📅 2021-yil 18-yanvar · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2021 йил 18 январь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 18 января 2021 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 18 January 2021 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
КОНЦЕПЦИЯСИ
«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»
Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида
Мамлакатимизда ёшларга оид давлат сиёсати соҳасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Ўтган вақт ичида ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, уларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, мамлакатимиз истиқболи учун масъулиятни ўз зиммасига олишга қодир, ташаббускор, шижоатли ёшларни тарбиялаш борасида алоҳида тизим яратилди.
Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги, Олий Мажлис палаталари ҳузурида Ёшлар парламентлари, Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги қошида Ёшлар академияси ташкил қилинди. Ҳудудларда «Лойиҳалар фабрикаси» иш бошлади.
Ёш авлоднинг соғлом ўсиши, сифатли таълим олиши ва баркамол шахс бўлиб вояга етишини таъминлаш, шунингдек, ёшларнинг маданият, санъат, спорт, ахборот технологиялари ва китоб ўқишга бўлган қизиқишини ҳар томонлама қўллаб-қувватлашга қаратилган «беш муҳим ташаббус»ни жорий этиш бўйича самарали ишлар амалга оширилмоқда.
Юртимизда ташкил этилаётган янги давлат ва нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари, умумтаълим мактаблари, олий ўқув юртлари, нуфузли хорижий университетларнинг филиаллари, замонавий IT-парклар, маданият муассасалари ва спорт иншоотлари, мутлақо янги намунадаги таълим масканлари — «Президент мактаблари», «Темурбеклар мактаби», «Ижод мактаблари» бугунги глобаллашув шароитида рақобатга қодир бўлган етук кадрларнинг янги авлодини тарбиялашга хизмат қилмоқда.
Ёшларни қўллаб-қувватлаш тизимини тубдан ислоҳ қилиш ва янада ривожлантириш мақсадида 2021 йил мамлакатимизда «Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили» деб эълон қилинди.
Ёшлар соҳасидаги муаммоларга самарали ечимлар ишлаб чиқиш, шунингдек, мамлакатимизда 2020 йил декабрь ойида ташкил этилган Ўзбекистон ёшлари форумида ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга ва халқимизга Мурожаатномасида қайд этилган ёшларга оид давлат сиёсатини янги босқичга олиб чиқиш билан боғлиқ вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
а) қуйидагиларни назарда тутувчи Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ:
ёшларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган ҳуқуқий базани такомиллаштириш;
мамлакатда хавфсизлик, экологик барқарорлик, адолат ва тенг ҳуқуқлиликни таъминлашда ёшларнинг ролини ошириш;
ёшлар учун малакали тиббий хизматдан фойдаланиш шарт-шароитларини яхшилаш, улар ўртасида тиббий саводхонликни ошириш ва соғлом турмуш тарзини мустаҳкамлаш;
таълимнинг барча босқичларида ёшларнинг сифатли таълим олишини таъминлаш, ҳудудларда инклюзив таълим ривожланиши учун шарт-шароит яратиш;
ёшларни она Ватанга, оилага, мустақиллик ғояларига муҳаббат ва садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш;
ёшларга муносиб меҳнат шароитларини яратиш ва уларнинг меҳнатга оид қонуний ҳуқуқларини ҳимоя қилиш орқали уларнинг иқтисодий ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш;
ёшларни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, ёшларда ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларини шакллантириш, улар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлашга қаратилган «беш муҳим ташаббус»ни амалга ошириш;
ижтимоий ҳимояга муҳтож, ногиронлиги бор ёшлар, меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш;
салоҳиятли ёш кадрларни қўллаб-қувватлаш ва давлат фуқаролик хизматига тайёрлаш, уларнинг меҳнат бозорида рақобатбардошлигини таъминлаш;
ёш хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш, уларнинг жамиятдаги мавқеини янада оширишга қаратилган тизимли чора-тадбирларни амалга ошириш;
ёшларнинг ғоя, таклиф ва ташаббусларини рўёбга чиқариш мақсадида ёшлар жамоат ташкилотлари ҳамда волонтёрлар фаолиятини қўллаб-қувватлаш;
хориждаги ватандошлар билан ишлаш, халқаро ёшлар ташкилотлари билан ҳамкорлик қилиш ва халқаро доирада тажриба алмашиш тизимини янада такомиллаштириш;
б) Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш концепциясини 2021-2022 йилларда амалга ошириш бўйича «йўл харитаси» (кейинги ўринларда — «Йўл харитаси») 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Белгилансинки, Концепция эришилган натижалардан келиб чиққан ҳолда, 2023 йилдан бошлаб ҳар йили тасдиқланадиган тегишли «йўл хариталари» асосида босқичма-босқич амалга оширилади.
2. Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги вазирлик ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда:
2022 йилдан бошлаб ҳар йили 1 декабрга қадар тегишли «Йўл харитаси» бажарилиши якунларини батафсил ўрганиш асосида кейинги йил учун «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
тегишли «йўл хариталари»нинг бажарилиши устидан доимий мониторинг олиб борсин.
3. Ушбу қарорда назарда тутилган тадбирларни молиялаштириш манбалари этиб қуйидагилар белгилансин:
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари;
жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари;
халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорлар кредитлари (қарзлар), грантлари ва техник кўмаклашиш маблағлари;
қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.
4. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари, масъул вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига — Концепция ва «Йўл харитаси»да назарда тутилган тадбирларни ўз вақтида, сифатли ва тўлиқ бажариш юзасидан шахсий жавобгарлик юклатилсин.
5. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси ва Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигига оммавий ахборот воситаларида ушбу қарорнинг мақсад ва вазифаларини кенг ёритиш бўйича чиқишлар ҳамда мавзуга оид кўрсатувлар ташкил этиш тавсия этилсин.
6. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ижтимоий ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари Б.А. Мусаев зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 18 январдаги 23-сон қарорига 1-ИЛОВА
Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш
1-боб. Умумий қоидалар
Ўзбекистон Республикасининг ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилга ривожлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) Ўзбекистон Республикаси Конституцияси , «Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида»ги Қонун , Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармонлари ва қарорлари, Ҳукумат қарорлари, Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг 2030 йилгача Барқарор ривожланиш мақсадлари, 2030 йилгача мўлжалланган «Ёшлар стратегияси», Ёшлар манфаатлари бўйича бутунжаҳон ҳаракатлар дастури, 2020 йил декабрь ойида ташкил этилган «Ўзбекистон ёшлари» форумида ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида ёшларга оид давлат сиёсатини янги босқичга олиб чиқиш бўйича белгиланган вазифалар асосида ишлаб чиқилган.
Жаҳондаги глобаллашув жараёнлари, инновацион жамиятга бўлган эҳтиёж, фан-техника тараққиёти ёшлар учун кўплаб имкониятлар яратиши билан бир қаторда, уларнинг олдига тезкор қарорлар қабул қилиш, инновацион тафаккурни шакллантириш, интеллектуал салоҳиятни ошириш каби кўплаб талабларни қўймоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев томонидан Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 2017 йилдаги 72-сессиясида БМТнинг Ёшлар ҳуқуқлари тўғрисидаги халқаро конвенциясини қабул қилиш ташаббуси илгари сурилди.
Конвенция лойиҳаси ёшлар сиёсати бўйича миллий ва хорижий экспертлар, соҳа мутахассислари, халқаро ташкилотлар вакиллари, кенг жамоатчилик ҳамда ёшлар ҳамкорлигида пухта ишлаб чиқилиб, 2017 — 2020 йилларда ўтказилган турли халқаро форум ва конференцияларда кенг муҳокама қилинди.
Марказий Осиё дунёдаги энг ёш минтақа бўлиб, аҳолисининг ўртача ёши 27,6 ёшни ташкил этади. Минтақа аҳолисининг 50 фоизга яқини Ўзбекистон Республикасига тўғри келади.
Келгуси беш йилликда ёшларнинг илмий, касбий ривожланиши, саломатлиги, иқтисодий имкониятларининг кенгайтирилиши, технология ва инновацияларни ривожлантиришга ажратиладиган сармоялар «демографик дивиденд»га эга бўлишга, яъни мамлакатнинг қисқа муддатда юқори иқтисодий тараққиётга эришишига замин яратади.
Мамлакатда яқин ва узоқ истиқболга мўлжалланган ёшлар сиёсати самарадорлигини оширишга қаратилган стратегик вазифаларнинг амалга оширилиши Ўзбекистонда барқарорлик, тинчлик ва фаровонликни таъминлашга сезиларли даражада таъсир қилади.
Мамлакатимиз тарихида илк маротаба Ўзбекистон Республикаси Президенти иштирокида 2020 йил 25 декабрь куни Ўзбекистон ёшлари форуми ўтказилди. Ўттиз мингдан ортиқ ёшлар иштирок этган форумда Давлат раҳбари томонидан ёшлар билан мулоқот қилиниб, уларнинг ғоялари, таклиф ва ташаббуслари қўллаб-қувватланди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида ёшларга оид давлат сиёсатини янги босқичга олиб чиқиш бўйича устувор вазифалар белгиланди.
Ушбу вазифалардан келиб чиқиб, Концепция ёшларга оид давлат сиёсатини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари, устувор йўналишлари, беш йилга мўлжалланган вазифалар ҳамда ёшлар сиёсатини амалга оширишнинг миллий моделини белгилайди, соҳага оид дастурлар ва комплекс чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун дастуруламал бўлади.
Концепция Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг «Ёшлар — 2030» стратегиясида белгиланган «Ёшлар манфаатларини кўзлаб, улар билан ишлаш» бош тамойилига асосланади.
Концепция Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ёшлар парламентлари, Ёшлар комиссияси, ёшлар ташкилотлари, ёшлар сиёсати бўйича миллий ва хорижий экспертлар, халқаро ташкилотлар, давлат органлари, фуқаролик жамияти институтлари, фаол ёшлар ва бошқа кенг илмий доиралар ва жамоатчилик вакилларининг муҳокамалари, таклиф ва тавсиялари асосида ишлаб чиқилди.
Концепцияни ишлаб чиқишда 50 дан ортиқ мамлакатларнинг ёшлар сиёсатига оид қонун ҳужжатлари, 20 дан ортиқ ёшлар минтақавий бирлашмаларининг битим ва ҳужжатлари (Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги, Европа Иттифоқи, Ислом Ҳамкорлик Ташкилоти ва бошқалар), 30 дан ортиқ халқаро ташкилотларнинг умумий норматив-ҳужжатлари (Бирлашган Миллатлар Ташкилоти, Халқаро Меҳнат Ташкилоти, Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти, Парламентлараро кенгаш ва бошқалар) ўрганилиб, таҳлил қилинди.
Концепция барча вазирлик ва идоралар, маҳаллий ҳокимлик органлари ҳамда нодавлат нотижорат ташкилотлари ва ёшларнинг яқин ҳамкорлигида амалга оширилади.
2-боб. Концепциянинг мақсад ва вазифалари
Концепциянинг мақсади — ёшларни жисмонан соғлом, маънавий етук инсонлар этиб тарбиялаш, илмий ва ижодий салоҳиятини рўёбга чиқаришга кўмаклашиш, ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилиш ҳамда мамлакатда амалга оширилаётган демократик, ижтимоий ва иқтисодий ислоҳотларга фаол жалб қилишдан иборат.
Концепцияда 2021 — 2025 йилларда мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёти бўйича прогнозларни инобатга олган ҳолда, қуйидаги вазифаларни амалга ошириш кўзда тутилган:
а) ёшларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган ҳуқуқий базани такомиллаштириш;
б) мамлакатда хавфсизлик, адолат ва экологик барқарорликни таъминлашда ёшларнинг ролини ошириш;
в) ёшлар учун малакали тиббий хизматдан фойдаланиш шарт-шароитларини яхшилаш, улар ўртасида тиббий саводхонликни ошириш ва соғлом турмуш тарзини мустаҳкамлаш;
г) таълимнинг барча босқичларида ёшларнинг сифатли таълим олишини таъминлаш, ҳудудларда инклюзив таълим ривожланиши учун шарт-шароит яратиш;
д) ёшларни она Ватанга, оилага, мустақиллик ғояларига муҳаббат ва садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш;
е) ёшларга муносиб меҳнат шароитларини яратиш, уларнинг иқтисодий имкониятларини кенгайтириш, тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш;
ж) ёшларни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, ёшларда ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларини ривожлантириш, улар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлашга қаратилган «Беш муҳим ташаббус»ни амалга ошириш;
з) ижтимоий ҳимояга муҳтож, ногиронлиги бор ёшлар, меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчисини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш;
и) ёш салоҳиятли кадрларни қўллаб-қувватлаш ва уларни давлат фуқаролик хизматига тайёрлаш, меҳнат бозорида рақобатбардошлигини таъминлаш;
к) ёш хотин-қизларнинг имкониятларини кенгайтириш, уларнинг жамиятдаги мавқеини янада ошириш;
л) ёшларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш, ёшлар жамоат ташкилотлари ва волонтёрлик ҳаракатларини қўллаб-қувватлаш;
м) ёшлар сиёсати соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.
Юқорида қайд этилган мақсад ва вазифалар 4 босқичда амалга оширилади:
ёшларнинг фикрини ўрганиш орқали ёшлар соҳасида мавжуд муаммоларни аниқлаш;
илғор хорижий тажрибаларни инобатга олган ҳолда муаммоларни ҳал этишга қаратилган аниқ ечимларни ишлаб чиқиш;
аниқланган муаммоларни ҳал этиш чораларини кўриш ва ишлаб чиқилган таклифларни амалга ошириш;
муаммоларнинг ҳал этилиши ва таклифларнинг амалга оширилиши самарадорлигини мониторинг қилиш.
3-боб. Ёшлар сиёсатининг жорий ҳолати ва мавжуд муаммолар
Мамлакат аҳолисининг 18,9 млн. нафари ёки 54 фоизини 30 ёшгача бўлган ёшлар ва болалар ташкил этади. Ёшларнинг 9,5 миллиони эркак, 9,4 миллиони эса аёл жинсига мансуб.
Республикада ёшларга оид давлат сиёсатининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш мақсадида 2017 — 2020 йилларда 50 дан ортиқ қонун ва қонуности ҳужжатлари қабул қилинди, 30 июнь — «Ёшлар куни» деб эълон қилинди.
Мамлакатимизда кейинги йилларда амалга оширилаётган ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий ислоҳотлар натижасида тараққиётнинг мутлақо янги босқичига қадам қўйилди.
Ёшларга оид давлат сиёсати доирасида ижтимоий-иқтисодий, ташкилий ва ҳуқуқий чора-тадбирларни тизимли равишда амалга оширувчи давлат бошқарув органи сифатида Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги ташкил этилди.
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Сенатида Ёшлар, маданият ва спорт масалалари қўмитаси, Олий Мажлис Сенати қошида 100 нафар ва Қонунчилик палатаси қошида 250 нафар фаол ва ташаббускор ёшлардан иборат «Ёшлар парламент»лари, Қонунчилик палатасида Ёшлар масалалари бўйича комиссия ташкил қилинди.
«Маҳаллабай» ўрганишлар орқали ёшларнинг бандлигини таъминлаш, касб-ҳунарга ўқитиш, тадбиркорликка жалб этиш, шунингдек, улар ўртасида маданият, санъат, спорт, ахборот технологиялари ва китобхонликни ривожлантириш мақсадида янгича тизим асосида барча туман (шаҳар)ларда «Ёшлар дастурлари»ни амалга ошириш йўлга қўйилди.
Ҳар бир маҳалла, туман, шаҳар ва вилоят кесимида ижтимоий, ҳуқуқий, психологик қўллаб-қувватлашга, билим ва касб ўрганишга эҳтиёжи ва иштиёқи бор бўлган ишсиз ёшлар киритиладиган «Ёшлар дафтари» тизими жорий этилди.
Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги қошида Ёшлар академияси тузилди. Ҳудудларда «Лойиҳалар фабрикаси» иш бошлади.
Шунингдек, ёшларни қўллаб-қувватлаш тизимини тубдан ислоҳ қилиш ва янада ривожлантириш мақсадида 2021 йилга мамлакатимизда «Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили», деб ном берилди.
Республикада ёшлар манфаатларини ҳимоя қиладиган 830 дан ортиқ нодавлат нотижорат ташкилотлари ва жамоат бирлашмалари фаолият олиб бормоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан ёшларни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, ёшларда ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларини шакллантириш, улар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлашга қаратилган «Бешта муҳим ташаббус» илгари сурилди.
Ўтган йиллар давомида 42 та туман (шаҳар)ларнинг 168 та олис ва оғир аҳволдаги маҳаллаларида бу тажриба муваффақиятли амалга оширилди.
Ҳудудларда 72 та Рақамли технологиялар ўқув марказлари ташкил этилиб, «Маърифат карвони» тадбирлари доирасида 3 миллиондан ортиқ китоблар ёшларга етказиб берилди ҳамда «Ёш китобхон» танлови, «Бир миллион дастурчи» каби ўнлаб йирик лойиҳалар амалга оширилмоқда.
Ёш авлод тарбиясида ҳал қилувчи ўрин тутадиган таълим тизимида улкан ўзгаришлар амалга оширилмоқда. Сўнгги тўрт йилда мамлакатда олий таълим муассасалари сони 50 фоизга (43 та янги) оширилиб, уларнинг сони 121 тага, ёшларни олий таълим муассасаларига қамров 9 фоиздан 25 фоизга етказилди. 4 та Президент мактаблари, 5 та «Темурбеклар мактаби» ва 9 та ижод мактаблари барпо этилиб, «Замонавий мактаб» дастури жорий этилмоқда.
Республикада фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларининг 22,9 фоизи (106 минг 574 таси) 30 ёшгача бўлган ёшлар ҳиссасига тўғри келади. Якка тартибдаги тадбиркорларнинг 21,5 фоизини (71 минг 467 тани) 30 ёшгача бўлган ёшлар ташкил этади. Шунингдек, мамлакатда 3,4 мингга яқин ёш фермерлар, 7,8 мингга яқин ёш ҳунармандлар фаолият юритади.
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик Палатасига 2019 йилда ўтказилган сайловларда 9 нафар (6 фоиз) ёшлар депутат этиб сайланган бўлса, маҳаллий кенгашлар депутатларининг 10 фоизини ёшлар ташкил этади.
«Мард ўғлон» давлат мукофоти ва «Келажак бунёдкори» медали таъсис этилиб, мамлакат ижтимоий-сиёсий ҳаётида фаоллиги ва ташаббускорлиги билан тенгдошларига ўрнак бўлаётган, шунингдек, ўқишда ва меҳнат фаолиятида катта ютуқларга эришган 14 ёшга тўлган ва 30 ёшдан ошмаган ёшлар мукофотланмоқда.
Сўнгги уч йилда нуфузли халқаро танлов ва мусобақаларда мамлакат ёшлари томонидан 5 299 маротаба совринли ўринлар қўлга киритилган, хусусан, маданият ва санъат соҳасида 446 та, спорт соҳасида 4 838 та, фан-таълим соҳасида 15 та.
Республикада ёшлар ва уларнинг оилалари учун давлат томонидан турли шаклдаги моддий ёрдам ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш чоралари амалга оширилиб келинмоқда. Жумладан, ўтган уч йилда республикамизда 5 122 та ёш оилалар уй-жой билан таъминланди.
Ёшлар сиёсати бўйича хориж тажрибасидан самарали фойдаланиш, ўзаро тизимли ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида 13 та хорижий ёшлар ташкилотлари билан ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилди. Ўзбекистон 2018 йилда Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти Ёшлар кенгашига, 2020 йилда Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги Ёшлар масалалари бўйича кенгашига тенг ҳуқуқли аъзо сифатида қабул қилинди.
Шунингдек, юқорида келтирилган ёшларга оид давлат сиёсатида эришилган ютуқлар ва ижобий натижалар билан бир қаторда қуйидаги муаммолар мавжуд:
1. Таълимнинг барча босқичларида таълим сифати талаб даражасида эмас.
Ўзбекистоннинг амалдаги таълим тизими маълумотларни ёд олишга қаратилган бўлиб, ёшларнинг ижодий ва мантиқий фикрлаши, танқидий таҳлил қилиши, мустақил фикр юритиши ва янгиликлар яратишини ривожлантиришга йўналтирилмаган. Натижада ёшлар ҳаётда ўзи мустақил қарор чиқариши, жамиятдаги тезкор ўзгаришларга мослашиши, ўз ўрнини топиши жараёнлари мураккаб кечиши ҳолатлари кузатилмоқда.
2. Мактабгача таълим ва олий таълим босқичларида ёшларнинг таълим билан қамрови реал эҳтиёжни қондирмаяпти.
Хусусан, 3 — 6 ёшдаги болаларнинг мактабгача таълим муассасаларидаги қамрови 60 фоизни (2021 йил 1 январь ҳолатига), ёшларнинг олий таълим тизимидаги қамрови 25 фоизни ташкил қилмоқда.
3. Ёшларни касбга йўналтириш ишлари тизимли ташкил этилмаган, олий ва ўрта махсус таълим тизимида мутахассисларни тайёрлаш меҳнат бозори талаблари асосида амалга оширилмаяпти, яъни профессионал таълим ишлаб чиқариш амалиётидан узилиб қолмоқда.
Натижада олий таълимни тамомлаган ёшларнинг кўпчилик қисми мутахассислиги бўйича меҳнат фаолияти билан шуғулланмайди, хусусан, Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кадрларни тайёрлаш институти таҳлилларига кўра, битирувчиларнинг фақатгина 26,2 фоизи ўз мутахассислиги бўйича ишлаб кетишига тўлиқ ишонишини билдирган.
4. Ёшларнинг иқтисодий имкониятларини кенгайтириш, бандлигини таъминлаш, улар учун муносиб меҳнат шароитларини яратишда муаммолар сақланиб қолмоқда.
Хусусан, ёшлар ўртасидаги ишсизлик даражаси 2020 йилнинг сўнгги чорагида 6,6 фоизни (480 минг 261 нафар) ташкил этган. Шу билан бирга, таълим муассасасини тамомлаб, биринчи бор иш излаётган, муддатли ҳарбий хизматни ўтаган ёшлар, хотин-қизлар, айниқса бола парвариши бўйича таътилдан қайтган аёлларнинг ишга жойлашишида сунъий тўсиқларга учраш ҳолатлари мавжуд.
5. Ёшларни миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат, она Ватанга садоқат руҳида тарбиялашга қаратилган чора-тадбирлар самарадорлиги пастлиги сабабли уларнинг турли ёт ғояларга эргашиши, ҳуқуқбузарлик ва жиноятчилик, эрта туғруқ ҳамда тўй-ҳашамларнинг ортиқча сарф-харажатлар билан ўтказилиши каби салбий ҳолатлар кузатилмоқда.
39 088 нафар ёшлар нотинч оилаларда истиқомат қилмоқда, 368 нафар ёшлар турли зарарли ноформал гуруҳлар, оқимлар таъсирига тушиб қолган. Хусусан, 2020 йилнинг январь-ноябрь ойларида қайд этилган 39 244 та жиноятларнинг 11 469 таси ёки 34,8 фоизи ёшлар томонидан содир этилган.
Ёшларни оилага садоқат руҳида тарбиялаш, оилавий ҳаётга тайёрлаш ишлари тизимли ташкил этилмаган.
Хусусан, ёшлар ўртасида эрта никоҳ ҳолатлари, қонуний расмийлаштирилмаган никоҳ ва ажрим ҳолатлари кузатилмоқда, жумладан 2020 йилнинг 11 ойида қайд этилган 25 мингта оилалар ажримларининг аксарияти ёшлар ҳиссасига тўғри келади.
6. Ёшларнинг тиббий маданияти пастлигича қолмоқда.
Ёшларда репродуктив саломатлик, тўғри овқатланиш ва гигиена қоидалари, соғлом турмуш тарзи ҳақида тушунчалар тўлиқ шаклланмаганлиги оқибатида турли юқумли ва сурункали касалликлар, бевақт ўлим ҳолатлари, гиёҳванд моддалар, алкоголь ва тамаки маҳсулотларига ружу қўйиш, психотроп моддалар истеъмол қилиш каби салбий ҳолатлар (2020 йил сентябрь ҳолатига гиёҳванд моддаларни истеъмол қилувчи 5 889 нафар ёшлар рўйхатда туради), яқин қариндошлар ўртасида никоҳ тузилиши натижасида эса миллат генофонди бузилиши, туғма нуқсонли болалар дунёга келиши ҳолатлари сақланиб қолмоқда.
7. Ижтимоий ҳимояга муҳтож ёшлар ва болаларнинг (етимлар, меҳрибонлик уйлари тарбияланувчилари, ногиронлиги бор ҳамда даволанишга муҳтож) жамиятга ижтимоий мослашувини таъминлашда айрим муаммолар сақланиб қолмоқда.
Меҳрибонлик уйлари тарбияланувчиларини иш ва уй-жой билан таъминлаш, жамиятга ижтимоий мослашувини амалга ошириш бўйича белгиланган механизмлар амалда ўз натижасини бермаяпти.
Бугунги кунда республикамизда алоҳида эътиборга муҳтож 18 ёшгача бўлган 150 минг нафар болалар мавжуд.
Олий таълим муассасаларида махсус квота асосида ўқитилган ногиронлиги бор ёшларнинг давлат ташкилотларида иш билан таъминланиши механизми амалда қўлланилмаяпти.
Ногиронлиги бор ёшларнинг ҳудудлардаги инфратузилма, таълим, ижтимоий хизмат кўрсатиш, маданий мерос объектлари, кўнгилочар жамоат масканларидан фойдаланиши учун қулай шарт-шароитлар тўлиқ яратилмаган.
8. Ёшларнинг жамоат ташкилотлари ва сиёсий партиялардаги фаоллиги ва иштироки суст даражада қолмоқда.
Ёшларнинг сайлов жараёнлари, сиёсий партияларнинг ёшлар қанотлари фаолиятидаги иштироки ҳолати бу борадаги ишларни янада кучайтиришни тақозо этмоқда.
9. Ҳудудларда ёшларга оид инфратузилма қониқарли даражада эмас.
Жумладан, ёшларнинг маданий савиясини ошириш, бўш вақтини мазмунли ташкил этиш учун театрлар, кинотеатрлар, музейлар, кутубхоналар, истироҳат боғлари ва бошқа маданият муассасалари сони етарли эмас.
Аксарият маҳаллалар ва мактабларда ёшларнинг оммавий спорт турлари билан шуғулланишлари учун шарт-шароитлар мавжуд эмас. Хусусан, мавжуд спорт иншоотлари 1,3 млн ўринга эга бўлиб, мамлакат аҳолисининг фақатгина 4 фоизини қамраб олади, мактабларининг 24 фоизида спорт заллари мавжуд эмаслиги сабабли, ўқувчиларнинг бор-йўғи 25 фоизи жисмоний тарбия ва спортга жалб этилган.
Айрим ҳудудларда ёшларнинг сифатли, тезкор ва арзон интернет хизматларидан фойдаланиши учун шароитлар етарли эмаслиги уларнинг замонавий ахборот технологияларидан фойдаланишига тўсиқ бўлмоқда.
Китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш, янги асарларни яратиш, таржима қилиш ва муаллифларни рағбатлантиришнинг комплекс чора-тадбирлари амалга оширилмаяпти, ижтимоий аҳамиятга эга бўлган китобларни, айниқса, болаларга мўлжалланган адабиётлар, кўзи ожизлар учун брайл алифбосига асосланган адабиётлар чоп этилиши механизми йўлга қўйилмаган.
4-боб. Ёшларга оид давлат сиёсатининг устувор йўналишлари
Ёшларга оид давлат сиёсатининг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:
1. Ёшларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган ҳуқуқий базани такомиллаштириш йўналишида:
ёшларга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ягона электрон базасини шакллантириш ва янгиланиб боришини таъминлаш;
давлат идораларида тизимли равишда ёшлар сиёсатига оид статистик маълумотлар юритилишини таъминлаш;
қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ижроси тўлақонли амалга оширилиши мониторингини юритиш;
жойларда ёшларга оид норматив ҳужжатлар бажарилиши устидан таъсирчан жамоатчилик назорати амалга оширилишини ташкил этиш;
ёшларга оид қонун ва қонуности ҳужжатларни қабул қилиш бўйича хорижий мамлакатлар тажрибасини кузатиб бориш, самарали тажрибани миллий амалиётда қўллаш чораларини кўриш;
ёшлар, айниқса, уларнинг уюшмаган қатлами билан масъуллар ўртасида тўғридан-тўғри мулоқот ўрнатишга хизмат қилувчи «Ёшлар мурожаати» электрон платформасини яратиш;
ёшларнинг долзарб муаммоларидан келиб чиққан ҳолда экспертлар гуруҳларини шакллантириш, улар ёрдамида мавжуд нормаларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳамда янги ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш;
давлат ва нодавлат ташкилотлари томонидан ёшларнинг қонуний ҳуқуқлари ва манфаатларини кафолатлаш, мустаҳкамлаш ва уларни ҳимоя қилишга қаратилган фаолиятни кучайтириш;
қонун ижодкорлигида ёшларнинг яқиндан иштирокини таъминлаш.
2. Мамлакатда хавфсизлик, адолат ва экологик барқарорликни таъминлашда ёшларнинг ролини ошириш йўналишида:
ёшларни жинси, ирқи, миллати, тили, диний эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеидан қатъий назар қўллаб-қувватлаш ҳамда тенг ҳуқуқ ва имкониятларини таъминлаш;
ёшларнинг ҳуқуқий онги ва маданиятини ривожлантириш;
ёшлар, жумладан вояга етмаганлар ўртасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга ошириш бўйича таъсирчан механизмларни ишлаб чиқиш;
жазони ижро этиш муассасаларидан озод этилган ёки ихтисослаштирилган ўқув-тарбия муассасаларидан қайтиб келган вояга етмаганларнинг жамиятга ижтимоий мослашувига кўмаклашиш;
ёшларни одам савдоси, коррупция, турли зарарли ёт ғоялар ва оқимлар таъсирига тушиб қолишини олдини олиш бўйича аниқ чораларни ишлаб чиқиш;
ёшларда экологик маданият даражасини юксалтириш, уларни табиат ва унинг ресурсларига эҳтиёткорона муносабатда бўлиш руҳида тарбиялаш;
мамлакат экологик барқарорлигини таъминлашда ёшлар иштирокини кучайтириш.
3. Ёшлар учун малакали тиббий хизматдан фойдаланиш шарт-шароитларини яхшилаш, улар ўртасида тиббий саводхонликни ошириш ва соғлом турмуш тарзини мустаҳкамлаш йўналишида:
ёшлар ўртасида тиббий маданият, хусусан шахсий гигиена, тўғри ва рационал овқатланишга риоя этиш бўйича тарғибот тадбирларини кучайтириш;
ёшларнинг сифатли соғлиқни сақлаш тизими имкониятларидан фойдаланишини таъминлашда соҳа ташкилотлари ҳамкорлигини кучайтириш;
ёшлар саломатлиги ва фаровонлигини белгилайдиган омилларни ҳисобга олган ҳолда, уларни соғлиқни сақлаш тизими томонидан қамровини кенгайтириш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш;
ёшларнинг руҳий саломатлиги масалаларида мақсадли ёрдам кўрсатиш хизматларини ривожлантириш;
ёшларга репродуктив саломатлик, тиббий масалалардаги ҳуқуқлари ҳақида сифатли маълумотлар етказилишини таъминлаш;
ёшлар орасида турли юқумли ва сурункали касалликлар, бевақт ўлим ҳолатлари, гиёҳванд моддалар, алкоголь ва тамаки маҳсулотларига ружу қўйиш, психотроп моддалар истеъмол қилиш ҳолатларини олдини олиш;
миллат генофондини яхшилаш, оилада тиббий маданиятни юксалтириш, соғлом авлод туғилиши учун қулай шарт-шароитлар яратиш, яқин қариндошлар ўртасида никоҳ тузилиши ҳолатларини олдини олиш.
4. Таълимнинг барча босқичларида ёшларнинг сифатли таълим олишини таъминлаш, ҳудудларда инклюзив таълим ривожланиши учун шарт-шароит яратиш йўналишида:
мактабгача таълим муассасалари, умумтаълим мактаблари ва олий таълим муассасалари сонини нодавлат секторда оширишга қаратилган чора-тадбирларни кучайтириш;
ёшларни касбга йўналтириш ишларини тизимли ташкил этиш, олий ва профессионал таълимни тамомлаган ёшларни ўз мутахассислиги бўйича ишга жойлашишига кўмаклашиш;
умумтаълим ва олий таълим муассасаларида ўқитиш сифатини ошириш бўйича таъсирчан механизмларни ишлаб чиқиш;
ёшларнинг молиявий саводхонлигини ошириш, бунинг учун зарур бўладиган фундаментал билимларни ўргатишга йўналтирилган ўқув дастурларини ишлаб чиқиш;
умумтаълим мактаблари ўқувчиларида 7-синфдан бошлаб касбларга қизиқишини аниқлаш тизимини йўлга қўйиш;
мактаб ўқувчиларини касбга тайёрлаш инфратузилмасини яратиш, 8-9-синф ўқувчиларини истиқболли касблар билан таништириб, бунинг учун зарур бўладиган билим ва кўникмалар шакллантириш чораларини кўриш;
ёшларни олий таълимга ўқишга қабул қилишда абитуриентнинг интеллектуал салоҳияти, шахсий кўникмалари, мантиқий ва ижодий фикрлаш қобилияти ва волонтёрлик фаолиятлари асосида саралаш тизимини босқичма-босқич жорий этиш;
ривожланган давлатларнинг етакчи таълим муассасаларида ёшларнинг таълим олиши ва малакасини оширишга қаратилган фаолиятни қўллаб-қувватлаш;
таълим жараёнида электрон медиа маҳсулотлар (электрон дарсликлар)дан кенг фойдаланишни йўлга қўйиш;
педагог ходимларга эҳтиёжи катта бўлган чекка тоғли ва чўл ҳудудларда олий таълим муассасалари битирувчиларининг меҳнат фаолиятини рағбатлантириш тизимини кучайтириш;
олий таълимдан кейинги илмий фаолиятда, айниқса аниқ ва техника фанлари бўйича хотин-қизлар фаоллигини оширишга қаратилган махсус дастурларни амалга ошириш.
5. Ёшларни она Ватанга, оилага, мустақиллик ғояларига муҳаббат ва садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш йўналишида:
ёшларни «Миллий тикланишдан — миллий юксалиш сари!» ғояси атрофида бирлаштиришга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириш;
ёшларда ватанпарварлик, мардлик, шижоат, миллий ғурур, қатъият, орият, қаноат, меҳнатсеварлик, иродалилик, масъулиятлилик каби маънавий-ахлоқий фазилатларни шакллантириш;
оилага садоқат, кексаларни эъзозлаш, меҳр-оқибатлилик каби қадриятларнинг мавқеини оширишга қаратилган самарали чора-тадбирларни кучайтириш;
ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, ёш оилаларни қўллаб-қувватлаш, улар ўртасидаги низоларнинг олдини олишга қаратилган аниқ ва натижадор механизмларни жорий этиш;
ёшларни тарбиялашда оила, маҳалла ва таълим муассасалари, шунингдек, оммавий ахборот воситалари ва бошқа ижтимоий тузилмалар ўртасида самарали ҳамкорлик механизмини йўлга қўйиш;
жамиятда ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштириш, фарзанд тарбияси, оилавий қадриятларимизга зид бўлган турли маънавий таҳдидларга қарши мафкуравий иммунитетни шакллантиришга қаратилган профилактик тадбирларни ташкил этиш;
жамиятимизда бирдамлик, ҳамжиҳатлик, миллатлараро дўстлик ва тотувликни, диний бағрикенгликни мустаҳкамлашда ёшлар иштирокини ошириш;
Ўзбекистоннинг чегара, анклав, эксклав ҳудудларида аҳил қўшничилик, дўстлик, бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлашга қаратилган комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш.
6. Ёшларга муносиб меҳнат шароитларини яратиш, уларнинг иқтисодий имкониятларини кенгайтириш, тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш йўналишида:
олий ва профессионал таълимга қамраб олинмаган ёшларни иш билан таъминлаш;
ёшлар ўртасида фрилансерлик фаолиятини кенг ривожлантириш;
мактабнинг юқори синфлариданоқ касбга ўргатиш тизимини жорий этиш;
турли соҳалардаги ёшларни қўллаб-қувватлаш мақсадида «Ёшлар экспортда», «Ёшлар инвестицияда», «Ёшлар фермерликда», «Ёшлар қурилишда» каби йўналишлар бўйича махсус дастурларни амалга ошириш;
маҳаллаларда ўсмир ёшларни «Устоз — шогирд» анъанаси доирасида ҳунармандчилик ва оилавий тадбиркорликка яқиндан жалб қилиш;
ёшлар туризмини жадал ривожлантириш ҳамда улар орасида туризмга асосланган ишбилармонликни оммалаштириш;
ёш мутахассисларнинг халқаро меҳнат бозорида интеллектуал ишчи кучи сифатида рақобатбардошлигини таъминлаш мақсадида уларга касб кўникмаларини халқаро электрон платформалар орқали намоён қилиш услубларини ўргатиш;
ёшларнинг инновацион ғоялари ва лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш мақсадида олий таълим муассасаларида (бизнес-инкубатор, акселератор) дастурлар ва фондларни кўпайтириш;
«Ёшлар кичик саноат зоналари» ташкил этиш, уларда ёшлар лойиҳаларини амалга оширишга кўмаклашиш учун зарур бўладиган барча инфратузилма объектларини жойлаштириш;
ёшларни тадбиркорлик ва фермерликка жалб қилишга қаратилган ҳудудий ихтисослаштирилган дастурларни ишлаб чиқиш;
жойларда ёшларнинг тадбиркорлик кластерларини ва консалтинг хизматларини ташкил этиш бўйича аниқ дастур ва режалар ишлаб чиқиш;
таълим муассасаларини тамомлаб, биринчи бор иш излаётган, муддатли ҳарбий хизматни ўтаган ёшлар, хотин-қизлар, айниқса бола парвариши бўйича таътилдан қайтган аёлларнинг ишга жойлашишида юзага келаётган сунъий тўсиқларни бартараф этиш;
норасмий секторда банд бўлган ёшларнинг фаолиятини легаллаштириш, ёшларнинг хорижда меҳнат фаолиятини амалга ошириш, адолатли ва хавфсиз меҳнат шароитларига бўлган ҳуқуқларини рўёбга чиқаришда кўмаклашиш, уларнинг ижтимоий ва ҳуқуқий ҳимоясини, шунингдек, ватанга қайтганларидан сўнг жамиятга қўшилишини таъминлаш.
7. Ёшларни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, ёшларда ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларини шакллантириш, улар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлашга қаратилган «Беш муҳим ташаббус»ни амалга ошириш йўналишида:
ёшларнинг мусиқа, рассомлик, адабиёт, театр ва санъатнинг бошқа турларига қизиқишларини ошириш, истеъдодини юзага чиқариш бўйича махсус дастурларни амалга ошириш;
мусиқа, рассомлик, адабиёт, театр ва санъат соҳасида иқтидорли ёшларни излаб топиш, уларнинг маълумотлар базасини яратиш;
иқтидорли ёшларнинг маданият ва санъат соҳасида нуфузли халқаро танлов ва мусобақаларга тизимли тайёрлаш ва уларнинг иштирокини таъминлаш бўйича ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш;
ёшларни жисмоний чиниқтириш, уларнинг спорт соҳасида қобилиятини намоён қилишлари учун зарур шароитларни яратиш;
жисмоний тарбия ва спорт билан мунтазам шуғулланадиган ёшларнинг умумий сонини ошириш;
болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари сонини ва спорт таълими муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ва молиявий таъминлашнинг самарадорлигини ошириш;
ногиронлиги бор шахслар ва ижтимоий ҳимояга муҳтож шахсларга шуғулланишлари учун жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларида шароитлар яратиш ҳамда махсус спорт жиҳозлари билан таъминлаш;
ёшлар ўртасида компьютер технологиялари ва интернетдан самарали фойдаланишни ташкил этиш;
компьютер дастурлаш асослари, робототехника, ахборот технологиялари ва электрон тижорат соҳасида инновацион тадбиркорлик асосларини ишлаб чиқиш;
ҳудудларда IT-парклар ва Рақамли технологиялар ўқув марказлари фаолиятини босқичма-босқич йўлга қўйиш;
ёшларнинг сифатли, тезкор ва арзон интернет хизматларидан фойдаланиши учун шароитлар яратиш;
таълим муассасаларининг информатика хоналари моддий-техника базасини бойитиш;
китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш, янги асарларни яратиш, таржима қилиш ва муаллифларни рағбатлантиришнинг комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш;
ижтимоий аҳамиятга эга бўлган китобларни, айниқса, болаларга мўлжалланган адабиётлар, кўзи ожизлар учун брайл алифбосига асосланган адабиётлар чоп этилишини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;
китобхонлик маданиятини ривожлантиришга қаратилган лойиҳа ва танловларнинг тизимли ташкил этилишини таъминлаш;
хотин-қизларни иш билан таъминлашга доир дастурлар ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;
тадбиркорлик фаолиятини бошлаш истагида бўлган хотин-қизларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш;
кам таъминланган оилалардаги ва иш билан банд бўлмаган хотин-қизларни касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;
хотин-қизларни замонавий касбларга ўқитиш, улар ўртасида фрилансерлик фаолиятини кенг ривожлантириш.
8. Ижтимоий ҳимояга муҳтож, ногиронлиги бор ёшлар, меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчисини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш йўналишида:
ногиронлиги бор ёшларнинг ҳудудлардаги инфратузилма, таълим муассасалари, ижтимоий хизмат кўрсатиш, маданий мерос объектлари, кўнгилочар жамоат масканларидан фойдаланиши учун қулай шарт-шароит яратиш;
кам таъминланган оилалар фарзандларини ўқитиш, замонавий касбларга тайёрлаш бўйича имкониятларни кенгайтириш чораларини кўриш;
олий таълим муассасаларида махсус квота асосида ўқитилган ногиронлиги бор ёшларнинг давлат ташкилотларида ишга жойлашишининг амалий механизмларини такомиллаштириш;
ёшларнинг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламига бепул ихтиёрий юридик ёрдам кўрсатиш тизимини йўлга қўйиш;
меҳрибонлик уйлари ва ихтисослаштирилган таълим муассасалари тарбияланувчиларининг жамиятга ижтимоий мослашувида самарали механизмларни йўлга қўйиш;
хавф гуруҳига кирувчи ёшлар бандлигини таъминлаш бўйича манзилли чора-тадбирларни амалга ошириш;
ижтимоий ҳимояга муҳтож, ногиронлиги бор ёшлар, меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчисини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш бўйича ҳомийлик хайрияларини мувофиқлаштириш тизимини яратиш;
меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчисини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни комплекс ижтимоий ҳимоясини таъминлаш;
ногиронлиги бор ёшлар ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган халқаро норматив ҳужжатлар имплементациясини амалга ошириш.
9. Ёш салоҳиятли кадрларни қўллаб-қувватлаш ва уларни давлат фуқаролик хизматига тайёрлаш, меҳнат бозорида рақобатбардошлигини таъминлаш йўналишида:
давлат ва нодавлат ташкилотлари ҳамда фуқаролик жамиятининг бошқа институтларида иқтидорли, ташаббускор, рақобатбардош кадрлар захирасини шакллантириш чораларини кўриш;
ёшларда муаммоларни ҳал этиш, қарор қабул қилиш, танқидий ва ижодий фикрлаш, мулоқот қилиш, мослашувчанлик, стрессни енгиш каби ҳаётий кўникмаларни ривожлантириш бўйича махсус ўқувларни ривожлантириш;
ёшларда корпоратив этика, жамоавий иш, кейс-менежментга доир билимларни шакллантириш орқали иш жараёнига мослашиб кетишига кўмаклашиш тизимини йўлга қўйиш;
ёшларга оид давлат сиёсатини амалга оширишда мавжуд муаммо ва камчиликларни бартараф этиш мақсадида давлат ва нодавлат ташкилотлари ҳамда фуқаролик жамиятининг бошқа институтларининг ҳамкорлигини мувофиқлаштириш;
ёшларнинг эркин фикрловчи, ишбилармон, тадбиркор ҳамда интеллектуал салоҳияти юқори бўлган бугунги кун қаҳрамони тимсолини яратиш ва уни ёшлар орасида кенг тарғиб қилиш;
ёшлар ҳаёти, ўй-кечинмалари, орзу-ниятлари, долзарб муаммоларини интернет, радио, телевидение, газета ва журналларда кенг ёритиш бўйича шарт-шароитларни яратиш.
10. Ёш хотин-қизларнинг имкониятларини кенгайтириш, уларнинг жамиятдаги мавқеини янада ошириш йўналишида:
мазкур соҳадаги ёшларга оид давлат дастурларини, миллий ҳаракатлар режалари ва стратегияларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш;
ёш хотин-қизлар ва эркакларда тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар маданиятини шакллантириш бўйича дастурларни амалга ошириш;
жамият ва давлат ишларини бошқаришда ёш хотин-қизларнинг эркаклар билан тенг иштирок этишини таъминлаш;
таълим, илм-фан, маданият, соғлиқни сақлаш, тадбиркорлик фаолиятида ёш хотин-қизларнинг эркаклар билан тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш;
меҳнат муносабатлари, жамоа шартномалари ва келишувлари, ижтимоий ҳимоя, уй меҳнатини бажаришда ёш хотин-қизларнинг эркаклар билан тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларини таъминлаш;
ёш оилани, болаликни ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлаш, ёшларда масъулиятли оналик ва оталикни шакллантириш;
жинс бўйича бевосита ва билвосита камситишга қаратилган ахборотдан ёшларни ҳимоя қилиш;
ёш хотин-қизларнинг эркаклар билан тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларга эришиши мақсадида миллий, минтақавий ва халқаро даражаларда ёшлар ташкилотлари билан самарали ҳамкорликни ривожлантириш.
11. Ёшларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш, ёшлар жамоат ташкилотлари ва волонтёрлик ҳаракатларини қўллаб-қувватлаш йўналишида:
ёшларнинг ижтимоий фаоллигини рағбатлантириш, волонтёрлик гуруҳларини қўллаб-қувватлаш ва мувофиқлаштириб боришнинг ягона тизимини шакллантириш;
ёшлар жамоат ташкилоти, сиёсий партияларининг ёшлар қанотлари фаолиятини қўллаб-қувватлашга қаратилган мақсадли дастурларни амалга ошириш;
ёшларнинг сиёсий онгини ошириш, уларнинг сиёсий жараёнлардаги фаол иштирокини қўллаб-қувватлаш;
волонтёрлик фаолияти институционал тузилмаларини яратиш, волонтёрликнинг барча йўналишларини ёшлар ўртасида оммалаштириш ва қўллаб-қувватлаш;
ёшлар жамоат ташкилотлари ва волонтёрлик ҳаракатларини ривожлантиришда илғор хорижий тажрибаларни амалиётга жорий қилиш, халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш.
12. Ёшлар сиёсати соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш йўналишида:
ёшлар сиёсати соҳасида чуқур ўйланган, ўзаро манфаатли ва амалий ташқи сиёсатни юритиш бўйича стратегия ҳамда дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;
ёшларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган халқаро норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда Ўзбекистон ёшларини кенг жалб этиш;
халқаро ва минтақавий даражадаги давлат ва нодавлат ёшлар ташкилотлари, таълим муассасалари, илмий институтлари билан ёшлар сиёсати соҳасида ҳамкорликни мустаҳкамлаш;
ёшлар фаолияти билан боғлиқ соҳаларга хорижий инвестициялар ва илғор технологияларни жалб қилиш бўйича халқаро молия институтлари, донор-мамлакатлар ҳамда хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликни ривожлантириш;
халқаро ижтимоий-аҳамиятли лойиҳалар ва дастурларни амалга оширишда Ўзбекистон ёшларининг ролини кучайтириш;
хорижда таълим олаётган ва меҳнат қилаётган ёш ватандошларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, улар билан доимий мулоқот ва ҳамкорлик механизмларини йўлга қўйиш;
ёшлар соҳасидаги халқаро рейтингларда мамлакатимиз мавқеини ошириш бўйича зарур чоралар кўриш;
Ўзбекистон Республикасининг халқаро нуфузини мустаҳкамлаш, мамлакатда олиб борилаётган ёшлар сиёсати соҳасидаги ислоҳотлар тўғрисида жаҳон ҳамжамиятига холис ахборот етказиш.
5-боб. Ёшлар сиёсатини баҳолаш
Ёшлар сиёсатини баҳолаш Ўзбекистон Республикасида ёшлар билан ишлаш самарадорлигини баҳолаш бўйича ягона кўрсаткичлар тизими ҳисобланиб, мамлакат ёшларининг давлат ва жамият ҳаётидаги ижтимоий-сиёсий мавқеи, фаровонлиги, баркамоллик даражаси ҳамда истиқболдаги ўрнини кўрсатади.
Бунда баҳолаш мамлакатнинг ёшлар сиёсати бўйича сифат кўрсаткичлари соҳадаги халқаро индексларга мос равишда ўсишини таъминлашга йўналтирилади ҳамда соҳада амалга оширилаётган ишлар давлат ва хўжалик бошқаруви ҳамда маҳаллий ҳокимият органлари кесимида қуйидаги устувор йўналишлар асосида баҳоланади:
1. Ёшларнинг ижтимоий-иқтисодий ҳолати.
2. Ёшларнинг ижтимоий фаоллиги.
3. Ёшларга оид давлат сиёсатининг асосий йўналишларини амалга оширишда иштирок этувчи давлат органлари ва ташкилотлари фаолияти.
4. Ёшларга оид давлат сиёсати ва унинг инфратузилмаси.
5. Ахборот-коммуникация технологиялари ва ёшлар.
6. Ёшларга оид давлат сиёсатининг молиялаштирилиши.
7. 5 та муҳим ташаббусни амалга оширишда яратилган инфратузилма ва ёшларнинг қамрови.
Баҳолашда мезонларга тааллуқли маълумотларни ўрганиш, таҳлил этиш, шунингдек маълум ёшлар қатламлари ўртасида ижтимоий сўровлар ўтказиш орқали сифат кўрсаткичини аниқлаш ва бошқа усуллардан фойдаланилади.
Йиллик баҳолаш натижалари асосида келгусида соҳани ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар белгилаб олинади.
6-боб. Кутилаётган натижалар
Концепция амалга оширилиши натижасида иқтисодий, ижтимоий, маданий соҳаларда рақобатбардош, замонавий билим ва кўникмаларга эга ёш авлод шакллантирилади.
Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижаларни икки гуруҳга ажратиш мумкин.
Биринчи гуруҳни ёшларнинг шахсий ривожланиши, хусусан, уларнинг саломатлиги, таълим-тарбияси, иқтисодий имкониятлари, кўникмаларидаги натижалар ташкил этади:
ёшларнинг тиббий маданияти оширилади, соғлом турмуш тарзи, шахсий гигиена, тўғри ва рационал овқатланишга риоя этиш кўрсаткичлари ошади;
умумтаълим мактабларида 7-синф ўқувчиларининг касблар кесимида қизиқишини аниқлаш, 8-9-синф ўқувчиларини замонавий ва истиқболли касблар билан таништириб бориш, 10-синфдан ўқувчиларни давлат ва нодавлат ўқув марказлари ёрдамида касбга ўргатиш ва уларнинг харажатларини «ваучер» тизими орқали қоплаб бериш механизми яратилади;
ёшларни олий таълимга ўқишга қабул қилишда абитуриентнинг интеллектуал салоҳияти, шахсий кўникмалари, мантиқий ва ижодий фикрлаш қобилияти ва волонтёрлик фаолиятлари асосида саралаш тизими босқичма-босқич жорий этилади;
оила, хусусан, ёшларда бой миллий тарбиявий меросимиз тўғрисида билимлар оширилиб, уларни ўрганиш, сақлаш, тарғиб қилиш, ўргатиш орқали миллий қадриятларнинг мавқеи мустаҳкамланади;
ёшлар ўртасида эрта туғруқ ҳолатларига барҳам беришнинг самарали чоралари амалга оширилади;
маданият ва санъат билан мунтазам шуғулланадиган ёшлар сони 30 фоизга оширилиб, уларнинг халқаро танлов ва фестиваллардаги иштироки 40 фоизга етказилади;
ёшларнинг 30 фоизи оммавий спорт турлари билан мунтазам шуғулланишига эришилади;
китоб ўқишни кундалик ҳаёт тарзига айлантирган ёшлар сони 70 фоизга оширилади.
Иккинчи гуруҳ натижалари мамлакатнинг иқтисодий, ижтимоий-сиёсий ва маданий ривожланишига ёшларнинг қўшаётган ҳиссаси ва яратилаётган шарт-шароитлар кўлами билан белгиланади:
жойларда ёшларга оид норматив ҳужжатлар бажарилиши устидан таъсирчан жамоатчилик назорати доимий амалга оширилади;
жамиятда ёшлар учун жинси, ирқи, миллати, тили, диний эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеидан қатъий назар тенг ҳуқуқ ва имкониятлар янада мустаҳкамланади;
Ўзбекистон Республикасининг 2030 йилга келиб PISA (The Programme for International Student Assessment) Халқаро миқёсда ўқувчиларни баҳолаш дастури рейтинги бўйича жаҳоннинг биринчи 30 та илғор мамлакати қаторига киришига эришилади;
таълим муассасаларидаги ўқитиш дастурлари халқаро стандартларга (PISA, STEAM) мослаштирилади;
болаларнинг мактабгача таълим муассасалари, ёшларнинг умумтаълим мактаблари ва олий таълим муассасаларига қамрови нодавлат таълим муассасалари учун имкониятлар кенгайтирилиши ҳисобига босқичма-босқич оширилади, жумладан, Республикада 3 — 7 ёшгача бўлган болаларнинг 80 фоизи мактабгача таълим ташкилотларига қамраб олинади;
ёшларнинг маданий савиясини ошириш учун кутубхоналар, театрлар, кинотеатрлар, музейлар, истироҳат боғлари ва бошқа маданият муассасалари сони босқичма-босқич оширилади;
ёшларнинг оммавий спорт турлари билан шуғулланишлари учун шарт-шароитлар яратилиб, спорт иншоотларининг сиғими 30 фоизга оширилади;
маҳаллаларда ёшларнинг оммавий спорт турлари билан шуғулланишлари учун шарт-шароитлар яратилади;
барча ҳудудларда IT-парклар барпо этилади, туман (шаҳар)ларда Рақамли технологиялар ўқув марказлари ташкил этилади, «Бир миллион ўзбек дастурчи» лойиҳаси асосида 200 мингга яқин ёшлар ўқитилади;
ёшларнинг сифатли, тезкор ва арзон интернет хизматларидан фойдаланиши учун шароитлар яратилади, алоқа ва ахборотлаштириш хизматларини 2 баравар ўстириш таъминланади;
китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш, янги асарларни яратиш, таржима қилиш ва муаллифларни рағбатлантиришнинг комплекс чора-тадбирлари амалга оширилади;
ногиронлиги бор ёшлар ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган халқаро норматив ҳужжатлар имплементация қилинади;
ёшлар ва ҳукумат ўртасидаги тизимли мулоқотни ташкил этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ўринбосарлари ҳузурида иқтидорли, фаол ва ташаббускор ёшларни бирлаштирган соҳалар бўйича «Ёшлар кенгашлари» фаолияти йўлга қўйилади;
ёшлар ҳаёти, ўй-кечинмалари, орзу-ниятлари, долзарб муаммоларини интернет, радио, телевидение, газета ва журналларда кенг ёритиш бўйича «Ёшлар медиа холдинги» ташкил этилади;
хорижий давлатларга ишлаш учун чиқиб кетаётган ҳамда норасмий иш билан банд бўлган ёшларнинг ижтимоий таъминоти ва меҳнат муҳофазаси таъминланади;
меҳрибонлик уйлари битирувчилари бандлиги тўлақонли таъминланади, уларнинг жамиятга ижтимоий мослашувига кўмаклашишда самарали механизмлар жорий этилади;
таълим муассасасини тамомлаб, биринчи бор иш излаётган, муддатли ҳарбий хизматни ўтаган ёшлар, хотин-қизлар, айниқса бола парвариши бўйича таътилдан қайтган аёлларнинг ишга жойлашишда сунъий тўсиқлар бартараф этилади;
волонтёрлик фаолиятининг институционал тузилмалари, жумладан, «Волонтёрлар мактаблари», «Волонтёрлик марказ»лари яратилади;
халқаро ва минтақавий даражадаги давлат ва нодавлат ёшлар ташкилотлари, халқаро молия институтлари, донор-мамлакатлар ҳамда хорижий ташкилотлар, таълим муассасалари, илмий институтлари билан ёшлар сиёсати соҳасида ҳамкорлик мустаҳкамланади;
хорижда истиқомат қилаётган ёш ватандошлар билан доимий мулоқот ва ҳамкорлик механизмлари йўлга қўйилади, Ўзбекистоннинг чегара, анклав, эксклав ҳудудларида аҳил қўшничилик, дўстлик, бағрикенглик муҳити янада мустаҳкамланади;
мамлакатда олиб борилаётган ёшлар сиёсати соҳасидаги ислоҳотлар тўғрисида жаҳон ҳамжамиятига холис ахборот етказиб берилади ҳамда ёшлар соҳасидаги халқаро рейтингларда мамлакатимиз мавқеи оширилади.
7-боб. Якунловчи қоидалар
Ўзбекистон Республикасининг ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилга қадар ривожлантириш концепциясида назарда тутилган мақсад ва вазифаларга эришишнинг молиявий харажатлари Ўзбекистон Республикасининг «Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида»ги қонунига биноан, Ўзбекистон Республикасининг давлат бюджети, ҳомийларнинг маблағлари ва бошқа маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикасининг ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий ривожланишидаги ўзгаришлардан келиб чиқиб, Концепциянинг айрим қоидалари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда аниқлаштирилиши ҳамда тўлдирилиши мумкин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 18 январдаги 23-сон қарорига 2-ИЛОВА
Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини 2025 йилгача ривожлантириш концепциясини 2021-2022 йилларда амалга ошириш бўйича
Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Бажариш муддатлари Молиялаштириш манбалари Масъул ижрочилар I. Ёшларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган ҳуқуқий базани такомиллаштириш йўналиши 1. Болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасидаги ишлар самарадорлигини ошириш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг «Болалар Омбудсмани тўғрисида»ги қонунини қабул қилиш. «Болалар Омбудсмани тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳаси 2021 йил - Олий Мажлис палаталари, Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий маркази, Ёшлар ишлари агентлиги, Адлия вазирлиги 2. Ўзбекистонда ёшларга оид давлат сиёсатини амалга оширишга доир меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларни инвентаризациядан ўтказиш ва уларни такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2021-2022 йиллар - Ёшлар ишлари агентлиги, Адлия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. Ўзбекистон ёшлари порталини ташкил этиш ва унда ёшлар сиёсатини баҳолаш миллий индекслари, ёшларга оид қонун ҳужжатлари базасини ва «Ёшлар мурожаати» электрон платформасини шакллантириш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил июль Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ахборот технологиялари вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар Доимий равишда 4. Ёшлар ҳуқуқларига бағишланган Бутунжаҳон ёшлар анжуманини ташкил этиш ва ўтказиш. 1. Ишчи гуруҳини шакллантириш. 2. Анжуман концепцияси ҳамда дастурини ишлаб чиқиш. 3. Концепция ва дастур лойиҳасини тегишли вазирлик, идора ва ташкилотлар билан келишиш. 4. Концепция ва дастур лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил сентябрь - Ёшлар ишлар агентлиги, Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий маркази, Адлия вазирлиги, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи 5. Давлат идораларида тизимли равишда ёшлар сиёсатига оид статистик маълумотлар юритилишини таъминлаш. 1. Ёшлар сиёсатига оид статистик кўрсаткичларни 0 — 30 ёш, 14 — 30 ёш, 18 — 30 ёш тоифасида ишлаб чиқиш. 2021 йил март - Давлат статистика қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги, Ахборот технологиялари вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 2. Давлат идоралари, ташкилотлар, банклар ва бошқа хўжалик бошқаруви органларида тизимли равишда ёшлар сиёсатига оид статистик маълумотлар юритилишини таъминлаш. Доимий равишда II. Мамлакатда хавфсизлик, адолат ва ?кологик барқарорликни таъминлашда ёшларнинг ролини ошириш йўналиши 6. БМТнинг Ёшлар ҳуқуқлари тўғрисидаги халқаро конвенцияси лойиҳаси бўйича ёшлар иштирокида кенг доирада муҳокамаларни ташкил этиш. Тадбирлар режаси 2021 йил - Ёшлар ишлари агентлиги, Инсон ҳуқуқлари бўйича Миллий марказ, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари ҳузуридаги Ёшлар парламентлари 7. 2020 йилда ёшлар ва вояга етмаганлар ўртасида жиноятчилик кўрсаткичлари ошган ҳудудларда 2021-2022 йилларда жиноятчилик ҳолатларини кескин камайтиришга қаратилган алоҳида дастурларни амалга ошириш. Ҳудудлар кесимида ҳамкорлар чора-тадбирлари 2021 йил март - Ички ишлар вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 8. Ёшлар ўртасида коррупциянинг моҳияти ва оқибатлари бўйича таъсирчан тарғибот ишларини амалга ошириш. Ҳамкорлар чора-тадбирлари 2021-2022 йиллар Ташкилотчилар ва ҳомийлик хайриялари ҳисобидан Коррупцияга қарши курашиш агентлиги, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 9. Ўсиб келаётган ёш авлоднинг экологик саводхонлигини ошириш, экологик онги ва маданиятини ривожлантириш мақсадида экологик оромгоҳ ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил IV чорак Ташкилотчилар ва ҳомийлик хайриялари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Касаба уюшмалари федерацияси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари III. Ёшлар учун малакали тиббий хизматдан фойдаланиш шарт-шароитларини яхшилаш, улар ўртасида тиббий саводхонликни ошириш ва соғлом турмуш тарзини мустаҳкамлаш йўналиши 10. Миллат генофондини яхшилаш, оилада тиббий маданиятни юксалтириш, соғлом авлод туғилиши, яқин қариндошлар ўртасида никоҳ тузилиш ҳолатларининг аянчли оқибатлари ҳақида таъсирчан мультимедиа маҳсулотларини тайёрлаш ва тарғиб этиш. Тадбирлар режаси 2021-2022 йиллар Ташкилотчилар ва ҳомийлик хайриялари ҳисобидан МТРК, Ўзбекистон электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси, Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 11. Ёшларнинг турли юқумли, генетик ва сурункали касалликлар, бевақт ўлим ҳолатларини келтириб чиқараётган сабабларни ўрганиб, бартараф этиш юзасидан «Ёшлар саломатлиги — 2021 — 2025» дастурини ишлаб чиқиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2021 йил июль - Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар, илмий тадқиқотлар муассасалари IV. Ёшларни она Ватанга, оилага, мустақиллик ғояларига муҳаббат ва садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш йўналиши 12. Ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, уларда оналик ва оталик масъулиятини ошириш, ёш оилалар ўртасидаги низоларнинг олдини олишга қаратилган аниқ ва натижадор механизмлар жорий этиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2021 йил март - Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Мусулмонлари идораси, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар 13. Вояга етмаган ўсмир қизлар ўртасида эрта туғруқ ҳолатларини олдини олиш мақсадида маҳалла тизимида комплекс чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш ва бу борада Тошкент вилояти тажрибасини яратиш. Комплекс чора-тадбирлар дастури 2021 йил март - Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Мусулмонлари идораси, вазирлик, идора ва ташкилотлар, Тошкент вилояти ҳокимлиги 14. Ёшларда ватанпарварлик, мардлик, шижоат, миллий ғурур, қатъият, орият, қаноат, меҳнатсеварлик, иродалилик, масъулиятлилик каби маънавий-ахлоқий фазилатларни шакллантиришга қаратилган ҳарбий ватанпарварлик тадбирларини тизимли амалга ошириш. Комплекс чора-тадбирлар дастури 2021 йил март - Мудофаа вазирлиги, Миллий гвардия, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Ўзбекистон Мусулмонлари идораси 15. Қаровсиз ва ёлғиз кексаларга ёрдам кўрсатиш, ногирон ва имконияти чекланган фуқароларга кўмаклашишга қаратилган «Ижтимоий волонтёрлик гуруҳ»ларини шакллантириш ва уларни моддий рағбатлантириш тизимини яратиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2021 йил апрель Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги Ёшлар ишлари агентлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, вазирлик ва идоралар 16. Ёшларни она Ватанга, мустақиллик ғояларига муҳаббат ва садоқат, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялаш мақсадида ҳудудлар кесимида ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда алоҳида йиллик дастурлар ишлаб чиқиш. Халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари қарорлари 2021 йил август - Халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари (келишув асосида), Республика Маънавият ва маърифат маркази, Ёшлар ишлари агентлиги, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 17. Ёшлар сиёсатини самарали амалга оширишда Андижон вилояти тажрибасини ўрганиш мақсадида мамлакатимизнинг барча ҳудудларидан фаол ёшларни жалб қилган ҳолда «Андижон ёшлари форуми»ни ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил май Маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан Андижон вилояти ҳокимлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи 18. Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 30 йиллигига бағишлаб, мамлакатимизнинг барча ҳудудларидан фаол ёшларни жалб қилган ҳолда «Фарғона ёш ҳунармандлар фестивалини»ни ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил август Маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан Фарғона вилояти ҳокимлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи V. Ёшларга муносиб меҳнат шароитларини яратиш, уларнинг иқтисодий имкониятларини кенгайтириш, тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш йўналиши 19. Ёшларнинг инновацион, амалий ва истиқболли стартап лойиҳаларига грант маблағлари ажратиш. 1. Ёшларнинг инновацион, амалий ва истиқболли стартап лойиҳалари бўйича республика миқёсида танлов ўтказиш. 2021 йил май Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси 2. Танлов натижасига кўра: 2021 йилдан бошлаб ҳар йили камида 20 та энг яхши стартап лойиҳаларга 50 млн сўмдан 200 млн сўмгача грант маблағлари ажратиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили 1 сентябрь 20. Ҳудудларда ёшлар бандлигига кўмаклашиш мақсадида қудуқлар бурғулаш (қазиш), суғориш воситалари харид қилиш, енгил конструкцияли иссиқхоналар ўрнатиш, уруғлик ва кўчатлар сотиб олиш учун субсидиялар ажратиш. 1. Ёшларга қудуқлар бурғулаш (қазиш), суғориш воситалари харид қилиш, енгил конструкцияли иссиқхоналар ўрнатиш, уруғлик ва кўчатлар сотиб олиш учун субсидиялар ажратиш тартибини ишлаб чиқиш. 2021 йил март Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 2. Белгиланган тартибда субсидиялар ажратиб бориш. Доимий равишда 21. «Ёшлар дафтари» юритилиши тизимини электронлаштиришга қа?атилган чора-тадбирларни амалга ошириш. Ижрочиларнинг чора-тадбирлар дастури 2021 йил март - Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Давлат Персоналлаштириш маркази, Ёшлар ишлари агентлиги, вазирлик ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳамда туман (шаҳар) ҳокимлари, сектор раҳбарлари 22. «Ёшлар: 1+1» дастури доирасида уюшмаган ва ишсиз ёшларни касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш. Шунингдек, «Ҳунарли киши хор бўлмас» ғояси асосида уста ҳунармандлар қўлида ишсиз ёшларга касб-ҳунар ўргатиш мақсадида ҳудудларда «устоз-шогирд» анъанасини янги тизимда жорий этиш. Ижрочиларнинг чора-тадбирлар дастури 2021 йилдан бошлаб доимий Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари Савдо-саноат палатаси, «Ҳунарманд» уюшмаси, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари 23. «Ҳар бир тадбиркор — ёшларга мададкор» тамойили асосида кўнгилли тадбиркорларни жалб этган ҳолда 1 нафар тадбиркорга 1 нафардан ишсиз ёшларни бириктириш ташаббусини амалга ошириш. Ижрочиларнинг чора-тадбирлар дастури 2021 йилдан бошлаб доимий - Савдо-саноат палатаси, Ёшлар ишлари агентлиги 24. Ёш тадбиркорлар фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида кўргазмали савдо ярмаркаларини ташкил этиш. Ёш тадбиркорлар фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида камида 20 та кўргазмали савдо ярмаркалари ташкил этиш. 2021-2022 йиллар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 25. Ёш тадбиркорларнинг тадбиркорликка оид халқаро кўргазма ва анжуманларда иштирок этишлари учун зарур шароитлар яратиш. Ҳамкорлик тадбирлар режаси 2021-2022 йиллар Ёшлар ишлари агентлиги ва ҳомийлик хайриялари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Савдо-саноат палатаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, вазирлик, идора ва ташкилотлар 26. Ёшларни касбга ўргатиш билан боғлиқ, шунингдек, ёш тадбиркорларга ҳуқуқий, бухгалтерия, маркетинг, брендинг, банк, суғурта, меҳнат ва бошқа соҳаларда амалий кўмак кўрсатиш учун консалтинг хизматлари харажатларини қоплаш. Ёшларни касбга ўргатиш билан боғлиқ, шунингдек, ёш тадбиркорларга ҳуқуқий, бухгалтерия, маркетинг, брендинг, банк, суғурта, меҳнат ва бошқа соҳаларда амалий кўмак кўрсатиш учун 500 та консалтинг хизматлари харажатларини қоплаш. 2021-2022 йиллар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 27. Турли соҳалардаги ёшларни қўллаб-қувватлаш мақсадида «Ёшлар экспортда», «Ёшлар инвестицияда», «Ёшлар фермерликда», «Ёшлар қурилишда» каби йўналишлар бўйича махсус дастурларни амалга ошириш. Ҳамкорлар қўшма чора-тадбирлари 2021 йил март Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ташқи савдо ва инвестиция вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси 28. Ўзбекистон ёшлари умумжаҳон ассоциацияси фаолиятини меҳнат мигрантларини қўллаб-қувватлаш ва манфаатларини ҳимоя қилиш нуқтаи-назаридан янада такомиллаштириш чораларини кўриш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил июль Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Молия вазирлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар 29. Ёшларни келгусида тегишли соҳада малакали мутахассис бўлиб етишишлари, шу жумладан тадбиркорликка ўқитиш учун мамлакатимизда юқори натижаларга эришган соҳа мутахассисларини жалб этган ҳолда бепул ўқув машғулотлар ўтказиш ва бизнесни йўлга қўйишдан даромад олишгача бўлган масалаларни ўргатишга қаратилган қўлланмалар яратиш. Ёшларни келгусида тегишли соҳада малакали мутахассис бўлиб етишишлари, шу жумладан тадбиркорликка ўқитиш учун мамлакатимизда юқори натижаларга эришган соҳа мутахассисларини жалб этган ҳолда республиканинг турли ҳудудларида камида 200 та бепул ўқув машғулотлари ўтказиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили йил давомида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 30. Халқаро ёш тадбиркорлар бизнес форуми ва стартап тадбирларини ўтказиш. 1. Халқаро ёш тадбиркорлар бизнес форумини ўтказиш. 2021 йил?ан бошлаб ҳар йили йил давомида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси, Ташқи ишлар вазирлиги 2. «Ёшлар оромгоҳи» базасида халқаро стартап тадбирларини ўтказиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар икки йилда бир маротаба 31. Битирувчиларда тадбиркорлик кўникмаларини шакллантириш мақсадида барча ҳудудлардаги олий таълим муассасаларида бизнес акселераторлар ташкил этиш. Барча ҳудудлардаги олий таълим муассасалари базасида босқичма-босқич бизнес акселераторлар ташкил этиш. Режа асосида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 32. Ёшларни тадбиркорлик ва ишбилармонликка қизиқтириш ҳамда уларга бундай фаолиятни йўлга қўйишнинг амалий жиҳатларини ўргатиш мақсадида жойлардаги ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш ташкилотларига бизнес саёҳатлар ташкил этиш. Ёшларни тадбиркорлик ва ишбилармонликка қизиқтириш ҳамда уларга бундай фаолиятни йўлга қўйишнинг амалий жиҳатларини ўргатиш мақсадида жойлардаги ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш ташкилотларига 200 та бизнес саёҳатлар ташкил этиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили йил давомида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ва ҳокимликлари VI. Ёшларни маданият, санъат, жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш, ёшларда ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмаларини шакллантириш, улар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш, хотин-қизлар бандлигини таъминлашга қаратилган «Беш муҳим ташаббус»ни амалга ошириш йўналиши 33. 2021 йил якунига қадар 102 та туман (шаҳар)да Рақамли технологиялар ўқув марказларини ташкил этиш. Манзилли чора-тадбирлар режаси 2021 йил июнь Ахборот технологиялари вазирлиги маблағлари Ахборот технологиялари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар 34. Мусиқа мактаблари, болалар ва ўсмирлар спорт мактабларини тўлиқ инвентаризациядан ўтказиш, туман (шаҳар)лар кесимида эҳтиёжни аниқлаш ва моддий-техника базасини мустаҳкамлаш. 1. Таълим муассасалари моддий-техника базасини инвентаризациядан ўтказиш; 2021 йил март Ўзбекистон Республикаси маҳаллий бюджети Маданият вазирлиги, Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар 2. Моддий-техника базасини мустаҳкамлашнинг 5 йиллик дастурини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. 2021 йил апрелдан дастур асосида 35. Ёшлар ўртасида китобхонликни кенг тарғиб қилиш мақсадида «Ёш китобхон» республика танловини ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йилда ва кейинги йилларда доимий Ташкилотчилар ва ҳомийлик маблағлари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Халқ таълим вазирлиги, Олий ва ўрта таълим вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси, Республика Маънавият ва маърифат маркази, МТРК 36. Ёш оилалар ўртасида китобхонликни кенг тарғиб қилиш мақсадида «Ёш китобхон оила» республика танловини ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йилда ва кейинги йилларда доимий Ташкилотчилар ва ҳомийлик маблағлари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Оила ва хотин-қизлар қўмитаси, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Олий ва ўрта таълим вазирлиги, МТРК 37. Иқтидорли ёш адиблар, рассомлар ва ҳунармандлар ўртасида ижодий кўрик танловлар ташкил этиш, ёш муаллифларнинг ижод намуналари, жумладан, биринчи китобларини нашр этиш, санъат асарларини яратиш учун молиявий ёрдам кўрсатиш. Амалий чора-тадбирлар Доимий равишда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ёзувчилар уюшмаси 38. Ёшларнинг халқаро меҳнат бозорларига чиқишига кўмаклашиш. Ёшларнинг халқаро меҳнат бозорларига чиқишига кўмаклашиш бўйича зарур чораларни кўриш. Доимий равишда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги 39. Ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзини кенг тарғиб қилиш мақсадида ҳафтанинг ҳар шанба кунида ҳудудларда «Велосипед билан бир кун» ижтимоий ҳаракатини амалга ошириш. Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатини янада ривожлантириш борасидаги чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича Мувофиқлаштирувчи кенгаш қарори 2021-2022 йиллар - Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 40. «Камалак юлдузлари», «Йилнинг энг фаол ёшлар етакчиси», «Йил сардори», «Талабалар фестивали», «Интеллектуал ўйинлар» ҳафталиги, «Йил талабаси» сингари кўрик-танлов ва мусобақаларни ташкил этиш ва юқори савияда ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар Доимий Ижрочиларнинг маблағлари ҳисобидан Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Ректорлар Олий Кенгаши, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Миллий телерадиокомпания 41. «Абдулла Орипов издошлари», «Ўткир Ҳошимов асарлари билимдони», «Ботир Зокиров санъати давомчилари» кўрик-танловларининг туман, шаҳар, вилоят ва республика босқичлари ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил Ижрочиларнинг маблағлари ҳисобидан Маданият вазирлиги, Ёзувчилар уюшмаси, Бадиий академия, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 42. Ёшлар ўртасида маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва замонавий технологиялар орқали ёшларни ватанга садоқат, она юртга ҳурмат руҳида тарбиялаш мақсадида «KinoMark» миллий интернет стриминг платформасини ташкил этиш (инвестицион лойиҳа) Ижрочиларнинг қўшма қарори 2021 йил март Инвесторларнинг маблағлари Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Адлия вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ёш киноижодкорлар кенгаши 43. Олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган талабалар учун «Талабалар баҳори» (StudFest) республика ёшлар фестивалини ўтказишни йўлга қўйиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил апрель Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, ҳамкор ташкилотлар ва тегишли ҳокимликлар маблағлари Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Маданият вазирлиги 44. Ёшларнинг истеъдоди ва ғояларини қўллаб-қувватлаш ҳамда уларни муносиб тақдирлаш мақсадида «Ёшлар ҳафталиги»ни ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар Ҳар йили ноябрь ойида Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, ҳамкор ташкилотлар ва тегишли ҳокимликлар маблағлари Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Маданият вазирлиги, 45. Ёш киноижодкорларни қўллаб-қувватлаш мақсадида «PROlogue» халқаро кинофестивали ва унинг доирасида «Location EXPOuz» маҳаллий кинолокацияларининг халқаро кўргазмасини ўтказишни йўлга қўйиш Амалий чора-тадбирлар 2021 йилдан ҳар йили ноябрь ойида Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси ва ҳамкор ташкилотлар маблағлари Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, Маданият вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Ўзбекистон миллий кинокомиссияси 46. Миллий халқ ўйинлари, рақслари ва қадриятларини тарғиб қилишга қаратилган Халқаро «International Drum & Dance» фестивалини ўтказиш Амалий чора-тадбирлар 2021 йил март Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, ҳамкор ташкилотлар ва тегишли ҳокимликлар маблағлари Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ёшлар ишлари агентлиги, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, Маданият вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари VII. Ижтимоий ҳимояга муҳтож, ногиронлиги бор ёшлар, меҳрибонлик уйларида тарбияланган, етим болалар, боқувчисини йўқотган ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни қўллаб-қувватлаш йўналиши 47. Ногиронлиги бор ёшларнинг ҳудудлардаги инфратузилма, таълим, ижтимоий хизмат кўрсатиш, маданий мерос объектлари, кўнгилочар жамоат масканларидан фойдаланиши учун босқичма-босқич шарт-шароитлар яратиш чораларини кўриш. Ҳудудлар кесимида режа-жадвал ишлаб чиқиш ва амалга ошириш 2021 йил август Ўзбекистон Республикаси маҳаллий бюджети Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 48. Олий таълим муассасаларида тўлов шартнома асосида таълим олаётган чин етим, ногирон, ота-онаси ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум этилган ҳамда меҳрибонлик уйида тарбияланган, боқувчисини йўқотган талабаларга тўлов шартнома маблағларини 50 фоиз миқдорда тўлаб бериш мақсадида «Ёшлар таълим гранти» лойиҳасини ташкил этиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2020-2021 ўқув йил Ёшлар ишлари агентлиги ва ҳомийлик хайриялари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 49. Барча меҳрибонлик уйларида тарбияланувчиларнинг инсон омилидан зарар кўриш ҳолатларини олдини олиш мақсадида ҳудудий мониторинг гуруҳлари фаолиятини йўлга қўйиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил март - Бош прокуратура, Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари йил давомида VIII. Ёш салоҳиятли кадрларни қўллаб-қувватлаш ва уларни давлат фуқаролик хизматига тайёрлаш, меҳнат бозорида рақобатбардошлигини таъминлаш йўналиши 50. Иқтидорли ёш кадрларни раҳбарлик лавозимларига тайёрлашга қаратилган «Ватан ифтихорлари» лойиҳасини амалга ошириш. Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатини янада ривожлантириш борасидаги чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича мувофиқлаштирувчи кенгаш қарори 2021 йил Ташкилотчилар маблағлари ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги 51. Ҳудудлар кесимида юқори натижага эришаётган ёшлар базасини шакллантириш ҳамда уларни Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги тавсияси асосида хорижий давлатларга ўз мутахассислиги бўйича қисқа муддатли ўқувларга юбориш. Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш 2021 йил апрель «Эл-юрт умиди» жамғармаси маблағлари «Эл-юрт умиди» жамғармаси, Ёшлар ишлари агентлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар IX. Ёш хотин-қизларнинг имкониятларини кенгайтириш, уларнинг жамиятдаги мавқеини янада ошириш йўналиши 52. Жинс бўйича билвосита ва бевосита камситилиш ҳолатларини ўрганиш, таҳлил қилиш ва самарали ечими юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш. Вазирлар Маҳкамасига таҳлилий маълумот ва таклиф 2021 йил апрель - Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура, Олий суд, Ёшлар ишлари агентлиги 53. Олий таълимдан кейинги илмий фаолиятда, айниқса аниқ ва техника фанлари бўйича хотин-қизлар фаоллигини оширишга қаратилган махсус дастурларни амалга ошириш. Бунда, хотин-қизларнинг илмий фаолиятига грантлар ажратиш тизимини йўлга қўйиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2021 йил апрель Ўзбекистон Республикаси бюджети Инновацион ривожланиш вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Молия вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 54. Маиший зўравонликка учраётган ёш хотин-қизларни аниқлаш ва уларни ҳимоя қилишнинг таъсирчан механизмларини ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумот ва таклиф 2021 йил март - Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги X. Ёшларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш, ёшлар жамоат ташкилотлари ва волонтёрлик ҳаракатларини қўллаб-қувватлаш йўналиши 55. Ҳудудлардаги олий таълим муассасаларида волонтёрлик марказлари фаолиятини йўлга қўйиш Амалий чора-тадбирлар 2021 йил август Олий таълим муассасалари маблағлари Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри ва вилоятлар ҳокимликлари 56. Фаол ва иқтидорли ёшларни қўллаб-қувватлаш, уларда фаол фуқаролик позициясини шакллантириш мақсадида «Биз биргамиз» шиори остида Ўзбекистонда волонтёрлар форумини ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2021 йил ноябрь-декабрь Ёшлар ишлари агентлиги ва ҳомийлик хайриялари маблағлари Ёшлар ишлари агентлиги, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи, Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши, Адлия вазирлиги, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар 57. Ёшларда ўзини ўзи ривожлантириш бўйича кучли мотивация уйғотиш мақсадида халқаро миқёсда юқори нуфузга эга нотиқларни жалб қилинган ҳолда мотивацион тадбирлар ўтказиш. Ёшларда ўзини ўзи ривожлантириш бўйича кучли мотивация уйғотиш мақсадида ҳар йили камида бир маротаба ёшлар даврасида ушбу йўналишда халқаро миқёсда юқори нуфузга эга нотиқларни жалб қилган ҳолда тадбирлар ўтказиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили йил давомида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 58. Иқтидорли ва жамоат ишларида фаол бўлган ёшларни (биринчи навбатда ижтимоий ҳимояга муҳтож бўлган оилалар фарзандларини) бепул йўлланмалар асосида оромгоҳларга юбориш. Фанларни «аъло» ва «яхши» баҳоларга ўзлаштираётган иқтидорли ва жамоат ишларида фаол бўлган 500 нафар ёшлар (биринчи навбатда ижтимоий ҳимояга муҳтож бўлган оилаларнинг фарзандлари)ни бепул йўлланмалар асосида оромгоҳларга юбориш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили режа асосида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги XI. Ёшлар сиёсати соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш йўналиши 59. Хориждаги ёшларимиз билан самарали ишлашни йўлга қўйиш ва улар билан эркин мулоқот майдонини яратиш ва ватандошларимизни қўллаб-қувватлаш мақсадида «Ватандош» мақсадли тизимини яратиш. Ҳамкорлик тадбирлар режаси 2021 йил май - Ёшлар ишлари агентлиги 60. Ахборот-коммуникациялар ва технологиялари соҳаси бўйича Ўзбекистон-Ҳиндистон ёшлари ва талабалар фестивалини ўтказиш. Ҳамкорлик тадбирлар режаси 2021 йил II ярим йиллик Ижрочилар ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Маданият вазирлиги, Жисмоний тарбия ва спорт вазирлиги, Ёшлар иттифоқи 61. Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Ёшлар форуми билан ҳамкорлик ўрнатиш. Ҳамкорлик тадбирлар режаси 2021 йил II ярим йиллик - Ташқи ишлар вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, 62. Туркий Тилли Давлатлар Ҳамкорлик Кенгаши доирасида Ёш тадбиркорлар форумини ташкил этиш ва унинг биринчи йиғилишини 2021 йилда Ўзбекистонда ўтказиш. Ҳамкорлик тадбирлар режаси 2021 йил II ярим йиллик Ёшлар ишлар агентлиги ҳамда ҳомийлар ҳисобидан Ёшлар ишлари агентлиги, Савдо-саноат палатаси, Ёшлар иттифоқи, Ташқи ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2021 йил 18 январь,
23-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
KONSEPSIYASI
“YOʻL XARITASI”
Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida
Mamlakatimizda yoshlarga oid davlat siyosati sohasida keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. Oʻtgan vaqt ichida yoshlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash, ularning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, mamlakatimiz istiqboli uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishga qodir, tashabbuskor, shijoatli yoshlarni tarbiyalash borasida alohida tizim yaratildi.
Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi, Oliy Majlis palatalari huzurida Yoshlar parlamentlari, Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi qoshida Yoshlar akademiyasi tashkil qilindi. Hududlarda “Loyihalar fabrikasi” ish boshladi.
Yosh avlodning sogʻlom oʻsishi, sifatli taʼlim olishi va barkamol shaxs boʻlib voyaga yetishini taʼminlash, shuningdek, yoshlarning madaniyat, sanʼat, sport, axborot texnologiyalari va kitob oʻqishga boʻlgan qiziqishini har tomonlama qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan “besh muhim tashabbus”ni joriy etish boʻyicha samarali ishlar amalga oshirilmoqda.
Yurtimizda tashkil etilayotgan yangi davlat va nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumtaʼlim maktablari, oliy oʻquv yurtlari, nufuzli xorijiy universitetlarning filiallari, zamonaviy IT-parklar, madaniyat muassasalari va sport inshootlari, mutlaqo yangi namunadagi taʼlim maskanlari — “Prezident maktablari”, “Temurbeklar maktabi”, “Ijod maktablari” bugungi globallashuv sharoitida raqobatga qodir boʻlgan yetuk kadrlarning yangi avlodini tarbiyalashga xizmat qilmoqda.
Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash tizimini tubdan isloh qilish va yanada rivojlantirish maqsadida 2021-yil mamlakatimizda “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili” deb eʼlon qilindi.
Yoshlar sohasidagi muammolarga samarali yechimlar ishlab chiqish, shuningdek, mamlakatimizda 2020-yil dekabr oyida tashkil etilgan Oʻzbekiston yoshlari forumida hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-dekabrdagi Oliy Majlisga va xalqimizga Murojaatnomasida qayd etilgan yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish bilan bogʻliq vazifalar ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar:
a) quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq:
yoshlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy bazani takomillashtirish;
mamlakatda xavfsizlik, ekologik barqarorlik, adolat va teng huquqlilikni taʼminlashda yoshlarning rolini oshirish;
yoshlar uchun malakali tibbiy xizmatdan foydalanish shart-sharoitlarini yaxshilash, ular oʻrtasida tibbiy savodxonlikni oshirish va sogʻlom turmush tarzini mustahkamlash;
taʼlimning barcha bosqichlarida yoshlarning sifatli taʼlim olishini taʼminlash, hududlarda inklyuziv taʼlim rivojlanishi uchun shart-sharoit yaratish;
yoshlarni ona Vatanga, oilaga, mustaqillik gʻoyalariga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash;
yoshlarga munosib mehnat sharoitlarini yaratish va ularning mehnatga oid qonuniy huquqlarini himoya qilish orqali ularning iqtisodiy huquq va imkoniyatlarini kengaytirish;
yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini shakllantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini taʼminlashga qaratilgan “besh muhim tashabbus”ni amalga oshirish;
ijtimoiy himoyaga muhtoj, nogironligi bor yoshlar, mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash;
salohiyatli yosh kadrlarni qoʻllab-quvvatlash va davlat fuqarolik xizmatiga tayyorlash, ularning mehnat bozorida raqobatbardoshligini taʼminlash;
yosh xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish, ularning jamiyatdagi mavqeyini yanada oshirishga qaratilgan tizimli chora-tadbirlarni amalga oshirish;
yoshlarning gʻoya, taklif va tashabbuslarini roʻyobga chiqarish maqsadida yoshlar jamoat tashkilotlari hamda volontyorlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;
xorijdagi vatandoshlar bilan ishlash, xalqaro yoshlar tashkilotlari bilan hamkorlik qilish va xalqaro doirada tajriba almashish tizimini yanada takomillashtirish;
b) Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Belgilansinki, Konsepsiya erishilgan natijalardan kelib chiqqan holda, 2023-yildan boshlab har yili tasdiqlanadigan tegishli “yoʻl xaritalari” asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda:
2022-yildan boshlab har yili 1-dekabrga qadar tegishli “Yoʻl xaritasi” bajarilishi yakunlarini batafsil oʻrganish asosida keyingi yil uchun “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
tegishli “yoʻl xaritalari”ning bajarilishi ustidan doimiy monitoring olib borsin.
3. Ushbu qarorda nazarda tutilgan tadbirlarni moliyalashtirish manbalari etib quyidagilar belgilansin:
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari;
jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;
xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlar), grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari;
qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.
4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, masʼul vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar rahbarlariga — Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan tadbirlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarish yuzasidan shaxsiy javobgarlik yuklatilsin.
5. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va Oʻzbekiston Milliy axborot agentligiga ommaviy axborot vositalarida ushbu qarorning maqsad va vazifalarini keng yoritish boʻyicha chiqishlar hamda mavzuga oid koʻrsatuvlar tashkil etish tavsiya etilsin.
6. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari B.A. Musayev zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-yanvardagi 23-son qaroriga 1-ILOVA
Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish
1-bob. Umumiy qoidalar
Oʻzbekiston Respublikasining yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilga rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi , “Yoshlarga oid davlat siyosati toʻgʻrisida”gi Qonun , Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmonlari va qarorlari, Hukumat qarorlari, Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2030-yilgacha Barqaror rivojlanish maqsadlari, 2030-yilgacha moʻljallangan “Yoshlar strategiyasi”, Yoshlar manfaatlari boʻyicha butunjahon harakatlar dasturi, 2020-yil dekabr oyida tashkil etilgan “Oʻzbekiston yoshlari” forumida hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha belgilangan vazifalar asosida ishlab chiqilgan.
Jahondagi globallashuv jarayonlari, innovatsion jamiyatga boʻlgan ehtiyoj, fan-texnika taraqqiyoti yoshlar uchun koʻplab imkoniyatlar yaratishi bilan bir qatorda, ularning oldiga tezkor qarorlar qabul qilish, innovatsion tafakkurni shakllantirish, intellektual salohiyatni oshirish kabi koʻplab talablarni qoʻymoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev tomonidan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2017-yildagi 72-sessiyasida BMTning Yoshlar huquqlari toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyasini qabul qilish tashabbusi ilgari surildi.
Konvensiya loyihasi yoshlar siyosati boʻyicha milliy va xorijiy ekspertlar, soha mutaxassislari, xalqaro tashkilotlar vakillari, keng jamoatchilik hamda yoshlar hamkorligida puxta ishlab chiqilib, 2017 — 2020-yillarda oʻtkazilgan turli xalqaro forum va konferensiyalarda keng muhokama qilindi.
Markaziy Osiyo dunyodagi eng yosh mintaqa boʻlib, aholisining oʻrtacha yoshi 27,6 yoshni tashkil etadi. Mintaqa aholisining 50 foizga yaqini Oʻzbekiston Respublikasiga toʻgʻri keladi.
Kelgusi besh yillikda yoshlarning ilmiy, kasbiy rivojlanishi, salomatligi, iqtisodiy imkoniyatlarining kengaytirilishi, texnologiya va innovatsiyalarni rivojlantirishga ajratiladigan sarmoyalar “demografik dividend”ga ega boʻlishga, yaʼni mamlakatning qisqa muddatda yuqori iqtisodiy taraqqiyotga erishishiga zamin yaratadi.
Mamlakatda yaqin va uzoq istiqbolga moʻljallangan yoshlar siyosati samaradorligini oshirishga qaratilgan strategik vazifalarning amalga oshirilishi Oʻzbekistonda barqarorlik, tinchlik va farovonlikni taʼminlashga sezilarli darajada taʼsir qiladi.
Mamlakatimiz tarixida ilk marotaba Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti ishtirokida 2020-yil 25-dekabr kuni Oʻzbekiston yoshlari forumi oʻtkazildi. Oʻttiz mingdan ortiq yoshlar ishtirok etgan forumda Davlat rahbari tomonidan yoshlar bilan muloqot qilinib, ularning gʻoyalari, taklif va tashabbuslari qoʻllab-quvvatlandi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga olib chiqish boʻyicha ustuvor vazifalar belgilandi.
Ushbu vazifalardan kelib chiqib, Konsepsiya yoshlarga oid davlat siyosatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalishlari, besh yilga moʻljallangan vazifalar hamda yoshlar siyosatini amalga oshirishning milliy modelini belgilaydi, sohaga oid dasturlar va kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun dasturulamal boʻladi.
Konsepsiya Birlashgan Millatlar Tashkilotining “Yoshlar — 2030” strategiyasida belgilangan “Yoshlar manfaatlarini koʻzlab, ular bilan ishlash” bosh tamoyiliga asoslanadi.
Konsepsiya Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari, Yoshlar parlamentlari, Yoshlar komissiyasi, yoshlar tashkilotlari, yoshlar siyosati boʻyicha milliy va xorijiy ekspertlar, xalqaro tashkilotlar, davlat organlari, fuqarolik jamiyati institutlari, faol yoshlar va boshqa keng ilmiy doiralar va jamoatchilik vakillarining muhokamalari, taklif va tavsiyalari asosida ishlab chiqildi.
Konsepsiyani ishlab chiqishda 50 dan ortiq mamlakatlarning yoshlar siyosatiga oid qonun hujjatlari, 20 dan ortiq yoshlar mintaqaviy birlashmalarining bitim va hujjatlari (Shanxay Hamkorlik Tashkiloti, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi, Yevropa Ittifoqi, Islom Hamkorlik Tashkiloti va boshqalar), 30 dan ortiq xalqaro tashkilotlarning umumiy normativ-hujjatlari (Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Xalqaro Mehnat Tashkiloti, Jahon Sogʻliqni Saqlash Tashkiloti, Parlamentlararo kengash va boshqalar) oʻrganilib, tahlil qilindi.
Konsepsiya barcha vazirlik va idoralar, mahalliy hokimlik organlari hamda nodavlat notijorat tashkilotlari va yoshlarning yaqin hamkorligida amalga oshiriladi.
2-bob. Konsepsiyaning maqsad va vazifalari
Konsepsiyaning maqsadi — yoshlarni jismonan sogʻlom, maʼnaviy yetuk insonlar etib tarbiyalash, ilmiy va ijodiy salohiyatini roʻyobga chiqarishga koʻmaklashish, huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilish hamda mamlakatda amalga oshirilayotgan demokratik, ijtimoiy va iqtisodiy islohotlarga faol jalb qilishdan iborat.
Konsepsiyada 2021 — 2025-yillarda mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti boʻyicha prognozlarni inobatga olgan holda, quyidagi vazifalarni amalga oshirish koʻzda tutilgan:
a) yoshlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy bazani takomillashtirish;
b) mamlakatda xavfsizlik, adolat va ekologik barqarorlikni taʼminlashda yoshlarning rolini oshirish;
v) yoshlar uchun malakali tibbiy xizmatdan foydalanish shart-sharoitlarini yaxshilash, ular oʻrtasida tibbiy savodxonlikni oshirish va sogʻlom turmush tarzini mustahkamlash;
g) taʼlimning barcha bosqichlarida yoshlarning sifatli taʼlim olishini taʼminlash, hududlarda inklyuziv taʼlim rivojlanishi uchun shart-sharoit yaratish;
d) yoshlarni ona Vatanga, oilaga, mustaqillik gʻoyalariga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash;
e) yoshlarga munosib mehnat sharoitlarini yaratish, ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish;
j) yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini rivojlantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini taʼminlashga qaratilgan “Besh muhim tashabbus”ni amalga oshirish;
z) ijtimoiy himoyaga muhtoj, nogironligi bor yoshlar, mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchisini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash;
i) yosh salohiyatli kadrlarni qoʻllab-quvvatlash va ularni davlat fuqarolik xizmatiga tayyorlash, mehnat bozorida raqobatbardoshligini taʼminlash;
k) yosh xotin-qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish, ularning jamiyatdagi mavqeyini yanada oshirish;
l) yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, yoshlar jamoat tashkilotlari va volontyorlik harakatlarini qoʻllab-quvvatlash;
m) yoshlar siyosati sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
Yuqorida qayd etilgan maqsad va vazifalar 4 bosqichda amalga oshiriladi:
yoshlarning fikrini oʻrganish orqali yoshlar sohasida mavjud muammolarni aniqlash;
ilgʻor xorijiy tajribalarni inobatga olgan holda muammolarni hal etishga qaratilgan aniq yechimlarni ishlab chiqish;
aniqlangan muammolarni hal etish choralarini koʻrish va ishlab chiqilgan takliflarni amalga oshirish;
muammolarning hal etilishi va takliflarning amalga oshirilishi samaradorligini monitoring qilish.
3-bob. Yoshlar siyosatining joriy holati va mavjud muammolar
Mamlakat aholisining 18,9 mln. nafari yoki 54 foizini 30 yoshgacha boʻlgan yoshlar va bolalar tashkil etadi. Yoshlarning 9,5 millioni erkak, 9,4 millioni esa ayol jinsiga mansub.
Respublikada yoshlarga oid davlat siyosatining huquqiy asoslarini mustahkamlash maqsadida 2017 — 2020-yillarda 50 dan ortiq qonun va qonunosti hujjatlari qabul qilindi, 30-iyun — “Yoshlar kuni” deb eʼlon qilindi.
Mamlakatimizda keyingi yillarda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy islohotlar natijasida taraqqiyotning mutlaqo yangi bosqichiga qadam qoʻyildi.
Yoshlarga oid davlat siyosati doirasida ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy va huquqiy chora-tadbirlarni tizimli ravishda amalga oshiruvchi davlat boshqaruv organi sifatida Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tashkil etildi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senatida Yoshlar, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi, Oliy Majlis Senati qoshida 100 nafar va Qonunchilik palatasi qoshida 250 nafar faol va tashabbuskor yoshlardan iborat “Yoshlar parlament”lari, Qonunchilik palatasida Yoshlar masalalari boʻyicha komissiya tashkil qilindi.
“Mahallabay” oʻrganishlar orqali yoshlarning bandligini taʼminlash, kasb-hunarga oʻqitish, tadbirkorlikka jalb etish, shuningdek, ular oʻrtasida madaniyat, sanʼat, sport, axborot texnologiyalari va kitobxonlikni rivojlantirish maqsadida yangicha tizim asosida barcha tuman (shahar)larda “Yoshlar dasturlari”ni amalga oshirish yoʻlga qoʻyildi.
Har bir mahalla, tuman, shahar va viloyat kesimida ijtimoiy, huquqiy, psixologik qoʻllab-quvvatlashga, bilim va kasb oʻrganishga ehtiyoji va ishtiyoqi bor boʻlgan ishsiz yoshlar kiritiladigan “Yoshlar daftari” tizimi joriy etildi.
Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi qoshida Yoshlar akademiyasi tuzildi. Hududlarda “Loyihalar fabrikasi” ish boshladi.
Shuningdek, yoshlarni qoʻllab-quvvatlash tizimini tubdan isloh qilish va yanada rivojlantirish maqsadida 2021-yilga mamlakatimizda “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”, deb nom berildi.
Respublikada yoshlar manfaatlarini himoya qiladigan 830 dan ortiq nodavlat notijorat tashkilotlari va jamoat birlashmalari faoliyat olib bormoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini shakllantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini taʼminlashga qaratilgan “Beshta muhim tashabbus” ilgari surildi.
Oʻtgan yillar davomida 42 ta tuman (shahar)larning 168 ta olis va ogʻir ahvoldagi mahallalarida bu tajriba muvaffaqiyatli amalga oshirildi.
Hududlarda 72 ta Raqamli texnologiyalar oʻquv markazlari tashkil etilib, “Maʼrifat karvoni” tadbirlari doirasida 3 milliondan ortiq kitoblar yoshlarga yetkazib berildi hamda “Yosh kitobxon” tanlovi, “Bir million dasturchi” kabi oʻnlab yirik loyihalar amalga oshirilmoqda.
Yosh avlod tarbiyasida hal qiluvchi oʻrin tutadigan taʼlim tizimida ulkan oʻzgarishlar amalga oshirilmoqda. Soʻnggi toʻrt yilda mamlakatda oliy taʼlim muassasalari soni 50 foizga (43 ta yangi) oshirilib, ularning soni 121 taga, yoshlarni oliy taʼlim muassasalariga qamrov 9 foizdan 25 foizga yetkazildi. 4 ta Prezident maktablari, 5 ta “Temurbeklar maktabi” va 9 ta ijod maktablari barpo etilib, “Zamonaviy maktab” dasturi joriy etilmoqda.
Respublikada faoliyat yuritayotgan tadbirkorlik subyektlarining 22,9 foizi (106 ming 574 tasi) 30 yoshgacha boʻlgan yoshlar hissasiga toʻgʻri keladi. Yakka tartibdagi tadbirkorlarning 21,5 foizini (71 ming 467 tani) 30 yoshgacha boʻlgan yoshlar tashkil etadi. Shuningdek, mamlakatda 3,4 mingga yaqin yosh fermerlar, 7,8 mingga yaqin yosh hunarmandlar faoliyat yuritadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik Palatasiga 2019-yilda oʻtkazilgan saylovlarda 9 nafar (6 foiz) yoshlar deputat etib saylangan boʻlsa, mahalliy kengashlar deputatlarining 10 foizini yoshlar tashkil etadi.
“Mard oʻgʻlon” davlat mukofoti va “Kelajak bunyodkori” medali taʼsis etilib, mamlakat ijtimoiy-siyosiy hayotida faolligi va tashabbuskorligi bilan tengdoshlariga oʻrnak boʻlayotgan, shuningdek, oʻqishda va mehnat faoliyatida katta yutuqlarga erishgan 14 yoshga toʻlgan va 30 yoshdan oshmagan yoshlar mukofotlanmoqda.
Soʻnggi uch yilda nufuzli xalqaro tanlov va musobaqalarda mamlakat yoshlari tomonidan 5 299 marotaba sovrinli oʻrinlar qoʻlga kiritilgan, xususan, madaniyat va sanʼat sohasida 446 ta, sport sohasida 4 838 ta, fan-taʼlim sohasida 15 ta.
Respublikada yoshlar va ularning oilalari uchun davlat tomonidan turli shakldagi moddiy yordam va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash choralari amalga oshirilib kelinmoqda. Jumladan, oʻtgan uch yilda respublikamizda 5 122 ta yosh oilalar uy-joy bilan taʼminlandi.
Yoshlar siyosati boʻyicha xorij tajribasidan samarali foydalanish, oʻzaro tizimli hamkorlikni rivojlantirish maqsadida 13 ta xorijiy yoshlar tashkilotlari bilan hamkorlik aloqalari yoʻlga qoʻyildi. Oʻzbekiston 2018-yilda Shanxay Hamkorlik Tashkiloti Yoshlar kengashiga, 2020-yilda Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi Yoshlar masalalari boʻyicha kengashiga teng huquqli aʼzo sifatida qabul qilindi.
Shuningdek, yuqorida keltirilgan yoshlarga oid davlat siyosatida erishilgan yutuqlar va ijobiy natijalar bilan bir qatorda quyidagi muammolar mavjud:
1. Taʼlimning barcha bosqichlarida taʼlim sifati talab darajasida emas.
Oʻzbekistonning amaldagi taʼlim tizimi maʼlumotlarni yod olishga qaratilgan boʻlib, yoshlarning ijodiy va mantiqiy fikrlashi, tanqidiy tahlil qilishi, mustaqil fikr yuritishi va yangiliklar yaratishini rivojlantirishga yoʻnaltirilmagan. Natijada yoshlar hayotda oʻzi mustaqil qaror chiqarishi, jamiyatdagi tezkor oʻzgarishlarga moslashishi, oʻz oʻrnini topishi jarayonlari murakkab kechishi holatlari kuzatilmoqda.
2. Maktabgacha taʼlim va oliy taʼlim bosqichlarida yoshlarning taʼlim bilan qamrovi real ehtiyojni qondirmayapti.
Xususan, 3 — 6 yoshdagi bolalarning maktabgacha taʼlim muassasalaridagi qamrovi 60 foizni (2021-yil 1-yanvar holatiga), yoshlarning oliy taʼlim tizimidagi qamrovi 25 foizni tashkil qilmoqda.
3. Yoshlarni kasbga yoʻnaltirish ishlari tizimli tashkil etilmagan, oliy va oʻrta maxsus taʼlim tizimida mutaxassislarni tayyorlash mehnat bozori talablari asosida amalga oshirilmayapti, yaʼni professional taʼlim ishlab chiqarish amaliyotidan uzilib qolmoqda.
Natijada oliy taʼlimni tamomlagan yoshlarning koʻpchilik qismi mutaxassisligi boʻyicha mehnat faoliyati bilan shugʻullanmaydi, xususan, Yoshlar muammolarini oʻrganish va istiqbolli kadrlarni tayyorlash instituti tahlillariga koʻra, bitiruvchilarning faqatgina 26,2 foizi oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishlab ketishiga toʻliq ishonishini bildirgan.
4. Yoshlarning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish, bandligini taʼminlash, ular uchun munosib mehnat sharoitlarini yaratishda muammolar saqlanib qolmoqda.
Xususan, yoshlar oʻrtasidagi ishsizlik darajasi 2020-yilning soʻnggi choragida 6,6 foizni (480 ming 261 nafar) tashkil etgan. Shu bilan birga, taʼlim muassasasini tamomlab, birinchi bor ish izlayotgan, muddatli harbiy xizmatni oʻtagan yoshlar, xotin-qizlar, ayniqsa bola parvarishi boʻyicha taʼtildan qaytgan ayollarning ishga joylashishida sunʼiy toʻsiqlarga uchrash holatlari mavjud.
5. Yoshlarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, ona Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalashga qaratilgan chora-tadbirlar samaradorligi pastligi sababli ularning turli yot gʻoyalarga ergashishi, huquqbuzarlik va jinoyatchilik, erta tugʻruq hamda toʻy-hashamlarning ortiqcha sarf-xarajatlar bilan oʻtkazilishi kabi salbiy holatlar kuzatilmoqda.
39 088 nafar yoshlar notinch oilalarda istiqomat qilmoqda, 368 nafar yoshlar turli zararli noformal guruhlar, oqimlar taʼsiriga tushib qolgan. Xususan, 2020-yilning yanvar-noyabr oylarida qayd etilgan 39 244 ta jinoyatlarning 11 469 tasi yoki 34,8 foizi yoshlar tomonidan sodir etilgan.
Yoshlarni oilaga sadoqat ruhida tarbiyalash, oilaviy hayotga tayyorlash ishlari tizimli tashkil etilmagan.
Xususan, yoshlar oʻrtasida erta nikoh holatlari, qonuniy rasmiylashtirilmagan nikoh va ajrim holatlari kuzatilmoqda, jumladan 2020-yilning 11 oyida qayd etilgan 25 mingta oilalar ajrimlarining aksariyati yoshlar hissasiga toʻgʻri keladi.
6. Yoshlarning tibbiy madaniyati pastligicha qolmoqda.
Yoshlarda reproduktiv salomatlik, toʻgʻri ovqatlanish va gigiyena qoidalari, sogʻlom turmush tarzi haqida tushunchalar toʻliq shakllanmaganligi oqibatida turli yuqumli va surunkali kasalliklar, bevaqt oʻlim holatlari, giyohvand moddalar, alkogol va tamaki mahsulotlariga ruju qoʻyish, psixotrop moddalar isteʼmol qilish kabi salbiy holatlar (2020-yil sentabr holatiga giyohvand moddalarni isteʼmol qiluvchi 5 889 nafar yoshlar roʻyxatda turadi), yaqin qarindoshlar oʻrtasida nikoh tuzilishi natijasida esa millat genofondi buzilishi, tugʻma nuqsonli bolalar dunyoga kelishi holatlari saqlanib qolmoqda.
7. Ijtimoiy himoyaga muhtoj yoshlar va bolalarning (yetimlar, mehribonlik uylari tarbiyalanuvchilari, nogironligi bor hamda davolanishga muhtoj) jamiyatga ijtimoiy moslashuvini taʼminlashda ayrim muammolar saqlanib qolmoqda.
Mehribonlik uylari tarbiyalanuvchilarini ish va uy-joy bilan taʼminlash, jamiyatga ijtimoiy moslashuvini amalga oshirish boʻyicha belgilangan mexanizmlar amalda oʻz natijasini bermayapti.
Bugungi kunda respublikamizda alohida eʼtiborga muhtoj 18 yoshgacha boʻlgan 150 ming nafar bolalar mavjud.
Oliy taʼlim muassasalarida maxsus kvota asosida oʻqitilgan nogironligi bor yoshlarning davlat tashkilotlarida ish bilan taʼminlanishi mexanizmi amalda qoʻllanilmayapti.
Nogironligi bor yoshlarning hududlardagi infratuzilma, taʼlim, ijtimoiy xizmat koʻrsatish, madaniy meros obyektlari, koʻngilochar jamoat maskanlaridan foydalanishi uchun qulay shart-sharoitlar toʻliq yaratilmagan.
8. Yoshlarning jamoat tashkilotlari va siyosiy partiyalardagi faolligi va ishtiroki sust darajada qolmoqda.
Yoshlarning saylov jarayonlari, siyosiy partiyalarning yoshlar qanotlari faoliyatidagi ishtiroki holati bu boradagi ishlarni yanada kuchaytirishni taqozo etmoqda.
9. Hududlarda yoshlarga oid infratuzilma qoniqarli darajada emas.
Jumladan, yoshlarning madaniy saviyasini oshirish, boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish uchun teatrlar, kinoteatrlar, muzeylar, kutubxonalar, istirohat bogʻlari va boshqa madaniyat muassasalari soni yetarli emas.
Aksariyat mahallalar va maktablarda yoshlarning ommaviy sport turlari bilan shugʻullanishlari uchun shart-sharoitlar mavjud emas. Xususan, mavjud sport inshootlari 1,3 mln oʻringa ega boʻlib, mamlakat aholisining faqatgina 4 foizini qamrab oladi, maktablarining 24 foizida sport zallari mavjud emasligi sababli, oʻquvchilarning bor-yoʻgʻi 25 foizi jismoniy tarbiya va sportga jalb etilgan.
Ayrim hududlarda yoshlarning sifatli, tezkor va arzon internet xizmatlaridan foydalanishi uchun sharoitlar yetarli emasligi ularning zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishiga toʻsiq boʻlmoqda.
Kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish, yangi asarlarni yaratish, tarjima qilish va mualliflarni ragʻbatlantirishning kompleks chora-tadbirlari amalga oshirilmayapti, ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan kitoblarni, ayniqsa, bolalarga moʻljallangan adabiyotlar, koʻzi ojizlar uchun brayl alifbosiga asoslangan adabiyotlar chop etilishi mexanizmi yoʻlga qoʻyilmagan.
4-bob. Yoshlarga oid davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlari
Yoshlarga oid davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
1. Yoshlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy bazani takomillashtirish yoʻnalishida:
yoshlarga oid normativ-huquqiy hujjatlarning yagona elektron bazasini shakllantirish va yangilanib borishini taʼminlash;
davlat idoralarida tizimli ravishda yoshlar siyosatiga oid statistik maʼlumotlar yuritilishini taʼminlash;
qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosi toʻlaqonli amalga oshirilishi monitoringini yuritish;
joylarda yoshlarga oid normativ hujjatlar bajarilishi ustidan taʼsirchan jamoatchilik nazorati amalga oshirilishini tashkil etish;
yoshlarga oid qonun va qonunosti hujjatlarni qabul qilish boʻyicha xorijiy mamlakatlar tajribasini kuzatib borish, samarali tajribani milliy amaliyotda qoʻllash choralarini koʻrish;
yoshlar, ayniqsa, ularning uyushmagan qatlami bilan masʼullar oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri muloqot oʻrnatishga xizmat qiluvchi “Yoshlar murojaati” elektron platformasini yaratish;
yoshlarning dolzarb muammolaridan kelib chiqqan holda ekspertlar guruhlarini shakllantirish, ular yordamida mavjud normalarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish hamda yangi huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish;
davlat va nodavlat tashkilotlari tomonidan yoshlarning qonuniy huquqlari va manfaatlarini kafolatlash, mustahkamlash va ularni himoya qilishga qaratilgan faoliyatni kuchaytirish;
qonun ijodkorligida yoshlarning yaqindan ishtirokini taʼminlash.
2. Mamlakatda xavfsizlik, adolat va ekologik barqarorlikni taʼminlashda yoshlarning rolini oshirish yoʻnalishida:
yoshlarni jinsi, irqi, millati, tili, diniy eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼiy nazar qoʻllab-quvvatlash hamda teng huquq va imkoniyatlarini taʼminlash;
yoshlarning huquqiy ongi va madaniyatini rivojlantirish;
yoshlar, jumladan voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatchilik va huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirish boʻyicha taʼsirchan mexanizmlarni ishlab chiqish;
jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan yoki ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalaridan qaytib kelgan voyaga yetmaganlarning jamiyatga ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish;
yoshlarni odam savdosi, korrupsiya, turli zararli yot gʻoyalar va oqimlar taʼsiriga tushib qolishini oldini olish boʻyicha aniq choralarni ishlab chiqish;
yoshlarda ekologik madaniyat darajasini yuksaltirish, ularni tabiat va uning resurslariga ehtiyotkorona munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalash;
mamlakat ekologik barqarorligini taʼminlashda yoshlar ishtirokini kuchaytirish.
3. Yoshlar uchun malakali tibbiy xizmatdan foydalanish shart-sharoitlarini yaxshilash, ular oʻrtasida tibbiy savodxonlikni oshirish va sogʻlom turmush tarzini mustahkamlash yoʻnalishida:
yoshlar oʻrtasida tibbiy madaniyat, xususan shaxsiy gigiyena, toʻgʻri va ratsional ovqatlanishga rioya etish boʻyicha targʻibot tadbirlarini kuchaytirish;
yoshlarning sifatli sogʻliqni saqlash tizimi imkoniyatlaridan foydalanishini taʼminlashda soha tashkilotlari hamkorligini kuchaytirish;
yoshlar salomatligi va farovonligini belgilaydigan omillarni hisobga olgan holda, ularni sogʻliqni saqlash tizimi tomonidan qamrovini kengaytirish chora-tadbirlarini ishlab chiqish;
yoshlarning ruhiy salomatligi masalalarida maqsadli yordam koʻrsatish xizmatlarini rivojlantirish;
yoshlarga reproduktiv salomatlik, tibbiy masalalardagi huquqlari haqida sifatli maʼlumotlar yetkazilishini taʼminlash;
yoshlar orasida turli yuqumli va surunkali kasalliklar, bevaqt oʻlim holatlari, giyohvand moddalar, alkogol va tamaki mahsulotlariga ruju qoʻyish, psixotrop moddalar isteʼmol qilish holatlarini oldini olish;
millat genofondini yaxshilash, oilada tibbiy madaniyatni yuksaltirish, sogʻlom avlod tugʻilishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, yaqin qarindoshlar oʻrtasida nikoh tuzilishi holatlarini oldini olish.
4. Taʼlimning barcha bosqichlarida yoshlarning sifatli taʼlim olishini taʼminlash, hududlarda inklyuziv taʼlim rivojlanishi uchun shart-sharoit yaratish yoʻnalishida:
maktabgacha taʼlim muassasalari, umumtaʼlim maktablari va oliy taʼlim muassasalari sonini nodavlat sektorda oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni kuchaytirish;
yoshlarni kasbga yoʻnaltirish ishlarini tizimli tashkil etish, oliy va professional taʼlimni tamomlagan yoshlarni oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishga joylashishiga koʻmaklashish;
umumtaʼlim va oliy taʼlim muassasalarida oʻqitish sifatini oshirish boʻyicha taʼsirchan mexanizmlarni ishlab chiqish;
yoshlarning moliyaviy savodxonligini oshirish, buning uchun zarur boʻladigan fundamental bilimlarni oʻrgatishga yoʻnaltirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish;
umumtaʼlim maktablari oʻquvchilarida 7-sinfdan boshlab kasblarga qiziqishini aniqlash tizimini yoʻlga qoʻyish;
maktab oʻquvchilarini kasbga tayyorlash infratuzilmasini yaratish, 8-9-sinf oʻquvchilarini istiqbolli kasblar bilan tanishtirib, buning uchun zarur boʻladigan bilim va koʻnikmalar shakllantirish choralarini koʻrish;
yoshlarni oliy taʼlimga oʻqishga qabul qilishda abituriyentning intellektual salohiyati, shaxsiy koʻnikmalari, mantiqiy va ijodiy fikrlash qobiliyati va volontyorlik faoliyatlari asosida saralash tizimini bosqichma-bosqich joriy etish;
rivojlangan davlatlarning yetakchi taʼlim muassasalarida yoshlarning taʼlim olishi va malakasini oshirishga qaratilgan faoliyatni qoʻllab-quvvatlash;
taʼlim jarayonida elektron media mahsulotlar (elektron darsliklar)dan keng foydalanishni yoʻlga qoʻyish;
pedagog xodimlarga ehtiyoji katta boʻlgan chekka togʻli va choʻl hududlarda oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilarining mehnat faoliyatini ragʻbatlantirish tizimini kuchaytirish;
oliy taʼlimdan keyingi ilmiy faoliyatda, ayniqsa aniq va texnika fanlari boʻyicha xotin-qizlar faolligini oshirishga qaratilgan maxsus dasturlarni amalga oshirish.
5. Yoshlarni ona Vatanga, oilaga, mustaqillik gʻoyalariga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash yoʻnalishida:
yoshlarni “Milliy tiklanishdan — milliy yuksalish sari!” gʻoyasi atrofida birlashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;
yoshlarda vatanparvarlik, mardlik, shijoat, milliy gʻurur, qatʼiyat, oriyat, qanoat, mehnatsevarlik, irodalilik, masʼuliyatlilik kabi maʼnaviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirish;
oilaga sadoqat, keksalarni eʼzozlash, mehr-oqibatlilik kabi qadriyatlarning mavqeyini oshirishga qaratilgan samarali chora-tadbirlarni kuchaytirish;
yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, yosh oilalarni qoʻllab-quvvatlash, ular oʻrtasidagi nizolarning oldini olishga qaratilgan aniq va natijador mexanizmlarni joriy etish;
yoshlarni tarbiyalashda oila, mahalla va taʼlim muassasalari, shuningdek, ommaviy axborot vositalari va boshqa ijtimoiy tuzilmalar oʻrtasida samarali hamkorlik mexanizmini yoʻlga qoʻyish;
jamiyatda ijtimoiy-maʼnaviy muhitni sogʻlomlashtirish, farzand tarbiyasi, oilaviy qadriyatlarimizga zid boʻlgan turli maʼnaviy tahdidlarga qarshi mafkuraviy immunitetni shakllantirishga qaratilgan profilaktik tadbirlarni tashkil etish;
jamiyatimizda birdamlik, hamjihatlik, millatlararo doʻstlik va totuvlikni, diniy bagʻrikenglikni mustahkamlashda yoshlar ishtirokini oshirish;
Oʻzbekistonning chegara, anklav, eksklav hududlarida ahil qoʻshnichilik, doʻstlik, bagʻrikenglik muhitini mustahkamlashga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish.
6. Yoshlarga munosib mehnat sharoitlarini yaratish, ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yoʻnalishida:
oliy va professional taʼlimga qamrab olinmagan yoshlarni ish bilan taʼminlash;
yoshlar oʻrtasida frilanserlik faoliyatini keng rivojlantirish;
maktabning yuqori sinflaridanoq kasbga oʻrgatish tizimini joriy etish;
turli sohalardagi yoshlarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida “Yoshlar eksportda”, “Yoshlar investitsiyada”, “Yoshlar fermerlikda”, “Yoshlar qurilishda” kabi yoʻnalishlar boʻyicha maxsus dasturlarni amalga oshirish;
mahallalarda oʻsmir yoshlarni “Ustoz — shogird” anʼanasi doirasida hunarmandchilik va oilaviy tadbirkorlikka yaqindan jalb qilish;
yoshlar turizmini jadal rivojlantirish hamda ular orasida turizmga asoslangan ishbilarmonlikni ommalashtirish;
yosh mutaxassislarning xalqaro mehnat bozorida intellektual ishchi kuchi sifatida raqobatbardoshligini taʼminlash maqsadida ularga kasb koʻnikmalarini xalqaro elektron platformalar orqali namoyon qilish uslublarini oʻrgatish;
yoshlarning innovatsion gʻoyalari va loyihalarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida oliy taʼlim muassasalarida (biznes-inkubator, akselerator) dasturlar va fondlarni koʻpaytirish;
“Yoshlar kichik sanoat zonalari” tashkil etish, ularda yoshlar loyihalarini amalga oshirishga koʻmaklashish uchun zarur boʻladigan barcha infratuzilma obyektlarini joylashtirish;
yoshlarni tadbirkorlik va fermerlikka jalb qilishga qaratilgan hududiy ixtisoslashtirilgan dasturlarni ishlab chiqish;
joylarda yoshlarning tadbirkorlik klasterlarini va konsalting xizmatlarini tashkil etish boʻyicha aniq dastur va rejalar ishlab chiqish;
taʼlim muassasalarini tamomlab, birinchi bor ish izlayotgan, muddatli harbiy xizmatni oʻtagan yoshlar, xotin-qizlar, ayniqsa bola parvarishi boʻyicha taʼtildan qaytgan ayollarning ishga joylashishida yuzaga kelayotgan sunʼiy toʻsiqlarni bartaraf etish;
norasmiy sektorda band boʻlgan yoshlarning faoliyatini legallashtirish, yoshlarning xorijda mehnat faoliyatini amalga oshirish, adolatli va xavfsiz mehnat sharoitlariga boʻlgan huquqlarini roʻyobga chiqarishda koʻmaklashish, ularning ijtimoiy va huquqiy himoyasini, shuningdek, vatanga qaytganlaridan soʻng jamiyatga qoʻshilishini taʼminlash.
7. Yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini shakllantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini taʼminlashga qaratilgan “Besh muhim tashabbus”ni amalga oshirish yoʻnalishida:
yoshlarning musiqa, rassomlik, adabiyot, teatr va sanʼatning boshqa turlariga qiziqishlarini oshirish, isteʼdodini yuzaga chiqarish boʻyicha maxsus dasturlarni amalga oshirish;
musiqa, rassomlik, adabiyot, teatr va sanʼat sohasida iqtidorli yoshlarni izlab topish, ularning maʼlumotlar bazasini yaratish;
iqtidorli yoshlarning madaniyat va sanʼat sohasida nufuzli xalqaro tanlov va musobaqalarga tizimli tayyorlash va ularning ishtirokini taʼminlash boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirish;
yoshlarni jismoniy chiniqtirish, ularning sport sohasida qobiliyatini namoyon qilishlari uchun zarur sharoitlarni yaratish;
jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shugʻullanadigan yoshlarning umumiy sonini oshirish;
bolalar va oʻsmirlar sport maktablari sonini va sport taʼlimi muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va moliyaviy taʼminlashning samaradorligini oshirish;
nogironligi bor shaxslar va ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslarga shugʻullanishlari uchun jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarida sharoitlar yaratish hamda maxsus sport jihozlari bilan taʼminlash;
yoshlar oʻrtasida kompyuter texnologiyalari va internetdan samarali foydalanishni tashkil etish;
kompyuter dasturlash asoslari, robototexnika, axborot texnologiyalari va elektron tijorat sohasida innovatsion tadbirkorlik asoslarini ishlab chiqish;
hududlarda IT-parklar va Raqamli texnologiyalar oʻquv markazlari faoliyatini bosqichma-bosqich yoʻlga qoʻyish;
yoshlarning sifatli, tezkor va arzon internet xizmatlaridan foydalanishi uchun sharoitlar yaratish;
taʼlim muassasalarining informatika xonalari moddiy-texnika bazasini boyitish;
kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish, yangi asarlarni yaratish, tarjima qilish va mualliflarni ragʻbatlantirishning kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan kitoblarni, ayniqsa, bolalarga moʻljallangan adabiyotlar, koʻzi ojizlar uchun brayl alifbosiga asoslangan adabiyotlar chop etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;
kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan loyiha va tanlovlarning tizimli tashkil etilishini taʼminlash;
xotin-qizlarni ish bilan taʼminlashga doir dasturlar ishlab chiqish va amalga oshirish;
tadbirkorlik faoliyatini boshlash istagida boʻlgan xotin-qizlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash;
kam taʼminlangan oilalardagi va ish bilan band boʻlmagan xotin-qizlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
xotin-qizlarni zamonaviy kasblarga oʻqitish, ular oʻrtasida frilanserlik faoliyatini keng rivojlantirish.
8. Ijtimoiy himoyaga muhtoj, nogironligi bor yoshlar, mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchisini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash yoʻnalishida:
nogironligi bor yoshlarning hududlardagi infratuzilma, taʼlim muassasalari, ijtimoiy xizmat koʻrsatish, madaniy meros obyektlari, koʻngilochar jamoat maskanlaridan foydalanishi uchun qulay shart-sharoit yaratish;
kam taʼminlangan oilalar farzandlarini oʻqitish, zamonaviy kasblarga tayyorlash boʻyicha imkoniyatlarni kengaytirish choralarini koʻrish;
oliy taʼlim muassasalarida maxsus kvota asosida oʻqitilgan nogironligi bor yoshlarning davlat tashkilotlarida ishga joylashishining amaliy mexanizmlarini takomillashtirish;
yoshlarning ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik yordam koʻrsatish tizimini yoʻlga qoʻyish;
mehribonlik uylari va ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari tarbiyalanuvchilarining jamiyatga ijtimoiy moslashuvida samarali mexanizmlarni yoʻlga qoʻyish;
xavf guruhiga kiruvchi yoshlar bandligini taʼminlash boʻyicha manzilli chora-tadbirlarni amalga oshirish;
ijtimoiy himoyaga muhtoj, nogironligi bor yoshlar, mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchisini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha homiylik xayriyalarini muvofiqlashtirish tizimini yaratish;
mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchisini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni kompleks ijtimoiy himoyasini taʼminlash;
nogironligi bor yoshlar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan xalqaro normativ hujjatlar implementatsiyasini amalga oshirish.
9. Yosh salohiyatli kadrlarni qoʻllab-quvvatlash va ularni davlat fuqarolik xizmatiga tayyorlash, mehnat bozorida raqobatbardoshligini taʼminlash yoʻnalishida:
davlat va nodavlat tashkilotlari hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarida iqtidorli, tashabbuskor, raqobatbardosh kadrlar zaxirasini shakllantirish choralarini koʻrish;
yoshlarda muammolarni hal etish, qaror qabul qilish, tanqidiy va ijodiy fikrlash, muloqot qilish, moslashuvchanlik, stressni yengish kabi hayotiy koʻnikmalarni rivojlantirish boʻyicha maxsus oʻquvlarni rivojlantirish;
yoshlarda korporativ etika, jamoaviy ish, keys-menejmentga doir bilimlarni shakllantirish orqali ish jarayoniga moslashib ketishiga koʻmaklashish tizimini yoʻlga qoʻyish;
yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirishda mavjud muammo va kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida davlat va nodavlat tashkilotlari hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarining hamkorligini muvofiqlashtirish;
yoshlarning erkin fikrlovchi, ishbilarmon, tadbirkor hamda intellektual salohiyati yuqori boʻlgan bugungi kun qahramoni timsolini yaratish va uni yoshlar orasida keng targʻib qilish;
yoshlar hayoti, oʻy-kechinmalari, orzu-niyatlari, dolzarb muammolarini internet, radio, televideniye, gazeta va jurnallarda keng yoritish boʻyicha shart-sharoitlarni yaratish.
10. Yosh xotin-qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish, ularning jamiyatdagi mavqeyini yanada oshirish yoʻnalishida:
mazkur sohadagi yoshlarga oid davlat dasturlarini, milliy harakatlar rejalari va strategiyalarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;
yosh xotin-qizlar va erkaklarda teng huquq hamda imkoniyatlar madaniyatini shakllantirish boʻyicha dasturlarni amalga oshirish;
jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda yosh xotin-qizlarning erkaklar bilan teng ishtirok etishini taʼminlash;
taʼlim, ilm-fan, madaniyat, sogʻliqni saqlash, tadbirkorlik faoliyatida yosh xotin-qizlarning erkaklar bilan teng huquq hamda imkoniyatlarini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish;
mehnat munosabatlari, jamoa shartnomalari va kelishuvlari, ijtimoiy himoya, uy mehnatini bajarishda yosh xotin-qizlarning erkaklar bilan teng huquq hamda imkoniyatlarini taʼminlash;
yosh oilani, bolalikni ijtimoiy jihatdan himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash, yoshlarda masʼuliyatli onalik va otalikni shakllantirish;
jins boʻyicha bevosita va bilvosita kamsitishga qaratilgan axborotdan yoshlarni himoya qilish;
yosh xotin-qizlarning erkaklar bilan teng huquq hamda imkoniyatlarga erishishi maqsadida milliy, mintaqaviy va xalqaro darajalarda yoshlar tashkilotlari bilan samarali hamkorlikni rivojlantirish.
11. Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, yoshlar jamoat tashkilotlari va volontyorlik harakatlarini qoʻllab-quvvatlash yoʻnalishida:
yoshlarning ijtimoiy faolligini ragʻbatlantirish, volontyorlik guruhlarini qoʻllab-quvvatlash va muvofiqlashtirib borishning yagona tizimini shakllantirish;
yoshlar jamoat tashkiloti, siyosiy partiyalarining yoshlar qanotlari faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan maqsadli dasturlarni amalga oshirish;
yoshlarning siyosiy ongini oshirish, ularning siyosiy jarayonlardagi faol ishtirokini qoʻllab-quvvatlash;
volontyorlik faoliyati institutsional tuzilmalarini yaratish, volontyorlikning barcha yoʻnalishlarini yoshlar oʻrtasida ommalashtirish va qoʻllab-quvvatlash;
yoshlar jamoat tashkilotlari va volontyorlik harakatlarini rivojlantirishda ilgʻor xorijiy tajribalarni amaliyotga joriy qilish, xalqaro hamkorlikni mustahkamlash.
12. Yoshlar siyosati sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish yoʻnalishida:
yoshlar siyosati sohasida chuqur oʻylangan, oʻzaro manfaatli va amaliy tashqi siyosatni yuritish boʻyicha strategiya hamda dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;
yoshlarning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan xalqaro normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda Oʻzbekiston yoshlarini keng jalb etish;
xalqaro va mintaqaviy darajadagi davlat va nodavlat yoshlar tashkilotlari, taʼlim muassasalari, ilmiy institutlari bilan yoshlar siyosati sohasida hamkorlikni mustahkamlash;
yoshlar faoliyati bilan bogʻliq sohalarga xorijiy investitsiyalar va ilgʻor texnologiyalarni jalb qilish boʻyicha xalqaro moliya institutlari, donor-mamlakatlar hamda xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikni rivojlantirish;
xalqaro ijtimoiy-ahamiyatli loyihalar va dasturlarni amalga oshirishda Oʻzbekiston yoshlarining rolini kuchaytirish;
xorijda taʼlim olayotgan va mehnat qilayotgan yosh vatandoshlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash, ular bilan doimiy muloqot va hamkorlik mexanizmlarini yoʻlga qoʻyish;
yoshlar sohasidagi xalqaro reytinglarda mamlakatimiz mavqeyini oshirish boʻyicha zarur choralar koʻrish;
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro nufuzini mustahkamlash, mamlakatda olib borilayotgan yoshlar siyosati sohasidagi islohotlar toʻgʻrisida jahon hamjamiyatiga xolis axborot yetkazish.
5-bob. Yoshlar siyosatini baholash
Yoshlar siyosatini baholash Oʻzbekiston Respublikasida yoshlar bilan ishlash samaradorligini baholash boʻyicha yagona koʻrsatkichlar tizimi hisoblanib, mamlakat yoshlarining davlat va jamiyat hayotidagi ijtimoiy-siyosiy mavqeyi, farovonligi, barkamollik darajasi hamda istiqboldagi oʻrnini koʻrsatadi.
Bunda baholash mamlakatning yoshlar siyosati boʻyicha sifat koʻrsatkichlari sohadagi xalqaro indekslarga mos ravishda oʻsishini taʼminlashga yoʻnaltiriladi hamda sohada amalga oshirilayotgan ishlar davlat va xoʻjalik boshqaruvi hamda mahalliy hokimiyat organlari kesimida quyidagi ustuvor yoʻnalishlar asosida baholanadi:
1. Yoshlarning ijtimoiy-iqtisodiy holati.
2. Yoshlarning ijtimoiy faolligi.
3. Yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirishda ishtirok etuvchi davlat organlari va tashkilotlari faoliyati.
4. Yoshlarga oid davlat siyosati va uning infratuzilmasi.
5. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va yoshlar.
6. Yoshlarga oid davlat siyosatining moliyalashtirilishi.
7. 5 ta muhim tashabbusni amalga oshirishda yaratilgan infratuzilma va yoshlarning qamrovi.
Baholashda mezonlarga taalluqli maʼlumotlarni oʻrganish, tahlil etish, shuningdek maʼlum yoshlar qatlamlari oʻrtasida ijtimoiy soʻrovlar oʻtkazish orqali sifat koʻrsatkichini aniqlash va boshqa usullardan foydalaniladi.
Yillik baholash natijalari asosida kelgusida sohani rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar belgilab olinadi.
6-bob. Kutilayotgan natijalar
Konsepsiya amalga oshirilishi natijasida iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy sohalarda raqobatbardosh, zamonaviy bilim va koʻnikmalarga ega yosh avlod shakllantiriladi.
Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalarni ikki guruhga ajratish mumkin.
Birinchi guruhni yoshlarning shaxsiy rivojlanishi, xususan, ularning salomatligi, taʼlim-tarbiyasi, iqtisodiy imkoniyatlari, koʻnikmalaridagi natijalar tashkil etadi:
yoshlarning tibbiy madaniyati oshiriladi, sogʻlom turmush tarzi, shaxsiy gigiyena, toʻgʻri va ratsional ovqatlanishga rioya etish koʻrsatkichlari oshadi;
umumtaʼlim maktablarida 7-sinf oʻquvchilarining kasblar kesimida qiziqishini aniqlash, 8-9-sinf oʻquvchilarini zamonaviy va istiqbolli kasblar bilan tanishtirib borish, 10-sinfdan oʻquvchilarni davlat va nodavlat oʻquv markazlari yordamida kasbga oʻrgatish va ularning xarajatlarini “vaucher” tizimi orqali qoplab berish mexanizmi yaratiladi;
yoshlarni oliy taʼlimga oʻqishga qabul qilishda abituriyentning intellektual salohiyati, shaxsiy koʻnikmalari, mantiqiy va ijodiy fikrlash qobiliyati va volontyorlik faoliyatlari asosida saralash tizimi bosqichma-bosqich joriy etiladi;
oila, xususan, yoshlarda boy milliy tarbiyaviy merosimiz toʻgʻrisida bilimlar oshirilib, ularni oʻrganish, saqlash, targʻib qilish, oʻrgatish orqali milliy qadriyatlarning mavqeyi mustahkamlanadi;
yoshlar oʻrtasida erta tugʻruq holatlariga barham berishning samarali choralari amalga oshiriladi;
madaniyat va sanʼat bilan muntazam shugʻullanadigan yoshlar soni 30 foizga oshirilib, ularning xalqaro tanlov va festivallardagi ishtiroki 40 foizga yetkaziladi;
yoshlarning 30 foizi ommaviy sport turlari bilan muntazam shugʻullanishiga erishiladi;
kitob oʻqishni kundalik hayot tarziga aylantirgan yoshlar soni 70 foizga oshiriladi.
Ikkinchi guruh natijalari mamlakatning iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy va madaniy rivojlanishiga yoshlarning qoʻshayotgan hissasi va yaratilayotgan shart-sharoitlar koʻlami bilan belgilanadi:
joylarda yoshlarga oid normativ hujjatlar bajarilishi ustidan taʼsirchan jamoatchilik nazorati doimiy amalga oshiriladi;
jamiyatda yoshlar uchun jinsi, irqi, millati, tili, diniy eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼiy nazar teng huquq va imkoniyatlar yanada mustahkamlanadi;
Oʻzbekiston Respublikasining 2030-yilga kelib PISA (The Programme for International Student Assessment) Xalqaro miqyosda oʻquvchilarni baholash dasturi reytingi boʻyicha jahonning birinchi 30 ta ilgʻor mamlakati qatoriga kirishiga erishiladi;
taʼlim muassasalaridagi oʻqitish dasturlari xalqaro standartlarga (PISA, STEAM) moslashtiriladi;
bolalarning maktabgacha taʼlim muassasalari, yoshlarning umumtaʼlim maktablari va oliy taʼlim muassasalariga qamrovi nodavlat taʼlim muassasalari uchun imkoniyatlar kengaytirilishi hisobiga bosqichma-bosqich oshiriladi, jumladan, Respublikada 3 — 7 yoshgacha boʻlgan bolalarning 80 foizi maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qamrab olinadi;
yoshlarning madaniy saviyasini oshirish uchun kutubxonalar, teatrlar, kinoteatrlar, muzeylar, istirohat bogʻlari va boshqa madaniyat muassasalari soni bosqichma-bosqich oshiriladi;
yoshlarning ommaviy sport turlari bilan shugʻullanishlari uchun shart-sharoitlar yaratilib, sport inshootlarining sigʻimi 30 foizga oshiriladi;
mahallalarda yoshlarning ommaviy sport turlari bilan shugʻullanishlari uchun shart-sharoitlar yaratiladi;
barcha hududlarda IT-parklar barpo etiladi, tuman (shahar)larda Raqamli texnologiyalar oʻquv markazlari tashkil etiladi, “Bir million oʻzbek dasturchi” loyihasi asosida 200 mingga yaqin yoshlar oʻqitiladi;
yoshlarning sifatli, tezkor va arzon internet xizmatlaridan foydalanishi uchun sharoitlar yaratiladi, aloqa va axborotlashtirish xizmatlarini 2 baravar oʻstirish taʼminlanadi;
kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish, yangi asarlarni yaratish, tarjima qilish va mualliflarni ragʻbatlantirishning kompleks chora-tadbirlari amalga oshiriladi;
nogironligi bor yoshlar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan xalqaro normativ hujjatlar implementatsiya qilinadi;
yoshlar va hukumat oʻrtasidagi tizimli muloqotni tashkil etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosarlari huzurida iqtidorli, faol va tashabbuskor yoshlarni birlashtirgan sohalar boʻyicha “Yoshlar kengashlari” faoliyati yoʻlga qoʻyiladi;
yoshlar hayoti, oʻy-kechinmalari, orzu-niyatlari, dolzarb muammolarini internet, radio, televideniye, gazeta va jurnallarda keng yoritish boʻyicha “Yoshlar media xoldingi” tashkil etiladi;
xorijiy davlatlarga ishlash uchun chiqib ketayotgan hamda norasmiy ish bilan band boʻlgan yoshlarning ijtimoiy taʼminoti va mehnat muhofazasi taʼminlanadi;
mehribonlik uylari bitiruvchilari bandligi toʻlaqonli taʼminlanadi, ularning jamiyatga ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashishda samarali mexanizmlar joriy etiladi;
taʼlim muassasasini tamomlab, birinchi bor ish izlayotgan, muddatli harbiy xizmatni oʻtagan yoshlar, xotin-qizlar, ayniqsa bola parvarishi boʻyicha taʼtildan qaytgan ayollarning ishga joylashishda sunʼiy toʻsiqlar bartaraf etiladi;
volontyorlik faoliyatining institutsional tuzilmalari, jumladan, “Volontyorlar maktablari”, “Volontyorlik markaz”lari yaratiladi;
xalqaro va mintaqaviy darajadagi davlat va nodavlat yoshlar tashkilotlari, xalqaro moliya institutlari, donor-mamlakatlar hamda xorijiy tashkilotlar, taʼlim muassasalari, ilmiy institutlari bilan yoshlar siyosati sohasida hamkorlik mustahkamlanadi;
xorijda istiqomat qilayotgan yosh vatandoshlar bilan doimiy muloqot va hamkorlik mexanizmlari yoʻlga qoʻyiladi, Oʻzbekistonning chegara, anklav, eksklav hududlarida ahil qoʻshnichilik, doʻstlik, bagʻrikenglik muhiti yanada mustahkamlanadi;
mamlakatda olib borilayotgan yoshlar siyosati sohasidagi islohotlar toʻgʻrisida jahon hamjamiyatiga xolis axborot yetkazib beriladi hamda yoshlar sohasidagi xalqaro reytinglarda mamlakatimiz mavqeyi oshiriladi.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
Oʻzbekiston Respublikasining yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilga qadar rivojlantirish konsepsiyasida nazarda tutilgan maqsad va vazifalarga erishishning moliyaviy xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasining “Yoshlarga oid davlat siyosati toʻgʻrisida”gi qonuniga binoan, Oʻzbekiston Respublikasining davlat budjeti, homiylarning mablagʻlari va boshqa mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy rivojlanishidagi oʻzgarishlardan kelib chiqib, Konsepsiyaning ayrim qoidalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda aniqlashtirilishi hamda toʻldirilishi mumkin.
Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-yanvardagi 23-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha
T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Bajarish muddatlari Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar I. Yoshlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy bazani takomillashtirish yoʻnalishi 1. Bolalar huquqlarini himoya qilish borasidagi ishlar samaradorligini oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining “Bolalar Ombudsmani toʻgʻrisida”gi qonunini qabul qilish. “Bolalar Ombudsmani toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni loyihasi 2021-yil - Oliy Majlis palatalari, Inson huquqlari boʻyicha milliy markazi, Yoshlar ishlari agentligi, Adliya vazirligi 2. Oʻzbekistonda yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirishga doir meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni inventarizatsiyadan oʻtkazish va ularni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-2022-yillar - Yoshlar ishlari agentligi, Adliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Oʻzbekiston yoshlari portalini tashkil etish va unda yoshlar siyosatini baholash milliy indekslari, yoshlarga oid qonun hujjatlari bazasini va “Yoshlar murojaati” elektron platformasini shakllantirish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil iyul Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Axborot texnologiyalari vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar Doimiy ravishda 4. Yoshlar huquqlariga bagʻishlangan Butunjahon yoshlar anjumanini tashkil etish va oʻtkazish. 1. Ishchi guruhini shakllantirish. 2. Anjuman konsepsiyasi hamda dasturini ishlab chiqish. 3. Konsepsiya va dastur loyihasini tegishli vazirlik, idora va tashkilotlar bilan kelishish. 4. Konsepsiya va dastur loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil sentabr - Yoshlar ishlar agentligi, Inson huquqlari boʻyicha milliy markazi, Adliya vazirligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi 5. Davlat idoralarida tizimli ravishda yoshlar siyosatiga oid statistik maʼlumotlar yuritilishini taʼminlash. 1. Yoshlar siyosatiga oid statistik koʻrsatkichlarni 0 — 30 yosh, 14 — 30 yosh, 18 — 30 yosh toifasida ishlab chiqish. 2021-yil mart - Davlat statistika qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Axborot texnologiyalari vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 2. Davlat idoralari, tashkilotlar, banklar va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlarida tizimli ravishda yoshlar siyosatiga oid statistik maʼlumotlar yuritilishini taʼminlash. Doimiy ravishda II. Mamlakatda xavfsizlik, adolat va ?kologik barqarorlikni taʼminlashda yoshlarning rolini oshirish yoʻnalishi 6. BMTning Yoshlar huquqlari toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyasi loyihasi boʻyicha yoshlar ishtirokida keng doirada muhokamalarni tashkil etish. Tadbirlar rejasi 2021-yil - Yoshlar ishlari agentligi, Inson huquqlari boʻyicha Milliy markaz, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari huzuridagi Yoshlar parlamentlari 7. 2020-yilda yoshlar va voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatchilik koʻrsatkichlari oshgan hududlarda 2021-2022-yillarda jinoyatchilik holatlarini keskin kamaytirishga qaratilgan alohida dasturlarni amalga oshirish. Hududlar kesimida hamkorlar chora-tadbirlari 2021-yil mart - Ichki ishlar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 8. Yoshlar oʻrtasida korrupsiyaning mohiyati va oqibatlari boʻyicha taʼsirchan targʻibot ishlarini amalga oshirish. Hamkorlar chora-tadbirlari 2021-2022-yillar Tashkilotchilar va homiylik xayriyalari hisobidan Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 9. Oʻsib kelayotgan yosh avlodning ekologik savodxonligini oshirish, ekologik ongi va madaniyatini rivojlantirish maqsadida ekologik oromgoh tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil IV chorak Tashkilotchilar va homiylik xayriyalari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Kasaba uyushmalari federatsiyasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari III. Yoshlar uchun malakali tibbiy xizmatdan foydalanish shart-sharoitlarini yaxshilash, ular oʻrtasida tibbiy savodxonlikni oshirish va sogʻlom turmush tarzini mustahkamlash yoʻnalishi 10. Millat genofondini yaxshilash, oilada tibbiy madaniyatni yuksaltirish, sogʻlom avlod tugʻilishi, yaqin qarindoshlar oʻrtasida nikoh tuzilish holatlarining ayanchli oqibatlari haqida taʼsirchan multimedia mahsulotlarini tayyorlash va targʻib etish. Tadbirlar rejasi 2021-2022-yillar Tashkilotchilar va homiylik xayriyalari hisobidan MTRK, Oʻzbekiston elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 11. Yoshlarning turli yuqumli, genetik va surunkali kasalliklar, bevaqt oʻlim holatlarini keltirib chiqarayotgan sabablarni oʻrganib, bartaraf etish yuzasidan “Yoshlar salomatligi — 2021 — 2025” dasturini ishlab chiqish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2021-yil iyul - Sogʻliqni saqlash vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar, ilmiy tadqiqotlar muassasalari IV. Yoshlarni ona Vatanga, oilaga, mustaqillik gʻoyalariga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash yoʻnalishi 12. Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, ularda onalik va otalik masʼuliyatini oshirish, yosh oilalar oʻrtasidagi nizolarning oldini olishga qaratilgan aniq va natijador mexanizmlar joriy etish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2021-yil mart - Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Musulmonlari idorasi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar 13. Voyaga yetmagan oʻsmir qizlar oʻrtasida erta tugʻruq holatlarini oldini olish maqsadida mahalla tizimida kompleks chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish va bu borada Toshkent viloyati tajribasini yaratish. Kompleks chora-tadbirlar dasturi 2021-yil mart - Sogʻliqni saqlash vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Musulmonlari idorasi, vazirlik, idora va tashkilotlar, Toshkent viloyati hokimligi 14. Yoshlarda vatanparvarlik, mardlik, shijoat, milliy gʻurur, qatʼiyat, oriyat, qanoat, mehnatsevarlik, irodalilik, masʼuliyatlilik kabi maʼnaviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirishga qaratilgan harbiy vatanparvarlik tadbirlarini tizimli amalga oshirish. Kompleks chora-tadbirlar dasturi 2021-yil mart - Mudofaa vazirligi, Milliy gvardiya, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Oʻzbekiston Musulmonlari idorasi 15. Qarovsiz va yolgʻiz keksalarga yordam koʻrsatish, nogiron va imkoniyati cheklangan fuqarolarga koʻmaklashishga qaratilgan “Ijtimoiy volontyorlik guruh”larini shakllantirish va ularni moddiy ragʻbatlantirish tizimini yaratish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2021-yil aprel Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Yoshlar ishlari agentligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, vazirlik va idoralar 16. Yoshlarni ona Vatanga, mustaqillik gʻoyalariga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash maqsadida hududlar kesimida oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda alohida yillik dasturlar ishlab chiqish. Xalq deputatlari mahalliy kengashlari qarorlari 2021-yil avgust - Xalq deputatlari mahalliy kengashlari (kelishuv asosida), Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yoshlar ishlari agentligi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 17. Yoshlar siyosatini samarali amalga oshirishda Andijon viloyati tajribasini oʻrganish maqsadida mamlakatimizning barcha hududlaridan faol yoshlarni jalb qilgan holda “Andijon yoshlari forumi”ni tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil may Mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan Andijon viloyati hokimligi, Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi 18. Oʻzbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 30 yilligiga bagʻishlab, mamlakatimizning barcha hududlaridan faol yoshlarni jalb qilgan holda “Fargʻona yosh hunarmandlar festivalini”ni tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil avgust Mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan Fargʻona viloyati hokimligi, Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi V. Yoshlarga munosib mehnat sharoitlarini yaratish, ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yoʻnalishi 19. Yoshlarning innovatsion, amaliy va istiqbolli startap loyihalariga grant mablagʻlari ajratish. 1. Yoshlarning innovatsion, amaliy va istiqbolli startap loyihalari boʻyicha respublika miqyosida tanlov oʻtkazish. 2021-yil may Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oʻzbekiston savdo-sanoat palatasi 2. Tanlov natijasiga koʻra: 2021-yildan boshlab har yili kamida 20 ta eng yaxshi startap loyihalarga 50 mln soʻmdan 200 mln soʻmgacha grant mablagʻlari ajratish. 2021-yildan boshlab har yili 1-sentabr 20. Hududlarda yoshlar bandligiga koʻmaklashish maqsadida quduqlar burgʻulash (qazish), sugʻorish vositalari xarid qilish, yengil konstruksiyali issiqxonalar oʻrnatish, urugʻlik va koʻchatlar sotib olish uchun subsidiyalar ajratish. 1. Yoshlarga quduqlar burgʻulash (qazish), sugʻorish vositalari xarid qilish, yengil konstruksiyali issiqxonalar oʻrnatish, urugʻlik va koʻchatlar sotib olish uchun subsidiyalar ajratish tartibini ishlab chiqish. 2021-yil mart Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2. Belgilangan tartibda subsidiyalar ajratib borish. Doimiy ravishda 21. “Yoshlar daftari” yuritilishi tizimini elektronlashtirishga qa?atilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish. Ijrochilarning chora-tadbirlar dasturi 2021-yil mart - Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Davlat Personallashtirish markazi, Yoshlar ishlari agentligi, vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hamda tuman (shahar) hokimlari, sektor rahbarlari 22. “Yoshlar: 1+1” dasturi doirasida uyushmagan va ishsiz yoshlarni kasb-hunar va tadbirkorlikka oʻqitish. Shuningdek, “Hunarli kishi xor boʻlmas” gʻoyasi asosida usta hunarmandlar qoʻlida ishsiz yoshlarga kasb-hunar oʻrgatish maqsadida hududlarda “ustoz-shogird” anʼanasini yangi tizimda joriy etish. Ijrochilarning chora-tadbirlar dasturi 2021-yildan boshlab doimiy Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari Savdo-sanoat palatasi, “Hunarmand” uyushmasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari 23. “Har bir tadbirkor — yoshlarga madadkor” tamoyili asosida koʻngilli tadbirkorlarni jalb etgan holda 1 nafar tadbirkorga 1 nafardan ishsiz yoshlarni biriktirish tashabbusini amalga oshirish. Ijrochilarning chora-tadbirlar dasturi 2021-yildan boshlab doimiy - Savdo-sanoat palatasi, Yoshlar ishlari agentligi 24. Yosh tadbirkorlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash maqsadida koʻrgazmali savdo yarmarkalarini tashkil etish. Yosh tadbirkorlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash maqsadida kamida 20 ta koʻrgazmali savdo yarmarkalari tashkil etish. 2021-2022-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 25. Yosh tadbirkorlarning tadbirkorlikka oid xalqaro koʻrgazma va anjumanlarda ishtirok etishlari uchun zarur sharoitlar yaratish. Hamkorlik tadbirlar rejasi 2021-2022-yillar Yoshlar ishlari agentligi va homiylik xayriyalari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Savdo-sanoat palatasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vazirlik, idora va tashkilotlar 26. Yoshlarni kasbga oʻrgatish bilan bogʻliq, shuningdek, yosh tadbirkorlarga huquqiy, buxgalteriya, marketing, brending, bank, sugʻurta, mehnat va boshqa sohalarda amaliy koʻmak koʻrsatish uchun konsalting xizmatlari xarajatlarini qoplash. Yoshlarni kasbga oʻrgatish bilan bogʻliq, shuningdek, yosh tadbirkorlarga huquqiy, buxgalteriya, marketing, brending, bank, sugʻurta, mehnat va boshqa sohalarda amaliy koʻmak koʻrsatish uchun 500 ta konsalting xizmatlari xarajatlarini qoplash. 2021-2022-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 27. Turli sohalardagi yoshlarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida “Yoshlar eksportda”, “Yoshlar investitsiyada”, “Yoshlar fermerlikda”, “Yoshlar qurilishda” kabi yoʻnalishlar boʻyicha maxsus dasturlarni amalga oshirish. Hamkorlar qoʻshma chora-tadbirlari 2021-yil mart Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Tashqi savdo va investitsiya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qurilish vazirligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi 28. Oʻzbekiston yoshlari umumjahon assotsiatsiyasi faoliyatini mehnat migrantlarini qoʻllab-quvvatlash va manfaatlarini himoya qilish nuqtai-nazaridan yanada takomillashtirish choralarini koʻrish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil iyul Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, Moliya vazirligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar 29. Yoshlarni kelgusida tegishli sohada malakali mutaxassis boʻlib yetishishlari, shu jumladan tadbirkorlikka oʻqitish uchun mamlakatimizda yuqori natijalarga erishgan soha mutaxassislarini jalb etgan holda bepul oʻquv mashgʻulotlar oʻtkazish va biznesni yoʻlga qoʻyishdan daromad olishgacha boʻlgan masalalarni oʻrgatishga qaratilgan qoʻllanmalar yaratish. Yoshlarni kelgusida tegishli sohada malakali mutaxassis boʻlib yetishishlari, shu jumladan tadbirkorlikka oʻqitish uchun mamlakatimizda yuqori natijalarga erishgan soha mutaxassislarini jalb etgan holda respublikaning turli hududlarida kamida 200 ta bepul oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazish. 2021-yildan boshlab har yili yil davomida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 30. Xalqaro yosh tadbirkorlar biznes forumi va startap tadbirlarini oʻtkazish. 1. Xalqaro yosh tadbirkorlar biznes forumini oʻtkazish. 2021-yil?an boshlab har yili yil davomida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, Tashqi ishlar vazirligi 2. “Yoshlar oromgohi” bazasida xalqaro startap tadbirlarini oʻtkazish. 2021-yildan boshlab har ikki yilda bir marotaba 31. Bitiruvchilarda tadbirkorlik koʻnikmalarini shakllantirish maqsadida barcha hududlardagi oliy taʼlim muassasalarida biznes akseleratorlar tashkil etish. Barcha hududlardagi oliy taʼlim muassasalari bazasida bosqichma-bosqich biznes akseleratorlar tashkil etish. Reja asosida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 32. Yoshlarni tadbirkorlik va ishbilarmonlikka qiziqtirish hamda ularga bunday faoliyatni yoʻlga qoʻyishning amaliy jihatlarini oʻrgatish maqsadida joylardagi ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish tashkilotlariga biznes sayohatlar tashkil etish. Yoshlarni tadbirkorlik va ishbilarmonlikka qiziqtirish hamda ularga bunday faoliyatni yoʻlga qoʻyishning amaliy jihatlarini oʻrgatish maqsadida joylardagi ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish tashkilotlariga 200 ta biznes sayohatlar tashkil etish. 2021-yildan boshlab har yili yil davomida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar va hokimliklari VI. Yoshlarni madaniyat, sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga keng jalb etish, yoshlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalarini shakllantirish, ular oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish, xotin-qizlar bandligini taʼminlashga qaratilgan “Besh muhim tashabbus”ni amalga oshirish yoʻnalishi 33. 2021-yil yakuniga qadar 102 ta tuman (shahar)da Raqamli texnologiyalar oʻquv markazlarini tashkil etish. Manzilli chora-tadbirlar rejasi 2021-yil iyun Axborot texnologiyalari vazirligi mablagʻlari Axborot texnologiyalari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar 34. Musiqa maktablari, bolalar va oʻsmirlar sport maktablarini toʻliq inventarizatsiyadan oʻtkazish, tuman (shahar)lar kesimida ehtiyojni aniqlash va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash. 1. Taʼlim muassasalari moddiy-texnika bazasini inventarizatsiyadan oʻtkazish; 2021-yil mart Oʻzbekiston Respublikasi mahalliy budjeti Madaniyat vazirligi, Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar 2. Moddiy-texnika bazasini mustahkamlashning 5 yillik dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish. 2021-yil apreldan dastur asosida 35. Yoshlar oʻrtasida kitobxonlikni keng targʻib qilish maqsadida “Yosh kitobxon” respublika tanlovini oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yilda va keyingi yillarda doimiy Tashkilotchilar va homiylik mablagʻlari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Xalq taʼlim vazirligi, Oliy va oʻrta taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, MTRK 36. Yosh oilalar oʻrtasida kitobxonlikni keng targʻib qilish maqsadida “Yosh kitobxon oila” respublika tanlovini oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yilda va keyingi yillarda doimiy Tashkilotchilar va homiylik mablagʻlari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Oliy va oʻrta taʼlim vazirligi, MTRK 37. Iqtidorli yosh adiblar, rassomlar va hunarmandlar oʻrtasida ijodiy koʻrik tanlovlar tashkil etish, yosh mualliflarning ijod namunalari, jumladan, birinchi kitoblarini nashr etish, sanʼat asarlarini yaratish uchun moliyaviy yordam koʻrsatish. Amaliy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Yozuvchilar uyushmasi 38. Yoshlarning xalqaro mehnat bozorlariga chiqishiga koʻmaklashish. Yoshlarning xalqaro mehnat bozorlariga chiqishiga koʻmaklashish boʻyicha zarur choralarni koʻrish. Doimiy ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi 39. Yoshlar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini keng targʻib qilish maqsadida haftaning har shanba kunida hududlarda “Velosiped bilan bir kun” ijtimoiy harakatini amalga oshirish. Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini yanada rivojlantirish borasidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha Muvofiqlashtiruvchi kengash qarori 2021-2022-yillar - Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 40. “Kamalak yulduzlari”, “Yilning eng faol yoshlar yetakchisi”, “Yil sardori”, “Talabalar festivali”, “Intellektual oʻyinlar” haftaligi, “Yil talabasi” singari koʻrik-tanlov va musobaqalarni tashkil etish va yuqori saviyada oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar Doimiy Ijrochilarning mablagʻlari hisobidan Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Rektorlar Oliy Kengashi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Milliy teleradiokompaniya 41. “Abdulla Oripov izdoshlari”, “Oʻtkir Hoshimov asarlari bilimdoni”, “Botir Zokirov sanʼati davomchilari” koʻrik-tanlovlarining tuman, shahar, viloyat va respublika bosqichlari tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil Ijrochilarning mablagʻlari hisobidan Madaniyat vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi, Badiiy akademiya, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 42. Yoshlar oʻrtasida maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish va zamonaviy texnologiyalar orqali yoshlarni vatanga sadoqat, ona yurtga hurmat ruhida tarbiyalash maqsadida “KinoMark” milliy internet striming platformasini tashkil etish (investitsion loyiha) Ijrochilarning qoʻshma qarori 2021-yil mart Investorlarning mablagʻlari Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Adliya vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Yosh kinoijodkorlar kengashi 43. Oliy taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan talabalar uchun “Talabalar bahori” (StudFest) respublika yoshlar festivalini oʻtkazishni yoʻlga qoʻyish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil aprel Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, hamkor tashkilotlar va tegishli hokimliklar mablagʻlari Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Madaniyat vazirligi 44. Yoshlarning isteʼdodi va gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash hamda ularni munosib taqdirlash maqsadida “Yoshlar haftaligi”ni oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar Har yili noyabr oyida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, hamkor tashkilotlar va tegishli hokimliklar mablagʻlari Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Madaniyat vazirligi, 45. Yosh kinoijodkorlarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida “PROlogue” xalqaro kinofestivali va uning doirasida “Location EXPOuz” mahalliy kinolokatsiyalarining xalqaro koʻrgazmasini oʻtkazishni yoʻlga qoʻyish Amaliy chora-tadbirlar 2021-yildan har yili noyabr oyida Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi va hamkor tashkilotlar mablagʻlari Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Madaniyat vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Oʻzbekiston milliy kinokomissiyasi 46. Milliy xalq oʻyinlari, raqslari va qadriyatlarini targʻib qilishga qaratilgan Xalqaro “International Drum & Dance” festivalini oʻtkazish Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil mart Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, hamkor tashkilotlar va tegishli hokimliklar mablagʻlari Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Yoshlar ishlari agentligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Madaniyat vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari VII. Ijtimoiy himoyaga muhtoj, nogironligi bor yoshlar, mehribonlik uylarida tarbiyalangan, yetim bolalar, boquvchisini yoʻqotgan va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash yoʻnalishi 47. Nogironligi bor yoshlarning hududlardagi infratuzilma, taʼlim, ijtimoiy xizmat koʻrsatish, madaniy meros obyektlari, koʻngilochar jamoat maskanlaridan foydalanishi uchun bosqichma-bosqich shart-sharoitlar yaratish choralarini koʻrish. Hududlar kesimida reja-jadval ishlab chiqish va amalga oshirish 2021-yil avgust Oʻzbekiston Respublikasi mahalliy budjeti Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 48. Oliy taʼlim muassasalarida toʻlov shartnoma asosida taʼlim olayotgan chin yetim, nogiron, ota-onasi ota-onalik huquqidan mahrum etilgan hamda mehribonlik uyida tarbiyalangan, boquvchisini yoʻqotgan talabalarga toʻlov shartnoma mablagʻlarini 50 foiz miqdorda toʻlab berish maqsadida “Yoshlar taʼlim granti” loyihasini tashkil etish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2020-2021 oʻquv yil Yoshlar ishlari agentligi va homiylik xayriyalari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 49. Barcha mehribonlik uylarida tarbiyalanuvchilarning inson omilidan zarar koʻrish holatlarini oldini olish maqsadida hududiy monitoring guruhlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil mart - Bosh prokuratura, Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari yil davomida VIII. Yosh salohiyatli kadrlarni qoʻllab-quvvatlash va ularni davlat fuqarolik xizmatiga tayyorlash, mehnat bozorida raqobatbardoshligini taʼminlash yoʻnalishi 50. Iqtidorli yosh kadrlarni rahbarlik lavozimlariga tayyorlashga qaratilgan “Vatan iftixorlari” loyihasini amalga oshirish. Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini yanada rivojlantirish borasidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash qarori 2021-yil Tashkilotchilar mablagʻlari hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 51. Hududlar kesimida yuqori natijaga erishayotgan yoshlar bazasini shakllantirish hamda ularni Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tavsiyasi asosida xorijiy davlatlarga oʻz mutaxassisligi boʻyicha qisqa muddatli oʻquvlarga yuborish. Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish 2021-yil aprel “El-yurt umidi” jamgʻarmasi mablagʻlari “El-yurt umidi” jamgʻarmasi, Yoshlar ishlari agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar IX. Yosh xotin-qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish, ularning jamiyatdagi mavqeyini yanada oshirish yoʻnalishi 52. Jins boʻyicha bilvosita va bevosita kamsitilish holatlarini oʻrganish, tahlil qilish va samarali yechimi yuzasidan takliflar ishlab chiqish. Vazirlar Mahkamasiga tahliliy maʼlumot va taklif 2021-yil aprel - Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura, Oliy sud, Yoshlar ishlari agentligi 53. Oliy taʼlimdan keyingi ilmiy faoliyatda, ayniqsa aniq va texnika fanlari boʻyicha xotin-qizlar faolligini oshirishga qaratilgan maxsus dasturlarni amalga oshirish. Bunda, xotin-qizlarning ilmiy faoliyatiga grantlar ajratish tizimini yoʻlga qoʻyish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2021-yil aprel Oʻzbekiston Respublikasi budjeti Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Moliya vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 54. Maishiy zoʻravonlikka uchrayotgan yosh xotin-qizlarni aniqlash va ularni himoya qilishning taʼsirchan mexanizmlarini ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumot va taklif 2021-yil mart - Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi X. Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish, yoshlar jamoat tashkilotlari va volontyorlik harakatlarini qoʻllab-quvvatlash yoʻnalishi 55. Hududlardagi oliy taʼlim muassasalarida volontyorlik markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil avgust Oliy taʼlim muassasalari mablagʻlari Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri va viloyatlar hokimliklari 56. Faol va iqtidorli yoshlarni qoʻllab-quvvatlash, ularda faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish maqsadida “Biz birgamiz” shiori ostida Oʻzbekistonda volontyorlar forumini tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2021-yil noyabr-dekabr Yoshlar ishlari agentligi va homiylik xayriyalari mablagʻlari Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, Adliya vazirligi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar 57. Yoshlarda oʻzini oʻzi rivojlantirish boʻyicha kuchli motivatsiya uygʻotish maqsadida xalqaro miqyosda yuqori nufuzga ega notiqlarni jalb qilingan holda motivatsion tadbirlar oʻtkazish. Yoshlarda oʻzini oʻzi rivojlantirish boʻyicha kuchli motivatsiya uygʻotish maqsadida har yili kamida bir marotaba yoshlar davrasida ushbu yoʻnalishda xalqaro miqyosda yuqori nufuzga ega notiqlarni jalb qilgan holda tadbirlar oʻtkazish. 2021-yildan boshlab har yili yil davomida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 58. Iqtidorli va jamoat ishlarida faol boʻlgan yoshlarni (birinchi navbatda ijtimoiy himoyaga muhtoj boʻlgan oilalar farzandlarini) bepul yoʻllanmalar asosida oromgohlarga yuborish. Fanlarni “aʼlo” va “yaxshi” baholarga oʻzlashtirayotgan iqtidorli va jamoat ishlarida faol boʻlgan 500 nafar yoshlar (birinchi navbatda ijtimoiy himoyaga muhtoj boʻlgan oilalarning farzandlari)ni bepul yoʻllanmalar asosida oromgohlarga yuborish. 2021-yildan boshlab har yili reja asosida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi XI. Yoshlar siyosati sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish yoʻnalishi 59. Xorijdagi yoshlarimiz bilan samarali ishlashni yoʻlga qoʻyish va ular bilan erkin muloqot maydonini yaratish va vatandoshlarimizni qoʻllab-quvvatlash maqsadida “Vatandosh” maqsadli tizimini yaratish. Hamkorlik tadbirlar rejasi 2021-yil may - Yoshlar ishlari agentligi 60. Axborot-kommunikatsiyalar va texnologiyalari sohasi boʻyicha Oʻzbekiston-Hindiston yoshlari va talabalar festivalini oʻtkazish. Hamkorlik tadbirlar rejasi 2021-yil II yarim yillik Ijrochilar hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Madaniyat vazirligi, Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, Yoshlar ittifoqi 61. Islom hamkorlik tashkilotining Yoshlar forumi bilan hamkorlik oʻrnatish. Hamkorlik tadbirlar rejasi 2021-yil II yarim yillik - Tashqi ishlar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, 62. Turkiy Tilli Davlatlar Hamkorlik Kengashi doirasida Yosh tadbirkorlar forumini tashkil etish va uning birinchi yigʻilishini 2021-yilda Oʻzbekistonda oʻtkazish. Hamkorlik tadbirlar rejasi 2021-yil II yarim yillik Yoshlar ishlar agentligi hamda homiylar hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Savdo-sanoat palatasi, Yoshlar ittifoqi, Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2021-yil 18-yanvar,
23-son