bolalar bogʻchasi 1-hafta Qishki oʻyin-kulgilar Qishki oʻyin-kulgilar Qishki oʻyin-kulgilar Qishki oʻyin-kulgilar 2-hafta Vatan himoyachilari kuni Vatan himoyachilari kuni Vatan himoyachilari kuni Vatan himoyachilari kuni 3-hafta Men va mening badanim Men va mening badanim Men va mening badanim Men va mening badanim 4-hafta Xushmuomalalik alifbosi Xushmuomalalik alifbosi Xushmuomalalik alifbosi Xushmuomalalik alifbosi Fevral Gʻaroyib dunyo 1-hafta Bizning inoq mamlakatimiz Bizning mamlakatimiz — doʻstlik va tinchlik mamlakati Qoʻshni mamlakatlar Qoʻshni mamlakatlar 2-hafta Hayvonlar va qushlar bilan doʻstlashamiz Hayvonlar va qushlar bilan doʻstlashamiz Dunyo mamlakatlari Dunyo mamlakatlari 3-hafta Oʻsimliklar bilan doʻstlashamiz Oʻsimliklar bilan doʻstlashamiz Oʻzbekistonning buyuk arboblari Oʻzbekistonning buyuk arboblari 4-hafta Kitob bilan doʻstlashamiz Kitob bilan doʻstlashamiz Kitob tarixi Kitob tarixi va inson Mart Goʻzal bahor 1-hafta Onamning kuni Onamning kuni Onamning kuni Onamning kuni 2-hafta Mavsumiy oʻzgarishlar. Mavsumiy oʻzgarishlar. Mavsumiy oʻzgarishlar. Mavsumiy oʻzgarishlar. 3-hafta Navroʻz bayrami Navroʻz bayrami Xalq manbalari. Navroʻz bayrami Xalq manbalari. Navroʻz bayrami 4-hafta Hasharotlar Hasharotlar Hasharotlar Hasharotlar Aprel Yer sayyorasi — umumiy uyimiz 1-hafta Gullab-yashnayotgan bahor Gullab-yashnayotgan bahor Gullab-yashnayotgan bahor Gullab-yashnayotgan bahor 2-hafta Koinot sirlari Koinot sirlari Koinot sirlari Koinot sirlari 3-hafta Yer sayyorasi kuni Qushlar hovlisi Yer sayyorasi kuni Yer sayyorasi kuni 4-hafta Oʻyinchoqlarga gʻamxoʻr munosabat Shaharga gʻamxoʻr munosabat Sayyorani saqla! Sayyorani saqla! May Asboblar va anjomlar 1-hafta Men va mening uyim Men va mening uyim Men va mening uyim. Xotira kuni Men va mening uyim. Xotira kuni 2-hafta Mebel Mebel Mebel Mebel. Milliy hunarmandchilik 3-hafta Idishlar Maishiy asboblar Idishlar. Milliy naqshlar Idishlar. Milliy naqshlar 4-hafta Maishiy asboblar bizning yordamchilarimiz Maishiy asboblar bizning yordamchilarimiz Maishiy asboblar bizning yordamchilarimiz Maishiy asboblar bizning yordamchilarimiz

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 4-ILOVA

Haftalik ish rejasi Oy mavzusi: “Oʻzbekiston — janajon yurtim!”

Guruh Mavzu Tayyorlov guruhi MENING SHAHRIM. MENING MAHALLAM Davr Sentabrning 2-haftasi Rivojlanish sohalari boʻyicha maqsadlar jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish Kolonnada bir, ikki, toʻrt kishi boʻlib yurish ijtimoiy-hissiy (emotsional) rivojlanish Oʻz hissiyotlarini nazorat qilishni oʻrganish nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari Bolaning ogʻzaki nutqini mustahkamlash bilish (anglash) orqali rivojlanish Vatan, mahalla toʻgʻrisidagi bilimlarni mustahkamlash ijodiy rivojlanish Hamkorlikdagi faoliyatga ijobiy munosabatni shakllantirish, ritm hissini, musiqani his etish fazilatini, harakatlarda ritmik ifodalilikni tarbiyalash Mavzular majmui (tematika) Oʻzbekiston — janajon yurtim! Rivojlanish markazlari Oʻquv-tarbiyaviy faoliyat Dushanba Seshanba Chorshanba Payshanba Juma Resurslar, izoh Ertalabki doira Dam olish kunlarini qanday oʻtkazgani haqida suhbat Qanday kayfiyatda kelding? Ob-havo haqida suhbat Qurilish va konstruksiyalash markazi Mening boʻlajak uyim Zamonaviy shahar Mahalla koʻchalari (uzun-qisqa) Qurilish bloklari, lego, konstruktor Syujet-rolli oʻyinlar va dramalashtirish markazi “Buvijonimnikida mehmonda” “Sartaroshxona” Niqoblar, kiyim-bosh, atributlar Til va nutq “Mening shahrim, mening mahallam” nomli syujetli rasm boʻyicha suhbat Shahar istirohat bogʻlariga ekskursiya (AKT — slaydlar yordamida Syujetli rasmlar, AKT materiallar Ilm-fan va tabiat markazi Loy, tosh va qumning xususiyatlari “Kimning uyi mustahkamroq?” Loy, qum, tosh, maxsus idishlar, sharlar Sanʼat markazi Ochiq havoda oʻz fikri boʻyicha rasm chizish “Obod mahalla” mavzusida origami va applikatsiya A-4 qogʻoz, rangli qogʻoz, boʻyoqlar, tabiiy materiallar Musiqa va ritmika markazi “Shahrisabz” qoʻshigʻini tinglash “Salom nima degani” qoʻshigʻi sadolari ostida kuylash va ritmik harakatlanish Musiqa markazi, musiqali disklar Katta guruhlarda ishlash

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 5-ILOVA

3 dan 7 yoshgacha boʻlgan bolaning rivojlanish

Bolaning rivojlanish xaritasini toʻldirish uchun uch sikldan iborat boʻlgan kuzatuv olib boriladi: dastlabki (oʻquv yili boshida), oraliq va yakuniy.

Dastlabki kuzatuv oʻquv yili boshida oʻtkaziladi (taxminan sentabr oyi mobaynida). Bu bosqichda har bir bolaning boshlangʻich imkoniyatlari aniqlanadi, uning shu davrgacha erishgan yutuqlari belgilanadi. Tarbiyachi taʼlim sohalarini oʻzlashtirish boʻyicha mavjud boʻlgan muammolarga ham eʼtibor qaratadi, bolaning qanday sifatlari qoʻllab-quvvatlashni talab etishini, har bir bola uchun qanday vazifalar dolzarbligini aniqlaydi. Keyin bolaning ayni davrdagi yoshini hisobga olgan holda uning rivojlanish sohalari boʻyicha yutuqlari xaritasi toʻldiriladi.

Oraliq kuzatuv birinchi yarim yillik oxirida (dekabr, yanvar) oʻtkaziladi. Bu monitoringni oʻtkazishdan maqsad bolaga nisbatan tanlangan metodikaning toʻgʻriligini aniqlash, rivojlanish dinamikasini belgilashdan iborat. Mazkur kuzatuv natijalariga koʻra tarbiyachi, boshqa mutaxassislar bilan hamkorlikda, zarurat tugʻilgan holatlarda pedagogika jarayoniga tuzatishlar kiritishi mumkin. Oʻquv yili oxirida (odatda may oyida) tarbiyachi yakuniy kuzatuv oʻtkazadi. Mazkur kuzatuv asosida yil boshida qoʻyilgan vazifalar qanday hal qilingani baholanadi, mazkur bola rivojida kutilayotgan yangi natijalarni hisobga olgan holda keyingi pedagogik jarayondan koʻzda tutiladigan maqsadlar belgilanadi.

Kuzatuv oʻtkazishda quyidagi tamoyillarga tayanish lozim:

kuzatuv bola uchun odatiy sharoitda amalga oshiriladi va bolaga yordam berishga yoʻnaltirilgan boʻladi;

bola rivoji borasida yanada xolis tasavvur hosil qilish uchun kuzatuv kamida ikki hafta (yoki oy) mobaynida olib boriladi;

tarbiyachi bola toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ota-onalar yoki tashkilotning boshqa xodimlari bilan suhbatlar jarayonida olishi mumkin;

tarbiyachi bolaning moyilliklari, qiziqishlariga, uning muloqot qilish va bilim olish xususiyatlariga eʼtibor qaratishi lozim.

Oʻquv yili oxirida tarbiyachi yakuniy pedagogika kengashiga bolalar tomonidan oʻquv dasturi oʻzlashtirilishining sifat darajasi toʻgʻrisida hisobot yozadi va unda bolalar tomonidan tegishli natijalarga erishilmagan bandlar hamda ular nega bajarilmaganligi sabablariga toʻxtalib oʻtadi (baʼzi metodikalar oʻzlashtirilmagani, tarqatma materiallar, adabiyotlarning yetarli boʻlmagani, guruh texnika vositalari bilan yetarli darajada taʼminlanmagani, bolaning betob boʻlgani va darslarni oʻtkazib yuborgani, ota-onalarning faol boʻlmagani va h.k.). Ushbu natijalar asosida sabablarni bartaraf etish borasidagi ishlar rejalashtiriladi va mazkur guruh uchun kelasi yilga moʻljallangan vazifalar belgilanadi.

Keyinchalik pedagog (tarbiyachi) bola yutuqlari xaritasini yiliga kamida 3-marta toʻldiradi va erishilgan natijani tegishli belgi (✔) bilan belgilaydi. Kuzatuv rivojlanishning barcha sohalari boʻyicha olib boriladi. Agar u yoki bu bilim olish sohasida indikator “ishlamasa”, pedagog (tarbiyachi) daftar hoshiyalariga tegishli belgilar qoʻyishi lozim. Bu bola rivojlanishini kuzatish kundaligini yuritishda yordam beradi. Mazkur tashxis (diagnostika) asosida pedagog (tarbiyachi) ruhshunos (psixolog), logoped, jismoniy tarbiya boʻyicha yoʻriqchi va boshqalar bilan hamkorlikda bolaning yutuqlarini ajratadi, shuningdek, taʼlim sohalarini oʻzlashtirishning salbiy tomonlarini aniqlaydi. Olingan natijalarga mos ravishda taʼlim jarayoniga tuzatishlar kiritiladi, shuningdek, individual ish rejalashtiriladi va uni amalga oshirish borasidagi vazifalar belgilanadi. Oʻquv yili oxirida (odatda may oyida) ushbu xarita boʻyicha yakuniy kuzatuv oʻtkaziladi.

Bolalarning umumiy oʻrta taʼlim muassasasiga kirguniga qadar umumiy oʻrta taʼlimga bir yillik majburiy tayyorgarlik koʻrishi uchun javobgarlik ularning qonuniy vakillari zimmasiga yuklatiladi.

3 dan 5 yoshgacha boʻlgan bolaning rivojlanish xaritasi

Bolaning familiyasi, ismi ________________________________________________

Tugʻilgan sanasi ________________________________________________

MTTga qabul qilingan sana ________________________________________________

Kuzatuv boshlangan sana ________________________________________________

Kuzatuv boshidagi yoshi _________________________________________________

Kuzatuv yakuni sanasi _________________________________________________

Yoshi 4-yil 5-yil 3 yoshu 3oy 3 yoshu 6 oy 3 yoshu 9 oy 4 yosh 4 yoshu 3 oy 4 yoshu 6 oy 4 yoshu 9 oy 5 yosh hoshiya 1. Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish 1.1 Yirik motorika 1. Turli usullarda yuradi (toʻgʻri, erkin, belgilangan yoʻnalishda) √ 2. Muvozanatni saqlagan holda yuguradi √ 4. BILISH JARAYONINING RIVOJLANISHI 4.1 Intellektual-bilim olish koʻnikmalari 1. Predmetlarni bir belgi boʻyicha saralaydi √ 2. Olti xil rangni farqlaydi va ajratadi √

Maktabgacha taʼlim tashkilotining davlat oʻquv dasturiga 6-ILOVA

6-7 yoshdagi bolaning maktabga tayyorlik xaritasi

T/r Rivojlanishning kutilayotgan natijasi doimo koʻpincha baʼzan hech qachon 1. Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish 1.1 oʻz imkoniyatlari va yoshi bilan bogʻliq jismoniy rivojlanish meʼyorlariga mos ravishda jismoniy faollik koʻrsatadi 1.2 turli harakatchanlik faolligini uygʻun ravishda va maqsadli bajarishni biladi 1.3 turli hayotiy va oʻquv vaziyatlarida mayda motorika koʻnikmalaridan foydalanadi 1.4 oʻz harakatlarini hissiyot va sezgi organlari yordamida boshqaradi 1.5 shaxsiy gigiyena koʻnikmalarini qoʻllaydi 1.6 xavfsiz hayotiy faoliyat asoslari qoidalariga rioya qiladi 2. Ijtimoiy-hissiy rivojlanish 2.1 oʻz “Men”i va boshqa insonlarning hayotiy faoliyat muhitidagi roli toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻladi 2.2 oʻz hissiyotlarini boshqaradi va ularni vaziyatga mos ravishda ifodalaydi 2.3 oʻzgalarning hissiyotlarini farqlaydi va ularga mos ravishda javob beradi 2.4 kattalar va tengdoshlar bilan vaziyatga mos ravishda muloqot qiladi 2.5 murakkab vaziyatlardan amaliy chiqish yoʻllarini topadi 3. Nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari 3.1 nutqni eshitadi va tushunadi 3.2 oʻz nutqida toʻgʻri talaffuz, qulay grammatik shakllar va xilma-xil gap konstruksiyalaridan foydalanadi 3.3 ikkinchi tilni oʻrganishga qiziqish namoyon qiladi 3.4 ikkinchi tilni egallash boʻyicha dastlabki bilimlarini koʻrsatadi 3.5 badiiy adabiyot asarlariga qiziqish namoyon qiladi 3.6 soʻzning lugʻaviy, boʻgʻinli va fonetik tuzilishi toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻladi 3.7 turli maʼno shakllarini mustaqil ravishda tuzish va soʻzlab berishni biladi 3.8 yozishning dastlabki koʻnikmalari va vositalaridan foydalanishni biladi 4. Bilim olish jarayonining rivojlanishi 4.1 bilim olishga faol qiziqishni namoyon etadi 4.2 oʻquv va hayotiy faoliyat uchun axborotni mustaqil ravishda topadi va undan foydalanadi 4.3 predmetlar, voqealar va koʻrinishlar oʻrtasidagi oddiy aloqalarni tushunadi va ularni yaxlit bir butunlik sifatida idrok qiladi 4.4 raqamlar, hisob-kitobni biladi va ularni hayotda qoʻllaydi 4.5 makon, shakl va vaqtga mos ravishda ish tutadi 4.6 elementar matematik hisoblashlarni amalga oshiradi 4.7 atrof muhitdagi voqea-hodisalar va koʻrinishlarni kuzatadi hamda tadqiq qiladi 4.8 atrof muhitga nisbatan ehtiyotkorona va gʻamxoʻr munosabatni namoyon etadi 5. Ijodkorlik 5.1 sanʼat va madaniyatga qiziqish bildiradi 5.2 milliy anʼanalarni qadrlaydi va ularni kundalik hayotning bir qismi sifatida idrok etadi 5.3 olingan bilim va koʻnikmalardan turli hayotiy vaziyatlarda oʻz ijodiy rejalarini tuzish va tatbiq qilish uchun foydalanadi 5.4 insonning dunyoni oʻzgartirishdagi yaratuvchanlik rolini tushunadi

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartiga 3-ILOVA

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻyinlar toʻplamlari, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar va boshqa texnik vositalar bilan jihozlash

1. Umumiy tipdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlarini oʻquv-taʼlim vositalari, didaktik qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar, oʻyinlar toʻplamlari, oʻyinchoqlar, mebel, sport anjomlari, jihozlar va boshqa texnik vositalar bilan taʼminlashning eng kam (minimal) roʻyxati

T/r Jihoz nomi Oʻlchov birligi Ilk yosh guruhi (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) “Ilk qadam” davlat dasturiga asosan guruh xonalarini rivojlanish sohasi boʻyicha jihozlash Soha: Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish 1. Kegli toʻplam 2 2 2 2 2 2. Rangli bayroqchalar dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 3. Sakrash uchun arqon dona 10 10 10 4. Gimnastika halqasi (obruch) dona 12 12 12 12 5. Futbol toʻpi dona 1 1 1 1 1 6. Sogʻlom va xavfsiz turmush tarzi boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 7. Odam anatomiyasi boʻyicha koʻrgazmali plakat dona 1 1 1 1 1 Soha: Ijtimoiy va hissiy rivojlanish 8. “Oila” oʻyin toʻplami toʻplam 2 2 2 9. “Kasb” oʻyin toʻplami toʻplam 2 2 2 10. “Ferma” oʻyin toʻplami toʻplam 1 1 1 1 11. Yuz ifodalarini oʻzgartiruvchi yumshoq niqoblar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 12. Qoʻgʻirchoq — qizcha dona 5 5 5 5 5 13. Qoʻgʻirchoq — oʻgʻil bola dona 5 5 5 5 5 14. “Oshxona” oʻyin toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 15. “Goʻzallik saloni” oʻyin toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 16. “Shifokor” oʻyin toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 17. Xonani tozalash uchun bolalar mehnat anjomlari toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 Soha: Nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari 18. Ikki tomonlama magnitli doska dona 1 1 1 1 1 19. Harfli kubiklar toʻplami toʻplam 1 1 1 20. Hikoyalar tuzish uchun syujetli rasmlar toʻplam 1 1 1 1 21. Ingliz alfaviti boʻyicha kartalar toʻplami toʻplam 1 1 22. Ingliz alfaviti boʻyicha harflar toʻplami toʻplam 1 1 23. “Yil fasllari” syujetli rasmlar toʻplam 1 1 1 1 1 24. Alifbo (kesma harflar) toʻplam 1 1 25. Soʻzda tovushni aniqlash uchun mavzuli kartalar toʻplam 1 1 26. “Oʻzbekiston Respublikasi bayramlari” plakatlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 27. Oʻzbekiston Respublikasi davlat ramzlari toʻplam 1 1 1 1 1 28. Sharqning buyuk mutafakkirlari toʻplam 1 1 1 1 29. “Oʻzbekiston shaharlari” plakatlari toʻplam 1 1 1 1 30. Ish daftari dona har bir bola uchun 1 donadan 31. Jahon xalqlari ertaklari dona 10 10 10 10 10 32. Oʻzbek xalq ertaklari dona 10 10 10 10 10 33. Sheʼr va qoʻshiqlar dona 10 10 10 10 10 Soha: Bilish jarayonining rivojlanishi 34. “Afrika hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 35. “Yovvoyi hayvonlar” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 36. “Arktika hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 37. “Uy hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 38. “Dengiz hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 39. “Hashoratlar dunyosi” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 40. Mavzuli pazllar toʻplami “Oʻy, yovvoyi hayvonlar, shimol, Afrika, suvosti hayvonot dunyosi, hasharotlar” toʻplam 1 1 1 1 1 41. “Sanashni oʻrgan” matematika toʻplami toʻplam 6 6 6 6 6 42. Soat dona 2 2 43. Chizgʻich dona 6 6 44. Globus dona 1 1 45. Yarimsharlar tabiiy xaritasi dona 1 1 46. Lupa dona 1 1 1 1 1 47. Oʻzbekiston xaritasi dona 1 1 48. Didaktik oʻyinlar toʻplam 1 1 1 1 1 49. Tadqiqot uchun mikroskop toʻplami toʻplam 1 1 1 50. “Kubiklar” qurilish toʻplami toʻplam 4 4 6 6 6 51. Qurilish konstruksiya toʻplami toʻplam 4 4 6 6 6 52. Mozaika toʻplam 4 4 4 4 4 53. Shaxmat / shashka toʻplam 4 4 4 54. Piramidalar, halqalar bilan dona 4 4 4 55. Yongʻin xavfsizligi talablarini oʻrgatuvchi koʻrgazmali plakatlar toʻplam 1 1 1 1 1 Soha: Ijodiy rivojlanish 56. Turli rang-tasvir, janrlar bilan tanishish uchun oʻquv-metodik plakatlar toʻplami: peyzaj, natyurmort, portret toʻplam 1 1 1 1 1 57. Yogʻochli flanelegraf dona 1 1 1 1 1 58. Rangli qalamlar toʻplami toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 59. Moʻyqalam toʻplami (sunʼiy materiallardan) toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 60. Guash toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 61. Plastilin toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 62. PVA yelimi dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 63. Oʻzbekiston kompozitorlari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 1 1 64. Oʻzbekiston shoir va yozuvchilari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 65. Chet el shoir va yozuvchilari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 66. Chet el kompozitorlari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 67. Boʻyoqlar (akvarel boʻyoqlari) toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 68. Rangli karton toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 69. Rangli qogʻoz toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 70. Qaychi (bolalar uchun) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 71. Albom (chizish uchun) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 72. Oddiy qalam dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 73. “Musiqa asboblari” tasvirlangan plakatlar toʻplam 1 1 1 1 Mashgʻulot (guruh) xonasini jihozlash 74. Bolalar stoli dona guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib 75. Bolalar stuli dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 76. Stol-parta (tarbiyachi uchun) dona 1 1 1 1 1 77. Stul (tarbiyachi uchun) dona 2 2 2 2 2 78. Pedagog hujjatlari uchun javon toʻplam 2 2 2 2 2 79. Markazlar uchun javon dona 6 6 6 6 6 80. Bolalar adabiyoti uchun javon dona 1 1 1 1 1 81. Gilam dona 1 1 1 1 1 82. Doska (devorga osish uchun) dona 1 1 1 1 1 83. Quti (kichkina oʻyinchoqlar, mayda narsalarni saqlash uchun) dona 4 4 4 4 4 84. Jalyuzalar dona deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos 85. Termometr (xona haroratini oʻlchash uchun) dona 1 1 1 1 1 Yotoqxona uchun jihozlar 86. Bolalar krovati dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 87. Javon (oqliklar uchun) ** dona 1 1 1 1 1 88. Javon (devorga osiladigan, oqliklar uchun) ** dona 1 1 1 1 1 89. Jalyuzalar / parda dona deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos 90. Toʻshak (Matras) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 91. Koʻrpa dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 92. Choyshab dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 93. Kauchok astarli choyshab, tagliklar dona har bir bola uchun 1 donadan Kirish yoʻlakchasi uchun jihozlar 94. Axborot stendi dona 1 1 1 1 1 95. Kiyim javoni dona 4 6 6 6 6 96. Ilgak (ustki kiyim va poyabzal uchun) dona bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos 97. Kirish yoʻlakchasi uchun jihozlar toʻplami toʻplam bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos 98. Ilgak (kattalar uchun, ustki kiyim va poyabzal uchun) dona 1 1 1 1 1 99. Yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan yongʻin xavfsizligi burchagi (koʻrgazmali plakat) dona 1 1 1 1 1 Gigiyena uchun jihozlar 100. Chiqindilar uchun chelak dona 2 2 2 2 2 101. Choʻtka dona 3 3 3 3 3 102. Plastik chelak dona 2 2 2 2 2 103. Shvabra dona 2 2 2 2 2 104. Bolalar tuvagi dona bola soniga mos 105. Bolalar tuvagi uchun javon dona 4 106. Xoʻjalik jihozlari uchun javon dona 1 1 1 1 1 107. Ilgak (sochiqlar uchun) ** dona bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos 108. Sochiq ilgich dona 1 1 1 1 1 109. Paxmoq sochiq ** dona bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos 110. Sochiq (qogʻozdan) ** oʻram bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos bola soniga mos Yongʻin xavfsizligi talablari 111. Oʻt oʻchirgich dona 2 2 2 2 2 112. Yongʻin vaqtida binoni tark etish evakuatsiya rejasi (sxemasi) dona 1 1 1 1 1 113. Yongʻin haqida xabar berish moslamalari dona har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida

2. Davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari guruhlarini oʻquv qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar, oʻyinlar toʻplami, oʻyinchoqlar, mebel, sport anjomlari, jihozlar va boshqa texnik va reabilitatsion vositalar bilan taʼminlashning eng kam (minimal) roʻyxati

1. Davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari oʻyinlar toʻplami, oʻyinchoqlar, mebel, jihozlar, boshqa texnik va reabilitatsiya vositalari bilan jihozlash, shu jumladan, koʻrish, eshitish qobiliyati, tayanch-harakat apparatini tuzatishga muhtoj boʻlgan bolalarning harakatlanish, axborotni idrok etish va qabul qilish vositalari bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi.

2. Jihozlar roʻyxati, ularning texnik xususiyatlari va zamonaviy talablarga muvofiqligi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi (zaruratga koʻra, boshqa vazirliklar va tashkilotlar) tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan tizimdagi davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun markazlashtirilgan holda jihozlarni xarid qilish ushbu maqsadda tuzilgan komissiya tomonidan amalga oshiriladi.

3. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasini berish uchun asos boʻladigan tibbiy koʻrsatmalar roʻyxatida koʻrsatilgan davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida koʻrishida nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilariga koʻrishida nuqsonlarini reabilitatsiya va korreksiya qilish uchun:

a) har bir koʻrishida nuqson boʻlgan tarbiyalanuvchilar uchun guruhda tiflopedagog burchagi tashkil etiladi;

b) davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida koʻrishida nuqson boʻlgan tarbiyalanuvchilar uchun reabilitatsiya xonalari hududlarda quyidagicha tashkil etiladi:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi — 1 ta KTIMTT da Sirdaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Andijon viloyati — 1 ta KTIMTT da Samarqand viloyati — 2 ta KTIMTT da Buxoro viloyati — 1 ta KTIMTT da Surxondaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Jizzax viloyati — 1 ta KTIMTT da Toshkent viloyati — 2 ta KTIMTT da Navoiy viloyati — 1 ta KTIMTT da Fargʻona viloyati — 2 ta KTIMTT da Namangan viloyati — 2 ta KTIMTT da Xorazm viloyati — 1 ta KTIMTT da Qashqadaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Toshkent shahri — 2 ta KTIMTT da

4. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasini berish uchun asos boʻladigan tibbiy koʻrsatmalar roʻyxatida koʻrsatilgan davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida eshitishida nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilarga eshitish nuqsonlarini reabilitatsiya va korreksiya qilish uchun:

a) har bir eshitishida nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilar uchun guruhida surdopedagog burchagi tashkil etiladi;

b) davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida eshitishida nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilar uchun reabilitatsiya xonalari quyidagicha tashkil etiladi:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi — 1 ta KTIMTT da Sirdaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Andijon viloyati — 1 ta KTIMTT da Samarqand viloyati — 2 ta KTIMTT da Buxoro viloyati — 1 ta KTIMTT da Surxondaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Jizzax viloyati — 1 ta KTIMTT da Toshkent viloyati — 2 ta KTIMTT da Navoiy viloyati — 1 ta KTIMTT da Fargʻona viloyati — 2 ta KTIMTT da Namangan viloyati — 2 ta KTIMTT da Xorazm viloyati — 1 ta KTIMTT da Qashqadaryo viloyati — 1 ta KTIMTT da Toshkent shahri — 2 ta KTIMTT da

5. Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasini berish uchun asos boʻladigan tibbiy koʻrsatmalar roʻyxatida koʻrsatilgan davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari tayanch-harakat nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilarni reabilitatsiya va korreksiya qilish uchun davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti hududida foydalanish uchun harakatlanish vositalari bilan taʼminlanadi va har bir davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida tayanch-harakat apparati nuqsonlari boʻlgan tarbiyalanuvchilar reabilitatsiya xonasi tashkil etiladi va meʼyorga muvofiq jihozlar bilan taʼminlanadi.

T/r Jihoz nomi Jihoz nomi Oʻlchov birligi Ilk yosh guruhi (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Guruh xonasini toʻgʻrilash-pedagogik vositalar bilan jihozlash 1. Hisoblash materiallari toʻplami toʻplam 2 4 4 4 4 2. Yassi hajmli geometrik shakllar toʻplam 2 2 2 2 2 3. Ertaklar sahnasi dona 1 1 1 1 1 4. Ertaklar uchun qoʻgʻirchoq va niqoblar toʻplam 1 1 1 1 1 5. Qoʻl va barmoq teatri uchun qoʻgʻirchoqlar toʻplam 1 1 1 1 1 6. Koʻrgazma uchun shakllar va ularga doska toʻplam 1 1 1 1 1 7. Milliy va jahon ertaklar teatri toʻplam 1 1 1 1 1 8. Blokli konstruktorlar toʻplam 2 2 2 2 2 9. “Lego” konstruktor toʻplam 2 2 2 2 2 10. Katta va kichik jumboqli oʻyinchoqlar dona 2 4 4 4 4 11. Modulli tetrislar toʻplam 2 2 2 2 2 12. Dyenesh blaklari (oʻyinchoq) toʻplam 1 1 1 1 1 13. Ovoz va yorugʻlik effektlari bilan klassik piramida toʻplam 1 1 1 1 1 14. Mozayka toʻplam 1 1 1 1 1 15. Domino toʻplam 2 2 2 2 16. Gapiradigan fotoalbom *** dona 1 1 1 1 1 17. Shaxsiy magnit doskalar dona har bir bolaga har bir bolaga har bir bolaga har bir bolaga 18. Kichkina sensorli va massaj uchun koptokchalar dona 4 4 4 4 4 19. Montessori toʻplami *** toʻplam 1 1 1 1 20. Voskabovich toʻplami *** toʻplam 1 1 1 1 1 21. “Frebelning sovgʻalari” *** toʻplam 1 1 1 1 1 22. Bogʻlaydigan oʻyinchoqlar toʻplam 1 1 1 1 23. Rivojlantirish kitoblari dona 4 6 6 6 6 24. “Toʻrtinchisi ortiqcha” oʻyini toʻplam 1 1 1 25. “Uycham qayerda?” oʻyini toʻplam 1 2 2 2 26. “Kattalar va bolalar” oʻyini toʻplam 1 1 1 27. “Navbatdagisini top” oʻyini toʻplam 2 2 2 2 28. “Ortiqchasini top” oʻyini toʻplam 2 2 2 2 2 29. “Kim nima yeydi?” oʻyini toʻplam 2 2 2 2 2 30. “Sensorli sintezator” oʻyini toʻplam 1 1 1 1 1 31. “Sehrli qopcha” oʻyini toʻplam 1 1 1 1 1 32. “Hayvonlar nima bilan oziqlanadi?” oʻyini toʻplam 1 1 1 1 1 33. “Mosini top” oʻyini toʻplam 2 2 2 2 2 34. “Teskarisi qanaqa?” oʻyini toʻplam 1 1 1 35. Tebranma “otcha” dona 1 1 1 1 1 36. Turli xil oʻlchamdagi qoʻgʻirchoqlar toʻplam 6 6 6 6 6 37. Avtomobil koʻrinishdagi segen doskasi toʻplam 1 1 1 1 1 38. Oʻyinchoq musiqa asboblari toʻplam 1 1 1 1 1 39. Oʻyinchoq transport vositalari toʻplam 1 1 1 1 1 40. Hayvon va qushlar (oʻyinchoqlar) toʻplam 2 2 3 3 3 41. Meva va sabzavotlar (oʻyinchoqlar) toʻplam 2 2 3 3 3 42. Rasmli kubikchalar toʻplam 2 2 2 2 2 43. Mashgʻulotlar uchun katta magnitli doska dona 1 1 1 1 1 44. Mantiqiy va matematik oʻyinlar toʻplam 2 2 2 45. Televizor (didaktik va multimedia materiallarini namoyish etish uchun) dona 1 1 1 1 1 46. DVD pleyr (didaktik va multimediya materiallarini namoyish etish uchun) dona 1 1 1 1 1 “Ilk qadam” davlat dasturiga asosan guruh xonalarini rivojlanish sohasi boʻyicha jihozlash Soha: Jismoniy rivojlanish va sogʻlom turmush tarzini shakllantirish 47. Kegli toʻplam 2 2 2 2 2 48. Rangli bayroqchalar dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 49. Sakrash uchun arqon dona 5 5 5 50. Gimnastika halqasi dona 6 6 6 6 51. Futbol toʻpi dona 1 1 1 1 1 52. Sogʻlom va xavfsiz turmush tarzi boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 53. Odam anatomiyasi boʻyicha afisha dona 1 1 1 1 1 Soha: Ijtimoiy va hissiy rivojlanish 54. “Oila” oʻyin markazi toʻplam 2 2 2 55. “Kasb” oʻyin markazi toʻplam 2 2 2 56. “Ferma” oʻyin markazi toʻplam 1 1 1 1 57. Yuz ifodalarini oʻzgartiruvchi yumshoq niqoblar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 58. Qoʻgʻirchoq — qizcha dona 5 5 5 5 5 59. Qoʻgʻirchoq — bola dona 5 5 5 5 5 60. “Oshxona” oʻyin markazi toʻplam 1 1 1 1 1 61. “Goʻzallik saloni” oʻyin markazi toʻplam 1 1 1 1 1 62. “Shifokor” oʻyin markazi toʻplam 1 1 1 1 1 63. Xonani tozalash uchun bolalar mehnat anjomlari toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 Soha: Nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari 64. Ikki tabaqali magnitli doska dona 1 1 1 1 1 65. Harfli kubiklar toʻplami toʻplam 1 1 1 66. Hikoyalar toʻqish uchun syujetli rasmlar toʻplam 1 1 1 1 67. Ingliz tilida kartalar toʻplami toʻplam 1 1 68. Ingliz tilida harflar toʻplami toʻplam 1 1 69. “Yil fasllari” syujetli rasmlar toʻplam 1 1 1 1 1 70. Alifbo (kesma harflar) toʻplam 1 1 71. Soʻzda tovushni aniqlash uchun mavzuli kartalar toʻplam 1 1 72. “Oʻzbekiston Respublikasi bayramlari” afishalar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 73. Oʻzbekiston Respublikasi davlat ramzlari toʻplam 1 1 1 1 1 74. Sharqning buyuk mutafakkirlari toʻplam 1 1 1 1 75. “Oʻzbekiston shaharlari” afishalari toʻplam 1 1 1 1 76. Ish daftari dona har bir bola uchun 1 donadan 77. Jahon xalqlari ertaklari dona 10 10 10 10 10 78. Oʻzbek xalq ertaklari dona 10 10 10 10 10 79. Sheʼr va qoʻshiqlar dona 10 10 10 10 10 Soha: Bilish jarayonining rivojlanishi 80. “Afrika hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 81. “Yovvoyi hayvonlar” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 82. “Arktika hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 83. “Uy hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 84. “Dengiz hayvonlari” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 85. “Hasharotlar olami” oʻyinchoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 86. Mavzuli jumboqlar toʻplami “Uy, yovvoyi, shimol, Afrika, suvosti hayvonlari, hasharotlar” toʻplam 1 1 1 1 1 87. “Sanashni oʻrgan” matematika toʻplami toʻplam 6 6 6 6 6 88. Soat dona 2 2 89. Chizgʻich dona 6 6 90. Globus dona 1 1 91. Yarimshar tabiiy xaritasi dona 1 1 92. Lupa dona 1 1 1 1 1 93. Oʻzbekiston xaritasi dona 1 1 94. Didaktik oʻyinlar toʻplam 6 6 6 6 6 95. Tadqiqot uchun mikroskop toʻplam 1 1 1 96. “Kubiklar” qurilish toʻplami toʻplam 4 4 6 6 6 97. Qurilish konstruksiyasi uchun toʻplam toʻplam 4 4 6 6 6 98. Mozaika toʻplam 4 4 4 4 4 99. Shaxmat / shashka toʻplam 4 4 4 100. Piramidalar, halqalar bilan dona 4 4 4 101. Yongʻin xavfsizligi talablarini oʻrgatuvchi koʻrgazmali plakatlar toʻplam 1 1 1 1 1 Soha: Ijodiy rivojlanish 102. Turli rang-tasvir janrlar bilan tanishish uchun oʻquv-metodik afishalar toʻplami: peyzaj, natyurmort, portret toʻplam 1 1 1 1 1 103. Yogʻochli flanelegraf dona 1 1 1 1 1 104. Rangli qalamlar toʻplami toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 105. Moʻyqalam toʻplami (sunʼiy materiallardan) toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 106. Guash toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 107. Plastilin toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 108. PVA yelimi dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 109. Oʻzbekiston kompozitorlari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 1 1 110. Oʻzbekiston shoir va yozuvchilari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 111. Chet el shoir va yozuvchilari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 112. Chet el kompozitorlari tasvirlangan portretlar toʻplam 1 1 1 113. Boʻyoqlar (akvarel boʻyoqlar) toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 114. Rangli karton toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 115. Rangli qogʻoz toʻplam har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 116. Qaychi (bolalar uchun) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 117. Albom (chizish uchun) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 118. Qalam dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 119. “Musiqa asboblari” afishalari toʻplam 1 1 1 1 Mashgʻulot (guruh) xonasini jihozlash 120. Bolalar stoli dona guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib 121. Bolalar stuli dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 122. Bolalar ortopedik stuli (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar guruhlari uchun) dona 2 2 2 2 2 123. Bolalar koʻp funksiyali stuli (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar guruhlari uchun) dona 2 2 2 2 2 124. Stender-vertikalizator (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 1 1 1 1 1 125. Kreslo tayanchli (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 2 2 2 2 2 126. Moslashuvchan molbert stolchasi (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 1 1 1 1 1 127. Oʻrindiq (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 2 2 2 2 2 128. Massajli gilamcha dona 1 1 1 1 1 129. Yoʻlakcha toʻplam 1 1 1 1 1 130. Yurish uchun moslama (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 2 2 2 2 2 131. Bolalarni tashish uchun kolyaska (tayanch-harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) dona 4 4 4 4 4 132. Stol-parta (tarbiyachi uchun) dona 1 1 1 1 1 133. Stul (tarbiyachi uchun) dona 2 2 2 2 2 134. Pedagog hujjatlari uchun javon toʻplam 2 2 2 2 2 135. Javon (oʻyin va oʻyinchoqlar, didaktik materiallar uchun koʻp tabaqali shkaf) dona 6 6 6 6 6 136. Bolalar adabiyoti uchun javon dona 1 1 1 1 1 137. Gilam dona 1 1 1 1 1 138. Doska (devorga osish uchun) dona 1 1 1 1 1 139. Quti (kichkina oʻyinchoqlar, mayda narsalar uchun) dona 4 4 4 4 4 140. Jalyuza dona deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos Yotoqxona uchun jihozlar 141. Bolalar karavoti dona guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib guruh bolalari sonidan kelib chiqib 142. Bolalar karavoti (moslashtirilgan, baland bortli) (tayanch harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) ** dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 143. Funksional bolalar karavotlari (tayanch harakat tizimida nuqsoni bor bolalar uchun) *** dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 144. Shkaf (oqliklar uchun) ** dona 1 1 1 1 1 145. Jalyuza dona deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos deraza oʻlchamiga mos 146. Toʻshak (matras) dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 147. Suv oʻtkazmaydigan toʻshak jildlari dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 148. Koʻrpa dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan 149. Choyshab dona har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan har bir bola uchun 1 donadan Kirish yoʻlakchasi uchun jihozlar 150. Axborot stendi dona 1 1 1 1 1 151. Kiyim javoni dona 4 6 6 6 6 152. Ilgak (ustki kiyim va poyabzal uchun) dona bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos 153. Kirish yoʻlakchasi uchun jihozlar toʻplami toʻplam bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos 154. Ilgak (kattalar uchun, ustki kiyim va poyabzal uchun) dona 1 1 1 1 1 155. Yongʻin xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan yongʻin xavfsizligi burchagi (plakat) Yongʻin xavfsizligi talablari 156. Oʻt oʻchirgichlar dona 2 2 2 2 2 157. Yongʻin vaqtida binoni tark etish evakuatsiya rejasi (sxemasi) dona 1 1 1 1 1 158. Yongʻin haqida xabar berish moslamalari dona har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida har bir xonaga meʼyor asosida Gigiyena uchun jihozlar 159. Chiqindilar uchun chelak dona 2 2 2 2 2 160. Yershik dona 3 3 3 3 3 161. Plastik chelak dona 2 2 2 2 2 162. Shvabra dona 2 2 2 2 2 163. Bolalar tuvagi dona bolalar soniga mos 164. Bolalar tuvagi uchun javon dona 4 165. Xoʻjalik jihozlari uchun javon dona 1 1 1 1 1 166. Ilgak (sochiqlar uchun) ** dona bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos 167. Sochiq ushlagichi ** dona 1 1 1 1 1 168. Sochiq dona bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos bolalar soniga mos Reabilitatsiya xonasini jihozlash 169. Reabilitatsion mexanoterapevtik trenajer dona Tayanch-harakat tizimida nuqsonli bolalar guruhi uchun 2 dona 170. Yurish uchun ortopedik trenajer dona Tayanch-harakat tizimida nuqsonli bolalar guruhi uchun 2 dona 171. 150-200 gramli qumli qopchalar dona 20 172. Turli oʻlchamdagi ortopedik 3 gʻildirakli velosipedlar dona 2 173. Oʻtirib yurish uchun ortopedik trenajer dona 2 174. Mobil stenderlar *** dona 2 175. Bolalar kolyaskasi (shaxsiy) dona 10 176. Yurish uchun moslama dona 4 177. Suzish uchun toʻplam (maxsus tursik, ballon boʻyin uchun, shapka) toʻplam har bir bolaga 178. Massaj uchun kushetka dona 6 Davolash-jismoniy mashgʻulotlar uchun (LFK zal) 179. Tayanch ramasi dona 1 180. Massaj roligi dona 6 181. Massaj gilamchasi dona 6 182. Terapevtik rolik, yostiq toʻplami toʻplam har bir guruh uchun 2 tadan 183. Qoʻl va oyoqlar uchun har xil oʻlchamdagi toʻgʻrilagichlar dona 20 184. Katta yumshoq modul toʻplam 2 185. Yoʻlakchalar toʻplam 1 186. Egilgan skameyka dona 2 187. Gimnastika narvoni dona 1 188. Yurish uchun trenajer dona har bir guruh uchun 2 tadan 189. Devor oyna dona 1 190. Gimnastika toʻplami: (obruch, reyka, tayoqcha, tagliklar, qisqich) dona 1 191. Sakrash uchun arqon toʻplam 2 192. Halqalarni tashlashga oʻyinchoq (toʻplam) dona 10 193. Koptok (10 — 12 sm) toʻplam 2 194. Bolalar sport oʻyinlari uchun toʻplam (sumka) dona 10 195. Emaklab oʻtish uchun yoylar (katta yoylar balandligi 50 sm, kengligi 50 sm. Kichik yoylar balandligi 30 — 40 sm, kengligi 50 sm) toʻplam 3 196. Emaklash uchun tayanch vositasi dona 2 197. Oddiy trenejer: bolalar espanderlari dona 20 198. “Sogʻliq” diski dona 5 199. Bolalar gantellari dona 20 200. Bolalar gantel-toshlari dona 20 201. Halqa dona 15 202. Kalta gimnastika tayoqchalari dona 15 Eshitishda nuqsoni boʻlgan bolalar uchun reabilitatsiya xona jihozlari 203. Audiosinf: FM tizimi + ilgʻor eshitish-nutq audiosinfi toʻplam 1 204. Shaxsiy eshitish moslamasi dona har bir bolaga 1 tadan 205. Dasturiy taʼminot dona 1 Koʻrishida nuqsonlari boʻlgan bolalarga reabilitatsiya xonasi uchun jihozlar 206. Yaxshi koʻrmaydiganlar uchun kattalashtiruvchi moslama *** dona 10 207. Sinoptofor dona 1 208. “Rubin” lazerli apparati dona 1 209. Yaxshi koʻrmaydiganlar uchun statsionar kattalashtiruvchi moslama dona 1 Defektolog (oligofrenopedagog) burchagi uchun jihozlar 210. Logoped uchun ish stoli dona 1 211. Nutq oʻrgatish oynasi dona 1 212. Teshikli logoped oynasi dona 1 213. Bolalar stol stuli toʻplam 1 214. Planshet dona 1 ta guruhga 2 tadan 215. Bolalar massaj kreslolari dona 2 216. Bolalar uchun individual logoped zondlari dona har bir bolaga 1 tadan 217. Individual tish choʻtkalari gʻilofi bilan dona har bir bolaga 1 tadan 218. Terapevtik shpatel (bir martalik, steril) dona 100 219. Yuz va qoʻlni massaj qiladigan moslama dona 6 220. Ovoz buzilishi va tovushlarni tuzatish uchun “Delfa M” dona 1 221. Mashgʻulotlar uchun interaktiv doska dona 1 222. Dastur uchun didaktik materiallar toʻplami toʻplam 2 223. Anglash jarayonlarini rivojlantirish uchun oʻyinlar toʻplam 2 224. Nafas olish va fenomik eshitishni rivojlantirish uchun oʻyinchoqlar toʻplam 2 225. Ogʻzaki nutqni rivojlantirish uchun “Paletto” audio paneli toʻplam 1 Surdopedagog burchagi uchun jihozlar 226. Surdopedagog uchun ish stoli dona 1 227. Nutqni mashq qilish uchun dona 1 228. Teshikli logoped oynasi dona 1 229. Bolalar stol-stuli toʻplam 1 230. “Maxsus oʻquv dasturlari” bilan taʼminlangan noutbok (kompyuter) dona 1 231. Terapevtik shpatel (sterillangan, bir marta ishlatiladigan) dona 100 232. Yuz va qoʻllar uchun massaj moslamalari dona 6 233. Artikulyatsiya moslamasi modeli dona 1 234. Nutq va eshitish qobiliyatini rivojlantirish uchun oʻyinchoqlar toʻplam 2 235. Interfaol doska dona 1 236. Dastur uchun didaktik materiallar toʻplami dona 2 Tiflopedagog burchagi uchun jihozlar 237. Tifloped ish stoli dona 1 238. Bolalar stol stuli toʻplam 1 239. Har xil oʻlchamdagi kattalashtiruvchi oynaklar dona 10 240. Qoʻrish qobiliyati past bolalar uchun noutbok dona 1 241. Dasturlar boʻyicha didaktik toʻplam toʻplam 1 242. Ajratilgan holdagi Brayl “Alifbosi” toʻplam 10 243. “Umka-01” oʻzioʻrgatar Brayl boʻyicha dona 10 244. Kubik-harflar Brayl boʻyicha dona 10 245. Bolalar uchun “Grafika” tiflouskunasi toʻplam har bir bola uchun 246. Mantiqiy — didaktik materiallar toʻplam guruh uchun 1 ta 247. 240 dona mantiqiy belgilar toʻplam guruh uchun 1 ta 248. Katta sonli mantiqiy stol soati dona guruh uchun 1 ta 249. Jarangdor koptok dona guruh uchun 5 dona 250. Mantiqiy shashkalar toʻplam 1 251. Mantiqiy shaxmatlar toʻplam 1 252. Mantiqiy koptoklar dona guruh uchun 10 dona 253. Matnlashgan domino toʻplam 2 254. Mantiqiy kubik-rubik dona 2 255. Mavzular boʻyicha mantiqiy ertak kitoblar dona 10 Sensor maydonlarni jihozlash 256. Havo-pufakli naychalar toʻplam 1 257. Yumshoq quruq basseyn 150x150x150 toʻplam 1 258. Basseyn uchun rangsiz sharchalar dona 50 259. Basseyn uchun rangli sharchalar dona 1000 260. Gimnastika toʻshagi dona 10 261. Akrillangan oynali panel 100x200sm dona 1 262. Ichkarisida harakatlanadigan uycha dona 2 263. Bizibord dona 4 264. Yengil harakatlar uchun kompakt disklar toʻplami (4 disk) toʻplam 1 265. Jamadon *** toʻplam 1 266. Rangdor kinetik qumli stol (qum bilan) dona 1

3. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining ovqatlanish xonasi, omborxona, kir yuvish va dazmollash xonalarini jihozlash boʻyicha materiallar roʻyxati

T/r Nomlanishi Oʻlchov birligi Kichik guruh (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) Ovqatlanish xonasi / omborxona 1. Non uchun metall shkaf dona 1 2. Zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan yon tomonlari boʻlmagan stol dona 2 3. Zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan yon tomonlari bor stol dona 4 4. Idish-tovoqlar uchun javon (stellaj) dona 1 5. Elektr plita (6 komforali duxovka bilan) 6 guruhdan yuqori dona 1 6. Elektr plita (4 komforali duxovka bilan) 6 guruhgacha dona 1 7. Elektr qozon (minimum 60 litr) 6 guruhdan yuqori dona 1 8. Titan suv qaynatgich dona 1 9. Qozonni yuvish uskunasi dona 1 10. Yuvish vannasi dona 1 11. Idish-tovoq va mahsulotlarni yuvish uchun 2 seksiyali vanna (6 guruhgacha) dona 2 12. Idish-tovoq va mahsulotlarni yuvish uchun 3 seksiyali vanna (6 guruhdan yuqori) dona 3 13. Idish-tovoqlarni yuvish uchun zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan stol (6 guruhgacha) dona 1 14. Idish-tovoqlar yuvish uchun zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan stol (6 guruhgacha) dona 2 15. Muzlatgich (6 guruhgacha) dona 1 (92 litr hajmda) 16. Muzlatgich (6 guruhdan yuqori) dona 2 (393 litr hajmda) 17. Sovutgich (6 guruhgacha) dona 2 (215 litr hajmda) 18. Sovutgich (6 guruhdan yuqori) dona 3 (490 litr hajmda) 19. Goʻsht qiymalagich dona 1 20. Tarozi (ovqatlanish bloki uchun) dona 1 (0,2 kg dan 6 kg gacha) 21. Tarozi (omborxona) dona 1 (150 kg gacha) 22. Mahsulotlar saqlash uchun zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan stellaj dona 2 23. 40-50 litrli kastrulka (6 guruhgacha) dona 2 24. 40-50 litrli kastrulka (6 guruhdan yuqori) dona 4 25. 10 litrli chelak dona 4 26. Pichoq (turli mahsulotlar uchun) dona 8 27. Yogʻ, tuz va boshqa mahsulotlarni saqlash idishi toʻplam 2 28. Qirgʻich dona 4 29. Chovli dona 4 30. Kapgir (shumovka) dona 2 31. Kapgir (palovnik) dona 2 32. Choʻmich dona 2 33. Tekis kapgir dona 2 34. Sanchqi qaynatilgan goʻsht uchun dona 1 35. Elak dona 2 36. Chovgum dona 2 37. Tova dona 4 38. Taxtakach dona 6 39. Uzun oʻqlov dona 2 40. Katta boʻlmagan yoʻgʻon oʻqlov dona 4 41. Tovoq va togʻaralar toʻplam 1 42. Oʻlchov krujkasi toʻplam 2 43. Suv uchun bidon (40 litr) dona 1 44. Sut uchun bidon (40 litr) dona 1 Oshxona uchun jihozlar 1. Bolalar stol va stullari ** toʻplam binoning oʻlchamidan kelib chiqiladi 2. Bolalar stol va skameykalari toʻplam binoning oʻlchamidan kelib chiqiladi 3. Xodimlar ovqatlanishi uchun stol va stul toʻplam 2 4. Axborot stendi dona 1 Oshxona idishlari toʻplami 1. Likopcha, 300 ml dona bolalar sonidan kelib chiqadi 2. Likopcha, 200 mm dona bolalar sonidan kelib chiqadi 3. Krujka, 210 ml dona bolalar sonidan kelib chiqadi 4. Likopcha salat uchun, 200 ml dona bolalar sonidan kelib chiqadi 5. Likopcha, 150 mm dona bolalar sonidan kelib chiqadi 6. Non uchun idish dona bolalar sonidan kelib chiqadi 7. Qoshiq dona bolalar sonidan kelib chiqadi 8. Sanchqi dona bolalar sonidan kelib chiqadi Kir yuvish xonasi 1. Kir yuvish mashinasi ** (yarimavtomat) 8 kg gacha (6 guruhgacha) dona 1 2. Kir yuvish mashinasi ** (yarimavtomat) 8 kg gacha (6 guruhdan yuqori) dona 2 3. Kir yuvish mashinasi ** (avtomat) 9 kg gacha (6 guruhgacha) dona 1 4. Kir yuvish mashinasi ** (avtomat) 9 kg gacha, (6 guruhdan yuqori) dona 2 5. Foydalanilgan choyshablar uchun idish dona 1 6. Vanna dona 1 Quritish va dazmollash xonasi 1. Dazmollash stoli (6 guruhgacha / 6 guruhdan yuqori) dona 1/2 2. Dazmol (6 guruhgacha / 6 guruhdan yuqori) dona 1/2 3. Toza va dazmollangan choyshablarni saqlash uchun osma javonlar toʻplam bolalar sonidan kelib chiqadi Qoʻshimcha jihozlar 1. Chiqindilar uchun qopqoqli bak (65 litr) dona 2 2. Rezinali gilamcha dona har bir elektr jihozi uchun 3. Maʼlumotlar stendi dona 1 4. Axlat yigʻish uchun metall idish (6 guruhgacha / 6 guruhdan yuqori) dona 2/3 5. Hovli uchun metall axlat qutisi dona 2 6. Tigʻli belkurak dona 2 7. Yapaloq belkurak dona 2 8. Arava (bogʻ uchun) dona 1 9. Xaskash dona 2 Yongʻin xavfsizligi talablari 1. Oʻt oʻchirgich dona 2 2. Yongʻin vaqtida binoni tark etish evakuatsiya rejasi (sxemasi) dona 1 3. Yongʻin haqida xabar berish moslamalari dona har bir xonaga meʼyor asosida

4. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining tibbiyot xonasini jihozlash boʻyicha eng kam (minimal) anjomlar roʻyxati

T/r Nomlanishi Oʻlchov birligi Kichik guruh (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) Tibbiyot xonasi 1. Vrach va hamshira uchun yozuv stoli dona 1 2. Stul dona 2 3. Tibbiy kushetka dona 1 4. Tibbiy javon dona 1 5. Birinchi tibbiy yordam stoli dona 1 6. Sovutgich (muzlatgich dori-darmonlar uchun) dona 1 7. Sovutgich uchun termometr dona 1 8. Pedal qopqoqli chelak dona 1 9. Tibbiy tarozi dona 1 10. Boʻy oʻlchagich dona 1 11. Koʻz va quloq-burun koʻrigi uchun stol lampasi dona 1 12. Hujjatlar uchun javon dona 1 13. Bolalar tonometri, fonedoskopi bilan dona 1 14. Tibbiy qisqich dona 3 15. Tibbiy termometr dona 4 16. Bir martalik shpatel dona 500 17. Buyrak shaklidagi (lotok) idish dona 2 18. Oyoq-qoʻllar yuqori qismi uchun shinalar dona 2 19. Koʻchma kvars lampasi dona 2 20. Muz uchun pufakchalar dona 1 21. Qayta ishlatiladigan rezinali isitgich (grelka) dona 1 22. Tibbiy shirma dona 1 23. Kattalar uchun tashqi kiyim ilgich dona 1 24. Oʻt oʻchirgich dona 1

5. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining qoʻshimcha xona (zal, kabinet, ofis)larini jihozlashning eng kam (minimal) anjomlar roʻyxati

T/r Nomlanishi Oʻlchov birligi Kichik guruh (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) Maktabgacha taʼlim tashkilotlari qoʻshimcha xonalarining jihozlari Sport zali 1. Gimnastika toʻshaklari (mat) dona 8 2. Gimnastika skameykalari dona 4 3. Gimnastika tayoqchalari dona har bir bola uchun 1 donadan 4. Bolalar bouling keglisi toʻplam 2 5. Turli oʻlchamdagi koptoklar dona 12 6. Oʻrta oʻlchamdagi quloqchali koptoklar dona 4 7. Shved narvonchasi dona 2 8. Sudralib oʻtish uchun yoylar toʻplam 2 9. Sogʻlomlashtirish gilamchasi dona 4 10. Konussimon signal dona 8 11. Turli oʻlchamdagi gimnastika halqalari (obruch) dona 14 12. Halqa tushirgich toʻplam 2 13. Bolalar shtangasi dona 2 14. Bolalar ganteli toʻplam 10 15. Yumshoq oʻyin modullari, transformerlar toʻplam 1 16. Bayroqchalar dona har bir bola uchun 1 donadan 17. Pardalar dona oynalar soni boʻyicha 18. Oʻt oʻchirgich dona 2 19. Yongʻin vaqtida binoni tark etish evakuatsiya rejasi (sxemasi) dona 1 20. Yongʻin haqida xabar berish moslamalari dona har bir xonaga meʼyor asosida Musiqa zali 1. Pianino dona 1 2. Musiqa rahbari uchun stul dona 2 3. Bolalar stullari ** dona har bir bola uchun 1 donadan 4. Bolalar oʻtirgʻichi (pufik) ** dona har bir bola uchun 1 donadan 5. Bolalar yumshoq modullari ** dona har bir bola uchun 1 donadan 6. Kattalar uchun yumshoq oʻrindiqli 4 kishilik skameykalar dona 8 7. Mikrofon, karnay, ovoz kuchaytirgich toʻplam 1 8. Milliy musiqa asboblari modellari toʻplam 1 9. Bolalar musiqa asboblari (doira, metallofon, ksilofon, qoʻngʻiroqchalar, uch burchaklar, bubenlar) toʻplam 1 10. Teatr uchun shirma dona 1 11. Teatr uchun qoʻgʻirchoqlar toʻplami toʻplam 1 12. Koʻzgu (devorga oʻrnatish uchun) m 2 xona oʻlchami boʻyicha 13. Ushlagich (perila) m 2 oyna oʻlchami boʻyicha 14. Parda (sahna uchun) m 2 sahna oʻlchami boʻyicha 15. Parda (deraza uchun) m 2 oyna oʻlchami boʻyicha 16. Gilam m 2 xona oʻlchami boʻyicha 17. Vizual va didaktik materiallar, xoreograf musiqa rahbari hujjatlari uchun javon toʻplam 1 18. Ramzlar toʻplam 1 19. Oʻzbekiston bastakorlari portretlari toʻplam 1 20. Jahon bastakorlari portretlari toʻplam 1 21. Oʻt oʻchirgich dona 2 22. Yongʻin vaqtida binoni tark etish evakuatsiya rejasi (sxemasi) dona 1 23. Yongʻin haqida xabar berish moslamalari dona har bir xonaga meʼyor asosida Direktor xonasi 1. Kabinet toʻplami toʻplam 1 2. Yarimyumshoq stullar dona 4 3. Seyf dona 1 4. Kompyuter texnikasi toʻplam 1 5. Printer dona 1 6. Parda (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 7. Telefon dona 1 8. Pedal qopqoqli chelak (urna) dona 1 Xoʻjalik mudiri xonasi ***** 1. Kabinet stoli dona 1 2. Yarimyumshoq stul dona 2 3. Hujjatlar uchun javon toʻplam 1 4. Parda (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 5. Tashqi kiyim uchun ilgich dona 1 6. Urna dona 1 Psixolog xonasi 1. 2 oʻrinli bolalar stoli ** dona 1 2. Bolalar uchun oʻyinchoqlar javoni dona 1 3. Psixolog uchun tumbali stol dona 1 4. Didaktik stol oʻyinchoqlari bilan dona 1 5. Sezgirlikni rivojlantiruvchi panel dona 1 6. Kattalar uchun yarimyumshoq stul dona 2 7. Bolalar stuli ** dona 2 8. Psixolog hujjatlari uchun javon toʻplam 1 9. Yumshoq oʻyinchoqlar (ayiq, tulki, it, mushuk, sichqon, xoʻroz) toʻplam 1 10. Qoʻgʻirchoq — oʻgʻil bola dona 1 11. Qoʻgʻirchoq — qiz bola dona 1 12. “Jihoz” kartochkalari toʻplam 1 13. “Oila” kartochkalari toʻplam 1 14. “Idish-tovoq” kartochkalari toʻplam 1 15. “Geometrik shakllar” kartochkalari toʻplam 1 16. “Yil fasllari” kartochkalari toʻplam 1 17. Yovvoyi hayvonlar toʻplam 1 18. Uy hayvonlari toʻplam 1 19. Mevalar modellari (mum nusxa) toʻplam 1 20. Sabzavotlar modellari (mum nusxa) toʻplam 1 21. Kayfiyat niqoblari toʻplam 1 22. Tashqi kiyimlar uchun ilgich dona 1 23. Gilam dona 1 24. Pardalar (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 25. Maʼlumotlar stendi dona 2 26. Urna dona 1 Logoped xonasi 1. Oynali logoped burchagi toʻplam 1 2. Bolalar stuli dona 2 3. Didaktik stol, oʻyinchoqlar bilan toʻplam 1 4. Logoped uchun stol, tumbali dona 1 5. Kattalar uchun yarimyumshoq stul dona 2 6. Bur va marker bilan yozish uchun ikki tomonli molbert dona 1 7. Hujjatlar uchun javon toʻplam 1 8. Qoʻgʻirchoq — oʻgʻil bola dona 1 9. Qoʻgʻirchoq — qiz bola dona 1 10. “Jihoz” kartochkalari toʻplam 1 11. “Oila” kartochkalari toʻplam 1 12. “Idish-tovoq” kartochkalari toʻplam 1 13. “Geometrik shakllar” kartochkalari toʻplam 1 14. “Yil fasllari” kartochkalari toʻplam 1 15. Yovvoyi hayvonlar toʻplam 1 16. Uy hayvonlari toʻplam 1 17. Mevalar modellari (mum nusxa) toʻplam 1 18. Sabzavotlar modellari (mum nusxa) toʻplam 1 19. Ogʻiz boʻshligʻini koʻrikdan oʻtkazish uchun oyna dona 2 20. Ogʻzaki nutqni rivojlantirish uchun 2-toʻpga zarba bering oʻyini toʻplam 1 21. Parda (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 22. Maʼlumotlar stendi dona 2 23. Tashqi kiyimlar uchun ilgak dona 1 24. Urna dona 1 Metodik xona 1. Davlat ramzlari toʻplam 1 2. Maʼlumotlar stendi dona 4 3. Parda (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 4. Kompyuter toʻplam 1 5. Printer dona 1 6. Markerli doska dona 1 7. Majlislar stoli dona 1 8. Kattalar uchun yarimyumshoq stul dona 10 9. Hujjatlar uchun javon toʻplam 2 10. Tashqi kiyimlar uchun ilgak dona 1 11. Metodist uchun tumbali stol dona 1 12. Urna dona 1 Kirish ***** 1. Maʼlumotlar stendi dona 2 2. Xona oʻsimliklari dona 10 3. Parda (jalyuza) dona oynalar soni boʻyicha 4. Oyoq kiyim yechish uchun bolalar javoni toʻplam bolalar soni boʻyicha 5. 8 oʻrindiqli yumshoq bolalar skameykasi toʻplam 2 6. Milliy burchak toʻplam 1 7. Oʻyin zonalari toʻplam 2 8. Oʻqish zonalari toʻplam 2 9. Oyoq kiyimini yechish uchun kattalar javoni toʻplam bolalar soni boʻyicha 10. Urna dona 1 Basseyn ***** 1. Turli oʻlchamdagi shishirilgan halqalar dona bolalar soni boʻyicha 2. Suzish uchun shishirilgan yenglar juft bolalar soni boʻyicha 3. Suzish uchun penoplast doskalar dona 10 4. Turli oʻlchamdagi rezinali koptoklar dona 10 5. Rezinali gilamlar dona 4 6. Gimnastik oʻtirgʻich dona 2

6. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari oʻyin maydonchalarining eng kam (minimal) jihozlari roʻyxati

T/r Nomlanishi Oʻlchov birligi Kichik guruh (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) Maktabgacha taʼlim tashkilotlari oʻyin maydonchalarining jihozlari 1. Ayvoncha dona 1 1 1 Bolalar koʻngilochar majmuasining toʻliq toʻplami (har 1 bogʻcha uchun) 2. Qum qutisi (qumdon) dona 1 1 1 1 1 3. Qum quyish qutilari uchun qum kg 500 500 500 500 500 4. Ertaksimon uyalar dona 1 5. Sirpanchiq dona 1 6. Argʻimchoq dona 1 7. Mavzuli uycha dona 1 8. Shved gimnastik narvonchasi dona 1

7. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining qisqa muddatli guruhlarini jihozlashning eng kam (minimal) roʻyxati

№ Nomlanishi Oʻlchov birligi Miqdori Jihoz 1. Bolalar stoli ** dona bolalar soni boʻyicha 2. Bolalar stuli dona bolalar soni boʻyicha 3. Tarbiyachi uchun bir tumbali stol dona 1 4. Tarbiyachi uchun yarimyumshoq stul dona 2 5. Oʻquv materiallari uchun javon dona 1 6. Oʻyinchoqlar uchun bolalar javoni dona 4 7. Yashil doska dona 1 8. Gilam dona 1 9. Ilgak dona bolalar soni boʻyicha Oʻyinchoqlar 1. Qoʻgʻirchoq-oʻgʻil bola dona 2 2. Qoʻgʻirchoq-qiz bola dona 2 3. Mashinalar (yongʻin xavfsizligi, tez yordam, ichki ishlar, yuk, yengil, ekskavator, koʻtarma kran) toʻplam 1 4. Uy hayvonlari va ularning bolalari toʻplam 2 5. Yovvoyi hayvonlar va ularning bolalari toʻplam 2 6. Choy ichish idishlari bolalar uchun toʻplami toʻplam 4 7. Konstruktor toʻplam 4 8. Bolalar lotosi toʻplam 2 9. “Aptechka” toʻplami toʻplam 2 10. Qurilish anjomlari toʻplami toʻplam 2 11. Mavzuli pazllar dona 20 12. Mozaika toʻplam 4 13. Qurilish kubiklar toʻplami toʻplam 2 14. Mevalar modellari (mum nusxa) toʻplam 2 15. Sabzavotlar modellari (mum nusxa) toʻplam 2 16. “Sartaroshxona” toʻplami toʻplam 2 Mashgʻulotlar uchun didaktik materiallar 1. Sanoq choʻplar toʻplam har bir bola uchun 2. Geometrik shakllar toʻplam 4 3. Sonlar toʻplami toʻplam 4 4. Yil fasllarining toʻplam rasmlari toʻplam 1 5. Uy hayvonlari va ularning bolalari kartochkalari toʻplam 4 6. Yovvoyi hayvonlar va ularning bolalari kartochkalari toʻplam 4 7. Uy parrandalari kartochkalari toʻplam 4 8. Yovvoyi parrandalar kartochkalari toʻplam 4 9. Sabzavotlar kartochkalari toʻplam 4 10. Meva va rezavorlar kartochkalari toʻplam 4 11. Yumshoq aqliy rivojlantiruvchi kubikchalar “Alifbe” toʻplam 1 12. “Hayot xavfsizligi asoslari” kartochkalari toʻplam 1 13. “Kasblar” kartochkalari toʻplam 4 14. Oʻzbekiston mutafakkirlari va taniqli shaxslarining portretlari toʻplam 1 15. “Idish-tovoq” kartochkalari toʻplam 4 16. “Mebel” kartochkalari toʻplam 4 17. Soatlar dona 1 18. Didaktik oʻyinlar toʻplam 1 19. Globus dona 1 20. Tangram toʻplam 4 Sport jihozlari 1. Bolalar uchun sakrash arqoni dona 10 2. Bolalar bouling-keglisi toʻplam 2 3. Turli oʻlchamdagi koptoklar dona 6 4. Turli oʻlchamdagi gardishlar dona 6 5. Halqa tushirgich dona 2 Bolalar adabiyotlari 1. Jahon xalqlari ertaklari kitob 10 2. Oʻzbek xalqi ertaklari kitob 10 3. Sheʼrlar, topishmoqlar kitob 10 Ramzlar 1. “Oʻzbekiston ramzlari” toʻplam 1

8. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qoʻshimcha jihozlar bilan taʼminlash roʻyxati

T/r Nomlanishi Oʻlchov birligi Kichik guruh (2-3 yosh) Kichik guruh (3-4 yosh) Oʻrta guruh (4-5 yosh) Katta guruh (5-6 yosh) Tayyorlov guruhi (6-7 yosh) “Ilk qadam” Davlat oʻquv dasturiga muvofiq rivojlanish sohalari boʻyicha guruh xonalarini jihozlash Sogʻlom turmush tarzi boʻyicha jismoniy rivojlanish yoʻnalishi 1. Turli rangdagi lentalar dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona 2. Badminton toʻplam 4 4 4 3. Gimnastika tayoqchasi dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 4. Diametri 20 — 25 sm li koptoklar dona 8 8 6 6 6 5. Diametri 12 — 15 sm li koptoklar dona 8 8 6 6 6 6. Otish uchun oʻrnatilgan nishon (50 sm — 30sm) dona 1 1 1 1 1 7. Epchillikni rivojlantirish uchun “Baliqni tut” oʻyinlar toʻplami toʻplam 4 4 2 2 2 8. Voleybol toʻpi dona 1 1 1 1 9. Basketbol toʻpi dona 1 1 10. Otish oʻyini uchun xaltachalar dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 11. Sogʻlomlashtirish gilamchasi dona 4 4 4 4 4 12. Koptoklar uchun savat dona 2 2 2 2 2 13. Samokat dona 4 4 14. 3 gʻildirakli velosiped dona 4 4 4 15. 2 gʻildirakli velosiped dona 4 Ijtimoiy-hissiy rivojlanish yoʻnalishi 16. Mavsumiy kiyimlar toʻplami bilan qoʻgʻirchoq-qiz toʻplam 4 4 2 2 2 17. Mavsumiy kiyimlar toʻplami bilan qoʻgʻirchoq — oʻgʻil bola toʻplam 4 4 2 2 2 18. Toksik boʻlmagan, plastikdan, kauchukdan yasalgan chaqaloq qoʻgʻirchoq dona 4 4 4 2 2 19. Bolalar aravachasi dona 4 4 4 4 4 20. Dazmol stoli bilan toʻplam 2 2 2 2 2 21. Oʻyinchoqlar uychasi dona 1 1 1 1 1 22. Ertak qoʻgʻirchoqlar — jonlantirilgan va xayoliy qahramonlar (askarlar, ritsarlar, qahramonlar, malikalar, etik kiygan mushuk va boshqalar.) dona 6 6 6 6 6 23. Mavzuli toʻplamlar (“Jungli”, “Qalʼa”, “Hayvonlar fermasi”, “Soʻv osti dunyosi”) dona 4 4 4 4 4 24. Belanchak karavatlar dona 2 2 1 1 1 25. Kostum va aksessuarlar (vrach, ichki ishlar, quruvchi, sotuvchi, dorixonachi, sartarosh) toʻplam 1 1 1 1 1 26. Bolalar telefoni dona 2 2 2 2 2 27. Bolalar tikish mashinasi dona 1 1 1 1 1 28. Bolalar changyutgich oʻyinchogʻi dona 1 1 1 1 1 29. Bolalar feni dona 1 1 1 1 1 30. Havo transportlari (samolet, vertolet) dona 2 2 2 2 2 31. Yer usti transporti (poyezd) dona 1 1 1 1 1 32. Suv usti transportlari (kema, kater) dona 2 2 2 2 2 33. Harbiy transportlar (tank, zirhli transporter) dona 2 2 2 2 2 34. Yula dona 4 4 4 35. Qum bilan oʻynash uchun chelak va belkuraklar toʻplam 6 6 6 6 6 Nutq, muloqot, oʻqish va yozish koʻnikmalari yoʻnalishi 36. Ertak qahramonlari va sanash materiallari flanelegraf toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 37. Stol teatri Toʻplam 1 1 1 1 1 38. Barmoq teatri toʻplam 1 1 1 1 1 39. Ertak qahramonlari va hayvonlarning niqoblari toʻplam 1 1 1 1 1 40. Oʻyinchoqlar toʻplami didaktik stoli toʻplam 1 1 1 1 1 41. Voskobovich oʻyinlari toʻplam 1 1 1 1 1 42. Bizibordlar dona 4 4 2 2 2 43. Mavzuli loto oʻyinlari dona 4 4 4 4 4 44. Mavzuli domino oʻyinlari dona 4 4 4 4 4 45. Ish daftari dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 46. Kesma rasmlar dona 6 6 10 10 10 47. Didaktik oʻyinlar dona 8 8 8 10 10 48. Qoʻgʻirchoqlar teatri uchun parda (Shirma) dona 1 1 1 1 1 49. Audioertaklar toʻplam 1 1 1 1 1 50. Musiqa va bolalar ashulalari fleshkada dona 2 2 2 2 2 51. “Alifbe” plakatlari dona 1 1 1 1 1 Bilish jarayoni rivojlanish yoʻnalishi 52. Frebel sovgʻalari toʻplam 1 1 1 1 1 53. Montessori metodikasi boʻyicha oʻyinlar toʻplam 1 1 1 1 1 54. Segen doskasi dona 4 4 4 4 4 55. Turli shakllardagi yogʻoch piramidalar dona 4 4 4 2 2 56. Hajmli geometrik shakllar (shar, konus, toʻgʻri uch burchak, kub, trapetsiya) toʻplam 1 1 1 2 2 57. Labirintlar dona 6 6 6 58. Sanoq choʻplar toʻplam har bir bola uchun 1 dona Har bir bola uchun 1 dona 59. Boshqotirmalar dona 6 6 60. Kubik-rubik dona 6 6 61. Qurilish toʻplamlari toʻplam 4 6 8 8 8 62. Katta qismlardan tashkil topgan lego magformerlari toʻplam 4 6 6 6 6 63. Tadqiqot faoliyati toʻplamlari toʻplam 2 2 2 64. Tabiiy materiallar (chigʻanoqlar, qirgʻichlar, yongʻoqlar, yogʻoch tayoqchalar, toshlar va boshqalar) toʻplam 4 4 8 8 8 65. Didaktik oʻyinlar dona 4 4 6 6 6 66. Sekundometr dona 2 2 67. Qum soati dona 2 2 2 68. Oʻyinchoq tarozi dona 1 1 1 1 1 Ijodiy rivojlanish yoʻnalishi 69. Mumli rangli boʻr qalamchalar (12 rang) toʻplam har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 70. Kinetik qum (qizil, sariq, koʻk, yashil) toʻplam 10 10 10 10 10 71. Flomasterlar (12 rang) toʻplam 15 15 15 72. Palitra dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 73. Asfaltga chizish uchun rangli boʻr qalamchalar toʻplam 10 15 15 15 15 74. Muhrlar toʻplam 10 10 10 10 10 75. Tuproq kg har bir bola uchun 0,5 kg har bir bola uchun 0,5 kg har bir bola uchun 0,5 kg har bir bola uchun 0,5 kg har bir bola uchun 0,5 kg 76. Multimedia materiallari (bolalarga haykaltaroshlik, chizish va dizaynni oʻrgatish uchun) toʻplam 1 1 1 1 1 77. Har xil toʻqimalarning karton qogʻozlari toʻplam 10 10 10 10 10 78. Krep qogʻozi (12 rang) toʻplam 10 10 10 10 10 79. Mavzuli trafaretlar (hayvonlar, shakllar) dona 6 6 6 6 80. Molbert dona 4 10 10 10 10 81. Bolalar uchun ishlaydigan devorlar dona 1 1 1 1 1 82. Katta bus va bisserlar toʻplami toʻplam 4 4 4 4 4 83. Tugmalar va iplar toʻplami toʻplam 4 4 4 4 4 84. Sahifalarni ranglash dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 85. Rang berish uchun gipsdan yasalgan shakllar dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona har bir bola uchun 2 dona Mashgʻulot (guruh) xonasini jihozlash 86. Proyektor ** dona 1 1 1 1 1 87. Interaktiv doska ** dona 1 1 1 1 1 88. Televizor dona 1 1 1 1 1 89. Yumshoq oʻrindiqli bolalar burchagi (divan, 2 ta kresla) toʻplam 1 1 1 1 1 90. Xona oʻsimliklari dona 4 6 8 8 8 91. Xona oʻsimliklari uchun taglik dona gullar tuvagi miqdori boʻyicha gullar tuvagi miqdori boʻyicha gullar tuvagi miqdori boʻyicha gullar tuvagi miqdori boʻyicha gullar tuvagi miqdori boʻyicha 92. Akvarium dona 1 1 1 1 1 93. Qushlar uchun qafas dona 1 1 1 1 1 94. Kompyuter dona 1 1 1 1 1 95. Printer dona 1 1 1 1 1 96. Interaktiv planshet dona 1 1 1 1 1 97. Koʻchma audiokarnay dona 1 1 1 1 1 Milliy burchak uchun jihozlar 98. Ayvon dona 1 1 1 1 1 99. Xontaxta (milliy stolcha) dona 1 1 1 1 1 100. Qoʻgʻirchoq qiz bola milliy kiyimlarda dona 1 1 1 1 1 101. Qoʻgʻirchoq oʻgʻil bola milliy kiyimlarda dona 1 1 1 1 1 102. Milliy idish-tovoqlar toʻplami toʻplam 1 1 1 1 1 103. Koʻrpa dona ayvon oʻlchami boʻyicha ayvon oʻlchami boʻyicha ayvon oʻlchami boʻyicha ayvon oʻlchami boʻyicha ayvon oʻlchami boʻyicha 104. Duppi dona 2 2 2 2 2 105. Mevalar modellari (mum nusxa) toʻplam 1 1 1 1 1 106. Nonlar modellari (mum nusxa) dona 2 2 2 2 2 107. Somsalar modellari (mum nusxa) dona 2 2 2 2 2 108. Adras metr burchak oʻlchami boʻyicha burchak oʻlchami boʻyicha burchak oʻlchami boʻyicha burchak oʻlchami boʻyicha burchak oʻlchami boʻyicha Yotoqxona uchun jihozlar 109. Bolalar yostigʻi dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 110. Bolalar choyshabi dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 111. Bolalar yostiq jildlari dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 112. Bolalar koʻrpa qoplamalari dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 113. Bolalar yotoq toʻshaklari (matras) dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona har bir bola uchun 1 dona 114. Gilam dona boʻsh joy oʻlchamiga mos boʻsh joy oʻlchamiga mos boʻsh joy oʻlchamiga mos boʻsh joy oʻlchamiga mos boʻsh joy oʻlchamiga mos 115. Pardalar (shtor) dona oynalar soni boʻyicha oynalar soni boʻyicha oynalar soni boʻyicha oynalar soni boʻyicha oynalar soni boʻyicha 116. Choyshablar uchun javon dona 1 1 1 1 1 Qabulxona uchun jihozlar 117. Gilam dona 1 1 1 1 1 118. Xona oʻsimliklari dona 4 6 6 6 6 119. Tarbiyachining tashqi kiyimlari va almashtiriladigan poyabzallari uchun javon dona 1 1 1 1 1 120. Bolalar ijodiy koʻrgazmasi dona 1 1 1 1 1 121. Sinmaydigan devor oynasi dona 1 1 1 1 1 Sanitariya texnik jihozlar 122. Rezinali yoʻlakcha m 2 xona oʻlchami boʻyicha xona oʻlchami boʻyicha xona oʻlchami boʻyicha xona oʻlchami boʻyicha xona oʻlchami boʻyicha 123. Sinmaydigan devor oynasi dona 1 1 1 1 1

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2020-yil 22-dekabr,

802-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.12.2020-y., 09/20/802/1658-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son; 26.01.2024-y., 09/24/46/0070-son; 15.07.2025-y., 09/25/439/0619-son)

lex.uz