UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 16-fevral · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 16 февраль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 16 февраля 2021 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 16 February 2021 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Халқаро тижорат арбитражи тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 5 августда қабул қилинган Сенат томонидан 2020 йил 11 сентябрда маъқулланган

I боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади халқаро тижорат арбитражларининг фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Халқаро тижорат арбитражи тўғрисидаги қонунчилик

Халқаро тижорат арбитражи тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг халқаро тижорат арбитражи тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Ушбу Қонуннинг халқаро мансублиги ва асосий принциплари

Ушбу Қонун нормаларини шарҳлашда унинг халқаро мансублигини ҳамда унинг қўлланилишида бир хилликка эришишга ва ҳалолликка риоя этилишига кўмаклашиш заруратини ҳисобга олиш лозим.

Ушбу Қонунни тартибга солиш предметига тааллуқли бўлган ва унда тўғридан-тўғри ҳал этилмаган масалалар ушбу Қонун асосланган умумий принципларга мувофиқ ҳал этилиши лозим.

4-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонун Ўзбекистон Республикаси ва бошқа давлат (давлатлар) ўртасида амалда бўлган келишувларга риоя этган ҳолда халқаро тижорат арбитражига нисбатан қўлланилади.

Халқаро тижорат арбитражига тарафларнинг келишувига биноан тижорат хусусиятига эга бўлган ҳам шартномавий, ҳам шартномадан ташқари барча муносабатлардан юзага келадиган низолар берилиши мумкин.

Ушбу Қонуннинг қоидалари, бундан 13 , 14 , 30 , 31 , 32 , 51 ва 52-моддалар мустасно, фақат арбитраж жойи Ўзбекистон Республикасида жойлашган ҳолдагина қўлланилади.

Агар:

1) арбитраж келишуви тарафларининг тижорат корхоналари уни тузиш пайтида турли давлатларда жойлашган бўлса; ёки

2) қуйидаги жойлардан бири тарафлар ўз тижорат корхоналарига эга бўлган давлатдан ташқарида жойлашган бўлса:

а) арбитраж жойи, агар у арбитраж келишувида ёки унга мувофиқ белгиланган бўлса;

б) тижорат муносабатларидан келиб чиқадиган мажбуриятларнинг катта қисми ижро этилиши керак бўлган ҳар қандай жой ёки низо предмети билан кўпроқ чамбарчас боғлиқ бўлган жой; ёки

3) тарафлар арбитраж келишувининг предмети биттадан кўпроқ мамлакат билан боғлиқ эканлиги тўғрисида тўғридан-тўғри келишиб олган бўлса, арбитраж халқаро деб ҳисобланади.

Ушбу модда тўртинчи қисмининг мақсадлари учун, агар тараф:

1) биттадан ортиқ тижорат корхонасига эга бўлса, арбитраж келишуви билан кўпроқ чамбарчас алоқага эга бўлгани тижорат корхонаси ҳисобланади;

2) тижорат корхонасига эга бўлмаса, унинг одатдаги жойлашган ери (яшаш жойи) эътиборга олинади.

Ушбу Қонун муайян низоларни арбитражга топшириш мумкин эмаслиги ёки бу низоларни арбитражга фақат ушбу Қонуннинг қоидалари ҳисобланмайдиган қоидаларга мувофиқ топшириш мумкинлиги белгиланган ҳар қандай бошқа Ўзбекистон Республикаси қонунининг амал қилишига таъсир қилмайди.

5-модда. Асосий тушунчалар ва шарҳлаш қоидалари

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

арбитраж — доимий арбитраж муассасаси ёки муайян низони ҳал қилиш учун ташкил этиладиган арбитраж суди томонидан амалга оширилишидан қатъи назар, низони ҳал этиш тартиб-таомили;

арбитраж муассасаси — халқаро тижорат арбитражини бошқарадиган ташкилот;

арбитр — тарафлар томонидан низони арбитражда ҳал қилиш учун келишилган тартибда тайинланган жисмоний шахс;

арбитраж суди — якка тартибдаги арбитр ёки арбитрлар ҳайъати;

суд — Ўзбекистон Республикаси суд тизимининг тегишли суди.

Агар ушбу Қонуннинг бирор-бир қоидаси муайян масала юзасидан қарор қабул қилиш имкониятини тарафларга берса, тарафлар бундай қарорни қабул қилишни бирор-бир учинчи шахсга, шу жумладан муассасасига топшириши мумкин, бундан 44-модда мустасно.

Агар ушбу Қонуннинг бирор-бир қоидасида тарафларнинг шартлашиб олганлигига ёки шартлашиб олиши мумкинлигига доир ҳавола ёхуд тарафлар келишувига доир ҳар қандай бошқа ҳавола мавжуд бўлса, бундай келишув унда кўрсатилган ҳар қандай арбитраж қоидаларини ўз ичига олади.

Агар ушбу Қонуннинг бирор-бир қоидасида, бундан 41-модда биринчи қисмининг 1-банди ва 48-модда иккинчи қисмининг 1-банди мустасно, даъвога оид ҳавола мавжуд бўлса, бу қоида қарши даъвога нисбатан ҳам қўлланилади, агар қоидада эътирозга ҳавола мавжуд бўлса, ушбу қоида қарши даъвога доир эътирозга нисбатан ҳам қўлланилади.

6-модда. Арбитрларнинг ва арбитраж муҳокамаси бошқа иштирокчиларининг иммунитети

Арбитрлар, арбитраж таркиби томонидан тайинланган экспертлар, арбитраж муассасаси ва унинг ходимлари арбитраж муҳокамасига тааллуқли ҳар қандай ҳаракатлар ёки ҳаракатсизлик учун, агар бундай ҳаракат ёхуд ҳаракатсизлик қасддан содир этилганлиги исботланмаса, тарафлар ёки бошқа шахслар олдида жавобгар бўлмайди.

Ушбу модданинг биринчи қисмида санаб ўтилган шахслар арбитраж муҳокамасига тааллуқли ҳар қандай масала бўйича бирор-бир тушунтиришларни беришга мажбур эмас ёки арбитраж муҳокамаси натижасида келиб чиққан суд ёки бошқа жараёнда гувоҳ сифатида жалб этилиши мумкин эмас.

7-модда. Арбитраж судининг мустақиллиги

Арбитраж судлари ўз фаолиятида ҳеч кимга бўйсунмайди ва мустақилдир. Арбитраж судларининг фаолиятига бирор-бир аралашувга, худди шунингдек унга бевосита ёки билвосита таъсир кўрсатишга йўл қўйилмайди ҳамда бу Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади.

8-модда. Суд аралашувининг чегаралари

Арбитраж судининг фаолиятига ҳеч қандай суд аралашувига, мазкур Қонунда бундай аралашув белгиланган ҳоллардан ташқари, йўл қўйилмайди.

9-модда. Суднинг ваколати

Ушбу Қонун 16-моддасининг учинчи ва тўртинчи қисмларида , 18-моддасининг учинчи қисмида , 19-моддасида , 21-моддасининг учинчи қисмида ва 50-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган функциялар Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий судлари томонидан бажарилади.

10-модда. Ёзма хабарларни олиш

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса:

1) ҳар қандай ёзма хабар, агар у олувчига шахсан топширилган ёки унинг тижорат ташкилоти одатдаги жойлашган ери (яшаш жойи) ёки почта манзили бўйича етказилган бўлса, олинган деб ҳисобланади; агар буларни оқилона суриштириб маълумотлар тўплаш йўли билан аниқлаш мумкин бўлмаса, ёзма хабар олувчига буюртма хат билан ёки ушбу хабарни етказишга бўлган уринишни қайд этишни назарда тутадиган ҳар қандай бошқа тарзда унинг маълум бўлган охирги тижорат корхонасининг одатдаги жойлашган ерига (яшаш жойига) ёки почта манзилига юборилган бўлса, ёзма хабар олинган деб ҳисобланади;

2) хабар у етказиб берилган кунда олинган деб ҳисобланади.

Ушбу модданинг қоидаси суд муҳокамаси жараёнидаги хабарларга нисбатан қўлланилмайди.

11-модда. Эътироз билдириш ҳуқуқидан воз кечиш

Агар тараф ушбу Қонуннинг тарафлар воз кечиши мумкин бўлган бирор-бир қоидасига ёки арбитраж келишувида назарда тутилган бирор-бир талабга риоя этилмаганлигини билган ва шунга қарамай асоссиз кечикишсиз бундай риоя этмасликка қарши эътирозлар билдирмасдан арбитраж муҳокамасида иштирок этишни давом эттирган ёки агар ушбу мақсад учун бирор-бир муддат назарда тутилган бўлса, бундай муддат ўтгач, ўзининг эътироз билдиришга бўлган ҳуқуқидан воз кечган ҳисобланади.

2-боб. Арбитраж келишуви

12-модда. Арбитраж келишувининг таърифи ва шакли

Тарафларнинг шартномавий хусусиятга эгалигидан ёки эга эмаслигидан қатъи назар, бирор-бир аниқ ҳуқуқий муносабат билан боғлиқ бўлган, улар ўртасида юзага келган ёки юзага келиши мумкин бўлган барча ёки муайян низоларни арбитражга топшириш тўғрисидаги келишуви арбитраж келишуви ҳисобланади. Арбитраж келишуви шартноманинг арбитраж шарти ёки алоҳида келишув тарзида тузилиши мумкин.

Арбитраж келишуви ёзма шаклда тузилади.

Агар арбитраж келишувининг мазмуни арбитраж келишуви ёки шартнома оғзаки шаклда тузилганлигидан ёки тузилмаганлигидан қатъи назар, тарафларнинг ҳаракати асосида ёхуд бошқа воситалар ёрдамида бирор-бир шаклда қайд этилган бўлса, ушбу келишув ёзма шаклда тузилган деб ҳисобланади.

Арбитраж келишувини ёзма шаклда тузиш тўғрисидаги талаб электрон хабар орқали, агар ундаги ахборот келгусида ундан фойдаланиш учун очиқ бўлса, қаноатлантирилади.

Электрон хабар тарафлар маълумотларни юбориш орқали узатадиган ҳар қандай хабарни англатса; маълумотлардан хабардор қилиш электрон, магнит, оптик ёки худди шундай воситалар, шу жумладан электрон маълумотлар алмашиш, электрон почта, телеграмма, телекс ва телефакс ёрдамида, бироқ улар билан чекланмаган ҳолда тайёрланган, юборилган, қабул қилиб олинган ёки сақланаётган ахборотни англатади.

Бундан ташқари, арбитраж келишуви даъво аризасини алмашиш ва даъвога доир фикр билдириш орқали тузилиб, уларда тарафлардан бири келишув мавжудлигини тасдиқлаётган, бошқаси эса бунга қарши эътироз билдирмаётган бўлса, ушбу келишув ёзма шаклда тузилган деб ҳисобланади.

Шартномадаги арбитраж шартини ўз ичига олган бирор-бир ҳужжатга ҳавола, башарти ушбу ҳавола айтиб ўтилган шартни шартноманинг бир қисмига айлантирса, арбитраж келишуви ҳисобланади.

13-модда. Арбитраж келишуви ва низонинг мазмуни бўйича судга даъво тақдим этиш

Арбитраж келишувининг предмети бўлган масала юзасидан ўзига даъво тақдим этилган суд, агар тарафлардан исталган бири низонинг мазмуни бўйича ўзининг биринчи аризасини тақдим этишидан олдин бу ҳақда сўраган бўлса, агар мазкур келишувнинг ҳақиқий эмаслигини, ўз кучини йўқотганлигини ёки бажарилиши мумкин эмаслигини аниқламаган бўлса, тарафларни арбитражга юбориши керак.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган даъво тақдим этилган тақдирда, масала суднинг кўриб чиқишида турган бўлишига қарамай, арбитраж муҳокамаси бошланиши ёки давом эттирилиши ҳамда арбитражнинг ҳал қилув қарори қабул қилиниши мумкин.

14-модда. Арбитраж келишуви ва суднинг таъминлаш чоралари

Тарафнинг таъминлаш чораларини кўриш ҳақида арбитраж муҳокамасидан олдин ёки арбитраж муҳокамаси вақтида ариза билан судга мурожаат қилганлиги ва суд томонидан бундай чораларни кўриш тўғрисида ажрим чиқарилганлиги арбитраж келишувига зид бўлмайди.

3-боб. Арбитраж судининг таркиби ва юрисдикцияси

15-модда. Арбитрлар сони

Тарафлар ўз хоҳишига кўра арбитрлар сонини белгилаши мумкин. Бундай келишув бўлмаганда уч нафар арбитр тайинланади.

16-модда. Арбитрларни тайинлаш

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, ҳеч бир шахс ўзининг фуқаролиги сабабли арбитр сифатида иштирок этиш ҳуқуқидан маҳрум қилиниши мумкин эмас.

Башарти тарафлар ушбу модданинг тўртинчи ва бешинчи қисмлари қоидаларига риоя этса, арбитрни ёки арбитрларни тайинлаш тартиб-таомилини ўз хоҳишига кўра келишиб олиши мумкин.

Бундай келишув мавжуд бўлмаса:

1) уч нафар арбитрли арбитражда ҳар бир тараф биттадан арбитрни тайинлайди ва шу тариқа тайинланган икки нафар арбитр учинчи арбитрни тайинлайди; агар бир тараф бошқа тарафнинг бу ҳақдаги илтимоси олингач ўттиз кун ичида арбитрни тайинламаса ёки икки арбитр ўзи тайинланган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида учинчи арбитрни танлаш тўғрисида келиша олмаса, арбитр исталган тарафнинг илтимосига биноан суд томонидан тайинланади;

2) якка тартибдаги арбитрлик арбитражида, агар тарафлар арбитрни танлаш тўғрисида келиша олмаса, арбитр тарафлардан исталган бирининг илтимосига биноан суд томонидан тайинланади.

Агар тарафлар томонидан келишилган тайинлаш тартиб-таомилида:

1) тарафлардан бири бундай тартиб-таомилга риоя этмаса; ёки

2) тарафлар ёки икки арбитр бундай тартиб-таомилга мувофиқ келишувга эриша олмаса; ёки

3) учинчи шахс, шу жумладан муассаса шундай тартиб-таомилга мувофиқ ўз зиммасига юклатилган бирор-бир вазифани бажармаса, агар тайинлаш тартиб-таомили тўғрисидаги келишувда тайинлашни таъминлашнинг бошқача усуллари назарда тутилмаган бўлса, исталган тараф суддан зарур чоралар кўрилишини сўраши мумкин.

Ушбу модданинг учинчи ёки тўртинчи қисмларига мувофиқ суд томонидан чиқариладиган қарор устидан шикоят қилинмайди.

Арбитрни тайинлашда суд тарафларнинг келишувига мувофиқ арбитрга қўйиладиган ҳар қандай талабни ҳамда мустақил ва холис арбитрни тайинлашни таъминлаши мумкин бўлган фикрларни лозим даражада инобатга олади, якка тартибдаги арбитр ёки учинчи арбитр тайинланган тақдирда эса фуқаролиги тарафларнинг фуқаролигидан бошқа фуқароликка эга бўлган арбитрни тайинлаш мақбул эканлигини ҳам эътиборга олади.

17-модда. Рад этиш учун асослар

Бирор-бир шахсга унинг арбитр сифатида тайинланиши мумкинлиги муносабати билан мурожаат қилинган тақдирда, ушбу шахс ўзининг холислиги ёки мустақиллиги борасида асосли шубҳалар келтириб чиқариши мумкин бўлган ҳар қандай ҳолатлар тўғрисида маълум қилиши керак. Арбитр ўзи тайинланган пайтдан эътиборан ва бутун арбитраж муҳокамаси давомида тарафларга ҳар қандай шундай ҳолатлар тўғрисида, агар у тарафларни бундай ҳолатлар тўғрисида илгари хабардор қилмаган бўлса, дарҳол маълум қилиши керак.

Арбитр фақат унинг холислиги ёки мустақиллиги борасида асосли шубҳалар келтириб чиқарувчи ҳолатлар мавжуд бўлган ёки у тарафлар келишувида белгиланган талабларга мос келмаган тақдирда рад этилиши мумкин. Тараф ўзи тайинлаган ёки тайинланишида ўзи иштирок этган арбитрни рад этиш ҳақида фақат у тайинланганидан кейин ўзига маълум бўлиб қолган сабаблар бўйича арз қилиши мумкин.

18-модда. Рад этиш тартиб-таомили

Тарафлар, башарти ушбу модда учинчи қисмининг қоидаларига риоя этилса, арбитрни рад этиш тартиб-таомили тўғрисида ўз хоҳишига кўра келишиб олиши мумкин.

Бундай келишув мавжуд бўлмаганда, арбитрни рад этмоқчи бўлган тараф арбитраж суди таркиби шакллантирилиши ҳақида ёки ушбу Қонун 17-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган ҳар қандай ҳолат тўғрисида ўзига маълум бўлиб қолганидан кейин ўн беш кун ичида ёзма аризада арбитраж судига рад этиш сабабларини хабар қилади. Агар рад этилиши талаб қилинаётган арбитр тайинланишдан ўзи воз кечмаса ёки бошқа тараф рад этишга рози бўлмаса, рад этиш тўғрисидаги масала арбитраж суди томонидан ҳал этилади.

Агар тарафлар томонидан келишилган ҳар қандай тартиб-таомил ёки ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган тартиб-таомил қўлланилганда рад этиш тўғрисидаги ариза қаноатлантирилмаса, рад этиш ҳақида ариза берган тараф рад этиш тўғрисидаги қарор хусусида билдиришнома олинган кундан эътиборан ўттиз кун ичида судга рад этишни қаноатлантириш ҳақида ариза бериши мумкин. Суднинг мазкур аризага тааллуқли қарори устидан шикоят қилинмайди.

Бундай ариза ҳал қилиниши кутилаётган вақтда арбитраж суди, шу жумладан ўзига нисбатан рад этилиши ҳақида ариза берилган арбитр арбитраж муҳокамасини давом эттириши ва арбитраж ҳал қилув қарорини қабул қилиши мумкин.

19-модда. Арбитрнинг ваколатларини тугатиш

Арбитр юридик жиҳатдан ёки амалда ўз вазифаларини бажара олмай қолса ёхуд бошқа сабабларга кўра асоссиз кечикиш туфайли уларни амалга оширишга киришмаса, агар арбитр тайинланишни рад этса ёки тарафлар бундай тугатиш борасида келишиб олса, унинг ваколатлари тугатилади.

Ушбу асосларнинг бирор-бири борасида келишмовчиликлар мавжуд бўлган тақдирда, исталган тараф ваколатларнинг амал қилиши тугатилиши борасида қарор чиқариш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиши мумкин. Суднинг бундай қарори устидан шикоят қилинмайди.

Ушбу моддага ёки ушбу Қонун 18-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ арбитр тайинланишни ўзи рад этса ёки унинг ваколатлари тугатилишига тараф розилик берса, ушбу моддада ёки ушбу Қонун 17-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган ҳар қандай асослардан бирининг тан олинишини англатмайди.

20-модда. Янги арбитрни тайинлаш

Арбитрнинг ваколатлари ушбу Қонуннинг 18 ёки 19-моддалари асосида бекор қилинса ёхуд арбитр ҳар қандай бошқа сабабга кўра тайинланишни ўзи рад этса ёхуд унинг ваколатлари тарафларнинг келишуви бўйича бекор қилинса, шунингдек арбитр ваколатлари тугатилган ҳар қандай бошқа ҳолатда, янги арбитр алмаштирилаётган арбитрни тайинлашга қўлланиладиган қоидаларга мувофиқ тайинланади.

21-модда. Арбитраж судининг ўз юрисдикцияси тўғрисида қарор чиқаришга доир ваколатлари

Арбитраж суди ўз юрисдикцияси тўғрисида, шу жумладан арбитраж келишувининг мавжудлиги ёки ҳақиқийлиги борасидаги ҳар қандай эътироз бўйича ўзи қарор чиқариши мумкин. Ушбу мақсад учун шартноманинг таркибий қисми бўлган арбитраж шарти шартноманинг бошқа шартларига боғлиқ бўлмаган келишув сифатида талқин қилинади. Арбитраж суди томонидан шартноманинг ҳақиқий эмаслиги тўғрисида қарор чиқарилиши арбитраж шартининг қонунга кўра ҳақиқий эмаслигини келтириб чиқармайди.

Арбитраж судининг юрисдикцияси мавжуд эмаслиги тўғрисидаги ариза даъво бўйича эътирозлар тақдим этилишидан олдинроқ берилиши мумкин. Тараф томонидан арбитрнинг тайинланиши ёки арбитрни тайинлашда унинг иштирок этиши тарафни бундай арз қилиш ҳуқуқидан маҳрум этмайди. Арбитраж суди ўз ваколати доирасидан четга чиқаётганлиги тўғрисида арз қилиш тарафнинг фикрича ушбу доирадан четга чиқилаётган масала арбитраж муҳокамаси жараёнида қўйилиши биланоқ амалга оширилиши керак. Арбитраж суди кечикиб берилган аризани ҳар қандай шундай ҳолларда, агар у кечикишни узрли деб ҳисобласа, қабул қилиши мумкин.

Арбитраж суди ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган ариза бўйича қарорни дастлабки хусусиятга эга бўлган масала юзасидан ёки низони мазмунан ҳал қилиш чоғида чиқариши мумкин. Агар арбитраж суди дастлабки хусусиятга эга бўлган масала юзасидан ўзи юрисдикцияга эга эканлиги тўғрисида қарор қабул қилса, исталган тараф ушбу қарор тўғрисида билдиришнома олингандан кейин ўттиз кун ичида суддан мазкур масала бўйича қарор чиқарилишини илтимос қилиши мумкин ва бундай қарор устидан шикоят қилиниши мумкин эмас; бундай илтимос ҳал этилаётган вақтда арбитраж суди арбитраж муҳокамасини давом эттириши ҳамда арбитражнинг ҳал қилув қарорини қабул қилиши мумкин.

4-боб. Таъминлаш чоралари ва дастлабки қарорлар

22-модда. Арбитраж судининг таъминлаш чораларини белгилашга доир ваколатлари

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, бирор-бир тарафнинг илтимосига кўра арбитраж суди таъминлаш чораларини белгилаши мумкин.

Таъминлаш чораси, у арбитраж ҳал қилув қарори шаклида ёки бирор-бир бошқа шаклда белгиланганлигидан қатъи назар, ҳар қандай вақтинчалик чорадан иборат бўлиб, унинг ёрдамида низони узил-кесил ҳал қиладиган қарор қабул қилинишидан олдинги ҳар қандай пайтда арбитраж суди у ёки бу тарафнинг:

1) низо ҳал этилаётганда мавжуд бўлган ҳолатни ёки низо ҳал этилгунига қадар мавжуд бўлган ҳолатни сақлаб туриши ёки тиклаши;

2) ҳозирги ёки муқаррар зарарнинг ёки арбитражнинг ўзига етадиган зарарнинг олдини олиш мақсадида чоралар кўриши ёки бундай зарар етказиши мумкин бўлган чораларни кўришдан тийилиши;

3) активларни сақлаш учун маблағларни арбитрнинг кейинчалик қабул қилинадиган ҳал қилув қарори бу маблағлар ҳисобидан ижро этилиши мумкин бўлиши учун бериши;

4) ишга тааллуқли бўлиши ва низони ҳал қилишда муҳим аҳамиятга эга бўлиши мумкин бўлган далилларни сақлаши тўғрисида фармойиш беради.

23-модда. Таъминлаш чораларини белгилаш шартлари

Ушбу Қонун 22-моддаси иккинчи қисмининг 1 , 2 ва 3-бандларига мувофиқ таъминлаш чорасини сўраётган тараф арбитраж судини:

1) агар бундай чора белгиланмаса, зарарларни ундириш орқали ҳам тегишли равишда бартараф этиб бўлмайдиган зарар етказилиши мумкинлигига ва, агар шундай чора белгиланса, бундай зарар ўзига нисбатан чора белгиланаётган тарафга етказилиши мумкин бўлган зарардан сезиларли даражада ортиқ бўлишига; ва

2) сўраётган тараф талабнинг мазмуни борасида муваффақиятга эришишининг оқилона имконияти мавжудлигига ишонтириши керак. Бундай имкониятга нисбатан ҳар қандай ажрим кейинги ҳар қандай ажримларни чиқаришда арбитраж судининг ихтиёри эркин бўлишига дахл қилмайди.

Ушбу Қонун 22-моддаси иккинчи қисмининг 4-бандига мувофиқ таъминлаш чораларини белгилаш тўғрисидаги илтимосга нисбатан ушбу модда биринчи қисмининг 1 ва 2-бандларида назарда тутилган талаблар фақат арбитраж суди буни ўринли деб ҳисоблаган даражада қўлланилади.

24-модда. Дастлабки қарорларни чиқариш тўғрисидаги ариза ва дастлабки қарорларни чиқариш шартлари

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, тараф таъминлаш чорасини белгилаш тўғрисидаги илтимосни сўралаётган таъминлаш чорасининг мақсадларига зарар етказмаслик мажбуриятини бирор-бир тарафнинг зиммасига юклатувчи дастлабки қарорни чиқариш ҳақидаги ариза билан бирга, ҳар қандай бошқа тарафни хабардор қилмаган ҳолда тақдим этиши мумкин.

Агар арбитраж суди таъминлаш чорасини белгилаш тўғрисидаги илтимос бўйича ахборотни ушбу чора қайси тарафга нисбатан белгиланаётган бўлса, ўша тарафга олдиндан ошкор этиш бундай чоранинг мақсадларига зарар етказиши мумкин деб ҳисобласа, дастлабки қарорни чиқариши мумкин.

Ушбу Қонуннинг 23-моддасига мувофиқ белгиланган шартлар, башарти ушбу Қонун 23-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига мувофиқ баҳоланиши керак бўлган зарар қарор чиқарилиши ёки чиқарилмаслиги натижасида етказилиши мумкин бўлган зарардан иборат бўлса, ҳар қандай дастлабки қарорга нисбатан қўлланилади.

25-модда. Дастлабки қарорларнинг алоҳида режими

Арбитраж суди дастлабки қарорни чиқариш тўғрисидаги аризага нисбатан ажрим чиқарганидан сўнг арбитраж суди барча тарафларни таъминлаш чораларини белгилаш ҳақидаги илтимос, дастлабки қарорни чиқариш тўғрисидаги ариза, агар қабул қилинган бўлса, дастлабки қарор ва бошқа барча хабарлар алмашинувлари ҳақида дарҳол хабардор қилади, шу жумладан исталган тараф ва арбитраж суди ўртасидаги юқорида санаб ўтилганларга тааллуқли бўлган ҳар қандай оғзаки хабарларнинг мазмунини кўрсатиш йўли билан хабардор қилади.

Бир вақтнинг ўзида арбитраж суди ўзига нисбатан дастлабки қарор чиқарилаётган исталган тарафга ўз фикрини имкон қадар қисқа муддатларда баён қилиш имконини беради.

Арбитраж суди дастлабки қарор чиқарилишига қарши ҳар қандай эътироз бўйича дарҳол ҳал қилув қарорини қабул қилади.

Дастлабки қарорнинг амал қилиш муддати у арбитраж суди томонидан чиқарилган санадан бошлаб йигирма кун ўтгач тугайди. Айни вақтда арбитраж суди дастлабки қарорнинг қўлланилишини ёки ўзгартирилишини таъминловчи чорани ўзига нисбатан дастлабки қарор қабул қилинаётган тарафни хабардор қилганидан ва унга ўз нуқтаи назарини баён этиш имкониятини берганидан сўнг белгилаши мумкин.

Дастлабки қарор тарафлар учун мажбурий кучга эга, бироқ у суд тартибида ижро этилмайди. Бундай дастлабки қарор арбитражнинг ҳал қилув қарори ҳисобланмайди.

26-модда. Таъминлаш чораларини ўзгартириш, тўхтатиб туриш ёки бекор қилиш

Арбитраж суди ўзи белгилаган таъминлаш чорасини ёки ўзи чиқарган дастлабки қарорни исталган тарафнинг аризасига биноан ёки алоҳида ҳолатларда ва тарафларни олдиндан хабардор қилганидан сўнг арбитраж судининг ўз ташаббусига кўра ўзгартириши, тўхтатиб туриши ёки бекор қилиши мумкин.

27-модда. Таъминотни тақдим этиш

Арбитраж суди таъминлаш чорасини сўраётган тарафдан ушбу чора муносабати билан лозим бўлган таъминот тақдим этилишини талаб қилиши мумкин.

Арбитраж суди дастлабки қарорни чиқариш тўғрисида илтимос қилаётган тарафдан ушбу қарор муносабати билан таъминот тақдим этилишини талаб қилишга, агар арбитраж суди буни ўринли ёки зарур деб ҳисобласа, ҳақли бўлади.

28-модда. Ахборотни ошкор этиш

Арбитраж суди исталган тарафдан чора сўраш ёки белгилаш учун асос бўлган ҳолатларнинг ҳар қандай жиддий ўзгариши тўғрисидаги ахборотни дарҳол ошкор этишни талаб қилиши мумкин.

Дастлабки қарор чиқарилиши тўғрисида илтимос қилаётган тараф арбитраж суди томонидан ушбу қарорни чиқариш ёки уни ўз кучида қолдириш ҳақидаги ажримни қабул қилишга алоқадор бўлиши мумкин бўлган барча ҳолатлар ҳақидаги ахборотни арбитраж судига ошкор этади ва бу мажбурият қарор чиқарилиши сўралаётган тарафга илтимос қилаётган томоннинг ахборотида келтирилган ҳолатлар бўйича ўз нуқтаи назарини баён этиш имконияти берилмагунига қадар сақланиб қолади. Кейинчалик ушбу модданинг биринчи қисми қўлланилади.

29-модда. Чиқимлар ва зарарлар

Таъминлаш чорасини сўраётган ёки дастлабки қарор чиқарилиши тўғрисида илтимос қилаётган тараф ушбу чора ёки ушбу қарор билан ҳар қандай тарафга етказилган ҳар қандай чиқим ва зарар учун, агар кейинчалик арбитраж суди мазкур ҳолатларда ушбу чора белгиланмаслиги ёки ушбу қарор чиқарилмаслиги кераклигини аниқласа, жавобгар бўлади. Арбитраж суди муҳокаманинг исталган пайтида бундай чиқимлар ва зарарларнинг ўрни қопланишини белгилаб бериши мумкин.

30-модда. Таъминлаш чораларини тан олиш ва ижрога қаратиш

Арбитраж суди томонидан белгиланган таъминлаш чораси мажбурий кучга эга деб тан олинади ва, агар арбитраж суди томонидан бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, ушбу Қонуннинг 31-моддаси қоидаларига риоя этилган тақдирда, арбитраж жойидан қатъи назар, судга мурожаат этиш орқали ижрога қаратилади.

Таъминлаш чорасини тан олишни ёки бажаришни сўраётган ёхуд илтимосномаси қаноатлантирилган тараф ушбу таъминлаш чорасининг ҳар қандай бекор қилиниши, тўхтатиб турилиши ёки ўзгартирилиши тўғрисида дарҳол судга хабар қилади.

Агар суд лозим деб топса, сўраётган тараф томонидан тегишли таъминот тақдим этилиши тўғрисида, агар арбитраж суди бунгача таъминот тақдим этиш борасида ажрим чиқармаган бўлса ёки бундай қарор учинчи тарафларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун зарур бўлса, фармойиш бериши мумкин.

31-модда. Таъминлаш чорасини тан олишни ёки ижрога қаратишни рад қилиш учун асослар

Таъминлаш чорасини тан олиш ёки ижрога қаратиш фақат қуйидаги ҳолларда рад этилиши мумкин:

1) таъминлаш чораси ўзига қарши қаратилган тарафнинг илтимоси бўйича, агар суд:

бундай рад этиш ушбу Қонун 52-моддаси биринчи қисми 1-бандининг учинчи — олтинчи хатбошиларида келтирилган асослар билан оқланишини; ёки

арбитраж суди томонидан белгиланган таъминлаш чораси муносабати билан таъминот тақдим этишга тааллуқли бўлган арбитраж суди қарорининг бажарилмаганлигини; ёки

таъминлаш чораси арбитраж суди томонидан ёки, агар бунга тегишли ваколати мавжуд бўлса, арбитраж ўтказилаётган давлатнинг суди томонидан ёки ушбу таъминлаш чораси қайси қонунчиликка мувофиқ тайинланган бўлса, ўша қонунчиликка мувофиқ бекор қилинганлигини ёки тўхтатиб турилганлигини аниқласа; ёки

2) агар суд:

таъминлаш чораси судга берилган ваколатларга мувофиқ эмаслигини аниқласа, агар фақат суд таъминлаш чорасининг таърифини ушбу таъминлаш чорасининг мазмунини ўзгартирмай ижро этиш мақсадида унинг ўз ваколатлари ва тартиб-таомилларига мувофиқ ҳолга келтириш учун зарур бўлган даражада ўзгартириш тўғрисида қарор қабул қилмаса; ёки

ушбу Қонун 52-моддаси биринчи қисмининг 2-бандида баён этилган ҳар қандай асослар таъминлаш чорасининг тан олинишига ва ижрога қаратилишига тааллуқли эканлигини аниқласа.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳар қандай асослар бўйича суд томонидан чиқарилган ҳар қандай ажрим таъминлаш чорасини тан олиш ва ижрога қаратиш тўғрисида илтимос қилиш мақсадлари учунгина кучга эга бўлади.

Ўзидан таъминлаш чорасини тан олиш ёки ижрога қаратиш сўралаётган суд бу ажримни чиқаришда таъминлаш чорасининг мазмунини кўриб чиқишни амалга оширмайди.

32-модда. Суднинг таъминлаш чораларини белгилаш ваколатлари

Суд Ўзбекистон Республикасининг процессуал қонунчилигига мувофиқ ва халқаро арбитражнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда арбитраж жойидан қатъи назар арбитраж муҳокамаси муносабати билан таъминлаш чораларини белгилаш ваколатига эга.

5-боб. Арбитраж муҳокамасини юритиш

33-модда. Тарафларга нисбатан тенг муносабат

Тарафларга нисбатан тенг муносабатда бўлиш таъминланади ва ҳар бир тарафга ўз нуқтаи назарини баён этиш учун оқилона имкониятлар берилиши керак.

34-модда. Тартиб-таомил қоидаларини аниқлаш

Тарафлар, ушбу Қонун қоидаларига риоя этиш шарти билан, арбитраж суди томонидан муҳокаманинг юритилиши тартиб-таомили тўғрисида ўз хоҳишига кўра келишиб олиши мумкин.

Бундай келишув мавжуд бўлмаган тақдирда, арбитраж суди ушбу Қонун қоидаларига риоя этган ҳолда арбитраж муҳокамасини ўзи лозим деб ҳисоблаган тарзда юритиши мумкин. Арбитраж судига берилган ваколатлар ҳар қандай далилнинг мақбуллигини, алоқадорлигини, муҳимлигини ва аҳамиятлилигини аниқлашга доир ваколатларни ўз ичига олади.

35-модда. Арбитраж жойи

Тарафлар арбитраж жойи тўғрисида ўз хоҳишига кўра келишиб олиши мумкин. Бундай келишув мавжуд бўлмаган тақдирда, арбитраж жойи арбитраж суди томонидан иш ҳолатларини, шу жумладан тарафлар учун қулайлик омилини инобатга олган ҳолда белгиланади.

Ушбу модда биринчи қисмининг қоидаларига қарамай, агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, арбитраж суди ўз аъзолари ўртасида маслаҳатлашувлар ўтказиш, гувоҳларни, экспертларни ёки тарафларни эшитиш ёхуд товарларни, бошқа мол-мулкни ёки ҳужжатларни кўздан кечириш учун лозим деб топган ҳар қандай жойда йиғилиши мумкин.

36-модда. Арбитраж муҳокамасининг тили

Тарафлар арбитраж муҳокамасида фойдаланиладиган тил ёки тиллар тўғрисида ўз хоҳишларига кўра келишиб олиши мумкин. Бундай келишув мавжуд бўлмаганда, муҳокамада қўлланилиши керак бўлган тилни ёки тилларни арбитраж суди белгилайди. Бундай келишув ёки ажрим, агар уларда бошқача шартлашилмаган бўлса, тарафнинг ҳар қандай ёзма аризасига, ишнинг ҳар қандай эшитилишига ва ҳар қандай арбитраж қарорига, арбитраж судининг қарорига ёки бошқа хабарига ҳам тааллуқли бўлади.

Арбитраж суди ҳар қандай ҳужжатли далилларга уларнинг тарафлар келишиб олган ёки арбитраж суди томонидан белгиланган тилдаги ёки тиллардаги таржимаси илова қилиниши тўғрисида фармойиш бериши мумкин.

37-модда. Арбитраж муҳокамасининг бошланиши

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, муайян низога тааллуқли арбитраж муҳокамаси ушбу низони арбитражга топшириш тўғрисидаги илтимос жавобгар томонидан олинган кунда бошланади.

38-модда. Арбитраж муҳокамасидаги вакиллик

Тарафлар ўз ишларини арбитраж муҳокамасида тўғридан-тўғри ёки тарафлар хоҳишига кўра, шу жумладан хорижий ташкилотлар ва фуқаролар орасидан тайинланадиган ваколатли вакиллари орқали олиб боришлари мумкин.

39-модда. Даъво аризаси ва даъво бўйича эътирозлар

Тарафлар томонидан келишилган ёки арбитраж суди томонидан белгиланган муддат мобайнида даъвогар ўзининг даъво талабини асословчи ҳолатлар ҳақида, ҳал этилиши лозим бўлган масалалар ва ўз даъво талабларининг мазмуни тўғрисида арз қилиши керак, жавобгар эса, агар тарафлар бундай аризаларнинг зарур қисмлари борасида бошқача шартлашмаган бўлса, ушбу масалалар бўйича ўз эътирозларини билдириши керак.

Тарафлар ўз аризалари билан бирга ўзи ишга тааллуқли деб ҳисоблайдиган барча ҳужжатларни тақдим этиши ёки ўзи кейинчалик тақдим этадиган ҳужжатларга ёки бошқа далилларга ҳавола қилиши мумкин.

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, арбитраж муҳокамаси жараёнида исталган тараф низонинг моҳияти бўйича ўзининг даъво талабларини ёки даъво бўйича эътирозларини, агар фақат арбитраж суди арбитраж муҳокамасини кечиктириш номақбуллигини инобатга олган ҳолда мақсадга мувофиқ эмас деб ҳисобламаса, ўзгартириши ёки тўлдириши мумкин.

40-модда. Эшитув ва ёзма муҳокама

Тарафларнинг ҳар қандай бошқа келишувига риоя этган ҳолда арбитраж суди далилларни тақдим этиш учун оғзаки эшитув ёки оғзаки музокаралар ўтказиш ҳақида ёхуд муҳокамани фақат ҳужжатлар ва бошқа материаллар асосида амалга ошириш тўғрисида қарор қабул қилади. Бироқ, агар тарафлар оғзаки эшитувни ўтказмаслик тўғрисида келишиб олмаган бўлса, арбитраж суди исталган тарафнинг илтимосига кўра, бундай оғзаки эшитувни муҳокаманинг тегишли босқичида ўтказиши керак.

Товарларни, бошқа мол-мулкни ёки ҳужжатларни кўздан кечириш мақсадида ўтказиладиган арбитраж судининг ҳар қандай эшитуви ва мажлиси тўғрисидаги билдиришнома тарафларга олдиндан юборилган бўлиши керак.

Тарафларнинг бири томонидан арбитраж судига тақдим этиладиган барча аризалар, ҳужжатлар ёки бошқа ахборот ўзга тарафнинг эътиборига етказилиши керак. Экспертларнинг ҳар қандай хулосалари ёки арбитраж суди ўз қарорини қабул қилишда асосланиши мумкин бўлган далиллар ҳисобланувчи бошқа ҳужжатлар ҳам тарафларга топширилиши керак.

41-модда. Ҳужжатларни тақдим этмаслик ёки тарафларнинг келмаслиги

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, узрли сабаб кўрсатилмаган ҳолда:

1) даъвогар ушбу Қонун 39-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ ўзининг даъво аризасини тақдим этмаган тақдирда, арбитраж суди муҳокамани тугатади;

2) жавобгар ушбу Қонун 39-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ даъво бўйича ўз эътирозларини тақдим этмаган тақдирда, арбитраж суди эътирозлар тақдим этилмаганлиги фактига даъвогар фикрларининг тан олиниши сифатида қарамай, муҳокамани давом эттиради;

3) исталган тараф эшитувга келмаганда ёки ҳужжатли далилларни тақдим этмаганда, арбитраж суди муҳокамани давом эттириши ва ўзида мавжуд бўлган далиллар асосида ҳал қилув қарорини чиқариши мумкин.

42-модда. Арбитраж суди томонидан тайинланган эксперт

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, арбитраж суди:

1) арбитраж суди томонидан белгиланадиган аниқ масалалар бўйича ўзига хулоса тақдим этилиши учун бир ёки бир неча экспертни тайинлаши мумкин;

2) тарафдан экспертга ишга тааллуқли ҳар қандай ахборотни тақдим этишни ёки ишга тааллуқли ҳар қандай ҳужжатларни, товарларни ёки бошқа мол-мулкни кўздан кечириш учун беришни ёхуд кўздан кечириш имкониятини яратишни талаб қилиши мумкин.

Тарафларнинг бошқача шартлашуви мавжуд бўлмаган тақдирда, эксперт, агар тараф илтимос қилса ёки арбитраж суди зарур деб ҳисобласа, ўзининг ёзма ёки оғзаки хулосаси тақдим этилганидан кейин тарафларга унга саволлар бериш ва низоли масалалар бўйича кўрсатувлар бериш учун гувоҳ-экспертларни таништириш имконияти бериладиган эшитувда иштирок этиши керак.

43-модда. Далилларни олишга суднинг кўмаклашиши

Арбитраж суди ёки тараф арбитраж судининг розилиги билан далилларни олишга кўмаклашиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиши мумкин.

Суд бундай аризани ўз ваколати доирасида ва Ўзбекистон Республикасининг процессуал қонунчилигида белгиланган тартибга мувофиқ қаноатлантириши мумкин.

6-боб. Арбитражнинг ҳал қилув қарорини қабул қилиш ва муҳокамани тугатиш

44-модда. Низонинг мазмунига нисбатан қўлланиладиган нормалар

Арбитраж суди низони тарафлар низонинг мазмунига нисбатан қўлланилиши учун танлаган ҳуқуқ нормаларига мувофиқ ҳал этади.

Агар бошқача қоида кўрсатилмаган бўлса, бирор-бир давлатнинг ҳар қандай ҳуқуқи ёки ҳуқуқ тизими кўрсатилганлиги унинг коллизион нормаларига эмас, балки ушбу давлатнинг моддий ҳуқуқига бевосита ҳавола қилувчи сифатида талқин қилиниши керак.

Тарафларнинг бирор-бир кўрсатмаси мавжуд бўлмаганда арбитраж суди ўзи қўлланилиши мумкин деб ҳисоблайдиган коллизион нормаларга мувофиқ белгиланган ҳуқуқни қўллайди.

Арбитраж суди ҳал қилув қарорини адолатлилик бўйича ёки «дўстона воситачи» сифатида фақат тарафлар унга тўғридан-тўғри ваколат берган тақдирдагина қабул қилади.

Барча ҳолларда арбитраж суди ҳал қилув қарорини шартнома шартларига мувофиқ ва мазкур битимга нисбатан қўлланилиши мумкин бўлган савдо урф-одатларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилади.

45-модда. Арбитрлар ҳайъати томонидан ҳал қилув қарорининг қабул қилиниши

Бир нафардан ортиқ арбитр томонидан арбитраж муҳокамасини ўтказишда, агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, арбитраж судининг ҳар қандай ҳал қилув қарори арбитраж суди барча аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Бироқ тартиб-таомил масалалари раислик қилувчи арбитр томонидан, агар у тарафлар ёки арбитраж судининг барча аъзолари томонидан бунга вакил қилинган бўлса, ҳал этилиши мумкин.

46-модда. Келишув битими

Агар арбитраж муҳокамаси жараёнида тарафлар низони ҳал қилса, арбитраж суди муҳокамани тугатади ва тарафларнинг илтимосига кўра ва, агар арбитраж суди томонидан эътирозлар мавжуд бўлмаса, ушбу ҳал қилишни келишилган шартлар асосидаги арбитраж ҳал қилув қарори тарзида қайд этади.

Арбитражнинг келишилган шартлар асосидаги ҳал қилув қарори ушбу Қонуннинг 47-моддаси қоидаларига мувофиқ қабул қилиниши ва унда у арбитражнинг ҳал қилув қарори эканлиги кўрсатилиши керак. Бундай арбитраж ҳал қилув қарори низонинг мазмуни бўйича ҳар қандай бошқа арбитражнинг ҳал қилув қарори каби кучга эга бўлади ва амал қилади.

47-модда. Арбитраж ҳал қилув қарорининг шакли ва мазмуни

Арбитражнинг ҳал қилув қарори ёзма шаклда қабул қилиниши ва якка тартибдаги арбитр томонидан ёки арбитрлар томонидан имзоланиши керак. Бир нафардан ортиқ арбитр томонидан ўтказиладиган арбитраж муҳокамасида, башарти ҳар қандай имзонинг мавжуд эмаслиги сабаблари кўрсатилса, арбитраж суди барча аъзоларининг кўпчилик имзолари мавжуд бўлиши етарлидир.

Арбитражнинг ҳал қилув қарорида у нималарга асосланганлигининг сабаблари кўрсатилиши керак, бундан тарафлар асослар кўрсатилиши керак эмаслигига келишиб олган ёки арбитраж ҳал қилув қарори ушбу Қонуннинг 46-моддасига мувофиқ келишилган шартлар асосидаги қарор деб ҳисобланган ҳоллар мустасно.

Арбитражнинг ҳал қилув қарорида унинг санаси ва арбитражнинг ушбу Қонун 35-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ белгиланган жойи кўрсатилиши керак. Арбитражнинг ҳал қилув қарори арбитраж жойида қабул қилинган деб ҳисобланади.

Арбитражнинг ҳал қилув қарори қабул қилинганидан кейин ҳар бир тарафга ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ ушбу қарорнинг арбитрлар томонидан имзоланган кўчирма нусхаси берилади.

48-модда. Арбитраж муҳокамасини тугатиш

Арбитраж муҳокамаси якуний арбитраж ҳал қилув қарорини қабул қилиш ёки ушбу модданинг иккинчи қисмига мувофиқ чиқарилган арбитраж судининг қарори билан тугатилади.

Арбитраж суди қуйидаги ҳолларда арбитраж муҳокамасини тугатиш тўғрисида қарор чиқаради, агар:

1) даъвогар ўз даъвосини чақириб олса, агар жавобгар муҳокама тугатилишига қарши эътирозлар билдирмаса ва арбитраж суди жавобгарнинг низо узил-кесил ҳал қилинишидан қонуний манфаатдорлигини тан олмаса;

2) тарафлар муҳокамани тугатиш тўғрисида келишиб олса;

3) арбитраж суди бирор-бир бошқа сабабга кўра муҳокамани давом эттиришни зарур эмас ёки имконсиз деб топса.

Арбитраж судининг ваколатлари арбитраж муҳокамаси тугатилиши билан бир вақтда тугайди, бундан ушбу Қонун 49-моддасининг ва 50-моддаси тўртинчи қисмининг қоидалари қўлланилишига доир ваколатлар мустасно.

49-модда. Арбитражнинг ҳал қилув қарорини тузатиш ва шарҳлаш, арбитражнинг қўшимча ҳал қилув қарори

Агар тарафлар бошқа муддатни келишиб олмаган бўлса, исталган тараф арбитражнинг ҳал қилув қарори олинган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида бу ҳақда бошқа тарафни хабардор қилган ҳолда арбитраж судидан:

1) арбитражнинг ҳал қилув қарорида йўл қўйилган ҳисоб-китоблардаги, ёзувдаги ҳар қандай хато ёки ҳарфий хато ёхуд шунга ўхшаш бошқа хатоларни тузатишни;

2) тарафлар ўртасида тегишли келишув мавжуд бўлган тақдирда, арбитраж ҳал қилув қарорининг бирор-бир аниқ бандини ёки қисмини шарҳлашни илтимос қилиши мумкин.

Агар арбитраж суди бундай илтимосни асосли деб ҳисобласа, илтимос олинган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида тегишли тузатишларни киритиши ёки шарҳ бериши керак. Бундай шарҳ арбитраж ҳал қилув қарорининг таркибий қисмига айланади.

Арбитраж суди ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳар қандай хатони арбитражнинг ҳал қилув қарори санасидан бошлаб ўттиз кун ичида ўз ташаббуси билан тузатиши мумкин.

Агар тарафлар бошқача шартлашмаган бўлса, исталган тараф бу ҳақда бошқа тарафни хабардор қилиб, арбитражнинг ҳал қилув қарори олингач ўттиз кун ичида арбитраж судидан арбитраж муҳокамаси давомида арз қилинган, бироқ арбитражнинг ҳал қилув қарорида акс эттирилмаган талабларга нисбатан қўшимча ҳал қилув қарорини чиқаришни илтимос қилиши мумкин. Арбитраж суди, агар илтимосни ўринли деб ҳисобласа, олтмиш кун ичида қўшимча ҳал қилув қарорини чиқариши керак.

Зарур бўлган тақдирда, арбитраж суди хатоларни тузатиш, шарҳ бериш ёки қўшимча ҳал қилув қарорини чиқариш керак бўлган муддатни тарафларнинг илтимосига кўра, ушбу модданинг биринчи ёки тўртинчи қисмларига мувофиқ узайтириши мумкин.

Арбитражнинг ҳал қилув қарорини тузатишга ва шарҳлашга ёхуд қўшимча ҳал қилув қарорига нисбатан ушбу Қонун 47-моддасининг қоидалари қўлланилади.

7-боб. Арбитражнинг ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиш

50-модда. Бекор қилиш тўғрисидаги ариза арбитражнинг ҳал қилув қарори устидан шикоят қилишнинг ягона воситаси сифатида

Арбитражнинг ҳал қилув қарори устидан судга шикоят қилиш фақат ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларига мувофиқ уни бекор қилиш тўғрисида ариза бериш йўли билан амалга оширилиши мумкин.

Арбитражнинг ҳал қилув қарори суд томонидан қуйидаги ҳолларда бекор қилиниши мумкин, агар:

1) бекор қилиш тўғрисида ариза бераётган тараф қуйидагиларнинг далилини тақдим этса:

ушбу Қонуннинг 12-моддасида кўрсатилган арбитраж келишувининг тарафларидан бири қайсидир даражада муомалага лаёқатсиз эканлиги далилини; ёки ушбу келишувнинг тарафлар уни қайси қонунчиликка бўйсундирган бўлса, ўша қонунчилик бўйича, бундай қонунчилик мавжуд бўлмаганда эса Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги бўйича ҳақиқий эмаслиги далилини; ёки

тараф арбитр тайинланганлиги ҳақида ёки арбитраж муҳокамаси тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинмаганлиги далилини ёки бошқа сабабларга кўра ўз важларини тақдим эта олмаганлиги далилини; ёки

арбитражнинг ҳал қилув қарори арбитражда ҳал қилиниши назарда тутилмаган ёки арбитражга мурожаат қилиш шартларига тўғри келмайдиган низо бўйича қабул қилинганлиги далилини ёхуд унда арбитраж келишувини қўллаш доирасидан четга чиқувчи масалалар бўйича қарор мавжудлиги далилини. Бунда агар арбитражда кўрилиши лозим бўлган масалалар бўйича қарорни арбитражга тегишли бўлмаган масалалардан ажратиб олиш мумкин бўлса, у ҳолда арбитраж ҳал қилув қарорининг арбитражга тегишли бўлмаган масалалар бўйича қарори мавжуд бўлган қисмигина бекор қилиниши мумкин; ёки

арбитраж судининг таркиби ёки арбитраж тартиб-таомили тарафларнинг келишувига мувофиқ эмаслиги далилини, агар фақат бундай келишув ушбу Қонуннинг тарафлар чекиниши мумкин бўлмаган ҳар қандай қоидасига зид бўлмаса ёки бундай келишув мавжуд бўлмаса, ушбу Қонунга мувофиқ эмаслиги далилини; ёки

2) агар суд:

низо предмети Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига кўра арбитраж муҳокамасига тегишли эмаслигини; ёки

арбитражнинг ҳал қилув қарори Ўзбекистон Республикасининг оммавий тартибига зид эканлигини аниқласа.

Бекор қилиш тўғрисидаги ариза ушбу аризани берган тараф арбитражнинг ҳал қилув қарорини олган санадан эътиборан, илтимоснома ушбу Қонуннинг 49-моддасига мувофиқ берилган тақдирда эса арбитраж суди ушбу илтимоснома бўйича ҳал қилув қарорини қабул қилган санадан эътиборан уч ой ўтгандан сўнг берилиши мумкин эмас.

Бекор қилиш тўғрисида ариза тушган тақдирда, арбитраж судига арбитраж муҳокамасини тиклаш ёки арбитраж судининг фикрича, арбитражнинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш асосларини бартараф этадиган бошқа ҳаракатларни бажариш имконини бериш учун суд ўзи белгилаган муддатни бекор қилиш тўғрисидаги масала бўйича иш юритишни тегишли ҳолда ва тарафлардан бирининг илтимосномасига кўра тўхтатиб туриши мумкин.

Бекор қилиш тўғрисидаги аризани кўриб чиқишда суд ҳал қилув қарорини мазмунан қайта кўриб чиқишга ҳақли эмас.

51-модда. Арбитражнинг ҳал қилув қарорини тан олиш ва ижрога қаратиш

Арбитражнинг ҳал қилув қарори, у қайси мамлакатда қабул қилинганидан қатъи назар, мажбурий деб тан олинади ва судга ёзма ариза берилган тақдирда, ушбу модданинг, мазкур Қонуннинг 52-моддаси ҳамда арбитражларнинг ҳал қилув қарорларини тан олиш ва ижрога қаратиш тартибини белгиловчи Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги қоидалари ҳисобга олинган ҳолда ижро этилади.

Арбитражнинг ҳал қилув қарорига асосланаётган ёки уни ижрога қаратиш тўғрисида илтимос қилаётган тараф арбитраж ҳал қилув қарорининг тегишли тарзда тасдиқланган асл нусхасини ёки тегишли тарзда тасдиқланган кўчирма нусхасини тақдим этиши керак.

Агар арбитражнинг ҳал қилув қарори ёки келишуви Ўзбекистон Республикасининг давлат тилида ёзилмаган бўлса, суднинг талабига кўра тараф бу ҳужжатларнинг Ўзбекистон Республикасининг давлат тилидаги тегишли тарзда тасдиқланган таржимасини тақдим этиши керак.

52-модда. Арбитражнинг ҳал қилув қарорини тан олишни ёки ижрога қаратишни рад қилиш учун асослар

Арбитражнинг ҳал қилув қарори қайси мамлакатда қабул қилинганидан қатъи назар, уни тан олиш ёки ижрога қаратиш фақат қуйидаги ҳолларда рад этилиши мумкин:

1) ҳал қилув қарори ўзига қарши қўлланилаётган тарафнинг илтимоси бўйича, агар ушбу тараф тан олиш ёки ижрога қаратиш сўралаётган судга қуйидаги ҳолларни исботловчи далилларни тақдим этса:

ушбу Қонуннинг 12-моддасида кўрсатилган арбитраж келишувининг тарафларидан бири қайсидир даражада муомалага лаёқатсиз бўлганлигини; ёки ушбу келишувнинг тарафлар уни қайси қонунчиликка бўйсундирган бўлса, ўша қонунчилик бўйича, бундай қонунчилик мавжуд бўлмаганда эса ҳал қилув қарори қабул қилинган мамлакатнинг қонунчилиги бўйича ҳақиқий эмаслиги далилини; ёки

ҳал қилув қарори ўзига қарши қабул қилинган тараф арбитр тайинланганлиги ёки арбитраж муҳокамаси тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинмаганлиги ёхуд бошқа сабабларга кўра ўз важларини бера олмаганлиги далилини; ёки

арбитражнинг ҳал қилув қарори арбитраж келишувида ҳал қилиниши назарда тутилмаган ёки унинг шартларига тўғри келмайдиган низо бўйича қабул қилинганлиги далилини ёхуд унда арбитраж келишуви доирасидан четга чиқувчи масалалар бўйича қарор мавжудлиги далилини. Бунда агар арбитражда кўрилиши лозим бўлган масалалар бўйича қарорни арбитражга тегишли бўлмаган масалалардан ажратиб олиш мумкин бўлса, у ҳолда арбитраж ҳал қилув қарорининг арбитраж кўриб чиқиши лозим бўлган масалаларга доир қарори мавжуд бўлган қисмини тан олиш ва ижрога қаратиш мумкин; ёки

арбитраж судининг таркиби ёки арбитраж тартиб-таомили тарафларнинг келишувига мувофиқ эмаслиги далилини ёки бундай битим мавжуд бўлмаганда, арбитраж муҳокамаси бўлиб ўтган мамлакатнинг қонунчилигига мувофиқ эмаслиги далилини; ёки

арбитражнинг ҳал қилув қарори ҳали тарафлар учун мажбурий бўлмаганлиги далилини ёки қарор қайси мамлакатда чиқарилган бўлса ёки қайси мамлакатнинг қонунчилигига мувофиқ қарор қабул қилинган бўлса, ўша мамлакат суди томонидан бекор қилинганлиги ёки ижроси тўхтатиб турилганлиги далилини; ёки

2) агар суд:

низо предмети Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига кўра арбитраж муҳокамасига тегишли эмаслигини; ёки

арбитражнинг ҳал қилув қарорини тан олиш ва ижро этиш Ўзбекистон Республикасининг оммавий тартибига зид эканлигини аниқласа.

Агар ушбу модда биринчи қисми 1-бандининг олтинчи хатбошисида кўрсатилган судга арбитражнинг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки унинг ижросини тўхтатиб туриш тўғрисида ариза берилган бўлса, қарорни тан олиш ёки ижрога қаратиш сўралаётган суд, агар буни лозим деб ҳисобласа, ўз қарорини чиқаришни кечиктириши ва арбитражнинг ҳал қилув қарорини тан олишни ёхуд ижрога қаратишни ариза бераётган тарафнинг илтимосномаси бўйича бошқа тарафнинг зиммасига тегишли таъминотни тақдим этиш мажбуриятини юклатиши мумкин.

8-боб. Якунловчи қоидалар

53-модда. Арбитражнинг махфийлиги

Агар тарафлар бошқача келишиб олмаган бўлса, арбитраж муҳокамаси ва арбитраж муҳокамаси учун тайёрланган ҳамда ушбу муҳокама жараёнида тайёрланган барча ҳужжатлар махфий хусусиятга эга бўлади, бундан ушбу ахборотни ошкор этиш:

1) қонунчиликка мувофиқ тарафнинг мажбурияти бўлган;

2) учинчи шахсларни ҳуқуқ ва қонуний манфаатларни ҳимоя қилишга ёки уни амалга оширишга қаратилган;

3) арбитражнинг ҳал қилув қарорини ижро этиш ёки ушбу қарор юзасидан судда низолашиш учун зарур бўлган ҳоллар мустасно.

54-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

55-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

56-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради ва арбитраж битимига мувофиқ у қачон тузилганидан қатъи назар ушбу Қонун кучга кирганидан кейин бошланган халқаро тижорат арбитражига нисбатан қўлланилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2021 йил 16 февраль,

ЎРҚ-674-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 17.02.2021 й., 03/21/674/0123-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 5-avgustda qabul qilingan Senat tomonidan 2020-yil 11-sentabrda maʼqullangan

I bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi xalqaro tijorat arbitrajlarining faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchilik

Xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro tijorat arbitraji toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Ushbu Qonunning xalqaro mansubligi va asosiy prinsiplari

Ushbu Qonun normalarini sharhlashda uning xalqaro mansubligini hamda uning qoʻllanilishida bir xillikka erishishga va halollikka rioya etilishiga koʻmaklashish zaruratini hisobga olish lozim.

Ushbu Qonunni tartibga solish predmetiga taalluqli boʻlgan va unda toʻgʻridan-toʻgʻri hal etilmagan masalalar ushbu Qonun asoslangan umumiy prinsiplarga muvofiq hal etilishi lozim.

4-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonun Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlat (davlatlar) oʻrtasida amalda boʻlgan kelishuvlarga rioya etgan holda xalqaro tijorat arbitrajiga nisbatan qoʻllaniladi.

Xalqaro tijorat arbitrajiga taraflarning kelishuviga binoan tijorat xususiyatiga ega boʻlgan ham shartnomaviy, ham shartnomadan tashqari barcha munosabatlardan yuzaga keladigan nizolar berilishi mumkin.

Ushbu Qonunning qoidalari, bundan 13 , 14 , 30 , 31 , 32 , 51 va 52-moddalar mustasno, faqat arbitraj joyi Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan holdagina qoʻllaniladi.

Agar:

1) arbitraj kelishuvi taraflarining tijorat korxonalari uni tuzish paytida turli davlatlarda joylashgan boʻlsa; yoki

2) quyidagi joylardan biri taraflar oʻz tijorat korxonalariga ega boʻlgan davlatdan tashqarida joylashgan boʻlsa:

a) arbitraj joyi, agar u arbitraj kelishuvida yoki unga muvofiq belgilangan boʻlsa;

b) tijorat munosabatlaridan kelib chiqadigan majburiyatlarning katta qismi ijro etilishi kerak boʻlgan har qanday joy yoki nizo predmeti bilan koʻproq chambarchas bogʻliq boʻlgan joy; yoki

3) taraflar arbitraj kelishuvining predmeti bittadan koʻproq mamlakat bilan bogʻliq ekanligi toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri kelishib olgan boʻlsa, arbitraj xalqaro deb hisoblanadi.

Ushbu modda toʻrtinchi qismining maqsadlari uchun, agar taraf:

1) bittadan ortiq tijorat korxonasiga ega boʻlsa, arbitraj kelishuvi bilan koʻproq chambarchas aloqaga ega boʻlgani tijorat korxonasi hisoblanadi;

2) tijorat korxonasiga ega boʻlmasa, uning odatdagi joylashgan yeri (yashash joyi) eʼtiborga olinadi.

Ushbu Qonun muayyan nizolarni arbitrajga topshirish mumkin emasligi yoki bu nizolarni arbitrajga faqat ushbu Qonunning qoidalari hisoblanmaydigan qoidalarga muvofiq topshirish mumkinligi belgilangan har qanday boshqa Oʻzbekiston Respublikasi qonunining amal qilishiga taʼsir qilmaydi.

5-modda. Asosiy tushunchalar va sharhlash qoidalari

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

arbitraj — doimiy arbitraj muassasasi yoki muayyan nizoni hal qilish uchun tashkil etiladigan arbitraj sudi tomonidan amalga oshirilishidan qatʼi nazar, nizoni hal etish tartib-taomili;

arbitraj muassasasi — xalqaro tijorat arbitrajini boshqaradigan tashkilot;

arbitr — taraflar tomonidan nizoni arbitrajda hal qilish uchun kelishilgan tartibda tayinlangan jismoniy shaxs;

arbitraj sudi — yakka tartibdagi arbitr yoki arbitrlar hayʼati;

sud — Oʻzbekiston Respublikasi sud tizimining tegishli sudi.

Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasi muayyan masala yuzasidan qaror qabul qilish imkoniyatini taraflarga bersa, taraflar bunday qarorni qabul qilishni biror-bir uchinchi shaxsga, shu jumladan muassasasiga topshirishi mumkin, bundan 44-modda mustasno.

Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasida taraflarning shartlashib olganligiga yoki shartlashib olishi mumkinligiga doir havola yoxud taraflar kelishuviga doir har qanday boshqa havola mavjud boʻlsa, bunday kelishuv unda koʻrsatilgan har qanday arbitraj qoidalarini oʻz ichiga oladi.

Agar ushbu Qonunning biror-bir qoidasida, bundan 41-modda birinchi qismining 1-bandi va 48-modda ikkinchi qismining 1-bandi mustasno, daʼvoga oid havola mavjud boʻlsa, bu qoida qarshi daʼvoga nisbatan ham qoʻllaniladi, agar qoidada eʼtirozga havola mavjud boʻlsa, ushbu qoida qarshi daʼvoga doir eʼtirozga nisbatan ham qoʻllaniladi.

6-modda. Arbitrlarning va arbitraj muhokamasi boshqa ishtirokchilarining immuniteti

Arbitrlar, arbitraj tarkibi tomonidan tayinlangan ekspertlar, arbitraj muassasasi va uning xodimlari arbitraj muhokamasiga taalluqli har qanday harakatlar yoki harakatsizlik uchun, agar bunday harakat yoxud harakatsizlik qasddan sodir etilganligi isbotlanmasa, taraflar yoki boshqa shaxslar oldida javobgar boʻlmaydi.

Ushbu moddaning birinchi qismida sanab oʻtilgan shaxslar arbitraj muhokamasiga taalluqli har qanday masala boʻyicha biror-bir tushuntirishlarni berishga majbur emas yoki arbitraj muhokamasi natijasida kelib chiqqan sud yoki boshqa jarayonda guvoh sifatida jalb etilishi mumkin emas.

7-modda. Arbitraj sudining mustaqilligi

Arbitraj sudlari oʻz faoliyatida hech kimga boʻysunmaydi va mustaqildir. Arbitraj sudlarining faoliyatiga biror-bir aralashuvga, xuddi shuningdek unga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydi hamda bu Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

8-modda. Sud aralashuvining chegaralari

Arbitraj sudining faoliyatiga hech qanday sud aralashuviga, mazkur Qonunda bunday aralashuv belgilangan hollardan tashqari, yoʻl qoʻyilmaydi.

9-modda. Sudning vakolati

Ushbu Qonun 16-moddasining uchinchi va toʻrtinchi qismlarida , 18-moddasining uchinchi qismida , 19-moddasida , 21-moddasining uchinchi qismida va 50-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan funksiyalar Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy sudlari tomonidan bajariladi.

10-modda. Yozma xabarlarni olish

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa:

1) har qanday yozma xabar, agar u oluvchiga shaxsan topshirilgan yoki uning tijorat tashkiloti odatdagi joylashgan yeri (yashash joyi) yoki pochta manzili boʻyicha yetkazilgan boʻlsa, olingan deb hisoblanadi; agar bularni oqilona surishtirib maʼlumotlar toʻplash yoʻli bilan aniqlash mumkin boʻlmasa, yozma xabar oluvchiga buyurtma xat bilan yoki ushbu xabarni yetkazishga boʻlgan urinishni qayd etishni nazarda tutadigan har qanday boshqa tarzda uning maʼlum boʻlgan oxirgi tijorat korxonasining odatdagi joylashgan yeriga (yashash joyiga) yoki pochta manziliga yuborilgan boʻlsa, yozma xabar olingan deb hisoblanadi;

2) xabar u yetkazib berilgan kunda olingan deb hisoblanadi.

Ushbu moddaning qoidasi sud muhokamasi jarayonidagi xabarlarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

11-modda. Eʼtiroz bildirish huquqidan voz kechish

Agar taraf ushbu Qonunning taraflar voz kechishi mumkin boʻlgan biror-bir qoidasiga yoki arbitraj kelishuvida nazarda tutilgan biror-bir talabga rioya etilmaganligini bilgan va shunga qaramay asossiz kechikishsiz bunday rioya etmaslikka qarshi eʼtirozlar bildirmasdan arbitraj muhokamasida ishtirok etishni davom ettirgan yoki agar ushbu maqsad uchun biror-bir muddat nazarda tutilgan boʻlsa, bunday muddat oʻtgach, oʻzining eʼtiroz bildirishga boʻlgan huquqidan voz kechgan hisoblanadi.

2-bob. Arbitraj kelishuvi

12-modda. Arbitraj kelishuvining taʼrifi va shakli

Taraflarning shartnomaviy xususiyatga egaligidan yoki ega emasligidan qatʼi nazar, biror-bir aniq huquqiy munosabat bilan bogʻliq boʻlgan, ular oʻrtasida yuzaga kelgan yoki yuzaga kelishi mumkin boʻlgan barcha yoki muayyan nizolarni arbitrajga topshirish toʻgʻrisidagi kelishuvi arbitraj kelishuvi hisoblanadi. Arbitraj kelishuvi shartnomaning arbitraj sharti yoki alohida kelishuv tarzida tuzilishi mumkin.

Arbitraj kelishuvi yozma shaklda tuziladi.

Agar arbitraj kelishuvining mazmuni arbitraj kelishuvi yoki shartnoma ogʻzaki shaklda tuzilganligidan yoki tuzilmaganligidan qatʼi nazar, taraflarning harakati asosida yoxud boshqa vositalar yordamida biror-bir shaklda qayd etilgan boʻlsa, ushbu kelishuv yozma shaklda tuzilgan deb hisoblanadi.

Arbitraj kelishuvini yozma shaklda tuzish toʻgʻrisidagi talab elektron xabar orqali, agar undagi axborot kelgusida undan foydalanish uchun ochiq boʻlsa, qanoatlantiriladi.

Elektron xabar taraflar maʼlumotlarni yuborish orqali uzatadigan har qanday xabarni anglatsa; maʼlumotlardan xabardor qilish elektron, magnit, optik yoki xuddi shunday vositalar, shu jumladan elektron maʼlumotlar almashish, elektron pochta, telegramma, teleks va telefaks yordamida, biroq ular bilan cheklanmagan holda tayyorlangan, yuborilgan, qabul qilib olingan yoki saqlanayotgan axborotni anglatadi.

Bundan tashqari, arbitraj kelishuvi daʼvo arizasini almashish va daʼvoga doir fikr bildirish orqali tuzilib, ularda taraflardan biri kelishuv mavjudligini tasdiqlayotgan, boshqasi esa bunga qarshi eʼtiroz bildirmayotgan boʻlsa, ushbu kelishuv yozma shaklda tuzilgan deb hisoblanadi.

Shartnomadagi arbitraj shartini oʻz ichiga olgan biror-bir hujjatga havola, basharti ushbu havola aytib oʻtilgan shartni shartnomaning bir qismiga aylantirsa, arbitraj kelishuvi hisoblanadi.

13-modda. Arbitraj kelishuvi va nizoning mazmuni boʻyicha sudga daʼvo taqdim etish

Arbitraj kelishuvining predmeti boʻlgan masala yuzasidan oʻziga daʼvo taqdim etilgan sud, agar taraflardan istalgan biri nizoning mazmuni boʻyicha oʻzining birinchi arizasini taqdim etishidan oldin bu haqda soʻragan boʻlsa, agar mazkur kelishuvning haqiqiy emasligini, oʻz kuchini yoʻqotganligini yoki bajarilishi mumkin emasligini aniqlamagan boʻlsa, taraflarni arbitrajga yuborishi kerak.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan daʼvo taqdim etilgan taqdirda, masala sudning koʻrib chiqishida turgan boʻlishiga qaramay, arbitraj muhokamasi boshlanishi yoki davom ettirilishi hamda arbitrajning hal qiluv qarori qabul qilinishi mumkin.

14-modda. Arbitraj kelishuvi va sudning taʼminlash choralari

Tarafning taʼminlash choralarini koʻrish haqida arbitraj muhokamasidan oldin yoki arbitraj muhokamasi vaqtida ariza bilan sudga murojaat qilganligi va sud tomonidan bunday choralarni koʻrish toʻgʻrisida ajrim chiqarilganligi arbitraj kelishuviga zid boʻlmaydi.

3-bob. Arbitraj sudining tarkibi va yurisdiksiyasi

15-modda. Arbitrlar soni

Taraflar oʻz xohishiga koʻra arbitrlar sonini belgilashi mumkin. Bunday kelishuv boʻlmaganda uch nafar arbitr tayinlanadi.

16-modda. Arbitrlarni tayinlash

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, hech bir shaxs oʻzining fuqaroligi sababli arbitr sifatida ishtirok etish huquqidan mahrum qilinishi mumkin emas.

Basharti taraflar ushbu moddaning toʻrtinchi va beshinchi qismlari qoidalariga rioya etsa, arbitrni yoki arbitrlarni tayinlash tartib-taomilini oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin.

Bunday kelishuv mavjud boʻlmasa:

1) uch nafar arbitrli arbitrajda har bir taraf bittadan arbitrni tayinlaydi va shu tariqa tayinlangan ikki nafar arbitr uchinchi arbitrni tayinlaydi; agar bir taraf boshqa tarafning bu haqdagi iltimosi olingach oʻttiz kun ichida arbitrni tayinlamasa yoki ikki arbitr oʻzi tayinlangan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida uchinchi arbitrni tanlash toʻgʻrisida kelisha olmasa, arbitr istalgan tarafning iltimosiga binoan sud tomonidan tayinlanadi;

2) yakka tartibdagi arbitrlik arbitrajida, agar taraflar arbitrni tanlash toʻgʻrisida kelisha olmasa, arbitr taraflardan istalgan birining iltimosiga binoan sud tomonidan tayinlanadi.

Agar taraflar tomonidan kelishilgan tayinlash tartib-taomilida:

1) taraflardan biri bunday tartib-taomilga rioya etmasa; yoki

2) taraflar yoki ikki arbitr bunday tartib-taomilga muvofiq kelishuvga erisha olmasa; yoki

3) uchinchi shaxs, shu jumladan muassasa shunday tartib-taomilga muvofiq oʻz zimmasiga yuklatilgan biror-bir vazifani bajarmasa, agar tayinlash tartib-taomili toʻgʻrisidagi kelishuvda tayinlashni taʼminlashning boshqacha usullari nazarda tutilmagan boʻlsa, istalgan taraf suddan zarur choralar koʻrilishini soʻrashi mumkin.

Ushbu moddaning uchinchi yoki toʻrtinchi qismlariga muvofiq sud tomonidan chiqariladigan qaror ustidan shikoyat qilinmaydi.

Arbitrni tayinlashda sud taraflarning kelishuviga muvofiq arbitrga qoʻyiladigan har qanday talabni hamda mustaqil va xolis arbitrni tayinlashni taʼminlashi mumkin boʻlgan fikrlarni lozim darajada inobatga oladi, yakka tartibdagi arbitr yoki uchinchi arbitr tayinlangan taqdirda esa fuqaroligi taraflarning fuqaroligidan boshqa fuqarolikka ega boʻlgan arbitrni tayinlash maqbul ekanligini ham eʼtiborga oladi.

17-modda. Rad etish uchun asoslar

Biror-bir shaxsga uning arbitr sifatida tayinlanishi mumkinligi munosabati bilan murojaat qilingan taqdirda, ushbu shaxs oʻzining xolisligi yoki mustaqilligi borasida asosli shubhalar keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan har qanday holatlar toʻgʻrisida maʼlum qilishi kerak. Arbitr oʻzi tayinlangan paytdan eʼtiboran va butun arbitraj muhokamasi davomida taraflarga har qanday shunday holatlar toʻgʻrisida, agar u taraflarni bunday holatlar toʻgʻrisida ilgari xabardor qilmagan boʻlsa, darhol maʼlum qilishi kerak.

Arbitr faqat uning xolisligi yoki mustaqilligi borasida asosli shubhalar keltirib chiqaruvchi holatlar mavjud boʻlgan yoki u taraflar kelishuvida belgilangan talablarga mos kelmagan taqdirda rad etilishi mumkin. Taraf oʻzi tayinlagan yoki tayinlanishida oʻzi ishtirok etgan arbitrni rad etish haqida faqat u tayinlanganidan keyin oʻziga maʼlum boʻlib qolgan sabablar boʻyicha arz qilishi mumkin.

18-modda. Rad etish tartib-taomili

Taraflar, basharti ushbu modda uchinchi qismining qoidalariga rioya etilsa, arbitrni rad etish tartib-taomili toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin.

Bunday kelishuv mavjud boʻlmaganda, arbitrni rad etmoqchi boʻlgan taraf arbitraj sudi tarkibi shakllantirilishi haqida yoki ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan har qanday holat toʻgʻrisida oʻziga maʼlum boʻlib qolganidan keyin oʻn besh kun ichida yozma arizada arbitraj sudiga rad etish sabablarini xabar qiladi. Agar rad etilishi talab qilinayotgan arbitr tayinlanishdan oʻzi voz kechmasa yoki boshqa taraf rad etishga rozi boʻlmasa, rad etish toʻgʻrisidagi masala arbitraj sudi tomonidan hal etiladi.

Agar taraflar tomonidan kelishilgan har qanday tartib-taomil yoki ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan tartib-taomil qoʻllanilganda rad etish toʻgʻrisidagi ariza qanoatlantirilmasa, rad etish haqida ariza bergan taraf rad etish toʻgʻrisidagi qaror xususida bildirishnoma olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida sudga rad etishni qanoatlantirish haqida ariza berishi mumkin. Sudning mazkur arizaga taalluqli qarori ustidan shikoyat qilinmaydi.

Bunday ariza hal qilinishi kutilayotgan vaqtda arbitraj sudi, shu jumladan oʻziga nisbatan rad etilishi haqida ariza berilgan arbitr arbitraj muhokamasini davom ettirishi va arbitraj hal qiluv qarorini qabul qilishi mumkin.

19-modda. Arbitrning vakolatlarini tugatish

Arbitr yuridik jihatdan yoki amalda oʻz vazifalarini bajara olmay qolsa yoxud boshqa sabablarga koʻra asossiz kechikish tufayli ularni amalga oshirishga kirishmasa, agar arbitr tayinlanishni rad etsa yoki taraflar bunday tugatish borasida kelishib olsa, uning vakolatlari tugatiladi.

Ushbu asoslarning biror-biri borasida kelishmovchiliklar mavjud boʻlgan taqdirda, istalgan taraf vakolatlarning amal qilishi tugatilishi borasida qaror chiqarish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin. Sudning bunday qarori ustidan shikoyat qilinmaydi.

Ushbu moddaga yoki ushbu Qonun 18-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq arbitr tayinlanishni oʻzi rad etsa yoki uning vakolatlari tugatilishiga taraf rozilik bersa, ushbu moddada yoki ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan har qanday asoslardan birining tan olinishini anglatmaydi.

20-modda. Yangi arbitrni tayinlash

Arbitrning vakolatlari ushbu Qonunning 18 yoki 19-moddalari asosida bekor qilinsa yoxud arbitr har qanday boshqa sababga koʻra tayinlanishni oʻzi rad etsa yoxud uning vakolatlari taraflarning kelishuvi boʻyicha bekor qilinsa, shuningdek arbitr vakolatlari tugatilgan har qanday boshqa holatda, yangi arbitr almashtirilayotgan arbitrni tayinlashga qoʻllaniladigan qoidalarga muvofiq tayinlanadi.

21-modda. Arbitraj sudining oʻz yurisdiksiyasi toʻgʻrisida qaror chiqarishga doir vakolatlari

Arbitraj sudi oʻz yurisdiksiyasi toʻgʻrisida, shu jumladan arbitraj kelishuvining mavjudligi yoki haqiqiyligi borasidagi har qanday eʼtiroz boʻyicha oʻzi qaror chiqarishi mumkin. Ushbu maqsad uchun shartnomaning tarkibiy qismi boʻlgan arbitraj sharti shartnomaning boshqa shartlariga bogʻliq boʻlmagan kelishuv sifatida talqin qilinadi. Arbitraj sudi tomonidan shartnomaning haqiqiy emasligi toʻgʻrisida qaror chiqarilishi arbitraj shartining qonunga koʻra haqiqiy emasligini keltirib chiqarmaydi.

Arbitraj sudining yurisdiksiyasi mavjud emasligi toʻgʻrisidagi ariza daʼvo boʻyicha eʼtirozlar taqdim etilishidan oldinroq berilishi mumkin. Taraf tomonidan arbitrning tayinlanishi yoki arbitrni tayinlashda uning ishtirok etishi tarafni bunday arz qilish huquqidan mahrum etmaydi. Arbitraj sudi oʻz vakolati doirasidan chetga chiqayotganligi toʻgʻrisida arz qilish tarafning fikricha ushbu doiradan chetga chiqilayotgan masala arbitraj muhokamasi jarayonida qoʻyilishi bilanoq amalga oshirilishi kerak. Arbitraj sudi kechikib berilgan arizani har qanday shunday hollarda, agar u kechikishni uzrli deb hisoblasa, qabul qilishi mumkin.

Arbitraj sudi ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan ariza boʻyicha qarorni dastlabki xususiyatga ega boʻlgan masala yuzasidan yoki nizoni mazmunan hal qilish chogʻida chiqarishi mumkin. Agar arbitraj sudi dastlabki xususiyatga ega boʻlgan masala yuzasidan oʻzi yurisdiksiyaga ega ekanligi toʻgʻrisida qaror qabul qilsa, istalgan taraf ushbu qaror toʻgʻrisida bildirishnoma olingandan keyin oʻttiz kun ichida suddan mazkur masala boʻyicha qaror chiqarilishini iltimos qilishi mumkin va bunday qaror ustidan shikoyat qilinishi mumkin emas; bunday iltimos hal etilayotgan vaqtda arbitraj sudi arbitraj muhokamasini davom ettirishi hamda arbitrajning hal qiluv qarorini qabul qilishi mumkin.

4-bob. Taʼminlash choralari va dastlabki qarorlar

22-modda. Arbitraj sudining taʼminlash choralarini belgilashga doir vakolatlari

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, biror-bir tarafning iltimosiga koʻra arbitraj sudi taʼminlash choralarini belgilashi mumkin.

Taʼminlash chorasi, u arbitraj hal qiluv qarori shaklida yoki biror-bir boshqa shaklda belgilanganligidan qatʼi nazar, har qanday vaqtinchalik choradan iborat boʻlib, uning yordamida nizoni uzil-kesil hal qiladigan qaror qabul qilinishidan oldingi har qanday paytda arbitraj sudi u yoki bu tarafning:

1) nizo hal etilayotganda mavjud boʻlgan holatni yoki nizo hal etilguniga qadar mavjud boʻlgan holatni saqlab turishi yoki tiklashi;

2) hozirgi yoki muqarrar zararning yoki arbitrajning oʻziga yetadigan zararning oldini olish maqsadida choralar koʻrishi yoki bunday zarar yetkazishi mumkin boʻlgan choralarni koʻrishdan tiyilishi;

3) aktivlarni saqlash uchun mablagʻlarni arbitrning keyinchalik qabul qilinadigan hal qiluv qarori bu mablagʻlar hisobidan ijro etilishi mumkin boʻlishi uchun berishi;

4) ishga taalluqli boʻlishi va nizoni hal qilishda muhim ahamiyatga ega boʻlishi mumkin boʻlgan dalillarni saqlashi toʻgʻrisida farmoyish beradi.

23-modda. Taʼminlash choralarini belgilash shartlari

Ushbu Qonun 22-moddasi ikkinchi qismining 1 , 2 va 3-bandlariga muvofiq taʼminlash chorasini soʻrayotgan taraf arbitraj sudini:

1) agar bunday chora belgilanmasa, zararlarni undirish orqali ham tegishli ravishda bartaraf etib boʻlmaydigan zarar yetkazilishi mumkinligiga va, agar shunday chora belgilansa, bunday zarar oʻziga nisbatan chora belgilanayotgan tarafga yetkazilishi mumkin boʻlgan zarardan sezilarli darajada ortiq boʻlishiga; va

2) soʻrayotgan taraf talabning mazmuni borasida muvaffaqiyatga erishishining oqilona imkoniyati mavjudligiga ishontirishi kerak. Bunday imkoniyatga nisbatan har qanday ajrim keyingi har qanday ajrimlarni chiqarishda arbitraj sudining ixtiyori erkin boʻlishiga daxl qilmaydi.

Ushbu Qonun 22-moddasi ikkinchi qismining 4-bandiga muvofiq taʼminlash choralarini belgilash toʻgʻrisidagi iltimosga nisbatan ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida nazarda tutilgan talablar faqat arbitraj sudi buni oʻrinli deb hisoblagan darajada qoʻllaniladi.

24-modda. Dastlabki qarorlarni chiqarish toʻgʻrisidagi ariza va dastlabki qarorlarni chiqarish shartlari

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, taraf taʼminlash chorasini belgilash toʻgʻrisidagi iltimosni soʻralayotgan taʼminlash chorasining maqsadlariga zarar yetkazmaslik majburiyatini biror-bir tarafning zimmasiga yuklatuvchi dastlabki qarorni chiqarish haqidagi ariza bilan birga, har qanday boshqa tarafni xabardor qilmagan holda taqdim etishi mumkin.

Agar arbitraj sudi taʼminlash chorasini belgilash toʻgʻrisidagi iltimos boʻyicha axborotni ushbu chora qaysi tarafga nisbatan belgilanayotgan boʻlsa, oʻsha tarafga oldindan oshkor etish bunday choraning maqsadlariga zarar yetkazishi mumkin deb hisoblasa, dastlabki qarorni chiqarishi mumkin.

Ushbu Qonunning 23-moddasiga muvofiq belgilangan shartlar, basharti ushbu Qonun 23-moddasi birinchi qismining 1-bandiga muvofiq baholanishi kerak boʻlgan zarar qaror chiqarilishi yoki chiqarilmasligi natijasida yetkazilishi mumkin boʻlgan zarardan iborat boʻlsa, har qanday dastlabki qarorga nisbatan qoʻllaniladi.

25-modda. Dastlabki qarorlarning alohida rejimi

Arbitraj sudi dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisidagi arizaga nisbatan ajrim chiqarganidan soʻng arbitraj sudi barcha taraflarni taʼminlash choralarini belgilash haqidagi iltimos, dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisidagi ariza, agar qabul qilingan boʻlsa, dastlabki qaror va boshqa barcha xabarlar almashinuvlari haqida darhol xabardor qiladi, shu jumladan istalgan taraf va arbitraj sudi oʻrtasidagi yuqorida sanab oʻtilganlarga taalluqli boʻlgan har qanday ogʻzaki xabarlarning mazmunini koʻrsatish yoʻli bilan xabardor qiladi.

Bir vaqtning oʻzida arbitraj sudi oʻziga nisbatan dastlabki qaror chiqarilayotgan istalgan tarafga oʻz fikrini imkon qadar qisqa muddatlarda bayon qilish imkonini beradi.

Arbitraj sudi dastlabki qaror chiqarilishiga qarshi har qanday eʼtiroz boʻyicha darhol hal qiluv qarorini qabul qiladi.

Dastlabki qarorning amal qilish muddati u arbitraj sudi tomonidan chiqarilgan sanadan boshlab yigirma kun oʻtgach tugaydi. Ayni vaqtda arbitraj sudi dastlabki qarorning qoʻllanilishini yoki oʻzgartirilishini taʼminlovchi chorani oʻziga nisbatan dastlabki qaror qabul qilinayotgan tarafni xabardor qilganidan va unga oʻz nuqtai nazarini bayon etish imkoniyatini berganidan soʻng belgilashi mumkin.

Dastlabki qaror taraflar uchun majburiy kuchga ega, biroq u sud tartibida ijro etilmaydi. Bunday dastlabki qaror arbitrajning hal qiluv qarori hisoblanmaydi.

26-modda. Taʼminlash choralarini oʻzgartirish, toʻxtatib turish yoki bekor qilish

Arbitraj sudi oʻzi belgilagan taʼminlash chorasini yoki oʻzi chiqargan dastlabki qarorni istalgan tarafning arizasiga binoan yoki alohida holatlarda va taraflarni oldindan xabardor qilganidan soʻng arbitraj sudining oʻz tashabbusiga koʻra oʻzgartirishi, toʻxtatib turishi yoki bekor qilishi mumkin.

27-modda. Taʼminotni taqdim etish

Arbitraj sudi taʼminlash chorasini soʻrayotgan tarafdan ushbu chora munosabati bilan lozim boʻlgan taʼminot taqdim etilishini talab qilishi mumkin.

Arbitraj sudi dastlabki qarorni chiqarish toʻgʻrisida iltimos qilayotgan tarafdan ushbu qaror munosabati bilan taʼminot taqdim etilishini talab qilishga, agar arbitraj sudi buni oʻrinli yoki zarur deb hisoblasa, haqli boʻladi.

28-modda. Axborotni oshkor etish

Arbitraj sudi istalgan tarafdan chora soʻrash yoki belgilash uchun asos boʻlgan holatlarning har qanday jiddiy oʻzgarishi toʻgʻrisidagi axborotni darhol oshkor etishni talab qilishi mumkin.

Dastlabki qaror chiqarilishi toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf arbitraj sudi tomonidan ushbu qarorni chiqarish yoki uni oʻz kuchida qoldirish haqidagi ajrimni qabul qilishga aloqador boʻlishi mumkin boʻlgan barcha holatlar haqidagi axborotni arbitraj sudiga oshkor etadi va bu majburiyat qaror chiqarilishi soʻralayotgan tarafga iltimos qilayotgan tomonning axborotida keltirilgan holatlar boʻyicha oʻz nuqtai nazarini bayon etish imkoniyati berilmaguniga qadar saqlanib qoladi. Keyinchalik ushbu moddaning birinchi qismi qoʻllaniladi.

29-modda. Chiqimlar va zararlar

Taʼminlash chorasini soʻrayotgan yoki dastlabki qaror chiqarilishi toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf ushbu chora yoki ushbu qaror bilan har qanday tarafga yetkazilgan har qanday chiqim va zarar uchun, agar keyinchalik arbitraj sudi mazkur holatlarda ushbu chora belgilanmasligi yoki ushbu qaror chiqarilmasligi kerakligini aniqlasa, javobgar boʻladi. Arbitraj sudi muhokamaning istalgan paytida bunday chiqimlar va zararlarning oʻrni qoplanishini belgilab berishi mumkin.

30-modda. Taʼminlash choralarini tan olish va ijroga qaratish

Arbitraj sudi tomonidan belgilangan taʼminlash chorasi majburiy kuchga ega deb tan olinadi va, agar arbitraj sudi tomonidan boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu Qonunning 31-moddasi qoidalariga rioya etilgan taqdirda, arbitraj joyidan qatʼi nazar, sudga murojaat etish orqali ijroga qaratiladi.

Taʼminlash chorasini tan olishni yoki bajarishni soʻrayotgan yoxud iltimosnomasi qanoatlantirilgan taraf ushbu taʼminlash chorasining har qanday bekor qilinishi, toʻxtatib turilishi yoki oʻzgartirilishi toʻgʻrisida darhol sudga xabar qiladi.

Agar sud lozim deb topsa, soʻrayotgan taraf tomonidan tegishli taʼminot taqdim etilishi toʻgʻrisida, agar arbitraj sudi bungacha taʼminot taqdim etish borasida ajrim chiqarmagan boʻlsa yoki bunday qaror uchinchi taraflarning huquqlarini himoya qilish uchun zarur boʻlsa, farmoyish berishi mumkin.

31-modda. Taʼminlash chorasini tan olishni yoki ijroga qaratishni rad qilish uchun asoslar

Taʼminlash chorasini tan olish yoki ijroga qaratish faqat quyidagi hollarda rad etilishi mumkin:

1) taʼminlash chorasi oʻziga qarshi qaratilgan tarafning iltimosi boʻyicha, agar sud:

bunday rad etish ushbu Qonun 52-moddasi birinchi qismi 1-bandining uchinchi — oltinchi xatboshilarida keltirilgan asoslar bilan oqlanishini; yoki

arbitraj sudi tomonidan belgilangan taʼminlash chorasi munosabati bilan taʼminot taqdim etishga taalluqli boʻlgan arbitraj sudi qarorining bajarilmaganligini; yoki

taʼminlash chorasi arbitraj sudi tomonidan yoki, agar bunga tegishli vakolati mavjud boʻlsa, arbitraj oʻtkazilayotgan davlatning sudi tomonidan yoki ushbu taʼminlash chorasi qaysi qonunchilikka muvofiq tayinlangan boʻlsa, oʻsha qonunchilikka muvofiq bekor qilinganligini yoki toʻxtatib turilganligini aniqlasa; yoki

2) agar sud:

taʼminlash chorasi sudga berilgan vakolatlarga muvofiq emasligini aniqlasa, agar faqat sud taʼminlash chorasining taʼrifini ushbu taʼminlash chorasining mazmunini oʻzgartirmay ijro etish maqsadida uning oʻz vakolatlari va tartib-taomillariga muvofiq holga keltirish uchun zarur boʻlgan darajada oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qilmasa; yoki

ushbu Qonun 52-moddasi birinchi qismining 2-bandida bayon etilgan har qanday asoslar taʼminlash chorasining tan olinishiga va ijroga qaratilishiga taalluqli ekanligini aniqlasa.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan har qanday asoslar boʻyicha sud tomonidan chiqarilgan har qanday ajrim taʼminlash chorasini tan olish va ijroga qaratish toʻgʻrisida iltimos qilish maqsadlari uchungina kuchga ega boʻladi.

Oʻzidan taʼminlash chorasini tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sud bu ajrimni chiqarishda taʼminlash chorasining mazmunini koʻrib chiqishni amalga oshirmaydi.

32-modda. Sudning taʼminlash choralarini belgilash vakolatlari

Sud Oʻzbekiston Respublikasining protsessual qonunchiligiga muvofiq va xalqaro arbitrajning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda arbitraj joyidan qatʼi nazar arbitraj muhokamasi munosabati bilan taʼminlash choralarini belgilash vakolatiga ega.

5-bob. Arbitraj muhokamasini yuritish

33-modda. Taraflarga nisbatan teng munosabat

Taraflarga nisbatan teng munosabatda boʻlish taʼminlanadi va har bir tarafga oʻz nuqtai nazarini bayon etish uchun oqilona imkoniyatlar berilishi kerak.

34-modda. Tartib-taomil qoidalarini aniqlash

Taraflar, ushbu Qonun qoidalariga rioya etish sharti bilan, arbitraj sudi tomonidan muhokamaning yuritilishi tartib-taomili toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin.

Bunday kelishuv mavjud boʻlmagan taqdirda, arbitraj sudi ushbu Qonun qoidalariga rioya etgan holda arbitraj muhokamasini oʻzi lozim deb hisoblagan tarzda yuritishi mumkin. Arbitraj sudiga berilgan vakolatlar har qanday dalilning maqbulligini, aloqadorligini, muhimligini va ahamiyatliligini aniqlashga doir vakolatlarni oʻz ichiga oladi.

35-modda. Arbitraj joyi

Taraflar arbitraj joyi toʻgʻrisida oʻz xohishiga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmagan taqdirda, arbitraj joyi arbitraj sudi tomonidan ish holatlarini, shu jumladan taraflar uchun qulaylik omilini inobatga olgan holda belgilanadi.

Ushbu modda birinchi qismining qoidalariga qaramay, agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudi oʻz aʼzolari oʻrtasida maslahatlashuvlar oʻtkazish, guvohlarni, ekspertlarni yoki taraflarni eshitish yoxud tovarlarni, boshqa mol-mulkni yoki hujjatlarni koʻzdan kechirish uchun lozim deb topgan har qanday joyda yigʻilishi mumkin.

36-modda. Arbitraj muhokamasining tili

Taraflar arbitraj muhokamasida foydalaniladigan til yoki tillar toʻgʻrisida oʻz xohishlariga koʻra kelishib olishi mumkin. Bunday kelishuv mavjud boʻlmaganda, muhokamada qoʻllanilishi kerak boʻlgan tilni yoki tillarni arbitraj sudi belgilaydi. Bunday kelishuv yoki ajrim, agar ularda boshqacha shartlashilmagan boʻlsa, tarafning har qanday yozma arizasiga, ishning har qanday eshitilishiga va har qanday arbitraj qaroriga, arbitraj sudining qaroriga yoki boshqa xabariga ham taalluqli boʻladi.

Arbitraj sudi har qanday hujjatli dalillarga ularning taraflar kelishib olgan yoki arbitraj sudi tomonidan belgilangan tildagi yoki tillardagi tarjimasi ilova qilinishi toʻgʻrisida farmoyish berishi mumkin.

37-modda. Arbitraj muhokamasining boshlanishi

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, muayyan nizoga taalluqli arbitraj muhokamasi ushbu nizoni arbitrajga topshirish toʻgʻrisidagi iltimos javobgar tomonidan olingan kunda boshlanadi.

38-modda. Arbitraj muhokamasidagi vakillik

Taraflar oʻz ishlarini arbitraj muhokamasida toʻgʻridan-toʻgʻri yoki taraflar xohishiga koʻra, shu jumladan xorijiy tashkilotlar va fuqarolar orasidan tayinlanadigan vakolatli vakillari orqali olib borishlari mumkin.

39-modda. Daʼvo arizasi va daʼvo boʻyicha eʼtirozlar

Taraflar tomonidan kelishilgan yoki arbitraj sudi tomonidan belgilangan muddat mobaynida daʼvogar oʻzining daʼvo talabini asoslovchi holatlar haqida, hal etilishi lozim boʻlgan masalalar va oʻz daʼvo talablarining mazmuni toʻgʻrisida arz qilishi kerak, javobgar esa, agar taraflar bunday arizalarning zarur qismlari borasida boshqacha shartlashmagan boʻlsa, ushbu masalalar boʻyicha oʻz eʼtirozlarini bildirishi kerak.

Taraflar oʻz arizalari bilan birga oʻzi ishga taalluqli deb hisoblaydigan barcha hujjatlarni taqdim etishi yoki oʻzi keyinchalik taqdim etadigan hujjatlarga yoki boshqa dalillarga havola qilishi mumkin.

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj muhokamasi jarayonida istalgan taraf nizoning mohiyati boʻyicha oʻzining daʼvo talablarini yoki daʼvo boʻyicha eʼtirozlarini, agar faqat arbitraj sudi arbitraj muhokamasini kechiktirish nomaqbulligini inobatga olgan holda maqsadga muvofiq emas deb hisoblamasa, oʻzgartirishi yoki toʻldirishi mumkin.

40-modda. Eshituv va yozma muhokama

Taraflarning har qanday boshqa kelishuviga rioya etgan holda arbitraj sudi dalillarni taqdim etish uchun ogʻzaki eshituv yoki ogʻzaki muzokaralar oʻtkazish haqida yoxud muhokamani faqat hujjatlar va boshqa materiallar asosida amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Biroq, agar taraflar ogʻzaki eshituvni oʻtkazmaslik toʻgʻrisida kelishib olmagan boʻlsa, arbitraj sudi istalgan tarafning iltimosiga koʻra, bunday ogʻzaki eshituvni muhokamaning tegishli bosqichida oʻtkazishi kerak.

Tovarlarni, boshqa mol-mulkni yoki hujjatlarni koʻzdan kechirish maqsadida oʻtkaziladigan arbitraj sudining har qanday eshituvi va majlisi toʻgʻrisidagi bildirishnoma taraflarga oldindan yuborilgan boʻlishi kerak.

Taraflarning biri tomonidan arbitraj sudiga taqdim etiladigan barcha arizalar, hujjatlar yoki boshqa axborot oʻzga tarafning eʼtiboriga yetkazilishi kerak. Ekspertlarning har qanday xulosalari yoki arbitraj sudi oʻz qarorini qabul qilishda asoslanishi mumkin boʻlgan dalillar hisoblanuvchi boshqa hujjatlar ham taraflarga topshirilishi kerak.

41-modda. Hujjatlarni taqdim etmaslik yoki taraflarning kelmasligi

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, uzrli sabab koʻrsatilmagan holda:

1) daʼvogar ushbu Qonun 39-moddasining birinchi qismiga muvofiq oʻzining daʼvo arizasini taqdim etmagan taqdirda, arbitraj sudi muhokamani tugatadi;

2) javobgar ushbu Qonun 39-moddasining birinchi qismiga muvofiq daʼvo boʻyicha oʻz eʼtirozlarini taqdim etmagan taqdirda, arbitraj sudi eʼtirozlar taqdim etilmaganligi faktiga daʼvogar fikrlarining tan olinishi sifatida qaramay, muhokamani davom ettiradi;

3) istalgan taraf eshituvga kelmaganda yoki hujjatli dalillarni taqdim etmaganda, arbitraj sudi muhokamani davom ettirishi va oʻzida mavjud boʻlgan dalillar asosida hal qiluv qarorini chiqarishi mumkin.

42-modda. Arbitraj sudi tomonidan tayinlangan ekspert

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudi:

1) arbitraj sudi tomonidan belgilanadigan aniq masalalar boʻyicha oʻziga xulosa taqdim etilishi uchun bir yoki bir necha ekspertni tayinlashi mumkin;

2) tarafdan ekspertga ishga taalluqli har qanday axborotni taqdim etishni yoki ishga taalluqli har qanday hujjatlarni, tovarlarni yoki boshqa mol-mulkni koʻzdan kechirish uchun berishni yoxud koʻzdan kechirish imkoniyatini yaratishni talab qilishi mumkin.

Taraflarning boshqacha shartlashuvi mavjud boʻlmagan taqdirda, ekspert, agar taraf iltimos qilsa yoki arbitraj sudi zarur deb hisoblasa, oʻzining yozma yoki ogʻzaki xulosasi taqdim etilganidan keyin taraflarga unga savollar berish va nizoli masalalar boʻyicha koʻrsatuvlar berish uchun guvoh-ekspertlarni tanishtirish imkoniyati beriladigan eshituvda ishtirok etishi kerak.

43-modda. Dalillarni olishga sudning koʻmaklashishi

Arbitraj sudi yoki taraf arbitraj sudining roziligi bilan dalillarni olishga koʻmaklashish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin.

Sud bunday arizani oʻz vakolati doirasida va Oʻzbekiston Respublikasining protsessual qonunchiligida belgilangan tartibga muvofiq qanoatlantirishi mumkin.

6-bob. Arbitrajning hal qiluv qarorini qabul qilish va muhokamani tugatish

44-modda. Nizoning mazmuniga nisbatan qoʻllaniladigan normalar

Arbitraj sudi nizoni taraflar nizoning mazmuniga nisbatan qoʻllanilishi uchun tanlagan huquq normalariga muvofiq hal etadi.

Agar boshqacha qoida koʻrsatilmagan boʻlsa, biror-bir davlatning har qanday huquqi yoki huquq tizimi koʻrsatilganligi uning kollizion normalariga emas, balki ushbu davlatning moddiy huquqiga bevosita havola qiluvchi sifatida talqin qilinishi kerak.

Taraflarning biror-bir koʻrsatmasi mavjud boʻlmaganda arbitraj sudi oʻzi qoʻllanilishi mumkin deb hisoblaydigan kollizion normalarga muvofiq belgilangan huquqni qoʻllaydi.

Arbitraj sudi hal qiluv qarorini adolatlilik boʻyicha yoki “doʻstona vositachi” sifatida faqat taraflar unga toʻgʻridan-toʻgʻri vakolat bergan taqdirdagina qabul qiladi.

Barcha hollarda arbitraj sudi hal qiluv qarorini shartnoma shartlariga muvofiq va mazkur bitimga nisbatan qoʻllanilishi mumkin boʻlgan savdo urf-odatlarini hisobga olgan holda qabul qiladi.

45-modda. Arbitrlar hayʼati tomonidan hal qiluv qarorining qabul qilinishi

Bir nafardan ortiq arbitr tomonidan arbitraj muhokamasini oʻtkazishda, agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, arbitraj sudining har qanday hal qiluv qarori arbitraj sudi barcha aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Biroq tartib-taomil masalalari raislik qiluvchi arbitr tomonidan, agar u taraflar yoki arbitraj sudining barcha aʼzolari tomonidan bunga vakil qilingan boʻlsa, hal etilishi mumkin.

46-modda. Kelishuv bitimi

Agar arbitraj muhokamasi jarayonida taraflar nizoni hal qilsa, arbitraj sudi muhokamani tugatadi va taraflarning iltimosiga koʻra va, agar arbitraj sudi tomonidan eʼtirozlar mavjud boʻlmasa, ushbu hal qilishni kelishilgan shartlar asosidagi arbitraj hal qiluv qarori tarzida qayd etadi.

Arbitrajning kelishilgan shartlar asosidagi hal qiluv qarori ushbu Qonunning 47-moddasi qoidalariga muvofiq qabul qilinishi va unda u arbitrajning hal qiluv qarori ekanligi koʻrsatilishi kerak. Bunday arbitraj hal qiluv qarori nizoning mazmuni boʻyicha har qanday boshqa arbitrajning hal qiluv qarori kabi kuchga ega boʻladi va amal qiladi.

47-modda. Arbitraj hal qiluv qarorining shakli va mazmuni

Arbitrajning hal qiluv qarori yozma shaklda qabul qilinishi va yakka tartibdagi arbitr tomonidan yoki arbitrlar tomonidan imzolanishi kerak. Bir nafardan ortiq arbitr tomonidan oʻtkaziladigan arbitraj muhokamasida, basharti har qanday imzoning mavjud emasligi sabablari koʻrsatilsa, arbitraj sudi barcha aʼzolarining koʻpchilik imzolari mavjud boʻlishi yetarlidir.

Arbitrajning hal qiluv qarorida u nimalarga asoslanganligining sabablari koʻrsatilishi kerak, bundan taraflar asoslar koʻrsatilishi kerak emasligiga kelishib olgan yoki arbitraj hal qiluv qarori ushbu Qonunning 46-moddasiga muvofiq kelishilgan shartlar asosidagi qaror deb hisoblangan hollar mustasno.

Arbitrajning hal qiluv qarorida uning sanasi va arbitrajning ushbu Qonun 35-moddasining birinchi qismiga muvofiq belgilangan joyi koʻrsatilishi kerak. Arbitrajning hal qiluv qarori arbitraj joyida qabul qilingan deb hisoblanadi.

Arbitrajning hal qiluv qarori qabul qilinganidan keyin har bir tarafga ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq ushbu qarorning arbitrlar tomonidan imzolangan koʻchirma nusxasi beriladi.

48-modda. Arbitraj muhokamasini tugatish

Arbitraj muhokamasi yakuniy arbitraj hal qiluv qarorini qabul qilish yoki ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq chiqarilgan arbitraj sudining qarori bilan tugatiladi.

Arbitraj sudi quyidagi hollarda arbitraj muhokamasini tugatish toʻgʻrisida qaror chiqaradi, agar:

1) daʼvogar oʻz daʼvosini chaqirib olsa, agar javobgar muhokama tugatilishiga qarshi eʼtirozlar bildirmasa va arbitraj sudi javobgarning nizo uzil-kesil hal qilinishidan qonuniy manfaatdorligini tan olmasa;

2) taraflar muhokamani tugatish toʻgʻrisida kelishib olsa;

3) arbitraj sudi biror-bir boshqa sababga koʻra muhokamani davom ettirishni zarur emas yoki imkonsiz deb topsa.

Arbitraj sudining vakolatlari arbitraj muhokamasi tugatilishi bilan bir vaqtda tugaydi, bundan ushbu Qonun 49-moddasining va 50-moddasi toʻrtinchi qismining qoidalari qoʻllanilishiga doir vakolatlar mustasno.

49-modda. Arbitrajning hal qiluv qarorini tuzatish va sharhlash, arbitrajning qoʻshimcha hal qiluv qarori

Agar taraflar boshqa muddatni kelishib olmagan boʻlsa, istalgan taraf arbitrajning hal qiluv qarori olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida bu haqda boshqa tarafni xabardor qilgan holda arbitraj sudidan:

1) arbitrajning hal qiluv qarorida yoʻl qoʻyilgan hisob-kitoblardagi, yozuvdagi har qanday xato yoki harfiy xato yoxud shunga oʻxshash boshqa xatolarni tuzatishni;

2) taraflar oʻrtasida tegishli kelishuv mavjud boʻlgan taqdirda, arbitraj hal qiluv qarorining biror-bir aniq bandini yoki qismini sharhlashni iltimos qilishi mumkin.

Agar arbitraj sudi bunday iltimosni asosli deb hisoblasa, iltimos olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida tegishli tuzatishlarni kiritishi yoki sharh berishi kerak. Bunday sharh arbitraj hal qiluv qarorining tarkibiy qismiga aylanadi.

Arbitraj sudi ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan har qanday xatoni arbitrajning hal qiluv qarori sanasidan boshlab oʻttiz kun ichida oʻz tashabbusi bilan tuzatishi mumkin.

Agar taraflar boshqacha shartlashmagan boʻlsa, istalgan taraf bu haqda boshqa tarafni xabardor qilib, arbitrajning hal qiluv qarori olingach oʻttiz kun ichida arbitraj sudidan arbitraj muhokamasi davomida arz qilingan, biroq arbitrajning hal qiluv qarorida aks ettirilmagan talablarga nisbatan qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarishni iltimos qilishi mumkin. Arbitraj sudi, agar iltimosni oʻrinli deb hisoblasa, oltmish kun ichida qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarishi kerak.

Zarur boʻlgan taqdirda, arbitraj sudi xatolarni tuzatish, sharh berish yoki qoʻshimcha hal qiluv qarorini chiqarish kerak boʻlgan muddatni taraflarning iltimosiga koʻra, ushbu moddaning birinchi yoki toʻrtinchi qismlariga muvofiq uzaytirishi mumkin.

Arbitrajning hal qiluv qarorini tuzatishga va sharhlashga yoxud qoʻshimcha hal qiluv qaroriga nisbatan ushbu Qonun 47-moddasining qoidalari qoʻllaniladi.

7-bob. Arbitrajning hal qiluv qarori ustidan shikoyat qilish

50-modda. Bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza arbitrajning hal qiluv qarori ustidan shikoyat qilishning yagona vositasi sifatida

Arbitrajning hal qiluv qarori ustidan sudga shikoyat qilish faqat ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq uni bekor qilish toʻgʻrisida ariza berish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin.

Arbitrajning hal qiluv qarori sud tomonidan quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin, agar:

1) bekor qilish toʻgʻrisida ariza berayotgan taraf quyidagilarning dalilini taqdim etsa:

ushbu Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan arbitraj kelishuvining taraflaridan biri qaysidir darajada muomalaga layoqatsiz ekanligi dalilini; yoki ushbu kelishuvning taraflar uni qaysi qonunchilikka boʻysundirgan boʻlsa, oʻsha qonunchilik boʻyicha, bunday qonunchilik mavjud boʻlmaganda esa Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi boʻyicha haqiqiy emasligi dalilini; yoki

taraf arbitr tayinlanganligi haqida yoki arbitraj muhokamasi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilinmaganligi dalilini yoki boshqa sabablarga koʻra oʻz vajlarini taqdim eta olmaganligi dalilini; yoki

arbitrajning hal qiluv qarori arbitrajda hal qilinishi nazarda tutilmagan yoki arbitrajga murojaat qilish shartlariga toʻgʻri kelmaydigan nizo boʻyicha qabul qilinganligi dalilini yoxud unda arbitraj kelishuvini qoʻllash doirasidan chetga chiquvchi masalalar boʻyicha qaror mavjudligi dalilini. Bunda agar arbitrajda koʻrilishi lozim boʻlgan masalalar boʻyicha qarorni arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalardan ajratib olish mumkin boʻlsa, u holda arbitraj hal qiluv qarorining arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalar boʻyicha qarori mavjud boʻlgan qismigina bekor qilinishi mumkin; yoki

arbitraj sudining tarkibi yoki arbitraj tartib-taomili taraflarning kelishuviga muvofiq emasligi dalilini, agar faqat bunday kelishuv ushbu Qonunning taraflar chekinishi mumkin boʻlmagan har qanday qoidasiga zid boʻlmasa yoki bunday kelishuv mavjud boʻlmasa, ushbu Qonunga muvofiq emasligi dalilini; yoki

2) agar sud:

nizo predmeti Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga koʻra arbitraj muhokamasiga tegishli emasligini; yoki

arbitrajning hal qiluv qarori Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tartibiga zid ekanligini aniqlasa.

Bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza ushbu arizani bergan taraf arbitrajning hal qiluv qarorini olgan sanadan eʼtiboran, iltimosnoma ushbu Qonunning 49-moddasiga muvofiq berilgan taqdirda esa arbitraj sudi ushbu iltimosnoma boʻyicha hal qiluv qarorini qabul qilgan sanadan eʼtiboran uch oy oʻtgandan soʻng berilishi mumkin emas.

Bekor qilish toʻgʻrisida ariza tushgan taqdirda, arbitraj sudiga arbitraj muhokamasini tiklash yoki arbitraj sudining fikricha, arbitrajning hal qiluv qarorini bekor qilish asoslarini bartaraf etadigan boshqa harakatlarni bajarish imkonini berish uchun sud oʻzi belgilagan muddatni bekor qilish toʻgʻrisidagi masala boʻyicha ish yuritishni tegishli holda va taraflardan birining iltimosnomasiga koʻra toʻxtatib turishi mumkin.

Bekor qilish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqishda sud hal qiluv qarorini mazmunan qayta koʻrib chiqishga haqli emas.

51-modda. Arbitrajning hal qiluv qarorini tan olish va ijroga qaratish

Arbitrajning hal qiluv qarori, u qaysi mamlakatda qabul qilinganidan qatʼi nazar, majburiy deb tan olinadi va sudga yozma ariza berilgan taqdirda, ushbu moddaning, mazkur Qonunning 52-moddasi hamda arbitrajlarning hal qiluv qarorlarini tan olish va ijroga qaratish tartibini belgilovchi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi qoidalari hisobga olingan holda ijro etiladi.

Arbitrajning hal qiluv qaroriga asoslanayotgan yoki uni ijroga qaratish toʻgʻrisida iltimos qilayotgan taraf arbitraj hal qiluv qarorining tegishli tarzda tasdiqlangan asl nusxasini yoki tegishli tarzda tasdiqlangan koʻchirma nusxasini taqdim etishi kerak.

Agar arbitrajning hal qiluv qarori yoki kelishuvi Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilida yozilmagan boʻlsa, sudning talabiga koʻra taraf bu hujjatlarning Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilidagi tegishli tarzda tasdiqlangan tarjimasini taqdim etishi kerak.

52-modda. Arbitrajning hal qiluv qarorini tan olishni yoki ijroga qaratishni rad qilish uchun asoslar

Arbitrajning hal qiluv qarori qaysi mamlakatda qabul qilinganidan qatʼi nazar, uni tan olish yoki ijroga qaratish faqat quyidagi hollarda rad etilishi mumkin:

1) hal qiluv qarori oʻziga qarshi qoʻllanilayotgan tarafning iltimosi boʻyicha, agar ushbu taraf tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sudga quyidagi hollarni isbotlovchi dalillarni taqdim etsa:

ushbu Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan arbitraj kelishuvining taraflaridan biri qaysidir darajada muomalaga layoqatsiz boʻlganligini; yoki ushbu kelishuvning taraflar uni qaysi qonunchilikka boʻysundirgan boʻlsa, oʻsha qonunchilik boʻyicha, bunday qonunchilik mavjud boʻlmaganda esa hal qiluv qarori qabul qilingan mamlakatning qonunchiligi boʻyicha haqiqiy emasligi dalilini; yoki

hal qiluv qarori oʻziga qarshi qabul qilingan taraf arbitr tayinlanganligi yoki arbitraj muhokamasi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilinmaganligi yoxud boshqa sabablarga koʻra oʻz vajlarini bera olmaganligi dalilini; yoki

arbitrajning hal qiluv qarori arbitraj kelishuvida hal qilinishi nazarda tutilmagan yoki uning shartlariga toʻgʻri kelmaydigan nizo boʻyicha qabul qilinganligi dalilini yoxud unda arbitraj kelishuvi doirasidan chetga chiquvchi masalalar boʻyicha qaror mavjudligi dalilini. Bunda agar arbitrajda koʻrilishi lozim boʻlgan masalalar boʻyicha qarorni arbitrajga tegishli boʻlmagan masalalardan ajratib olish mumkin boʻlsa, u holda arbitraj hal qiluv qarorining arbitraj koʻrib chiqishi lozim boʻlgan masalalarga doir qarori mavjud boʻlgan qismini tan olish va ijroga qaratish mumkin; yoki

arbitraj sudining tarkibi yoki arbitraj tartib-taomili taraflarning kelishuviga muvofiq emasligi dalilini yoki bunday bitim mavjud boʻlmaganda, arbitraj muhokamasi boʻlib oʻtgan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq emasligi dalilini; yoki

arbitrajning hal qiluv qarori hali taraflar uchun majburiy boʻlmaganligi dalilini yoki qaror qaysi mamlakatda chiqarilgan boʻlsa yoki qaysi mamlakatning qonunchiligiga muvofiq qaror qabul qilingan boʻlsa, oʻsha mamlakat sudi tomonidan bekor qilinganligi yoki ijrosi toʻxtatib turilganligi dalilini; yoki

2) agar sud:

nizo predmeti Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga koʻra arbitraj muhokamasiga tegishli emasligini; yoki

arbitrajning hal qiluv qarorini tan olish va ijro etish Oʻzbekiston Respublikasining ommaviy tartibiga zid ekanligini aniqlasa.

Agar ushbu modda birinchi qismi 1-bandining oltinchi xatboshisida koʻrsatilgan sudga arbitrajning hal qiluv qarorini bekor qilish yoki uning ijrosini toʻxtatib turish toʻgʻrisida ariza berilgan boʻlsa, qarorni tan olish yoki ijroga qaratish soʻralayotgan sud, agar buni lozim deb hisoblasa, oʻz qarorini chiqarishni kechiktirishi va arbitrajning hal qiluv qarorini tan olishni yoxud ijroga qaratishni ariza berayotgan tarafning iltimosnomasi boʻyicha boshqa tarafning zimmasiga tegishli taʼminotni taqdim etish majburiyatini yuklatishi mumkin.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

53-modda. Arbitrajning maxfiyligi

Agar taraflar boshqacha kelishib olmagan boʻlsa, arbitraj muhokamasi va arbitraj muhokamasi uchun tayyorlangan hamda ushbu muhokama jarayonida tayyorlangan barcha hujjatlar maxfiy xususiyatga ega boʻladi, bundan ushbu axborotni oshkor etish:

1) qonunchilikka muvofiq tarafning majburiyati boʻlgan;

2) uchinchi shaxslarni huquq va qonuniy manfaatlarni himoya qilishga yoki uni amalga oshirishga qaratilgan;

3) arbitrajning hal qiluv qarorini ijro etish yoki ushbu qaror yuzasidan sudda nizolashish uchun zarur boʻlgan hollar mustasno.

54-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

55-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

56-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi va arbitraj bitimiga muvofiq u qachon tuzilganidan qatʼi nazar ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin boshlangan xalqaro tijorat arbitrajiga nisbatan qoʻllaniladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 16-fevral,

OʻRQ-674-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 17.02.2021-y., 03/21/674/0123-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О международном коммерческом арбитраже

Принят Законодательной палатой 5 августа 2020 года Одобрен Сенатом 11 сентября 2020 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области деятельности международных коммерческих арбитражей.

Статья 2. Законодательство о международном коммерческом арбитраже

Законодательство о международном коммерческом арбитраже состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о международном коммерческом арбитраже, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Международное происхождение и общие принципы настоящего Закона

При толковании норм настоящего Закона надлежит учитывать его международное происхождение и необходимость содействовать достижению единообразия в его применении и соблюдению добросовестности.

Вопросы, которые относятся к предмету регулирования настоящего Закона и которые прямо в нем не разрешены, подлежат разрешению в соответствии с общими принципами, на которых основан настоящий Закон.

Статья 4. Сфера применения настоящего Закона

Настоящий Закон применяется к международному коммерческому арбитражу с соблюдением соглашений, действующих между Республикой Узбекистан и другим государством (государствами).

В международный коммерческий арбитраж по соглашению сторон могут передаваться споры, возникающие из всех отношений коммерческого характера, как договорных, так и не договорных.

Положения настоящего Закона, за исключением статей 13 , 14 , 30 , 31 , 32 , 51 и 52 , применяются только в том случае, если место арбитража находится в Республике Узбекистан.

Арбитраж является международным, если:

1) коммерческие предприятия сторон арбитражного соглашения в момент его заключения находятся в различных государствах; или

2) одно из следующих мест находится за пределами государства, в котором стороны имеют свои коммерческие предприятия:

а) место арбитража, если оно определено в арбитражном соглашении или в соответствии с ним;

б) любое место, где должна быть исполнена значительная часть обязательств, вытекающих из коммерческих отношений, или место, с которым наиболее тесно связан предмет спора; или

3) стороны прямо договорились о том, что предмет арбитражного соглашения связан более чем с одной страной.

Для целей части четвертой настоящей статьи если сторона:

1) имеет более чем одно коммерческое предприятие, коммерческим предприятием считается то, которое имеет наиболее тесную связь с арбитражным соглашением;

2) не имеет коммерческого предприятия, принимается во внимание ее привычное местонахождение (местожительство).

Настоящий Закон не затрагивает действие любого другого закона Республики Узбекистан, в силу которого определенные споры не могут передаваться в арбитраж или могут быть переданы в арбитраж только в соответствии с положениями, не являющимися положениями настоящего Закона.

Статья 5. Основные понятия и правила толкования

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

арбитраж — процедура разрешения спора, независимо от того, осуществляется ли она постоянным арбитражным учреждением или арбитражным судом, создаваемым для разрешения конкретного спора;

арбитражное учреждение — организация, осуществляющая администрирование международного коммерческого арбитража;

арбитр — физическое лицо, назначенное сторонами в согласованном порядке для разрешения спора в арбитраже;

арбитражный суд — единоличный арбитр или коллегия арбитров;

суд — соответствующий суд судебной системы Республики Узбекистан.

Если какое-либо положение настоящего Закона, за исключением статьи 44 , предоставляет сторонам возможность принимать решения по определенному вопросу, стороны могут поручить принятие такого решения какому-либо третьему лицу, включая учреждение.

Если в каком-либо положении настоящего Закона имеется ссылка на то, что стороны договорились, или что они могут договориться, либо любая другая ссылка на соглашение сторон, такое соглашение включает любые арбитражные правила, указанные в этом соглашении.

Если в каком-либо положении настоящего Закона, кроме как в пункте 1 части первой статьи 41 и пункте 1 части второй статьи 48, имеется ссылка на иск, оно применяется также к встречному иску, а если в нем имеется ссылка на возражение, положение применяется также к возражению на такой встречный иск.

Статья 6. Иммунитет арбитров и других участников арбитражного разбирательства

Арбитры, эксперты, назначенные составом арбитража, арбитражное учреждение и его сотрудники не несут ответственности перед сторонами или иными лицами за любые действия или бездействие в связи с арбитражным разбирательством, если не будет доказано, что такое действие либо бездействие было умышленным.

Лица, перечисленные в части первой настоящей статьи, не обязаны давать какие-либо объяснения по любому вопросу, касающемуся арбитражного разбирательства, или не могут привлекаться в качестве свидетелей в судебном или любом другом процессе, возникшем в результате арбитражного разбирательства.

Статья 7. Независимость арбитражного суда

Арбитражные суды являются независимыми и самостоятельными в своей деятельности. Какое-либо вмешательство в деятельность арбитражных судов, равно как прямое или косвенное воздействие на него, недопустимо и влечет ответственность в соответствии с законом Республики Узбекистан.

Статья 8. Пределы вмешательства суда

Не допускается никакое судебное вмешательство в деятельность арбитражного суда, кроме как в случаях, когда такое вмешательство предусмотрено в настоящем Законе.

Статья 9. Компетенция суда

Функции, указанные в частях третьей и четвертой статьи 16, части третьей статьи 18, статье 19 , части третьей статьи 21 и части второй статьи 50 настоящего Закона, будут выполняться экономическими судами Республики Узбекистан.

Статья 10. Получение письменных сообщений

Если стороны не договорились об ином:

1) любое письменное сообщение считается полученным, если оно доставлено адресату лично или в его коммерческое предприятие по его привычному местонахождению (местожительству) или почтовому адресу; когда таковые не могут быть установлены путем разумного наведения справок, письменное сообщение считается полученным, если оно направлено адресату в его последнее известное коммерческое предприятие, привычное местонахождение (местожительство) или почтовый адрес заказным письмом или любым иным образом, предусматривающим регистрацию попытки доставки этого сообщения;

2) сообщение считается полученным в день такой доставки.

Положение настоящей статьи не применяется к сообщениям в ходе судебного разбирательства.

Статья 11. Отказ от права на возражение

Если сторона, которая знает о том, что какое-либо положение настоящего Закона, от которого стороны могут отступать, или какое-либо требование, предусмотренное арбитражным соглашением, не было соблюдено, и, тем не менее, продолжает участвовать в арбитражном разбирательстве, не заявив возражений против такого несоблюдения без неоправданной задержки, или если для этой цели предусмотрен какой-либо срок, то по истечении такого срока, она считается отказавшейся от своего права на возражение.

Глава 2. Арбитражное соглашение

Статья 12. Определение и форма арбитражного соглашения

Арбитражным соглашением является соглашение сторон о передаче в арбитраж всех или определенных споров, которые возникли или могут возникнуть между ними в связи с каким-либо конкретным правоотношением, независимо от того, носит ли оно договорный характер либо нет. Арбитражное соглашение может быть заключено в виде арбитражной оговорки в договоре или в виде отдельного соглашения.

Арбитражное соглашение заключается в письменной форме.

Арбитражное соглашение считается заключенным в письменной форме, если его содержание зафиксировано в какой-либо форме, независимо от того, заключено ли арбитражное соглашение или договор или нет, в устной форме, на основании поведения сторон либо с помощью других средств.

Требование о заключении арбитражного соглашения в письменной форме удовлетворяется электронным сообщением, если содержащаяся в нем информация является доступной для ее последующего использования.

Электронное сообщение означает любое сообщение, которое стороны передают с помощью сообщений данных; сообщение данных означает информацию, подготовленную, отправленную, полученную или хранимую с помощью электронных, магнитных, оптических или аналогичных средств, включая электронный обмен данными, электронную почту, телеграмму, телекс или телефакс, но не ограничиваясь ими.

Кроме того, арбитражное соглашение считается заключенным в письменной форме, если оно заключается путем обмена исковым заявлением и отзывом на иск, в которых одна из сторон утверждает о наличии соглашения, а другая против этого не возражает.

Ссылка в договоре на какой-либо документ, содержащий арбитражную оговорку, представляет собой арбитражное соглашение в письменной форме при условии, что данная ссылка такова, что делает упомянутую оговорку частью договора.

Статья 13. Арбитражное соглашение и предъявление иска по существу спора в суд

Суд, в который подан иск по вопросу, являющемуся предметом арбитражного соглашения, должен, если любая из сторон просит об этом не позднее представления своего первого заявления по существу спора, направить стороны в арбитраж, если не установит, что это соглашение недействительно, утратило силу или не может быть исполнено.

В случае предъявления иска, указанного в части первой настоящей статьи, арбитражное разбирательство может быть, тем не менее, начато или продолжено и арбитражное решение принято, пока вопрос находится на рассмотрении в суде.

Статья 14. Арбитражное соглашение и обеспечительные меры суда

Обращение стороны в суд до или во время арбитражного разбирательства с заявлением о принятии обеспечительных мер и вынесение судом определения о принятии таких мер не являются несовместимыми с арбитражным соглашением.

Глава 3. Состав и юрисдикция арбитражного суда

Статья 15. Число арбитров

Стороны могут по своему усмотрению определять число арбитров. В отсутствие такого определения назначаются три арбитра.

Статья 16. Назначение арбитров

Ни одно лицо не может быть лишено права выступать в качестве арбитра по причине его гражданства, если стороны не договорились об ином.

Стороны могут по своему усмотрению согласовать процедуру назначения арбитра или арбитров при условии соблюдения положений частей четвертой и пятой настоящей статьи.

В отсутствие такого соглашения:

1) при арбитраже с тремя арбитрами каждая сторона назначает одного арбитра и два назначенных таким образом арбитра назначают третьего арбитра; если сторона не назначит арбитра в течение тридцати дней по получении просьбы об этом от другой стороны или если два арбитра в течение тридцати дней с момента их назначения не договорятся о выборе третьего арбитра, по просьбе любой стороны арбитр назначается судом;

2) при арбитраже с единоличным арбитром, если стороны не договорятся о выборе арбитра, по просьбе любой из сторон арбитр назначается судом.

Если при процедуре назначения, согласованной сторонами:

1) одна из сторон не соблюдает такую процедуру; или

2) стороны, или два арбитра не могут достичь согласия в соответствии с такой процедурой; или

3) третье лицо, включая учреждение, не выполняет какую-либо функцию, возложенную на него в соответствии с такой процедурой, любая сторона может просить суд принять необходимые меры, если только соглашение о процедуре назначения не предусматривает иных способов обеспечения назначения.

Решение, выносимое судом в соответствии с частями третьей или четвертой настоящей статьи, не подлежит обжалованию.

При назначении арбитра суд должным образом учитывает любые требования, предъявляемые к арбитру в соответствии с соглашением сторон, и такие соображения, которые могут обеспечить назначение независимого и беспристрастного арбитра, а в случае назначения единоличного или третьего арбитра, принимает также во внимание желательность назначения арбитра иного гражданства, нежели гражданство сторон.

Статья 17. Основания для отвода

В случае обращения к какому-либо лицу в связи с его возможным назначением в качестве арбитра, это лицо должно сообщить о любых обстоятельствах, которые могут вызвать обоснованные сомнения в отношении его беспристрастности или независимости. Арбитр с момента его назначения и в течение всего арбитражного разбирательства должен без промедления сообщать сторонам о любых таких обстоятельствах, если он не уведомил их об этих обстоятельствах ранее.

Отвод арбитру может быть заявлен только в том случае, если существуют обстоятельства, вызывающие обоснованные сомнения относительно его беспристрастности или независимости, либо если он не соответствует требованиям, предъявляемым соглашением сторон. Сторона может заявить отвод арбитру, которого она назначила или в назначении которого она принимала участие, лишь по причинам, которые стали ей известны после его назначения.

Статья 18. Процедура отвода

Стороны могут по своему усмотрению договориться о процедуре отвода арбитра при условии соблюдения положений части третьей настоящей статьи.

В отсутствие такой договоренности сторона, намеревающаяся заявить отвод арбитру, в течение пятнадцати дней после того, как ей стало известно о формировании состава арбитражного суда или о любых обстоятельствах, указанных в части второй статьи 17 настоящего Закона, в письменном заявлении сообщает арбитражному суду мотивы отвода. Если арбитр, которому заявлен отвод, сам не отказывается от назначения, или другая сторона не соглашается с отводом, вопрос об отводе решается арбитражным судом.

Если при применении любой процедуры, согласованной сторонами, или процедуры, предусмотренной в части второй настоящей статьи, заявление об отводе не удовлетворено, сторона, заявляющая отвод, в течение тридцати дней со дня получения уведомления о решении об отклонении отвода может подать заявление в суд об удовлетворении отвода. Решение суда в отношении данного заявления не подлежит обжалованию.

Пока такое заявление ожидает своего разрешения, арбитражный суд, включая арбитра, которому заявлен отвод, может продолжать арбитражное разбирательство и принять арбитражное решение.

Статья 19. Прекращение полномочий арбитра

В случае, когда арбитр юридически или фактически не в состоянии выполнять свои функции или по другим причинам не приступает к их осуществлению без необоснованной задержки, его полномочия прекращаются, если арбитр отказывается от назначения или стороны договариваются о таком прекращении.

В случае разногласий относительно какого-либо из оснований, предусмотренных в части первой настоящей статьи, любая сторона может обратиться с заявлением в суд о вынесении решения относительно прекращения действия полномочий. Такое решение суда не подлежит обжалованию.

Если арбитр сам отказывается от назначения или сторона дает согласие на прекращение действия его полномочий в соответствии с настоящей статьей или частью второй статьи 18 настоящего Закона, это не означает признание любого из оснований, указанных в настоящей статье либо в части второй статьи 17 настоящего Закона.

Статья 20. Назначение нового арбитра

Если полномочия арбитра прекращаются на основании статьи 18 или 19 настоящего Закона или ввиду того, что арбитр сам отказывается от назначения по любой иной причине либо ввиду того, что его полномочие отменяется по согласию сторон, а также в любом другом случае прекращения полномочий арбитра, новый арбитр назначается в соответствии с правилами, которые были применимы к назначению заменяемого арбитра.

Статья 21. Компетенция арбитражного суда по вынесению постановления о своей юрисдикции

Арбитражный суд может сам вынести постановление о своей юрисдикции, в том числе по любым возражениям относительно наличия или действительности арбитражного соглашения. Для этой цели арбитражная оговорка, являющаяся частью договора, толкуется как соглашение, не зависящее от других условий договора. Вынесение арбитражным судом решения о недействительности договора не влечет за собой в силу закона недействительность арбитражной оговорки.

Заявление об отсутствии у арбитражного суда юрисдикции может быть сделано не позднее представления возражений по иску. Назначение стороной арбитра или ее участие в назначении арбитра не лишает сторону права сделать такое заявление. Заявление о том, что арбитражный суд превышает пределы своей компетенции, должно быть сделано как только вопрос, который, по мнению стороны, выходит за эти пределы, будет поставлен в ходе арбитражного разбирательства. Арбитражный суд может в любом из этих случаев принять заявление, сделанное позднее, если он сочтет задержку оправданной.

Арбитражный суд может вынести постановление по заявлению, указанному в части второй настоящей статьи, либо как по вопросу предварительного характера, либо в решении по существу спора. Если арбитражный суд постановит как по вопросу предварительного характера, что он обладает юрисдикцией, любая сторона может в течение тридцати дней после получения уведомления об этом постановлении просить суд вынести решение по данному вопросу, и такое решение не подлежит обжалованию; пока такая просьба ожидает своего разрешения, арбитражный суд может продолжать арбитражное разбирательство и принять арбитражное решение.

Глава 4. Обеспечительные меры и предварительные постановления

Статья 22. Полномочия арбитражного суда предписывать обеспечительные меры

Если стороны не договорились об ином, арбитражный суд может, по просьбе какой-либо стороны, предписать обеспечительные меры.

Обеспечительная мера представляет собой любую временную меру — независимо от того, предписана ли она в форме арбитражного решения или в какой-либо иной форме, при помощи которой в любой момент, предшествующий принятию решения, которым окончательно урегулируется спор, арбитражный суд распоряжается о том, чтобы та или иная сторона:

1) поддерживала или восстановила положение, существующее или существовавшее до разрешения спора;

2) приняла меры с целью предупреждения нынешнего или неизбежного ущерба, или ущерба самому арбитражу или воздерживалась от принятия мер, которые могут причинить такой ущерб;

3) предоставила средства для сохранения активов, за счет которых может быть исполнено последующее арбитражное решение;

4) сохраняла доказательства, которые могут относиться к делу и иметь существенное значение для урегулирования спора.

Статья 23. Условия для предписывания обеспечительных мер

Сторона, запрашивающая обеспечительную меру согласно пунктам 1 , 2 и 3 части второй статьи 22 настоящего Закона, должна убедить арбитражный суд в том, что:

1) может быть причинен ущерб, который не может быть должным образом устранен путем присуждения убытков, если такая мера не будет предписана, и такой ущерб существенно перевешивает ущерб, который может быть причинен стороне, в отношении которой предписывается такая мера, если эта мера будет предписана; и

2) существует разумная возможность того, что запрашивающая сторона добьется успеха в отношении существа требования. Любое определение относительно такой возможности не затрагивает свободу усмотрения арбитражного суда при вынесении любых последующих определений.

Применительно к просьбе о предписании обеспечительной меры согласно пункту 4 части второй статьи 22 настоящего Закона, требования, предусмотренные в пунктах 1 и 2 части первой настоящей статьи, применяются только в той мере, в которой арбитражный суд считает это уместным.

Статья 24. Заявление о вынесении предварительных постановлений и условия для вынесения предварительных постановлений

Если стороны не договорились об ином, сторона может представить, без уведомления любой другой стороны, просьбу о предписании обеспечительной меры вместе с заявлением о вынесении предварительного постановления, предписывающего какой-либо стороне не наносить ущерба целям запрашиваемой обеспечительной меры.

Арбитражный суд может вынести предварительное постановление, если он сочтет, что предварительное раскрытие информации по поводу просьбы о предписании обеспечительной меры стороне, в отношении которой она предписывается, может нанести ущерб целям такой меры.

Условия, определенные согласно статье 23 настоящего Закона, применяются в отношении любого предварительного постановления при условии, что ущерб, который должен оцениваться согласно пункту 1 части первой статьи 23 настоящего Закона, представляет собой ущерб, который может быть причинен в результате вынесения или не вынесения постановления.

Статья 25. Особый режим предварительных постановлений

Незамедлительно после того, как арбитражный суд выносит определение в отношении заявления о вынесении предварительного постановления, арбитражный суд уведомляет все стороны о просьбе о предписании обеспечительной меры, заявлении о вынесении предварительного постановления, предварительном постановлении, если таковое выносится, и всех других обменах сообщениями, в том числе путем указания на содержание любых устных сообщений, между любой стороной и арбитражным судом, которые касаются вышеперечисленного.

Одновременно арбитражный суд предоставляет любой стороне, в отношении которой выносится предварительное постановление, возможность изложить свою позицию в возможно короткие сроки.

Арбитражный суд незамедлительно принимает решение по любому возражению против вынесения предварительного постановления.

Срок действия предварительного постановления истекает через двадцать дней с даты его вынесения арбитражным судом. В то же время, арбитражный суд может предписать обеспечительную меру, применяющую или изменяющую предварительное постановление, после уведомления стороны, в отношении которой выносится предварительное постановление, и предоставления ей возможности изложить свою позицию.

Предварительное постановление имеет обязательную силу для сторон, однако не подлежит приведению в исполнение в судебном порядке. Такое предварительное постановление не представляет собой арбитражное решение.

Статья 26. Изменение, приостановление или отмена обеспечительных мер

Арбитражный суд может изменить, приостановить или отменить предписанную им обеспечительную меру или вынесенное им предварительное постановление по заявлению любой из сторон или, в исключительных случаях и после предварительного уведомления сторон, по собственной инициативе арбитражного суда.

Статья 27. Предоставление обеспечения

Арбитражный суд может потребовать от стороны, запрашивающей обеспечительную меру, предоставить надлежащее обеспечение в связи с этой мерой.

Арбитражный суд вправе требовать от стороны, ходатайствующей о вынесении предварительного постановления, предоставить обеспечение в связи с этим постановлением, если только арбитражный суд сочтет это уместным или необходимым.

Статья 28. Раскрытие информации

Арбитражный суд может потребовать от любой стороны незамедлительно раскрыть информацию о любом существенном изменении обстоятельств, на основании которых мера была запрошена или предписана.

Сторона, ходатайствующая о вынесении предварительного постановления, раскрывает арбитражному суду информацию обо всех обстоятельствах, которые могут иметь отношение к принятию арбитражным судом определения о вынесении этого постановления или оставлении его в силе, и это обязательство сохраняется до тех пор, пока стороне, в отношении которой запрашивается постановление, не будет предоставлена возможность изложить свою позицию по обстоятельствам, приведенным в информации ходатайствующей стороны. Впоследствии применяется часть первая настоящей статьи.

Статья 29. Издержки и убытки

Сторона, запрашивающая обеспечительную меру или ходатайствующая о вынесении предварительного постановления, несет ответственность за любые издержки и убытки, причиненные этой мерой или этим постановлением любой стороне, если арбитражный суд впоследствии определит, что при данных обстоятельствах эта мера или это постановление не должно было предписываться. Арбитражный суд может присудить возмещение таких издержек и убытков в любой момент разбирательства.

Статья 30. Признание и приведение в исполнение обеспечительных мер

Обеспечительная мера, предписанная арбитражным судом, признается имеющей обязательную силу и, если арбитражным судом не предусмотрено иное, приводится в исполнение посредством обращения в суд, независимо от места арбитража, при условии соблюдения положений статьи 31 настоящего Закона.

Сторона, которая испрашивает признание или приведение в исполнение обеспечительной меры или ходатайство которой удовлетворено, незамедлительно сообщает суду о любой отмене, приостановлении или изменении этой обеспечительной меры.

Суд может, если он сочтет это надлежащим, распорядиться о предоставлении запрашивающей стороной надлежащего обеспечения, если арбитражный суд уже не вынес определения в отношении предоставления обеспечения или в случае, когда такое решение является необходимым для защиты прав третьих сторон.

Статья 31. Основания для отказа в признании или приведении в исполнение обеспечительной меры

В признании или приведении в исполнение обеспечительной меры может быть отказано лишь:

1) по просьбе стороны, против которой она направлена, если суд установит, что:

такой отказ оправдывается основаниями, приведенными в абзацах третьем — шестом пункта 1 части первой статьи 52 настоящего Закона; или

решение арбитражного суда в отношении предоставления обеспечения в связи с обеспечительной мерой, вынесенной арбитражным судом, не было выполнено; или

обеспечительная мера была отменена или приостановлена арбитражным судом или, если на то имеются соответствующие полномочия, судом государства, в котором проводится арбитраж или в соответствии с законодательством которого была предписана эта обеспечительная мера; или

2) если суд определит, что:

обеспечительная мера не совместима с полномочиями, предоставленными суду, если только суд не примет решения об изменении формулировки этой обеспечительной меры в той степени, в которой это необходимо для ее приведения в соответствие с его собственными полномочиями и процедурами для целей приведения этой обеспечительной меры в исполнение и без изменения ее существа; или

любые основания, изложенные в пункте 2 части первой статьи 52 настоящего Закона, относятся к признанию и приведению в исполнение обеспечительной меры.

Любое определение, вынесенное судом по любому из оснований, указанных в части первой настоящей статьи, имеет силу только для целей ходатайства о признании и приведении в исполнение обеспечительной меры.

Суд, в котором испрашивается признание или приведение в исполнение обеспечительной меры, при вынесении этого определения не проводит рассмотрения существа обеспечительной меры.

Статья 32. Полномочия суда предписывать обеспечительные меры

Суд обладает такими же полномочиями предписывать обеспечительные меры в связи с арбитражным разбирательством, независимо от места арбитража в соответствии с процессуальным законодательством Республики Узбекистан и с учетом особенностей международного арбитража.

Глава 5. Ведение арбитражного разбирательства

Статья 33. Равное отношение к сторонам

Сторонам обеспечивается равное отношение, и каждой стороне должны быть предоставлены разумные возможности для изложения своей позиции.

Статья 34. Определение правил процедуры

При условии соблюдения положений настоящего Закона стороны могут по своему усмотрению договориться о процедуре ведения разбирательства арбитражным судом.

В отсутствие такой договоренности арбитражный суд может с соблюдением положений настоящего Закона вести арбитражное разбирательство, таким образом, каким он считает надлежащим. Полномочия, предоставленные арбитражному суду, включают полномочия на определение допустимости, относимости, существенности и значимости любого доказательства.

Статья 35. Место арбитража

Стороны могут по своему усмотрению договориться о месте арбитража. В отсутствие такой договоренности место арбитража определяется арбитражным судом с учетом обстоятельств дела, включая фактор удобства для сторон.

Несмотря на положения части первой настоящей статьи, если стороны не договорились об ином, арбитражный суд может собраться в любом месте, которое он считает надлежащим для проведения консультаций между его членами, заслушивания свидетелей, экспертов или сторон, либо для осмотра товаров, другого имущества или документов.

Статья 36. Язык арбитражного разбирательства

Стороны могут по своему усмотрению договориться о языке или языках, которые будут использоваться в арбитражном разбирательстве. В отсутствие такой договоренности арбитражный суд определяет язык или языки, которые должны использоваться при разбирательстве. Такая договоренность или определение, если в них не оговорено иное, относятся к любому письменному заявлению стороны, любому слушанию дела и любому арбитражному решению, постановлению или иному сообщению арбитражного суда.

Арбитражный суд может распорядиться о том, чтобы любые документальные доказательства сопровождались переводом на язык или языки, о которых договорились стороны или которые определены арбитражным судом.

Статья 37. Начало арбитражного разбирательства

Если стороны не договорились об ином, арбитражное разбирательство в отношении конкретного спора начинается в день, когда просьба о передаче этого спора в арбитраж получена ответчиком.

Статья 38. Представительство в арбитражном разбирательстве

Стороны могут вести свои дела в арбитражном разбирательстве непосредственно или через должным образом уполномоченных представителей, назначаемых сторонами по своему усмотрению, в том числе из числа иностранных организаций и граждан.

Статья 39. Исковое заявление и возражения по иску

В течение срока, согласованного сторонами или определенного арбитражным судом, истец должен заявить о фактах, обосновывающих его иск, о вопросах, подлежащих разрешению, и о содержании своих исковых требований, а ответчик должен заявить свои возражения по этим вопросам, если только стороны не договорились об ином в отношении необходимых элементов таких заявлений.

Вместе со своими заявлениями стороны могут представить все документы, которые они считают относящимися к делу, или могут сделать ссылку на документы или другие доказательства, которые они представят в дальнейшем.

Если стороны не договорились об ином, в ходе арбитражного разбирательства любая сторона может изменить или дополнить свои исковые требования или возражения по иску, если только арбитражный суд не посчитает это нецелесообразным с учетом нежелательности задержки арбитражного разбирательства.

Статья 40. Слушание и письменное разбирательство

При условии соблюдения любого соглашения сторон об обратном, арбитражный суд принимает решение о том, проводить ли устное слушание дела для представления доказательств или устных прений либо проводить разбирательство только на основе документов и других материалов. Однако, если стороны не договорились не проводить устного слушания, арбитражный суд должен провести такое слушание на соответствующей стадии разбирательства по просьбе любой из сторон.

Сторонам достаточно заблаговременно направляется уведомление о любом слушании и о любом заседании арбитражного суда, проводимом в целях осмотра товаров, другого имущества или документов.

Все заявления, документы или другая информация, представляемые одной из сторон арбитражному суду, должны быть доведены до сведения другой стороны. Сторонам должны быть переданы также любые заключения экспертов или другие документы, являющиеся доказательствами, на которые арбитражный суд может основываться при принятии своего решения.

Статья 41. Непредставление документов или неявка стороны

Если стороны не договорились об ином, в тех случаях, когда без указания уважительной причины:

1) истец не представляет свое исковое заявление в соответствии с частью первой статьи 39 настоящего Закона, арбитражный суд прекращает разбирательство;

2) ответчик не представляет своих возражений по иску в соответствии с частью первой статьи 39 настоящего Закона, арбитражный суд продолжает разбирательство, не рассматривая сам факт такого непредставления как признание утверждений истца;

3) любая сторона не является на слушание или не представляет документальные доказательства, арбитражный суд может продолжить разбирательство и вынести решение на основании имеющихся у него доказательств.

Статья 42. Эксперт, назначенный арбитражным судом

Если стороны не договорились об ином, арбитражный суд:

1) может назначить одного или нескольких экспертов для представления ему заключения по конкретным вопросам, которые определяются арбитражным судом;

2) может потребовать от стороны предоставления эксперту любой относящейся к делу информации или предъявления для осмотра, либо предоставления возможности осмотра любых относящихся к делу документов, товаров или другого имущества.

При отсутствии договоренности сторон об ином эксперт, если об этом просит сторона или если арбитражный суд считает это необходимым, должен после представления своего письменного или устного заключения принять участие в слушании, на котором сторонам предоставляется возможность задавать ему вопросы и представлять свидетелей-экспертов для дачи показаний по спорным вопросам.

Статья 43. Содействие суда в получении доказательств

Арбитражный суд или сторона с согласия арбитражного суда может обратиться к суду с заявлением о содействии в получении доказательств.

Суд может удовлетворить такое заявление в пределах своей компетенции и в соответствии с порядком, установленным процессуальным законодательством Республики Узбекистан.

Глава 6. Принятие арбитражного решения и прекращение разбирательства

Статья 44. Нормы, применимые к существу спора

Арбитражный суд разрешает спор в соответствии с такими нормами права, которые стороны избрали в качестве применимых к существу спора.

Если отсутствует указание об ином, любое указание права или системы права какого-либо государства должно толковаться как непосредственно отсылающее к материальному праву этого государства, а не к его коллизионным нормам.

При отсутствии какого-либо указания сторон арбитражный суд применяет право, определенное в соответствии с коллизионными нормами, которые он считает применимыми.

Арбитражный суд принимает решение по справедливости или в качестве «дружественного посредника» лишь в том случае, когда стороны прямо уполномочили его на это.

Во всех случаях арбитражный суд принимает решение в соответствии с условиями договора и с учетом торговых обычаев, применимых к данной сделке.

Статья 45. Принятие решения коллегией арбитров

При проведении арбитражного разбирательства более чем одним арбитром любое решение арбитражного суда, если стороны не договорились об ином, принимается большинством голосов всех членов арбитражного суда.

Однако вопросы процедуры могут разрешаться председательствующим арбитром, если он уполномочен на это сторонами или всеми членами арбитражного суда.

Статья 46. Мировое соглашение

Если в ходе арбитражного разбирательства стороны урегулируют спор, арбитражный суд прекращает разбирательство, и по просьбе сторон, и при отсутствии возражений со стороны арбитражного суда, фиксирует это урегулирование в виде арбитражного решения на согласованных условиях.

Арбитражное решение на согласованных условиях принимается в соответствии с положениями статьи 47 настоящего Закона и содержит указание на то, что оно является арбитражным решением. Такое арбитражное решение имеет ту же силу и действие, как и любое другое арбитражное решение по существу спора.

Статья 47. Форма и содержание арбитражного решения

Арбитражное решение должно быть принято в письменной форме и подписано единоличным арбитром или арбитрами. При арбитражном разбирательстве, проводимом более чем одним арбитром, достаточно наличия подписей большинства всех членов арбитражного суда при условии указания причины отсутствия любой подписи.

В арбитражном решении должны быть указаны мотивы, на которых оно основано, за исключением тех случаев, когда стороны договорились о том, что мотивы не должны приводиться или, когда арбитражное решение является решением на согласованных условиях в соответствии со статьей 46 настоящего Закона.

В арбитражном решении должны быть указаны его дата и место арбитража, как оно определено в соответствии с частью первой статьи 35 настоящего Закона. Арбитражное решение считается принятым в месте арбитража.

После принятия арбитражного решения каждой стороне вручается его копия, подписанная арбитрами в соответствии с частью первой настоящей статьи.

Статья 48. Прекращение арбитражного разбирательства

Арбитражное разбирательство прекращается с принятием окончательного арбитражного решения или постановлением арбитражного суда, вынесенным в соответствии с частью второй настоящей статьи.

Арбитражный суд выносит постановление о прекращении арбитражного разбирательства, в случаях если:

1) истец отзывает свой иск, если только ответчик не выдвинет возражений против прекращения разбирательства и арбитражный суд не признает законный интерес ответчика в окончательном урегулировании спора;

2) стороны договариваются о прекращении разбирательства;

3) арбитражный суд находит, что продолжение разбирательства стало по какой-либо иной причине ненужным или невозможным.

Полномочия арбитражного суда прекращаются одновременно с прекращением арбитражного разбирательства, за исключением полномочий по применению положений статьи 49 и части четвертой статьи 50 настоящего Закона.

Статья 49. Исправление и толкование арбитражного решения, дополнительное арбитражное решение

Если сторонами не согласован иной срок, в течение тридцати дней с момента получения арбитражного решения любая из сторон, уведомив об этом другую сторону, может просить арбитражный суд:

1) исправить любые допущенные в арбитражном решении ошибки в подсчетах, описки или опечатки либо иные ошибки аналогичного характера;

2) дать толкование какого-либо конкретного пункта или части арбитражного решения, при наличии соответствующей договоренности между сторонами.

Если арбитражный суд сочтет такую просьбу оправданной, он в течение тридцати дней с момента ее получения должен внести соответствующие исправления или дать толкование. Такое толкование становится составной частью арбитражного решения.

Арбитражный суд в течение тридцати дней, начиная с даты арбитражного решения, может по своей инициативе исправить любые ошибки, указанные в части первой настоящей статьи.

Если стороны не договорились об ином, любая из сторон, уведомив об этом другую сторону, может в течение тридцати дней по получении арбитражного решения просить арбитражный суд вынести дополнительное решение в отношении требований, которые были заявлены в ходе арбитражного разбирательства, однако не были отражены в арбитражном решении. Арбитражный суд, если он сочтет просьбу оправданной, должен в течение шестидесяти дней вынести дополнительное решение.

В случае необходимости арбитражный суд может продлить срок, в течение которого он должен исправить ошибки, дать толкование или вынести дополнительное решение по просьбе сторон в соответствии с частями первой или четвертой настоящей статьи.

В отношении исправления или толкования арбитражного решения либо в отношении дополнительного решения применяются положения статьи 47 .

Глава 7. Обжалование арбитражного решения

Статья 50. Заявление об отмене как исключительное средство обжалования арбитражного решения

Обжалование в суде арбитражного решения может быть произведено только путем подачи заявления об отмене в соответствии с частями второй и третьей настоящей статьи.

Арбитражное решение может быть отменено судом в случае, если:

1) сторона, подающая заявление об отмене, представит доказательство того, что:

одна из сторон в арбитражном соглашении, указанном в статье 12 настоящего Закона, была в какой-либо мере недееспособна; или это соглашение недействительно по законодательству, которому стороны это соглашение подчинили, а в отсутствие указания такого законодательства — по законодательству Республики Узбекистан; или

она не была должным образом уведомлена о назначении арбитра или об арбитражном разбирательстве, или по другим причинам не могла представить свои аргументы; или

арбитражное решение принято по спору, не предусмотренному для разрешения в арбитраже, или не подпадающему под условия обращения в арбитраж, или содержит постановления по вопросам, выходящим за пределы сферы применения арбитражного соглашения. При этом, если постановления по вопросам, подлежащим рассмотрению в арбитраже, могут быть отделены от тех, которые не подлежат арбитражу, то может быть отменена только та часть арбитражного решения, которая содержит постановления по вопросам, не подлежащим рассмотрению в арбитраже; или

состав арбитражного суда или арбитражная процедура не соответствовали соглашению сторон, если только такое соглашение не противоречит любому положению настоящего Закона, от которого стороны не могут отступать, или, в отсутствие такого соглашения, не соответствовали настоящему Закону; или

2) если суд определит, что:

предмет спора не подлежит арбитражному разбирательству по законодательству Республики Узбекистан; или

арбитражное решение противоречит публичному порядку Республики Узбекистан.

Заявление об отмене не может быть подано по истечении трех месяцев, считая с даты, когда сторона, подавшая это заявление, получила арбитражное решение, а в случае, если была подана просьба в соответствии со статьей 49 настоящего Закона — с даты принятия арбитражным судом решения по этой просьбе.

В случае поступления заявления об отмене суд может в надлежащем случае и по просьбе одной из сторон приостановить производство по вопросу об отмене на установленный им срок, с тем чтобы предоставить арбитражному суду возможность возобновить арбитражное разбирательство или предпринять иные действия, которые, по мнению арбитражного суда, устранят основания для отмены арбитражного решения.

При рассмотрении заявления об отмене суд не вправе пересматривать решение по существу.

Статья 51. Признание и приведение в исполнение арбитражного решения

Арбитражное решение, независимо от того, в какой стране оно было принято, признается обязательным и при подаче в суд письменного заявления приводится в исполнение с учетом положений настоящей статьи, статьи 52 настоящего Закона и законодательства Республики Узбекистан, регулирующего порядок признания и исполнения решений арбитражей.

Сторона, основывающаяся на арбитражном решении или подающая заявление о приведении его в исполнение, должна представить подлинное арбитражное решение или его должным образом заверенную копию, а также подлинный экземпляр арбитражного соглашения или его должным образом заверенную копию.

Если арбитражное решение или соглашение изложено не на государственном языке Республики Узбекистан, по требованию суда сторона должна представить должным образом заверенный перевод этих документов на государственный язык Республики Узбекистан.

Статья 52. Основания для отказа в признании или приведении в исполнение арбитражного решения

В признании или приведении в исполнение арбитражного решения, независимо от того, в какой стране оно было принято, может быть отказано лишь:

1) по просьбе стороны, против которой оно применяется, если эта сторона представит суду, в котором испрашивается признание или приведение в исполнение, доказательство того, что:

одна из сторон арбитражного соглашения, указанного в статье 12 настоящего Закона, была в какой-либо мере недееспособна; или это соглашение недействительно по законодательству, которому стороны это соглашение подчинили, а в отсутствие указания на такое законодательство — по законодательству страны, где решение было принято; или

сторона, против которой принято решение, не была должным образом уведомлена о назначении арбитра или об арбитражном разбирательстве либо по другим причинам не могла представить свои аргументы; или

арбитражное решение принято по спору, не предусмотренному для разрешения в арбитраже, или не подпадающему под условия обращения в арбитраж, или содержит постановления по вопросам, выходящим за пределы сферы применения арбитражного соглашения. При этом, если постановления по вопросам, подлежащим рассмотрению в арбитраже, могут быть отделены от тех, которые не подлежат арбитражу, то та часть арбитражного решения, в которой содержатся постановления по вопросам, подлежащим рассмотрению в арбитраже, может быть признана и приведена в исполнение; или

состав арбитражного суда или арбитражная процедура не соответствовали соглашению сторон или, в отсутствие такового, не соответствовали законодательству той страны, где имел место арбитраж; или

арбитражное решение еще не стало обязательным для сторон или было отменено или приостановлено его исполнение судом страны, в которой или в соответствии с законодательством которой оно было принято; или

2) если суд определит, что:

предмет спора не подлежит арбитражному разбирательству по законодательству Республики Узбекистан; или

признание и приведение в исполнение этого арбитражного решения противоречит публичному порядку Республики Узбекистан.

Если в суде, указанном в абзаце шестом пункта 1 части первой настоящей статьи, подано заявление об отмене или приостановлении исполнения арбитражного решения, суд, в котором испрашивается признание или приведение в исполнение, может, если сочтет это надлежащим, отложить вынесение своего решения и может также по заявлению той стороны, которая просит о признании или приведении в исполнение арбитражного решения, обязать другую сторону предоставить надлежащее обеспечение.

Глава 8. Заключительные положения

Статья 53. Конфиденциальность арбитража

Если иное не согласовано сторонами, арбитражное разбирательство и все документы, подготовленные для и в процессе арбитражного разбирательства, носят конфиденциальный характер, за исключением случаев, когда раскрытие такой информации:

1) является обязанностью стороны согласно законодательству;

2) направлено на защиту или реализацию прав и законных интересов третьих лиц;

3) необходимо для исполнения или оспаривания арбитражного решения в суде.

Статья 54. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству юстиции Республики Узбекистан, Торгово-промышленной палате Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 55. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 56. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования и применяется к международному коммерческому арбитражу, начатому после вступления в силу настоящего Закона в соответствии с арбитражным соглашением, независимо от того, когда оно было заключено.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

16 февраля 2021 г.,

№ ЗРУ-674

(Национальная база данных законодательства, 17.02.2021 г., № 03/21/674/0123)

lex.uz