📅 2021-yil 20-yanvar · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021-yil 20-yanvar · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021 йил 20 январь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 20 января 2021 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 20 January 2021 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 24 ноябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 6 январда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади маданий фаолият, шунингдек маданият ташкилотлари фаолияти соҳасидаги (бундан буён матнда маданий фаолият соҳасидаги деб юритилади) муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчилик
Маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
ижодкор — касбий ёки нокасбий асосда (ҳаваскорлик асосида) маданий фаолиятнинг бир ёхуд бир неча йўналиши бўйича ижодий фаолият билан шуғулланувчи жисмоний шахс;
ижодий жамоа — ижодкорлардан ва бошқа мутахассислардан таркиб топган, маданий фаолиятнинг бир ёки бир неча йўналиши бўйича ижодий фаолият билан шуғулланиш учун ташкил этилган касбий ёки нокасбий жамоалар (ҳаваскорлик жамоалари);
ижодий фаолият — маданият объектларини барпо этишга, такрорлашга, тарқатишга, тиклашга ёки сақлашга, шунингдек маданиятни ривожлантиришга доир фаолият;
маданий тадбирлар — маданий фаолият соҳасидаги маданий-томоша тадбирлари, маданий-маърифий, маданий-оммавий ва бошқа тадбирлар;
маданий тадбир ташкилотчиси — ташаббусига кўра маданий тадбир ўтказиладиган ва (ёки) бундай тадбирга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир ташкилий ёки молиявий ёхуд моддий таъминотни амалга оширадиган юридик ёки жисмоний шахс;
маданият ходими — ўз касбий фаолиятини маданият ташкилотларида амалга оширувчи жисмоний шахс.
4-модда. Маданий фаолият соҳасидаги асосий принциплар
Маданий фаолият соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
маънавий, ахлоқий ва маданий қадриятларнинг устуворлиги;
ижодий фаолият эркинлиги;
миллий ва умуминсоний қадриятларни ҳурмат қилиш;
маданиятлар хилма-хиллиги;
маданиятлараро муносабатларда тенг ҳуқуқлилик;
маданий фаолият соҳасидаги таълим ва тарбиянинг тизимлилиги, илмийлиги ҳамда узлуксизлиги.
2-боб. Маданий фаолият соҳасини тартибга солиш
5-модда. Маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
маданиятни ривожлантиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;
тарихий ва маданий мероснинг бут сақланишини таъминлаш, шунингдек халқ ижодиётини қўллаб-қувватлаш;
маданий фаолият соҳасига давлат-хусусий шерикликни жорий этиш;
аҳолининг маданий эҳтиёжларини қаноатлантириш ва маданий хизматлар сифатини яхшилаш;
аҳолининг, шу жумладан ёшларнинг ижодий салоҳиятини рўёбга чиқариш учун шарт-шароитлар яратиш ва уларни яхшилаш;
ёш истеъдодларни ўқитиш, юқори малакали кадрларни тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш;
маданий фаолият соҳасида зарур шарт-шароитларни ва соғлом рақобат муҳитини яратиш;
халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.
6-модда. Маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатини рўёбга чиқаришни амалга оширувчи органлар
Маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатини рўёбга чиқаришни амалга оширувчи органлар қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;
Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги;
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги;
«Ўзбеккино» Миллий агентлиги;
маҳаллий давлат ҳокимияти органлари.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилмаган давлат органлари ва ташкилотлар маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатини рўёбга чиқаришда қонунчиликка мувофиқ иштирок этади.
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг маданий фаолият соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
маданий фаолият соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
маданий фаолият соҳасидаги давлат дастурлари ишлаб чиқилишини, тасдиқланишини ва амалга оширилишини таъминлайди;
давлат маданият муассасалари ва ташкилотларини ташкил этади, қайта ташкил этади ҳамда тугатади;
концерт-томоша фаолиятини лицензиялаш тартибини белгилайди;
давлат бошқаруви органларининг маданий фаолият соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
8-модда. Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг маданий фаолият соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги:
маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;
маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши юзасидан мониторинг юритади, уни такомиллаштиришга доир таклифлар ишлаб чиқади;
театр, мусиқа, хореография, эстрада, цирк ва халқ амалий санъати ривожланишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикасида ва хорижий мамлакатларда касбий ҳамда ҳаваскорлик санъати фестиваллари, кўрик-танловлар, шунингдек кўргазмалар ўтказилишини ташкил этади;
маданият ва санъат соҳасидаги юксак ютуқлар учун мукофотлар таъсис этиш ҳамда Ўзбекистон Республикасининг фахрий унвонларини бериш тўғрисидаги таклифларни ишлаб чиқади ва белгиланган тартибда киритади;
маданият ва санъатни ривожлантиришга доир мақсадли дастурларни ишлаб чиқади ҳамда белгиланган тартибда тасдиқлайди;
маданият ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича чоралар кўради;
манфаатдор вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар билан биргаликда маданий фаолият соҳасидаги илмий тадқиқотларни ривожлантиришга кўмаклашади;
драматик, мусиқали, мусиқали-драматик асарларни, тасвирий ва амалий санъат асарларини ҳамда ҳайкалтарошлик асарларини яратишга доир давлат буюртмасини амалга оширади;
маданиятшуносликни, театршуносликни, санъатшуносликни, мусиқашуносликни ва маданий фаолият соҳасидаги бошқа илмий йўналишларни ривожлантириш, олий таълим ташкилотларида ҳамда илмий-тадқиқот муассасаларида илмий ва илмий-педагогик кадрлар тайёрланишини такомиллаштириш юзасидан чоралар кўради;
жонли ижрони тарғиб қилиш ҳамда жонли ижро этиш орқали миллий санъат ва маданиятнинг нуфузини оширишга хизмат қилаётган санъаткорларни, ижодкорларни ҳамда ижрочиларни қўллаб-қувватлаш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;
давлат маданий концерт-томоша тадбирларини ташкил этиш ва ўтказишда жонли ижро ва фонограммадан фойдаланиш даражасини ҳамда усулларини белгилайди;
концерт-томоша тадбирларида фонограммалардан ва муаллифлик асарларидан фойдаланишда ижрочилар томонидан амалдаги қонунчиликка риоя этилиши юзасидан мониторинг юритади;
мусиқа санъатини ҳар томонлама ривожлантириш, концерт-томоша тадбирларини юқори савияда ташкил этиш, ижрочиларга ўз салоҳиятини тўлақонли намойиш этиши учун шарт-шароитлар яратиш мақсадида ўз концерт дастурларини жонли ижро усулида амалга оширувчи хонандалар, созандалар ва бошқа ижрочилар фаолиятини рағбатлантириш бўйича чора-тадбирларни амалга оширади;
вазирликларнинг, идораларнинг, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг маданият ва санъат соҳасидаги ишларини мувофиқлаштиради;
истеъдодли ёшларни ва истиқболли ижодий жамоаларни аниқлаш ҳамда қўллаб-қувватлашга доир тадбирлар мажмуини амалга оширади;
халқаро маданий алоқаларни амалга оширади ва ривожлантиради;
тармоқларга оид бадиий кенгашларни ташкил этиш ва шакллантириш тартибини белгилайди.
Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
Вазирликлар ва идоралар тасарруфида бўлган маданият объектларига доир қарорлар Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги билан келишувга кўра, қонунчиликда белгиланган тартибда қабул қилинади.
9-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигининг маданий фаолият соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ахборот-кутубхона фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органидир.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигининг ваколатлари «Ахборот-кутубхона фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.
10-модда. «Ўзбеккино» Миллий агентлигининг маданий фаолият соҳасидаги ваколатлари
«Ўзбеккино» Миллий агентлиги кинематография соҳасидаги махсус ваколатли давлат органидир.
«Ўзбеккино» Миллий агентлиги:
кинематография соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;
кинематография соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;
кинематография ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштиради;
кинематография соҳасига халқаро ва давлатлараро стандартларни жорий этишга доир таклифларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритади;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фильмларни намойиш этиш, сифатли хизматлар кўрсатиш ва киножиҳозлардан техник жиҳатдан фойдаланиш қоидаларини ишлаб чиқади;
кинематография маҳсулотининг бадиий ва мафкуравий даражасини ошириш бўйича чоралар кўради.
«Ўзбеккино» Миллий агентлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
11-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг маданий фаолият соҳасидаги ваколатлари
Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари маданий фаолият соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.
Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:
маданий фаолият соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ва тасдиқлаш учун маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларига киритади ҳамда амалга оширишда иштирок этади;
тегишли ҳудудда жойлашган маданият муассасалари ва ташкилотларига кўмаклашади;
маданий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади;
маданий фаолият соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда давлат бошқаруви органларининг ҳудудий бўлинмалари билан биргаликда иштирок этади.
Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
12-модда. Фуқароларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ва фуқаролик жамияти бошқа институтларининг маданий фаолиятда иштирок этиши
Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари:
маданий фаолият соҳасидаги дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;
маданий фаолият соҳасидаги давлат органлари ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади;
фуқароларнинг маданиятини юксалтиришга доир ишларни амалга оширишда иштирок этади;
маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликнинг ижроси устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади.
Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.
13-модда. Тармоқларга оид бадиий кенгашлар
Тасарруфида маданият ташкилотлари бўлган давлат органлари ва ташкилотлар, шунингдек маданият ташкилотлари томонидан театр, мусиқа ва концерт фаолияти, цирк санъати ва тасвирий санъат, архитектура ва дизайн бўйича тармоқ бадиий кенгашлари ташкил этилади.
Тармоқларга оид бадиий кенгашлар маслаҳат органлари ҳисобланади.
Тармоқларга оид бадиий кенгашлар таркибига, қоида тариқасида, таниқли ижодкорлар, маданият ходимлари, олимлар, мутахассислар, маданият ташкилотлари ассоциацияларининг (уюшмаларининг) вакиллари киради.
3-боб. Маданий фаолият соҳасидаги асосий ҳуқуқ ва мажбуриятлар
14-модда. Фуқароларнинг маданий фаолият соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Ўзбекистон Республикаси фуқаролари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
маданият ютуқларидан фойдаланиш ва жамиятнинг маданий ҳаётида иштирок этиш;
ижодий жамоалар таркибида ёки мустақил равишда, касбий ёки нокасбий (ҳаваскорлик) асосда ижодий фаолият билан шуғулланиш;
ўз эҳтиёжларига, манфаатлари ва қобилиятига (имкониятларига) мувофиқ маданий фаолият йўналишларини эркин танлаш;
ўз мулкида турган маданий бойликларга қонунчиликда белгиланган тартибда эгалик қилиш, улардан фойдаланиш ва уларни тасарруф этиш;
маданий-оммавий тадбирлар жараёнида қонунчиликда тақиқланмаган турли рамзлардан ва ўз фикрини ошкора ифода этишнинг бошқа воситаларидан фойдаланиш;
қонунчиликда белгиланган тартибда маданият объектларига бориш, Миллий музей фонди таркибига киритилган музей ашёлари ва музей коллекциялари, ахборот-кутубхона муассасалари ҳамда ахборот-кутубхона ресурслари, шунингдек архив ҳужжатлари билан танишиш.
Ўзбекистон Республикаси фуқаролари:
Ўзбекистон халқининг тарихий, маънавий ва маданий меросини авайлаб асраши;
маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этиши;
Ўзбекистон халқининг ҳамда унинг ҳудудида яшовчи бошқа миллатлар ва элатларнинг миллий маданиятини, анъаналарини ва тилини ҳурмат қилиши;
маданий-оммавий тадбирлар ва бошқа маданий тадбирлар ўтказиладиган жойларда жамоат тартибини сақлаши, шунингдек умум қабул қилинган одоб-ахлоқ нормаларига риоя этиши шарт.
15-модда. Чет эл фуқароларининг ҳамда фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг маданий фаолият соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Чет эл фуқаролари ҳамда фуқаролиги бўлмаган шахслар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида маданий фаолият соҳасида Ўзбекистон Республикаси фуқаролари билан тенг равишда ҳуқуқлардан фойдаланади ва зиммасида мажбуриятлар бўлади.
16-модда. Маданий фаолият соҳасидаги мулк ҳуқуқи
Ҳар бир шахс маданий фаолият соҳасида мулк ҳуқуқига эга.
Мулк ҳуқуқи тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган ашёларга, шунингдек моддий маданий мерос объектларига нисбатан татбиқ этилиши мумкин.
Тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган ашёларни, шунингдек моддий маданий мерос объектларини олиш тартиби, уларга эгалик қилиш, улардан фойдаланиш ва уларни тасарруф этишнинг ўзига хос хусусиятлари қонунчиликда белгиланади.
17-модда. Маданий фаолият соҳасидаги муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар
Маданий фаолият соҳасида фан, адабиёт ва санъат асарларини яратиш (муаллифлик ҳуқуқи) ҳамда улардан фойдаланиш, ижролар, фонограммалар, эфир ёки кабель орқали эшиттириш ва намойиш этиш ташкилотларининг эшиттиришлари ҳамда кўрсатувларини яратиш ва улардан фойдаланиш (турдош ҳуқуқлар) билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган муносабатлар муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.
Ижодий фаолият билан касбий ва нокасбий асосда (ҳаваскорлик асосида) шуғулланувчи ижодкорлар муаллифлик ҳуқуқи ҳамда турдош ҳуқуқлар соҳасида тенг ҳуқуқларга, шунингдек интеллектуал мулк ҳуқуқига, ўз ижодий фаолиятининг натижаларини эркин тасарруф этиш, давлат томонидан қўллаб-қувватланиш ҳуқуқига эга.
18-модда. Ижодий фаолият натижаларини олиб чиқиш ва олиб кириш ҳуқуқи
Юридик ва жисмоний шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда ўз ижодий фаолияти натижаларини кўргазмага қўйиш, оммага кўрсатишнинг бошқа шаклларидан фойдаланиш, шунингдек уларни сотиш мақсадида Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириш ҳуқуқига эга.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳолларда маданий бойликларни олиб чиқиш ҳамда олиб кириш маданий бойликларни олиб чиқиш ва олиб кириш тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.
19-модда. Ўзбекистон Республикасида яшовчи миллатлар ва элатларнинг маданиятини, урф-одатларини ҳамда анъаналарини сақлаш ва ривожлантириш
Ўзбекистон Республикасида яшовчи миллатлар ва элатлар ўз маданиятини, урф-одатларини, анъаналарини сақлаш ҳамда ривожлантириш, шунингдек ўз маданий-тарихий муҳитини тиклаш ва сақлаш ҳуқуқига эга.
4-боб. Маданий фаолият соҳасидаги айрим фаолият турларини амалга ошириш
20-модда. Маданий-оммавий тадбирлар
Аҳолини маданий тадбирларда иштирок этиш учун жалб қилишга, маданиятга эриштиришга ва аҳоли ўртасида юксак даражадаги маданиятни шакллантиришга қаратилган маданий тадбирлар маданий-оммавий тадбирлар жумласига киради.
Маданий-оммавий тадбирлар оммавий тадбирларни ўтказиш учун махсус мўлжалланган ёки мослаштирилган, ёнғинга қарши хавфсизлик, тез тиббий ёрдам кўрсатиш, эвакуация қилиш тизимларига қўйиладиган коммуникация, муҳандислик-техник ҳимоя воситалари ва бошқа воситалар ҳамда маданий-оммавий тадбирлар иштирокчиларининг хавфсизлигини таъминлаш тизимлари билан жиҳозланганликнинг ягона норматив-ҳуқуқий талабларига мувофиқ бўлган очиқ жой участкаларида, биноларда, иншоотларда ҳамда бошқа жойларда (маданий-маърифий муассасаларнинг, спорт мажмуаларининг биноларида) ўтказилиши мумкин.
Маданий-оммавий тадбирлар оммавий тадбирларни ўтказиш учун рухсатномалар мавжуд бўлган тақдирда ўтказилади.
Маданий-оммавий тадбирлар ўтказилаётган вақтда миллий, ирқий, этник ёки диний адоват қўзғатишга, шафқатсизлик ва зўравонликни тарғиб этишга, шунингдек ўзга шахсларнинг ҳуқуқларини камситишга қаратилган плакатлар, тимсоллар, транспарантлардан ва бошқа ашёлардан фойдаланиш тақиқланади.
Маданий-оммавий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказиш, шунингдек оммавий тадбирларни ўтказишга доир рухсатномаларни бериш тартиби қонунчиликда белгиланади.
21-модда. Концерт-томоша фаолияти
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳамда унинг ташқарисида концерт-томоша фаолияти Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги берадиган концерт-томоша фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига доир лицензия асосида жисмоний ва юридик шахслар томонидан амалга оширилади.
Концерт-томоша фаолиятини амалга оширишга доир лицензия талаблари ва шартлари жумласига қуйидагилар киради:
концерт-томоша фаолиятини амалга ошириш соҳасидаги қонунчиликка мажбурий равишда риоя этиш;
ижрочиларнинг қонунчиликда белгиланадиган мезонлар ва малака талабларига мувофиқ бўлиши;
жисмоний ва юридик шахслар томонидан аҳолига концерт-томоша хизматларини қонунчиликда назарда тутилган талабларга мувофиқ кўрсатиш;
концерт-томоша тадбирларида, тўйларда ва бошқа тантаналарда санъаткорнинг одоб-ахлоқ қоидаларига, саҳна маданиятига ҳамда ташқи кўриниш маданиятига зид бўлган хатти-ҳаракатлар амалга оширилишини, маънавиятга салбий таъсир кўрсатадиган ҳамда томошабинларнинг ҳис-туйғуларини ҳақорат қиладиган ахлоқсизлик ғояларини тарғиб қилишни истисно этган ҳолда миллий менталитетга, миллий қадриятлар ва урф-одатларга мувофиқ бўлган қўшиқларни ҳамда улар бўйича яратилган видеоклипларни ижро этиш;
ўтказилган концерт-томоша тадбирларининг сони тўғрисида лицензияловчи органнинг ҳудудий бўлинмаларига лицензияловчи орган томонидан белгиланадиган шакл бўйича чораклик ҳисоботлар тақдим этиш;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида концерт-томоша тадбирларини амалга ошириш тўғрисида лицензияловчи органни ёзма равишда хабардор қилиш;
концерт-томоша фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқи учун давлат божи тўлаш.
Концерт-томоша тадбирларида мусиқали ва бошқа асарларни ижро этишда фонограммадан фойдаланиш даражасига қараб, ижрочилар томонидан қуйидаги усуллар билан ижро амалга оширилиши мумкин:
жонли ижро — мусиқали ёки бошқа асар барча ижрочилар (хонандалар, созандалар, бошловчилар, сўз усталари ва бошқа ижрочилар) томонидан рақамли ёки аналог ахборот ташувчилардаги олдиндан ёзиб олинган аудиоёзувлардан фойдаланмаган ҳолда, ўз овози билан куйлаш ёки ўқиш, шунингдек мусиқий асбобларда ижро этиш йўли билан реал вақт режимида ижро этилади;
фонограммадан қисман фойдаланилган ҳолда — мусиқали ёки бошқа асар товуш элементларининг бир қисми олдиндан ёзиб олинган аудиоёзувлардан фойдаланган ҳолда, қолган элементлар эса реал вақт режимида саҳнада мусиқачилар ва вокалчилар томонидан ижро этилади;
фонограммадан фойдаланилган ҳолда — мусиқали ёки бошқа асарнинг барча товуш элементлари олдиндан ёзиб олинган аудиоёзувлардан фойдаланилади ҳамда мусиқий асарнинг ижросига вокал, чолғу ёки вокал-чолғу ижрочиси (ижрочилари) томонидан бир вақтнинг ўзида тақлид қилинади.
22-модда. Ижодий жамоаларнинг ва ижрочиларнинг гастроль фаолияти
Ижодий жамоаларнинг ва алоҳида ижрочиларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги гастроль фаолияти буюртмачи билан тузилган шартнома асосида амалга оширилади.
Ижодий жамоаларнинг ва ижрочиларнинг хорижий мамлакатлар ҳудудидаги гастроллари муаллифлик ҳуқуқига ва турдош ҳуқуқларга риоя этилишини таъминлайдиган шартномалар асосида амалга оширилади.
23-модда. Ижодий буюртма
Ижодий буюртма давлат органлари ва ташкилотларининг ижодий жамоалар ёки ижодкорлар томонидан қуйидагиларни яратишга доир буюртмасидан иборатдир:
оммавий ижро этиш учун драматик, мусиқали ва мусиқали-драматик, адабий асарларни;
ҳайкалтарошлик, тасвирий санъат асарларини;
бадиий, рассомлик, кинематографик ва театр асарларини;
Ўзбекистон халқининг кўп асрлик тарихини, миллий ва умумжаҳон қадриятларини акс эттирувчи бошқа асарларни.
Ижодий буюртмани бажарганлик учун ижодий жамоаларга ёки ижодкорларга муаллифлик ҳақини тўлаш миқдори ва тартиби қонунчиликда белгиланади.
24-модда. Халқ ижодиёти
Халқ оғзаки ижодиёти, халқ мусиқаси, халқ театри (қўғирчоқбозлик), бадиий ҳаваскорлик халқ ижодиёти жумласига киради.
25-модда. Халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъати
Жисмоний ва юридик шахсларнинг асосан қўл меҳнати усулида, анъанавий асбоб-ускуналар ҳамда мосламалардан фойдаланилган, шунингдек тегишли билимлар ҳамда кўникмалар қўлланилган ҳолда буюмлар ва асарларни яратишга доир фаолияти халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъати жумласига киради.
26-модда. Ўзбекистон халқ ўйинлари
Халқ ўйинларининг миллий ва ижтимоий-маданий йўналишга эга бўлган турлари (дорбозлик, ёғоч оёқда юриш билан боғлиқ ўйинлар ва бошқалар) Ўзбекистон халқ ўйинлари жумласига киради.
5-боб. Маданий фаолиятни ташкил этиш
27-модда. Маданият ташкилотлари
Маданий фаолият соҳасидаги фаолиятни асосий фаолият тури сифатида амалга оширувчи юридик шахс ёки юридик шахснинг таркибий бўлинмаси маданият ташкилотидир.
Маданият ташкилотлари давлат маданият муассасалари ва ташкилотлари ёки нодавлат маданият ташкилотлари шаклида ташкил этилиши мумкин.
Давлат мулкида турган мулк негизида давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари томонидан ташкил этилган муассасалар ва ташкилотлар давлат маданият муассасалари ва ташкилотлари жумласига киради.
Маданий фаолият соҳасидаги фаолиятни асосий фаолият тури сифатида амалга оширувчи нодавлат ташкилотлар нодавлат маданият ташкилотлари жумласига киради.
Маданият ташкилотлари фаолиятининг турлари уларнинг муассислари томонидан белгиланади ҳамда уставда ва (ёки) бошқа таъсис ҳужжатларида кўрсатилади.
Давлат муассасалари ва маданият ташкилотлари ўзида сақланаётган маданий бойликлар тўғрисидаги ахборотни, шунингдек театр саҳна асарларининг ва (ёки) ижодий дастурларнинг мавсумий репертуаридан чиқарилган аудиовизуал ёзувларни қонунчиликда белгиланган тартибда электрон ахборот ресурсларига жойлаштиради.
28-модда. Маданият ташкилотларининг асосий тоифалари
Маданият ташкилотлари маданий фаолиятнинг турларига қараб қуйидаги тоифаларга бўлинади:
маданий-томоша ташкилотлари;
маданий-маърифий ташкилотлар;
бошқа маданият ташкилотлари.
Фаолиятининг асосий тури саҳна санъати асарларини яратишдан ва уларни омма олдида намойиш этишдан иборат бўлган маданият ташкилотлари (театрлар, филармониялар, цирклар, концерт ташкилотлари (профессионал ижодий жамоалар, мусиқий жамоалар ҳамда ансамбллар ва бошқалар), кинематография ташкилотлари ва бошқалар) маданий-томоша ташкилотлари жумласига киради.
Фаолиятининг асосий тури маданият объектларидан фойдаланишни таъминлашдан, шахснинг интеллектуал, маънавий-ахлоқий, маданий ва таълим олишга бўлган эҳтиёжларини қаноатлантиришдан, шахснинг ижодий қобилиятини ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратишдан, шунингдек миллий маданиятни тиклаш ва янада ривожлантиришга кўмаклашишдан, маданий мерос объектларини сақлашдан иборат бўлган маданият ташкилотлари (маданият марказлари, миллий маданий марказлар, музейлар, бадиий галереялар (кўргазмалар), кўргазма заллари, тарихий-маданий қўриқхоналар, маданият ва истироҳат боғлари, клуб муассасалари, маданият саройлари ҳамда уйлари, маданият ва санъат соҳасидаги таълим муассасалари, маданий-ахборот марказлари ҳамда маданий-маърифий марказлар ва бошқалар) маданий-маърифий ташкилотлар жумласига киради.
Моддий маданий мерос объектлари ва архитектура ёдгорликлари, қайта тиклаш (реставрация) марказлари, тадқиқот марказлари, ижодий устахоналар, халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъати ташкилотлари ҳамда бошқалар бошқа маданият ташкилотлари жумласига киради.
29-модда. Маданият марказлари
Давлат муассасаси шаклида ташкил этилган, аҳолининг маданий эҳтиёжларини ўрганиш, шунингдек маданий-маърифий ва кўнгилочар хизматлар кўрсатиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи, бадиий ижод, амалий санъат ва ҳаваскорлик билан шуғулланувчи юридик шахс маданият марказидир.
Маданият марказларининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
аҳолига кўрсатиладиган маданий хизматлар сифатини яхшилаш, аҳолининг бўш вақти мазмунли ўтишини таъминлаш ва маданий эҳтиёжларини қаноатлантириш, ижодий жамоаларнинг миллий қадриятларни, урф-одатлар ва анъаналарни ўзида мужассам этган намунавий дастурларни шакллантириш;
халқ ижодиётини ва бадиий ҳаваскорликни сақлаш ҳамда ривожлантириш, бадиий ва амалий ижодий жамоаларни, ҳаваскорлик гуруҳларини ташкил этиш, уларнинг фаолият кўрсатиши учун зарур шарт-шароитлар яратиш, шунингдек ижодий жараёнларни тизимли асосда бойитиб бориш;
болаларни тўгаракларга жалб этиш, уларни чет тилларга ўқитиш, «Нутқ маданияти» курсларини ташкил этиш, халқ ижодиётининг барча жанрлари ва йўналишларини, ҳаваскорлик санъатини ва номоддий маданий меросни кенг тарғиб қилиш, шунингдек уларни асл ҳолида келажак авлодга етказиш;
адабиёт ва санъат арбоблари, профессионал ижодий гуруҳлар билан бирга маънавий-маърифий ва маданий-оммавий тадбирларни ташкил этиш ҳамда улар иштирокида аҳоли, шу жумладан ёшлар билан ижодий учрашувлар ва суҳбатлар ўтказиш;
халқ ижодиёти ва томоша санъати танловларини, туман (шаҳар) фестивалларини ўтказиш, истеъдодли ёшларни аниқлаш ҳамда ижодкор ёшларни қўллаб-қувватлаш;
оммавий байрамлар, томошалар ҳамда халқ сайилларини ташкил этиш, юридик ва жисмоний шахслар билан тузилган шартномаларга кўра ижтимоий-маданий бўш вақтни ташкил этиш соҳасида пулли хизматлар кўрсатиш.
30-модда. Миллий маданий марказлар
Миллий маданий марказлар тилни, маданиятни, урф-одатлар ва анъаналарни, тарихий қадриятларни сақлаш ва ривожлантириш, маданий ва маънавий меросни сақлаш, миллатлараро тинчлик ва тотувликни сақлаб туриш, миллатлараро муносабатларни уйғунлаштириш, халқаро маданий алмашинувни рағбатлантириш, шунингдек халқлар ўртасидаги дўстлик алоқаларини мустаҳкамлаш мақсадида ташкил этилади.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида яшовчи миллатлар ва элатларнинг вакиллари бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари нодавлат нотижорат ташкилотлари шаклида миллий маданий марказларни ташкил этиши мумкин.
Миллий маданий марказлар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ва қонунчилигида белгиланган тартибда, чет давлатларда Ўзбекистон Республикаси томонидан ёки Ўзбекистон Республикасида чет давлатлар томонидан ташкил этилиши мумкин.
31-модда. Театр
Театр саҳна асарларини (драма, мусиқали драма, мусиқа, рақс, қўғирчоқ, пантомима, ҳажвий ва ҳазил-мутойиба саҳна асарларини, болалар ва ўсмирлар учун, ёшларбоп, экспериментал ва бошқа асарларни) яратишни, оммавий ижро этишни ва (ёки) оммавий намойиш қилишни амалга оширадиган маданий-томоша ташкилотидир.
Театрнинг асосий вазифалари Ўзбекистон халқининг (Ўзбекистон Республикасида яшовчи миллатлар ва элатларнинг) театр маданиятини, миллий ўзини ўзи англашини ва тилларини сақлаш ҳамда ривожлантиришдан, шунингдек саҳна асарларини яратиш, оммавий ижро этиш ва (ёки) оммавий намойиш қилишдан, мазкур йўналишда инновацион лойиҳаларни амалга оширишдан иборатдир.
Театрлар бадиий йўналишларни, репертуарни танлашда, саҳна асарларини яратиш, оммавий ижро этиш ва (ёки) оммавий намойиш қилиш тўғрисида қарор қабул қилишда, шунингдек самарали ижодий жараённи ва ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун зарур бўлган, қонунчиликка зид бўлмаган бошқа фаолиятни амалга оширишда эркиндир.
Саҳна асарларини яратиш, оммавий ижро этиш ва (ёки) оммавий намойиш қилиш учун чет эллик ижодкорлар шартнома асосида жалб этилиши мумкин.
Ҳар бир саҳна асарини саҳналаштирувчи режиссёрнинг тавсиялари асосида давлат театри раҳбари томонидан саҳналаштириш гуруҳи тузилади.
Давлат театрларида ҳар бир саҳна асари оммавий ижро этиш ва (ёки) оммавий намойиш қилиш учун тайёр эканлиги тўғрисидаги қарор театрнинг бадиий кенгаши тавсиясига кўра театр раҳбари томонидан қабул қилинади.
Давлат театрининг бадиий кенгаши тўғрисидаги низом ва унинг таркиби Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги томонидан тасдиқланади ҳамда камида уч йилда бир марта янгилаб турилади.
32-модда. Цирк
Цирк эстрада-цирк жанри асарларининг (акробатика, гимнастика, жонглёрлик, полвонлик, дорбозлик, қизиқчилик, фокусчилик, пантомима, олов ўйинлари, чавандозлик (от спорти тури), ҳайвонларни ўргатиш ва бошқалар) саҳна томошаларини амалга оширувчи маданий-томоша ташкилотидир.
Цирклар бадиий йўналишларни, репертуарни танлашда, эстрада-цирк жанри асарларини яратиш ва саҳналаштириш тўғрисида қарорлар қабул қилишда, шунингдек самарали ижодий жараённи ва ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун зарур бўлган, қонунчиликка зид бўлмаган фаолиятни амалга оширишда эркиндир.
Циркларнинг ҳайвонларни парваришлаш, ўргатиш ҳамда улар иштирокида саҳна томошаларини намойиш этишга тайёрлаш бўйича фаолиятида ҳайвонларни озиқлантириш ҳамда уларга хизмат кўрсатиш нормаларига, ветеринария-санитария ва зоотехника талабларига, шунингдек хавфсизлик талабларига риоя этилиши керак.
Эстрада-цирк жанридаги асарларни яратиш ва саҳналаштириш учун шартнома асосида чет эллик ижодкорлар жалб этилиши мумкин.
33-модда. Концерт ташкилотлари
Концерт ташкилоти санъат асарларини оммавий ижро этишни, бадиий жамоалар ва алоҳида ижрочиларнинг фаолиятини ташкил этиш билан шуғулланувчи ташкилотдир.
Концерт ташкилотларининг асосий вазифалари мусиқий-эстетик жиҳатдан тарбиялаш, юксак бадиий ижодий дастурларни ва алоҳида ижроларни яратиш учун шарт-шароитларни таъминлаш, профессионал бадиий жамоалар ва алоҳида ижрочилар концертларини ташкил этиш, мусиқий-маърифий фаолиятни амалга оширишдан иборатдир.
Концерт ташкилотлари ижодий дастурларни ва алоҳида ижроларни яратишда, репертуарни танлашда мустақилдир.
Ижодий дастурларни ва алоҳида ижроларни яратиш учун чет эллик ижодкорлар шартнома асосида жалб этилиши мумкин.
34-модда. Маданий-маърифий ташкилотлар фаолиятининг асосий йўналишлари
Маданий-маърифий ташкилотлар фаолиятининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
халқ ижодиётини, халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъатини, шунингдек маданий мерос объектларини сақлаш ва тарғиб қилиш;
Ўзбекистон Республикасида ўтказиладиган байрамларни, концертларни, ашула ва рақс байрамларини, тақдимотларни, фестивалларни, танловларни, халқ амалий ва тасвирий санъати кўргазмаларини ташкил этиш;
илмий-амалий, ахборот-услубий ишларни ташкил этиш;
маданий-кўнгилочар фаолиятнинг ва халқ ижодиётининг илғор тажрибасини ўрганиш, умумлаштириш, оммалаштириш, татбиқ этиш ва тарқатиш;
энг яхши халқ ижодиёти жамоаларини вилоятлар, ҳудудлар, республика байрамларида, халқаро байрамларда, танловларда, фестивалларда иштирок этиш учун жалб қилиш орқали уларни оммалаштириш;
маданият ташкилотларининг ассоциацияларини (уюшмаларини), шунингдек маданиятни сақлаш ва ривожлантиришга қаратилган инновацион лойиҳаларни, маданий тадбирлар ҳамда ташаббусларни қўллаб-қувватлаш.
35-модда. Давлат маданият муассасалари ва ташкилотларига «Миллий» ёки «Академик» мақомини бериш
Давлат маданият муассасаларига ва ташкилотларига маданият ҳамда санъат соҳасида эришган ютуқлари учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тақдимномасига биноан Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан «Миллий» ёки «Академик» мақоми берилиши мумкин.
36-модда. Давлат маданият муассасалари ва ташкилотларининг аттестацияси
Давлат маданият муассасалари ва ташкилотларининг аттестацияси улар асосий фаолиятининг самарадорлигини баҳолаш, моддий, меҳнат ва молиявий ресурслардан оқилона фойдаланиш, уларнинг тузилмаларини тартибга солиш мақсадида уч йилда бир марта ўтказилади.
Давлат маданият муассасалари ва ташкилотларининг аттестацияси тартиби қонунчиликда белгиланади.
6-боб. Маданият ташкилотларини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш. Маданият ташкилотларини ассоциацияларга (уюшмаларга) бирлаштириш
37-модда. Маданият ташкилотларини ташкил этиш
Маданият ташкилотлари мулкдор ёки у вакил қилган шахс томонидан ёхуд ваколатли органнинг фармойиши асосида ташкил этилади.
38-модда. Маданият ташкилотларини қайта ташкил этиш
Маданият ташкилотларини қайта ташкил этиш (қўшиб юбориш, бирлаштириш, бўлиш, ажратиб чиқариш, ўзгартириш) улар муассисларининг (иштирокчиларининг) қарорига ёки таъсис ҳужжатларида шунга ваколат берилган юридик шахс органининг қарорига кўра амалга оширилиши мумкин.
Маданият ташкилотини қайта ташкил этиш тартиби қонунчиликда белгиланади.
39-модда. Маданият ташкилотларини тугатиш
Маданият ташкилотларини тугатиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
40-модда. Маданият ташкилотларини ассоциацияларга (уюшмаларга) бирлаштириш
Маданият ташкилотлари ўз фаолиятини мувофиқлаштириш, шунингдек умумий манфаатларни ифода этиш ва ҳимоя қилиш мақсадида ассоциациялар (уюшмалар) шаклида жамоат бирлашмалари ташкил этиши мумкин.
Маданият ташкилотлари томонидан тузилган ассоциациялар (уюшмалар) нодавлат нотижорат ташкилотлари бўлиб, улар ўз фаолиятини таъсис ҳужжатлари асосида амалга оширади.
7-боб. Маданий фаолият соҳасидаги халқаро ҳамкорлик
41-модда. Маданий фаолият соҳасидаги халқаро ҳамкорликнинг асосий йўналишлари
Маданий фаолият соҳасидаги халқаро ҳамкорликнинг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
халқаро маданий алмашинув;
халқаро маданият ташкилотлари билан ҳамкорлик;
маданият объектларини ва санъат асарларини оммалаштириш.
42-модда. Халқаро маданий алмашинув
Ўзбекистон Республикаси халқаро маданий алмашинувни ривожлантиришга кўмаклашади.
Халқаро маданий алмашинувнинг асосий шакллари қуйидагилардан иборат:
миллий маданий марказларни ташкил этиш ва ривожлантириш;
маданият ходимларини ўқиш (тажриба орттириш) учун юбориш;
маданият соҳасида замонавий инновацион технологияларни, техник воситаларни яратиш ва амалда жорий этиш;
миллий урф-одатлар ва анъаналарни намойиш қилиш;
миллий маданият кунлари, кўрик-танловлар, фестиваллар, кўргазмалар, конференциялар, адабий семинарлар, гастроллар ҳамда бошқа маданий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказиш;
маданият ходимлари ўртасида ўзаро тажриба алмашишни ва ҳамкорликнинг бошқа турларини йўлга қўйиш.
Халқаро маданий алмашинувни амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ва қонунчилиги билан белгиланади.
43-модда. Халқаро маданият ташкилотлари билан ҳамкорлик
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ва қонунчилигига мувофиқ халқаро маданият ташкилотларининг филиаллари ҳамда ваколатхоналари ташкил этилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикасининг маданият ташкилотлари ўз таъсис ҳужжатларида белгиланган тартибга мувофиқ халқаро маданият ташкилотларига аъзо бўлиш, чет эл фуқароларининг, фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг, шунингдек халқаро ва хорижий ташкилотларнинг хайрияларини қонунчиликда белгиланган тартибда тасарруф этиш ҳуқуқига эга.
44-модда. Маданият объектларини ва санъат асарларини оммалаштириш
Давлат маданият объектларини ва санъат асарларини оммалаштириш чораларини кўради.
Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги манфаатдор вазирликлар, идоралар ва муассасалар билан ҳамкорликда маданият объектларини ва санъат асарларини оммалаштириш мақсадида:
маданият ва санъатнинг барча йўналишлари бўйича халқаро кўрик-танловлар, фестиваллар ва кўргазмалар ташкил этади;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида ўтказиладиган халқаро кўрик-танловлар, фестиваллар ва кўргазмаларда иштирок этади;
чет давлатларда «Ўзбекистон маданияти кунлари»ни ташкил этади.
Нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳам маданият объектларини ва санъат асарларини оммалаштириш мақсадида кўрик-танловлар, фестиваллар ва кўргазмалар ташкил этиши мумкин.
8-боб. Якунловчи қоидалар
45-модда. Олис ҳудудларда маданиятни ривожлантириш
Олис ва бориш қийин бўлган жойларда маданиятни ривожлантириш, маданият ташкилотларининг фаолиятини йўлга қўйиш, уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, аҳолининг эстетик эҳтиёжларини қаноатлантириш ва аҳолига кўрсатилаётган маданий хизматлар сифатини яхшилаш бўйича ишларга давлат томонидан устувор аҳамият берилади.
46-модда. Маданий фаолият соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш
Маданий фаолият соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш манбалари қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг маблағлари;
маданият ташкилотларининг ўз маблағлари;
халқаро ва хорижий ташкилотларнинг маблағлари;
жисмоний ва юридик шахсларнинг (меценатларнинг) хайриялари;
қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.
47-модда. Маданият ходимларини ижтимоий ҳимоя қилиш
Маданият ходимларини ижтимоий ҳимоя қилиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
48-модда. Маданият ходимларини рағбатлантириш
Маданиятни ривожлантиришга салмоқли ҳисса қўшган маданият ходимлари давлат мукофотлари (премиялари) билан тақдирланиши, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа шаклларда рағбатлантирилиши мумкин.
49-модда. Низоларни ҳал этиш
Маданий фаолият соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
50-модда. Маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Маданий фаолият ва маданият ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
51-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
52-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
53-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2021 йил 20 январь,
ЎРҚ-668-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 24-noyabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 6-yanvarda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi madaniy faoliyat, shuningdek madaniyat tashkilotlari faoliyati sohasidagi (bundan buyon matnda madaniy faoliyat sohasidagi deb yuritiladi) munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilik
Madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
ijodkor — kasbiy yoki nokasbiy asosda (havaskorlik asosida) madaniy faoliyatning bir yoxud bir necha yoʻnalishi boʻyicha ijodiy faoliyat bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxs;
ijodiy jamoa — ijodkorlardan va boshqa mutaxassislardan tarkib topgan, madaniy faoliyatning bir yoki bir necha yoʻnalishi boʻyicha ijodiy faoliyat bilan shugʻullanish uchun tashkil etilgan kasbiy yoki nokasbiy jamoalar (havaskorlik jamoalari);
ijodiy faoliyat — madaniyat obyektlarini barpo etishga, takrorlashga, tarqatishga, tiklashga yoki saqlashga, shuningdek madaniyatni rivojlantirishga doir faoliyat;
madaniy tadbirlar — madaniy faoliyat sohasidagi madaniy-tomosha tadbirlari, madaniy-maʼrifiy, madaniy-ommaviy va boshqa tadbirlar;
madaniy tadbir tashkilotchisi — tashabbusiga koʻra madaniy tadbir oʻtkaziladigan va (yoki) bunday tadbirga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tashkiliy yoki moliyaviy yoxud moddiy taʼminotni amalga oshiradigan yuridik yoki jismoniy shaxs;
madaniyat xodimi — oʻz kasbiy faoliyatini madaniyat tashkilotlarida amalga oshiruvchi jismoniy shaxs.
4-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi asosiy prinsiplar
Madaniy faoliyat sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
maʼnaviy, axloqiy va madaniy qadriyatlarning ustuvorligi;
ijodiy faoliyat erkinligi;
milliy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qilish;
madaniyatlar xilma-xilligi;
madaniyatlararo munosabatlarda teng huquqlilik;
madaniy faoliyat sohasidagi taʼlim va tarbiyaning tizimliligi, ilmiyligi hamda uzluksizligi.
2-bob. Madaniy faoliyat sohasini tartibga solish
5-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
madaniyatni rivojlantirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;
tarixiy va madaniy merosning but saqlanishini taʼminlash, shuningdek xalq ijodiyotini qoʻllab-quvvatlash;
madaniy faoliyat sohasiga davlat-xususiy sheriklikni joriy etish;
aholining madaniy ehtiyojlarini qanoatlantirish va madaniy xizmatlar sifatini yaxshilash;
aholining, shu jumladan yoshlarning ijodiy salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun shart-sharoitlar yaratish va ularni yaxshilash;
yosh isteʼdodlarni oʻqitish, yuqori malakali kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish;
madaniy faoliyat sohasida zarur shart-sharoitlarni va sogʻlom raqobat muhitini yaratish;
xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
6-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatini roʻyobga chiqarishni amalga oshiruvchi organlar
Madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatini roʻyobga chiqarishni amalga oshiruvchi organlar quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi;
“Oʻzbekkino” Milliy agentligi;
mahalliy davlat hokimiyati organlari.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilmagan davlat organlari va tashkilotlar madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatini roʻyobga chiqarishda qonunchilikka muvofiq ishtirok etadi.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining madaniy faoliyat sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
madaniy faoliyat sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
madaniy faoliyat sohasidagi davlat dasturlari ishlab chiqilishini, tasdiqlanishini va amalga oshirilishini taʼminlaydi;
davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlarini tashkil etadi, qayta tashkil etadi hamda tugatadi;
konsert-tomosha faoliyatini litsenziyalash tartibini belgilaydi;
davlat boshqaruvi organlarining madaniy faoliyat sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining madaniy faoliyat sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi:
madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;
madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan monitoring yuritadi, uni takomillashtirishga doir takliflar ishlab chiqadi;
teatr, musiqa, xoreografiya, estrada, sirk va xalq amaliy sanʼati rivojlanishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasida va xorijiy mamlakatlarda kasbiy hamda havaskorlik sanʼati festivallari, koʻrik-tanlovlar, shuningdek koʻrgazmalar oʻtkazilishini tashkil etadi;
madaniyat va sanʼat sohasidagi yuksak yutuqlar uchun mukofotlar taʼsis etish hamda Oʻzbekiston Respublikasining faxriy unvonlarini berish toʻgʻrisidagi takliflarni ishlab chiqadi va belgilangan tartibda kiritadi;
madaniyat va sanʼatni rivojlantirishga doir maqsadli dasturlarni ishlab chiqadi hamda belgilangan tartibda tasdiqlaydi;
madaniyat xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha choralar koʻradi;
manfaatdor vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda madaniy faoliyat sohasidagi ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirishga koʻmaklashadi;
dramatik, musiqali, musiqali-dramatik asarlarni, tasviriy va amaliy sanʼat asarlarini hamda haykaltaroshlik asarlarini yaratishga doir davlat buyurtmasini amalga oshiradi;
madaniyatshunoslikni, teatrshunoslikni, sanʼatshunoslikni, musiqashunoslikni va madaniy faoliyat sohasidagi boshqa ilmiy yoʻnalishlarni rivojlantirish, oliy taʼlim tashkilotlarida hamda ilmiy-tadqiqot muassasalarida ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlanishini takomillashtirish yuzasidan choralar koʻradi;
jonli ijroni targʻib qilish hamda jonli ijro etish orqali milliy sanʼat va madaniyatning nufuzini oshirishga xizmat qilayotgan sanʼatkorlarni, ijodkorlarni hamda ijrochilarni qoʻllab-quvvatlash yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;
davlat madaniy konsert-tomosha tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazishda jonli ijro va fonogrammadan foydalanish darajasini hamda usullarini belgilaydi;
konsert-tomosha tadbirlarida fonogrammalardan va mualliflik asarlaridan foydalanishda ijrochilar tomonidan amaldagi qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan monitoring yuritadi;
musiqa sanʼatini har tomonlama rivojlantirish, konsert-tomosha tadbirlarini yuqori saviyada tashkil etish, ijrochilarga oʻz salohiyatini toʻlaqonli namoyish etishi uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida oʻz konsert dasturlarini jonli ijro usulida amalga oshiruvchi xonandalar, sozandalar va boshqa ijrochilar faoliyatini ragʻbatlantirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
vazirliklarning, idoralarning, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning madaniyat va sanʼat sohasidagi ishlarini muvofiqlashtiradi;
isteʼdodli yoshlarni va istiqbolli ijodiy jamoalarni aniqlash hamda qoʻllab-quvvatlashga doir tadbirlar majmuini amalga oshiradi;
xalqaro madaniy aloqalarni amalga oshiradi va rivojlantiradi;
tarmoqlarga oid badiiy kengashlarni tashkil etish va shakllantirish tartibini belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
Vazirliklar va idoralar tasarrufida boʻlgan madaniyat obyektlariga doir qarorlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi bilan kelishuvga koʻra, qonunchilikda belgilangan tartibda qabul qilinadi.
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining madaniy faoliyat sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi axborot-kutubxona faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining vakolatlari “Axborot-kutubxona faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.
10-modda. “Oʻzbekkino” Milliy agentligining madaniy faoliyat sohasidagi vakolatlari
“Oʻzbekkino” Milliy agentligi kinematografiya sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir.
“Oʻzbekkino” Milliy agentligi:
kinematografiya sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;
kinematografiya sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;
kinematografiya tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi;
kinematografiya sohasiga xalqaro va davlatlararo standartlarni joriy etishga doir takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida filmlarni namoyish etish, sifatli xizmatlar koʻrsatish va kinojihozlardan texnik jihatdan foydalanish qoidalarini ishlab chiqadi;
kinematografiya mahsulotining badiiy va mafkuraviy darajasini oshirish boʻyicha choralar koʻradi.
“Oʻzbekkino” Milliy agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
11-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining madaniy faoliyat sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari madaniy faoliyat sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:
madaniy faoliyat sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va tasdiqlash uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlariga kiritadi hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
tegishli hududda joylashgan madaniyat muassasalari va tashkilotlariga koʻmaklashadi;
madaniy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazishda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi;
madaniy faoliyat sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda davlat boshqaruvi organlarining hududiy boʻlinmalari bilan birgalikda ishtirok etadi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
12-modda. Fuqarolarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining madaniy faoliyatda ishtirok etishi
Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari:
madaniy faoliyat sohasidagi dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;
madaniy faoliyat sohasidagi davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
fuqarolarning madaniyatini yuksaltirishga doir ishlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;
madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi.
Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.
13-modda. Tarmoqlarga oid badiiy kengashlar
Tasarrufida madaniyat tashkilotlari boʻlgan davlat organlari va tashkilotlar, shuningdek madaniyat tashkilotlari tomonidan teatr, musiqa va konsert faoliyati, sirk sanʼati va tasviriy sanʼat, arxitektura va dizayn boʻyicha tarmoq badiiy kengashlari tashkil etiladi.
Tarmoqlarga oid badiiy kengashlar maslahat organlari hisoblanadi.
Tarmoqlarga oid badiiy kengashlar tarkibiga, qoida tariqasida, taniqli ijodkorlar, madaniyat xodimlari, olimlar, mutaxassislar, madaniyat tashkilotlari assotsiatsiyalarining (uyushmalarining) vakillari kiradi.
3-bob. Madaniy faoliyat sohasidagi asosiy huquq va majburiyatlar
14-modda. Fuqarolarning madaniy faoliyat sohasidagi huquq va majburiyatlari
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari quyidagi huquqlarga ega:
madaniyat yutuqlaridan foydalanish va jamiyatning madaniy hayotida ishtirok etish;
ijodiy jamoalar tarkibida yoki mustaqil ravishda, kasbiy yoki nokasbiy (havaskorlik) asosda ijodiy faoliyat bilan shugʻullanish;
oʻz ehtiyojlariga, manfaatlari va qobiliyatiga (imkoniyatlariga) muvofiq madaniy faoliyat yoʻnalishlarini erkin tanlash;
oʻz mulkida turgan madaniy boyliklarga qonunchilikda belgilangan tartibda egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf etish;
madaniy-ommaviy tadbirlar jarayonida qonunchilikda taqiqlanmagan turli ramzlardan va oʻz fikrini oshkora ifoda etishning boshqa vositalaridan foydalanish;
qonunchilikda belgilangan tartibda madaniyat obyektlariga borish, Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari, axborot-kutubxona muassasalari hamda axborot-kutubxona resurslari, shuningdek arxiv hujjatlari bilan tanishish.
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari:
Oʻzbekiston xalqining tarixiy, maʼnaviy va madaniy merosini avaylab asrashi;
madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etishi;
Oʻzbekiston xalqining hamda uning hududida yashovchi boshqa millatlar va elatlarning milliy madaniyatini, anʼanalarini va tilini hurmat qilishi;
madaniy-ommaviy tadbirlar va boshqa madaniy tadbirlar oʻtkaziladigan joylarda jamoat tartibini saqlashi, shuningdek umum qabul qilingan odob-axloq normalariga rioya etishi shart.
15-modda. Chet el fuqarolarining hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning madaniy faoliyat sohasidagi huquq va majburiyatlari
Chet el fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi hududida madaniy faoliyat sohasida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng ravishda huquqlardan foydalanadi va zimmasida majburiyatlar boʻladi.
16-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi mulk huquqi
Har bir shaxs madaniy faoliyat sohasida mulk huquqiga ega.
Mulk huquqi tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ashyolarga, shuningdek moddiy madaniy meros obyektlariga nisbatan tatbiq etilishi mumkin.
Tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ashyolarni, shuningdek moddiy madaniy meros obyektlarini olish tartibi, ularga egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf etishning oʻziga xos xususiyatlari qonunchilikda belgilanadi.
17-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi mualliflik huquqi va turdosh huquqlar
Madaniy faoliyat sohasida fan, adabiyot va sanʼat asarlarini yaratish (mualliflik huquqi) hamda ulardan foydalanish, ijrolar, fonogrammalar, efir yoki kabel orqali eshittirish va namoyish etish tashkilotlarining eshittirishlari hamda koʻrsatuvlarini yaratish va ulardan foydalanish (turdosh huquqlar) bilan bogʻliq holda yuzaga keladigan munosabatlar mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.
Ijodiy faoliyat bilan kasbiy va nokasbiy asosda (havaskorlik asosida) shugʻullanuvchi ijodkorlar mualliflik huquqi hamda turdosh huquqlar sohasida teng huquqlarga, shuningdek intellektual mulk huquqiga, oʻz ijodiy faoliyatining natijalarini erkin tasarruf etish, davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanish huquqiga ega.
18-modda. Ijodiy faoliyat natijalarini olib chiqish va olib kirish huquqi
Yuridik va jismoniy shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda oʻz ijodiy faoliyati natijalarini koʻrgazmaga qoʻyish, ommaga koʻrsatishning boshqa shakllaridan foydalanish, shuningdek ularni sotish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish huquqiga ega.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda madaniy boyliklarni olib chiqish hamda olib kirish madaniy boyliklarni olib chiqish va olib kirish toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.
19-modda. Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi millatlar va elatlarning madaniyatini, urf-odatlarini hamda anʼanalarini saqlash va rivojlantirish
Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi millatlar va elatlar oʻz madaniyatini, urf-odatlarini, anʼanalarini saqlash hamda rivojlantirish, shuningdek oʻz madaniy-tarixiy muhitini tiklash va saqlash huquqiga ega.
4-bob. Madaniy faoliyat sohasidagi ayrim faoliyat turlarini amalga oshirish
20-modda. Madaniy-ommaviy tadbirlar
Aholini madaniy tadbirlarda ishtirok etish uchun jalb qilishga, madaniyatga erishtirishga va aholi oʻrtasida yuksak darajadagi madaniyatni shakllantirishga qaratilgan madaniy tadbirlar madaniy-ommaviy tadbirlar jumlasiga kiradi.
Madaniy-ommaviy tadbirlar ommaviy tadbirlarni oʻtkazish uchun maxsus moʻljallangan yoki moslashtirilgan, yongʻinga qarshi xavfsizlik, tez tibbiy yordam koʻrsatish, evakuatsiya qilish tizimlariga qoʻyiladigan kommunikatsiya, muhandislik-texnik himoya vositalari va boshqa vositalar hamda madaniy-ommaviy tadbirlar ishtirokchilarining xavfsizligini taʼminlash tizimlari bilan jihozlanganlikning yagona normativ-huquqiy talablariga muvofiq boʻlgan ochiq joy uchastkalarida, binolarda, inshootlarda hamda boshqa joylarda (madaniy-maʼrifiy muassasalarning, sport majmualarining binolarida) oʻtkazilishi mumkin.
Madaniy-ommaviy tadbirlar ommaviy tadbirlarni oʻtkazish uchun ruxsatnomalar mavjud boʻlgan taqdirda oʻtkaziladi.
Madaniy-ommaviy tadbirlar oʻtkazilayotgan vaqtda milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qoʻzgʻatishga, shafqatsizlik va zoʻravonlikni targʻib etishga, shuningdek oʻzga shaxslarning huquqlarini kamsitishga qaratilgan plakatlar, timsollar, transparantlardan va boshqa ashyolardan foydalanish taqiqlanadi.
Madaniy-ommaviy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish, shuningdek ommaviy tadbirlarni oʻtkazishga doir ruxsatnomalarni berish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
21-modda. Konsert-tomosha faoliyati
Oʻzbekiston Respublikasi hududida hamda uning tashqarisida konsert-tomosha faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi beradigan konsert-tomosha faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir litsenziya asosida jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.
Konsert-tomosha faoliyatini amalga oshirishga doir litsenziya talablari va shartlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
konsert-tomosha faoliyatini amalga oshirish sohasidagi qonunchilikka majburiy ravishda rioya etish;
ijrochilarning qonunchilikda belgilanadigan mezonlar va malaka talablariga muvofiq boʻlishi;
jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan aholiga konsert-tomosha xizmatlarini qonunchilikda nazarda tutilgan talablarga muvofiq koʻrsatish;
konsert-tomosha tadbirlarida, toʻylarda va boshqa tantanalarda sanʼatkorning odob-axloq qoidalariga, sahna madaniyatiga hamda tashqi koʻrinish madaniyatiga zid boʻlgan xatti-harakatlar amalga oshirilishini, maʼnaviyatga salbiy taʼsir koʻrsatadigan hamda tomoshabinlarning his-tuygʻularini haqorat qiladigan axloqsizlik gʻoyalarini targʻib qilishni istisno etgan holda milliy mentalitetga, milliy qadriyatlar va urf-odatlarga muvofiq boʻlgan qoʻshiqlarni hamda ular boʻyicha yaratilgan videokliplarni ijro etish;
oʻtkazilgan konsert-tomosha tadbirlarining soni toʻgʻrisida litsenziyalovchi organning hududiy boʻlinmalariga litsenziyalovchi organ tomonidan belgilanadigan shakl boʻyicha choraklik hisobotlar taqdim etish;
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida konsert-tomosha tadbirlarini amalga oshirish toʻgʻrisida litsenziyalovchi organni yozma ravishda xabardor qilish;
konsert-tomosha faoliyatini amalga oshirish huquqi uchun davlat boji toʻlash.
Konsert-tomosha tadbirlarida musiqali va boshqa asarlarni ijro etishda fonogrammadan foydalanish darajasiga qarab, ijrochilar tomonidan quyidagi usullar bilan ijro amalga oshirilishi mumkin:
jonli ijro — musiqali yoki boshqa asar barcha ijrochilar (xonandalar, sozandalar, boshlovchilar, soʻz ustalari va boshqa ijrochilar) tomonidan raqamli yoki analog axborot tashuvchilardagi oldindan yozib olingan audioyozuvlardan foydalanmagan holda, oʻz ovozi bilan kuylash yoki oʻqish, shuningdek musiqiy asboblarda ijro etish yoʻli bilan real vaqt rejimida ijro etiladi;
fonogrammadan qisman foydalanilgan holda — musiqali yoki boshqa asar tovush elementlarining bir qismi oldindan yozib olingan audioyozuvlardan foydalangan holda, qolgan elementlar esa real vaqt rejimida sahnada musiqachilar va vokalchilar tomonidan ijro etiladi;
fonogrammadan foydalanilgan holda — musiqali yoki boshqa asarning barcha tovush elementlari oldindan yozib olingan audioyozuvlardan foydalaniladi hamda musiqiy asarning ijrosiga vokal, cholgʻu yoki vokal-cholgʻu ijrochisi (ijrochilari) tomonidan bir vaqtning oʻzida taqlid qilinadi.
22-modda. Ijodiy jamoalarning va ijrochilarning gastrol faoliyati
Ijodiy jamoalarning va alohida ijrochilarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi gastrol faoliyati buyurtmachi bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi.
Ijodiy jamoalarning va ijrochilarning xorijiy mamlakatlar hududidagi gastrollari mualliflik huquqiga va turdosh huquqlarga rioya etilishini taʼminlaydigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
23-modda. Ijodiy buyurtma
Ijodiy buyurtma davlat organlari va tashkilotlarining ijodiy jamoalar yoki ijodkorlar tomonidan quyidagilarni yaratishga doir buyurtmasidan iboratdir:
ommaviy ijro etish uchun dramatik, musiqali va musiqali-dramatik, adabiy asarlarni;
haykaltaroshlik, tasviriy sanʼat asarlarini;
badiiy, rassomlik, kinematografik va teatr asarlarini;
Oʻzbekiston xalqining koʻp asrlik tarixini, milliy va umumjahon qadriyatlarini aks ettiruvchi boshqa asarlarni.
Ijodiy buyurtmani bajarganlik uchun ijodiy jamoalarga yoki ijodkorlarga mualliflik haqini toʻlash miqdori va tartibi qonunchilikda belgilanadi.
24-modda. Xalq ijodiyoti
Xalq ogʻzaki ijodiyoti, xalq musiqasi, xalq teatri (qoʻgʻirchoqbozlik), badiiy havaskorlik xalq ijodiyoti jumlasiga kiradi.
25-modda. Xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼati
Jismoniy va yuridik shaxslarning asosan qoʻl mehnati usulida, anʼanaviy asbob-uskunalar hamda moslamalardan foydalanilgan, shuningdek tegishli bilimlar hamda koʻnikmalar qoʻllanilgan holda buyumlar va asarlarni yaratishga doir faoliyati xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼati jumlasiga kiradi.
26-modda. Oʻzbekiston xalq oʻyinlari
Xalq oʻyinlarining milliy va ijtimoiy-madaniy yoʻnalishga ega boʻlgan turlari (dorbozlik, yogʻoch oyoqda yurish bilan bogʻliq oʻyinlar va boshqalar) Oʻzbekiston xalq oʻyinlari jumlasiga kiradi.
5-bob. Madaniy faoliyatni tashkil etish
27-modda. Madaniyat tashkilotlari
Madaniy faoliyat sohasidagi faoliyatni asosiy faoliyat turi sifatida amalga oshiruvchi yuridik shaxs yoki yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasi madaniyat tashkilotidir.
Madaniyat tashkilotlari davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlari yoki nodavlat madaniyat tashkilotlari shaklida tashkil etilishi mumkin.
Davlat mulkida turgan mulk negizida davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan tashkil etilgan muassasalar va tashkilotlar davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlari jumlasiga kiradi.
Madaniy faoliyat sohasidagi faoliyatni asosiy faoliyat turi sifatida amalga oshiruvchi nodavlat tashkilotlar nodavlat madaniyat tashkilotlari jumlasiga kiradi.
Madaniyat tashkilotlari faoliyatining turlari ularning muassislari tomonidan belgilanadi hamda ustavda va (yoki) boshqa taʼsis hujjatlarida koʻrsatiladi.
Davlat muassasalari va madaniyat tashkilotlari oʻzida saqlanayotgan madaniy boyliklar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek teatr sahna asarlarining va (yoki) ijodiy dasturlarning mavsumiy repertuaridan chiqarilgan audiovizual yozuvlarni qonunchilikda belgilangan tartibda elektron axborot resurslariga joylashtiradi.
28-modda. Madaniyat tashkilotlarining asosiy toifalari
Madaniyat tashkilotlari madaniy faoliyatning turlariga qarab quyidagi toifalarga boʻlinadi:
madaniy-tomosha tashkilotlari;
madaniy-maʼrifiy tashkilotlar;
boshqa madaniyat tashkilotlari.
Faoliyatining asosiy turi sahna sanʼati asarlarini yaratishdan va ularni omma oldida namoyish etishdan iborat boʻlgan madaniyat tashkilotlari (teatrlar, filarmoniyalar, sirklar, konsert tashkilotlari (professional ijodiy jamoalar, musiqiy jamoalar hamda ansambllar va boshqalar), kinematografiya tashkilotlari va boshqalar) madaniy-tomosha tashkilotlari jumlasiga kiradi.
Faoliyatining asosiy turi madaniyat obyektlaridan foydalanishni taʼminlashdan, shaxsning intellektual, maʼnaviy-axloqiy, madaniy va taʼlim olishga boʻlgan ehtiyojlarini qanoatlantirishdan, shaxsning ijodiy qobiliyatini rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratishdan, shuningdek milliy madaniyatni tiklash va yanada rivojlantirishga koʻmaklashishdan, madaniy meros obyektlarini saqlashdan iborat boʻlgan madaniyat tashkilotlari (madaniyat markazlari, milliy madaniy markazlar, muzeylar, badiiy galereyalar (koʻrgazmalar), koʻrgazma zallari, tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar, madaniyat va istirohat bogʻlari, klub muassasalari, madaniyat saroylari hamda uylari, madaniyat va sanʼat sohasidagi taʼlim muassasalari, madaniy-axborot markazlari hamda madaniy-maʼrifiy markazlar va boshqalar) madaniy-maʼrifiy tashkilotlar jumlasiga kiradi.
Moddiy madaniy meros obyektlari va arxitektura yodgorliklari, qayta tiklash (restavratsiya) markazlari, tadqiqot markazlari, ijodiy ustaxonalar, xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼati tashkilotlari hamda boshqalar boshqa madaniyat tashkilotlari jumlasiga kiradi.
29-modda. Madaniyat markazlari
Davlat muassasasi shaklida tashkil etilgan, aholining madaniy ehtiyojlarini oʻrganish, shuningdek madaniy-maʼrifiy va koʻngilochar xizmatlar koʻrsatish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi, badiiy ijod, amaliy sanʼat va havaskorlik bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxs madaniyat markazidir.
Madaniyat markazlarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
aholiga koʻrsatiladigan madaniy xizmatlar sifatini yaxshilash, aholining boʻsh vaqti mazmunli oʻtishini taʼminlash va madaniy ehtiyojlarini qanoatlantirish, ijodiy jamoalarning milliy qadriyatlarni, urf-odatlar va anʼanalarni oʻzida mujassam etgan namunaviy dasturlarni shakllantirish;
xalq ijodiyotini va badiiy havaskorlikni saqlash hamda rivojlantirish, badiiy va amaliy ijodiy jamoalarni, havaskorlik guruhlarini tashkil etish, ularning faoliyat koʻrsatishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, shuningdek ijodiy jarayonlarni tizimli asosda boyitib borish;
bolalarni toʻgaraklarga jalb etish, ularni chet tillarga oʻqitish, “Nutq madaniyati” kurslarini tashkil etish, xalq ijodiyotining barcha janrlari va yoʻnalishlarini, havaskorlik sanʼatini va nomoddiy madaniy merosni keng targʻib qilish, shuningdek ularni asl holida kelajak avlodga yetkazish;
adabiyot va sanʼat arboblari, professional ijodiy guruhlar bilan birga maʼnaviy-maʼrifiy va madaniy-ommaviy tadbirlarni tashkil etish hamda ular ishtirokida aholi, shu jumladan yoshlar bilan ijodiy uchrashuvlar va suhbatlar oʻtkazish;
xalq ijodiyoti va tomosha sanʼati tanlovlarini, tuman (shahar) festivallarini oʻtkazish, isteʼdodli yoshlarni aniqlash hamda ijodkor yoshlarni qoʻllab-quvvatlash;
ommaviy bayramlar, tomoshalar hamda xalq sayillarini tashkil etish, yuridik va jismoniy shaxslar bilan tuzilgan shartnomalarga koʻra ijtimoiy-madaniy boʻsh vaqtni tashkil etish sohasida pulli xizmatlar koʻrsatish.
30-modda. Milliy madaniy markazlar
Milliy madaniy markazlar tilni, madaniyatni, urf-odatlar va anʼanalarni, tarixiy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirish, madaniy va maʼnaviy merosni saqlash, millatlararo tinchlik va totuvlikni saqlab turish, millatlararo munosabatlarni uygʻunlashtirish, xalqaro madaniy almashinuvni ragʻbatlantirish, shuningdek xalqlar oʻrtasidagi doʻstlik aloqalarini mustahkamlash maqsadida tashkil etiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashovchi millatlar va elatlarning vakillari boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari nodavlat notijorat tashkilotlari shaklida milliy madaniy markazlarni tashkil etishi mumkin.
Milliy madaniy markazlar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va qonunchiligida belgilangan tartibda, chet davlatlarda Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan yoki Oʻzbekiston Respublikasida chet davlatlar tomonidan tashkil etilishi mumkin.
31-modda. Teatr
Teatr sahna asarlarini (drama, musiqali drama, musiqa, raqs, qoʻgʻirchoq, pantomima, hajviy va hazil-mutoyiba sahna asarlarini, bolalar va oʻsmirlar uchun, yoshlarbop, eksperimental va boshqa asarlarni) yaratishni, ommaviy ijro etishni va (yoki) ommaviy namoyish qilishni amalga oshiradigan madaniy-tomosha tashkilotidir.
Teatrning asosiy vazifalari Oʻzbekiston xalqining (Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi millatlar va elatlarning) teatr madaniyatini, milliy oʻzini oʻzi anglashini va tillarini saqlash hamda rivojlantirishdan, shuningdek sahna asarlarini yaratish, ommaviy ijro etish va (yoki) ommaviy namoyish qilishdan, mazkur yoʻnalishda innovatsion loyihalarni amalga oshirishdan iboratdir.
Teatrlar badiiy yoʻnalishlarni, repertuarni tanlashda, sahna asarlarini yaratish, ommaviy ijro etish va (yoki) ommaviy namoyish qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishda, shuningdek samarali ijodiy jarayonni va ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun zarur boʻlgan, qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa faoliyatni amalga oshirishda erkindir.
Sahna asarlarini yaratish, ommaviy ijro etish va (yoki) ommaviy namoyish qilish uchun chet ellik ijodkorlar shartnoma asosida jalb etilishi mumkin.
Har bir sahna asarini sahnalashtiruvchi rejissorning tavsiyalari asosida davlat teatri rahbari tomonidan sahnalashtirish guruhi tuziladi.
Davlat teatrlarida har bir sahna asari ommaviy ijro etish va (yoki) ommaviy namoyish qilish uchun tayyor ekanligi toʻgʻrisidagi qaror teatrning badiiy kengashi tavsiyasiga koʻra teatr rahbari tomonidan qabul qilinadi.
Davlat teatrining badiiy kengashi toʻgʻrisidagi nizom va uning tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan tasdiqlanadi hamda kamida uch yilda bir marta yangilab turiladi.
32-modda. Sirk
Sirk estrada-sirk janri asarlarining (akrobatika, gimnastika, jonglyorlik, polvonlik, dorbozlik, qiziqchilik, fokuschilik, pantomima, olov oʻyinlari, chavandozlik (ot sporti turi), hayvonlarni oʻrgatish va boshqalar) sahna tomoshalarini amalga oshiruvchi madaniy-tomosha tashkilotidir.
Sirklar badiiy yoʻnalishlarni, repertuarni tanlashda, estrada-sirk janri asarlarini yaratish va sahnalashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilishda, shuningdek samarali ijodiy jarayonni va ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun zarur boʻlgan, qonunchilikka zid boʻlmagan faoliyatni amalga oshirishda erkindir.
Sirklarning hayvonlarni parvarishlash, oʻrgatish hamda ular ishtirokida sahna tomoshalarini namoyish etishga tayyorlash boʻyicha faoliyatida hayvonlarni oziqlantirish hamda ularga xizmat koʻrsatish normalariga, veterinariya-sanitariya va zootexnika talablariga, shuningdek xavfsizlik talablariga rioya etilishi kerak.
Estrada-sirk janridagi asarlarni yaratish va sahnalashtirish uchun shartnoma asosida chet ellik ijodkorlar jalb etilishi mumkin.
33-modda. Konsert tashkilotlari
Konsert tashkiloti sanʼat asarlarini ommaviy ijro etishni, badiiy jamoalar va alohida ijrochilarning faoliyatini tashkil etish bilan shugʻullanuvchi tashkilotdir.
Konsert tashkilotlarining asosiy vazifalari musiqiy-estetik jihatdan tarbiyalash, yuksak badiiy ijodiy dasturlarni va alohida ijrolarni yaratish uchun shart-sharoitlarni taʼminlash, professional badiiy jamoalar va alohida ijrochilar konsertlarini tashkil etish, musiqiy-maʼrifiy faoliyatni amalga oshirishdan iboratdir.
Konsert tashkilotlari ijodiy dasturlarni va alohida ijrolarni yaratishda, repertuarni tanlashda mustaqildir.
Ijodiy dasturlarni va alohida ijrolarni yaratish uchun chet ellik ijodkorlar shartnoma asosida jalb etilishi mumkin.
34-modda. Madaniy-maʼrifiy tashkilotlar faoliyatining asosiy yoʻnalishlari
Madaniy-maʼrifiy tashkilotlar faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
xalq ijodiyotini, xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼatini, shuningdek madaniy meros obyektlarini saqlash va targʻib qilish;
Oʻzbekiston Respublikasida oʻtkaziladigan bayramlarni, konsertlarni, ashula va raqs bayramlarini, taqdimotlarni, festivallarni, tanlovlarni, xalq amaliy va tasviriy sanʼati koʻrgazmalarini tashkil etish;
ilmiy-amaliy, axborot-uslubiy ishlarni tashkil etish;
madaniy-koʻngilochar faoliyatning va xalq ijodiyotining ilgʻor tajribasini oʻrganish, umumlashtirish, ommalashtirish, tatbiq etish va tarqatish;
eng yaxshi xalq ijodiyoti jamoalarini viloyatlar, hududlar, respublika bayramlarida, xalqaro bayramlarda, tanlovlarda, festivallarda ishtirok etish uchun jalb qilish orqali ularni ommalashtirish;
madaniyat tashkilotlarining assotsiatsiyalarini (uyushmalarini), shuningdek madaniyatni saqlash va rivojlantirishga qaratilgan innovatsion loyihalarni, madaniy tadbirlar hamda tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash.
35-modda. Davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlariga “Milliy” yoki “Akademik” maqomini berish
Davlat madaniyat muassasalariga va tashkilotlariga madaniyat hamda sanʼat sohasida erishgan yutuqlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan “Milliy” yoki “Akademik” maqomi berilishi mumkin.
36-modda. Davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlarining attestatsiyasi
Davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlarining attestatsiyasi ular asosiy faoliyatining samaradorligini baholash, moddiy, mehnat va moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish, ularning tuzilmalarini tartibga solish maqsadida uch yilda bir marta oʻtkaziladi.
Davlat madaniyat muassasalari va tashkilotlarining attestatsiyasi tartibi qonunchilikda belgilanadi.
6-bob. Madaniyat tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish. Madaniyat tashkilotlarini assotsiatsiyalarga (uyushmalarga) birlashtirish
37-modda. Madaniyat tashkilotlarini tashkil etish
Madaniyat tashkilotlari mulkdor yoki u vakil qilgan shaxs tomonidan yoxud vakolatli organning farmoyishi asosida tashkil etiladi.
38-modda. Madaniyat tashkilotlarini qayta tashkil etish
Madaniyat tashkilotlarini qayta tashkil etish (qoʻshib yuborish, birlashtirish, boʻlish, ajratib chiqarish, oʻzgartirish) ular muassislarining (ishtirokchilarining) qaroriga yoki taʼsis hujjatlarida shunga vakolat berilgan yuridik shaxs organining qaroriga koʻra amalga oshirilishi mumkin.
Madaniyat tashkilotini qayta tashkil etish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
39-modda. Madaniyat tashkilotlarini tugatish
Madaniyat tashkilotlarini tugatish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
40-modda. Madaniyat tashkilotlarini assotsiatsiyalarga (uyushmalarga) birlashtirish
Madaniyat tashkilotlari oʻz faoliyatini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarni ifoda etish va himoya qilish maqsadida assotsiatsiyalar (uyushmalar) shaklida jamoat birlashmalari tashkil etishi mumkin.
Madaniyat tashkilotlari tomonidan tuzilgan assotsiatsiyalar (uyushmalar) nodavlat notijorat tashkilotlari boʻlib, ular oʻz faoliyatini taʼsis hujjatlari asosida amalga oshiradi.
7-bob. Madaniy faoliyat sohasidagi xalqaro hamkorlik
41-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi xalqaro hamkorlikning asosiy yoʻnalishlari
Madaniy faoliyat sohasidagi xalqaro hamkorlikning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
xalqaro madaniy almashinuv;
xalqaro madaniyat tashkilotlari bilan hamkorlik;
madaniyat obyektlarini va sanʼat asarlarini ommalashtirish.
42-modda. Xalqaro madaniy almashinuv
Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro madaniy almashinuvni rivojlantirishga koʻmaklashadi.
Xalqaro madaniy almashinuvning asosiy shakllari quyidagilardan iborat:
milliy madaniy markazlarni tashkil etish va rivojlantirish;
madaniyat xodimlarini oʻqish (tajriba orttirish) uchun yuborish;
madaniyat sohasida zamonaviy innovatsion texnologiyalarni, texnik vositalarni yaratish va amalda joriy etish;
milliy urf-odatlar va anʼanalarni namoyish qilish;
milliy madaniyat kunlari, koʻrik-tanlovlar, festivallar, koʻrgazmalar, konferensiyalar, adabiy seminarlar, gastrollar hamda boshqa madaniy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish;
madaniyat xodimlari oʻrtasida oʻzaro tajriba almashishni va hamkorlikning boshqa turlarini yoʻlga qoʻyish.
Xalqaro madaniy almashinuvni amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va qonunchiligi bilan belgilanadi.
43-modda. Xalqaro madaniyat tashkilotlari bilan hamkorlik
Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va qonunchiligiga muvofiq xalqaro madaniyat tashkilotlarining filiallari hamda vakolatxonalari tashkil etilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining madaniyat tashkilotlari oʻz taʼsis hujjatlarida belgilangan tartibga muvofiq xalqaro madaniyat tashkilotlariga aʼzo boʻlish, chet el fuqarolarining, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning, shuningdek xalqaro va xorijiy tashkilotlarning xayriyalarini qonunchilikda belgilangan tartibda tasarruf etish huquqiga ega.
44-modda. Madaniyat obyektlarini va sanʼat asarlarini ommalashtirish
Davlat madaniyat obyektlarini va sanʼat asarlarini ommalashtirish choralarini koʻradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi manfaatdor vazirliklar, idoralar va muassasalar bilan hamkorlikda madaniyat obyektlarini va sanʼat asarlarini ommalashtirish maqsadida:
madaniyat va sanʼatning barcha yoʻnalishlari boʻyicha xalqaro koʻrik-tanlovlar, festivallar va koʻrgazmalar tashkil etadi;
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida oʻtkaziladigan xalqaro koʻrik-tanlovlar, festivallar va koʻrgazmalarda ishtirok etadi;
chet davlatlarda “Oʻzbekiston madaniyati kunlari”ni tashkil etadi.
Nodavlat notijorat tashkilotlari ham madaniyat obyektlarini va sanʼat asarlarini ommalashtirish maqsadida koʻrik-tanlovlar, festivallar va koʻrgazmalar tashkil etishi mumkin.
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
45-modda. Olis hududlarda madaniyatni rivojlantirish
Olis va borish qiyin boʻlgan joylarda madaniyatni rivojlantirish, madaniyat tashkilotlarining faoliyatini yoʻlga qoʻyish, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, aholining estetik ehtiyojlarini qanoatlantirish va aholiga koʻrsatilayotgan madaniy xizmatlar sifatini yaxshilash boʻyicha ishlarga davlat tomonidan ustuvor ahamiyat beriladi.
46-modda. Madaniy faoliyat sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish
Madaniy faoliyat sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish manbalari quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari;
madaniyat tashkilotlarining oʻz mablagʻlari;
xalqaro va xorijiy tashkilotlarning mablagʻlari;
jismoniy va yuridik shaxslarning (metsenatlarning) xayriyalari;
qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.
47-modda. Madaniyat xodimlarini ijtimoiy himoya qilish
Madaniyat xodimlarini ijtimoiy himoya qilish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
48-modda. Madaniyat xodimlarini ragʻbatlantirish
Madaniyatni rivojlantirishga salmoqli hissa qoʻshgan madaniyat xodimlari davlat mukofotlari (premiyalari) bilan taqdirlanishi, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa shakllarda ragʻbatlantirilishi mumkin.
49-modda. Nizolarni hal etish
Madaniy faoliyat sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
50-modda. Madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Madaniy faoliyat va madaniyat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
51-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
52-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
53-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2021-yil 20-yanvar,
OʻRQ-668-son
Закон Республики Узбекистан
О культурной деятельности и организациях культуры
Принят Законодательной палатой 24 ноября 2020 года Одобрен Сенатом 6 января 2021 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в сфере культурной деятельности, а также деятельности организаций культуры (далее — в области культурной деятельности).
Статья 2. Законодательство о культурной деятельности и организациях культуры
Законодательство о культурной деятельности и организациях культуры состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о культурной деятельности и организациях культуры, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
творческий работник — физическое лицо, занимающееся творческой деятельностью по одному или нескольким направлениям культурной деятельности на профессиональной или непрофессиональной (любительской) основе;
творческий коллектив — профессиональные или непрофессиональные (самодеятельные) коллективы, состоящие из творческих работников и иных специалистов, созданные для занятия творческой деятельностью по одному или нескольким направлениям культурной деятельности;
творческая деятельность — деятельность по созданию, воспроизведению, распространению, восстановлению или сохранению объектов культуры, а также развитию культуры;
культурные мероприятия — культурно-зрелищные, культурно-просветительские, культурно-массовые мероприятия и иные мероприятия в области культурной деятельности;
организатор культурного мероприятия — юридическое или физическое лицо, по инициативе которого проводится культурное мероприятие, и (или) осуществляющее организационное или финансовое либо материальное обеспечение подготовки и проведения такого мероприятия;
работник культуры — физическое лицо, осуществляющее свою профессиональную деятельность в организациях культуры.
Статья 4. Основные принципы в области культурной деятельности
Основными принципами в области культурной деятельности являются:
приоритет духовных, нравственных и культурных ценностей;
свобода творческой деятельности;
уважение национальных и общечеловеческих ценностей;
многообразие культур;
равноправие в межкультурных отношениях;
системность, научность и непрерывность образования и воспитания в области культурной деятельности.
Глава 2. Регулирование в области культурной деятельности
Статья 5. Основные направления государственной политики в области культурной деятельности
Основными направлениями государственной политики в области культурной деятельности являются:
государственная поддержка развития культуры;
обеспечение целостности и сохранности исторического и культурного наследия, а также поддержка народного творчества;
внедрение в область культурной деятельности государственно-частного партнерства;
удовлетворение культурных потребностей населения и улучшение качества культурных услуг;
создание и улучшение условий для реализации творческого потенциала населения, в том числе молодежи;
совершенствование системы обучения молодых талантов, подготовки высококвалифицированных кадров и повышения их квалификации;
создание необходимых условий и здоровой конкурентной среды в области культурной деятельности;
развитие международного сотрудничества.
Статья 6. Органы, осуществляющие реализацию государственной политики в области культурной деятельности
Органами, осуществляющими реализацию государственной политики в области культурной деятельности, являются:
Кабинет Министров Республики Узбекистан;
Министерство культуры Республики Узбекистан;
Агентство информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан;
Национальное агентство «Узбеккино»;
органы государственной власти на местах.
Государственные органы и организации, не указанные в части первой настоящей статьи, участвуют в реализации государственной политики в области культурной деятельности в соответствии с законодательством.
Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области культурной деятельности
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области культурной деятельности;
обеспечивает разработку, утверждение и реализацию государственных программ в области культурной деятельности;
создает, реорганизует и ликвидирует государственные учреждения и организации культуры;
определяет порядок лицензирования концертно-зрелищной деятельности;
координирует деятельность органов государственного управления в области культурной деятельности.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 8. Полномочия Министерства культуры Республики Узбекистан в области культурной деятельности
Министерство культуры Республики Узбекистан:
реализует государственную политику в области культурной деятельности;
ведет мониторинг за соблюдением законодательства о культурной деятельности и организациях культуры, разрабатывает предложения по его совершенствованию;
обеспечивает развитие театрального, музыкального, хореографического, эстрадного, циркового и народно-прикладного искусства;
организует проведение фестивалей, смотров-конкурсов профессионального и самодеятельного искусства, а также выставок в Республике Узбекистан и зарубежных странах;
разрабатывает и вносит в установленном порядке предложения об учреждении премий и присвоении почетных званий Республики Узбекистан за выдающиеся достижения в области культуры и искусства;
разрабатывает и утверждает в установленном порядке целевые программы по развитию культуры и искусства;
принимает меры по организации подготовки, переподготовки и повышения квалификации работников культуры;
содействует развитию научных исследований в области культурной деятельности совместно с заинтересованными министерствами, ведомствами и другими организациями;
осуществляет государственный заказ на создание драматических, музыкальных, музыкально-драматических произведений, произведений изобразительного и прикладного искусства и скульптурных произведений;
принимает меры по развитию культурологии, театроведения, искусствознания, музыковедения и других научных направлений в области культурной деятельности, совершенствованию подготовки научных и научно-педагогических кадров в высших образовательных организациях и научно-исследовательских учреждениях;
разрабатывает предложения по поддержке артистов, творческих работников и исполнителей, служащих повышению престижа национального искусства и культуры путем пропаганды живого исполнения и живым исполнением;
определяет степень и способы живого исполнения и использования фонограммы при организации и проведении государственных культурных концертно-зрелищных мероприятий;
ведет мониторинг соблюдения исполнителями действующего законодательства при использовании фонограмм и авторских произведений на концертно-зрелищных мероприятиях;
в целях всестороннего развития музыкального искусства, организации концертно-зрелищных мероприятий на высоком уровне, создания исполнителям условий для полноценной демонстрации своего потенциала осуществляет меры по стимулированию деятельности певцов, музыкантов и других исполнителей, которые исполняют свои концертные программы способом живого исполнения;
координирует работу министерств, ведомств, органов исполнительной власти на местах и других организаций в области культуры и искусства;
реализует комплекс мероприятий по выявлению и поддержке талантливой молодежи и перспективных творческих коллективов;
осуществляет и развивает международные культурные связи;
определяет порядок создания и формирования отраслевых художественных советов.
Министерство культуры Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Решения по объектам культуры, находящимся в ведении министерств и ведомств, принимаются по согласованию с Министерством культуры Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.
Статья 9. Полномочия Агентства информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан в области культурной деятельности
Агентство информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан является специально уполномоченным государственным органом в области информационно-библиотечной деятельности.
Полномочия Агентства информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан определяются Законом Республики Узбекистан «Об информационно-библиотечной деятельности».
Статья 10. Полномочия Национального агентства «Узбеккино» в области культурной деятельности
Национальное агентство «Узбеккино» является специально уполномоченным государственным органом в области кинематографии.
Национальное агентство «Узбеккино»:
реализует государственную политику в области кинематографии;
участвует в разработке и реализации государственных программ в области кинематографии;
координирует деятельность организаций кинематографии;
вносит предложения в Кабинет Министров Республики Узбекистан по внедрению международных и межгосударственных стандартов в область кинематографии;
разрабатывает правила показа фильмов на территории Республики Узбекистан, оказания качественных услуг и технического использования кинооборудования;
принимает меры по повышению художественного и идеологического уровня кинематографической продукции.
Национальное агентство «Узбеккино» может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 11. Полномочия органов государственной власти на местах в области культурной деятельности
Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в области культурной деятельности и осуществляют контроль за их выполнением.
Органы исполнительной власти на местах:
разрабатывают территориальные программы в области культурной деятельности, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах и участвуют в их реализации;
оказывают содействие учреждениям и организациям культуры, расположенным на соответствующей территории;
взаимодействуют с органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества при организации и проведении культурных мероприятий;
участвуют в реализации государственной политики в области культурной деятельности совместно с территориальными подразделениями органов государственного управления.
Органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 12. Участие граждан, органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в культурной деятельности
Граждане, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества:
принимают участие в разработке и реализации программ в области культурной деятельности;
сотрудничают с государственными органами и иными организациями в области культурной деятельности;
принимают участие в проведении работ по повышению культуры граждан;
осуществляют общественный контроль за исполнением законодательства о культурной деятельности и организациях культуры.
Граждане, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества могут участвовать и в иных мероприятиях.
Статья 13. Отраслевые художественные советы
Государственными органами и организациями, в введении которых находятся организации культуры, а также организациями культуры создаются отраслевые художественные советы по театральной, музыкальной и концертной деятельности, цирковому и изобразительному искусству, архитектуре и дизайну.
Отраслевые художественные советы являются консультативными органами.
В состав отраслевых художественных советов, как правило, входят известные творческие работники, работники культуры, ученые, специалисты, представители ассоциаций (союзов) организаций культуры.
Глава 3. Основные права и обязанности в области культурной деятельности
Статья 14. Права и обязанности граждан в области культурной деятельности
Граждане Республики Узбекистан имеют право:
пользоваться достижениями культуры и участвовать в культурной жизни общества;
заниматься творческой деятельностью на профессиональной или непрофессиональной (самодеятельной) основе в составе творческих коллективов или самостоятельно;
свободы выбора направлений культурной деятельности в соответствии со своими потребностями, интересами и способностями (возможностями);
владеть, пользоваться и распоряжаться культурными ценностями, находящимися в их собственности, в порядке, установленном законодательством;
использовать не запрещенные законодательством различные символы и другие средства открытого выражения своего мнения в ходе культурно-массовых мероприятий;
на посещение объектов культуры, доступ к музейным предметам и музейным коллекциям, включенным в состав Национального музейного фонда, а также доступ в информационно-библиотечные учреждения и к информационно-библиотечным ресурсам, а также к архивным документам в порядке, установленном законодательством.
Граждане Республики Узбекистан обязаны:
оберегать историческое, духовное и культурное наследие народа Узбекистана;
соблюдать законодательство о культурной деятельности и организациях культуры;
уважать национальную культуру, традиции и язык народа Узбекистана и других наций и народностей, проживающих на его территории;
соблюдать в местах проведения культурно-массовых мероприятий и иных культурных мероприятий общественный порядок, а также общепринятые нормы морали и этики.
Статья 15. Права и обязанности иностранных граждан и лиц без гражданства в области культурной деятельности
Иностранные граждане и лица без гражданства на территории Республики Узбекистан пользуются правами и несут обязанности в области культурной деятельности наравне с гражданами Республики Узбекистан.
Статья 16. Право собственности в области культурной деятельности
Каждый человек имеет право собственности в области культурной деятельности.
Право собственности может распространяться на предметы, представляющие историческую, научную, художественную или иную культурную ценность, а также объекты материального культурного наследия.
Порядок приобретения, особенности владения, пользования и распоряжения предметами, представляющими историческую, научную, художественную или иную культурную ценность, а также объектами материального культурного наследия определяются законодательством.
Статья 17. Авторское право и смежные права в области культурной деятельности
Отношения в области культурной деятельности, возникающие в связи с созданием и использованием произведений науки, литературы и искусства (авторское право), исполнений, фонограмм, передач организаций эфирного или кабельного вещания (смежные права), регулируются законодательством об авторском праве и смежных правах.
Творческие работники, занимающиеся творческой деятельностью на профессиональной и непрофессиональной (любительской) основе, имеют равные права в области авторского права и смежных прав, в том числе права на интеллектуальную собственность, свободу распоряжения результатами своей творческой деятельности, государственную поддержку.
Статья 18. Право на вывоз и ввоз результатов творческой деятельности
Юридические и физические лица в порядке, установленном законодательством, имеют право вывозить за пределы Республики Узбекистан и ввозить на территорию Республики Узбекистан результаты своей творческой деятельности с целью экспонирования, иных форм публичного представления, а также их продажи.
Вывоз и ввоз культурных ценностей в случаях, предусмотренных частью первой настоящей статьи, регулируются законодательством о вывозе и ввозе культурных ценностей.
Статья 19. Сохранение и развитие культуры, обычаев и традиций наций и народностей, проживающих в Республике Узбекистан
Проживающие в Республике Узбекистан нации и народности имеют право на сохранение и развитие своей культуры, обычаев, традиций, а также возрождать и сохранять свою культурно-историческую среду.
Глава 4. Осуществление некоторых видов деятельности в области культурной деятельности
Статья 20. Культурно-массовые мероприятия
К культурно-массовым мероприятиям относятся культурные мероприятия, направленные на привлечение населения к участию в культурных мероприятиях, приобщение к культуре и формирование высокого уровня культуры среди населения.
Культурно-массовые мероприятия могут проводиться на открытых участках местности, в зданиях, сооружениях и иных местах (помещения культурно-просветительских учреждений, спортивных комплексов), специально предназначенных или приспособленных для проведения массовых мероприятий, соответствующих единым нормативно-правовым требованиям, предъявляемым к системам противопожарной безопасности, оказания скорой медицинской помощи, эвакуации, оснащенности коммуникационными, инженерно-техническими средствами защиты и иными средствами и системами обеспечения безопасности участников культурно-массовых мероприятий.
Культурно-массовые мероприятия проводятся при наличии разрешений на проведение массовых мероприятий.
Во время проведения культурно-массовых мероприятий запрещается использование плакатов, эмблем, транспарантов и других предметов, направленных на возбуждение национальной, расовой, этнической или религиозной вражды, пропаганду жестокости и насилия, а также дискриминацию прав других лиц.
Порядок организации и проведения культурно-массовых мероприятий, а также выдачи разрешений на проведение массовых мероприятий определяется законодательством.
Статья 21. Концертно-зрелищная деятельность
Концертно-зрелищная деятельность на территории Республики Узбекистан и за ее пределами осуществляется физическими и юридическими лицами на основе лицензии на право осуществления концертно-зрелищной деятельности, выдаваемой Министерством культуры Республики Узбекистан.
К лицензионным требованиям и условиям при осуществлении концертно-зрелищной деятельности относятся:
обязательное соблюдение законодательства в сфере осуществления концертно-зрелищной деятельности;
соответствие исполнителей критериям и квалификационным требованиям, определяемым законодательством;
оказание физическими и юридическими лицами концертно-зрелищных услуг населению в соответствии с требованиями, предусмотренными законодательством;
исполнение на концертно-зрелищных мероприятиях, свадьбах и иных торжествах песен и созданных по ним видеоклипов, соответствующих национальному менталитету, национальным ценностям и обычаям, исключая осуществление действий, противоречащих правилам этики артиста, сценической культуре и культуре внешнего вида, пропаганду идей безнравственности, негативно воздействующих на духовность и оскорбляющих чувства зрителей;
представление ежеквартальных отчетов в территориальные отделения лицензирующего органа о количестве проведенных концертно-зрелищных мероприятий по форме, определяемой лицензирующим органом;
письменное уведомление лицензирующего органа об осуществлении концертно-зрелищных мероприятий за пределами Республики Узбекистан;
уплата государственной пошлины на право осуществления концертно-зрелищной деятельности.
По степени использования фонограммы при исполнение музыкальных и других произведений на концертно-зрелищных мероприятиях исполнение может осуществляться исполнителями следующими способами:
живое исполнение — музыкальное или иное произведение исполняется в режиме реального времени всеми исполнителями (певцами, музыкантами, ведущими, мастерами слова и другими исполнителями) путем пения или чтения своим голосом, а также исполнения на музыкальных инструментах без использования предварительно записанных аудиозаписей на цифровых или аналоговых носителях информации;
с частичным использованием фонограммы — часть звуковых элементов музыкального или иного произведения исполняется с использованием предварительно записанных аудиозаписей, а остальные элементы — музыкантами и вокалистами на сцене в режиме реального времени;
с использованием фонограммы — используются предварительно записанные аудиозаписи всех звуковых элементов музыкального или иного произведения и одновременно имитируется исполнение музыкального произведения вокальным, инструментальным или вокально-инструментальным исполнителем (исполнителями).
Статья 22. Гастрольная деятельность творческих коллективов и исполнителей
На территории Республики Узбекистан гастрольная деятельность творческих коллективов и отдельных исполнителей осуществляется на основании заключенного с заказчиком договора.
Гастроли творческих коллективов и исполнителей на территории зарубежных стран осуществляются на основании договоров, обеспечивающих соблюдение авторских и смежных прав.
Статья 23. Творческий заказ
Творческий заказ представляет собой заказ государственных органов и организаций на создание творческими коллективами или творческими работниками:
драматических, музыкальных и музыкально-драматических, литературных произведений для публичного исполнения;
скульптурных произведений, произведений изобразительного искусства;
художественных, живописных, кинематографических и театральных произведений;
иных произведений, отражающих многовековую историю народа Узбекистана, национальные и общемировые ценности.
Размер и порядок выплаты авторского вознаграждения творческим коллективам или творческим работникам за выполнение творческого заказа определяются законодательством.
Статья 24. Народное творчество
К народному творчеству относятся устное народное творчество, народная музыка, народный театр (кукольное искусство), художественная самодеятельность.
Статья 25. Народные художественные промыслы и прикладное искусство
К народным художественным промыслам и прикладному искусству относится деятельность физических и юридических лиц по созданию изделий и произведений, в основном методом ручного труда с использованием традиционных инструментов и приспособлений, а также с применением соответствующих знаний и навыков.
Статья 26. Народные игры Узбекистана
К народным играм Узбекистана относятся виды народных игр (канатоходство, игры с ходьбой на ходулях и другие), имеющие национальную и социально-культурную направленность.
Глава 5. Организация культурной деятельности
Статья 27. Организации культуры
Организацией культуры является юридическое лицо или структурное подразделение юридического лица, осуществляющее деятельность в области культурной деятельности в качестве основного вида деятельности.
Организации культуры могут создаваться в форме государственных учреждений и организаций культуры или негосударственных организаций культуры.
К государственным учреждениям и организациям культуры относятся учреждения и организации, созданные органами государственной власти и управления на базе имущества, находящегося в государственной собственности.
К негосударственным организациям культуры относятся негосударственные организации, осуществляющие деятельность в области культурной деятельности в качестве основного вида деятельности.
Виды деятельности организаций культуры определяются их учредителями и указываются в уставе и (или) иных учредительных документах.
Государственные учреждения и организации культуры в порядке, установленном законодательством, размещают в электронных информационных ресурсах информацию о хранящихся у них культурных ценностях, а также аудиовизуальные записи исключенных из сезонного репертуара театральных сценических произведений и (или) творческих программ.
Статья 28. Основные категории организаций культуры
Организации культуры в зависимости от видов культурной деятельности подразделяются на следующие категории:
культурно-зрелищные организации;
культурно-просветительские организации;
иные организации культуры.
К культурно-зрелищным организациям относятся организации культуры, основным видом деятельности которых является создание произведений сценического искусства и их публичное представление (театры, филармонии, цирки, концертные организации (профессиональные творческие коллективы, музыкальные коллективы и ансамбли и другие), организации кинематографии и другие).
К культурно-просветительским организациям культуры относятся организации культуры, основным видом деятельности которых является обеспечение доступа к объектам культуры, создание условий для удовлетворения интеллектуальных, духовно-нравственных, культурных и образовательных потребностей, развития творческих способностей личности, а также содействие возрождению и дальнейшему развитию национальной культуры, сохранение объектов культурного наследия (центры культуры, национальные культурные центры, музеи, художественные галереи (выставки), выставочные залы, историко-культурные заповедники, парки культуры и отдыха, клубные учреждения, дворцы и дома культуры, образовательные учреждения в области культуры и искусства, культурно-информационные и культурно-просветительские центры и другие).
К иным организациям культуры относятся объекты материального культурного наследия и архитектурные памятники, реставрационные центры, исследовательские центры, творческие мастерские, организации народных художественных промыслов и прикладных искусств и другие.
Статья 29. Центры культуры
Центром культуры является юридическое лицо, созданное в форме государственного учреждения, осуществляющее деятельность по изучению культурных потребностей населения, а также оказанию культурно-просветительских и развлекательных услуг, занимающееся художественным творчеством, прикладным искусством и самодеятельностью.
Основными задачами центров культуры являются:
улучшение качества оказываемых населению культурных услуг, обеспечение содержательного проведения свободного времени и удовлетворение культурных потребностей населения, формирование образцовых программ творческих коллективов, воплощающих в себе национальные ценности, обычаи и традиции;
сохранение и развитие народного творчества и художественной самодеятельности, организация художественных и практических творческих коллективов, групп самодеятельности, создание необходимых условий для их деятельности, а также обогащение творческих процессов на системной основе;
привлечение детей в кружки, обучение их иностранным языкам, организация курсов «Культура речи», широкая пропаганда всех жанров и направлений народного творчества, любительского искусства и нематериального культурного наследия, а также передача их в первозданном виде будущему поколению;
организация духовно-просветительских и культурно-массовых мероприятий с деятелями литературы и искусства, профессиональных творческих групп и проведение с их участием творческих встреч и бесед с населением, в частности с молодежью;
проведение конкурсов, районных (городских) фестивалей народного творчества и зрелищного искусства, выявление талантливой молодежи и поддержка творческой молодежи;
организация массовых праздников, представлений и народных гуляний, оказание платных услуг в области организации социально-культурного досуга по договорам, заключенным с юридическими и физическими лицами.
Статья 30. Национальные культурные центры
Национальные культурные центры создаются с целью сохранения и развития языка, культур, обычаев и традиций, исторических ценностей, сохранения культурного и духовного наследия, поддержания межнационального мира и согласия, гармонизации межнациональных отношений, стимулирования международного культурного обмена, а также укрепления дружеских связей между народами.
Граждане Республики Узбекистан, являющиеся представителями наций и народностей, проживающих на территории Республики Узбекистан, могут создавать национальные культурные центры в форме негосударственных некоммерческих организаций.
Национальные культурные центры могут создаваться Республикой Узбекистан в иностранных государствах или иностранными государствами в Республике Узбекистан в порядке, установленном международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.
Статья 31. Театр
Театром является культурно-зрелищная организация, осуществляющая создание, публичное исполнение и (или) публичный показ сценических произведений (драматические, музыкально-драматические, музыкальные, хореографические, кукольные, пантомимы, сатиры и юмора, произведения для детей и юношества, молодежные, экспериментальные и иные).
Основными задачами театра являются сохранение и развитие театральной культуры, национального самосознания и языков народа Узбекистана (наций и народностей, проживающих в Республике Узбекистан), а также создание, публичное исполнение и (или) публичный показ сценических произведений, реализация инновационных проектов в данном направлении.
Театры свободны в выборе художественных направлений, репертуара, принятии решения о создании, публичном исполнении и (или) публичном показе сценических произведений, а также осуществлении иной деятельности, необходимой для эффективного творческого и производственного развития, не противоречащей законодательству.
Для создания, публичного исполнения и (или) публичного показа сценических произведений могут привлекаться иностранные творческие работники на договорной основе.
На основании рекомендаций режиссера-постановщика каждого сценического произведения руководителем государственного театра создается постановочная группа.
В государственных театрах решение о готовности каждого сценического произведения к публичному исполнению и (или) публичному показу принимается руководителем театра по рекомендации художественного совета театра.
Положение о художественном совете государственного театра и его состав утверждаются Министерством культуры Республики Узбекистан и обновляются не менее одного раза в три года.
Статья 32. Цирк
Цирком является культурно-зрелищная организация, осуществляющая сценические представления произведений эстрадно-циркового жанра (акробатика, гимнастика, жонглерство, поднятие тяжестей, канатоходство, клоунада, иллюзионизм, пантомима, огненные искусства, вольтижировка (дисциплина конного спорта), дрессировка животных и другие).
Цирки свободны в выборе художественных направлений, репертуара, принятии решений о создании и сценическом представлении произведений эстрадно-циркового жанра, а также осуществлении иной деятельности, необходимой для эффективного творческого и производственного развития, не противоречащей законодательству.
В деятельности цирков по уходу за животными, их дрессировке и подготовке к показу сценических представлений с их участием должны соблюдаться нормы кормления животных и их обслуживания, ветеринарно-санитарные и зоотехнические требования, а также требования безопасности.
Для создания и сценического представления произведений эстрадно-циркового жанра могут привлекаться иностранные творческие работники на договорной основе.
Статья 33. Концертные организации
Концертной организацией является организация, занимающаяся организацией массового исполнения произведений искусств, деятельности художественных коллективов и отдельных исполнителей.
Основными задачами концертных организаций являются музыкально-эстетическое воспитание, обеспечение условий для создания высокохудожественных творческих программ и выступлений, организация концертов профессиональных художественных коллективов и отдельных исполнителей, осуществление музыкально-просветительской деятельности.
Концертные организации самостоятельны в создании творческих программ и номеров, выборе репертуара.
Для создания творческих программ и номеров могут привлекаться иностранные творческие работники на договорной основе.
Статья 34. Основные направления деятельности культурно-просветительских организаций
Основными направлениями деятельности культурно-просветительских организаций являются:
сохранение и пропаганда народного творчества, народных художественных промыслов и прикладного искусства, а также объектов культурного наследия;
организация проводимых в Республике Узбекистан праздников, концертов, праздников песни и танца, презентаций, фестивалей, конкурсов, выставок народно-прикладного и изобразительного искусства;
организация научно-практической, информационно-методической работы;
изучение, обобщение, популяризация, внедрение и распространение передового опыта культурно-развлекательной деятельности и народного творчества;
популяризация лучших коллективов народного творчества путем их привлечения для участия в областных, региональных, республиканских, международных праздниках, конкурсах, фестивалях;
поддержка ассоциаций (союзов) организаций культуры, а также инновационных проектов, культурных акций и инициатив, направленных на сохранение и развитие культуры.
Статья 35. Присвоение статуса «Национальный» или «Академический» государственным учреждениям и организациям культуры
Государственным учреждениям и организациям культуры за достижения в области культуры и искусства Президентом Республики Узбекистан по представлению Кабинета Министров Республики Узбекистан может быть присвоен статус «Национальный» или «Академический».
Статья 36. Аттестация государственных учреждений и организаций культуры
Аттестация государственных учреждений и организаций культуры с целью оценки эффективности их основной деятельности, рационального использования материальных, трудовых и финансовых ресурсов, упорядочения их структур проводится один раз в три года.
Порядок аттестации государственных учреждений и организаций культуры определяется законодательством.
Глава 6. Создание, реорганизация и ликвидация организаций культуры. Объединение организаций культуры в ассоциации (союзы)
Статья 37. Создание организаций культуры
Организации культуры создаются собственником или уполномоченным им лицом либо на основании распоряжения уполномоченного органа.
Статья 38. Реорганизация организаций культуры
Реорганизация организаций культуры (слияние, присоединение, разделение, выделение, преобразование) может быть осуществлена по решению их учредителей (участников) либо органа юридического лица, уполномоченного на то учредительными документами.
Порядок реорганизации организации культуры определяется законодательством.
Статья 39. Ликвидация организаций культуры
Ликвидация организаций культуры осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Статья 40. Объединение организаций культуры в ассоциации (союзы)
Организации культуры в целях координации своей деятельности, а также представления и защиты общих интересов могут создавать общественные объединения в форме ассоциаций (союзов).
Ассоциации (союзы), созданные организациями культуры, являются негосударственными некоммерческими организациями и осуществляют свою деятельность на основе учредительных документов.
Глава 7. Международное сотрудничество в области культурной деятельности
Статья 41. Основные направления международного сотрудничества в области культурной деятельности
Основными направлениями международного сотрудничества в области культурной деятельности являются:
международный культурный обмен;
сотрудничество с международными организациями культуры;
популяризация объектов культуры и произведений искусства.
Статья 42. Международный культурный обмен
Республика Узбекистан содействует развитию международного культурного обмена.
Основными формами международного культурного обмена являются:
создание и развитие национальных культурных центров;
направление работников культуры для обучения (стажировки);
создание и практическое внедрение в сфере культуры современных инновационных технологий, технических средств;
демонстрация национальных обычаев и традиций;
организация и проведение дней национальной культуры, смотров-конкурсов, фестивалей, выставок, конференций, литературных семинаров, гастролей и других культурных мероприятий;
налаживание взаимного обмена опытом работниками культуры и других видов сотрудничества.
Порядок осуществления международного культурного обмена определяется международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.
Статья 43. Сотрудничество с международными организациями культуры
На территории Республики Узбекистан могут создаваться филиалы и представительства международных организаций культуры в соответствии с международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.
Организации культуры Республики Узбекистан имеют право на вступление в международные организации культуры в соответствии с порядком, определенным их учредительными документами, на распоряжение благотворительными пожертвованиями иностранных граждан, лиц без гражданства, а также международных и иностранных организаций в порядке, установленном законодательством.
Статья 44. Популяризация объектов культуры и произведений искусства
Государство предпринимает меры по популяризации объектов культуры и произведений искусства.
В целях популяризации объектов культуры и произведений искусства Министерство культуры Республики Узбекистан в сотрудничестве с заинтересованными министерствами, ведомствами и учреждениями:
организует международные смотры-конкурсы, фестивали и выставки по всем направлениям культуры и искусства;
принимает участие в проводимых за пределами Республики Узбекистан международных смотрах-конкурсах, фестивалях и выставках;
организует «Дни культуры Узбекистана» в иностранных государствах.
В целях популяризации объектов культуры и произведений искусства негосударственные некоммерческие организации также могут организовывать смотры-конкурсы, фестивали и выставки.
Глава 8. Заключительные положения
Статья 45. Развитие культуры на отдаленных территориях
Государством придается приоритетное значение работе по развитию культуры, налаживанию деятельности организаций культуры, укреплению их материально-технической базы, удовлетворению эстетических потребностей и улучшению качества культурных услуг, оказываемых населению в отдаленных и труднодоступных местностях.
Статья 46. Финансирование деятельности в области культурной деятельности
Источниками финансирования деятельности в области культурной деятельности являются:
средства Государственного бюджета Республики Узбекистан;
собственные средства организаций культуры;
средства международных и иностранных организаций;
благотворительные пожертвования физических и юридических лиц (меценатов);
другие источники, не запрещенные законодательством.
Статья 47. Социальная защита работников культуры
Социальная защита работников культуры осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Статья 48. Поощрение работников культуры
Работники культуры, внесшие весомый вклад в развитие культуры, могут награждаться государственными наградами (премиями), а также поощряться в иных формах, предусмотренных законодательством.
Статья 49. Разрешение споров
Споры в области культурной деятельности разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 50. Ответственность за нарушение законодательства о культурной деятельности и организациях культуры
Лица, виновные в нарушении законодательства о культурной деятельности и организациях культуры, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 51. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству культуры Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 52. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 53. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
20 января 2021 г.,
№ ЗРУ-668