UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 25-fevral · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 25 февраль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 25 февраля 2021 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 25 February 2021 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг

Қонуни

Аудиторлик фаолияти тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 10 ноябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 5 февралда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади аудиторлик фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик

Аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда аудиторлик фаолияти соҳасидаги муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

аудитор — аудиторнинг малака сертификатига эга бўлган жисмоний шахс;

Аудиторлар реестри — аудиторнинг малака сертификатига эга бўлган аудиторларнинг аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи расмий веб-сайтига жойлаштирилган рўйхати, бундан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан шакллантириладиган реестр мустасно;

аудиторлик ташкилоти — аудиторлик текширувларини ўтказиш ва турдош хизматлар кўрсатиш бўйича аудиторлик фаолиятини амалга оширувчи тижорат ташкилоти;

Аудиторлик ташкилотларининг реестри — аудиторлик ташкилотларининг аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи расмий веб-сайтига жойлаштирилган рўйхати;

аудиторлик фаолияти — аудиторлик ташкилотларининг аудиторлик хизматларини кўрсатиш бўйича тадбиркорлик фаолияти;

аудит қўмитаси — хўжалик юритувчи субъектнинг кузатув кенгаши аъзоларидан иборат бўлган, қоида тариқасида, камида бир нафар мустақил аъзони ўз ичига оладиган, молиявий ҳисоботни тузишнинг тўғрилиги устидан назорат ўрнатилиши, мустақил аудиторлик ташкилотининг танланиши, аудиторлик текшируви ўтказилиши жараёнларини кузатиш, шунингдек ички ва ташқи аудиторлик текширувлари натижаларини олиш ҳамда ўрганиш учун масъул бўлган қўмита;

рэнкинг — аудиторлик ташкилотларининг фаолиятини тавсифловчи муайян кўрсаткичлар бўйича гуруҳларга ажратилган аудиторлик ташкилотларининг тартибга солинган рўйхатларини шакллантириш;

талабгор — малака сертификатини олишга ёки унинг амал қилиш муддатини узайтиришга даъвогар бўлган жисмоний шахс.

4-модда. Аудиторлик фаолияти соҳасидаги асосий принциплар

Аудиторлик фаолияти соҳасидаги асосий принциплар мустақиллик, холислик ва ҳалолликдан, касбий билимга эгалик ҳамда ахборотнинг махфийлигидан иборатдир.

5-модда. Мустақиллик принципи

Аудитор тахминларга асосланиб фикр билдиришдан холи бўлиши ва ўзининг обрўсини туширадиган фактларга йўл қўймаслиги керак.

Аудиторлик ташкилоти мустақиллигига монелик қиладиган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, аудиторлик хизматлари кўрсатишни рад этиши керак.

6-модда. Холислик ва ҳалоллик принципи

Аудитор жамият манфаатлари устуворлигига риоя этиши, беғараз бўлиши ва тахминларга асосланиши, манфаатлар тўқнашуви ёки бошқа шахсларнинг босимлари сабабли ўзининг касбга оид фикр-мулоҳазасида таваккалчилик қилмаслиги, аудиторлик ташкилотининг обрўсига салбий таъсир кўрсатадиган ҳолатларга йўл қўймаслиги керак.

7-модда. Чуқур касбий билимга эгалик принципи

Аудитор ушбу Қонун талабларига риоя этиши, етарли даражада чуқур касбий билимга эга бўлиши ҳамда касбий билим ва кўникмаларини аудиторлик ташкилоти таркибида сифатли аудиторлик хизматлари кўрсатиш учун етарли бўлган даражада сақлаб туриши керак.

8-модда. Ахборотнинг махфийлиги принципи

Аудиторлар ва аудиторлик ташкилоти ходимлари аудиторлик хизматлари кўрсатиш жараёнида ўзларига маълум бўлиб қолган маълумотларни ўзига аудиторлик хизматлари кўрсатилган шахсларнинг ёзма розилигисиз ошкор қилишга ҳамда ўзгаларга беришга ҳақли эмас, бундан коррупцияга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролларини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

9-модда. Аудиторлик фаолияти стандартлари

Халқаро бухгалтерлар федерациясининг Аудит ва ишончни таъминлайдиган топшириқларнинг халқаро стандартлари бўйича кенгаши томонидан эълон қилинадиган аудитнинг халқаро стандартлари ҳамда сифат назоратининг халқаро стандартлари, таҳлилий текширувларнинг халқаро стандартлари, ишончни таъминлайдиган топшириқларнинг халқаро стандартлари, турдош хизматларнинг халқаро стандартлари аудиторлик фаолияти стандартларидир.

Аудиторлик фаолияти Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига зид бўлмаган, Халқаро бухгалтерлар федерациясининг Ўзбекистон Республикасида эълон қилиш тўғрисидаги рухсатномаси асосида аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида жойлаштирилган аудиторлик фаолияти стандартлари асосида амалга оширилади.

Аудитнинг халқаро стандартларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қўллаш учун уларни тан олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

2-боб. Аудиторлик фаолияти соҳасини тартибга солиш

10-модда. Аудиторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Аудиторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

аудиторлик фаолиятини ва аудиторлик хизматлари бозоридаги ҳалол рақобатни илғор халқаро амалиёт асосида ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

аудиторлик текширувларининг ўрнини, аҳамиятини ва кўрсатилаётган аудиторлик хизматларининг сифати учун аудиторлик ташкилотларининг жавобгарлигини ошириш;

аудиторларни касбга тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш;

аудиторлик ташкилотларининг иши сифатини ташқи назорат қилиш тизимини шакллантириш;

ёшларни аудиторлик касбига жалб этиш ва касбга оид аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаларининг тегишли олий таълим ташкилотлари билан фаол ҳамкорлик қилишини таъминлаш.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

аудиторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қўллаш учун аудитнинг халқаро стандартларини тан олиш тартибини белгилайди;

аудиторлик ташкилотининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказиш тартибини белгилайди;

тадбиркорлик субъекти ихтиёрий равишда тугатилган тақдирда, солиқлар бўйича хулоса бериш ҳуқуқига эга бўлган аудиторлик ташкилотларининг рўйхатини юритиш ва ушбу субъект ихтиёрий равишда тугатилганда солиқларга доир хулосалар бериш тартибини белгилайди.

12-модда. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

аудиторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;

аудиторлик фаолияти соҳасидаги халқаро ташкилотларда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ифодалайди;

ўз ваколатлари доирасида аудиторлик фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

Аудиторлик ташкилотларининг реестрини ва Аудиторлар реестрини юритади;

аудиторлик ташкилотлари ва аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари билан электрон тарзда ҳамкорлик қилиш учун мўлжалланган «Аудит» дастурий мажмуининг ахборот тизими такомиллаштирилишини ва аудиторлик фаолияти соҳасидаги қонунчилик талабларига аудиторлик ташкилотлари томонидан риоя этилаётганлиги юзасидан мазкур дастурий мажмуа орқали масофавий мониторинг амалга оширилишини таъминлайди;

аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари билан биргаликда аудиторлик ташкилотларининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказади;

аудиторлик хизматлари ривожланишини таҳлил қилишни амалга оширади.

13-модда. Ваколатли давлат органи фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш

Ваколатли давлат органи ўз фаолиятини очиқ ва шаффоф, бошқа давлат органлари, ташкилотлар ҳамда фуқаролар, шунингдек оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширади.

Ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига қуйидагилар жойлаштирилади:

аудиторлик фаолиятининг стандартлари;

Аудиторлик ташкилотларининг реестри ҳамда халқаро аудиторлик ташкилотининг ёки халқаро ассоциацияларнинг аъзолари бўлган аудиторлик ташкилотлари тўғрисидаги маълумотлар;

ушбу Қонун 44-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган Аудиторлар реестридаги маълумотлар;

аудиторлик ташкилотларининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказиш тартиби;

мажбурий аудиторлик текшируви ўтказган аудиторлик ташкилотлари иши сифатининг ташқи назорати натижалари;

аудиторлик хизматларини ривожлантириш тўғрисидаги ахборот.

Ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборот жойлаштирилиши мумкин.

14-модда. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг аудиторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ўз ваколатлари доирасида:

банкларни аудиторлик текширувидан ўтказишнинг ўзига хос хусусиятларини белгилайди;

банкларнинг аудиторлик текширувларини ўтказиш ҳуқуқи учун аудиторнинг малака сертификатини бериш тартибини белгилайди ва уни беради;

банкларнинг аудиторлик текширувларини ўтказиш ҳуқуқи учун аудиторнинг малака сертификатига эга бўлган Аудиторларнинг реестрини юритади ва уни ўз расмий веб-сайтига жойлаштиради.

15-модда. Аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари

Аудиторларни бирлаштирадиган нодавлат нотижорат ташкилотлари аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаларидир.

Аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари аудиторларнинг касбий даражасини ривожлантиришга ва сақлаб туришга, уларнинг касбий манфаатларини ҳимоя қилишга кўмаклашишга даъват этилгандир.

Аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари:

аудиторлар ва аудиторлик ташкилотлари томонидан Халқаро бухгалтерлар федерациясининг Халқаро одоб-ахлоқ стандартлари бўйича кенгаши томонидан эълон қилинган Профессионал бухгалтернинг одоб-ахлоқ кодексига (бундан буён матнда Профессионал бухгалтернинг одоб-ахлоқ кодекси деб юритилади) риоя этилишининг тизимли мониторинги ташкил этилишини таъминлайди;

аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришга доир таклифлар тайёрлайди;

рэнкинг ўтказишнинг ягона тартибини белгилайди;

рэнкинг ўтказилишини ташкил этади ва ҳар йили 1 майга қадар унинг натижаларини ўз расмий веб-сайтларида эълон қилади;

аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари аъзоларининг реестрларини юритади ва уларни ўз расмий веб-сайтларига жойлаштиради;

зарурат бўлганда, бухгалтерия ҳисоби ва аудит бўйича халқаро ташкилотларнинг ишида иштирок этади;

ҳар йили 10 январга қадар аудиторларнинг малака ошириш курсларидан ўтганлиги тўғрисидаги ахборотни ваколатли давлат органига тақдим этади;

малака имтиҳонини ўтказиш регламентини, аудиторнинг малака сертификатини бериш, қайта расмийлаштириш, унинг амал қилиш муддатини узайтириш ва аудиторнинг малака сертификати амал қилишини тугатиш тартибини, аудиторларнинг малакасини оширишга оид намунавий дастурни ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда тасдиқлайди;

малака имтиҳонини ўтказади;

аудиторнинг малака сертификатини беради, қайта расмийлаштиради, унинг амал қилиш муддатини узайтиради ва аудиторнинг малака сертификати амал қилишини тугатади, бундан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан бериладиган сертификат мустасно.

16-модда. Аудиторлик фаолиятига аралашишга йўл қўйилмаслиги

Аудиторлик ташкилотларининг фаолиятига аралашишга ва аудиторлик ташкилотига, шунингдек унинг ходимларига қандай шаклда бўлмасин таъсир кўрсатишга йўл қўйилмайди.

3-боб. Аудитор ва унинг ёрдамчиси, аудиторнинг малака сертификати

17-модда. Аудитор. Аудиторнинг ёрдамчиси

Аудитор ўзи билан аудиторлик ташкилоти ўртасида тузилган меҳнат шартномаси ёки фуқаролик-ҳуқуқий хусусиятга эга шартнома асосида бир вақтнинг ўзида фақат битта аудиторлик ташкилоти таркибида ишлаши мумкин.

Аудитор ўзи ишлайдиган фақат битта аудиторлик ташкилотининг муассиси (иштирокчиси) бўлиши мумкин.

Аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлиги муносабати билан Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилган аудиторлик ташкилотини илгари бошқарган аудитор аудиторлик ташкилоти Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилган санадан эътиборан уч йил ичида бошқа аудиторлик ташкилотининг раҳбари бўлиши мумкин эмас.

Аудиторнинг малака сертификатига эга бўлмаган, аудиторлик ташкилотида ишловчи ҳамда аудиторнинг топшириғига кўра аудиторлик хулосасига ва аудиторлик текширувини ўтказиш билан боғлиқ бошқа ҳужжатга имзо қўйиш ҳуқуқисиз аудиторлик текширувида иштирок этадиган жисмоний шахс аудиторнинг ёрдамчисидир.

Аудиторнинг ёрдамчисига нисбатан унинг аудиторлик текширувида иштирок этиши чоғида ўзи олган маълумотларни ошкор этмаслик мажбурияти татбиқ этилади.

18-модда. Аудиторларнинг малакасини ошириш

Аудиторларнинг малакасини ошириш бухгалтерия ҳисоби ва аудит соҳасидаги халқаро ташкилотда аккредитациядан ўтган ўқув марказлари томонидан амалга оширилади.

Аудитор аудиторнинг малака сертификатини олган йилдан кейинги йилдан эътиборан ҳар йили аудиторларнинг малака ошириш курсларидан ўтади.

Аудиторлар малакасини ошириш курслари аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари томонидан тасдиқланадиган намунавий дастур бўйича ўтказилади.

19-модда. Аудиторнинг малака сертификати

Аудиторнинг малака сертификати (бундан буён матнда сертификат деб юритилади) аудиторнинг малакасини тасдиқлайдиган ва унга аудиторлик ташкилоти таркибида аудиторлик хизматларини кўрсатиш ҳуқуқини берадиган ҳужжатдир.

Сертификат башарти талабгор малака имтиҳонини муваффақиятли топширса, аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси томонидан бериладиган, қатъий ҳисоботга оид ҳужжатдир.

Сертификат дастлабки беш йиллик муддатга берилади, унинг амал қилиши навбатдаги ўн йиллик муддатга ва кейинчалик муддатсиз даврга узайтирилади.

Талабгорда халқаро бухгалтер сертификати мавжуд бўлган ҳамда у ушбу Қонуннинг 21 ва 22-моддаларида назарда тутилган талабларга риоя этган тақдирда, сертификат унга малака имтиҳонини топширмаган ҳолда дастлабки беш йиллик муддатга берилади ва белгиланган даврийлик билан узайтирилади.

20-модда. Малака имтиҳони

Сертификат олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун талабгорларнинг билимларини малака комиссияси томонидан текшириш тартиб-таомили малака имтиҳонидир.

Малака имтиҳонини ўтказиш регламенти ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари томонидан белгиланади.

Аудиторда камида ўн йиллик узлуксиз аудиторлик иш стажи мавжуд бўлган ва у ушбу Қонун 22-моддасининг иккинчи қисмида белгиланган ҳужжатларни тақдим этган тақдирда, сертификатнинг амал қилиш муддати малака имтиҳони топширилмаган ҳолда узайтирилади.

Малака имтиҳонидан ўта олмаган талабгор, малака имтиҳонини қайта топшириш учун малака имтиҳонида иштирок этган санадан эътиборан камида бир ойдан сўнг ҳужжатларни тақдим этишга ҳақли.

21-модда. Сертификат олиш учун талабгорга қўйиладиган малака талаблари

Сертификат олиш учун талабгор олий маълумотга ҳамда олий таълим ташкилотини тамомлаганидан кейин охирги ўн йилдан камида уч йил бухгалтерия ҳисоби ва аудит соҳасида ёки олий таълим ташкилотида «Бухгалтерия ҳисоби» ёхуд «Аудит» фанидан дарс бериш соҳасида иш стажига (шу жумладан ўриндошлик асосида) эга бўлиши керак.

«Бухгалтерия ҳисоби» ва «аудит» ихтисосликлари бўйича магистр дипломига эга бўлган талабгор учун аудиторлик ташкилотида камида бир йиллик иш стажи (шу жумладан ўриндошлик асосида) талаб қилинади.

Талабгорнинг иқтисодий ихтисосликлар бўйича илмий даражаси мавжуд бўлган тақдирда, бухгалтерия ҳисоби ва аудит соҳасидаги иш стажи талаб этилмайди.

22-модда. Сертификат олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун зарур бўлган ҳужжатлар

Талабгор дастлабки беш йиллик муддатга сертификат олиш учун аудиторларнинг республика жамоат бирлашмасига қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:

паспортининг ёки идентификацияловчи ID-картасининг маълумотлари;

илмий даража тўғрисидаги ҳужжатнинг ёхуд чет давлатда олинган олий маълумот ёки илмий даража тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш ҳақидаги тегишли ваколатли давлат органи гувоҳномасининг кўчирма нусхасини;

белгиланган даврийлик билан малака оширганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар илова қилинган ҳолда, халқаро бухгалтер сертификатининг кўчирма нусхасини (мавжуд бўлган тақдирда);

меҳнат дафтарчасининг кўчирма нусхасини (ўриндошлик асосида иш стажи мавжуд бўлган тақдирда бу ҳақда меҳнат дафтарчасига ёзув киритилган ҳолда, шунингдек хориждаги иш стажини тасдиқловчи ҳужжатни) ёки «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексидан кўчирмани.

Аудитор сертификатининг амал қилиш муддатини узайтириш учун унинг дастлабки беш йиллик муддати ёки навбатдаги ўн йиллик муддати тугашидан уч ой олдин, бироқ сертификатнинг амал қилиш муддати тугашидан кўпи билан олти ой олдин аудиторларнинг республика жамоат бирлашмасига қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:

сертификатнинг асл нусхасини;

белгиланган даврийлик билан малака оширганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни илова қилган ҳолда, халқаро бухгалтер сертификатининг кўчирма нусхасини (мавжуд бўлган тақдирда);

меҳнат дафтарчасининг кўчирма нусхасини ёки «Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексидан кўчирмани.

Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида белгиланган ҳужжатлар ёзма ёки электрон шаклда тақдим этилади.

Ушбу моддада назарда тутилмаган ҳужжатлар тақдим этилишини талаб қилишга йўл қўйилмайди.

23-модда. Талабгорнинг ҳужжатларини кўриб чиқиш тартиби ва муддатлари

Аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси сертификат олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун ариза келиб тушган кундан эътиборан уч иш куни ичида талабгорга малака имтиҳонини топширишга рухсат бериш ҳақида ёки рухсат беришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Талабгорнинг малака имтиҳонини топширмаган ҳолда сертификат олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун аризасини кўриб чиқиш ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган муддатда амалга оширилади. Талабгорларга малака имтиҳонини топширмаган ҳолда сертификат беришни ёки сертификатнинг амал қилиш муддатини узайтиришни рад этиш мазкур Қонуннинг 24-моддасида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

Малака имтиҳонини топширишига рухсат берилган, шунингдек халқаро бухгалтер сертификатига ёки камида ўн йиллик узлуксиз аудиторлик иш стажига эга бўлган талабгорлар рўйхати аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси томонидан тасдиқланади ва унинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Малака имтиҳони топширишига рухсат берилган талабгорлар малака имтиҳони ўтказиладиган сана, вақт ва жой ҳақида имтиҳон ўтказиладиган кундан камида ўн иш куни олдин ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилинади.

Халқаро бухгалтер сертификатига ёки камида ўн йиллик узлуксиз аудиторлик иш стажига эга бўлган талабгорларга аудиторлар республика жамоат бирлашмасининг тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиши натижалари тўғрисида хабарномалар юборилади.

Сертификатнинг амал қилиш муддати узайтирилганда ариза тақдим этилган санадан то сертификатнинг амал қилиш муддати тугайдиган санагача бўлган вақт даври аудитор сифатидаги узлуксиз иш стажига қўшилади.

Аудитор сифатидаги узлуксиз иш стажини аниқлаш чоғида аудитор лавозимига тайинлашлар оралиғидаги бир ойдан кўп бўлмаган вақт даври узилиш деб қаралмайди.

Агар талабгор малака имтиҳонини топширишга икки марта келмаган бўлса, тақдим этилган ҳужжатлар қайтарилади. Бунда сертификат олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун аризани кўриб чиқиш учун тўланган йиғим қайтарилмайди.

24-модда. Малака имтиҳонини топширишга рухсат беришни рад этиш

Малака имтиҳонини топширишга рухсат бериш рад этилган тақдирда, аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси қабул қилинган қарор тўғрисида талабгорни рад этиш асосларини кўрсатган ҳолда уч иш куни ичида ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади.

Малака имтиҳонини топширишга рухсат беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:

талабгорнинг ушбу Қонун 21-моддасида белгиланган малака талабларига мувофиқ эмаслиги;

ушбу Қонуннинг 22-моддасида назарда тутилган ҳужжатлар тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаганлиги.

Малака имтиҳонини топширишига рухсат бериш рад этилган талабгор камчиликлар бартараф этилганидан кейин ариза билан такроран мурожаат қилишга ҳақли. Камчиликлар ўн беш иш куни ичида бартараф этилганда аризани кўриб чиққанлик учун йиғим ундирилмайди.

25-модда. Сертификатни расмийлаштириш ва қайта расмийлаштириш, унинг дубликатини бериш

Сертификат аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси томонидан малака комиссиясининг баённомалари олинганидан кейин ўн кунлик муддатда расмийлаштирилади ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудида юридик кучга эга бўлади.

Аудиторнинг фамилияси, исми, отасининг исми ўзгарган тақдирда, у тегишли ўзгартишларни тасдиқловчи ҳужжатлар берилган санадан эътиборан сертификатни берган аудиторларнинг республика жамоат бирлашмасига сертификатни қайта расмийлаштириш тўғрисида бир ойлик муддатда ариза бериши шарт.

Сертификатни қайта расмийлаштириш аудитор қайта расмийлаштирилиши лозим бўлган сертификатнинг асл нусхасини ва тегишли ўзгартишларни тасдиқловчи ҳужжатларнинг кўчирма нусхаларини илова қилган ҳолда сертификатни қайта расмийлаштириш тўғрисида ариза берган кундан эътиборан беш иш куни ичида амалга оширилади. Қайта расмийлаштириш чоғида аввал берилган рақам ва илгари белгиланган амал қилиш муддати кўрсатилган сертификатнинг янги бланкаси берилади. Илгари берилган сертификат бланкаси йўқ қилинади.

Йўқотилган ёки яроқсиз ҳолга келган сертификат ўрнига аудиторнинг сертификатнинг дубликатини бериш тўғрисидаги аризасига асосан унинг дубликати берилади. Сертификат йўқолганлиги тўғрисидаги ахборот ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида эълон қилинади. Сертификатнинг дубликати айнан ўша рақамда ва илгари белгиланган амал қилиш муддатига, сертификатнинг янги бланкасида «Дубликат» деган ёзув албатта киритилган ҳолда берилади.

Яроқсиз ҳолга келган сертификат уни берган аудиторларнинг республика жамоат бирлашмасига қайтарилиши ва йўқ қилиниши лозим.

26-модда. Сертификатнинг амал қилишини тугатиш

Сертификатнинг амал қилиши унинг амал қилишини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан эътиборан тугатилади.

Сертификатнинг амал қилишини тугатиш учун қуйидагилар асос бўлади:

аудиторнинг сертификатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги аризаси;

уч йил давомида аудиторлик фаолиятида иштирок этмаганлик;

сертификат расмийлаштирилган санадан эътиборан олти ой давомида аудиторнинг сертификатни олиш учун келмаганлиги;

аудиторлар республика жамоат бирлашмасининг сертификат бериш тўғрисидаги қарори қонунга хилоф эканлиги факти аниқланганлиги;

сертификат қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланганлиги;

суднинг муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тарзидаги жазони назарда тутувчи қонуний кучга кирган ҳукми;

суднинг сертификат эгасини белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топиш тўғрисидаги қарори;

аудиторлик фаолиятини амалга ошириш чоғида ушбу Қонун талабларини мунтазам равишда (икки мартадан кўп) ёки бир марта қўпол тарзда бузганлик.

Қуйидагилар ушбу Қонун талабларини бир марта қўпол тарзда бузиш деб эътироф этилади:

аудиторлик текширувини ўтказиш чоғида ушбу Қонуннинг 34-моддасида назарда тутилган чекловларни бузганлик;

била туриб сохта аудиторлик хулосасини тузганлик;

аудиторлик текширувини ўтказиш чоғида олинган махфий ахборотни аудиторлик текшируви буюртмачисининг рухсатисиз ошкор қилганлик, бундан қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

аудиторлик текширувини ўтказиш чоғида аниқланган, бухгалтерия ҳисобини юритиш, шунингдек молиявий ҳисобот тузиш бўйича белгиланган талабларнинг хўжалик юритувчи субъект томонидан бузилиши фактларининг аудитор томонидан яширилганлиги;

сертификатни бошқа шахсга унинг аудиторлик фаолиятида ўз номидан иштирок этиши учун ушбу ҳужжатдан фойдаланиши мақсадида берганлик факти аниқланганлиги;

аудиторнинг назорат қилувчи ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг топшириқларига кўра ҳар хил текширувларни ўтказиш учун аудиторлик ташкилоти ва мазкур органлар ўртасида шартнома тузилмаган ҳолда мутахассис сифатида иштирок этганлиги;

аудитор бир вақтнинг ўзида биттадан ортиқ аудиторлик ташкилотининг ходими ёки муассиси (иштирокчиси) эканлиги факти аниқланганлиги;

аудиторнинг ҳар йилги малака ошириш курсларидан ўтмаганлиги.

Ушбу модда иккинчи қисмининг тўққизинчи хатбошисида назарда тутилган асослар бўйича ўз сертификатининг амал қилиши тугатилган аудитор сертификатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч йил давомида сертификат олиш ҳақидаги ариза билан такроран мурожаат қилишга ҳақли эмас.

Аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқаришга сабаб бўлган қоидабузарликларга йўл қўйган аудиторлик ташкилоти раҳбари ва аудитор сертификатларининг амал қилиши аудиторлик ташкилоти тўғрисидаги маълумотлар Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилган санадан эътиборан тугатилади.

Аудиторлар республика жамоат бирлашмасининг сертификатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги қарори устидан қонунчиликда белгиланган тартибда судга шикоят қилиниши мумкин.

Сертификатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги қарор аудиторга ёки ушбу аудитор ишлаётган аудиторлик ташкилотига беш кунлик муддатда юборилади.

Сертификатнинг амал қилиши тугатилганлиги тўғрисидаги маълумотлар сертификатни берган аудиторлар республика жамоат бирлашмасининг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим.

Сертификатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги қарор аудитор томонидан олинган кундан эътиборан ўн иш куни ичида сертификат уни берган аудиторларнинг республика жамоат бирлашмасига йўқ қилиш учун қайтарилиши лозим.

4-боб. Аудиторлик ташкилоти. Аудиторлик ташкилотининг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги

27-модда. Аудиторлик ташкилоти

Аудиторлик ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотлар Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилган санадан эътиборан аудиторлик фаолиятини амалга оширишга ҳақлидир.

Аудиторлик ташкилоти ўз фаолиятини амалга оширишда мустақилдир.

Аудиторлик ташкилоти вазирликлар, идоралар ҳамда бошқа давлат ва хўжалик бошқаруви органлари томонидан ташкил этилиши мумкин эмас.

Аудиторлик ташкилотларига тадбиркорлик фаолиятининг ушбу Қонун 32 ва 33-моддаларида назарда тутилган турларидан ташқари бошқа фаолият турлари билан шуғулланиш тақиқланади.

Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг мансабдор шахслари, шунингдек қонунчиликка мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиши тақиқланадиган бошқа шахслар аудиторлик ташкилотининг муассислари бўлиши мумкин эмас.

Аудиторлик ташкилоти, башарти қуйидаги мажбурий шартларга риоя этса, қонунчиликда назарда тутилган исталган ташкилий-ҳуқуқий шаклда, бундан акциядорлик жамияти мустасно, ташкил этилиши ва ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин:

аудиторлик ташкилоти ўзи учун асосий иш жойи бўлган аудиторларнинг энг кам сони штатдаги камида тўрт нафар аудитордан иборат бўлади;

аудиторлик ташкилотининг устав фонди (устав капитали) аудиторлик ташкилоти ўз фаолиятини амалга оширишда бевосита фойдаланадиган мол-мулкдан, шу жумладан пул маблағларидан шакллантирилади;

устав фондидаги (устав капиталидаги) аудиторларга (аудиторга) тегишли бўлган улуш камида эллик бир фоизни ташкил этиши керак (бундан аудиторлик ташкилоти — чет эл аудиторлик ташкилотининг филиали ёки шуъба хўжалик жамияти ташкил этилган ҳоллар мустасно);

аудиторлик ташкилотига фақат ўзи учун мазкур аудиторлик ташкилоти асосий иш жойи бўлган аудитор раҳбар бўлиши керак.

Аудиторлик ташкилоти бошқа аудиторлик ташкилотининг муассиси (иштирокчиси) бўлиши мумкин эмас.

Ушбу модданинг олтинчи қисми талабларига мувофиқ бўлмаган тақдирда аудиторлик ташкилоти номувофиқлик юзага келган кундан эътиборан беш кун муддатда ваколатли давлат органини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ва юзага келган номувофиқликни кўрсатиб ўтилган санадан эътиборан уч ойдан кўп бўлмаган муддатда бартараф этиши ёхуд аудиторлик фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. Ушбу модданинг олтинчи қисми талабларига номувофиқлик бартараф этилгунига қадар аудиторлик ташкилоти томонидан аудиторлик текширувлари ўтказиш тақиқланади.

Аудиторлик ташкилотининг филиали ташкил этилганда филиал раҳбари аудитор бўлиши керак.

Аудиторлик ташкилотининг фирма номида «аудиторлик ташкилоти» деган сўз бирикмаси бўлиши ва бу ном бошқа аудиторлик ташкилотларининг фирма номлари билан адаштириб юбориш даражасида бир хил ёки уларга ўхшаш бўлган белгиларни ўз ичига олмаслиги керак.

Ўзи ҳақидаги маълумотлар Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестрига киритилган санадан эътиборан уч ой давомида у тўғрисидаги маълумотлар Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилмаган тижорат ташкилоти ўз номида «аудиторлик ташкилоти» деган сўз бирикмасидан фойдаланишга ҳақли эмас.

Аудиторлик ташкилоти Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилган тақдирда, аудиторлик фаолиятини амалга оширишга ва фирма номида «аудиторлик ташкилоти» деган сўз бирикмасидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

28-модда. Аудиторлик ташкилотининг ҳуқуқлари

Аудиторлик ташкилоти:

аудиторлик текширувини ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун хўжалик юритувчи субъектнинг таъсис ҳужжатлари ҳамда бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисобот ҳужжатлари билан олдиндан танишиб чиқишни амалга оширишга;

аудиторлик текширувини ўтказиш шакллари ва усулларини мустақил тарзда белгилашга;

аудиторлик текшируви ўтказилаётганда хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий-хўжалик фаолиятини амалга ошириши билан боғлиқ ҳужжатларини тўлиқ ҳажмда олишга, шунингдек ушбу ҳужжатларда ҳисобга олинган ҳар қандай мол-мулкнинг амалда мавжудлигини ҳамда ҳар қандай мажбуриятларнинг амалдаги ҳолатини текширишга;

хўжалик юритувчи субъект томонидан эълон қилинган аудиторлик ташкилоти танловларида иштирок этишга, шунингдек танлов шартлари билан танишиб чиқиш ва ўз таклифларини тақдим этишга;

хўжалик юритувчи субъектнинг раҳбарлик вазифаларини ёки бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқарув вазифаларини амалга оширувчи шахсларидан, бошқа моддий жавобгар ходимларидан, аудит қўмитасидан аудиторлик текшируви жараёнида юзага келган масалалар юзасидан оғзаки ва ёзма тушунтиришлар олиш ҳамда аудиторлик текшируви учун зарур бўлган қўшимча маълумотлар олишга;

учинчи шахслардан ахборотнинг ёзма тасдиқномаларини олишга;

аудиторлик хулосасини тузиш учун зарур бўлган ахборот хўжалик юритувчи субъект томонидан тақдим этилмаган тақдирда аудиторлик текшируви ўтказишни рад этишга;

аудиторлик текширувини ўтказишда иштирок этиш учун бошқа мутахассисларни эксперт сифатида жалб этишга;

аудиторлик текшируви билан қамраб олинадиган даврда хўжалик юритувчи субъектга турдош хизматлар кўрсатишга, бундан бухгалтерия ҳисобини йўлга қўйиш, қайта тиклаш, юритиш ва молиявий ҳисобот тузиш, шу жумладан молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартлари бўйича молиявий ҳисобот тузиш, тафтиш комиссияси (тафтишчи) вазифаларини, инвестиция активларини ишончли бошқарувчи вазифаларини амалга ошириш мустасно;

ўз манфаатларини ифодалаш ва ҳимоя қилиш мақсадида уюшмаларга ҳамда бошқа нодавлат нотижорат ташкилотларига бирлашишга ҳақли.

Аудиторлик ташкилоти қонунчиликка ва аудиторлик хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

29-модда. Аудиторлик ташкилотининг мажбуриятлари

Аудиторлик ташкилоти:

ушбу Қонун, аудиторлик фаолиятининг стандартлари ва Профессионал бухгалтернинг одоб-ахлоқи кодекси талабларига риоя этиши;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

аудиторларга (аудиторга) устав фондидаги (устав капиталидаги) тегишли улуш камида эллик бир фоиз бўлишини таъминлаши (бундан аудиторлик ташкилотини — чет эл аудиторлик ташкилотининг филиали ёки шуъба хўжалик жамиятини ташкил этиш ҳоллари мустасно);

штатида асосий иш жойи аудиторлик ташкилоти бўлган камида тўрт нафар аудитор мавжуд бўлишини таъминлаши;

аудиторларнинг йилда бир марта малака ошириш курсларидан ўтишини таъминлаши;

аудиторлик фаолиятини фақат аудиторлик ташкилоти жавобгарлигининг суғурта полиси мавжуд бўлган тақдирда амалга ошириши;

аудиторлик хизматларини кўрсатиш чоғида мустақилликни таъминлаши;

аудиторлик хизматлари буюртмачисининг талабига кўра аудитор (аудиторлар) сертификатини, аудиторлик ташкилоти жавобгарлигининг суғурта полисини кўрсатиши;

аудиторлик текширувини ўтказишга доир аудитнинг халқаро стандартлари талаблари тўғрисидаги, аудиторнинг эътирозларига асос бўлган қонунчилик ҳужжатлари нормалари ҳақидаги ахборотни хўжалик юритувчи субъектнинг сўровига биноан тақдим этиши;

аудиторлик хизматларини кўрсатиш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини таъминлаши;

аудиторлик текшируви натижаларини аудиторлик фаолияти стандартларига мувофиқ расмийлаштириши ва аудиторлик хулосаларининг нусхаларини аудиторлик ташкилотида камида беш йил сақлаши;

ўтказилган мажбурий аудиторлик текширувлари тўғрисидаги ахборотни хўжалик юритувчи субъектнинг идентификация маълумотларини ва аудиторлик хулосасини кўрсатган ҳолда ўз расмий веб-сайтларига ёки аудиторлар республика жамоат бирлашмаларининг расмий веб-сайтларига жойлаштириши;

аудиторлик ташкилотлари рэнкингини ўтказиш учун ахборот тақдим этиши;

бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчиликнинг аниқланган бузилишлари тўғрисида ёки коррупцияга оид ҳуқуқбузарликларни аниқ тасдиқловчи фактлар ҳақида хўжалик юритувчи субъектнинг раҳбариятини ва корпоратив бошқарув учун масъул бўлган шахсларни, аудит қўмитасини ёзма шаклда хабардор қилиши;

аудиторлар иши сифатининг ички назорат тизимини ўрнатиши ва унга риоя этиши;

аудиторлик ташкилотининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказишга монелик қилмаслиги;

ўз почта манзили ва электрон манзили ўзгарганлиги тўғрисида, аудиторлик ташкилотининг раҳбари алмашганлиги ва (ёки) аудиторлар таркиби ўзгарганлиги ҳақида ваколатли давлат органини беш кунлик муддатда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилиши;

ўз веб-сайтини юритиши ва уни фаол ҳолатда сақлаб туриши;

ҳар йили 20 январга қадар аудиторлик фаолияти тўғрисидаги маълумотларни ваколатли давлат органига ёзма ёки электрон шаклда тақдим этиши шарт.

Аудиторлик ташкилотининг зиммасида қонунчиликка ва аудиторлик хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

30-модда. Аудиторлик ташкилотининг жавобгарлиги

Аудиторлик ташкилоти аудиторлик текшируви буюртмачилари, хўжалик юритувчи субъект ва молиявий ҳисоботдан бошқа фойдаланувчилар олдида уларга молиявий ҳисоботлар ҳамда хўжалик юритувчи субъектнинг бошқа молиявий ахбороти тўғрисидаги нотўғри якунни ўз ичига олган аудиторлик хулосасини тузиш оқибатида етказилган зарар учун жавобгар бўлади.

Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузганлик учун аудиторлик ташкилоти раҳбари қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

Маълумотлари Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилмаган ташкилот томонидан аудиторлик текширувини ўтказганлик қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.

5-боб. Аудиторлик ташкилоти томонидан хизматлар кўрсатиш

31-модда. Аудиторлик хизматларининг турлари

Аудиторлик ташкилотлари аудиторлик текширувлари ва турдош хизматлари туридаги аудиторлик хизматларини кўрсатади.

Аудиторлик хизматлари аудиторлик ташкилоти ва аудиторлик хизматлари буюртмачиси ўртасида тузилган шартнома асосида кўрсатилади.

32-модда. Аудиторлик текшируви

Хўжалик юритувчи субъект молиявий ҳисоботининг ва у билан боғлиқ молиявий ахборотининг аудиторлик текшируви текшириладиган молиявий ҳисоботнинг ҳамда у билан боғлиқ молиявий ахборотнинг ишончлилигини ва бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқлигини аниқлаш мақсадида аудиторлик ташкилоти томонидан ўтказилади.

Ишончлилик деганда молиявий ҳисобот маълумотларининг аниқлик даражаси тушунилиб, у ушбу ҳисобот асосида хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий аҳволи ва молиявий-хўжалик фаолияти натижалари тўғрисида холис хулосалар чиқариш имконини беради.

Аудиторлик текшируви ушбу Қонуннинг 34-моддасида назарда тутилган чекловларга риоя этиш шарти билан мажбурий тарзда ва ташаббус шаклида ўтказилади.

Аудиторлик текширувини давлат сирларидан ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирдан фойдаланган ҳолда ўтказиш фақат уларни ҳимоя қилиш чоралари кўрилганидан кейин қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Ушбу Қонун талабларидан фарқ қиладиган тартибда амалга ошириладиган текширув аудиторлик текшируви бўлмайди.

33-модда. Аудиторлик ташкилотларининг турдош хизматлари

Аудиторлик ташкилотлари қуйидаги турдош хизматларни кўрсатиши мумкин:

бухгалтерия ҳисобини йўлга қўйиш, қайта тиклаш, юритиш ва молиявий ҳисобот тузиш, шу жумладан молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартлари бўйича молиявий ҳисобот тузиш;

юридик шахснинг тафтиш комиссияси (тафтишчиси), инвестиция активларини ишончли бошқарувчи вазифаларини амалга ошириш;

бухгалтерия ҳисобини юритиш ва молиявий ҳисобот тузиш масалалари бўйича маслаҳат бериш;

аудиторлик ташкилотининг штатида солиқ маслаҳатчиси мавжуд бўлганда ёхуд шартнома шартлари асосида уни жалб этган ҳолда, солиққа оид қонунчиликни қўллаш, солиқлар ва йиғимлар бўйича ҳисоб-китоблар, декларациялар тузиш юзасидан маслаҳатлар бериш, шунингдек йиллик айланмаси охирги уч йил ичида ўн миллиард сўмдан ошмаган ҳамда солиқ хавфи даражаси ўрта бўлган солиқ тўловчининг уни ихтиёрий равишда тугатиш чоғида солиққа оид қонунчиликка кўра даъво қилиш муддати ўтмаган охирги солиқ аудитидан кейинги даврда солиқ мажбуриятлари бажарилиши бўйича хулоса бериш;

молия-хўжалик фаолиятини таҳлил қилиш ва молиявий режалаштириш, шу жумладан бизнес-режалар тайёрлаш, иқтисодий, молиявий маслаҳат ва бошқарувга оид маслаҳат бериш;

бухгалтерия ҳисоби, аудит ва молиявий ҳисобот, солиқ солиш, молия-хўжалик фаолиятини ҳамда молиявий режалаштиришни таҳлил қилишга доир семинарлар, конференциялар ўтказиш;

бухгалтерия ҳисобини юритишни автоматлаштириш ва молиявий ҳисобот тузиш, молиявий ахборотнинг ахборот хавфсизлиги бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;

банкларнинг активлари ва мажбуриятларини, шунингдек балансдан ташқари моддаларини баҳолашдан ўтказиш.

Аудиторлик ташкилотлари аудиторлик фаолияти стандартларида назарда тутилган бошқа турдош хизматларни ҳам кўрсатиши мумкин.

6-боб. Аудиторлик текширувларини ўтказиш

34-модда. Аудиторлик текширувини ўтказишдаги чекловлар

Аудиторлик ташкилотларига қуйидагиларга нисбатан аудиторлик текширувини ўтказиш тақиқланади:

мазкур аудиторлик ташкилотининг кредиторлари, суғурталовчилари бўлган хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан, шунингдек ушбу аудиторлик ташкилотлари ва аудиторлар ўзининг муассислари, иштирокчилари, акциядорлари бўлган хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан;

муассиси, иштирокчиси, акциядори ёки раҳбарлик вазифаларини ёхуд бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқарув вазифаларини амалга ошираётган шахси, аудит қўмитаси аъзоси бир вақтнинг ўзида мазкур аудиторлик ташкилотининг ходими бўлган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан;

аудиторлик текшируви билан қамраб олинадиган даврда мазкур хўжалик юритувчи субъектга ушбу Қонун 33-моддаси биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган турдош хизматларни кўрсатганларга;

ходимлари муассиснинг, иштирокчининг яқин қариндошлари ёки раҳбарлик вазифаларини ёхуд бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқарув вазифаларини амалга оширувчи шахснинг текширилаётган хўжалик юритувчи субъект аудит қўмитаси аъзосининг яқин қариндошлари бўлган;

аудиторлик ташкилотининг ёки аудиторнинг манфаатдорлиги молиявий ҳисобот ва у билан боғлиқ молиявий ахборот тўғрисида фикр билдиришга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган манфаатлар тўқнашуви юзага келган тақдирда.

Аудиторлик ташкилоти кетма-кет етти йилдан кўпроқ айни бир хўжалик юритувчи субъектнинг аудиторлик текширувини ўтказишга ҳақли эмас.

35-модда. Мажбурий аудиторлик текшируви

Қуйидаги ташкилотлар ҳар йили мажбурий аудиторлик текширувидан ўтиши лозим:

акциядорлик жамиятлари;

банклар ва бошқа кредит ташкилотлари;

суғурта ташкилотлари;

қишлоқ хўжалиги кооперативлари;

инвестиция фондлари ҳамда юридик ва жисмоний шахсларнинг маблағларини жамловчи бошқа фондлар ҳамда уларнинг инвестиция активларини ишончли бошқарувчилари;

манбалари юридик ва жисмоний шахсларнинг ажратмаларидан иборат бўлган хайрия, жамоат фондлари ва бошқа фондлар (бундан бир календарь йилда банк ҳисобварақларида пул айланмаси мавжуд бўлмаган жамоат фондлари мустасно);

устав фондида (устав капиталида) давлатга тегишли улушга эга бўлган хўжалик юритувчи субъектлар;

биржалар;

ҳисобот йили якунларига кўра қуйидаги шартлардан бир вақтнинг ўзида иккитасига жавоб берган тижорат ташкилотлари: активларининг баланс қиймати базавий ҳисоблаш миқдорининг юз минг баравари миқдоридан ортиқ, маҳсулотларни (ишларни, хизматларни) реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз минг баравари миқдоридан ортиқ, ходимларининг ўртача йиллик сони юз нафардан ортиқ бўлса.

Қуйидаги шартларга мувофиқ бўлган аудиторлик ташкилотларининг ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ташкилотларнинг мажбурий аудиторлик текширувини ўтказишига йўл қўйилади:

штатида камида кетма-кет уч йиллик узлуксиз иш стажига ёки халқаро бухгалтер сертификатига эга бўлган камида икки нафар аудиторнинг мавжудлиги;

аудиторлик ташкилотининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказиш натижаларига кўра, аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилиши ҳоллари мавжуд эмаслиги.

Банкларнинг аудиторлик текшируви штатида банкларнинг аудиторлик текширувларини ўтказиш ҳуқуқи учун аудиторнинг малака сертификатига эга бўлган камида икки нафар аудитор мавжуд бўлган аудиторлик ташкилотлари томонидан ўтказилади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган хўжалик юритувчи субъектлар мажбурий аудиторлик текшируви буюртмачилари сифатида иш юритади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган хўжалик юритувчи субъектлар мажбурий аудиторлик текшируви ўтказилганидан кейин ўн беш кун ичида, бироқ ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 июнидан кечиктирмай, солиқ органларига аудиторлик хулосасининг кўчирма нусхасини тақдим этади.

Мажбурий аудиторлик текширувини қонунга мувофиқ ўтказишдан бўйин товлаш хўжалик юритувчи субъектнинг мансабдор шахсига нисбатан маъмурий жазо қўлланилишига сабаб бўлади.

Йиллик молиявий ҳисоботнинг аудиторлик текширувини ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 июнигача ўтказмаслик ва аудиторлик хулосасининг йўқлиги хўжалик юритувчи субъектнинг мажбурий аудиторлик текшируви ўтказилишидан бўйин товлаши деб эътироф этилади.

Солиқ органлари томонидан маъмурий жазо қўлланилганидан кейин календарь йил тугагунига қадар мажбурий аудиторлик текширувини ўтказмаслик хўжалик юритувчи субъектдан базавий ҳисоблаш миқдорининг юз баравари миқдоридаги суммада жарима ундиришга сабаб бўлади. Хўжалик юритувчи субъект жаримани ихтиёрий равишда тўлашдан бош тортган тақдирда, хўжалик юритувчи субъектга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги масала иқтисодий суд томонидан кўриб чиқилади.

Жаримани тўлаш хўжалик юритувчи субъектни мажбурий аудиторлик текширувини ўтказишдан озод қилмайди.

36-модда. Ташаббус тарзидаги аудиторлик текшируви

Юридик шахс, унинг мулкдори, устав фондида (устав капиталида) камида беш фоиз миқдоридаги улушга эга бўлган иштирокчилар ва акциядорлар, шунингдек назорат қилувчи ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувининг буюртмачилари бўлиши мумкин.

Назорат қилувчи ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ташаббусига кўра аудиторлик текшируви аудиторлик ташкилоти ва ушбу органлар ўртасида тузилган шартнома асосида ўтказилади ҳамда мазкур шартнома асосида ҳақ тўланади. Бунда назорат қилувчи ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан айни бир аудиторлик ташкилотини айни бир хўжалик юритувчи субъектнинг фаолиятини айни ўша асосларга кўра текширишга такроран жалб этишга йўл қўйилмайди.

Ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувини ўтказишга доир ишларга ҳақ тўлаш аудиторлик текширувини ўтказиш ташаббуси билан чиққан шахс ёки орган ҳисобидан амалга оширилади.

Ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувини ўтказиш предмети, муддатлари ҳамда бошқа шартлари аудиторлик текширувининг буюртмачиси ва аудиторлик ташкилоти ўртасида тузиладиган аудиторлик текширувини ўтказиш тўғрисидаги шартномада белгиланади.

37-модда. Хўжалик юритувчи субъектнинг аудиторлик текширувини ўтказиш чоғидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ўзига нисбатан аудиторлик текшируви ўтказилаётган хўжалик юритувчи субъект аудиторлик ташкилотидан:

аудиторлик хулосасини;

аудиторлик хулосасида ифодаланган фикр юзасидан тушунтиришларни ва аудиторлик ташкилотининг фикрига асос бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳақидаги ахборотни;

бухгалтерия ҳисобини юритиш, молиявий ҳисобот тузиш ҳамда аниқланган камчиликлар ва қоидабузарликларни тўғрилаш тартиби ҳақида маслаҳатлар олишга ҳақлидир.

Ўзига нисбатан аудиторлик текшируви ўтказилаётган хўжалик юритувчи субъект:

аудиторлик текшируви ўтказиш тўғрисидаги шартномада белгиланган муддатларда аудиторлик текширувини ўтказиш учун аудиторга шарт-шароитларни яратиб бериши ва унга зарур ҳужжатларни тақдим этиши;

аудиторлик хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномадан келиб чиқадиган мажбуриятларга риоя этиши;

аудиторлик текшируви давомида аниқланган қоидабузарликлар тўғрисидаги ахборотни кўриб чиқиши ва мазкур ахборот олинган санадан эътиборан ўттиз кундан кечиктирмай аудиторлик ташкилотини натижалар ҳақида ёзма шаклда хабардор қилиши;

аудиторлик текшируви жараёнида аниқланган бухгалтерия ҳисобини юритишга, молиявий ҳисобот тузишга ҳамда солиқлар ва йиғимларни ҳисоблаб чиқариш тартибига доир қоидабузарликларни бартараф этиши шарт.

Хўжалик юритувчи субъект ушбу Қонунга мувофиқ амалга ошириладиган аудиторлик текширувини ўтказишдан бош тортиш ёки унга тўсқинлик қилиш мақсадида бирон-бир ҳаракатни (ҳаракатсизликни) содир этишга ҳақли эмас.

Хўжалик юритувчи субъект қонунчиликка ҳамда аудиторлик ташкилоти билан тузилган аудиторлик текшируви ўтказиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

38-модда. Ташаббус тарзидаги аудиторлик текшируви буюртмачисининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувининг буюртмачиси:

аудиторлик ташкилотини мустақил равишда танлашга;

ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувининг йўналиши ва ҳажмини белгилашга;

аудиторнинг мулоҳазалари асосланилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисидаги зарур ахборотни аудиторлик ташкилотидан олишга;

аудиторлик хулосасини олишга ҳақли.

Ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувининг буюртмачиси:

аудиторлик текширувини аудиторлик текшируви ўтказиш тўғрисидаги шартномада белгиланган муддатларда ўтказиш учун аудиторга тегишли шарт-шароитлар яратиши;

аудиторга зарур ҳужжатларни тақдим этиши;

аудиторлик текшируви ўтказиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ аудиторлик ташкилоти хизматлари ҳақини ўз вақтида тўлаши шарт.

Ташаббус тарзидаги аудиторлик текширувининг буюртмачиси қонунчиликка ва аудиторлик текшируви ўтказиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ҳамда унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар бўлиши мумкин.

39-модда. Аудиторлик хулосаси

Молиявий ҳисоботнинг ишончлилиги ва бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлиги тўғрисида аудиторлик ташкилотининг ёзма шаклда ифодаланган фикрини ўз ичига олган ҳужжат аудиторлик хулосасидир.

Аудиторлик хулосаси рақамланган, ҳар бир саҳифаси аудиторлик текширувини амалга оширган аудитор (аудиторлар) ва аудиторлик ташкилотининг раҳбари томонидан имзоланган ҳамда унга аудиторлик ташкилотининг фикри қайси молиявий ҳисоботга нисбатан ифодаланган бўлса, ўша молиявий ҳисобот илова қилинган бўлиши керак.

Аудиторлик хулосасининг шакли ва мазмуни аудиторлик фаолияти стандартлари билан белгиланади.

40-модда. Била туриб сохта тузилган аудиторлик хулосаси

Аудиторлик текширувини ўтказмасдан тузилган ёхуд аудиторлик текшируви натижаларига кўра тузилган, бироқ хўжалик юритувчи субъектнинг аудиторлик текшируви жараёнида аудитор (аудиторлар) томонидан олинган ва ўрганилган ҳужжатлари мазмунига мувофиқ бўлмаган аудиторлик хулосаси била туриб сохта тузилган деб ҳисобланади.

Аудиторлик хулосаси суднинг қонуний кучга кирган қарорига кўра, била туриб сохта тузилган деб топилади.

Била туриб сохта аудиторлик хулосасини тузиш аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқаришга, аудиторлик ташкилоти раҳбари сертификатининг ва аудиторлик текширувида иштирок этган аудиторлар сертификатларининг амал қилишини тугатишга, шунингдек айбдор шахсларни қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка тортишга сабаб бўлади.

7-боб. Аудиторлик ташкилотларининг реестрини ва Аудиторлар реестрини юритиш

41-модда. Аудиторлик ташкилотларининг реестри

Ваколатли давлат органи Аудиторлик ташкилотларининг реестрини электрон шаклда юритади, унда қуйидагилар кўрсатилади:

аудиторлик ташкилотининг номи ва жойлашган ери (почта манзили);

аудиторлик ташкилотининг телефон рақами;

аудиторлик ташкилотининг электрон манзили ва расмий веб-сайти (мавжуд бўлган тақдирда);

аудиторлик ташкилотининг солиқ тўловчининг идентификация рақами;

аудиторлик ташкилоти раҳбарининг ва аудиторларининг фамилияси, исми, отасининг исми, улар сертификатларининг рақами ҳамда олинган санаси;

аудиторлик ташкилоти Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилган сана;

Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилиш асослари ва санаси.

Аудиторлик ташкилотларининг реестридаги мавжуд ахборот танишиб чиқиш учун очиқдир.

42-модда. Аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритиш

Белгиланган тартибда рўйхатга олинган аудиторлик ташкилоти маълумотларни Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритиш учун ваколатли давлат органига маълумотномани ва аудиторлар меҳнат дафтарчаларининг кўчирма нусхаларини («Ягона миллий меҳнат тизими» идоралараро дастурий-аппарат комплексидан кўчирмаларни) почта орқали ёки электрон шаклда юборади. Маълумотномада аудиторлик ташкилотининг номи, почта ва электрон манзили, веб-сайти (мавжуд бўлган тақдирда), телефон алоқа рақами, солиқ тўловчининг идентификация рақами кўрсатилади.

Ваколатли давлат органи аудиторлик ташкилоти томонидан тақдим этилган маълумотларни кўриб чиққанидан кейин беш иш куни ичида аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритишни амалга оширади.

Ваколатли давлат органи аудиторлик ташкилоти тўғрисидаги маълумотни қуйидаги ҳолларда Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритмайди:

аудиторлик ташкилоти томонидан нотўғри маълумотлар тақдим этилганда;

аудиторлик ташкилоти ушбу Қонуннинг 27-моддаси талабларига мувофиқ бўлмаганда.

43-модда. Аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқариш

Аудиторлик ташкилоти қуйидаги ҳолларда Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқарилади:

ушбу Қонун 27-моддасининг олтинчи қисмида белгиланган талабларга номувофиқлик аниқланган тақдирда;

аудиторлик ташкилоти тугатилганда;

аудиторлик фаолияти билан боғлиқ бўлмаган бошқа фаолият турлари амалга оширилганда ёки фаолият тури ўзгарганда;

ушбу Қонуннинг 34-моддасида назарда тутилган аудиторлик текширувини ўтказишдаги чекловлар бузилганда;

била туриб сохта аудиторлик хулосаси тузилганда;

аудиторлик хизматлари кўрсатиш чоғида олинган махфий ахборот ошкор қилинганда;

аудиторлик фаолиятини амалга оширишда аудиторлик ташкилоти жавобгарлигининг суғурта полиси мавжуд бўлмаганда;

аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назорати ўтказилаётганда зарур ҳужжатларни ва ахборотларни ваколатли давлат органига тақдим этмаганда.

Аудиторлик ташкилотининг Аудиторлик ташкилотлари реестридан чиқарилганлиги тўғрисидаги маълумотлар оммавий ахборот воситаларида эълон қилиниши, шунингдек ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида жойлаштирилиши лозим.

44-модда. Аудиторлар реестри

Ваколатли давлат органи Аудиторлар реестрини юритади, унда қуйидагилар кўрсатилади:

аудиторнинг фамилияси, исми, отасининг исми;

жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами;

аудиторнинг иш жойи;

сертификатнинг рақами, берилган санаси;

сертификат олган шахснинг фамилияси, исми ва имзоси, шунингдек сертификат олинган сана ва унинг амал қилиш муддати;

аудиторнинг ҳар йилги малака ошириш курсларидан ўтганлиги тўғрисидаги маълумотлар;

халқаро бухгалтер сертификатининг (мавжуд бўлган тақдирда) номи ва берилган санаси;

сертификатнинг амал қилиш муддатини узайтириш, сертификатнинг амал қилишини тугатиш, уни қайта расмийлаштириш ва унинг дубликатини бериш тўғрисидаги маълумотлар.

Ваколатли давлат органининг ва аудиторлар республика жамоат бирлашмаларининг расмий веб-сайтларига Аудиторлар реестридаги танишиш учун очиқ бўлган маълумотлар жойлаштирилади, унда қуйидагилар кўрсатилади:

аудиторнинг фамилияси, исми, отасининг исми;

сертификатнинг рақами, берилган санаси;

сертификатнинг амал қилиш муддати;

аудиторларнинг малакасини ошириш тўғрисидаги маълумотлар (йил якунларига кўра);

сертификатнинг амал қилишини тугатиш ва унинг дубликатини бериш тўғрисидаги маълумотлар.

8-боб. Аудиторлар иши сифатининг ички назорати ва аудиторлик ташкилотлари иши сифатининг ташқи назорати

45-модда. Аудиторлар иши сифатининг ички назорати

Аудиторлар иши сифатининг ички назорати аудиторлик ташкилоти томонидан амалга ошириладиган, унинг аудиторлари ва ходимлари томонидан ушбу Қонун талабларига риоя этилишини таъминловчи тартиб-таомилларга асосланган ташкилий чора-тадбирлар тизимидан иборатдир.

Аудиторлар иши сифатининг ички назорати аудиторлик ташкилоти томонидан аудиторлик фаолияти стандартларига биноан амалга оширилади ва у аудиторлик хизматлари кўрсатиш чоғидаги мажбурий шартдир.

46-модда. Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назорати

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назорати ваколатли давлат органи аудиторларнинг республика жамоат бирлашмалари билан биргаликда амалга оширадиган, аудиторлик ташкилотлари томонидан ушбу Қонун талабларини ва аудиторлик фаолияти стандартларини бузишларни аниқлашга ҳамда келгусида уларнинг олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар тизимидан иборатдир.

Аудиторлик ташкилоти аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаси томонидан ташқи сифат назоратидан ихтиёрий асосда ўтиши мумкин. Назоратнинг мазкур тури ушбу Қонунга мувофиқ ваколатли давлат органи томонидан амалга ошириладиган ташқи сифат назоратини ўтказишнинг ўрнини босмайди.

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назорати натижаларига кўра қоидабузарликлар аниқланган тақдирда, ваколатли давлат органи аудиторлик ташкилотига нисбатан қуйидаги таъсир чораларини қўллашга ҳақли:

аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини аудиторлик ташкилотининг зиммасига юклайдиган ва бундай қоидабузарликларни бартараф этиш муддатларини белгилайдиган билдиришнома чиқариш;

ушбу Қонун 43-моддаси биринчи қисмининг учинчи , тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида назарда тутилган асосларга кўра судга мурожаат қилиш;

ушбу Қонуннинг 29-моддаси талабларини мунтазам равишда (икки мартадан ортиқ) бузганда аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестридан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилиш.

Аудиторлик ташкилотлари иши сифатининг ташқи назорати натижалари аниқланган қоидабузарликлар юзасидан кўрилган чоралар кўрсатилган ҳолда ваколатли давлат органининг ва аудиторлар республика жамоат бирлашмаларининг расмий веб-сайтларида эълон қилинади.

47-модда. Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назоратини ўтказиш муддати ва асослари

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назоратини ўтказиш муддати ўн иш кунидан ошмаслиги керак.

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назорати таваккалчилик-таҳлили натижаси ва аудиторлик ташкилоти томонидан ушбу Қонун талабларининг бузилишларини содир этиш таваккалчилиги даражасини (бундан буён матнда таваккалчилик даражаси деб юритилади) баҳолаш якунлари бўйича ўтказилади.

Таваккалчилик даражаси уч тоифага ажратилади:

қоидабузарликлар содир этилиши таваккалчилиги юқори бўлган аудиторлик ташкилотлари;

қоидабузарликлар содир этилиши таваккалчилиги ўртача бўлган аудиторлик ташкилотлари;

қоидабузарликлар содир этилиши таваккалчилиги паст бўлган аудиторлик ташкилотлари.

Таваккалчилик даражасини таҳлил қилиш ваколатли давлат органи томонидан ҳар йили 1 февралга қадар амалга оширилади, бундан аудиторлик ташкилоти ёки аудиторнинг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан жисмоний ёки юридик шахсларнинг мурожаатлари келиб тушган ҳоллар мустасно.

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг ташқи назоратини ўтказишда аудиторлик ташкилотининг молиявий-хўжалик фаолиятига аралашишга йўл қўйилмайди.

Ваколатли давлат органида ва аудиторларнинг республика жамоат бирлашмаларида мавжуд бўлган маълумотлар, шунингдек аудиторлик ташкилотининг ҳамда аудиторларнинг ишчанлик обрўси тўғрисидаги ахборот асосида қуйидаги ҳолатлар бўйича таваккалчилик даражасининг таҳлили амалга оширилади:

аудиторлик ташкилоти томонидан ушбу Қонуннинг 27 ва 29-моддалари талабларига риоя этилиши;

аудиторлик ташкилотининг ушбу Қонун талабларини бузадиган ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан жисмоний ёки юридик шахсларнинг мурожаатлари мавжудлиги;

аудиторлик ташкилотининг муассислари (иштирокчилари) таркибида илгари аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун фаолияти тугатилган аудиторлик ташкилотининг муассиси (иштирокчиси) бўлган жисмоний шахсларнинг мавжудлиги;

аудиторлик ташкилоти иши сифатининг аввалги ташқи назорати якунлари бўйича паст баҳо олганлиги.

48-модда. Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг асосий кўрсаткичлари ва уни баҳолаш

Аудиторлик ташкилоти иши сифатининг асосий кўрсаткичлари қуйидагилардан иборат:

ички назоратнинг тизими мавжудлиги;

аудитнинг халқаро стандартларига, сифат назоратига, таҳлилий текширувларга, турдош хизматлар кўрсатишга доир топшириқларга ва Профессионал бухгалтернинг одоб-ахлоқ кодексига риоя этилиши;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши;

халқаро аудиторлик ташкилотларига ёки ассоциацияларига аъзолик;

аудиторлик текширувини ўтказиш, турдош хизматлар кўрсатиш услубиётининг мавжудлиги;

кўрсатилган аудиторлик хизматлари натижаларининг тегишли равишда ҳужжатлаштирилиши;

аудиторлик текширувларини ўтказиш учун етарли миқдордаги меҳнат ва вақт ресурслари;

ахборотга ишлов бериш учун дастурий маҳсулотларни ва ахборот технологияларини қўллаш;

аудиторларнинг ҳар йилги малака ошириш курсларидан ўтиш;

ушбу Қонун талаблари бузилишларининг мавжуд эмаслиги;

жисмоний ёки юридик шахсларнинг шикоятлари, шунингдек аудиторлик ташкилотининг фаолияти тўғрисида асосланган салбий фикрлар мавжуд эмаслиги, шу жумладан оммавий ахборот воситаларида мавжуд эмаслиги.

9-боб. Якунловчи қоидалар

49-модда. Халқаро ҳамкорлик

Ваколатли давлат органи қонунчиликка ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ ўз ваколатлари жумласига киритилган масалалар юзасидан халқаро ташкилотлар билан аудиторлик фаолияти соҳасидаги ҳамкорликни қўллаб-қувватлайди ҳамда ахборот алмашишни амалга оширади.

50-модда. Низоларни ҳал этиш

Аудиторлик фаолиятини амалга оширишда юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

51-модда. Аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

52-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

1. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2001 йил 12 майда қабул қилинган «Амалга оширилиши учун лицензиялар талаб қилинадиган фаолият турларининг рўйхати тўғрисида»ги 222-II-сонли Қарорининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2002 йил, № 6-7, 105-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 154-модда; 2007 йил, № 7, 323-модда, № 9, 416-модда; 2009 йил, № 9, 330-модда; 2010 йил, № 9, 335, 341-моддалар, № 12, 470-модда; 2011 йил, № 12/2, 364-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2014 йил, № 12, 343-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4-моддалар, № 7, 431-модда, № 10, 670, 677-моддалар; 2019 йил, № 7, 389-модда, № 8, 471-модда, № 11, 792-модда; 2020 йил, № 1, 3, 4-моддалар, № 3, 203-модда) 1-иловасига қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:

ўттиз учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

ўттиз тўртинчи — олтмиш иккинчи хатбошилари тегишинча ўттиз учинчи — олтмиш биринчи хатбошилар деб ҳисоблансин.

2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 9 декабрда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги 734-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 1, 15-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1992 йил 9 декабрда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш тартиби ҳақида»ги 735-XII-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 1, 16-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 772-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 124-модда) VI бўлими ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 26 майда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 78-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 5-6, 149-модда);

5) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2000 йил 26 майда қабул қилинган «Янги таҳрирдаги «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 79-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 5-6, 150-модда);

6) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2001 йил 12 майда қабул қилинган «Амалга оширилиши учун лицензиялар талаб қилинадиган фаолият турларининг рўйхати тўғрисида»ги 222-II-сонли Қарорига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 11-12, 222-модда) 2-илованинг 3-банди ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2002 йил 13 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 447-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 1, 8-модда) III бўлими ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 4 апрелда қабул қилинган «Тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш учун рухсат бериш тартиб-таомиллари турлари қисқартирилганлиги ҳамда соддалаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-28-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 154-модда) 1-моддаси ;

9) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 10 октябрда қабул қилинган «Тадбиркорлик субъектларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизими такомиллаштирилганлиги ҳамда уларнинг молиявий жавобгарлиги эркинлаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-59-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда) 3-моддаси ;

10) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 17 сентябрда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-110-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 9, 417-модда);

11) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 9 сентябрда қабул қилинган «Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-216-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 9, 330-модда) 3-моддаси ;

12) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 3-моддаси ;

13) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 14 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-372-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 5, 130-модда) 2-моддаси ;

14) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 20 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига хусусий мулкни, тадбиркорлик субъектларини ишончли ҳимоя қилишни янада кучайтиришга, уларни жадал ривожлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф этишга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-391-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 8, 312-модда) 2-моддаси ;

15) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-429-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 4, 137-модда ) 2-моддаси ;

16) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 15 январда қабул қилинган «Иқтисодий жиноятларга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш механизмлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-516-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 1, 5-модда) 2-моддаси ;

17) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 3 декабрда қабул қилинган «Меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартиби такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-586-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 880-модда) 4-моддаси ;

18) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 22 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-603-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 4-модда) 1-моддаси .

53-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

54-модда. Қонун ҳужжатларини ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

55-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2021 йил 25 февраль,

ЎРҚ-677-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 26.02.2021 й., 03/21/677/0155-сон, Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.03.2022 й., 03/22/759/0213-сон, 30.03.2022 й., 03/22/760/0249-сон, 21.04.2022 й., 03/22/765/0332-сон; 21.01.2023 й., 03/23/815/0044-сон; 29.11.2023 й., 03/23/880/0905-сон; 07.02.2024 й., 03/24/905/0106-сон; 11.11.2024 й., 03/24/995/0908-сон; 07.02.2025 й., 03/25/1025/0116-сон; 24.06.2025 й., 03/25/1070/0536-сон; 22.08.2025 й., 03/25/1083/0769-сон; 25.12.2025 й., 03/25/1108/1217-сон; 14.07.2026 й., 03/26/1158/0727-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining

Qonuni

Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 10-noyabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 5-fevralda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi auditorlik faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik

Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda auditorlik faoliyati sohasidagi munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

auditor — auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs;

Auditorlar reyestri — auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlgan auditorlarning auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi rasmiy veb-saytiga joylashtirilgan roʻyxati, bundan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan shakllantiriladigan reyestr mustasno;

auditorlik tashkiloti — auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish va turdosh xizmatlar koʻrsatish boʻyicha auditorlik faoliyatini amalga oshiruvchi tijorat tashkiloti;

Auditorlik tashkilotlarining reyestri — auditorlik tashkilotlarining auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi rasmiy veb-saytiga joylashtirilgan roʻyxati;

auditorlik faoliyati — auditorlik tashkilotlarining auditorlik xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha tadbirkorlik faoliyati;

audit qoʻmitasi — xoʻjalik yurituvchi subyektning kuzatuv kengashi aʼzolaridan iborat boʻlgan, qoida tariqasida, kamida bir nafar mustaqil aʼzoni oʻz ichiga oladigan, moliyaviy hisobotni tuzishning toʻgʻriligi ustidan nazorat oʻrnatilishi, mustaqil auditorlik tashkilotining tanlanishi, auditorlik tekshiruvi oʻtkazilishi jarayonlarini kuzatish, shuningdek ichki va tashqi auditorlik tekshiruvlari natijalarini olish hamda oʻrganish uchun masʼul boʻlgan qoʻmita;

renking — auditorlik tashkilotlarining faoliyatini tavsiflovchi muayyan koʻrsatkichlar boʻyicha guruhlarga ajratilgan auditorlik tashkilotlarining tartibga solingan roʻyxatlarini shakllantirish;

talabgor — malaka sertifikatini olishga yoki uning amal qilish muddatini uzaytirishga daʼvogar boʻlgan jismoniy shaxs.

4-modda. Auditorlik faoliyati sohasidagi asosiy prinsiplar

Auditorlik faoliyati sohasidagi asosiy prinsiplar mustaqillik, xolislik va halollikdan, kasbiy bilimga egalik hamda axborotning maxfiyligidan iboratdir.

5-modda. Mustaqillik prinsipi

Auditor taxminlarga asoslanib fikr bildirishdan xoli boʻlishi va oʻzining obroʻsini tushiradigan faktlarga yoʻl qoʻymasligi kerak.

Auditorlik tashkiloti mustaqilligiga monelik qiladigan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, auditorlik xizmatlari koʻrsatishni rad etishi kerak.

6-modda. Xolislik va halollik prinsipi

Auditor jamiyat manfaatlari ustuvorligiga rioya etishi, begʻaraz boʻlishi va taxminlarga asoslanishi, manfaatlar toʻqnashuvi yoki boshqa shaxslarning bosimlari sababli oʻzining kasbga oid fikr-mulohazasida tavakkalchilik qilmasligi, auditorlik tashkilotining obroʻsiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan holatlarga yoʻl qoʻymasligi kerak.

7-modda. Chuqur kasbiy bilimga egalik prinsipi

Auditor ushbu Qonun talablariga rioya etishi, yetarli darajada chuqur kasbiy bilimga ega boʻlishi hamda kasbiy bilim va koʻnikmalarini auditorlik tashkiloti tarkibida sifatli auditorlik xizmatlari koʻrsatish uchun yetarli boʻlgan darajada saqlab turishi kerak.

8-modda. Axborotning maxfiyligi prinsipi

Auditorlar va auditorlik tashkiloti xodimlari auditorlik xizmatlari koʻrsatish jarayonida oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan maʼlumotlarni oʻziga auditorlik xizmatlari koʻrsatilgan shaxslarning yozma roziligisiz oshkor qilishga hamda oʻzgalarga berishga haqli emas, bundan korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

9-modda. Auditorlik faoliyati standartlari

Xalqaro buxgalterlar federatsiyasining Audit va ishonchni taʼminlaydigan topshiriqlarning xalqaro standartlari boʻyicha kengashi tomonidan eʼlon qilinadigan auditning xalqaro standartlari hamda sifat nazoratining xalqaro standartlari, tahliliy tekshiruvlarning xalqaro standartlari, ishonchni taʼminlaydigan topshiriqlarning xalqaro standartlari, turdosh xizmatlarning xalqaro standartlari auditorlik faoliyati standartlaridir.

Auditorlik faoliyati Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga zid boʻlmagan, Xalqaro buxgalterlar federatsiyasining Oʻzbekiston Respublikasida eʼlon qilish toʻgʻrisidagi ruxsatnomasi asosida auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida joylashtirilgan auditorlik faoliyati standartlari asosida amalga oshiriladi.

Auditning xalqaro standartlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllash uchun ularni tan olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

2-bob. Auditorlik faoliyati sohasini tartibga solish

10-modda. Auditorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Auditorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

auditorlik faoliyatini va auditorlik xizmatlari bozoridagi halol raqobatni ilgʻor xalqaro amaliyot asosida rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

auditorlik tekshiruvlarining oʻrnini, ahamiyatini va koʻrsatilayotgan auditorlik xizmatlarining sifati uchun auditorlik tashkilotlarining javobgarligini oshirish;

auditorlarni kasbga tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish;

auditorlik tashkilotlarining ishi sifatini tashqi nazorat qilish tizimini shakllantirish;

yoshlarni auditorlik kasbiga jalb etish va kasbga oid auditorlarning respublika jamoat birlashmalarining tegishli oliy taʼlim tashkilotlari bilan faol hamkorlik qilishini taʼminlash.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

auditorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllash uchun auditning xalqaro standartlarini tan olish tartibini belgilaydi;

auditorlik tashkilotining ishi sifatini tashqi nazoratdan oʻtkazish tartibini belgilaydi;

tadbirkorlik subyekti ixtiyoriy ravishda tugatilgan taqdirda, soliqlar boʻyicha xulosa berish huquqiga ega boʻlgan auditorlik tashkilotlarining roʻyxatini yuritish va ushbu subyekt ixtiyoriy ravishda tugatilganda soliqlarga doir xulosalar berish tartibini belgilaydi.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

auditorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;

auditorlik faoliyati sohasidagi xalqaro tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini ifodalaydi;

oʻz vakolatlari doirasida auditorlik faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

Auditorlik tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritadi;

auditorlik tashkilotlari va auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan elektron tarzda hamkorlik qilish uchun moʻljallangan “Audit” dasturiy majmuining axborot tizimi takomillashtirilishini va auditorlik faoliyati sohasidagi qonunchilik talablariga auditorlik tashkilotlari tomonidan rioya etilayotganligi yuzasidan mazkur dasturiy majmua orqali masofaviy monitoring amalga oshirilishini taʼminlaydi;

auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan birgalikda auditorlik tashkilotlarining ishi sifatini tashqi nazoratdan oʻtkazadi;

auditorlik xizmatlari rivojlanishini tahlil qilishni amalga oshiradi.

13-modda. Vakolatli davlat organi faoliyatining ochiqligi va shaffofligini taʼminlash

Vakolatli davlat organi oʻz faoliyatini ochiq va shaffof, boshqa davlat organlari, tashkilotlar hamda fuqarolar, shuningdek ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga quyidagilar joylashtiriladi:

auditorlik faoliyatining standartlari;

Auditorlik tashkilotlarining reyestri hamda xalqaro auditorlik tashkilotining yoki xalqaro assotsiatsiyalarning aʼzolari boʻlgan auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

ushbu Qonun 44-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan Auditorlar reyestridagi maʼlumotlar;

auditorlik tashkilotlarining ishi sifatini tashqi nazoratdan oʻtkazish tartibi;

majburiy auditorlik tekshiruvi oʻtkazgan auditorlik tashkilotlari ishi sifatining tashqi nazorati natijalari;

auditorlik xizmatlarini rivojlantirish toʻgʻrisidagi axborot.

Vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida qonunchilikka muvofiq boshqa axborot joylashtirilishi mumkin.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki oʻz vakolatlari doirasida:

banklarni auditorlik tekshiruvidan oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilaydi;

banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini berish tartibini belgilaydi va uni beradi;

banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlgan Auditorlarning reyestrini yuritadi va uni oʻz rasmiy veb-saytiga joylashtiradi.

15-modda. Auditorlarning respublika jamoat birlashmalari

Auditorlarni birlashtiradigan nodavlat notijorat tashkilotlari auditorlarning respublika jamoat birlashmalaridir.

Auditorlarning respublika jamoat birlashmalari auditorlarning kasbiy darajasini rivojlantirishga va saqlab turishga, ularning kasbiy manfaatlarini himoya qilishga koʻmaklashishga daʼvat etilgandir.

Auditorlarning respublika jamoat birlashmalari:

auditorlar va auditorlik tashkilotlari tomonidan Xalqaro buxgalterlar federatsiyasining Xalqaro odob-axloq standartlari boʻyicha kengashi tomonidan eʼlon qilingan Professional buxgalterning odob-axloq kodeksiga (bundan buyon matnda Professional buxgalterning odob-axloq kodeksi deb yuritiladi) rioya etilishining tizimli monitoringi tashkil etilishini taʼminlaydi;

auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga doir takliflar tayyorlaydi;

renking oʻtkazishning yagona tartibini belgilaydi;

renking oʻtkazilishini tashkil etadi va har yili 1-mayga qadar uning natijalarini oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qiladi;

auditorlarning respublika jamoat birlashmalari aʼzolarining reyestrlarini yuritadi va ularni oʻz rasmiy veb-saytlariga joylashtiradi;

zarurat boʻlganda, buxgalteriya hisobi va audit boʻyicha xalqaro tashkilotlarning ishida ishtirok etadi;

har yili 10-yanvarga qadar auditorlarning malaka oshirish kurslaridan oʻtganligi toʻgʻrisidagi axborotni vakolatli davlat organiga taqdim etadi;

malaka imtihonini oʻtkazish reglamentini, auditorning malaka sertifikatini berish, qayta rasmiylashtirish, uning amal qilish muddatini uzaytirish va auditorning malaka sertifikati amal qilishini tugatish tartibini, auditorlarning malakasini oshirishga oid namunaviy dasturni vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda tasdiqlaydi;

malaka imtihonini oʻtkazadi;

auditorning malaka sertifikatini beradi, qayta rasmiylashtiradi, uning amal qilish muddatini uzaytiradi va auditorning malaka sertifikati amal qilishini tugatadi, bundan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan beriladigan sertifikat mustasno.

16-modda. Auditorlik faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmasligi

Auditorlik tashkilotlarining faoliyatiga aralashishga va auditorlik tashkilotiga, shuningdek uning xodimlariga qanday shaklda boʻlmasin taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

3-bob. Auditor va uning yordamchisi, auditorning malaka sertifikati

17-modda. Auditor. Auditorning yordamchisi

Auditor oʻzi bilan auditorlik tashkiloti oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomasi yoki fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida bir vaqtning oʻzida faqat bitta auditorlik tashkiloti tarkibida ishlashi mumkin.

Auditor oʻzi ishlaydigan faqat bitta auditorlik tashkilotining muassisi (ishtirokchisi) boʻlishi mumkin.

Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganligi munosabati bilan Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilgan auditorlik tashkilotini ilgari boshqargan auditor auditorlik tashkiloti Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilgan sanadan eʼtiboran uch yil ichida boshqa auditorlik tashkilotining rahbari boʻlishi mumkin emas.

Auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlmagan, auditorlik tashkilotida ishlovchi hamda auditorning topshirigʻiga koʻra auditorlik xulosasiga va auditorlik tekshiruvini oʻtkazish bilan bogʻliq boshqa hujjatga imzo qoʻyish huquqisiz auditorlik tekshiruvida ishtirok etadigan jismoniy shaxs auditorning yordamchisidir.

Auditorning yordamchisiga nisbatan uning auditorlik tekshiruvida ishtirok etishi chogʻida oʻzi olgan maʼlumotlarni oshkor etmaslik majburiyati tatbiq etiladi.

18-modda. Auditorlarning malakasini oshirish

Auditorlarning malakasini oshirish buxgalteriya hisobi va audit sohasidagi xalqaro tashkilotda akkreditatsiyadan oʻtgan oʻquv markazlari tomonidan amalga oshiriladi.

Auditor auditorning malaka sertifikatini olgan yildan keyingi yildan eʼtiboran har yili auditorlarning malaka oshirish kurslaridan oʻtadi.

Auditorlar malakasini oshirish kurslari auditorlarning respublika jamoat birlashmalari tomonidan tasdiqlanadigan namunaviy dastur boʻyicha oʻtkaziladi.

19-modda. Auditorning malaka sertifikati

Auditorning malaka sertifikati (bundan buyon matnda sertifikat deb yuritiladi) auditorning malakasini tasdiqlaydigan va unga auditorlik tashkiloti tarkibida auditorlik xizmatlarini koʻrsatish huquqini beradigan hujjatdir.

Sertifikat basharti talabgor malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirsa, auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan beriladigan, qatʼiy hisobotga oid hujjatdir.

Sertifikat dastlabki besh yillik muddatga beriladi, uning amal qilishi navbatdagi oʻn yillik muddatga va keyinchalik muddatsiz davrga uzaytiriladi.

Talabgorda xalqaro buxgalter sertifikati mavjud boʻlgan hamda u ushbu Qonunning 21 va 22-moddalarida nazarda tutilgan talablarga rioya etgan taqdirda, sertifikat unga malaka imtihonini topshirmagan holda dastlabki besh yillik muddatga beriladi va belgilangan davriylik bilan uzaytiriladi.

20-modda. Malaka imtihoni

Sertifikat olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun talabgorlarning bilimlarini malaka komissiyasi tomonidan tekshirish tartib-taomili malaka imtihonidir.

Malaka imtihonini oʻtkazish reglamenti vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda auditorlarning respublika jamoat birlashmalari tomonidan belgilanadi.

Auditorda kamida oʻn yillik uzluksiz auditorlik ish staji mavjud boʻlgan va u ushbu Qonun 22-moddasining ikkinchi qismida belgilangan hujjatlarni taqdim etgan taqdirda, sertifikatning amal qilish muddati malaka imtihoni topshirilmagan holda uzaytiriladi.

Malaka imtihonidan oʻta olmagan talabgor, malaka imtihonini qayta topshirish uchun malaka imtihonida ishtirok etgan sanadan eʼtiboran kamida bir oydan soʻng hujjatlarni taqdim etishga haqli.

21-modda. Sertifikat olish uchun talabgorga qoʻyiladigan malaka talablari

Sertifikat olish uchun talabgor oliy maʼlumotga hamda oliy taʼlim tashkilotini tamomlaganidan keyin oxirgi oʻn yildan kamida uch yil buxgalteriya hisobi va audit sohasida yoki oliy taʼlim tashkilotida “Buxgalteriya hisobi” yoxud “Audit” fanidan dars berish sohasida ish stajiga (shu jumladan oʻrindoshlik asosida) ega boʻlishi kerak.

“Buxgalteriya hisobi” va “audit” ixtisosliklari boʻyicha magistr diplomiga ega boʻlgan talabgor uchun auditorlik tashkilotida kamida bir yillik ish staji (shu jumladan oʻrindoshlik asosida) talab qilinadi.

Talabgorning iqtisodiy ixtisosliklar boʻyicha ilmiy darajasi mavjud boʻlgan taqdirda, buxgalteriya hisobi va audit sohasidagi ish staji talab etilmaydi.

22-modda. Sertifikat olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun zarur boʻlgan hujjatlar

Talabgor dastlabki besh yillik muddatga sertifikat olish uchun auditorlarning respublika jamoat birlashmasiga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:

pasportining yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasining maʼlumotlari;

ilmiy daraja toʻgʻrisidagi hujjatning yoxud chet davlatda olingan oliy maʼlumot yoki ilmiy daraja toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish haqidagi tegishli vakolatli davlat organi guvohnomasining koʻchirma nusxasini;

belgilangan davriylik bilan malaka oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan holda, xalqaro buxgalter sertifikatining koʻchirma nusxasini (mavjud boʻlgan taqdirda);

mehnat daftarchasining koʻchirma nusxasini (oʻrindoshlik asosida ish staji mavjud boʻlgan taqdirda bu haqda mehnat daftarchasiga yozuv kiritilgan holda, shuningdek xorijdagi ish stajini tasdiqlovchi hujjatni) yoki “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksidan koʻchirmani.

Auditor sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish uchun uning dastlabki besh yillik muddati yoki navbatdagi oʻn yillik muddati tugashidan uch oy oldin, biroq sertifikatning amal qilish muddati tugashidan koʻpi bilan olti oy oldin auditorlarning respublika jamoat birlashmasiga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:

sertifikatning asl nusxasini;

belgilangan davriylik bilan malaka oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilgan holda, xalqaro buxgalter sertifikatining koʻchirma nusxasini (mavjud boʻlgan taqdirda);

mehnat daftarchasining koʻchirma nusxasini yoki “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksidan koʻchirmani.

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida belgilangan hujjatlar yozma yoki elektron shaklda taqdim etiladi.

Ushbu moddada nazarda tutilmagan hujjatlar taqdim etilishini talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

23-modda. Talabgorning hujjatlarini koʻrib chiqish tartibi va muddatlari

Auditorlarning respublika jamoat birlashmasi sertifikat olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida talabgorga malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish haqida yoki ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Talabgorning malaka imtihonini topshirmagan holda sertifikat olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun arizasini koʻrib chiqish ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan muddatda amalga oshiriladi. Talabgorlarga malaka imtihonini topshirmagan holda sertifikat berishni yoki sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirishni rad etish mazkur Qonunning 24-moddasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Malaka imtihonini topshirishiga ruxsat berilgan, shuningdek xalqaro buxgalter sertifikatiga yoki kamida oʻn yillik uzluksiz auditorlik ish stajiga ega boʻlgan talabgorlar roʻyxati auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan tasdiqlanadi va uning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

Malaka imtihoni topshirishiga ruxsat berilgan talabgorlar malaka imtihoni oʻtkaziladigan sana, vaqt va joy haqida imtihon oʻtkaziladigan kundan kamida oʻn ish kuni oldin yozma yoki elektron shaklda xabardor qilinadi.

Xalqaro buxgalter sertifikatiga yoki kamida oʻn yillik uzluksiz auditorlik ish stajiga ega boʻlgan talabgorlarga auditorlar respublika jamoat birlashmasining taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqishi natijalari toʻgʻrisida xabarnomalar yuboriladi.

Sertifikatning amal qilish muddati uzaytirilganda ariza taqdim etilgan sanadan to sertifikatning amal qilish muddati tugaydigan sanagacha boʻlgan vaqt davri auditor sifatidagi uzluksiz ish stajiga qoʻshiladi.

Auditor sifatidagi uzluksiz ish stajini aniqlash chogʻida auditor lavozimiga tayinlashlar oraligʻidagi bir oydan koʻp boʻlmagan vaqt davri uzilish deb qaralmaydi.

Agar talabgor malaka imtihonini topshirishga ikki marta kelmagan boʻlsa, taqdim etilgan hujjatlar qaytariladi. Bunda sertifikat olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun arizani koʻrib chiqish uchun toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi.

24-modda. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berishni rad etish

Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish rad etilgan taqdirda, auditorlarning respublika jamoat birlashmasi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida talabgorni rad etish asoslarini koʻrsatgan holda uch ish kuni ichida yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi.

Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:

talabgorning ushbu Qonun 21-moddasida belgilangan malaka talablariga muvofiq emasligi;

ushbu Qonunning 22-moddasida nazarda tutilgan hujjatlar toʻliq hajmda taqdim etilmaganligi.

Malaka imtihonini topshirishiga ruxsat berish rad etilgan talabgor kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin ariza bilan takroran murojaat qilishga haqli. Kamchiliklar oʻn besh ish kuni ichida bartaraf etilganda arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi.

25-modda. Sertifikatni rasmiylashtirish va qayta rasmiylashtirish, uning dublikatini berish

Sertifikat auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan malaka komissiyasining bayonnomalari olinganidan keyin oʻn kunlik muddatda rasmiylashtiriladi va Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuridik kuchga ega boʻladi.

Auditorning familiyasi, ismi, otasining ismi oʻzgargan taqdirda, u tegishli oʻzgartishlarni tasdiqlovchi hujjatlar berilgan sanadan eʼtiboran sertifikatni bergan auditorlarning respublika jamoat birlashmasiga sertifikatni qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida bir oylik muddatda ariza berishi shart.

Sertifikatni qayta rasmiylashtirish auditor qayta rasmiylashtirilishi lozim boʻlgan sertifikatning asl nusxasini va tegishli oʻzgartishlarni tasdiqlovchi hujjatlarning koʻchirma nusxalarini ilova qilgan holda sertifikatni qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida ariza bergan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida amalga oshiriladi. Qayta rasmiylashtirish chogʻida avval berilgan raqam va ilgari belgilangan amal qilish muddati koʻrsatilgan sertifikatning yangi blankasi beriladi. Ilgari berilgan sertifikat blankasi yoʻq qilinadi.

Yoʻqotilgan yoki yaroqsiz holga kelgan sertifikat oʻrniga auditorning sertifikatning dublikatini berish toʻgʻrisidagi arizasiga asosan uning dublikati beriladi. Sertifikat yoʻqolganligi toʻgʻrisidagi axborot vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi. Sertifikatning dublikati aynan oʻsha raqamda va ilgari belgilangan amal qilish muddatiga, sertifikatning yangi blankasida “Dublikat” degan yozuv albatta kiritilgan holda beriladi.

Yaroqsiz holga kelgan sertifikat uni bergan auditorlarning respublika jamoat birlashmasiga qaytarilishi va yoʻq qilinishi lozim.

26-modda. Sertifikatning amal qilishini tugatish

Sertifikatning amal qilishi uning amal qilishini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran tugatiladi.

Sertifikatning amal qilishini tugatish uchun quyidagilar asos boʻladi:

auditorning sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi arizasi;

uch yil davomida auditorlik faoliyatida ishtirok etmaganlik;

sertifikat rasmiylashtirilgan sanadan eʼtiboran olti oy davomida auditorning sertifikatni olish uchun kelmaganligi;

auditorlar respublika jamoat birlashmasining sertifikat berish toʻgʻrisidagi qarori qonunga xilof ekanligi fakti aniqlanganligi;

sertifikat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganligi;

sudning muayyan huquqdan mahrum qilish tarzidagi jazoni nazarda tutuvchi qonuniy kuchga kirgan hukmi;

sudning sertifikat egasini belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisidagi qarori;

auditorlik faoliyatini amalga oshirish chogʻida ushbu Qonun talablarini muntazam ravishda (ikki martadan koʻp) yoki bir marta qoʻpol tarzda buzganlik.

Quyidagilar ushbu Qonun talablarini bir marta qoʻpol tarzda buzish deb eʼtirof etiladi:

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻida ushbu Qonunning 34-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarni buzganlik;

bila turib soxta auditorlik xulosasini tuzganlik;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻida olingan maxfiy axborotni auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilganlik, bundan qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar mustasno;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻida aniqlangan, buxgalteriya hisobini yuritish, shuningdek moliyaviy hisobot tuzish boʻyicha belgilangan talablarning xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan buzilishi faktlarining auditor tomonidan yashirilganligi;

sertifikatni boshqa shaxsga uning auditorlik faoliyatida oʻz nomidan ishtirok etishi uchun ushbu hujjatdan foydalanishi maqsadida berganlik fakti aniqlanganligi;

auditorning nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarning topshiriqlariga koʻra har xil tekshiruvlarni oʻtkazish uchun auditorlik tashkiloti va mazkur organlar oʻrtasida shartnoma tuzilmagan holda mutaxassis sifatida ishtirok etganligi;

auditor bir vaqtning oʻzida bittadan ortiq auditorlik tashkilotining xodimi yoki muassisi (ishtirokchisi) ekanligi fakti aniqlanganligi;

auditorning har yilgi malaka oshirish kurslaridan oʻtmaganligi.

Ushbu modda ikkinchi qismining toʻqqizinchi xatboshisida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha oʻz sertifikatining amal qilishi tugatilgan auditor sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch yil davomida sertifikat olish haqidagi ariza bilan takroran murojaat qilishga haqli emas.

Auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarishga sabab boʻlgan qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻygan auditorlik tashkiloti rahbari va auditor sertifikatlarining amal qilishi auditorlik tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilgan sanadan eʼtiboran tugatiladi.

Auditorlar respublika jamoat birlashmasining sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qarori ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qaror auditorga yoki ushbu auditor ishlayotgan auditorlik tashkilotiga besh kunlik muddatda yuboriladi.

Sertifikatning amal qilishi tugatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar sertifikatni bergan auditorlar respublika jamoat birlashmasining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim.

Sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qaror auditor tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida sertifikat uni bergan auditorlarning respublika jamoat birlashmasiga yoʻq qilish uchun qaytarilishi lozim.

4-bob. Auditorlik tashkiloti. Auditorlik tashkilotining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

27-modda. Auditorlik tashkiloti

Auditorlik tashkiloti oʻzi haqidagi maʼlumotlar Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilgan sanadan eʼtiboran auditorlik faoliyatini amalga oshirishga haqlidir.

Auditorlik tashkiloti oʻz faoliyatini amalga oshirishda mustaqildir.

Auditorlik tashkiloti vazirliklar, idoralar hamda boshqa davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan tashkil etilishi mumkin emas.

Auditorlik tashkilotlariga tadbirkorlik faoliyatining ushbu Qonun 32 va 33-moddalarida nazarda tutilgan turlaridan tashqari boshqa faoliyat turlari bilan shugʻullanish taqiqlanadi.

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining mansabdor shaxslari, shuningdek qonunchilikka muvofiq tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi taqiqlanadigan boshqa shaxslar auditorlik tashkilotining muassislari boʻlishi mumkin emas.

Auditorlik tashkiloti, basharti quyidagi majburiy shartlarga rioya etsa, qonunchilikda nazarda tutilgan istalgan tashkiliy-huquqiy shaklda, bundan aksiyadorlik jamiyati mustasno, tashkil etilishi va oʻz faoliyatini amalga oshirishi mumkin:

auditorlik tashkiloti oʻzi uchun asosiy ish joyi boʻlgan auditorlarning eng kam soni shtatdagi kamida toʻrt nafar auditordan iborat boʻladi;

auditorlik tashkilotining ustav fondi (ustav kapitali) auditorlik tashkiloti oʻz faoliyatini amalga oshirishda bevosita foydalanadigan mol-mulkdan, shu jumladan pul mablagʻlaridan shakllantiriladi;

ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) auditorlarga (auditorga) tegishli boʻlgan ulush kamida ellik bir foizni tashkil etishi kerak (bundan auditorlik tashkiloti — chet el auditorlik tashkilotining filiali yoki shuʼba xoʻjalik jamiyati tashkil etilgan hollar mustasno);

auditorlik tashkilotiga faqat oʻzi uchun mazkur auditorlik tashkiloti asosiy ish joyi boʻlgan auditor rahbar boʻlishi kerak.

Auditorlik tashkiloti boshqa auditorlik tashkilotining muassisi (ishtirokchisi) boʻlishi mumkin emas.

Ushbu moddaning oltinchi qismi talablariga muvofiq boʻlmagan taqdirda auditorlik tashkiloti nomuvofiqlik yuzaga kelgan kundan eʼtiboran besh kun muddatda vakolatli davlat organini bu haqda yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi va yuzaga kelgan nomuvofiqlikni koʻrsatib oʻtilgan sanadan eʼtiboran uch oydan koʻp boʻlmagan muddatda bartaraf etishi yoxud auditorlik faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi shart. Ushbu moddaning oltinchi qismi talablariga nomuvofiqlik bartaraf etilguniga qadar auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik tekshiruvlari oʻtkazish taqiqlanadi.

Auditorlik tashkilotining filiali tashkil etilganda filial rahbari auditor boʻlishi kerak.

Auditorlik tashkilotining firma nomida “auditorlik tashkiloti” degan soʻz birikmasi boʻlishi va bu nom boshqa auditorlik tashkilotlarining firma nomlari bilan adashtirib yuborish darajasida bir xil yoki ularga oʻxshash boʻlgan belgilarni oʻz ichiga olmasligi kerak.

Oʻzi haqidagi maʼlumotlar Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestriga kiritilgan sanadan eʼtiboran uch oy davomida u toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilmagan tijorat tashkiloti oʻz nomida “auditorlik tashkiloti” degan soʻz birikmasidan foydalanishga haqli emas.

Auditorlik tashkiloti Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilgan taqdirda, auditorlik faoliyatini amalga oshirishga va firma nomida “auditorlik tashkiloti” degan soʻz birikmasidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

28-modda. Auditorlik tashkilotining huquqlari

Auditorlik tashkiloti:

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun xoʻjalik yurituvchi subyektning taʼsis hujjatlari hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot hujjatlari bilan oldindan tanishib chiqishni amalga oshirishga;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish shakllari va usullarini mustaqil tarzda belgilashga;

auditorlik tekshiruvi oʻtkazilayotganda xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirishi bilan bogʻliq hujjatlarini toʻliq hajmda olishga, shuningdek ushbu hujjatlarda hisobga olingan har qanday mol-mulkning amalda mavjudligini hamda har qanday majburiyatlarning amaldagi holatini tekshirishga;

xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan eʼlon qilingan auditorlik tashkiloti tanlovlarida ishtirok etishga, shuningdek tanlov shartlari bilan tanishib chiqish va oʻz takliflarini taqdim etishga;

xoʻjalik yurituvchi subyektning rahbarlik vazifalarini yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslaridan, boshqa moddiy javobgar xodimlaridan, audit qoʻmitasidan auditorlik tekshiruvi jarayonida yuzaga kelgan masalalar yuzasidan ogʻzaki va yozma tushuntirishlar olish hamda auditorlik tekshiruvi uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlar olishga;

uchinchi shaxslardan axborotning yozma tasdiqnomalarini olishga;

auditorlik xulosasini tuzish uchun zarur boʻlgan axborot xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan taqdim etilmagan taqdirda auditorlik tekshiruvi oʻtkazishni rad etishga;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda ishtirok etish uchun boshqa mutaxassislarni ekspert sifatida jalb etishga;

auditorlik tekshiruvi bilan qamrab olinadigan davrda xoʻjalik yurituvchi subyektga turdosh xizmatlar koʻrsatishga, bundan buxgalteriya hisobini yoʻlga qoʻyish, qayta tiklash, yuritish va moliyaviy hisobot tuzish, shu jumladan moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari boʻyicha moliyaviy hisobot tuzish, taftish komissiyasi (taftishchi) vazifalarini, investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi vazifalarini amalga oshirish mustasno;

oʻz manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida uyushmalarga hamda boshqa nodavlat notijorat tashkilotlariga birlashishga haqli.

Auditorlik tashkiloti qonunchilikka va auditorlik xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

29-modda. Auditorlik tashkilotining majburiyatlari

Auditorlik tashkiloti:

ushbu Qonun, auditorlik faoliyatining standartlari va Professional buxgalterning odob-axloqi kodeksi talablariga rioya etishi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

auditorlarga (auditorga) ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) tegishli ulush kamida ellik bir foiz boʻlishini taʼminlashi (bundan auditorlik tashkilotini — chet el auditorlik tashkilotining filiali yoki shuʼba xoʻjalik jamiyatini tashkil etish hollari mustasno);

shtatida asosiy ish joyi auditorlik tashkiloti boʻlgan kamida toʻrt nafar auditor mavjud boʻlishini taʼminlashi;

auditorlarning yilda bir marta malaka oshirish kurslaridan oʻtishini taʼminlashi;

auditorlik faoliyatini faqat auditorlik tashkiloti javobgarligining sugʻurta polisi mavjud boʻlgan taqdirda amalga oshirishi;

auditorlik xizmatlarini koʻrsatish chogʻida mustaqillikni taʼminlashi;

auditorlik xizmatlari buyurtmachisining talabiga koʻra auditor (auditorlar) sertifikatini, auditorlik tashkiloti javobgarligining sugʻurta polisini koʻrsatishi;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazishga doir auditning xalqaro standartlari talablari toʻgʻrisidagi, auditorning eʼtirozlariga asos boʻlgan qonunchilik hujjatlari normalari haqidagi axborotni xoʻjalik yurituvchi subyektning soʻroviga binoan taqdim etishi;

auditorlik xizmatlarini koʻrsatish chogʻida olingan axborotning maxfiyligini taʼminlashi;

auditorlik tekshiruvi natijalarini auditorlik faoliyati standartlariga muvofiq rasmiylashtirishi va auditorlik xulosalarining nusxalarini auditorlik tashkilotida kamida besh yil saqlashi;

oʻtkazilgan majburiy auditorlik tekshiruvlari toʻgʻrisidagi axborotni xoʻjalik yurituvchi subyektning identifikatsiya maʼlumotlarini va auditorlik xulosasini koʻrsatgan holda oʻz rasmiy veb-saytlariga yoki auditorlar respublika jamoat birlashmalarining rasmiy veb-saytlariga joylashtirishi;

auditorlik tashkilotlari renkingini oʻtkazish uchun axborot taqdim etishi;

buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishlari toʻgʻrisida yoki korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni aniq tasdiqlovchi faktlar haqida xoʻjalik yurituvchi subyektning rahbariyatini va korporativ boshqaruv uchun masʼul boʻlgan shaxslarni, audit qoʻmitasini yozma shaklda xabardor qilishi;

auditorlar ishi sifatining ichki nazorat tizimini oʻrnatishi va unga rioya etishi;

auditorlik tashkilotining ishi sifatini tashqi nazoratdan oʻtkazishga monelik qilmasligi;

oʻz pochta manzili va elektron manzili oʻzgarganligi toʻgʻrisida, auditorlik tashkilotining rahbari almashganligi va (yoki) auditorlar tarkibi oʻzgarganligi haqida vakolatli davlat organini besh kunlik muddatda yozma yoki elektron shaklda xabardor qilishi;

oʻz veb-saytini yuritishi va uni faol holatda saqlab turishi;

har yili 20-yanvarga qadar auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vakolatli davlat organiga yozma yoki elektron shaklda taqdim etishi shart.

Auditorlik tashkilotining zimmasida qonunchilikka va auditorlik xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

30-modda. Auditorlik tashkilotining javobgarligi

Auditorlik tashkiloti auditorlik tekshiruvi buyurtmachilari, xoʻjalik yurituvchi subyekt va moliyaviy hisobotdan boshqa foydalanuvchilar oldida ularga moliyaviy hisobotlar hamda xoʻjalik yurituvchi subyektning boshqa moliyaviy axboroti toʻgʻrisidagi notoʻgʻri yakunni oʻz ichiga olgan auditorlik xulosasini tuzish oqibatida yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻladi.

Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzganlik uchun auditorlik tashkiloti rahbari qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

Maʼlumotlari Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilmagan tashkilot tomonidan auditorlik tekshiruvini oʻtkazganlik qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.

5-bob. Auditorlik tashkiloti tomonidan xizmatlar koʻrsatish

31-modda. Auditorlik xizmatlarining turlari

Auditorlik tashkilotlari auditorlik tekshiruvlari va turdosh xizmatlari turidagi auditorlik xizmatlarini koʻrsatadi.

Auditorlik xizmatlari auditorlik tashkiloti va auditorlik xizmatlari buyurtmachisi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida koʻrsatiladi.

32-modda. Auditorlik tekshiruvi

Xoʻjalik yurituvchi subyekt moliyaviy hisobotining va u bilan bogʻliq moliyaviy axborotining auditorlik tekshiruvi tekshiriladigan moliyaviy hisobotning hamda u bilan bogʻliq moliyaviy axborotning ishonchliligini va buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiqligini aniqlash maqsadida auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladi.

Ishonchlilik deganda moliyaviy hisobot maʼlumotlarining aniqlik darajasi tushunilib, u ushbu hisobot asosida xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy ahvoli va moliyaviy-xoʻjalik faoliyati natijalari toʻgʻrisida xolis xulosalar chiqarish imkonini beradi.

Auditorlik tekshiruvi ushbu Qonunning 34-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etish sharti bilan majburiy tarzda va tashabbus shaklida oʻtkaziladi.

Auditorlik tekshiruvini davlat sirlaridan va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirdan foydalangan holda oʻtkazish faqat ularni himoya qilish choralari koʻrilganidan keyin qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Ushbu Qonun talablaridan farq qiladigan tartibda amalga oshiriladigan tekshiruv auditorlik tekshiruvi boʻlmaydi.

33-modda. Auditorlik tashkilotlarining turdosh xizmatlari

Auditorlik tashkilotlari quyidagi turdosh xizmatlarni koʻrsatishi mumkin:

buxgalteriya hisobini yoʻlga qoʻyish, qayta tiklash, yuritish va moliyaviy hisobot tuzish, shu jumladan moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari boʻyicha moliyaviy hisobot tuzish;

yuridik shaxsning taftish komissiyasi (taftishchisi), investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi vazifalarini amalga oshirish;

buxgalteriya hisobini yuritish va moliyaviy hisobot tuzish masalalari boʻyicha maslahat berish;

auditorlik tashkilotining shtatida soliq maslahatchisi mavjud boʻlganda yoxud shartnoma shartlari asosida uni jalb etgan holda, soliqqa oid qonunchilikni qoʻllash, soliqlar va yigʻimlar boʻyicha hisob-kitoblar, deklaratsiyalar tuzish yuzasidan maslahatlar berish, shuningdek yillik aylanmasi oxirgi uch yil ichida oʻn milliard soʻmdan oshmagan hamda soliq xavfi darajasi oʻrta boʻlgan soliq toʻlovchining uni ixtiyoriy ravishda tugatish chogʻida soliqqa oid qonunchilikka koʻra daʼvo qilish muddati oʻtmagan oxirgi soliq auditidan keyingi davrda soliq majburiyatlari bajarilishi boʻyicha xulosa berish;

moliya-xoʻjalik faoliyatini tahlil qilish va moliyaviy rejalashtirish, shu jumladan biznes-rejalar tayyorlash, iqtisodiy, moliyaviy maslahat va boshqaruvga oid maslahat berish;

buxgalteriya hisobi, audit va moliyaviy hisobot, soliq solish, moliya-xoʻjalik faoliyatini hamda moliyaviy rejalashtirishni tahlil qilishga doir seminarlar, konferensiyalar oʻtkazish;

buxgalteriya hisobini yuritishni avtomatlashtirish va moliyaviy hisobot tuzish, moliyaviy axborotning axborot xavfsizligi boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish;

banklarning aktivlari va majburiyatlarini, shuningdek balansdan tashqari moddalarini baholashdan oʻtkazish.

Auditorlik tashkilotlari auditorlik faoliyati standartlarida nazarda tutilgan boshqa turdosh xizmatlarni ham koʻrsatishi mumkin.

6-bob. Auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish

34-modda. Auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdagi cheklovlar

Auditorlik tashkilotlariga quyidagilarga nisbatan auditorlik tekshiruvini oʻtkazish taqiqlanadi:

mazkur auditorlik tashkilotining kreditorlari, sugʻurtalovchilari boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga nisbatan, shuningdek ushbu auditorlik tashkilotlari va auditorlar oʻzining muassislari, ishtirokchilari, aksiyadorlari boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga nisbatan;

muassisi, ishtirokchisi, aksiyadori yoki rahbarlik vazifalarini yoxud buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshirayotgan shaxsi, audit qoʻmitasi aʼzosi bir vaqtning oʻzida mazkur auditorlik tashkilotining xodimi boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan;

auditorlik tekshiruvi bilan qamrab olinadigan davrda mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektga ushbu Qonun 33-moddasi birinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan turdosh xizmatlarni koʻrsatganlarga;

xodimlari muassisning, ishtirokchining yaqin qarindoshlari yoki rahbarlik vazifalarini yoxud buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshiruvchi shaxsning tekshirilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt audit qoʻmitasi aʼzosining yaqin qarindoshlari boʻlgan;

auditorlik tashkilotining yoki auditorning manfaatdorligi moliyaviy hisobot va u bilan bogʻliq moliyaviy axborot toʻgʻrisida fikr bildirishga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan manfaatlar toʻqnashuvi yuzaga kelgan taqdirda.

Auditorlik tashkiloti ketma-ket yetti yildan koʻproq ayni bir xoʻjalik yurituvchi subyektning auditorlik tekshiruvini oʻtkazishga haqli emas.

35-modda. Majburiy auditorlik tekshiruvi

Quyidagi tashkilotlar har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi lozim:

aksiyadorlik jamiyatlari;

banklar va boshqa kredit tashkilotlari;

sugʻurta tashkilotlari;

qishloq xoʻjaligi kooperativlari;

investitsiya fondlari hamda yuridik va jismoniy shaxslarning mablagʻlarini jamlovchi boshqa fondlar hamda ularning investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchilari;

manbalari yuridik va jismoniy shaxslarning ajratmalaridan iborat boʻlgan xayriya, jamoat fondlari va boshqa fondlar (bundan bir kalendar yilda bank hisobvaraqlarida pul aylanmasi mavjud boʻlmagan jamoat fondlari mustasno);

ustav fondida (ustav kapitalida) davlatga tegishli ulushga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

birjalar;

hisobot yili yakunlariga koʻra quyidagi shartlardan bir vaqtning oʻzida ikkitasiga javob bergan tijorat tashkilotlari: aktivlarining balans qiymati bazaviy hisoblash miqdorining yuz ming baravari miqdoridan ortiq, mahsulotlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining ikki yuz ming baravari miqdoridan ortiq, xodimlarining oʻrtacha yillik soni yuz nafardan ortiq boʻlsa.

Quyidagi shartlarga muvofiq boʻlgan auditorlik tashkilotlarining ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan tashkilotlarning majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazishiga yoʻl qoʻyiladi:

shtatida kamida ketma-ket uch yillik uzluksiz ish stajiga yoki xalqaro buxgalter sertifikatiga ega boʻlgan kamida ikki nafar auditorning mavjudligi;

auditorlik tashkilotining ishi sifatini tashqi nazoratdan oʻtkazish natijalariga koʻra, auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishi hollari mavjud emasligi.

Banklarning auditorlik tekshiruvi shtatida banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlgan kamida ikki nafar auditor mavjud boʻlgan auditorlik tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar majburiy auditorlik tekshiruvi buyurtmachilari sifatida ish yuritadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar majburiy auditorlik tekshiruvi oʻtkazilganidan keyin oʻn besh kun ichida, biroq hisobot yilidan keyingi yilning 15-iyunidan kechiktirmay, soliq organlariga auditorlik xulosasining koʻchirma nusxasini taqdim etadi.

Majburiy auditorlik tekshiruvini qonunga muvofiq oʻtkazishdan boʻyin tovlash xoʻjalik yurituvchi subyektning mansabdor shaxsiga nisbatan maʼmuriy jazo qoʻllanilishiga sabab boʻladi.

Yillik moliyaviy hisobotning auditorlik tekshiruvini hisobot yilidan keyingi yilning 15-iyunigacha oʻtkazmaslik va auditorlik xulosasining yoʻqligi xoʻjalik yurituvchi subyektning majburiy auditorlik tekshiruvi oʻtkazilishidan boʻyin tovlashi deb eʼtirof etiladi.

Soliq organlari tomonidan maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin kalendar yil tugaguniga qadar majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazmaslik xoʻjalik yurituvchi subyektdan bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravari miqdoridagi summada jarima undirishga sabab boʻladi. Xoʻjalik yurituvchi subyekt jarimani ixtiyoriy ravishda toʻlashdan bosh tortgan taqdirda, xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan huquqiy taʼsir choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi masala iqtisodiy sud tomonidan koʻrib chiqiladi.

Jarimani toʻlash xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdan ozod qilmaydi.

36-modda. Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi

Yuridik shaxs, uning mulkdori, ustav fondida (ustav kapitalida) kamida besh foiz miqdoridagi ulushga ega boʻlgan ishtirokchilar va aksiyadorlar, shuningdek nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlar tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachilari boʻlishi mumkin.

Nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarning tashabbusiga koʻra auditorlik tekshiruvi auditorlik tashkiloti va ushbu organlar oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida oʻtkaziladi hamda mazkur shartnoma asosida haq toʻlanadi. Bunda nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan ayni bir auditorlik tashkilotini ayni bir xoʻjalik yurituvchi subyektning faoliyatini ayni oʻsha asoslarga koʻra tekshirishga takroran jalb etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvini oʻtkazishga doir ishlarga haq toʻlash auditorlik tekshiruvini oʻtkazish tashabbusi bilan chiqqan shaxs yoki organ hisobidan amalga oshiriladi.

Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvini oʻtkazish predmeti, muddatlari hamda boshqa shartlari auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi va auditorlik tashkiloti oʻrtasida tuziladigan auditorlik tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomada belgilanadi.

37-modda. Xoʻjalik yurituvchi subyektning auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻidagi huquq va majburiyatlari

Oʻziga nisbatan auditorlik tekshiruvi oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt auditorlik tashkilotidan:

auditorlik xulosasini;

auditorlik xulosasida ifodalangan fikr yuzasidan tushuntirishlarni va auditorlik tashkilotining fikriga asos boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar haqidagi axborotni;

buxgalteriya hisobini yuritish, moliyaviy hisobot tuzish hamda aniqlangan kamchiliklar va qoidabuzarliklarni toʻgʻrilash tartibi haqida maslahatlar olishga haqlidir.

Oʻziga nisbatan auditorlik tekshiruvi oʻtkazilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt:

auditorlik tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomada belgilangan muddatlarda auditorlik tekshiruvini oʻtkazish uchun auditorga shart-sharoitlarni yaratib berishi va unga zarur hujjatlarni taqdim etishi;

auditorlik xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomadan kelib chiqadigan majburiyatlarga rioya etishi;

auditorlik tekshiruvi davomida aniqlangan qoidabuzarliklar toʻgʻrisidagi axborotni koʻrib chiqishi va mazkur axborot olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kundan kechiktirmay auditorlik tashkilotini natijalar haqida yozma shaklda xabardor qilishi;

auditorlik tekshiruvi jarayonida aniqlangan buxgalteriya hisobini yuritishga, moliyaviy hisobot tuzishga hamda soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish tartibiga doir qoidabuzarliklarni bartaraf etishi shart.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt ushbu Qonunga muvofiq amalga oshiriladigan auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdan bosh tortish yoki unga toʻsqinlik qilish maqsadida biron-bir harakatni (harakatsizlikni) sodir etishga haqli emas.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt qonunchilikka hamda auditorlik tashkiloti bilan tuzilgan auditorlik tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

38-modda. Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining huquq va majburiyatlari

Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi:

auditorlik tashkilotini mustaqil ravishda tanlashga;

tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining yoʻnalishi va hajmini belgilashga;

auditorning mulohazalari asoslanilgan normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi zarur axborotni auditorlik tashkilotidan olishga;

auditorlik xulosasini olishga haqli.

Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi:

auditorlik tekshiruvini auditorlik tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomada belgilangan muddatlarda oʻtkazish uchun auditorga tegishli shart-sharoitlar yaratishi;

auditorga zarur hujjatlarni taqdim etishi;

auditorlik tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq auditorlik tashkiloti xizmatlari haqini oʻz vaqtida toʻlashi shart.

Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi qonunchilikka va auditorlik tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi hamda uning zimmasida boshqa majburiyatlar boʻlishi mumkin.

39-modda. Auditorlik xulosasi

Moliyaviy hisobotning ishonchliligi va buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida auditorlik tashkilotining yozma shaklda ifodalangan fikrini oʻz ichiga olgan hujjat auditorlik xulosasidir.

Auditorlik xulosasi raqamlangan, har bir sahifasi auditorlik tekshiruvini amalga oshirgan auditor (auditorlar) va auditorlik tashkilotining rahbari tomonidan imzolangan hamda unga auditorlik tashkilotining fikri qaysi moliyaviy hisobotga nisbatan ifodalangan boʻlsa, oʻsha moliyaviy hisobot ilova qilingan boʻlishi kerak.

Auditorlik xulosasining shakli va mazmuni auditorlik faoliyati standartlari bilan belgilanadi.

40-modda. Bila turib soxta tuzilgan auditorlik xulosasi

Auditorlik tekshiruvini oʻtkazmasdan tuzilgan yoxud auditorlik tekshiruvi natijalariga koʻra tuzilgan, biroq xoʻjalik yurituvchi subyektning auditorlik tekshiruvi jarayonida auditor (auditorlar) tomonidan olingan va oʻrganilgan hujjatlari mazmuniga muvofiq boʻlmagan auditorlik xulosasi bila turib soxta tuzilgan deb hisoblanadi.

Auditorlik xulosasi sudning qonuniy kuchga kirgan qaroriga koʻra, bila turib soxta tuzilgan deb topiladi.

Bila turib soxta auditorlik xulosasini tuzish auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarishga, auditorlik tashkiloti rahbari sertifikatining va auditorlik tekshiruvida ishtirok etgan auditorlar sertifikatlarining amal qilishini tugatishga, shuningdek aybdor shaxslarni qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortishga sabab boʻladi.

7-bob. Auditorlik tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritish

41-modda. Auditorlik tashkilotlarining reyestri

Vakolatli davlat organi Auditorlik tashkilotlarining reyestrini elektron shaklda yuritadi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:

auditorlik tashkilotining nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);

auditorlik tashkilotining telefon raqami;

auditorlik tashkilotining elektron manzili va rasmiy veb-sayti (mavjud boʻlgan taqdirda);

auditorlik tashkilotining soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami;

auditorlik tashkiloti rahbarining va auditorlarining familiyasi, ismi, otasining ismi, ular sertifikatlarining raqami hamda olingan sanasi;

auditorlik tashkiloti Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilgan sana;

Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilish asoslari va sanasi.

Auditorlik tashkilotlarining reyestridagi mavjud axborot tanishib chiqish uchun ochiqdir.

42-modda. Auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritish

Belgilangan tartibda roʻyxatga olingan auditorlik tashkiloti maʼlumotlarni Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritish uchun vakolatli davlat organiga maʼlumotnomani va auditorlar mehnat daftarchalarining koʻchirma nusxalarini (“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksidan koʻchirmalarni) pochta orqali yoki elektron shaklda yuboradi. Maʼlumotnomada auditorlik tashkilotining nomi, pochta va elektron manzili, veb-sayti (mavjud boʻlgan taqdirda), telefon aloqa raqami, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami koʻrsatiladi.

Vakolatli davlat organi auditorlik tashkiloti tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarni koʻrib chiqqanidan keyin besh ish kuni ichida auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritishni amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organi auditorlik tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotni quyidagi hollarda Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritmaydi:

auditorlik tashkiloti tomonidan notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etilganda;

auditorlik tashkiloti ushbu Qonunning 27-moddasi talablariga muvofiq boʻlmaganda.

43-modda. Auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarish

Auditorlik tashkiloti quyidagi hollarda Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqariladi:

ushbu Qonun 27-moddasining oltinchi qismida belgilangan talablarga nomuvofiqlik aniqlangan taqdirda;

auditorlik tashkiloti tugatilganda;

auditorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa faoliyat turlari amalga oshirilganda yoki faoliyat turi oʻzgarganda;

ushbu Qonunning 34-moddasida nazarda tutilgan auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdagi cheklovlar buzilganda;

bila turib soxta auditorlik xulosasi tuzilganda;

auditorlik xizmatlari koʻrsatish chogʻida olingan maxfiy axborot oshkor qilinganda;

auditorlik faoliyatini amalga oshirishda auditorlik tashkiloti javobgarligining sugʻurta polisi mavjud boʻlmaganda;

auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazorati oʻtkazilayotganda zarur hujjatlarni va axborotlarni vakolatli davlat organiga taqdim etmaganda.

Auditorlik tashkilotining Auditorlik tashkilotlari reyestridan chiqarilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishi, shuningdek vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida joylashtirilishi lozim.

44-modda. Auditorlar reyestri

Vakolatli davlat organi Auditorlar reyestrini yuritadi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:

auditorning familiyasi, ismi, otasining ismi;

jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami;

auditorning ish joyi;

sertifikatning raqami, berilgan sanasi;

sertifikat olgan shaxsning familiyasi, ismi va imzosi, shuningdek sertifikat olingan sana va uning amal qilish muddati;

auditorning har yilgi malaka oshirish kurslaridan oʻtganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

xalqaro buxgalter sertifikatining (mavjud boʻlgan taqdirda) nomi va berilgan sanasi;

sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish, sertifikatning amal qilishini tugatish, uni qayta rasmiylashtirish va uning dublikatini berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

Vakolatli davlat organining va auditorlar respublika jamoat birlashmalarining rasmiy veb-saytlariga Auditorlar reyestridagi tanishish uchun ochiq boʻlgan maʼlumotlar joylashtiriladi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:

auditorning familiyasi, ismi, otasining ismi;

sertifikatning raqami, berilgan sanasi;

sertifikatning amal qilish muddati;

auditorlarning malakasini oshirish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (yil yakunlariga koʻra);

sertifikatning amal qilishini tugatish va uning dublikatini berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

8-bob. Auditorlar ishi sifatining ichki nazorati va auditorlik tashkilotlari ishi sifatining tashqi nazorati

45-modda. Auditorlar ishi sifatining ichki nazorati

Auditorlar ishi sifatining ichki nazorati auditorlik tashkiloti tomonidan amalga oshiriladigan, uning auditorlari va xodimlari tomonidan ushbu Qonun talablariga rioya etilishini taʼminlovchi tartib-taomillarga asoslangan tashkiliy chora-tadbirlar tizimidan iboratdir.

Auditorlar ishi sifatining ichki nazorati auditorlik tashkiloti tomonidan auditorlik faoliyati standartlariga binoan amalga oshiriladi va u auditorlik xizmatlari koʻrsatish chogʻidagi majburiy shartdir.

46-modda. Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazorati

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazorati vakolatli davlat organi auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan birgalikda amalga oshiradigan, auditorlik tashkilotlari tomonidan ushbu Qonun talablarini va auditorlik faoliyati standartlarini buzishlarni aniqlashga hamda kelgusida ularning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar tizimidan iboratdir.

Auditorlik tashkiloti auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan tashqi sifat nazoratidan ixtiyoriy asosda oʻtishi mumkin. Nazoratning mazkur turi ushbu Qonunga muvofiq vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladigan tashqi sifat nazoratini oʻtkazishning oʻrnini bosmaydi.

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazorati natijalariga koʻra qoidabuzarliklar aniqlangan taqdirda, vakolatli davlat organi auditorlik tashkilotiga nisbatan quyidagi taʼsir choralarini qoʻllashga haqli:

aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish majburiyatini auditorlik tashkilotining zimmasiga yuklaydigan va bunday qoidabuzarliklarni bartaraf etish muddatlarini belgilaydigan bildirishnoma chiqarish;

ushbu Qonun 43-moddasi birinchi qismining uchinchi , toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan asoslarga koʻra sudga murojaat qilish;

ushbu Qonunning 29-moddasi talablarini muntazam ravishda (ikki martadan ortiq) buzganda auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilish.

Auditorlik tashkilotlari ishi sifatining tashqi nazorati natijalari aniqlangan qoidabuzarliklar yuzasidan koʻrilgan choralar koʻrsatilgan holda vakolatli davlat organining va auditorlar respublika jamoat birlashmalarining rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinadi.

47-modda. Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazoratini oʻtkazish muddati va asoslari

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazoratini oʻtkazish muddati oʻn ish kunidan oshmasligi kerak.

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazorati tavakkalchilik-tahlili natijasi va auditorlik tashkiloti tomonidan ushbu Qonun talablarining buzilishlarini sodir etish tavakkalchiligi darajasini (bundan buyon matnda tavakkalchilik darajasi deb yuritiladi) baholash yakunlari boʻyicha oʻtkaziladi.

Tavakkalchilik darajasi uch toifaga ajratiladi:

qoidabuzarliklar sodir etilishi tavakkalchiligi yuqori boʻlgan auditorlik tashkilotlari;

qoidabuzarliklar sodir etilishi tavakkalchiligi oʻrtacha boʻlgan auditorlik tashkilotlari;

qoidabuzarliklar sodir etilishi tavakkalchiligi past boʻlgan auditorlik tashkilotlari.

Tavakkalchilik darajasini tahlil qilish vakolatli davlat organi tomonidan har yili 1-fevralga qadar amalga oshiriladi, bundan auditorlik tashkiloti yoki auditorning harakatlari (harakatsizligi) ustidan jismoniy yoki yuridik shaxslarning murojaatlari kelib tushgan hollar mustasno.

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi nazoratini oʻtkazishda auditorlik tashkilotining moliyaviy-xoʻjalik faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Vakolatli davlat organida va auditorlarning respublika jamoat birlashmalarida mavjud boʻlgan maʼlumotlar, shuningdek auditorlik tashkilotining hamda auditorlarning ishchanlik obroʻsi toʻgʻrisidagi axborot asosida quyidagi holatlar boʻyicha tavakkalchilik darajasining tahlili amalga oshiriladi:

auditorlik tashkiloti tomonidan ushbu Qonunning 27 va 29-moddalari talablariga rioya etilishi;

auditorlik tashkilotining ushbu Qonun talablarini buzadigan harakatlari (harakatsizligi) ustidan jismoniy yoki yuridik shaxslarning murojaatlari mavjudligi;

auditorlik tashkilotining muassislari (ishtirokchilari) tarkibida ilgari auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun faoliyati tugatilgan auditorlik tashkilotining muassisi (ishtirokchisi) boʻlgan jismoniy shaxslarning mavjudligi;

auditorlik tashkiloti ishi sifatining avvalgi tashqi nazorati yakunlari boʻyicha past baho olganligi.

48-modda. Auditorlik tashkiloti ishi sifatining asosiy koʻrsatkichlari va uni baholash

Auditorlik tashkiloti ishi sifatining asosiy koʻrsatkichlari quyidagilardan iborat:

ichki nazoratning tizimi mavjudligi;

auditning xalqaro standartlariga, sifat nazoratiga, tahliliy tekshiruvlarga, turdosh xizmatlar koʻrsatishga doir topshiriqlarga va Professional buxgalterning odob-axloq kodeksiga rioya etilishi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi;

xalqaro auditorlik tashkilotlariga yoki assotsiatsiyalariga aʼzolik;

auditorlik tekshiruvini oʻtkazish, turdosh xizmatlar koʻrsatish uslubiyotining mavjudligi;

koʻrsatilgan auditorlik xizmatlari natijalarining tegishli ravishda hujjatlashtirilishi;

auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish uchun yetarli miqdordagi mehnat va vaqt resurslari;

axborotga ishlov berish uchun dasturiy mahsulotlarni va axborot texnologiyalarini qoʻllash;

auditorlarning har yilgi malaka oshirish kurslaridan oʻtish;

ushbu Qonun talablari buzilishlarining mavjud emasligi;

jismoniy yoki yuridik shaxslarning shikoyatlari, shuningdek auditorlik tashkilotining faoliyati toʻgʻrisida asoslangan salbiy fikrlar mavjud emasligi, shu jumladan ommaviy axborot vositalarida mavjud emasligi.

9-bob. Yakunlovchi qoidalar

49-modda. Xalqaro hamkorlik

Vakolatli davlat organi qonunchilikka va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq oʻz vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar yuzasidan xalqaro tashkilotlar bilan auditorlik faoliyati sohasidagi hamkorlikni qoʻllab-quvvatlaydi hamda axborot almashishni amalga oshiradi.

50-modda. Nizolarni hal etish

Auditorlik faoliyatini amalga oshirishda yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

51-modda. Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

52-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2001-yil 12-mayda qabul qilingan “Amalga oshirilishi uchun litsenziyalar talab qilinadigan faoliyat turlarining roʻyxati toʻgʻrisida”gi 222-II-sonli Qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 6-7, 105-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda; 2007-yil, № 7, 323-modda, № 9, 416-modda; 2009-yil, № 9, 330-modda; 2010-yil, № 9, 335, 341-moddalar, № 12, 470-modda; 2011-yil, № 12/2, 364-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2014-yil, № 12, 343-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4-moddalar, № 7, 431-modda, № 10, 670, 677-moddalar; 2019-yil, № 7, 389-modda, № 8, 471-modda, № 11, 792-modda; 2020-yil, № 1, 3, 4-moddalar, № 3, 203-modda) 1-ilovasiga quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:

oʻttiz uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

oʻttiz toʻrtinchi — oltmish ikkinchi xatboshilari tegishincha oʻttiz uchinchi — oltmish birinchi xatboshilar deb hisoblansin.

2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 9-dekabrda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi 734-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 1, 15-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1992-yil 9-dekabrda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida”gi 735-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 1, 16-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 772-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 124-modda) VI boʻlimi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-mayda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 78-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 5-6, 149-modda);

5) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 26-mayda qabul qilingan “Yangi tahrirdagi “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 79-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 5-6, 150-modda);

6) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2001-yil 12-mayda qabul qilingan “Amalga oshirilishi uchun litsenziyalar talab qilinadigan faoliyat turlarining roʻyxati toʻgʻrisida”gi 222-II-sonli Qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 11-12, 222-modda) 2-ilovaning 3-bandi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 447-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 1, 8-modda) III boʻlimi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 4-aprelda qabul qilingan “Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun ruxsat berish tartib-taomillari turlari qisqartirilganligi hamda soddalashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-28-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda) 1-moddasi ;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 10-oktabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik subyektlarini huquqiy himoya qilish tizimi takomillashtirilganligi hamda ularning moliyaviy javobgarligi erkinlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-59-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda) 3-moddasi ;

10) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 17-sentabrda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-110-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 9, 417-modda);

11) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 9-sentabrda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish haqida”gi OʻRQ-216-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 9, 330-modda) 3-moddasi ;

12) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 3-moddasi ;

13) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 14-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-372-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 5, 130-modda) 2-moddasi ;

14) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 20-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga xususiy mulkni, tadbirkorlik subyektlarini ishonchli himoya qilishni yanada kuchaytirishga, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-391-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 8, 312-modda) 2-moddasi ;

15) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-429-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 4, 137-modda ) 2-moddasi ;

16) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvarda qabul qilingan “Iqtisodiy jinoyatlarga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish mexanizmlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-516-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 5-modda) 2-moddasi ;

17) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-586-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 880-modda) 4-moddasi ;

18) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 22-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-603-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 4-modda) 1-moddasi .

53-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

54-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

55-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 25-fevral,

OʻRQ-677-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 26.02.2021-y., 03/21/677/0155-son, Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.03.2022-y., 03/22/759/0213-son, 30.03.2022-y., 03/22/760/0249-son, 21.04.2022-y., 03/22/765/0332-son; 21.01.2023-y., 03/23/815/0044-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 07.02.2024-y., 03/24/905/0106-son; 11.11.2024-y., 03/24/995/0908-son; 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son; 24.06.2025-y., 03/25/1070/0536-son; 22.08.2025-y., 03/25/1083/0769-son; 25.12.2025-y., 03/25/1108/1217-son; 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son)

lex.uz

Республики Узбекистан

Закон

Об аудиторской деятельности

Принят Законодательной палатой 10 ноября 2020 года Одобрен Сенатом 5 февраля 2021 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области аудиторской деятельности.

Статья 2. Законодательство об аудиторской деятельности

Законодательство об аудиторской деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, отношения в области аудиторской деятельности регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об аудиторской деятельности, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

аудитор — физическое лицо, имеющее квалификационный сертификат аудитора;

Реестр аудиторов — список аудиторов, имеющих квалификационный сертификат аудитора, размещенный на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа в области аудиторской деятельности, за исключением реестра, формируемого Центральным банком Республики Узбекистан;

аудиторская организация — коммерческая организация, осуществляющая аудиторскую деятельность по проведению аудиторских проверок и оказанию сопутствующих услуг;

Реестр аудиторских организаций — список аудиторских организаций, размещенный на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа в области аудиторской деятельности;

аудиторская деятельность — предпринимательская деятельность аудиторских организаций по оказанию аудиторских услуг;

комитет по аудиту — комитет из числа членов наблюдательного совета хозяйствующего субъекта, как правило, включающий не менее одного независимого члена, ответственный за установление контроля правильности составления финансовой отчетности, выбор независимой аудиторской организации, наблюдение процессов проведения аудиторской проверки, а также получение и изучение результатов внутренних и внешних аудиторских проверок;

рэнкинг — формирование упорядоченных списков аудиторских организаций, сгруппированных по определенным показателям, характеризующим деятельность аудиторских организаций;

претендент — физическое лицо, претендующее на получение квалификационного сертификата аудитора или продление срока его действия.

Статья 4. Основные принципы в области аудиторской деятельности

Основными принципами в области аудиторской деятельности являются независимость, объективность и честность, профессиональная компетентность и конфиденциальность информации.

Статья 5. Принцип независимости

Аудитор должен быть свободным от предвзятости и не допускать фактов, способных скомпрометировать его.

При наличии обстоятельств, препятствующих независимости, аудиторская организация должна отказаться от оказания аудиторских услуг.

Статья 6. Принцип объективности и честности

Аудитор должен соблюдать приоритеты общественных интересов, быть беспристрастным и не подвергать риску свое профессиональное суждение по причине предвзятости, конфликта интересов или давления со стороны других лиц, не допускать обстоятельств, негативно влияющих на репутацию аудиторской организации.

Статья 7. Принцип профессиональной компетентности

Аудитор должен соблюдать требования настоящего Закона, обладать должным уровнем профессиональной компетентности и поддерживать профессиональные знания и навыки на уровне, достаточном для качественного оказания аудиторских услуг в составе аудиторской организации.

Статья 8. Принцип конфиденциальности информации

Аудиторы и работники аудиторской организации не вправе разглашать и передавать сведения, ставшие известными им в ходе оказания аудиторских услуг, без письменного согласия лиц, которым были оказаны аудиторские услуги, за исключением случаев, предусмотренных законодательством о противодействии коррупции, законодательством о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

Статья 9. Стандарты аудиторской деятельности

Стандартами аудиторской деятельности являются международные стандарты аудита и международные стандарты контроля качества, международные стандарты обзорных проверок, международные стандарты заданий, обеспечивающих уверенность, международные стандарты сопутствующих услуг, публикуемые Советом по международным стандартам аудита и заданий, обеспечивающих уверенность Международной федерации бухгалтеров.

Аудиторская деятельность осуществляется на основе стандартов аудиторской деятельности, не противоречащих законодательству Республики Узбекистан и размещенных на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа в области аудиторской деятельности на основании разрешения на их публикацию в Республике Узбекистан от Международной федерации бухгалтеров.

Порядок признания международных стандартов аудита для применения их на территории Республики Узбекистан определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Глава 2. Регулирование в области аудиторской деятельности

Статья 10. Основные направления государственной политики в области аудиторской деятельности

Основными направлениями государственной политики в области аудиторской деятельности являются:

создание условий для развития аудиторской деятельности и добросовестной конкуренции на рынке аудиторских услуг на основе передовой международной практики;

повышение роли, значимости аудиторских проверок и ответственности аудиторских организаций за качество оказываемых аудиторских услуг;

совершенствование системы профессиональной подготовки и повышения квалификации аудиторов;

формирование системы внешнего контроля качества работы аудиторских организаций;

привлечение молодежи в аудиторскую профессию и обеспечение активного сотрудничества республиканских общественных объединений аудиторов с соответствующими высшими образовательными организациями.

Статья 11. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области аудиторской деятельности

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию государственной политики в области аудиторской деятельности;

определяет порядок признания международных стандартов аудита для применения их на территории Республики Узбекистан;

определяет порядок проведения внешнего контроля качества работы аудиторской организации;

ведет перечень аудиторских организаций, имеющих право на выдачу заключения по налогам при добровольной ликвидации субъекта предпринимательства, и устанавливает порядок выдачи заключений по налогам при добровольной ликвидации данного субъекта.

Статья 12. Полномочия Министерства финансов Республики Узбекистан в области аудиторской деятельности

Министерство финансов Республики Узбекистан является уполномоченным государственным органом в области аудиторской деятельности (далее — уполномоченный государственный орган).

Уполномоченный государственный орган:

реализует государственную политику в области аудиторской деятельности;

представляет интересы Республики Узбекистан в международных организациях в области аудиторской деятельности;

разрабатывает, утверждает и реализует в пределах своих полномочий нормативно-правовые акты, регулирующие аудиторскую деятельность;

ведет Реестр аудиторских организаций и Реестр аудиторов;

обеспечивает совершенствование информационной системы программного комплекса «Аудит», предназначенного для электронного взаимодействия с аудиторскими организациями и республиканскими общественными объединениями аудиторов и осуществляет через данный программный комплекс дистанционный мониторинг соблюдения аудиторскими организациями требований законодательства в области аудиторской деятельности;

проводит совместно с республиканскими общественными объединениями аудиторов внешний контроль качества работы аудиторских организаций;

осуществляет анализ развития аудиторских услуг.

Статья 13. Обеспечение открытости и прозрачности деятельности уполномоченного государственного органа

Уполномоченный государственный орган осуществляет свою деятельность открыто и прозрачно, во взаимодействии с другими государственными органами, организациями и гражданами, а также со средствами массовой информации.

На официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа размещаются:

стандарты аудиторской деятельности;

Реестр аудиторских организаций и сведения об аудиторских организациях, являющихся членами международной аудиторской организации или международных ассоциаций;

сведения из Реестра аудиторов, указанные в части второй статьи 44 настоящего Закона;

порядок проведения внешнего контроля качества работы аудиторских организаций;

результаты внешнего контроля качества работы аудиторских организаций, проводивших обязательную аудиторскую проверку;

информация о развитии аудиторских услуг.

На официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа может быть размещена иная информация в соответствии с законодательством.

Статья 14. Полномочия Центрального банка Республики Узбекистан в области аудиторской деятельности

Центральный банк Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:

определяет особенности проведения аудиторской проверки банков;

определяет порядок выдачи квалификационного сертификата аудитора на право проведения аудиторских проверок банков и выдает его;

ведет Реестр аудиторов, имеющих квалификационный сертификат аудитора на право проведения аудиторских проверок банков, и размещает его на своем официальном веб-сайте.

Статья 15. Республиканские общественные объединения аудиторов

Республиканскими общественными объединениями аудиторов являются негосударственные некоммерческие организации, объединяющие аудиторов.

Республиканские общественные объединения аудиторов призваны содействовать развитию и поддержанию профессионального уровня аудиторов, защите их профессиональных интересов.

Республиканские общественные объединения аудиторов:

обеспечивают организацию системного мониторинга соблюдения аудиторами и аудиторскими организациями Кодекса этики профессионального бухгалтера, опубликованного Советом по международным этическим стандартам Международной федерации бухгалтеров (далее — Кодекс этики профессионального бухгалтера);

готовят предложения по совершенствованию законодательства об аудиторской деятельности;

определяют единый порядок проведения рэнкинга;

организуют проведение рэнкинга и ежегодно до 1 мая публикуют на своих официальных веб-сайтах его результаты;

ведут реестры членов республиканских общественных объединений аудиторов и размещают их на своих официальных веб-сайтах;

при необходимости принимают участие в работе международных организаций по бухгалтерскому учету и аудиту;

представляют ежегодно до 10 января в уполномоченный государственный орган информацию о прохождении аудиторами курсов повышения квалификации;

утверждают регламент проведения квалификационного экзамена, порядок выдачи, переоформления квалификационного сертификата аудитора, продления срока действия и прекращение действия квалификационного сертификата аудитора, типовую программу повышения квалификации аудиторов по согласованию с уполномоченным государственным органом;

проводят квалификационный экзамен;

выдают, переоформляют квалификационный сертификат аудитора, продлевают срок действия и прекращают действие квалификационного сертификата аудитора, за исключением сертификата, выдаваемого Центральным банком Республики Узбекистан.

Статья 16. Недопустимость вмешательства в аудиторскую деятельность

Не допускается вмешательство в деятельность аудиторских организаций и воздействие в какой бы то ни было форме на аудиторскую организацию, а также на ее работников.

Глава 3. Аудитор и его помощник, квалификационный сертификат аудитора

Статья 17. Аудитор. Помощник аудитора

Аудитор одновременно может работать только в составе одной аудиторской организации на основе заключенного между ним и аудиторской организацией трудового договора или договора гражданско-правового характера.

Аудитор может быть учредителем (участником) только одной аудиторской организации, в которой он работает.

Аудитор, ранее возглавлявший аудиторскую организацию, которая была исключена из Реестра аудиторских организаций в связи с нарушением законодательства об аудиторской деятельности, не может быть руководителем другой аудиторской организации в течение трех лет с даты исключения аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций.

Помощником аудитора является физическое лицо, не имеющее квалификационный сертификат аудитора, работающее в аудиторской организации и участвующее в аудиторской проверке по поручению аудитора без права подписи на аудиторском заключении и ином документе, связанном с проведением аудиторской проверки.

На помощника аудитора распространяется обязанность не разглашать сведения, полученные им при участии в аудиторской проверке.

Статья 18. Повышение квалификации аудиторов

Повышение квалификации аудиторов проводится учебными центрами, прошедшими аккредитацию в международной организации в области бухгалтерского учета и аудита.

Аудитор ежегодно, начиная с года, следующего за годом получения им квалификационного сертификата аудитора, проходит курсы повышения квалификации аудиторов.

Курсы повышения квалификации аудиторов проводятся по типовой программе, утверждаемой республиканскими общественными объединениями аудиторов.

Статья 19. Квалификационный сертификат аудитора

Квалификационный сертификат аудитора (далее — сертификат) является документом, подтверждающим квалификацию аудитора и предоставляющим ему право оказывать аудиторские услуги в составе аудиторской организации.

Сертификат является документом строгой отчетности, выдаваемым республиканским общественным объединением аудиторов при условии успешной сдачи претендентом квалификационного экзамена.

Сертификат выдается на первоначальный пятилетний срок, его действие продлевается на очередной десятилетний срок и в последующем — на бессрочный период.

Претенденту при наличии международного сертификата бухгалтера и соблюдении требований, предусмотренных статьями 21 и 22 настоящего Закона, сертификат выдается на первоначальный пятилетний срок и продлевается с установленной периодичностью без сдачи квалификационного экзамена.

Статья 20. Квалификационный экзамен

Квалификационным экзаменом является процедура проверки квалификационной комиссией знаний претендентов на получение сертификата или продление срока его действия.

Регламент проведения квалификационного экзамена определяется республиканскими общественными объединениями аудиторов по согласованию с уполномоченным государственным органом.

При наличии у аудитора непрерывного стажа работы аудитором не менее десяти лет и представлении документов, указанных в части второй статьи 22 настоящего Закона, срок действия сертификата продлевается без сдачи квалификационного экзамена.

Претендент, не прошедший квалификационный экзамен, для пересдачи квалификационного экзамена вправе представить документы не ранее чем через месяц с даты участия в квалификационном экзамене.

Статья 21. Квалификационные требования к претенденту для получения сертификата

Для получения сертификата претендент должен иметь высшее образование и стаж работы не менее трех лет из последних десяти в сфере бухгалтерского учета и аудита (в том числе по совместительству) после получения высшего образования или преподавания в высшей образовательной организации предмета «Бухгалтерский учет» либо «Аудит».

Для претендента, имеющего диплом магистра по специальностям «бухгалтерский учет» и «аудит», требуется стаж работы (в том числе по совместительству) в аудиторской организации не менее одного года.

При наличии у претендента ученой степени по экономическим специальностям стаж работы в области бухгалтерского учета и аудита не требуется.

Статья 22. Документы, необходимые для получения сертификата или продления срока его действия

Претендент для получения сертификата на первоначальный пятилетний срок представляет в республиканское общественное объединение аудиторов заявление с приложением следующих документов:

паспортные данные или данные идентификационной ID-карты;

копии документа об ученой степени либо свидетельства соответствующего уполномоченного государственного органа о признании документа о высшем образовании или ученой степени, полученного в иностранном государстве;

копии международного сертификата бухгалтера (при наличии) с приложением документов, подтверждающих с установленной периодичностью повышение квалификации;

копии трудовой книжки (при наличии стажа работы по совместительству с записью об этом в трудовой книжке, а также документа, подтверждающего стаж работы за рубежом) или выписки из межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда».

Аудитор для продления срока действия сертификата за три месяца до истечения его первоначального пятилетнего срока либо очередного десятилетнего срока, но не ранее чем за шесть месяцев до истечения срока действия сертификата представляет в республиканское общественное объединение аудиторов заявление с приложением следующих документов:

оригинала сертификата;

копии международного сертификата бухгалтера (при наличии) с приложением документов, подтверждающих с установленной периодичностью повышение квалификации;

копии трудовой книжки или выписки из межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда».

Документы, указанные в частях первой и второй настоящей статьи, представляются в письменной или электронной форме.

Требование представления документов, не предусмотренных настоящей статьей, не допускается.

Статья 23. Порядок и сроки рассмотрения документов претендента

Республиканское общественное объединение аудиторов в течение трех рабочих дней со дня поступления заявления на получение сертификата или продление срока его действия принимает решение о допуске или отказе в допуске претендента к сдаче квалификационного экзамена.

Рассмотрение заявления претендента на получение сертификата или продление срока его действия без сдачи квалификационного экзамена осуществляется в срок, указанный в части первой настоящей статьи. Отказ в выдаче сертификата или продлении срока его действия без сдачи квалификационного экзамена осуществляется в порядке, предусмотренном статьей 24 настоящего Закона.

Список претендентов, допущенных к сдаче квалификационного экзамена, а также имеющих международный сертификат бухгалтера или непрерывный стаж работы аудитором не менее десяти лет, утверждается республиканским общественным объединением аудиторов и публикуется на его официальном веб-сайте.

Претенденты, допущенные к сдаче квалификационного экзамена, в письменной или электронной форме уведомляются о дате, времени и месте проведения квалификационного экзамена не позднее чем за десять рабочих дней до его проведения.

Претендентам, имеющим международный сертификат бухгалтера или непрерывный стаж работы аудитором не менее десяти лет, направляются уведомления о результатах рассмотрения республиканским общественным объединением аудиторов представленных документов.

При продлении срока действия сертификата в непрерывный стаж работы в качестве аудитора включается период времени с даты представления заявления до даты истечения срока действия сертификата.

Период времени, не превышающий одного месяца между назначениями на должность аудитора, не рассматривается как перерыв при определении непрерывного стажа работы в качестве аудитора.

Если претендент два раза не явился для сдачи квалификационного экзамена, представленные документы возвращаются. При этом уплаченный сбор за рассмотрение заявления на получение сертификата или продление срока его действия не возвращается.

Статья 24. Отказ в допуске к сдаче квалификационного экзамена

В случае отказа в допуске к сдаче квалификационного экзамена республиканское общественное объединение аудиторов в течение трех рабочих дней письменно или в электронной форме уведомляет претендента о принятом решении с указанием оснований для отказа.

Основанием для отказа в допуске к сдаче квалификационного экзамена являются:

несоответствие претендента квалификационным требованиям, установленным в статье 21 настоящего Закона;

представление не в полном объеме документов, предусмотренных статьей 22 настоящего Закона.

Претендент, которому отказано в допуске к сдаче квалификационного экзамена, вправе повторно обратиться с заявлением после устранения замечаний. При устранении замечаний в течение пятнадцати рабочих дней сбор за рассмотрение заявления не взимается.

Статья 25. Оформление и переоформление сертификата, выдача его дубликата

Сертификат оформляется в десятидневный срок после получения протоколов квалификационной комиссии республиканским общественным объединением аудиторов и имеет юридическую силу на территории Республики Узбекистан.

В случае изменения фамилии, имени, отчества аудитор обязан в месячный срок с даты выдачи документов, подтверждающих соответствующие изменения, подать заявление о переоформлении сертификата в республиканское общественное объединение аудиторов, которое выдало сертификат.

Переоформление сертификата осуществляется в течение пяти рабочих дней со дня подачи аудитором заявления о переоформлении сертификата с приложением оригинала сертификата, подлежащего переоформлению, и копий документов, подтверждающих соответствующие изменения. При переоформлении выдается новый бланк сертификата с ранее выданным номером и ранее установленным сроком действия. Бланк ранее выданного сертификата уничтожается.

На основании заявления аудитора о выдаче дубликата сертификата взамен утраченного или пришедшего в негодность сертификата выдается его дубликат. Информация об утрате сертификата публикуется на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа. Дубликат сертификата выдается под тем же номером и с ранее установленным сроком его действия с обязательной надписью «Дубликат» на новом бланке сертификата.

Пришедший в негодность сертификат подлежит возврату в республиканское общественное объединение аудиторов, которое его выдало, и уничтожению.

Статья 26. Прекращение действия сертификата

Действие сертификата прекращается с даты принятия решения о прекращении его действия.

Основаниями для прекращения действия сертификата являются:

заявление аудитора о прекращении действия сертификата;

неучастие в аудиторской деятельности в течение трех лет;

неявка аудитора на получение сертификата в течение шести месяцев с даты его оформления;

установление факта незаконности решения республиканского общественного объединения аудиторов о выдаче сертификата;

установление факта получения сертификата с использованием подложных документов;

вступивший в законную силу приговор суда, предусматривающий наказание в виде лишения определенного права;

решение суда о признании владельца сертификата в установленном порядке недееспособным или ограниченно дееспособным;

систематическое (более двух раз) или однократное грубое нарушение требований настоящего Закона при осуществлении аудиторской деятельности.

Однократным грубым нарушением требований настоящего Закона признаются:

нарушение ограничений при проведении аудиторской проверки, предусмотренных статьей 34 настоящего Закона;

составление заведомо ложного аудиторского заключения;

разглашение без разрешения заказчика аудиторской проверки конфиденциальной информации, полученной при проведении аудиторской проверки, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;

сокрытие аудитором фактов нарушений хозяйствующим субъектом установленных требований по ведению бухгалтерского учета, а также составлению финансовой отчетности, выявленных при проведении аудиторской проверки;

установление факта передачи сертификата другому лицу в целях использования им этого документа для участия в аудиторской деятельности от своего имени;

участие аудитора в качестве специалиста для проведения различных проверок по поручениям контролирующих или правоохранительных органов без заключения договора между аудиторской организацией и данными органами;

установление факта, когда аудитор одновременно является работником или учредителем (участником) более чем одной аудиторской организации;

непрохождение аудитором ежегодных курсов повышения квалификации.

Аудитор, действие сертификата которого прекращено по основаниям, предусмотренным абзацем девятым части второй настоящей статьи, не вправе повторно обращаться с заявлением на получение сертификата в течение трех лет со дня принятия решения о прекращении действия сертификата.

Действие сертификата руководителя аудиторской организации и аудитора, которыми допущены нарушения, повлекшие за собой исключение аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций, прекращается с даты исключения сведений об аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций.

Решение республиканского общественного объединения аудиторов о прекращении действия сертификата может быть обжаловано в суд в порядке, установленном законодательством.

Решение о прекращении действия сертификата направляется в пятидневный срок аудитору или аудиторской организации, в которой он работает.

Сведения о прекращении действия сертификата подлежат публикации на официальном веб-сайте республиканского общественного объединения аудиторов, которое выдало сертификат.

Сертификат подлежит возврату в республиканское общественное объединение аудиторов, которое его выдало для уничтожения в течение десяти рабочих дней со дня получения аудитором решения о прекращении действия сертификата.

Глава 4. Аудиторская организация. Права, обязанности и ответственность аудиторской организации

Статья 27. Аудиторская организация

Аудиторская организация вправе осуществлять аудиторскую деятельность с даты внесения сведений о ней в Реестр аудиторских организаций.

Аудиторская организация при осуществлении своей деятельности является независимой.

Аудиторская организация не может создаваться министерствами, ведомствами и другими органами государственного и хозяйственного управления.

Аудиторским организациям запрещается заниматься иными видами предпринимательской деятельности, кроме видов деятельности, предусмотренных статьями 32 и 33 настоящего Закона.

Должностные лица органов государственной власти и управления, а также другие лица, которым запрещается заниматься предпринимательской деятельностью в соответствии с законодательством, не могут быть учредителями аудиторской организации.

Аудиторская организация может создаваться и осуществлять свою деятельность в любой организационно-правовой форме, предусмотренной законодательством, за исключением акционерного общества, при соблюдении следующих обязательных условий:

минимальное количество аудиторов, для которых аудиторская организация является основным местом работы, составляет не менее четырех штатных аудиторов;

уставный фонд (уставный капитал) аудиторской организации формируется имуществом, в том числе денежными средствами, непосредственно используемыми аудиторской организацией при осуществлении своей деятельности;

доля уставного фонда (уставного капитала), принадлежащая аудиторам (аудитору), должна составлять не менее пятидесяти одного процента (за исключением случаев создания аудиторской организации — филиала или дочернего хозяйственного общества иностранной аудиторской организации);

руководителем аудиторской организации должен быть только аудитор, для которого данная аудиторская организация является основным местом работы.

Аудиторская организация не может являться учредителем (участником) другой аудиторской организации.

При несоответствии требованиям части шестой настоящей статьи аудиторская организация в пятидневный срок со дня возникновения несоответствия в письменной или электронной форме уведомляет об этом уполномоченный государственный орган и в срок не более трех месяцев с указанной даты обязана устранить возникшее несоответствие либо принять решение о прекращении аудиторской деятельности. Запрещается проведение аудиторской организацией аудиторских проверок до устранения несоответствия требованиям части шестой настоящей статьи.

При создании филиала аудиторской организации руководителем филиала должен быть аудитор.

Фирменное наименование аудиторской организации должно содержать словосочетание «аудиторская организация» и не должно содержать обозначений, тождественных или сходных до степени их смешения с фирменными наименованиями других аудиторских организаций.

Коммерческая организация, сведения о которой не внесены в Реестр аудиторских организаций в течение трех месяцев с даты внесения сведений о ней в Единый государственный реестр субъектов предпринимательства, не вправе использовать в своем наименовании словосочетание «аудиторская организация».

В случае исключения аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций не допускается осуществление аудиторской деятельности и использование в фирменном наименовании словосочетания «аудиторская организация».

Статья 28. Права аудиторской организации

Аудиторская организация вправе:

проводить предварительное ознакомление с учредительными документами и документами бухгалтерского учета и финансовой отчетности хозяйствующего субъекта для принятия решения о проведении аудиторской проверки;

самостоятельно определять формы и методы проведения аудиторской проверки;

получать при проведении аудиторской проверки в полном объеме документацию хозяйствующего субъекта, связанную с осуществлением им финансово-хозяйственной деятельности, а также проверять фактическое наличие любого имущества и фактическое состояние любых обязательств, учтенных в этой документации;

принимать участие в конкурсных отборах аудиторской организации, объявленных хозяйствующим субъектом, а также ознакамливаться с условиями отбора и представлять свои предложения;

получать устные и письменные разъяснения от лиц, осуществляющих руководящие функции или функции бухгалтерского учета и финансового управления, других материально ответственных работников, комитета по аудиту хозяйствующего субъекта по возникшим в ходе аудиторской проверки вопросам и дополнительные сведения, необходимые для аудиторской проверки;

получать письменные подтверждения информации от третьих лиц;

отказаться от проведения аудиторской проверки в случае непредоставления хозяйствующим субъектом необходимой информации для составления аудиторского заключения;

привлекать иных специалистов в качестве эксперта к участию в проведении аудиторской проверки;

оказывать хозяйствующему субъекту в период, охватываемый аудиторской проверкой, сопутствующие услуги, за исключением постановки, восстановления, ведения бухгалтерского учета и составления финансовой отчетности, включая составление финансовой отчетности по международным стандартам финансовой отчетности, осуществление функций ревизионной комиссии (ревизора), доверительного управляющего инвестиционными активами;

объединяться в ассоциации и другие негосударственные некоммерческие организации с целью представления и защиты своих интересов.

Аудиторская организация может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором об оказании аудиторских услуг.

Статья 29. Обязанности аудиторской организации

Аудиторская организация обязана:

соблюдать требования настоящего Закона, стандартов аудиторской деятельности и Кодекса этики профессионального бухгалтера;

соблюдать требования законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;

обеспечивать наличие доли уставного фонда (уставного капитала), принадлежащей аудиторам (аудитору), не менее пятидесяти одного процента (за исключением случаев создания аудиторской организации — филиала или дочернего хозяйствующего общества иностранной аудиторской организации);

обеспечивать наличие в штате не менее четырех аудиторов, для которых аудиторская организация является основным местом работы;

обеспечивать прохождение аудиторами курсов повышения квалификации один раз в год;

осуществлять аудиторскую деятельность исключительно при наличии полиса страхования ответственности аудиторской организации;

обеспечивать независимость при оказании аудиторских услуг;

предъявлять по требованию заказчика аудиторских услуг сертификат аудитора (аудиторов), полис страхования ответственности аудиторской организации;

представлять по запросу хозяйствующего субъекта информацию о требованиях международных стандартов аудита по проведению аудиторской проверки, нормах актов законодательства, на которых основываются замечания аудитора;

обеспечить конфиденциальность информации, полученной при оказании аудиторских услуг;

оформлять результаты аудиторской проверки согласно стандартам аудиторской деятельности и хранить в аудиторской организации экземпляры аудиторских заключений не менее пяти лет;

размещать на своем официальном веб-сайте или официальных веб-сайтах республиканских общественных объединений аудиторов информацию о проведенных обязательных аудиторских проверках с указанием идентифицирующих данных хозяйствующего субъекта и аудиторского заключения;

предоставлять информацию для проведения рэнкинга аудиторских организаций;

информировать в письменной форме руководство хозяйствующего субъекта и лиц, ответственных за корпоративное управление, комитет по аудиту о выявленных нарушениях законодательства о бухгалтерском учете или о фактах, явно свидетельствующих о коррупционных правонарушениях;

установить и соблюдать систему внутреннего контроля качества работы аудиторов;

не препятствовать проведению внешнего контроля качества работы аудиторской организации;

уведомлять в письменной или электронной форме уполномоченный государственный орган в пятидневный срок об изменении своего почтового и электронного адреса, о смене руководителя аудиторской организации и (или) изменении состава аудиторов;

вести собственный веб-сайт и поддерживать его в актуальном состоянии;

представлять ежегодно до 20 января в письменной или электронной форме сведения об аудиторской деятельности в уполномоченный государственный орган.

Аудиторская организация может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором об оказании аудиторских услуг.

Статья 30. Ответственность аудиторской организации

Аудиторская организация несет ответственность перед заказчиками аудиторской проверки, хозяйствующим субъектом и другими пользователями финансовой отчетности за причинение им ущерба вследствие составления аудиторского заключения, содержащего неправильный вывод о финансовой отчетности и иной финансовой информации хозяйствующего субъекта.

За нарушение требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения руководитель аудиторской организации привлекается к ответственности в порядке, установленном законом.

Проведение аудиторской проверки организацией, сведения о которой не внесены в Реестр аудиторских организаций, влечет ответственность в порядке, установленном законом.

Глава 5. Оказание услуг аудиторской организацией

Статья 31. Виды аудиторских услуг

Аудиторские организации оказывают аудиторские услуги в виде аудиторских проверок и сопутствующих услуг.

Аудиторские услуги оказываются на основании договора, заключенного между аудиторской организацией и заказчиком аудиторских услуг.

Статья 32. Аудиторская проверка

Аудиторской проверкой является проверка финансовой отчетности и связанной с ней финансовой информации хозяйствующего субъекта, проводимая аудиторской организацией с целью установления достоверности и соответствия проверяемой финансовой отчетности и связанной с ней финансовой информации законодательству о бухгалтерском учете.

Под достоверностью понимается степень точности данных финансовой отчетности, которая позволяет на основании этой отчетности делать объективные выводы о финансовом положении и результатах финансово-хозяйственной деятельности хозяйствующего субъекта.

Аудиторская проверка проводится в обязательной и инициативной форме, при условии соблюдения ограничений, предусмотренных статьей 34 настоящего Закона.

Проведение аудиторской проверки с использованием государственных секретов и иной охраняемой законом тайны осуществляется только после принятия мер по их защите в соответствии с законодательством.

Проверка, осуществляемая в порядке, отличающемся от требований настоящего Закона, не является аудиторской проверкой.

Статья 33. Сопутствующие услуги аудиторских организаций

Аудиторские организации могут оказывать следующие сопутствующие услуги:

постановка, восстановление, ведение бухгалтерского учета и составление финансовой отчетности, включая составление финансовой отчетности по международным стандартам финансовой отчетности;

осуществление функций ревизионной комиссии (ревизора) юридического лица, доверительного управляющего инвестиционными активами;

консультирование по вопросам ведения бухгалтерского учета и составления финансовой отчетности;

консультирование по применению налогового законодательства, составлению расчетов, деклараций по налогам и сборам при наличии в штате аудиторской организации налогового консультанта либо с его привлечением на договорных условиях, а также при добровольной ликвидации налогоплательщика, годовой оборот которого за последние три года не превысил десяти миллиардов сумов и степень налогового риска которого является средней, — выдача заключения по исполнению налоговых обязательств за период после последнего налогового аудита, срок исковой давности по которым не истек в соответствии с налоговым законодательством;

анализ финансово-хозяйственной деятельности и финансовое планирование, включая подготовку бизнес-планов, экономическое, финансовое и управленческое консультирование;

проведение семинаров, конференций по бухгалтерскому учету, аудиту и составлению финансовой отчетности, налогообложению, анализу финансово-хозяйственной деятельности и финансового планирования;

разработка рекомендаций по автоматизации ведения бухгалтерского учета и составлению финансовой отчетности, информационной безопасности финансовой информации;

проведение оценки активов и обязательств, а также внебалансовых статей банка.

Аудиторские организации могут оказывать и иные сопутствующие услуги, предусмотренные стандартами аудиторской деятельности.

Глава 6. Проведение аудиторских проверок

Статья 34. Ограничения при проведении аудиторской проверки

Проведение аудиторской проверки запрещается аудиторским организациям:

в отношении хозяйствующих субъектов, являющихся кредиторами, страховщиками данной аудиторской организации, а также в отношении которых эти аудиторские организации и аудиторы являются учредителями, участниками, акционерами;

в отношении хозяйствующего субъекта, учредитель, участник, акционер либо лицо, осуществляющее руководящие функции или функции бухгалтерского учета и финансового управления, член комитета по аудиту которого является одновременно работником данной аудиторской организации;

оказывавшим данному хозяйствующему субъекту в период, охватываемый аудиторской проверкой, сопутствующие услуги, предусмотренные абзацами вторым и третьим части первой статьи 33 настоящего Закона;

работники которых являются близкими родственниками учредителя, участника или лица, осуществляющего руководящие функции или функции бухгалтерского учета и финансового управления, члена комитета по аудиту проверяемого хозяйствующего субъекта;

в случае возникновения конфликта интересов, при котором заинтересованность аудиторской организации или аудитора может повлиять на выражение мнения о финансовой отчетности и связанной с ней финансовой информации.

Аудиторская организация не вправе проводить аудиторскую проверку одного и того же хозяйствующего субъекта более семи лет подряд.

Статья 35. Обязательная аудиторская проверка

Следующие организации подлежат обязательной ежегодной аудиторской проверке:

акционерные общества;

банки и иные кредитные организации;

страховые организации;

сельскохозяйственные кооперативы;

инвестиционные и иные фонды, аккумулирующие средства юридических и физических лиц, и их доверительные управляющие инвестиционными активами;

благотворительные, общественные и иные фонды (за исключением общественных фондов, не имевших оборота денежных средств на банковских счетах в течение одного календарного года), источниками которых являются отчисления юридических и физических лиц;

хозяйствующие субъекты, имеющие в уставном фонде (уставном капитале) долю, принадлежащую государству;

биржи;

коммерческие организации, которые одновременно выполняют два из следующих условий по итогам отчетного года: балансовая стоимость активов свыше стотысячекратного размера базовой расчетной величины, выручка от реализации продукции (работ, услуг) более двухсоттысячекратного размера базовой расчетной величины, среднегодовая численность работников свыше ста человек.

К проведению обязательной аудиторской проверки организаций, указанных в части первой настоящей статьи, допускаются аудиторские организации, соответствующие следующим условиям:

наличие в штате не менее двух аудиторов с непрерывным стажем работы не менее трех последовательных лет или имеющих международный сертификат бухгалтера;

отсутствие нарушений законодательства об аудиторской деятельности по результатам внешнего контроля качества работы аудиторской организации.

Аудиторская проверка банков проводится аудиторскими организациями при наличии в штате не менее двух аудиторов, имеющих квалификационный сертификат аудитора на право проведения аудиторских проверок банков.

Хозяйствующие субъекты, указанные в части первой настоящей статьи, выступают заказчиками обязательной аудиторской проверки.

Хозяйствующие субъекты, указанные в части первой настоящей статьи, представляют в налоговые органы в течение пятнадцати дней после проведения обязательной аудиторской проверки, но не позднее 15 июня года, следующего за отчетным годом, копию аудиторского заключения.

Уклонение от проведения обязательной аудиторской проверки в соответствии с законом влечет применение административного взыскания к должностному лицу хозяйствующего субъекта.

Уклонением хозяйствующего субъекта от проведения обязательной аудиторской проверки признается непроведение аудиторской проверки годовой финансовой отчетности до 15 июня года, следующего за отчетным годом, и отсутствие аудиторского заключения.

Непроведение обязательной аудиторской проверки до окончания календарного года после применения административного взыскания налоговыми органами влечет взыскание штрафа с хозяйствующего субъекта в сумме стократного размера базовой расчетной величины. При уклонении хозяйствующего субъекта от добровольной уплаты штрафа вопрос о применении мер правового воздействия к хозяйствующему субъекту рассматривается экономическим судом.

Уплата штрафа не освобождает хозяйствующий субъект от проведения обязательной аудиторской проверки.

Статья 36. Инициативная аудиторская проверка

Заказчиками инициативной аудиторской проверки могут быть юридическое лицо, его собственник, участники и акционеры, имеющие в уставном фонде (уставном капитале) долю в размере не менее пять процентов, а также контролирующие или правоохранительные органы.

Аудиторская проверка по инициативе контролирующих или правоохранительных органов проводится и оплачивается на основании договора, заключенного между аудиторской организацией и этими органами. При этом не допускается повторное привлечение одной и той же аудиторской организации контролирующими или правоохранительными органами к проверке деятельности одного и того же хозяйствующего субъекта по тем же основаниям.

Оплата работ по проведению инициативной аудиторской проверки производится за счет лица или органа, инициировавшего аудиторскую проверку.

Предмет, сроки и другие условия проведения инициативной аудиторской проверки определяются договором о проведении аудиторской проверки, заключаемым между заказчиком аудиторской проверки и аудиторской организацией.

Статья 37. Права и обязанности хозяйствующего субъекта при проведении аудиторской проверки

Хозяйствующий субъект, в отношении которого проводится аудиторская проверка, вправе получать от аудиторской организации:

аудиторское заключение;

разъяснения по выраженному мнению в аудиторском заключении и информацию о нормативно-правовых актах, на которых основано мнение аудиторской организации;

консультации о порядке ведения бухгалтерского учета, составления финансовой отчетности и исправления обнаруженных недостатков и нарушений.

Хозяйствующий субъект, в отношении которого проводится аудиторская проверка, обязан:

создать аудитору условия для проведения аудиторской проверки в сроки, определенные в договоре о проведении аудиторской проверки, и предоставлять ему необходимую документацию;

соблюдать обязанности, вытекающие из договора об оказании аудиторских услуг;

рассмотреть информацию о выявленных в ходе аудиторской проверки нарушениях и не позднее тридцати дней с даты получения указанной информации в письменной форме информировать аудиторскую организацию о результатах;

устранять выявленные в процессе аудиторской проверки нарушения ведения бухгалтерского учета, составления финансовой отчетности и порядка исчисления налогов и сборов.

Хозяйствующий субъект не вправе совершать какие-либо действия (бездействие) в целях уклонения либо воспрепятствования проведению аудиторской проверки, осуществляемой в соответствии с настоящим Законом.

Хозяйствующий субъект может иметь иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством и договором о проведении аудиторской проверки, заключенным с аудиторской организацией.

Статья 38. Права и обязанности заказчика инициативной аудиторской проверки

Заказчик инициативной аудиторской проверки вправе:

самостоятельно выбирать аудиторскую организацию;

определять направление и объем инициативной аудиторской проверки;

получать от аудиторской организации необходимую информацию о нормативно-правовых актах, на которых основываются замечания аудитора;

получать аудиторское заключение.

Заказчик инициативной аудиторской проверки обязан:

создать аудитору соответствующие условия для проведения аудиторской проверки в сроки, определенные в договоре о проведении аудиторской проверки;

предоставлять аудитору необходимую документацию;

своевременно оплачивать услуги аудиторской организации в соответствии с договором о проведении аудиторской проверки.

Заказчик инициативной аудиторской проверки может иметь иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством и договором о проведении аудиторской проверки.

Статья 39. Аудиторское заключение

Аудиторское заключение является документом, содержащим выраженное в письменной форме мнение аудиторской организации о достоверности и соответствии финансовой отчетности требованиям законодательства о бухгалтерском учете.

Аудиторское заключение должно быть пронумеровано, постранично подписано аудитором (аудиторами), осуществлявшим аудиторскую проверку, и руководителем аудиторской организации с приложением к нему финансовой отчетности, в отношении которой выражено мнение аудиторской организации.

Форма и содержание аудиторского заключения определяются стандартами аудиторской деятельности.

Статья 40. Заведомо ложное аудиторское заключение

Аудиторское заключение, составленное без проведения аудиторской проверки либо составленное по результатам аудиторской проверки, но не соответствующее содержанию документов хозяйствующего субъекта, полученных и изученных аудитором (аудиторами) в ходе аудиторской проверки, считается заведомо ложным.

Аудиторское заключение признается заведомо ложным по решению суда, вступившему в законную силу.

Составление заведомо ложного аудиторского заключения влечет исключение аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций, прекращение действия сертификата руководителя аудиторской организации и сертификатов аудиторов, принимавших участие в аудиторской проверке, а также привлечение виновных лиц к ответственности в порядке, установленном законом.

Глава 7. Ведение Реестра аудиторских организаций и Реестра аудиторов

Статья 41. Реестр аудиторских организаций

Уполномоченный государственный орган ведет в электронной форме Реестр аудиторских организаций, в котором указываются:

наименование аудиторской организации и место ее нахождения (почтовый адрес);

номер телефона аудиторской организации;

электронный адрес и официальный веб-сайт (при наличии) аудиторской организации;

идентификационный номер налогоплательщика аудиторской организации;

фамилия, имя, отчество руководителя и аудиторов аудиторской организации, номер и дата получения их сертификатов;

дата включения аудиторской организации в Реестр аудиторских организаций;

основания и дата исключения из Реестра аудиторских организаций.

Информация, содержащаяся в Реестре аудиторских организаций, является открытой для ознакомления.

Статья 42. Включение аудиторской организации в Реестр аудиторских организаций

Аудиторская организация направляет справку и копии трудовых книжек (выписки из межведомственного аппаратно-программного комплекса «Единая национальная система труда») аудиторов по почте или в электронной форме в уполномоченный государственный орган для внесения сведений в Реестр аудиторских организаций. В справке указываются наименование аудиторской организации, почтовый и электронный адрес, веб-сайт (при наличии), номер контактного телефона, идентификационный номер налогоплательщика.

Включение аудиторской организации в Реестр аудиторских организаций осуществляется уполномоченным государственным органом в течение пяти рабочих дней после рассмотрения сведений, представленных аудиторской организацией.

Уполномоченный государственный орган не включает сведения об аудиторской организации в Реестр аудиторских организаций в случаях:

представления аудиторской организацией недостоверных сведений;

несоответствия аудиторской организации требованиям статьи 27 настоящего Закона.

Статья 43. Исключение аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций

Аудиторская организация исключается из Реестра аудиторских организаций в случаях:

выявления несоответствия требованиям, установленным частью шестой статьи 27 настоящего Закона;

ликвидации аудиторской организации;

осуществления иных видов деятельности, не связанных с аудиторской деятельностью, или изменения вида деятельности;

нарушения ограничений при проведении аудиторской проверки, предусмотренных статьей 34 настоящего Закона;

составления заведомо ложного аудиторского заключения;

разглашения конфиденциальной информации, полученной при оказании аудиторских услуг;

отсутствия полиса страхования ответственности аудиторской организации при осуществлении аудиторской деятельности;

непредставления уполномоченному государственному органу необходимой документации и информации при проведении внешнего контроля качества работы аудиторской организации.

Сведения об исключении аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций подлежат опубликованию в средствах массовой информации, а также размещению на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа.

Статья 44. Реестр аудиторов

Уполномоченный государственный орган ведет Реестр аудиторов, в котором указываются:

фамилия, имя, отчество аудитора;

персональный идентификационный номер физического лица;

место работы аудитора;

номер, дата выдачи сертификата;

фамилия, имя и подпись лица, получившего сертификат, а также дата получения и срок его действия;

сведения о прохождении аудитором ежегодных курсов повышения квалификации;

наименование и дата выдачи международного сертификата бухгалтера (при наличии);

сведения о продлении срока действия, прекращении действия, переоформлении сертификата и выдаче его дубликата.

На официальных веб-сайтах уполномоченного государственного органа и республиканских общественных объединений аудиторов размещаются доступные для ознакомления сведения из Реестра аудиторов, в которых указываются:

фамилия, имя, отчество аудитора;

номер, дата выдачи сертификата;

срок действия сертификата;

сведения о повышении квалификации аудиторов (по итогам года);

сведения о прекращении действия сертификата и выдаче его дубликата.

Глава 8. Внутренний контроль качества работы аудиторов и внешний контроль качества работы аудиторских организаций

Статья 45. Внутренний контроль качества работы аудиторов

Внутренний контроль качества работы аудиторов представляет собой систему организационных мер, осуществляемых аудиторской организацией, основанных на процедурах, обеспечивающих соблюдение ее аудиторами и работниками требований настоящего Закона.

Внутренний контроль качества работы аудиторов осуществляется аудиторской организацией согласно стандартам аудиторской деятельности и является обязательным условием при оказании аудиторских услуг.

Статья 46. Внешний контроль качества работы аудиторской организации

Внешний контроль качества работы аудиторской организации представляет собой систему мер, осуществляемых уполномоченным государственным органом совместно с республиканскими общественными объединениями аудиторов, направленных на выявление и последующее предотвращение нарушений аудиторскими организациями требований настоящего Закона и стандартов аудиторской деятельности.

Аудиторская организация может на добровольной основе проходить внешний контроль качества со стороны республиканского общественного объединения аудиторов. Данный вид контроля не заменяет проведение внешнего контроля качества, осуществляемого уполномоченным государственным органом в соответствии с настоящим Законом.

В случае выявления нарушений по результатам внешнего контроля качества работы аудиторской организации уполномоченный государственный орган вправе применить в отношении аудиторской организации следующие меры воздействия:

вынести уведомление, обязывающее аудиторскую организацию устранить выявленные нарушения и устанавливающее сроки устранения таких нарушений;

обратиться в суд по основаниям, предусмотренным абзацами третьим , четвертым и пятым части первой статьи 43 настоящего Закона;

принять решение об исключении аудиторской организации из Реестра аудиторских организаций при систематическом (более двух раз) нарушении требований статьи 29 настоящего Закона.

Результаты внешнего контроля качества работы аудиторских организаций с указанием принятых мер по выявленным нарушениям публикуются на официальных веб-сайтах уполномоченного государственного органа и республиканских общественных объединений аудиторов.

Статья 47. Срок и основания проведения внешнего контроля качества работы аудиторской организации

Срок проведения внешнего контроля качества работы аудиторской организации не должен превышать десяти рабочих дней.

Внешний контроль качества работы аудиторской организации проводится по итогам результата риск-анализа и оценки уровня риска совершения аудиторской организацией нарушений требований настоящего Закона (далее — уровень риска).

Уровень риска подразделяется на три категории:

аудиторские организации с высоким риском совершения нарушений;

аудиторские организации со средним риском совершения нарушений;

аудиторские организации с низким риском совершения нарушений.

Анализ уровня риска проводится уполномоченным государственным органом ежегодно до 1 февраля, за исключением случаев поступления обращений физических или юридических лиц на действия (бездействие) аудиторской организации или аудитора.

При проведении внешнего контроля качества работы аудиторской организации не допускается вмешательство в финансово-хозяйственную деятельность аудиторской организации.

На основании сведений, имеющихся в уполномоченном государственном органе и республиканских общественных объединениях аудиторов, а также информации о деловой репутации аудиторской организации и аудиторов осуществляется анализ уровня риска по следующим обстоятельствам:

соблюдение аудиторской организацией требований статей 27 и 29 настоящего Закона;

наличие обращений физических или юридических лиц на действия (бездействие) аудиторской организации, нарушающие требования настоящего Закона;

наличие в составе учредителей (участников) аудиторской организации физических лиц, ранее являвшихся учредителем (участником) аудиторской организации, деятельность которой была прекращена за нарушение законодательства об аудиторской деятельности;

получение низкой оценки по итогам предыдущего внешнего контроля качества работы аудиторской организации.

Статья 48. Основные показатели и оценка качества работы аудиторской организации

Основными показателями качества работы аудиторской организации являются:

наличие системы внутреннего контроля;

соблюдение международных стандартов аудита, контроля качества, обзорных проверок, заданий по оказанию сопутствующих услуг и Кодекса этики профессионального бухгалтера;

соблюдение законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;

членство в международной аудиторской организации или ассоциации;

наличие методики проведения аудиторской проверки, оказания сопутствующих услуг;

надлежащее документирование результатов оказанных аудиторских услуг;

достаточное количество трудовых и временных ресурсов для проведения аудиторских проверок;

применение программных продуктов или информационных технологий для обработки информации;

прохождение аудиторами ежегодных курсов повышения квалификации;

отсутствие нарушений требований настоящего Закона;

отсутствие жалоб физических или юридических лиц, а также обоснованных отрицательных отзывов о деятельности аудиторской организации, в том числе в средствах массовой информации.

Глава 9. Заключительные положения

Статья 49. Международное сотрудничество

Уполномоченный государственный орган в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан поддерживает сотрудничество в области аудиторской деятельности и осуществляет обмен информацией с международными организациями по вопросам, отнесенным к его полномочиям.

Статья 50. Разрешение споров

Споры, возникающие при осуществлении аудиторской деятельности, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 51. Ответственность за нарушение законодательства об аудиторской деятельности

Лица, виновные в нарушении законодательства об аудиторской деятельности, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 52. Внесение изменений, а также признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

1. Внести в приложение № 1 к Постановлению Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 12 мая 2001 года № 222-II «О Перечне видов деятельности, на осуществление которых требуются лицензии» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2002 г., № 6-7, ст. 105; 2003 г., № 1, ст. 8; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 154; 2007 г., № 7, ст. 323, № 9, ст. 416; 2009 г., № 9, ст. 330; 2010 г., № 9, ст.ст. 335, 341, № 12, ст. 470; 2011 г., № 12/2, ст. 364; 2012 г., № 4, ст. 105, № 12, ст. 336; 2013 г., № 4, ст. 98; 2014 г., № 12, ст. 343; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 4, № 7, ст. 431, № 10, ст.ст. 670, 677; 2019 г., № 7, ст. 389, № 8, ст. 471, № 11, ст. 792; 2020 г., № 1, ст.ст. 3, 4, № 3, ст. 203) следующие изменения:

абзац тридцать третий исключить;

абзацы тридцать четвертый — шестьдесят второй считать соответственно абзацами тридцать третьим — шестьдесят первым.

2. Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 9 декабря 1992 года № 734-XII «Об аудиторской деятельности» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 1, ст. 15);

2) Постановление Верховного Совета Республики Узбекистан от 9 декабря 1992 года № 735-XII «О порядке введения в действие Закона Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 1, ст. 16);

3) раздел VI Закона Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 772-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 124);

4) Закон Республики Узбекистан от 26 мая 2000 года № 78-II «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 5-6, ст. 149);

5) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 26 мая 2000 года № 79-II «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» в новой редакции» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 5-6, ст. 150);

6) пункт 3 приложения № 2 к Постановлению Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 12 мая 2001 года № 222-II «О Перечне видов деятельности, на осуществление которых требуются лицензии» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 11-12, ст. 222);

7) раздел III Закона Республики Узбекистан от 13 декабря 2002 года № 447-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 1, ст. 8);

8) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 4 апреля 2006 года № ЗРУ-28 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с сокращением видов и упрощением разрешительных процедур для осуществления предпринимательской деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 154);

9) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 10 октября 2006 года № ЗРУ-59 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы правовой защиты и либерализацией финансовой ответственности субъектов предпринимательства» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536);

10) Закон Республики Узбекистан от 17 сентября 2007 года № ЗРУ-110 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 9, ст. 417);

11) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 9 сентября 2009 года № ЗРУ-216 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием Закона Республики Узбекистан «О рынке ценных бумаг» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 9, ст. 330);

12) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98);

13) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 14 мая 2014 года № ЗРУ-372 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 5, ст. 130);

14) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 20 августа 2015 года № ЗРУ-391 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленных на дальнейшее усиление надежной защиты частной собственности, субъектов предпринимательства, снятие преград для их ускоренного развития» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 8, ст. 312);

15) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 4, ст. 137);

16) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием механизмов борьбы с экономическими преступлениями и финансированием распространения оружия массового уничтожения» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 1, ст. 5);

17) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2019 года № ЗРУ-586 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием порядка определения размеров оплаты труда, пенсий и иных платежей» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 12, ст. 880);

18) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 22 января 2020 года № ЗРУ-603 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 4).

Статья 53. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству финансов Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 54. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 55. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

25 февраля 2021 г.,

№ ЗРУ-677

(Национальная база данных законодательства, 26.02.2021 г., № 03/21/677/0155; 14.03.2022 г., № 03/22/759/0213, 30.03.2022 г., № 03/22/760/0249, 21.04.2022 г., № 03/22/765/0332; 21.01.2023 г., № 03/23/815/0044; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 07.02.2024 г., № 03/24/905/0106; 11.11.2024 г., № 03/24/995/0908; 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116)

lex.uz