UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 22-fevral · Boshqa hujjatlar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 22 февраль · Бошқа ҳужжатлар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 22 февраля 2021 г. · Другие документы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 22 February 2021 · Other documents

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Кодекснинг мақсади

Ушбу Кодекснинг мақсади шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари

Шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ушбу Кодекс ва бошқа қонун ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Кодексда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

аҳоли пункти — ҳуқуқий мақом, ном ва чегара билан белгиланган Ўзбекистон Республикаси маъмурий-ҳудудий бирлиги (шаҳар, шаҳарча, қишлоқ, овул);

аҳоли пунктининг бош режаси — аҳоли пунктини ҳудудий ривожлантиришнинг асосий йўналишларини ҳамда фуқароларнинг қулай ҳаёт фаолияти муҳитини комплекс шакллантириш шарт-шароитларини белгилайдиган шаҳарсозлик ҳужжати;

аҳоли пунктлариаро ҳудудлар — икки ва ундан ортиқ аҳоли пункти оралиғидаги аҳоли пунктлари чегараларидан ташқаридаги ҳудудлар;

аҳоли пунктининг чегара чизиғи — аҳоли пункти ерларининг уларни ер фондининг бошқа тоифаларидан ажратиб турадиган, шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланган ташқи чегараси;

аҳолини жойлаштириш тизими — мавжуд аҳоли пунктларини ривожлантириш ҳамда янги аҳоли пунктларини барпо этиш йўли билан аҳолини тегишли ҳудудга тартибга солиб бориладиган тарзда жойлаштиришнинг шаҳарсозлик ҳужжатлари билан белгиланадиган асосий йўналишлари;

бино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;

буюртмачи — объектларни қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва бузишнинг амалга оширилишини таъминловчи, шунингдек шу мақсадларда лойиҳа-қидирув, экспертлик, қурилиш-монтаж ва назорат ишларини бажариш учун тегишли ташкилотлар билан шартномалар тузувчи жисмоний ёки юридик шахс;

зоналаштириш — ҳудудни ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш чоғида шаҳарсозликнинг фойдаланиш турларини ҳамда бу турлардан фойдаланишга доир чекловларни белгилаган ҳолда, ҳудуднинг функционал мақсадга кўра бўлиниши;

иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;

ишлаб чиқариш объектлари — одамлар ва технологик асбоб-ускуналар ишлаши учун зарур шарт-шароитлар таъминланадиган ишлаб чиқаришни жойлаштириш учун мўлжалланган бинолар ҳамда иншоотлар;

қизил чизиқлар — шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланадиган, мавзеларнинг, кичик даҳаларнинг ва режалаштириш тузилмаси бошқа элементларининг ҳудудларини аҳоли пунктларининг кўчаларидан, тор кўчаларидан ва майдонларидан ажратиб турувчи чегаралар;

ноёб ва алоҳида муҳим объектлар — алоҳида ёки биргаликда ўзига хос, бетакрор ҳажмий-режавий, конструктив, муҳандислик ёки технологик ечимлари ҳамда архитектура ғояси билан, юқори техник даражадаги ютуқлар ва меъморчиликни ўзида мужассам этган бинолар, иншоотлар ва уларнинг мажмуалари;

реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) — ташқи рекламани жойлаштириш (тарқатиш) учун махсус ишлаб чиқилган ва қўлланиладиган воситалар, шунингдек аҳолига ахборот етказиш вазифаларини бажарувчи техник воситалар (конструкциялар);

турар жой объектлари — одамлар яшаши учун мўлжалланган бинолар, доимий яшаш учун уй-жойлар (хонадонлар), шунингдек вақтинча яшаш учун ётоқхоналар, меҳмонхоналар, мактаб-интернатлар, қариялар уйлари;

урбанизация — аҳолининг ижтимоий-касбий ва демографик тузилишида ижобий ўзгаришларга, унинг турмуш тарзи ҳамда маданияти сифат жиҳатидан янги даражага кўтарилишига кўмаклашувчи, жамият ва иқтисодиётни ривожлантиришда шаҳарларнинг ролини ошириш, шунингдек шаҳар инфратузилмасини шакллантириш жараёни. Урбанизация, қоида тариқасида, шаҳар атрофини шаҳар ҳудудига киритиш, бир нечта аҳоли пунктларини ягона маконга бирлаштириш билан бирга олиб борилади;

фуқаровий объектлар — маданият, жисмоний тарбия, спорт, илм-фан, таълим, соғлиқни сақлаш, савдо, умумий овқатланиш, маиший хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотларини, банк-молия муассасаларини, қурилиш-коммунал ташкилотларини, алоқа ҳамда транспорт корхоналарини жойлаштириш учун мўлжалланган бинолар ва иншоотлар;

шаҳарсозлик — аҳоли пунктларини, аҳоли пунктлариаро ҳудудларни режалаштириш ҳамда қуришнинг ижтимоий-иқтисодий, қурилиш-техника, архитектура-бадиий ечимлари йиғиндисини санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларини ҳисобга олган ҳолда таъминловчи назарияси ҳамда амалиёти;

шаҳарсозлик регламенти — ҳудудларни ва аҳоли пунктларини қуришнинг белгиланган қоидалари, шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чоғида аҳоли пунктларининг ҳамда аҳоли пунктлариаро ҳудудларнинг ер участкаларидан рухсат этилган фойдаланиш турларининг, бошқа кўчмас мулк объектларидан фойдаланиш кўрсаткичлари ҳамда турларининг йиғиндиси;

шаҳарсозлик фаолияти — давлат органларининг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳудудларни ва аҳоли пунктларини ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш, ер участкаларидан рухсат этилган фойдаланиш турларини белгилаш, қурилиш материаллари ва буюмларини ишлаб чиқариш, биноларни, иншоотларни ҳамда уларнинг мажмуаларини шахс, жамият ва давлат манфаатларини, шунингдек мазкур ҳудудлар ҳамда аҳоли пунктларининг миллий, тарихий-маданий, экологик, табиий ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш соҳасидаги фаолияти;

шаҳарсозлик ҳужжатлари — ҳудудларни ва аҳоли пунктларини ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш тўғрисидаги ҳамда уларни қуриш ҳақидаги тасдиқланган ҳужжатлар;

якка тартибдаги уй-жой — якка тартибда уй-жой қуриш ва томорқа хўжалигини юритиш учун мўлжалланган бир ер участкасида жойлашган бир ёки бир нечта турар-жой бинолари ва уларга тааллуқли бўлган томорқа-хўжалик иморатлари ва ҳовли иншоотлари.

4-модда. Шаҳарсозлик фаолиятининг асосий принциплари

Шаҳарсозлик фаолиятининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

шаҳарсозлик соҳасида фуқаролар, жамият ва давлат манфаатларини ҳисобга олган ҳолда ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш асосида Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ва унинг қисмларини барқарор ривожлантириш;

ҳаётий фаолият учун қулай муҳит яратиш, фуқаролар саломатлигини муҳофаза қилиш, атроф-муҳитга, табиий ресурсларга ва маданий меросга эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлиш;

бинолар ва иншоотлар конструкцияларининг хавфсизлиги ва ишончлилиги, уларнинг сейсмик чидамлилиги, ёнғин хавфсизлиги ва энергия самарадорлигига қўйиладиган талабларга риоя қилган ҳолда тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари асосида шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш;

шаҳарсозлик фаолияти ва қурилиш ишлаб чиқаришида энг яхши амалиётларни жорий этиш, қурилиш сифатини ошириш;

ҳудудларни ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш жараёнида жамоатчиликнинг самарали иштирокини таъминлаш.

5-модда. Шаҳарсозлик соҳасида рақобат муҳитини яратиш

Шаҳарсозлик фаолияти субъектлари ўртасидаги рақобат муҳити:

ишлар (товарлар, хизматлар) бозорида монопол фаолиятни, шу жумладан рақобатни чеклашга олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган фаолиятни чеклаш;

шаҳарсозлик фаолияти субъектлари тўғрисидаги маълумотларнинг қулай электрон базаларини яратиш ва яратилган асосда уларнинг фаолиятини баҳолаш рейтингларини жорий этиш;

шаҳарсозлик фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш;

давлат харидлари тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига риоя этилишини таъминлаш йўли билан яратилади.

6-модда. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари

Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари шаҳарсозликнинг асоси бўлиб, улар шаҳарсозлик фаолияти субъектлари томонидан бажарилиши мажбурийдир.

Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари норматив ҳужжатлар бўлиб:

ҳудудларни ривожлантиришни ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш;

муҳандислик қидирувлари;

лойиҳалаштириш, шу жумладан технологик лойиҳалаштириш;

объектларни қуришни, реконструкция қилишни, мукаммал ва жорий таъмирлашни, шунингдек бузишни амалга ошириш;

объектлардан фойдаланиш, уларни таъмирлаш ёки қайта тиклаш (ишларни ташкил этиш, юритиш ва қабул қилиб олиш);

объектларнинг муҳандислик тизимларини ўрнатиш;

объектларнинг қийматини белгилаш;

қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкцияларини ишлаб чиқариш ҳамда улардан фойдаланиш чоғидаги мажбурий талабларни белгилайди.

Ўзбекистон Республикасининг геологик, табиий-иқлимий, сейсмологик ҳамда бошқа ўзига хос хусусиятларига мослаштирилган шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги халқаро ва хорижий норматив-техник ҳужжатлардан фойдаланишга йўл қўйилади.

Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари тўғрисидаги ахборот шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари чегарадош ер участкалари, реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) ҳамда бошқа кўчмас мулк объектлари мулкдорларининг, эгаларининг ва улардан фойдаланувчиларнинг, шунингдек шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда қайси юридик ва жисмоний шахсларнинг манфаатларига дахл қилиниши мумкин бўлса, ўша юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳуқуқлари масалалари юзасидан давлат органлари томонидан қарорлар қабул қилиниши учун асос бўлади.

7-модда. Идоравий қурилиш нормалари

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чоғида идоравий қурилиш нормаларидан фойдаланилиши мумкин.

Вазирликлар ва идоралар бир вазирлик ва идора доирасида қўлланилиши мумкин бўлган идоравий қурилиш нормаларини ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқиши, тасдиқлаши, қайта кўриб чиқиши ёки бекор қилиши мумкин.

Идоравий қурилиш нормалари шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига зид бўлмаслиги керак.

Идоравий қурилиш нормалари тасдиқланишидан олдин шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи билан келишиб олинади.

8-модда. Юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатлари

Юридик ва жисмоний шахсларнинг шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ манфаатлари уларнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатлари жумласига киради.

Юридик ва жисмоний шахсларнинг шаҳарсозлик фаолияти, агар бундай фаолият чегарадош ер участкалари, реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) ҳамда бошқа кўчмас мулк объектлари мулкдорларининг, эгаларининг ҳамда улардан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари амалга оширилишига монелик қилса, чекланиши керак.

Фуқароларнинг қулай ҳаёт фаолияти муҳитига бўлган ҳуқуқи, хўжалик ва бошқа фаолиятнинг атроф-муҳитга зарарли таъсир кўрсатишига йўл қўймаслик, экологик вазиятни яхшилаш, аҳоли пунктларининг ҳамда уларга туташ ҳудудларнинг муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларини ривожлантириш, маданий мерос объектларини сақлаш, шунингдек шаҳарсозлик фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлиги жамиятнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатларидир.

Аҳоли пунктларини ва аҳоли пунктлариаро ҳудудларни барқарор ривожлантириш учун шарт-шароитларни таъминлаш, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмалар тизимларининг ишлаб туриши, табиий ресурсларни ва маданий мерос объектларини сақлаш, шунингдек манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик давлатнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатларидир.

Юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатлари шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари, шаҳарсозлик нормалари ҳамда қоидалари, шаҳарсозлик ҳужжатлари талабларига риоя этиш, шунингдек уларга риоя этилиши устидан давлат ва жамоатчилик назоратини амалга ошириш орқали таъминланади.

Агар шаҳарсозлик фаолияти юридик ва жисмоний шахслар, жамият ва давлат манфаатларига зид бўлса, бундай фаолият тугатилиши керак.

9-модда. Фуқароларининг қулай ҳаёт фаолияти муҳитига бўлган ҳуқуқи

Ҳар бир фуқаро қулай ҳаёт фаолияти муҳитига бўлган ҳуқуққа эга.

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда фуқароларнинг қулай ҳаёт фаолияти муҳитига бўлган ҳуқуқи:

шаҳарсозлик фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш;

ҳудудларни ва аҳоли пунктларини ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш;

фуқароларнинг шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда иштирок этиши;

қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкцияларини сертификатлаштириш;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига риоя этилиши устидан давлат ва жамоатчилик назорати;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилганлиги натижасида фуқароларга етказилган ҳамда уларнинг ҳаёт фаолияти муҳити ёмонлашишига сабаб бўлган зарарларни компенсация қилиш, шунингдек фуқароларнинг ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш орқали таъминланади.

10-модда. Шаҳарсозлик фаолиятига доир асосий талаблар

Шаҳарсозлик фаолиятига доир асосий талаблар қуйидагилардан иборат:

шаҳарсозлик фаолияти субъектлари томонидан шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига риоя этилиши;

ҳудудлар ва аҳоли пунктларини табиий ҳамда техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсиридан ҳимоя қилиш;

атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, экологик хавфсизлик талабларига, ёнғинга қарши ҳамда санитария қоидаларига, нормаларига ва гигиена нормативларига риоя этиш;

сувни муҳофаза қилиш зоналари, муҳандислик ва транспорт инфратузилмаси объектларининг муҳофаза зоналари талабларига риоя этиш;

маданий мерос объектларини ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни сақлаш талабларига риоя этиш;

аҳоли пунктларини аҳоли пунктларининг тегишли тури учун шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида белгиланган аҳолига хизмат кўрсатиш даражасидан кам бўлмаган муҳандислик, транспортга оид ҳамда ижтимоий инфратузилмалар объектлари, рекреация ва соғломлаштириш мақсадларига мўлжалланган объектлар, шунингдек ҳудудларни ободонлаштириш объектлари билан таъминлаш;

ногиронлиги бўлган шахсларнинг ижтимоий инфратузилма объектларидан (турар жойлар, жамоат ва ишлаб чиқариш бинолари, иморатлари ва иншоотлари, соғлиқни сақлаш, маданият, спорт объектлари ва бошқа объектлардан) монеликсиз фойдаланиши учун шарт-шароитлар яратиш;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги қарорларнинг муҳокамаси ва қабул қилинишида фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари ва фуқаролар иштирок этиши учун шарт-шароитларни таъминлаш.

11-модда. Юридик ва жисмоний шахсларнинг шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чоғидаги мажбуриятлари

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чоғида юридик ва жисмоний шахслар:

аҳолининг қулай ҳаёт фаолияти муҳитини асраши;

шаҳарсозлик ҳужжатларига, аҳоли пунктларини ва ҳудудларни қуриш қоидаларига риоя этилишини таъминлаши;

атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, экологик хавфсизлик талабларига, ёнғинга қарши ҳамда санитария қоидаларига, нормаларига ва гигиена нормативларига риоя этиши;

атроф-муҳитга, маданий мерос объектларига, шаҳар, қишлоқ ландшафтларига, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмалар объектларига, ҳудудларни ободонлаштириш объектларига зарарли таъсир этадиган, учинчи шахсларнинг қонуний манфаатларига дахл этадиган ҳамда чегарадош ер участкалари, реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) ҳамда бошқа кўчмас мулк объектлари мулкдорларининг, эгаларининг ёки улардан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари амалга оширилишига монелик қиладиган хатти-ҳаракатлар содир этмаслиги;

ер участкаларидан ва бошқа кўчмас мулк объектларидан шаҳарсозлик регламентларига риоя этган ҳолда фойдаланиши;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширувчи давлат органларининг кўрсатмаларини бажариши;

давлат шаҳарсозлик кадастри юритилишини ва шаҳарсозлик фаолияти объектларининг мониторингини амалга оширувчи шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органига ҳамда объектларни техник инвентаризациядан ўтказувчи ташкилотларга ўзларига тегишли объектлардаги ўзгаришлар ҳақида ишончли маълумотлар тақдим этиши;

шаҳарсозлик ҳужжатлари материалларини, шу жумладан комплекс муҳандислик қидирувлари материалларини (бундан мавсумий ишлар учун вақтинчалик ва хўжалик-маиший иморатлари, уч юз куб метрдан ошмайдиган алоҳида турган объектларга доир шаҳарсозлик ҳужжатлари мустасно) шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органининг тегишли ҳудудий бўлинмаларига тақдим этиши шарт.

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чоғида юридик ва жисмоний шахсларнинг зиммасида қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

12-модда. Аҳоли пунктларининг турлари

Аҳоли пунктлари шаҳарларга, шаҳарчаларга, қишлоқлар ва овулларга бўлинади.

Аҳолининг сонига қараб шаҳарлар қуйидагиларга бўлинади:

энг йирик — аҳолисининг сони бир миллиондан ортиқ кишидан иборат;

йирик — аҳолисининг сони икки юз эллик мингдан бир миллионгача кишидан иборат;

катта — аҳолисининг сони юз мингдан икки юз эллик минггача кишидан иборат;

ўртача — аҳолисининг сони эллик мингдан юз минггача кишидан иборат;

кичик — аҳолисининг сони эллик минггача кишидан иборат бўлган шаҳарлар.

Аҳолининг сонига қараб шаҳарчалар қуйидагиларга бўлинади:

катта — аҳолисининг сони йигирма мингдан ортиқ кишидан иборат;

ўртача — аҳолисининг сони ўн мингдан йигирма минггача кишидан иборат;

кичик — аҳолисининг сони ўн минггача кишидан иборат бўлган шаҳарчалар.

Аҳолининг сонига қараб қишлоқлар ва овуллар қуйидагиларга бўлинади:

йирик — аҳолисининг сони беш мингдан ортиқ кишидан иборат;

катта — аҳолисининг сони уч мингдан беш минггача кишидан иборат;

ўртача — аҳолисининг сони бир мингдан уч минггача кишидан иборат;

кичик — аҳолисининг сони бир минггача кишидан иборат бўлган қишлоқлар ва овуллар.

Вақтинчалик аҳамиятга молик ва аҳоли таркиби доимий бўлмаган ҳамда иқтисодиёт тегишли тармоғининг хизмат мақсадидаги объектлари бўлган бинолар ва иншоотларнинг гуруҳлари (вахта усулида ишловчи нефтчилар, газчилар, изланувчиларнинг шаҳарчалари ҳамда уйлари), шунингдек якка уйлар (темир йўл назоратчиларининг, ўрмончиларнинг уйлари, дала шийпонлари ва бошқалар) ушбу бинолар ва иншоотлар маъмурий, ишлаб чиқариш ёки ҳудудий муносабатларда шаҳарсозлик фаолиятининг қайси тегишли субъектлари билан боғлиқ бўлса, ўша субъектлар тасарруфида бўлади.

Аҳоли пунктининг турига қараб шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларида шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби, уларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш тартиби белгиланади.

Янги аҳоли пунктларини жойлаштириш ҳамда мавжудларини ривожлантириш ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ва инвестициявий ривожлантиришнинг узоқ муддатли прогнозларига, Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳига, ҳудудларни ривожлантиришни режалаштириш тарҳларига ҳамда туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаларига, аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш ва қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

Аҳоли пунктларини ташкил этиш ҳамда қайта ташкил этиш, уларнинг мақоми ва чегараларини ўзгартириш тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

Аҳоли пунктлари чегараларидаги ерлар аҳоли пунктларининг тасдиқланган бош режаларига, шаҳарсозлик ва ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ улардан фойдаланишнинг тартибга солинишини амалга оширувчи маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари тасарруфида бўлади.

Аҳоли пунктларининг ерларидан фойдаланиш шартлари ва тартибига доир шаҳарсозлик талаблари шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан белгиланади.

2-боб. Шаҳарсозлик фаолияти объектлари ва субъектлари

13-модда. Шаҳарсозлик фаолияти объектлари

Ўзбекистон Республикасининг ҳудуди ва ҳудудининг қисмлари, аҳоли пунктларининг ҳудудлари ва ҳудудларининг қисмлари, аҳолини жойлаштиришнинг умумдавлат ҳамда ҳудудий тизимлари, ер участкалари, бинолар ва иншоотлар, ҳудудий-ишлаб чиқариш, шаҳарсозлик ҳамда ландшафт мажмуалари, рекреация ва ишлаб чиқариш зоналари, маданий мерос объектлари ҳамда уларнинг муҳофаза зоналари, аҳоли пунктлари чегараларидаги ва аҳоли пунктлариаро ҳудудлардаги акваториялар, муҳандислик ва транспорт коммуникациялари, реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) шаҳарсозлик фаолияти объектларидир.

Шаҳарсозлик фаолияти объектлари учун шаҳарсозлик ҳужжатлари ишлаб чиқилади.

14-модда. Шаҳарсозлик фаолияти субъектлари

Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, юридик ва жисмоний шахслар, шу жумладан чет эллик юридик ва жисмоний шахслар шаҳарсозлик фаолияти субъектларидир.

Шаҳарсозлик фаолияти субъектлари:

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги буюртмачилар;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчилар;

объектларни қуриш бўйича пудратчилар;

шаҳарсозлик фаолияти объектларидан фойдаланувчилар сифатида иш юритиши мумкин.

Шаҳарсозлик фаолияти субъектлари тегишли давлат органларидан аҳоли пунктларини, уларнинг тизимларини ва ҳудудларини кутилаётган режалаштириш, қуриш ҳамда реконструкция қилиш билан боғлиқ бўлган, ўзининг шаҳарсозлик фаолиятига таъсир эта оладиган қарорлар тайёрланиши ва қабул қилиниши ҳақида ахборот олиш ҳуқуқига эга.

Шаҳарсозлик фаолияти субъектлари қонунчиликка мувофиқ ўзига берилган ер участкаларидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турига мувофиқ фойдаланиши, шунингдек маданий мерос объектларига, табиий ҳамда сунъий ландшафтларга зарар етказмаслиги, аҳолининг ҳаёт фаолияти муҳити ёмонлашишига, шаҳарсозлик фаолияти бошқа субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари камситилишига олиб келадиган хатти-ҳаракатларга йўл қўймаслиги шарт.

15- модда. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги буюртмачилар

Қуйидагилар шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги буюртмачилар бўлиши мумкин:

давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, шунингдек юридик ва жисмоний шахслар;

давлат-хусусий шериклик асосида фаолиятини амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар.

Буюртмачилар:

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчини танлаш ҳамда у билан бу ҳужжатларни ишлаб чиқишга доир шартномани тузиш;

объектларни қуриш бўйича пудратчини танлаш ва у билан пудрат шартномасини тузиш ҳуқуқига эга.

Буюртмачилар:

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига риоя этиши;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун топшириқларни тайёрлаши ва тасдиқлаши;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчиларга лойиҳалаштиришга доир бирламчи-рухсат берувчи ҳужжатларни, шу жумладан архитектура-режалаш топшириғини, топографик материалларни, муҳандислик-геологик қидирувларнинг ва таянч қурилиш конструкцияларининг техник ҳолатини текширувдан ўтказиш материалларини, нуқсонларга оид далолатномаларни тақдим этиши;

шаҳарсозлик ҳужжатларининг экспертизадан ўтказилишини таъминлаши;

лойиҳалаштириш жараёни устидан текширувни ва қурилиш сифати устидан техник назоратни амалга ошириши, қурилиш жараёнида камчиликлар ва нуқсонлар аниқланган тақдирда, уларни бартараф этиш юзасидан чоралар кўриши;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчи билан тузилган шартнома асосида шаҳарсозлик ҳужжатларини амалга ошириш бўйича муаллифлик назорати амалга оширилишини таъминлаши;

ҳудудий инспекциялар томонидан қурилиши тугалланган объектни эксплуатация қилиш учун рухсатнома берилганидан кейин фойдаланишнинг кафолат муддати давомида аниқланган камчиликлар бартараф этилишини ташкил қилиши шарт.

Буюртмачиларга, бундан асосий фаолият тури сифатида қурилиш-монтаж ишларини олиб борувчи ташкилотлар мустасно, пудратчи билан қурилиш пудрати шартномасини тузмасдан мустақил равишда (хўжалик усулида) баландлиги ер юзасидан 12 метрдан ва (ёки) умумий майдони 500 квадрат метрдан ортиқ, икки қаватдан юқори (цоколни ҳисобга олмаган ҳолда) бўлган объектларни қуриш, реконструкция қилиш ва капитал таъмирлаш тақиқланади.

Буюртмачилар қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

16-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчилар

Тегишли лицензияга эга бўлган юридик шахслар, шунингдек шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича фаолиятни бошлаш тўғрисида ваколатли органни хабардор қилиш асосида фаолият юритадиган юридик шахслар шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқувчилар (бундан буён матнда ишлаб чиқувчилар деб юритилади) бўлиши мумкин.

Ишлаб чиқувчилар:

ишлаб чиқиладиган шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби ва ҳажмини қонун ҳужжатларига мувофиқ белгилаш;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишга доир танловларда иштирок этиш;

шаҳарсозлик ҳужжатларини амалга ошириш бўйича муаллифлик назоратини олиб бориш;

қурилиш, монтаж ишлари ва махсус ишлар тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари ҳамда норматив талаблардан фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид соладиган, маданий мерос объектларининг шикастланиши ҳамда йўқ қилиниши хавфини туғдирадиган, шунингдек юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг манфаатларига зиён келтирадиган тарздаги четга чиқишлар билан бажарилган тақдирда, қурилиш, монтаж ишларини ва махсус ишларни тўхтатиб туриш ёки тугатиш ҳақида таклифлар киритиш;

зарур ҳолларда, шаҳарсозлик ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш ҳуқуқига эга.

Ишлаб чиқувчилар:

шаҳарсозлик ҳужжатларининг қонун ҳужжатларига мувофиқ ишлаб чиқилишини таъминлаши;

ўзлари ишлаб чиққан шаҳарсозлик ҳужжатларини барча манфаатдор органлар ва ташкилотлар билан келишиб олиши шарт.

Ишлаб чиқувчилар қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

17-модда. Объектларни қуриш бўйича пудратчилар

Тегишли лицензияга эга бўлган юридик шахслар шунингдек жисмоний шахслар объектларни қуриш бўйича пудратчилар (бундан буён матнда пудратчилар деб юритилади) бўлиши мумкин.

Жисмоний шахслар пудратчилар сифатида:

икки қаватдан юқори бўлмаган (цоколни ҳисобга олмаган ҳолда), баландлиги ер юзасидан 12 метрдан ва (ёки) умумий майдони 500 квадрат метрдан ортиқ бўлмаган якка тартибдаги уй-жойларни қуриш;

мавсумий ишлар ва яйлов чорвачилиги учун вақтинчалик иморатларни, хўжалик-маиший биноларини қуриш;

якка тартибдаги томорқа ер участкалари ҳудудида, шунингдек жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ажратилган ер участкаларида хўжалик-маиший иморатларини қуриш;

томорқа ер участкаларида ва мавжуд муҳандислик тармоқларини ўзгартириш талаб этилмайдиган жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ажратилган ер участкаларини ободонлаштириш;

умумий майдони 500 квадрат метрдан ортиқ бўлмаган, йиғма-қисмларга ажраладиган конструкциялардан қуриладиган савдо объектлари, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш объектлари учун бир қаватли бино ва иншоотларни қуриш;

иккитадан кўп бўлмаган автомашинага мўлжалланган бокслардан иборат гаражларни қуриш;

кичик архитектура шаклларини қуриш ва ҳудудларни ўраш;

очиқ спорт майдончалари, йўлаклар қуриш, бино ва иншоотлар атрофига тош ётқизиш;

реклама ва ахборот объектларини (конструкцияларини) қуриш;

мулкдорларнинг шахсий фойдаланиши учун мўлжалланган техник жиҳатдан мураккаб бўлмаган иморатларни қуриш бўйича ишларни амалга ошириши мумкин.

Пудратчилар:

бинолар, иншоотлар ва бошқа объектларнинг янги конструктив ечимларини ишлаб чиқишда иштирок этиш;

ишлаб чиқувчи, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органининг тегишли ҳудудий бўлинмаси ва буюртмачи билан келишган ҳолда шаҳарсозлик ҳужжатларига биноларнинг, иншоотларнинг ва бошқа объектларнинг архитектура-бадиий қиёфасини ҳамда конструктив ечимини ёмонлаштирмаган тарзда техник-иқтисодий кўрсаткичларни яхшилайдиган ўзгартиришлар киритиш;

ишлаб чиқувчидан зарур техник маслаҳатлар олиш ҳуқуқига эга.

Пудратчилар:

қурилишни тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ амалга ошириши;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига, шаҳарсозлик ҳужжатларида қабул қилинган ечимларга риоя этиши;

буюртмачининг техник назоратига оид, ишлаб чиқувчининг муаллифлик назоратига оид қонуний талабларини ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги қурилиш соҳасидаги назорат бўйича ҳудудий инспекцияларнинг қонуний талабларини бажариши;

ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этувчи барча ходимларни меҳнатни муҳофаза қилиш, техника хавфсизлиги анжомлари, жамоавий ва якка тартибдаги ҳимоя воситалари билан таъминлаши;

буюртмачига қурилиши тугалланган объектда бажарилган ишларнинг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги декларацияни (бундан буён матнда мувофиқлик декларацияси деб юритилади) тақдим этиши шарт.

Пудратчилар қурилишнинг пировард натижалари ва пудрат шартномасида белгиланган мажбуриятларга мувофиқ шартнома нархига риоя этилиши учун жавобгар бўлади.

Пудратчилар қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

3-боб. Давлат органларининг шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

18-модда. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви

Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқарувини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари амалга оширади.

Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилинган қарорлари барча вазирликлар, идоралар ҳамда давлат бошқарувининг бошқа органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, шунингдек юридик ва жисмоний шахслар учун мажбурийдир.

19-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

шаҳарсозлик соҳасида комплекс давлат дастурларини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди ҳамда уларнинг амалга оширилишига кўмаклашади;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида ўз ваколатлари доирасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилади;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳини ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳларини, умумдавлат аҳамиятига молик алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг шаҳарсозлик ҳужжатларини, шунингдек Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳларини ҳамда муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш лойиҳаларини тасдиқлайди;

Тошкент ва Нукус шаҳарларининг, шунингдек республика ва вилоят бўйсунувидаги шаҳарларнинг бош режаларини тасдиқлайди;

шаҳарлар шаҳар атрофи зоналарининг чегараларини тасдиқлайди;

умумдавлат аҳамиятига молик алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг чегараларини ҳамда тегишли объектлар ҳудудларида шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солиш тартиботини белгилайди;

давлат шаҳарсозлик кадастрини ҳамда шаҳарсозлик фаолияти объектларининг мониторингини юритиш тартибини белгилайди;

умумдавлат аҳамиятига молик объектларнинг шаҳарсозлик ҳужжатлари ишлаб чиқилишини, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги илмий-тадқиқот ишларини, шунингдек шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ишлаб чиқилишини молиялаштириш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги айрим фаолият турларини лицензиялаш ва шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказадиган юридик шахсларни аккредитация қилиш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик ҳужжатларининг экспертизасини ташкил этиш ҳамда ўтказиш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органларининг ташкилий тузилмасини белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳини ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳларини мунтазам равишда такомиллаштириб бориш бўйича устувор йўналишларни белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Республика архитектура-шаҳарсозлик кенгаши фаолиятини мувофиқлаштиради ва ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

20-модда. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи

Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда махсус ваколатли давлат органи деб юритилади).

Махсус ваколатли давлат органи:

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳи ишлаб чиқилишини, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳлари ва умумдавлат аҳамиятига молик алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг шаҳарсозлик ҳужжатлари ишлаб чиқилиши, шунингдек шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги илмий-тадқиқот ишлари ташкил этилишини таъминлайди;

шаҳарларнинг, шаҳарчаларнинг бош режаларини, бундан тасдиқланиши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ваколатлари жумласига киритилган шаҳарларнинг бош режалари мустасно, ҳамда Тошкент шаҳрининг марказий қисмларини, вилоятларнинг маъмурий марказларини, шунингдек маданий мерос объектларига эга бўлган шаҳарларни батафсил режалаштириш лойиҳаларини тасдиқлайди;

умумдавлат аҳамиятига молик алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектлари учун чегараларни белгилаш ҳақида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритади;

шаҳарсозлик соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлайди;

вазирликлар ва идоралар томонидан тақдим этилган идоравий қурилиш нормаларини келишиб олади;

шаҳарсозлик, архитектура, лойиҳалаштириш ва қурилиш соҳасида малакали кадрларни тайёрлашга, ихтисослашган давлат таълим муассасаларида ҳамда нодавлат таълим ташкилотларида таълим-тарбия жараёнининг даражаси ва сифатини оширишга, қурилиш соҳасида, шу жумладан хориждаги етакчи илмий-тадқиқот муассасаларида лойиҳачиларни ҳамда мутахассисларни қайта тайёрлашга ва уларнинг малакасини оширишга кўмаклашади;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига, миллий стандартларга, қурилиш ишлари технологияларига, қурилиш материаллари ва буюмлари сифатига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади;

шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказиш бўйича ягона сиёсатни амалга оширади ва экспертиза хулосаларининг ягона реестрини юритади;

қурилишда стандартлаштириш ишларини амалга оширади;

давлат шаҳарсозлик кадастри ва шаҳарсозлик фаолияти объектларининг мониторинги юритилишини амалга оширади;

аҳоли пунктларининг бош режалари ишлаб чиқилишини ташкил этади;

шаҳарсозлик ҳужжатларининг амалга оширилиши юзасидан мониторинг олиб бориш тартибини белгилайди;

шаҳарсозлик фаолиятининг айрим турларини амалга ошириш учун лицензиялар беради;

шаҳарсозлик ҳужжатларининг экспертизасини амалга оширувчи юридик шахсларни аккредитациядан ўтказади;

қонун ҳужжатларига мувофиқ малакаси бўлиши мажбурий бўлган, лойиҳалаштириш ва қурилиш соҳасидаги мутахассисларни сертификатлаштирадиган юридик шахсларни аккредитациядан ўтказади;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида қабул қилинаётган қарорлар тўғрисида аҳолини мунтазам равишда хабардор қилади;

ўз ваколатлари жумласига киритилган масалалар юзасидан шаҳарсозлик фаолияти субъектлари ўртасидаги келишмовчиликларни кўриб чиқади;

шаҳарсозлик фаолияти объектларини рўйхатга олади;

техник назоратни амалга ошириш бўйича буюртмачининг ва муаллифлик назоратини амалга ошириш бўйича ишлаб чиқувчининг ишларини текширади, шунингдек техник ва муаллифлик назорати сифатсиз амалга оширилган тақдирда, уларга нисбатан жавобгарлик чораларини қўллаш тўғрисида ваколатли органларга таклифлар киритади;

шаҳарсозлик соҳасидаги норматив ҳужжатлар бузилганлиги аниқланган тақдирда, қурилиш материаллари ва буюмларининг ишлаб чиқарилиши, реализация қилиниши ҳамда қўлланилишини, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда тасдиқланган лойиҳа ечимлари талаблари чидамлилик ва пухталик хусусиятлари пасайишига сабаб бўлган даражада бузилганда, шунингдек бинолар ва иншоотларнинг авария хавфи бўлган, объектлар ўзбошимчалик билан қурилган тақдирда қурилиш-монтаж ишларини давом эттиришни тўхтатиб туради. Қурилиш материаллари ва буюмларини ишлаб чиқаришни, реализация қилишни ҳамда қўллашни, қурилиш-монтаж ишларини давом эттиришни тадбиркорлик субъектининг фаолиятини тўхтатиб туришга олиб келадиган тарзда тўхтатиб туриш суд тартибида амалга оширилади, бундан фавқулодда вазиятлар, эпидемиялар ҳамда аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи учун бошқа реал таҳдид юзага келишининг олдини олиш билан боғлиқ ҳолда фаолиятни ўн иш кунидан кўп бўлмаган муддатга тўхтатиб туриш ҳоллари мустасно;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги маъмурий ишларни кўриб чиқади ва жарима тарзидаги маъмурий жазо беради;

қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиб олиш бўйича комиссиялар ишида иштирок этади;

шаҳарларнинг бош режаларини соддалаштирилган шаклда ишлаб чиқишда буюртмачига ва лойиҳа ташкилотларига лойиҳалаштириш учун топшириқлар беради.

Махсус ваколатли давлат органи қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

21-модда. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ижро этувчи ҳокимият органларининг шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади, шунингдек шаҳарсозлик фаолияти объектларининг бут сақланишини таъминлайди;

шаҳарлар ҳудудларининг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш кўрсаткичлари ва истиқболдаги урбанизация жараёнлари асосида аҳолини оқилона жойлаштириш, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш масалаларини ҳал қилади;

маҳаллий аҳамиятга молик объектларни қуришга доир шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича буюртмачи вазифаларини бажаради ва бу объектларнинг молиялаштирилишини таъминлайди;

ўз ҳудудидаги шаҳарсозлик фаолиятини, агар бу фаолият шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига мос келмаса, чеклайди, тўхтатиб туради ёки тақиқлайди. Тадбиркорлик субъектларининг шаҳарсозлик фаолиятини чеклаш, тўхтатиб туриш ва тақиқлаш суд тартибида амалга оширилади, бундан фавқулодда вазиятлар, эпидемиялар ҳамда аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи учун бошқа реал таҳдид юзага келишининг олдини олиш билан боғлиқ ҳолда фаолиятни ўн иш кунидан кўп бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб туриш ҳоллари мустасно;

реклама ва ахборот объектларини (конструкцияларини) жойлаштириш масалаларига доир шаҳарсозлик фаолиятини назорат қилади ҳамда режалаштиради, шу жумладан реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) қурилиши учун ажратиладиган ер участкалари рўйхатини шакллантиради, уларни паспортлаштиришни амалга оширади;

аҳоли пунктларининг бош режаларини ишлаб чиқишни ташкил этади ва уларнинг жамоатчилик муҳокамасини таъминлайди;

қишлоқ аҳоли пунктларининг бош режаларини, аҳоли пунктлари ҳудудларининг қисмларини батафсил режалаштириш лойиҳаларини (бундан буён матнда батафсил режалаштириш лойиҳаси деб юритилади) ҳамда мавзеларни, кичик даҳаларни ва аҳоли пунктлари режалаштирилган тузилмасининг элементларини қуриш лойиҳаларини (бундан буён матнда қуриш лойиҳаси деб юритилади) тасдиқлаш учун тегишли ҳокимият вакиллик органларига киритади;

вилоятлар ҳудудларини режалаштириш тарҳлари, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш, шунингдек ободонлаштириш тарҳлари ва лойиҳалари ишлаб чиқилиши ҳамда амалга оширилишини ташкил этади;

туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаларини тасдиқлаш учун тегишли вакиллик органларига киритади;

маҳаллий аҳамиятга молик алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг чегараларини ҳамда тегишли объектлар ҳудудларида шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солиш тартиботини тасдиқлаш учун тегишли маҳаллий ҳокимият вакиллик органига киритади;

аҳоли пунктларини қуриш қоидалари лойиҳаларини тасдиқлаш учун тегишли ҳокимият вакиллик органларига киритади;

аҳоли пунктлари шаҳарсозлик ҳужжатларининг, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги илмий тадқиқотларнинг ишлаб чиқилиши ва молиялаштирилишини, давлат шаҳарсозлик кадастри, шаҳарсозлик фаолияти объектларининг мониторинги юритилишини, комплекс муҳандислик қидирувлари ўтказилишини, аҳоли пунктларини микросейсмик ҳудудлаштириш хариталари тузилишини, шаҳарсозлик ҳужжатлари амалга оширилиши юзасидан мониторинг олиб борилишини ва бу ҳужжатларнинг экспертизадан ўтказилишини таъминлайди;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида қабул қилинаётган қарорлар тўғрисида аҳолини мунтазам равишда хабардор қилади;

ўзбошимчалик билан қурилган иморатларнинг қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бузиб ташланишини ташкил этади.

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ижро этувчи ҳокимият органлари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

22-модда. Туманлар (шаҳарлар) ижро этувчи ҳокимият органларининг шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Туманлар (шаҳарлар) ижро этувчи ҳокимият органлари:

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади, шунингдек шаҳарсозлик фаолияти объектларининг бут сақланишини таъминлайди;

шаҳарлар ҳудудларининг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш кўрсаткичлари ва истиқболдаги урбанизация жараёнлари асосида аҳолини оқилона жойлаштириш, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш масалаларини ҳал қилади;

маҳаллий аҳамиятга молик объектларни қуришга доир шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича буюртмачи вазифаларини бажаради ва бу объектларнинг молиялаштирилишини таъминлайди;

ўз ҳудудидаги шаҳарсозлик фаолиятини, агар бу фаолият шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига мос келмаса, чеклайди, тўхтатиб туради ёки тақиқлайди. Тадбиркорлик субъектларининг шаҳарсозлик фаолиятини чеклаш, тўхтатиб туриш ва тақиқлаш суд тартибида амалга оширилади, бундан фавқулодда вазиятлар, эпидемиялар ҳамда аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи учун бошқа реал таҳдид юзага келишининг олдини олиш билан боғлиқ ҳолда фаолиятни ўн иш кунидан кўп бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб туриш ҳоллари мустасно;

ўзбошимчалик билан қурилган иморатларни бузиб ташлаш тўғрисида судга даъво аризаси билан мурожаат қилади;

туманларни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаларини, аҳоли пунктларининг бош режаларини, батафсил режалаштириш лойиҳаларини, қуриш лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади ҳамда уларнинг амалга оширилишини ташкил этади;

аҳоли пунктларини қуриш қоидалари лойиҳаларини тасдиқлаш учун тегишли ҳокимият вакиллик органларига киритади;

реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) масалаларига доир шаҳарсозлик фаолиятини назорат қилади ҳамда режалаштиради, шу жумладан реклама ва ахборот объектлари (конструкциялари) қурилиши учун ажратиладиган ер участкалари рўйхатини шакллантиради, уларни паспортлаштиришни амалга оширади;

шаҳарсозлик фаолияти объектларининг техник ҳолати инвентаризациядан ўтказилишини ташкил этади;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасида қабул қилинаётган қарорлар тўғрисида оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғидаги ўзининг расмий веб-сайтлари орқали аҳолини мунтазам равишда хабардор қилади.

Ушбу модда биринчи қисмининг саккизинчи хатбошиси қоидалари шаҳарлар таркибига кирувчи туманларнинг вакиллик ҳокимияти органларига нисбатан татбиқ этилмайди.

Туманлар (шаҳарлар) вакиллик ҳокимияти органлари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

4-боб. Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси

23-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизасини ўтказиш

Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси махсус ваколатли давлат органининг ихтисослаштирилган таркибий бўлинмалари, бунга ваколатли бўлган вазирликлар ва идораларнинг ихтисослаштирилган таркибий бўлинмалари, эксперт комиссиялари ва эксперт гуруҳлари, шунингдек аккредитация қилинган юридик шахслар (бундан буён матнда эксперт ташкилотлари деб юритилади) томонидан ўтказилади.

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси махсус ваколатли давлат органининг ихтисослаштирилган таркибий бўлинмалари томонидан ўтказилади.

Шаҳарсозлик ҳужжатлари шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига, шу жумладан шаҳарсозлик, ёнғинга қарши ҳамда экологик нормалар ва қоидаларга, шунингдек санитария қоидалари ва нормаларига, гигиена нормативларига мувофиқлиги юзасидан экспертизадан ўтказилиши лозим.

Шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш учун шаҳарсозлик ҳужжатлари зилзилага бардошлилик ва ёнғин хавфсизлиги юзасидан мажбурий экспертизадан ўтказилиши лозим.

Тўғридан-тўғри инвестициялар, шу жумладан чет эл инвестициялари ҳисобидан амалга ошириладиган объектлар бўйича шаҳарсозлик ҳужжатларининг смета қисмини экспертизадан ўтказиш талаб этилмайди.

Қуйидаги объектларнинг шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси мажбурий эмас:

мавсумий ишлар учун вақтинчалик ва маиший бинолар;

уч юз куб метрдан ортиқ бўлмаган алоҳида қурилаётган кичик ҳажмдаги объектлар;

икки қаватдан юқори бўлмаган (цоколни ҳисобга олмаган ҳолда), баландлиги ер юзасидан 12 метрдан ва (ёки) умумий майдони 500 квадрат метрдан ортиқ бўлмаган якка тартибдаги уй-жойлар;

I хавф-хатар тоифасига кирадиган объектлар;

биноларни, иншоотларни ва бошқа объектлар жорий таъмирланганда.

Лойиҳа ечимларига ўзгартиришлар киритилган тақдирда, шу жумладан қурилаётган ёки мавжуд объектларнинг конструкцияси ўзгарганда (қаватлар сони ўзгарганда, ёнма-ён қурилганда, устига қават қурилганда) шаҳарсозлик ҳужжатлари киритилаётган ўзгартиришлар қисмида қайта экспертизадан ўтказилади.

Илгари экспертизанинг ижобий хулосалари берилган якка тартибдаги ва намунавий лойиҳалар такроран қўлланилганда экспертиза ушбу лойиҳаларни аниқ бир жойга ва шартларга боғлаш қисмида амалга оширилади.

Буюртмачи зиммасига шаҳарсозлик ҳужжатларининг тўлиқ тўпламини экспертизадан ўтказиш учун тақдим этиш ва уларнинг ишончлилигини таъминлаш мажбурияти юкланади.

Шаҳарсозлик ҳужжатларининг экспертизаси буюртмачилар ва эксперт ташкилотлари томонидан тузиладиган шартномалар асосида амалга оширилади, бунда харажатлар кўриб чиқилаётган лойиҳани ишлаб чиқиш қийматига киритилади.

Экспертизанинг ижобий хулосалари (бундан давлат сирлари ёки қонун билан муҳофаза қилинадиган бошқа сирларни ўз ичига олган шаҳарсозлик ҳужжатларига доир хулосалар мустасно) улар экспертиза хулосаларининг ягона реестрига киритилган тақдирдагина ҳақиқий деб тан олинади.

Экспертизанинг ижобий хулосалари шаҳарсозлик ҳужжатларини келишиб олиш, тасдиқлаш ва келгусида амалга ошириш учун асос бўлади.

Шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказиш тартиби ва муддатлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

24-модда. Эксперт ташкилотларининг ваколатлари

Эксперт ташкилотлари:

қабул қилинган архитектура-режалаштириш ва шаҳарсозлик ечимларининг шаҳарсозлик нормалари ҳамда қоидаларига мувофиқлигини текширади;

шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг мажбурий талабларига, шу жумладан энергия жиҳатидан самарадор ҳамда энергияни тежайдиган техник, технологик ва инновацион лойиҳа ечимларини қўллаш бўйича мажбурий талабларига риоя этилишини текширади;

экспертиза натижалари юзасидан хулосалар тақдим этади;

бажарилган лойиҳа-қидирув ишларининг сифатига баҳо беради.

Эксперт ташкилотлари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

25-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертларининг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари

Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертлари:

ҳудудларни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш лойиҳалари бўйича комплекс шаҳарсозлик экспертизасида эксперт комиссиялари (эксперт гуруҳлари) таркибида иштирок этишга;

буюртмачилардан ва ишлаб чиқувчилардан зарур материалларни ҳамда ахборотни сўраш ва олишга;

шаҳарсозлик фаолиятининг профессионал ихтисослашувига мувофиқ лойиҳаларнинг алоҳида бўлимлари (қисмлари) бўйича экспертизани амалга ошириш, улар бўйича маҳаллий экспертиза хулосаларини тузишга. Айрим бўлимлар (қисмлар) бўйича экспертизанинг локал хулосалари шаҳарсозлик ҳужжатларини яхлит тарзда тасдиқлаш учун асос ҳисобланмайди ва экспертизанинг жамланма хулосасини тузишда фойдаланилади;

буюртмачи экспертиза хулосасида қайд этилган шартларни (талабларни) бажармаган ҳолларда эксперт ташкилоти томонидан илгари берилган экспертиза хулосасини чақириб олинишини таклиф қилишга ҳақлидир.

Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертларига қуйидагилар тақиқланади:

мазкур эксперт тайёрланишида бевосита ёки билвосита иштирок этган лойиҳалар юзасидан ёхуд эр (хотин) ва (ёки) бошқа яқин қариндошлар иштирокида бажарилган лойиҳалар юзасидан экспертиза ўтказиш;

шаҳарсозлик фаолиятининг субъектлари билан меҳнатга оид, молиявий жиҳатдан ва (ёки) бошқача тобелик муносабатларида бўлиш.

Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертлари:

шаҳарсозлик ҳужжатларининг кўриб чиқилаётган лойиҳалари бўйича давлат сирларининг ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирнинг махфийлигига риоя этиши ҳамда сақланишини таъминлаши;

ўз касбий малакасини ошириб бориши;

касбий одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этиши шарт.

Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертлари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқлар ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

Экспертиза сифатсиз ўтказилганлиги ҳоллари аниқланган тақдирда экспертлар ва эксперт ташкилотлари қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.

Экспертлар ва эксперт ташкилотлари ўз фаолиятида шаҳарсозлик фаолияти субъектларидан мустақилдир. Шаҳарсозлик ҳужжатларини кўриб чиқиш ва улар бўйича экспертиза хулосаларини тайёрлаш вақтида ҳеч ким экспертлар ёки эксперт ташкилотлари ишига аралашишга ҳақли эмас.

5-боб. Қурилишни назорат қилиш ва амалга ошириш

26-модда. Қурилишни назорат қилиш

Қурилишни назорат қилиш шаҳарсозлик фаолияти субъектлари томонидан қурилишга тайёргарлик кўриш, шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш, қурилиш-монтаж, ишга тушириш-созлаш ишларини бажариш, объектни фойдаланишга қабул қилиб олиш даврида шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига риоя этилишини таъминлаш мақсадида амалга оширилади.

Шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш чоғида қуйидагиларнинг амалга оширилиши таъминланиши керак:

қурилиш устидан давлат назорати;

буюртмачининг техник назорати;

ишлаб чиқувчининг муаллифлик назорати;

пудратчининг ички назорати.

27-модда. Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг ҳамда унинг ҳудудий инспекцияларининг ваколатлари

Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат назорати Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси (бундан буён матнда Инспекция деб юритилади) ҳамда унинг ҳудудий инспекциялари (бундан буён матнда ҳудудий инспекциялар деб юритилади) томонидан амалга оширилади.

Инспекция ва ҳудудий инспекциялар ўз ваколатлари доирасида:

маҳаллий давлат ҳокимияти органларига ва махсус ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмаларига шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузган ҳолда қабул қилинган қарорларни бекор қилиш ҳақида тақдимномалар киритади;

бинолар ва иншоотларнинг зилзилабардошлилигига таъсир қилувчи, шунингдек фуқаро ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солувчи конструктив қоидабузарликлар аниқланган ҳолларда қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туради ҳамда демонтаж ишлари амалга оширилишини талаб қилади;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган қурилиш соҳасида рухсат бериш тартиб-таомилларига риоя қилинмаган ва аниқланган ҳуқуқбузарликларни бартараф этиш бўйича камида иккита кўрсатма бажарилмаган ҳолларда қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туради ва демонтаж ишларини олиб бориш тўғрисидаги даъво билан судга мурожаат қилади;

юридик ва жисмоний шахсларга шаҳарсозлик фаолияти соҳасида аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш бўйича бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмаларни, уларни бажаришнинг шаҳарсозлик фаолияти объектидаги ҳуқуқбузарликларни бартараф этиш учун зарур бўлган мутаносиб муддатларини, лекин кўпи билан олтмиш кунни белгилаган ҳолда, беради;

шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишга доир лицензияларнинг ҳамда рухсат берувчи ҳужжатларнинг амал қилишини тўхтатиб туриш, тугатиш ёки уларни бекор қилиш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун тегишли давлат органлари ҳамда ташкилотларга тақдимномалар юборади;

шаҳарсозлик фаолияти объектларида бинолар ҳамда иншоотларнинг зилзилабардошлилигига таъсир қилувчи, шунингдек инсон ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солувчи сифатсиз қурилиш материаллари, конструкциялари ҳамда буюмлари қўлланилганлиги аниқланган ҳолларда, қурилиш материалларини, конструкцияларини ва буюмларини ишлаб чиқаришни, реализация қилиш ҳамда қўллашни тўхтатиб туриш ҳақида тегишли давлат органлари ва ташкилотларга тақдимномалар юборади;

қурилаётган объектларга монеликсиз киради ва давлат назорати вазифаларини амалга оширади;

юридик ва жисмоний шахслар томонидан шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари, шаҳарсозлик нормалари ҳамда қоидалари талабларига, қурилишда қўлланиладиган қурилиш материаллари, конструкциялари ва буюмларининг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлишига риоя этилиши устидан, шунингдек техник ва муаллифлик назорати юритилиши устидан танлаб ўтказиладиган давлат назоратини амалга оширади;

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилган тақдирда маъмурий баённомаларни расмийлаштиради ва маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқади;

ўз ваколатларига кирадиган масалаларни ҳал этиш учун зарур бўлган материалларни, маълумотлар ва ахборотни вазирликлар, идоралар ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларидан сўрайди ва олади;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг вакилларини, илмий-техник ва илмий-тадқиқот ташкилотларининг экспертлари ҳамда мутахассисларини давлат назорати тартибида ўтказиладиган текширувларга жалб этади;

қурилиш объектларидаги авариялар ҳолатларини текшириш бўйича идоралараро комиссиялар ишида иштирок этади;

қурилиш-монтаж ишларини амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахсларга конструкцияларнинг айрим элементларини, узеллар ва деталларни очиш ва қайта ёпиб қўйиш, пойдеворлар остидаги тупроқни, қўлланилган қурилиш материалларини, конструкцияларини, буюмларини ҳамда муҳандислик коммуникацияларини синаш юзасидан топшириқлар беради, шунингдек тегишли хулоса тайёрлаш учун экспертлар ва мутахассисларни жалб қилади;

Инспекция ва ҳудудий инспекциялар қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

28-модда. Техник назорат

Шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш ва реконструкция қилишда техник назорат буюртмачи томонидан техник назорат бўйича мутахассисни бириктириш ёки ушбу фаолият турини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган юридик шахсни шартнома асосида жалб қилиш йўли билан амалга оширилади.

Техник назорат бўйича мутахассис қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сертификатлаштирилган бўлиши керак.

Техник назорат бўйича мутахассис:

пудратчи томонидан ташкилий-технологик ҳужжатлар ва шаҳарсозлик ҳужжатлари талабларига риоя этилиши, шунингдек қурилиш объектида қурилиш-монтаж ишларининг сифатининг таъминланиши устидан назоратни амалга оширади;

яширин ишларни текшириш ва муҳим конструкцияларни оралиқ қабул қилиш тўғрисидаги далолатномаларни расмийлаштиришда қатнашади;

техник назорат журналининг тўғри юритилишини таъминлайди;

қурилиш жараёнида йўл қўйилган қоидабузарликларни бартараф этиш юзасидан пудратчилар ва муаллифлик назорати бўйича мутахассислар томонидан ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беради;

конструкцияларнинг ишончлилигига ҳамда бинолар ва иншоотларнинг зилзилабардошлилигига таъсир кўрсатувчи, шунингдек инсон ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солувчи камчиликлар аниқланганда, буюртмачини ҳамда ҳудудий инспекцияни таъсирчан чоралар кўриш учун хабардор қилган ҳолда, қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туради;

қурилиш объектидаги қурилиш-монтаж ишлари сифатини мунтазам равишда назорат қилади.

Объектни қуриш (реконструкция қилиш) тугаллангандан сўнг техник назорат бўйича мутахассис буюртмачига бажарилган қурилиш-монтаж ишларининг сифати тўғрисида хулоса беради.

Техник назорат бўйича мутахассис қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

29-модда. Муаллифлик назорати

Муаллифлик назорати ишлаб чиқувчи томонидан шартнома асосида объектни қуришнинг (реконструкция қилишнинг) бутун даври давомида амалга оширилади. Ишлаб чиқувчи муаллифлик назоратини амалга ошириш бўйича ўз ваколатларини шартнома асосида бошқа ишлаб чиқувчига, бу ҳақда буюртмачини хабардор қилган ҳолда, топшириш ҳуқуқига эга.

Муаллифлик назорати бўйича мутахассис қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сертификатлаштирилган бўлиши керак.

Муаллифлик назорати бўйича мутахассис:

қурилиш-монтаж ишларининг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларида қабул қилинган лойиҳа ечимларига мувофиқ бажарилишини назорат қилади;

яширин ишларни кўрикдан ўтказиш ва муҳим конструкцияларни оралиқ қабул қилиш тўғрисидаги далолатномаларни расмийлаштиришда қатнашади;

муаллифлик назорати журнали тўғри юритилишини таъминлайди ва муаллифлик назорати журналига тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларидан четга чиқишлар тўғрисидаги ёзувларни киритади, улар буюртмачи ва пудратчи томонидан бажарилиши мажбурийдир;

тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларидан конструкцияларнинг ишончлилигига ҳамда бинолар ва иншоотларнинг зилзилабардошлилигига таъсир кўрсатувчи, шунингдек инсон ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солувчи четга чиқишлар аниқланганда, буюртмачини ҳамда ҳудудий инспекцияни таъсирчан чоралар кўриш учун хабардор қилган ҳолда, қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туради;

қурилиш объектининг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқлиги учун жавобгар бўлади.

Объектни қуриш (реконструкция қилиш) тугаллангандан сўнг муаллифлик назорати бўйича мутахассис буюртмачига бажарилган қурилиш-монтаж ишларининг шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқлиги тўғрисида хулоса беради.

Муаллифлик назорати бўйича мутахассис қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

30-модда. Ички назорат

Ички назорат пудратчи томонидан камчиликларни ўз вақтида аниқлаш ҳамда уларни бартараф этиш ва уларнинг олди олиш бўйича чоралар кўриш мақсадида амалга оширилади.

Ички назорат бўйича мутахассис қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сертификатлаштирилган бўлиши керак.

Ички назорат бўйича мутахассис:

шаҳарсозлик ҳужжатларининг шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига мувофиқ бутлиги юзасидан кириш назоратини;

қурилиш материалларини, конструкцияларини, буюмларини ва ускуналарини албатта ташқи кўздан кечиришдан ўтказган ҳолда, уларнинг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига, иш чизмаларига, паспортларга, сертификатларга ва уларнинг сифатини тасдиқловчи ҳужжатларга мувофиқлиги юзасидан кириш назоратини;

техник ва муаллифлик назорати бўйича мутахассислар иштирокида муҳим конструкцияларни уларнинг тайёр бўлишига қараб қабул қилиб олиш йўли билан қурилиш жараёнлари технологияларига риоя этилишига доир операциялар бўйича назоратни;

тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ қурилиш-монтаж ишларини қабул қилиб олиш назоратини амалга оширади.

Ички назорат бўйича мутахассис қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Қурилиш-монтаж ишлари сифатини назорат қилиш пудратчининг қурилиш лабораторияси ёки шартнома асосида жалб этиладиган ташкилот томонидан таъминланади.

31-модда. Қурилиш ишларини ташкил этиш ва амалга ошириш

Қурилиш ишларини ташкил этиш пировард натижага эришиш учун зарур бўлган барча ташкилий-техник ва технологик ечимлар қўлланилган ҳолда шаҳарсозлик фаолияти субъектлари томонидан амалга оширилади.

Қурилиш ишлари:

буюртмачи томонидан ҳудудий инспекция объектда қурилиш-монтаж ишлари бошланганлиги тўғрисида хабардор қилингандан кейин;

пудратчилар томонидан малакали муҳандис-техник ходимларни, мутахассислар ва ишчиларни жалб этган ҳолда, бундан ушбу Кодекс 17-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

эксперт ташкилотларининг ижобий хулосаси асосида тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ;

қурилишни ташкил этиш ва ишларни бажаришнинг тасдиқланган лойиҳалари мажбурий равишда мавжуд бўлганда амалга оширилиши керак.

32-модда. Объектларни қабул қилиш ва уларни фойдаланишга топшириш

Қурилиши тугалланган объектни фойдаланишга қабул қилиш буюртмачи томонидан тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ тўлиқ тайёр бўлганда ва ижро ҳужжатлари, мувофиқлик декларацияси, бажарилган ишларнинг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқлиги ва қурилиш-монтаж ишларининг сифати тўғрисидаги хулосалар мавжуд бўлганда амалга оширилади.

Давлат сирлари ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сир билан боғлиқ қурилиши тугалланган объектларни, шунингдек давлат аҳамиятига эга объектларни қабул қилиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тузиладиган давлат қабул комиссияси (бундан буён матнда комиссия деб юритилади) томонидан амалга оширилади. Бунда комиссия ишида буюртмачи, ишлаб чиқувчи ва пудратчининг вакиллари мажбурий тарзда иштирок этиши керак.

Қурилиши тугалланган объектни қабул қилиш пудратчи ва буюртмачи ўртасида имзоланадиган, қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш далолатномаси билан расмийлаштирилади. Комиссия тузилган ҳолларда, қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш далолатномаси комиссия аъзолари, буюртмачи, ишлаб чиқувчи, пудратчи ҳамда техник ва муаллифлик назоратини амалга оширувчи шахслар томонидан имзоланади.

Қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш далолатномаси шакли махсус ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

Қурилиши тугалланган объектни қабул қилиш иштирокчиларининг вазифаларига қуйидагилар киради:

қурилиши тугалланган объектнинг тайёрлигини белгилаш ва ҳужжатли тасдиқлаш;

бажарилган қурилиш-монтаж ишларининг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига мувофиқлигини баҳолаш;

технологик, муҳандислик ёки бошқа ускуналарни (муҳандислик тизимларини) синовдан ўтказиш;

объектнинг ишга тушириладиган қувватининг (сиғими, ўтказувчанлигининг) шаҳарсозлик ҳужжатларида тасдиқланган кўрсаткичларга мувофиқлигини белгилаш.

Тасдиқланган лойиҳа ечимлари ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари бузилишлари аниқланган тақдирда, шунингдек техник ва муаллифлик назоратини амалга оширувчи шахсларнинг салбий хулосалари мавжуд бўлганда буюртмачи (комиссия) пудратчи бузилишларни бартараф этгандан сўнг объектни фойдаланишга қабул қилади.

Қурилиши тугалланган объектни фойдаланишга топшириш ҳудудий инспекция томонидан қурилиши тугалланган объектдан фойдаланиш учун рухсатнома берилиши орқали амалга оширилади.

Қуйидагилар қурилиши тугалланган объектдан фойдаланишга рухсатнома бериш учун асос бўлади:

қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш далолатномаси;

объектнинг ижро ҳужжатлари тўплами;

пудратчи томонидан берилган мувофиқлик декларацияси;

муаллифлик назоратини амалга оширувчи шахс томонидан берилган бажарилган ишларнинг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулоса;

техник назоратни амалга оширувчи шахс томонидан берилган қурилиш-монтаж ишларининг сифати тўғрисидаги хулоса.

Ҳудудий инспекция томонидан қурилиши тугалланган объектдан фойдаланишга рухсатнома берилган сана объект фойдаланишга топширилган сана ҳисобланади.

Қурилган объектдан қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш тўғрисидаги тасдиқланган далолатномасиз ва ҳудудий инспекциянинг қурилиши тугалланган объектдан фойдаланиш учун рухсатномасисиз фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Мувофиқлик декларациясининг, қурилиш-монтаж ишларининг сифати ва бажарилган ишларнинг тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқлигини тўғрисидаги хулосаларнинг буюртмачига тақдим этилиши ишлаб чиқувчини, пудратчини, техник ва муаллифлик назоратини амалга оширувчи шахсларни объектни лойиҳалаштириш, қуриш, қабул қилиш ва фойдаланишга топширишда бажарилган ишлар учун жавобгарликдан озод қилмайди.

Буюртмачи қурилиши тугалланган объектни ўз вақтида топшириш-қабул қилиш ва уни фойдаланишга топшириш учун жавобгар бўлади.

Қурилиши тугалланган объектни қабул қилиш ва уни фойдаланишга топшириш бўйича тартиб-таомилларни ўтказиш тартиби ва муддатлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

33-модда. Қурилиш материалларига, буюмларига ва конструкцияларига қўйиладиган талаблар, уларни шаҳарсозлик ҳужжатларига киритиш шартлари

Қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкциялари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига жавоб бериши керак.

Шаҳарсозлик ҳужжатларида қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкцияларининг хавфсизлик кўрсаткичлари қайд этилади.

Шаҳарсозлик ҳужжатларида қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкциялари қурилишнинг техник-иқтисодий асослари ҳамда лойиҳа ечимларининг талабларидан келиб чиққан ҳолда танлаб олинади.

34-модда. Шаҳарсозлик фаолиятини суғурта қилиш

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва ҳукумат кафолати остидаги кредитлар ҳисобига молиялаштириладиган қурилиш объектлари бўйича қурилиш таваккалчиликларини мажбурий суғурта қилиш амалга оширилади.

Бинолар, иншоотлар, асбоб-ускуналар, машиналар, уларнинг эҳтиёт қисмлари, материаллар ва қурилиш майдонидаги ҳамда суғурта шартномасида белгиланган қурилиш ва монтаж предметидан иборат бўлган бошқа мол-мулк, шунингдек қурилиш-монтаж ишларини амалга оширишда учинчи шахсларнинг ҳаётига, соғлиғига ва мол-мулкига зарар етказилганлиги учун суғурта қилдирувчининг жавобгарлиги суғурта объектларидир.

Объектларни давлат капитал қўйилмалари ҳисобига барпо этишда қурилиш таваккалчиликларини суғурта қилиш қурилиш таваккалчиликларини мажбурий суғурта қилиш харажатлари объект қурилишининг умумий қийматига киритилган ҳолда амалга оширилади. Бошқа манбалар ҳисобига молиялаштириладиган қурилиш объектлари бўйича суғурта қилиш ихтиёрий асосда амалга оширилади.

6-боб. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги жамоатчилик назорати

35-модда. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги жамоатчилик назоратининг шакллари

Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги жамоатчилик назорати жамоатчилик муҳокамаси, жамоатчилик экспертизаси шаклларида ва қонун ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа шаклларда амалга оширилади.

Жамоатчилик назоратининг натижалари бўйича ахборотга оид ва тавсиявий хусусиятга эга бўлган таклифларни ўз ичига олган якуний ҳужжат тайёрланади.

Якуний ҳужжатда баён этилган ахборот, тавсиялар ва таклифлар шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органлари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилади ҳамда улар юзасидан тегишли қарорлар қабул қилинади.

36-модда. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги жамоатчилик назорати субъектлари ва уларнинг ҳуқуқлари

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, шунингдек фуқаролар шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги жамоатчилик назорати субъектларидир, бундан жамоатчилик назорати субъектлари буюртмачи сифатида иштирок этган ҳоллар мустасно.

Жамоатчилик назорати субъектлари аҳоли пунктларининг бош режалари тўғрисида ишончли ва ўз вақтида ахборот олиш ҳуқуқига эга.

Жамоатчилик назорати субъектларининг аҳоли пунктлари бош режаларини тасдиқлаш тўғрисидаги қарорларнинг жамоатчилик муҳокамасида ва қабул қилинишида иштирок этиши маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан таъминланади.

Жамоатчилик назоратини амалга ошириш учун қуйидагилар ташкил этилиши мумкин:

жамоатчилик кузатув комиссиялари;

жамоатчилик эксперт комиссиялари;

жамоатчилик назорати гуруҳлари;

жамоатчилик назоратининг бошқа ташкилий тузилмалари.

Аҳоли пунктларининг бош режаларини тасдиқлаш тўғрисидаги қарорларнинг жамоатчилик муҳокамаси ва қабул қилиниши чоғида жамоатчилик назорати субъектлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

аҳоли пунктларининг бош режаларини тасдиқлаш тўғрисидаги қарорларни муҳокама қилиш, улар юзасидан таклифлар киритиш ва уларни тайёрлашда бошқа шаклда иштирок этиш;

зарур ҳолларда, аҳоли пунктининг бош режаси тасдиқлангунига қадар қонун ҳужжатларида тақиқланмаган маблағлар ҳисобига уни жамоатчилик экспертизасидан ўтказишни ташкил этиш.

Жамоатчилик назорати субъектлари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

37-модда. Аҳоли пунктларининг бош режалари тасдиқланганлиги тўғрисидаги ахборот

Аҳоли пунктларининг бош режалари тасдиқланганлиги тўғрисидаги ахборот жумласига қуйидагилар киради:

шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатлари;

давлат бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг аҳоли пунктлари бош режаларини тасдиқлаш тўғрисидаги қарорлари ҳақидаги маълумотлар;

аҳоли пунктларининг бош режалари тўғрисидаги ҳужжатлар ва маълумотлар.

Давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари жамоатчилик муҳокамаларининг якуний ҳужжатларини, жамоатчилик экспертизаларининг хулосаларини оммавий ахборот воситаларида ва махсус ваколатли давлат органининг Интернет тармоғидаги расмий веб-сайтида эълон қилиш, дастурлар ва шаҳарсозлик ҳужжатларини намойиш қилишга доир тадбирлар орқали жамоатчилик назорати субъектларини аҳоли пунктларининг бош режалари тасдиқланганлиги ҳақида тегишли қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан беш кундан кўп бўлмаган муддат ичида хабардор қилиши шарт.

Аҳоли пунктларининг бош режалари тасдиқланганлиги тўғрисидаги ахборот Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан тақдим этилади.

38-модда. Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик муҳокамаси

Жамоатчилик назорати субъектлари томонидан шаҳарсозлик ҳужжатларининг юридик ва жисмоний шахслар, жамият ва давлат манфаатларига мувофиқлиги юзасидан муҳокама қилиниши аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик муҳокамасидир.

Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик муҳокамаси қуйидаги тартибда ўтказилади:

1) муҳокама бошланишидан ўн кун аввал жамоатчилик назорати субъектларини жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш муддатлари ва тартиби билан аҳоли пунктининг бош режаси тўғрисидаги ахборотни тақдим этган ҳолда таништириш. Жамоатчилик назорати субъектларини таништириш:

оммавий ахборот воситаларида ва махсус ваколатли давлат органининг Интернет тармоғидаги расмий веб-сайтида тегишли эълонлар бериш;

корхоналарнинг, муассасаларнинг ва ташкилотларнинг биноларида, жамоат жойларида, тахмин қилинаётган қурилиш майдончаси ҳудудида баннерлар (плакатлар) ва ташқи реклама воситаларини ўрнатиш;

экспозициялар ташкил этиш;

қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа шакллардан фойдаланиш орқали амалга оширилади;

2) жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш, аҳоли пунктининг бош режасига оид фикрларни тўплаш ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа шакллар.

Аҳоли пункти бош режасининг жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш давомийлиги камида ўн беш кундан иборат бўлиши керак;

3) билдирилган мулоҳазаларни қайд этиш (сўровномалар, аудиовидеоёзув, келишиб олиш варақаси, иштирокчиларнинг ёзма таклифлари, жамоатчилик муҳокамаси йиғилишининг баённомаси);

4) жамоатчилик муҳокамаси якунлари бўйича хулосанинг муҳокама якунланганидан кейин ўн беш кундан кечиктирмай жамоатчилик назорати субъектлари томонидан оммавий ахборот воситаларида ва махсус ваколатли давлат органининг Интернет тармоғидаги расмий веб-сайтида эълон қилиниши.

Аҳоли пунктларининг бош режалари жамоатчилик муҳокамаси натижалари ҳисобга олинган ҳолда тасдиқланади.

Аҳоли пункти бош режасининг ўтказилган жамоатчилик муҳокамаси материаллари бош режа амал қиладиган бутун муддат мобайнида буюртмачида ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органида сақланади.

39-модда. Аҳоли пункти бош режасининг жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш тартибининг бузилишлари устидан шикоят бериш

Аҳоли пункти бош режасининг жамоатчилик муҳокамасини ўтказишнинг ушбу Кодекснинг 38-моддасида белгиланган тартиби бузилишлари аниқланганда, жамоатчилик назорати субъектлари маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларига «Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ шикоят беришга ҳақли.

Жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш тартиби бузилганлиги тўғрисидаги шикоят маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан асосли деб топилган тақдирда такрорий муҳокама ўтказилади.

Аҳоли пунктларининг бош режаларини тасдиқлаш тўғрисида жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш тартиби бузилган ҳолда қабул қилинган қарор устидан судга шикоят берилиши мумкин.

40-модда. Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик экспертизаси

Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик экспертизаси ушбу режаларнинг юридик ва жисмоний шахслар ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларига, жамият ва давлат манфаатларига мувофиқлиги юзасидан ўрганилишини ҳамда баҳоланишини назарда тутади.

Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик экспертизаси жамоатчилик назорати субъектларининг ташаббусига кўра ва жамоатчилик муҳокамасини ўтказувчи шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органларига жамоатчилик экспертизасини ўтказиш заруратини асослаган ҳолда берган аризаси асосида ўтказилади.

Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик экспертизасини ўтказишга доир ариза жамоатчилик муҳокамаси ўтказилганидан кейин ўн беш кун ичида шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органлари томонидан қабул қилинади.

Жамоатчилик экспертизаси жамоатчилик асосида, жамоатчилик назорати субъектларининг маблағлари, ҳомийлик маблағлари ёки қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.

Аҳоли пунктлари бош режаларининг жамоатчилик экспертизаси натижалари бўйича якуний ҳужжат тайёрланиб, у шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органига ва буюртмачига тақдим этилади.

Аҳоли пунктлари бош режаларининг буюртмачилари аҳоли пунктлари бош режалари жамоатчилик экспертизасининг якуний ҳужжатига доир жавобларни ушбу ҳужжатни тасдиқлаш тўғрисида узил-кесил қарор қабул қилувчи шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органига тақдим этади.

Аҳоли пунктларининг бош режаларини тасдиқлаш тўғрисида узил-кесил қарор қабул қилувчи шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органи ўтказилган жамоатчилик муҳокамаси натижалари билан бир қаторда жамоатчилик экспертизасининг якуний ҳужжатида келтирилган тавсияларни ҳисобга олади.

41-модда. Жамоатчилик назорати субъектлари томонидан аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифлар киритилиши

Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида таклифлар бериш ҳуқуқи ўз қонуний манфаатларига дахл қилинаётган жамоатчилик назорати субъектларига тақдим этилади.

Жамоатчилик назорати субъектларининг аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифлари фақат уни амалга ошириш бошлангунига қадар қабул қилинади.

Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифлар маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларига ёзма ёки электрон шаклда берилади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органи келиб тушган таклифни ўн беш кун ичида кўриб чиқади. Аҳоли пунктининг бош режасига оид ўзгартиришларнинг жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш зарурати бўлмаган тақдирда, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органи аризачиларга жамоатчилик муҳокамасини ўтказишни рад этишга доир асослантирилган жавоб юборади.

42-модда. Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида қарорлар қабул қилиш

Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифлар эксперт баҳолаш натижалари олинганидан кейин ўн беш кунлик муддатда буюртмачилар томонидан аризачи ёки унинг ваколатли вакили иштирокида кўриб чиқилади.

Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифларни эксперт баҳолаш буюртмачи маблағлари ҳисобидан тегишли ташкилотларни жалб этган ҳолда ўтказилади.

Аҳоли пунктининг тасдиқланган бош режасига ўзгартиришлар киритиш ишлаб чиқувчи томонидан буюртмачининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

43-модда. Аҳоли пунктининг муқобил бош режасини ишлаб чиқиш тартиби

Аҳоли пунктининг муқобил бош режаси аҳоли пунктининг таклиф этилган бош режасидан норози бўлган жамоатчилик назорати субъектларининг ташаббусига кўра ва уларнинг маблағлари ҳисобидан бажариладиган лойиҳавий, илмий ишланмадан иборат.

Аҳоли пункти муқобил бош режасининг ташаббускори маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органига ўз аҳоли пунктининг бош режасини муқобил бош режа деб топиш тўғрисида ёзма ариза билан мурожаат қилади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органи ёзма аризани олганидан кейин аҳоли пункти бош режасининг тайёрлик даражасини ҳисобга олган ҳолда, уни муқобил бош режа деб топиш ҳамда жамоатчилик экспертизасига ва жамоатчилик муҳокамаларига тақдим этиш ёки уни асосланган ҳолда рад этиш ҳақида қарор қабул қилади.

Аҳоли пунктининг бош режасини муқобил бош режа деб топишни рад этиш тўғрисидаги қарор устидан ушбу Кодекснинг 39-моддасида назарда тутилган тартибда шикоят қилиниши мумкин.

Аҳоли пунктининг муқобил бош режасини ишлаб чиқиш, экспертиза қилиш, келишиб олиш ва унинг жамоатчилик муҳокамаси ушбу Кодексда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Аҳоли пунктининг бош режаси муқобил бош режа деб топилган тақдирда, ташаббускорга уни ишлаб чиқиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрни ушбу бош режанинг буюртмачиси томонидан қопланади.

7-боб. Шаҳарсозлик ҳужжатлари. Давлат шаҳарсозлик кадастри

44-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатларининг таркиби

Шаҳарсозлик ҳужжатлари таркибига қуйидагилар киради:

1) Ўзбекистон Республикасининг ҳудудини ва ҳудудининг қисмларини ривожлантиришни режалаштириш тўғрисидаги ҳужжатлар:

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳи;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудининг икки ва ундан ортиқ вилоят ҳудудларини ўз ичига олган қисмларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳлари (бундан буён матнда шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштиришнинг бириктирма тарҳлари деб юритилади);

Ўзбекистон Республикаси ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳи;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳлари;

2) Ўзбекистон Республикасининг вилоятлари ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тўғрисидаги ҳужжатлар:

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳлари;

туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаси;

3) аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тўғрисидаги ҳужжатлар:

аҳоли пунктларининг бош режалари;

аҳоли пунктлари чегара чизиқларининг лойиҳалари;

аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳлари;

аҳоли пунктларининг ҳудудларини шаҳарсозлик жиҳатидан ривожлантириш тарҳлари;

4) аҳоли пунктларининг ҳудудларини қуриш тўғрисидаги ҳужжатлар:

батафсил режалаштириш лойиҳаси;

қуриш лойиҳаси;

5) шаҳарсозлик фаолияти объектларининг қурилиши учун лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатлари:

қурилишнинг техник-иқтисодий асоси;

қурилишнинг техник-иқтисодий ҳисоб-китоблари;

лойиҳа ҳужжатлари (ишчи лойиҳа, лойиҳа-смета ҳужжатлари, ишчи ҳужжатлар).

Қонун ҳужжатларига мувофиқ шаҳарсозлик ҳужжатлари таркибига шаҳарсозлик ҳужжатларининг бошқа турлари ҳам кириши мумкин.

45-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш, келишиб олиш ва тасдиқлаш

Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш ишлаб чиқувчилар томонидан шартнома, буюртмачи томонидан бериладиган лойиҳалаштириш топшириғи, бошланғич-рухсат берувчи ҳужжатлар ва муҳандислик-техник қидирувлар натижалари асосида амалга оширилади.

Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишга доир топшириқлар қуйидагилар билан келишиб олиниши лозим:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси билан — ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1-бандида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ижро этувчи ҳокимият органлари, тегишли вазирликлар, идоралар билан — ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1 ва 2-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича;

туманлар ва шаҳарлар ижро этувчи ҳокимият органлари билан — ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 2 — 4-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича;

махсус ваколатли давлат органи билан — ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1 — 3-бандларида , 4-бандида (уларнинг ишлаб чиқилиши бюджет тизимининг бюджетлар маблағлари ҳисобидан молиялаштирилганда), 5-бандида (бюджет тизимининг бюджетлар маблағлари ҳамда ҳукумат кафолати остида молиялаштириладиган ноёб ва алоҳида муҳим давлат аҳамиятига молик объектлар бўйича) назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича;

махсус ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмалари билан — ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 4-5-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича (уларнинг ишлаб чиқилиши бюджет тизимининг бюджетлар маблағлари ҳисобидан молиялаштирилганда).

Шаҳарсозлик ҳужжатлари қуйидагилар билан келишиб олиниши лозим:

ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1 — 3-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари тегишли вазирликлар, идоралар ва уларнинг ҳудудий бўлинмалари, шунингдек маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари билан;

ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 2 — 4-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари тегишли вазирликлар, идораларнинг ҳудудий бўлинмалари вакиллари иштирокида Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар қурилиш бош бошқармалари ҳузуридаги ҳудудий архитектура-шаҳарсозлик кенгашлари ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари билан.

Шаҳарсозлик ҳужжатларини келишиб олиш муддати бир ойдан ошмаслиги керак.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва махсус ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланадиган шаҳарсозлик ҳужжатлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Республика архитектура-шаҳарсозлик кенгаши билан келишиб олиниши лозим.

Ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 5-бандида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатлари санитария-эпидемиология хизматлари ва давлат ёнғин назорати органлари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш органлари, Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар қурилиш бош бошқармалари билан, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда эса улар ҳузуридаги архитектура-шаҳарсозлик кенгашлари билан келишилади.

Шаҳарсозлик ҳужжатлари ушбу Кодексда белгиланган ваколатларга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, махсус ваколатли давлат органи, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари, буюртмачи томонидан тасдиқланади.

Тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига ўзгартиришлар ушбу ҳужжатларни тасдиқлаган органнинг ёки буюртмачининг қарорига биноан киритилади.

46-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатларини рўёбга чиқариш

Ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1 — 4-бандларида кўрсатилган шаҳарсозлик ҳужжатларини рўёбга чиқариш маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан ишлаб чиқиладиган тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларини рўёбга чиқариш бўйича комплекс дастурлар асосида амалга оширилади.

Тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларини рўёбга чиқариш бўйича комплекс дастурлар Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ижро этувчи ҳокимият органларининг тақдимномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан тасдиқланади.

Тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларини рўёбга чиқариш бўйича комплекс дастурлар бажарилишининг бориши Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар, туманлар ва шаҳарлар Кенгашларининг мажлисларида кўриб чиқилиши ҳамда оммавий ахборот воситаларида ёритилиши лозим.

47-модда. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш ҳамда рўёбга чиқаришдаги тақиқлар ва чекловлар

Ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 5-бандида кўрсатилган шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ва амалга оширишда қуйидагилар тақиқланади:

молиялаштириш манбаларидан қатъи назар, объектларни шаҳарсозлик ҳужжатларини бир вақтнинг ўзида (параллел равишда) ишлаб чиққан ҳолда қуриш ва реконструкция қилиш;

қурилишнинг боришига ва тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш жараёнига тегишли ваколатларга эга бўлмаган шахсларнинг аралашиши;

сел ва кўчки хавфи мавжуд бўлган ҳудудларда бинолар ва иншоотларни лойиҳалаштириш ҳамда қуриш;

шаҳарлар ва шаҳарчаларда қурилиши тугалланган мавзелар, кўп қаватли турар жой кичик даҳаларининг (даҳаларнинг) ҳудудида аҳоли пунктларининг тасдиқланган бош режаларида назарда тутилмаган ишлаб чиқариш, савдо, умумий овқатланиш, сервис хизмати кўрсатиш ҳамда бозор инфратузилмасининг алоҳида турган объектларини жойлаштириш, лойиҳалаштириш ва қуриш;

кўп қаватли уйларни қуриш учун мўлжалланмаган ер участкаларида бундай турдаги қурилишларни амалга ошириш;

шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизасини ўтказмай қурилаётган ва мавжуд бино ва иншоотларнинг, шу жумладан икки қаватдан юқори бўлган якка тартибдаги уй-жойларнинг қаватлари сонини кўпайтириш (устки қават қуриш);

умумий фойдаланиладиган кўкаламзорлар ҳудудлари ва объектларида қурилиш объектларини (шаҳар ўрмонлари, ўрмон-боғлар, истироҳат боғлари, хиёбонлар, боғлар, сайилгоҳлар) жойлаштириш, бундан ободонлаштириш, муҳандислик инфратузилмаси ва метрополитен объектлари мустасно.

Объектларни бир вақтнинг ўзида (параллел равишда) лойиҳалаштирган ҳолда қуриш мудофаа қобилияти ва давлат хавфсизлигини, аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи хавфсизлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар, табиий ва экологик офатларнинг оқибатларини бартараф этиш, Ўзбекистон Республикасининг халқаро мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ истисно ҳолларда, молиялаштириш манбалари мавжуд бўлганда Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорларига биноан амалга оширилиши мумкин.

48-модда. Давлат шаҳарсозлик кадастри

Давлат шаҳарсозлик кадастри Давлат кадастрларининг ягона тизимига киради.

Давлат шаҳарсозлик кадастри:

муҳандислик-техник қидирувларнинг электрон геофондини;

ҳудудларнинг, кўчмас мулк объектларининг, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилманинг манзилли реестрларини;

ҳудудларни ривожлантириш ва қуришни режалаштириш тўғрисидаги тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари ҳақидаги маълумотларни;

ҳудудларни ҳамда шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш ва улардан фойдаланиш бўйича шаҳарсозлик регламентлари тўғрисидаги маълумотларни;

лойиҳалар, шаҳарсозлик фаолияти объектлари ва субъектлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади.

Давлат шаҳарсозлик кадастрини юритиш махсус ваколатли давлат органи ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.

8-боб. Ҳудудларни ривожлантиришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш

49-модда. Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳи

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳида қуйидагиларни назарда тутувчи лойиҳа ечимлари белгиланади:

аҳолини жойлаштириш тизимларини, табиатдан фойдаланишни ва ишлаб чиқариш кучларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш прогнозларига мувофиқ ривожлантиришнинг асосий қоидалари;

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларида экологик вазиятни яхшилаш, ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш, маданий мерос объектлари ҳудудларини сақлаш, умумдавлат аҳамиятига молик муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш чора-тадбирлари;

аҳолини жойлаштириш тизимларини ривожлантириш учун қулай ҳудудлар;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар;

қишлоқ хўжалигига ва ўрмон хўжалигига мўлжалланган ҳудудлар;

экстремал табиий-иқлим шароитларига эга бўлган ҳудудлар;

табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлган ҳудудлар;

фойдали қазилмалар жойлашган ҳудудлар;

ўзига нисбатан шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш режимлари ва шаҳарсозлик жиҳатидан фойдаланишнинг бошқа турлари ҳамда шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун мазкур ҳудудлардан фойдаланишга доир чекловлар белгиланган ҳудудлар;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришга доир бошқа лойиҳа ечимлари.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳидаги лойиҳа ечимлари Ўзбекистон Республикаси тараққиёт стратегияси, шунингдек халқаро ва минтақавий интеграция жараёнлари, қўшни давлатларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш бўйича ҳудудий дастурлари ҳамда жаҳон тамойиллари ҳисобга олинган ҳолда узоқ муддатли истиқболга мўлжаллаб ишлаб чиқилади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришни режалаштириш бош тарҳи Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қуйидаги йўналишлар бўйича умумдавлат аҳамиятига молик кўп мақсадли стратегик ҳужжатдир:

аҳолини ва ишлаб чиқариш кучларини жойлаштириш тизими давлат томонидан тартибга солинишини таъминлаш;

ҳудудларнинг жорий ҳолатини, салоҳиятини аниқлаш, ўзаро боғлиқлик мақсадларини ва ўзига хос хусусиятларини белгилаш;

архитектура, шаҳарсозлик ва қурилиш фаолиятини амалга ошириш орқали ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурлари доирасида ҳудудлараро ва тармоқлараро давлат манфаатларини мувофиқлаштириш;

лойиҳалаштириш топшириғини ишлаб чиқишда аҳоли пунктларининг шаҳарсозлик ҳужжатларини асос сифатида белгилаш.

50-модда. Шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштиришнинг бириктирма тарҳлари

Шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштиришнинг бириктирма тарҳларида қуйидагиларни назарда тутувчи лойиҳа ечимлари белгиланади:

ҳудуднинг зоналаштирилиши;

аҳолини жойлаштиришнинг ҳудудий тизимларини ривожлантириш чора-тадбирлари;

вилоятлараро аҳамиятга молик муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш чора-тадбирлари;

табиатдан оқилона фойдаланиш чора-тадбирлари;

ҳудудни комплекс ривожлантириш мақсадида ресурслар билан таъминлаш чора-тадбирлари;

ҳудудни ривожлантиришга доир бошқа лойиҳа ечимлари.

51-модда. Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳлари

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳларида қуйидагиларни назарда тутувчи лойиҳа ечимлари белгиланади:

ҳудудларнинг зоналаштирилиши;

аҳолини жойлаштириш тизимларини такомиллаштиришнинг, аҳоли пунктларини ривожлантиришнинг асосий йўналишлари;

саноатни, қишлоқ хўжалигини, вилоятлараро ҳамда аҳоли пунктлариаро аҳамиятга молик муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари;

аҳоли пунктларининг ва шаҳарлар шаҳар атрофи зоналарининг чегаралари;

шаҳарсозлик воситалари орқали Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини табиий ҳамда техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсиридан муҳофаза қилиш, экологик ҳолатни яхшилаш, маданий мерос объектлари ҳудудларини сақлаш чора-тадбирлари;

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришга доир бошқа лойиҳа ечимлари.

Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш тарҳларидаги лойиҳа ечимлари Ўзбекистон Республикаси тараққиёт стратегияси, шунингдек халқаро ва минтақавий интеграция жараёнлари, қўшни давлатларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиш бўйича ҳудудий дастурлари ҳамда жаҳон тамойиллари ҳисобга олинган ҳолда узоқ муддатли истиқболга мўлжаллаб ишлаб чиқилади.

52-модда. Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳлари

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳларида:

энергия таъминотини, газ таъминотини, алоқани, ирригацияни, сув таъминотини ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ривожлантириш;

ҳаво, темир йўл, автомобиль, дарё транспортини, қувур орқали етказиб бериш транспортини ва бошқа транспорт турларини ривожлантириш;

ҳудудларни хавфли геологик ва гидрогеологик жараёнлардан ҳимоя қилиш;

атроф-муҳитни муҳофаза қилиш;

иқтисодиёт тармоқларининг ишлаб чиқариш кучларини жойлаштириш;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини ривожлантиришнинг бошқа масалалари бўйича асосий кўрсаткичлар ва режалаштириш ечимлари белгиланади.

53-модда. Туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳалари

Туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаларида қуйидагиларни назарда тутувчи лойиҳа ечимлар белгиланади:

туман (туманлар гуруҳлари) ҳудудини ижтимоий-иқтисодий ривожланиш хусусиятларини, табиий-иқлим шароитларини ҳамда аҳоли сони прогнозини инобатга олган ҳолда ривожлантиришнинг асосий йўналишлари;

ҳудуднинг зоналаштирилиши ва режали тузилиши;

туман (туманлар гуруҳлари) ҳудудини табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсиридан муҳофаза қилиш чора-тадбирлари;

аҳоли пунктлариаро аҳамиятга молик муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш йўналишлари;

аҳоли пунктларини ривожлантириш учун захира ҳудудлар;

якка тартибдаги уй-жойлар қурилишини жойлаштириш учун ҳудудлар, жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ер участкалари;

аҳолининг дам олиш жойларини ташкил этиш учун ҳудудлар;

аҳоли пунктларининг ва шаҳарлар шаҳар атрофи зоналарининг чегаралари;

туман (туманлар гуруҳлари) ҳудудини ривожлантиришга доир бошқа лойиҳа ечимлари.

54-модда. Аҳоли пунктининг бош режаси

Аҳоли пунктининг бош режасида қуйидагиларни назарда тутувчи лойиҳа ечимлари белгиланади:

аҳоли пункти ҳудудини ижтимоий-иқтисодий ривожланиш хусусиятларини, табиий-иқлим шароитларини ҳамда аҳоли сони прогнозини инобатга олган ҳолда ривожлантиришнинг асосий йўналишлари;

ҳудудларнинг зоналаштирилиши ва уларни қуриш навбати;

аҳоли пункти ҳудудини табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсиридан муҳофаза қилиш, муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантириш чора-тадбирлари;

аҳоли пунктининг қурилган ва қурилмаган ҳудуди нисбати;

аҳоли пунктини ривожлантириш учун захира ҳудудлар;

аҳоли пунктининг чегаралари;

аҳоли пункти ҳудудини ривожлантиришга доир бошқа лойиҳа ечимлари.

Шаҳарнинг бош режаси ва шаҳар атрофи зонасини режалаштириш лойиҳаси чегарадош ҳудудларнинг ижро этувчи ҳокимият органлари ўртасидаги келишув асосида ягона ҳужжат сифатида ишлаб чиқилиши мумкин.

Ўртача ва кичик шаҳарчаларнинг, шунингдек қишлоқлар ва овулларнинг бош режаларини ишлаб чиқиш батафсил режалаштириш лойиҳаларини ишлаб чиқиш билан бирга ягона ҳужжат сифатида қўшиб бажарилиши мумкин.

Ҳудудида маданий мерос объектлари бўлган аҳоли пунктининг бош режаси ишлаб чиқилаётганда аҳоли пунктининг тарихий-архитектура режаси ва маданий мерос объектларининг муҳофаза зоналари инобатга олинади.

Аҳоли пунктининг бош режаси йигирма — йигирма беш йиллик ҳисоб-китоб муддатига мўлжалланиб ишлаб чиқилади. Аҳоли пунктининг бош режаси у тўлиқ амалга оширилгунига қадар ёки янги бош режа тасдиқлангунига қадар амал қилади.

Аҳоли пунктининг бош режаси мавжуд бўлмаганда ёки унинг янги бош режаси ишлаб чиқилаётган даврда аҳоли пункти ҳудудида жорий қурилиш учун ер участкаси ажратиш билан боғлиқ масалалар туман (шаҳар) қурилиш бўлимининг тақдимномасига кўра Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар қурилиш бош бошқармалари ҳузуридаги ҳудудий архитектура-шаҳарсозлик кенгашлари билан келишиб олинади.

Аҳоли пунктининг янги бош режаси ишлаб чиқилаётган даврда давлат аҳамиятига молик объектларни қуриш учун ер участкаларини ажратишга доир материаллар ишлаб чиқувчилар билан қўшимча равишда келишиб олиниши лозим.

Аҳоли пунктлари ҳудудида объектларни бош режасиз ва бошқа зарур шаҳарсозлик ҳужжатларисиз лойиҳалаштириш ҳамда қуриш тақиқланади.

55-модда. Аҳоли пунктларининг чегара чизиқлари лойиҳалари

Аҳоли пунктларининг чегара чизиқлари лойиҳалари ҳудудларни режалаштириш тарҳлари, туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳалари ва аҳоли пунктларининг бош режалари асосида ишлаб чиқилади.

Кичик шаҳарларнинг, шунингдек шаҳарчалар, қишлоқлар ва овулларнинг чегара чизиқлари лойиҳалари мазкур аҳоли пунктларининг бош режалари таркибида ишлаб чиқилиши мумкин.

56-модда. Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳлари

Аҳоли пунктлари ҳудудларини ривожлантиришнинг тармоқ тарҳларида:

энергия таъминотини, газ таъминотини, алоқани, ирригацияни, сув таъминотини ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ривожлантириш;

транспорт турларини ривожлантириш;

иқтисодиёт тармоқларининг объектларини жойлаштириш;

ҳудудларни хавфли геологик ва гидрогеологик жараёнлардан ҳимоя қилиш;

аҳолининг фуқаро муҳофазаси;

атроф-муҳитни муҳофаза қилиш;

маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш;

ҳудудларни ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш;

ҳудудларни ривожлантиришнинг бошқа масалалари бўйича асосий кўрсаткичлар ҳамда режалаштириш ечимлари белгиланади.

57-модда. Батафсил режалаштириш лойиҳалари

Батафсил режалаштириш лойиҳалари аҳоли пунктининг бош режаси асосида аҳоли пунктлари ҳудудларининг қисмлари учун ишлаб чиқилади ва бу лойиҳалар:

қизил чизиқларни;

ер участкаларини қуриш ва улардан фойдаланишни тартибга солиш чизиқларини;

ерга эгалик қилиш, ердан фойдаланиш ва мулкдорларнинг ер участкалари чегараларини;

ҳудудларнинг зоналаштирилишини ва уларни қуриш навбатини;

муҳофаза зоналаридан фойдаланиш режимини;

кўчалар, тор кўчалар, пиёдаларга ажратилган зоналарнинг, шунингдек транспорт, алоқа иншоотлари ва коммуникацияларининг, муҳандислик ускуналарининг ҳамда ҳудудни ободонлаштиришнинг кўрсаткичларини;

ижтимоий ва маданий-маиший объектларнинг таркиби ҳамда жойлашувини;

қуришнинг ҳажмий-ҳудудий ва архитектура-режалаштириш ечимини, қуриш зичлиги ва кўрсаткичларини, бинолар ва иншоотларнинг неча қаватлилигини, турларини белгилайди.

Батафсил режалаштириш лойиҳаси ҳудудларни қуриш лойиҳаларини ишлаб чиқиш учун асос бўлади.

58-модда. Ҳудудларни қуриш лойиҳалари

Ҳудудларни қуриш лойиҳалари белгиланган қизил чизиқлар чегараларида ёки ер участкалари чегараларида батафсил режалаштиришнинг тасдиқланган лойиҳаси асосида ишлаб чиқилади.

Ҳудудларни қуриш лойиҳаларида:

қуришни тартибга солиш чизиқлари;

бинолар ва иншоотларнинг жойлашуви, қаватлари сони, тури ҳамда бошқа тавсифлари;

қуришнинг архитектура ечими;

муҳандислик ускуналари, алоқа ва ободонлаштириш тизимлари, шунингдек мазкур тизимларни ер участкалари, массивлар, мавзелар, кичик даҳалар ва аҳоли пунктларини режалаштириш тузилмасининг бошқа элементлари доирасидан ташқаридаги муҳандислик ускуналари, алоқа ҳамда ободонлаштириш тизимларининг иншоотлари ва коммуникацияларига улаш шартлари;

транспорт воситалари ва пиёдалар ҳаракатининг ташкил этилиши;

умумий фойдаланишдаги ҳудудлар белгиланади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳудудларни қуриш лойиҳаларига ушбу Кодексга, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига зид бўлмаган, маҳаллий шароитларга мувофиқ қўшимча талабларни, шу жумладан маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш зоналарида лойиҳалаштириш ва қурилишга, ҳудудларни кўкаламзорлаштиришга, кичик шаклдаги архитектура объектларини, рекламаларни, пешлавҳаларни ва бошқа ахборотни жойлаштиришга доир талабларни киритишга ҳақли.

59-модда. Лойиҳаолди ҳужжатлари

Лойиҳаолди ҳужжатлари қуйидагилардан иборат:

техник-иқтисодий асос;

техник-иқтисодий ҳисоб-китоб.

Техник-иқтисодий асос ёки техник-иқтисодий ҳисоб-китоб лойиҳанинг умуман энг юқори қийматини ва молиялаштириш эҳтиёжи ҳажмини лойиҳаларни молиялаштиришнинг ишлаб чиқилган дастлабки шартларини ҳисобга олган ҳолда белгилайдиган вариантларни кўриб чиқиш асосида лойиҳани амалга оширишнинг энг самарали техник-технологик ва ташкилий ечимини танлашни асослаб берувчи ҳужжатдир.

60-модда. Лойиҳа ҳужжатлари

Лойиҳа ҳужжатлари қуйидагилардан иборат:

ишчи лойиҳа;

лойиҳа-смета ҳужжатлари;

ишчи ҳужжатлар.

Лойиҳа ҳужжатлари ҳажмий-режали, амалий ва техникавий ечимларни, биноларни, иншоотларни ва уларнинг мажмуаларини қуриш, реконструкция қилиш ҳамда мукаммал таъмирлашнинг, шунингдек ободонлаштириш ишларининг қийматини белгилайди.

Лойиҳа ҳужжатлари шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига мувофиқ ишлаб чиқилади, махсус ваколатли давлат органининг тегишли ҳудудий бўлинмалари, санитария-эпидемиология хизматлари, давлат ёнғин назорати органлари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш органлари ва бошқа хизматлар билан келишилади.

Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш, молиялаштириш, тасдиқлаш ва улардан фойдаланиш тартибини белгилаш, шунингдек уларга ўзгартиришлар киритиш буюртмачининг ташаббусига кўра ҳамда унинг ҳисобидан амалга оширилади.

Объектлар қурилиши тасдиқланган лойиҳа ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

9-боб. Аҳоли пунктлари ва шаҳар атрофи зоналари ҳудудларидан фойдаланиш

61-модда. Қуриш қоидалари

Қуриш қоидалари тегишли ҳудудларда ва аҳоли пунктларида шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш тартибини белгилайди.

Қуриш қоидалари энергияни тежовчи, экологик хавфсиз, ижтимоий фойдали технологияларни қўллаш ва ривожлантиришни рағбатлантириши ва бунинг учун имконият яратиши керак.

Қуриш қоидалари ҳудудни режалаштириш тарҳи ва туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳалари, аҳоли пунктининг бош режаси ҳамда ҳар бир ҳудуднинг шаҳарсозлик регламентлари асосида ишлаб чиқилади.

Қуриш қоидалари жорий этилгунга қадар берилган объектларни қуриш учун рухсат берувчи ҳужжатлар ҳақиқий ҳисобланади, бундан аҳоли хавфсизлиги талаблари таъминланмаётган ҳоллар мустасно.

62-модда. Ҳудудларнинг зоналаштирилиши

Ҳудудларнинг зоналаштирилиши қулай ҳаёт фаолияти муҳитини таъминлашга, ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсиридан муҳофаза қилишга, аҳоли ҳамда ишлаб чиқариш ҳаддан ташқари зич жойлашишининг, атроф-муҳит ифлосланишининг олдини олишга ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардан фойдаланишга, шунингдек маданий мерос объектларини, қишлоқ хўжалиги ерлари ва ўрмонзорларни муҳофаза қилишга қаратилган.

Ҳудудлардан шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун фойдаланишга доир чекловлар:

маданий мерос объектларининг муҳофаза зоналарида, қўриқхона зоналарида;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар зоналарида;

санитария зоналарида;

муҳофаза зоналарида;

санитария-муҳофаза зоналарида;

фойдали қазилмалар жойлашган зоналарда;

табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятларнинг таъсирига дучор бўлган зоналарда;

фавқулодда экологик вазиятлар ва экологик фалокат зоналарида;

алоҳида (экстремал) табиий-иқлим шароитли зоналарда белгиланади.

Ҳудудлардан шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун фойдаланишга доир чекловлар қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа зоналарда ҳам белгиланиши мумкин.

Ҳудудларнинг функционал мақсади ва улардан фойдаланиш жадаллиги ҳудудлардан фойдаланишга доир чекловлар ҳисобга олинган ҳолда белгиланади.

Аҳоли пункти ҳудудининг функционал зоналаштирилишини белгиловчи шаҳарсозлик ҳужжатлари юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг манфаатларидан, ишлаб чиқаришни модернизациялаш, инвестициялар жалб қилиш, рекреация ва маданий зоналарни шакллантириш заруратидан келиб чиққан ҳолда қайта кўриб чиқилиши лозим.

63-модда. Аҳоли пунктларининг ҳудудий зоналари

Аҳоли пунктларининг ҳудудларида қуйидаги ҳудудий зоналар белгиланиши мумкин:

турар жой зоналари;

ижтимоий-амалий зоналар;

ишлаб чиқариш зоналари;

муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналари;

рекреация зоналари;

қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналар;

махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар;

ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудлар зоналари;

шаҳар атрофи зоналари.

Маҳаллий шароитларга мувофиқ халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашлари бошқа ҳудудий зоналарни белгилаши, шунингдек шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини ҳисобга олган ҳолда уларга ер участкаларини ҳамда бошқа объектларни киритиши мумкин.

Аҳоли пунктлари ҳудудий зоналарининг чегаралари қизил чизиқлар, табиий объектларнинг табиий чегаралари, юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкалари чегаралари инобатга олинган ҳолда белгиланади.

Ҳар бир ҳудудий зона учун шаҳарсозлик регламенти билан белгиланган ҳуқуқий режим унда жойлашган барча ер участкаларига, биноларга, иншоотларга ва уларнинг мажмуаларига нисбатан бир хил қўлланилади.

Чегараларида шаҳарсозлик фаолияти алоҳида тартибга солиниши лозим бўлган ҳудудий зоналарда айрим биноларни, иншоотларни ҳамда уларнинг мажмуаларини лойиҳалаштириш ва қуришга нисбатан қўшимча талаблар белгиланиши мумкин.

64-модда. Турар жой зоналари

Турар жой зоналари кўп қаватли уйлар, ўртача ва кам қаватли уйлар, якка тартибдаги уй-жойлар қуриш учун мўлжалланган.

Турар жой зоналари жумласига жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ажратилган, аҳоли пунктларининг чегаралари доирасида жойлашган ҳудудлар ҳам киради.

Турар жой зоналарида санитария-ҳимоя зоналарини белгилаш талаб этилмайдиган ҳамда фаолияти атроф-муҳитга зарарли таъсир кўрсатмайдиган (шовқин, тебраниш, магнит майдонлари, радиация таъсири, тупроқ, ҳаво, сувнинг ифлосланиши ва бошқа зарарли таъсирлар), алоҳида турган, биргаликда қурилган, биргаликда-қўшимча қилиб қурилган ёки қўшимча қилиб қурилган ижтимоий ва маданий-маиший объектларни, ибодатхоналарни, автомобиль транспорти тураргоҳларини, саноат, коммунал ва омборхона объектларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

Турар жой зоналарида юздан ортиқ ўтириш жойи бўлган умумий овқатланиш корхоналарини, кино-видеофильмлар намойиш қилинадиган стационар ва вақтинчалик павильонларни, очиқ турдаги ёзги саҳналарни, кинотеатрларни ва рақс майдончаларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

65-модда. Ижтимоий-амалий зоналар

Ижтимоий-амалий зоналар амалий, молиявий, ижтимоий фаоллик марказларини, соғлиқни сақлаш, маданият, савдо, умумий овқатланиш, маиший хизмат кўрсатиш объектларини, давлат таълим муассасаларини ва нодавлат таълим ташкилотларини, маъмурий, илмий-тадқиқот муассасаларини, ибодатхоналар ва иншоотларни, ижтимоий соҳа объектларини, шунингдек автомобиль транспорти тураргоҳларини жойлаштириш учун мўлжалланган.

Ижтимоий-амалий зоналарга жойлаштириш учун рухсат этилган объектлар рўйхатига уйлар, меҳмонхоналар, ер ости гаражлари ёки кўп қаватли гаражлар киритилиши мумкин.

66-модда. Ишлаб чиқариш зоналари

Ишлаб чиқариш зоналарида уларнинг иш олиб боришини таъминлайдиган саноат, коммунал, омборхона объектлари, муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар объектлари жойлаштирилади, шунингдек бундай объектларнинг санитария-муҳофаза зоналари белгиланади.

Саноат, коммунал ва омборхона объектларининг санитария-муҳофаза зонасида уйлар, давлат таълим муассасалари, нодавлат таълим ташкилотлари, соғлиқни сақлаш, дам олиш объектлари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш, спорт иншоотлари, жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ер участкалари жойлаштирилишига, шунингдек қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштирилишига йўл қўйилмайди.

Ишлаб чиқариш зоналарининг ҳудудларини ободонлаштириш шу зоналарда жойлашган объектларнинг мулкдорлари томонидан амалга оширилади.

67-модда. Муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналари

Муҳандислик ва транспортга оид инфратузилмалар зоналари ҳаво, темир йўл, автомобиль, дарё транспорти ва қувур орқали етказиб бериш транспорти, алоқа иншоотлари ҳамда коммуникацияларини ва муҳандислик ускуналарини жойлаштириш ҳамда уларнинг ишлаб туриши учун мўлжалланган.

Қулай ҳаёт фаолияти муҳитига транспорт, алоқа иншоотлари, коммуникациялари ҳамда муҳандислик ускуналари зарарли таъсир кўрсатишининг олдини олиш бундай объектлардан то турар жойлар, ижтимоий-амалий, рекреация зоналари ҳудудларига қадар зарур масофа бўлишига, шунингдек шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, қуришнинг махсус нормативлари ҳамда қоидалари талабларига риоя этилиши орқали таъминланади.

Транспорт, алоқа иншоотлари ва коммуникацияларининг, муҳандислик ускуналарининг ер участкалари, шунингдек уларнинг санитария-муҳофаза зоналари чегараларидаги ҳудудлар ушбу ер участкаларининг мулкдорлари, эгалари ва улардан фойдаланувчилар томонидан ободонлаштирилиши лозим.

Фойдаланилиши фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига тўғридан-тўғри зарарли таъсир кўрсатадиган транспорт, алоқа иншоотлари ва коммуникацияларини ҳамда муҳандислик ускуналарини аҳоли пунктлари доирасида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

68-модда. Рекреация зоналари

Рекреация зоналари туризмни ва аҳолининг оммавий дам олишини ташкил этиш учун мўлжалланган бўлиб, кўкаламзорлар ҳудудлари ва объектлари (шаҳар ўрмонлари, ўрмон-боғлар, истироҳат боғлари, хиёбонлар, боғлар, сайилгоҳлар), ҳайвонот боғлари, ҳовузлар, пляжлар, соҳилбўйи объектлари ва бошқа объектларни ўз ичига олади.

Рекреация зоналарининг ҳудудларида рекреация-соғломлаштириш мақсадларига мўлжалланган объектлардан фойдаланиш билан бевосита боғлиқ бўлмаган мавжуд саноат, коммунал, омборхона объектлари қурилишига ва кенгайтирилишига йўл қўйилмайди.

69-модда. Қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналар

Аҳоли пунктларининг чегаралари чизиғи доирасида ҳайдаладиган ерлар, боғлар, токзорлар, полизлар, пичанзорлар, яйловлар ва бошқа ер майдонлари, шунингдек қишлоқ хўжалигига мўлжалланган бинолар ва иншоотлар эгаллаб турган, қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган зоналар ажратилади. Мазкур зоналарнинг ҳудудларидан фойдаланиш тури аҳоли пунктининг бош режасига ва қуриш қоидаларига мувофиқ ўзгартирилгунига қадар бу ҳудудлардан қишлоқ хўжалигини юритиш мақсадида фойдаланилиши мумкин.

70-модда. Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар фойдаланилиши аҳоли пунктлари ҳудудий зоналарининг бошқа турларидан фойдаланишга тўғри келмайдиган дафн қилиш жойлари, чорва моллари кўмиладиган жойларни, маиший чиқиндилар ташланадиган ахлатхоналарни ва бошқа объектларни жойлаштириш учун ажратилади.

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналар учун санитария-ҳимоя зоналари ўрнатилади.

Махсус мақсадларга мўлжалланган зоналарнинг ҳудудларидан фойдаланиш тартиби шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг, махсус нормативларнинг ва қуриш қоидаларининг талаблари инобатга олинган ҳолда белгиланади.

71-модда. Ҳарбий объектларнинг ва бошқа режимли ҳудудларнинг зоналари

Ҳарбий объектларнинг ва бошқа режимли ҳудудларнинг зоналари ўзига нисбатан алоҳида режим белгиланадиган объектларни жойлаштириш учун мўлжалланган. Мазкур зоналарнинг ҳудудларидан аҳоли пунктлари чегаралари доирасида фойдаланиш тартиби шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг, махсус нормативларнинг ва қуриш қоидаларининг талаблари инобатга олинган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

72-модда. Шаҳар атрофи зоналари

Шаҳар атрофи зонаси шаҳар чегарасидан ташқаридаги, шаҳар билан ягона ижтимоий, табиий, хўжалик ҳудудини ташкил этувчи, ушбу шаҳар ҳудудини, шаҳар атрофи зонасига кирувчи аҳоли пунктлари ҳудудларини, аҳоли пунктлариаро ҳудудларни (шаҳарни ривожлантириш учун захира ҳудудни) ривожлантириш учун ҳамда саноат, коммунал, омборхона объектларини, муҳандислик, транспортга оид инфратузилмалар объектларини, жамоа боғдорчилиги, узумчилиги ва полизчилигини юритиш учун ер участкаларини, аҳоли дам олиш жойларини жойлаштириш учун, шунингдек қишлоқ хўжалигини юритиш ҳамда муҳофаза ва санитария-гигиена вазифаларини бажариш учун мўлжалланган ерларни ўз ичига олади.

Шаҳар атрофи зоналари чегараларини белгилаш ушбу Кодексга ҳамда ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ шаҳарсозлик ва ер тузиш ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

73-модда. Шаҳар атрофи зонаси ҳудудидан фойдаланиш

Шаҳар атрофи зонаси ҳудудидан фойдаланиш ҳамда унинг чегараларидаги шаҳарсозлик фаолияти юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг, шаҳар атрофи зонасига кирувчи аҳоли пунктлариаро ҳудудларнинг манфаатлари инобатга олинган ҳолда амалга оширилади.

Шаҳар атрофи зоналари ҳудудларининг зоналаштирилиши Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар ҳудудларини режалаштириш тарҳларида, туманни (туманлар гуруҳларини) режалаштириш лойиҳаларида, шунингдек шаҳарларнинг ўз шаҳар атрофи зоналари билан биргаликда ишлаб чиқиладиган бош режаларида белгиланади.

Шаҳар атрофи зоналарида санитария-ҳимоя ва рекреация вазифаларини бажарадиган ҳудудлар ажратилади. Ушбу ҳудудларда атроф-муҳитга зарарли таъсир кўрсатадиган хўжалик фаолияти ва бошқа хилдаги фаолият тақиқланади.

Шаҳар атрофи зонаси чегаралари доирасида биноларни, иншоотларни ҳамда уларнинг мажмуаларини қуриш, реконструкция қилиш ва кенгайтириш шаҳарнинг ижро этувчи ҳокимият органи билан келишган ҳолда амалга оширилади.

10-боб. Шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш

74-модда. Шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш

Агар ҳудуддан фойдаланишнинг махсус қоидаларини жорий этмай туриб, шаҳарсозлик соҳасида юридик ва жисмоний шахсларнинг, жамият ва давлатнинг манфаатларини таъминлаш мумкин бўлмаса ёки қийин бўлса, шаҳарсозлик фаолияти алоҳида тартибга солиниши лозим.

Шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш:

ҳудудлардан фойдаланишнинг махсус қоидаларини жорий этиш;

махсус шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини жорий этиш;

шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишнинг, тасдиқлашнинг ва амалга оширишнинг алоҳида тартибини жорий этиш;

ҳудудларни ва аҳоли пунктларини зарарли таъсирлардан ҳимоя қилиш бўйича махсус тарҳлар ҳамда лойиҳаларни ишлаб чиқиш;

шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш учун махсус рухсатномалар бериш йўли билан амалга оширилади.

75-модда. Алоҳида тартибга солиниши лозим бўлган шаҳарсозлик фаолияти объектлари

Алоҳида тартибга солиниши лозим бўлган шаҳарсозлик фаолияти объектлари умумдавлат ёки маҳаллий аҳамиятга молик бўлиши мумкин.

Шаҳарсозлик фаолияти қуйидаги ҳолларда алоҳида тартибга солиниши лозим, агар:

ҳудудлар ҳамда аҳоли пунктлари табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлган бўлса;

ҳудудлар йўл қўйиладиган энг юқори концентрациялардан ортиқча кимёвий ва биологик моддалар, зарарли микроорганизмлар, йўл қўйиладиган энг юқори даражалардан ортиқча миқдорларда радиоактив моддалар билан ифлосланган бўлса;

шаҳарсозлик фаолияти муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда амалга оширилаётган бўлса.

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектлари жумласига қуйидагилар ҳам киритилиши мумкин:

муҳофаза этиладиган ноёб ландшафтларга эга ҳудудлар;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар;

курорт учун мўлжалланган ҳудудлар;

рекреация учун мўлжалланган ҳудудлар;

махсус иқтисодий зоналарнинг ҳудудлари;

кичик саноат зоналарининг ҳудудлари;

сув ресурсларининг муҳофаза зоналари;

Тошкент шаҳри ҳудуди;

Нукус шаҳри ҳудуди;

вилоятларнинг маъмурий марказлари бўлган шаҳарлар ҳудудлари;

Тошкент ва Нукус шаҳарларига, вилоятлар ва туманларнинг маъмурий марказларига туташ зоналар;

маданий мерос объектлари мавжуд бўлган аҳоли пунктлари;

курорт аҳоли пунктлари;

қўриқхона аҳоли пунктлари;

туристик салоҳиятига эга бўлган аҳоли пунктлари;

алоҳида (экстремал) табиий-иқлим шароитларига эга бўлган аҳоли пунктлари;

ҳаёт фаолиятининг алоҳида режими белгиланган аҳоли пунктлари (ҳарбий объектлар ва бошқа режимли ҳудудлар, давлат қўриқхоналарининг ҳудудида ҳамда бошқа қўриқланадиган табиий ҳудудларда жойлашган аҳоли пунктлари).

76-модда. Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларини умумдавлат ва маҳаллий аҳамиятга молик объектлар жумласига киритиш ҳамда уларнинг чегараларини белгилаш

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларини у мумдавлат аҳамиятига молик объектлар жумласига киритиш, шунингдек уларнинг чегараларини белгилаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан:

табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлган ҳудудларда — Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг манфаатдор вазирликлар ва идоралар маълумотлари асосидаги тақдимномаларига кўра;

йўл қўйиладиган энг юқори концентрациялардан ортиқча кимёвий ва (ёки) биологик моддалар, зарарли микроорганизмлар билан, йўл қўйиладиган энг юқори даражалардан ортиқча радиоактив моддалар билан ифлосланган ҳудудларда — Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг тақдимномаларига кўра;

Тошкент шаҳри ҳудудида — Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг ҳамда халқ депутатлари Тошкент шаҳар Кенгашининг тақдимномаларига кўра;

моддий маданий мерос объектлари мавжуд бўлган шаҳарлар ҳудудларида — Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг тақдимномаларига кўра;

курорт шаҳарлар ҳудудларида — Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг, Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгашининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг тақдимномаларига кўра;

қўриқхона шаҳарлар ҳудудларида — Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг тақдимномаларига кўра;

ҳаёт фаолиятининг алоҳида режимига эга бўлган аҳоли пунктлари (ҳарбий объектлар, бошқа режимли ҳудудлар, давлат қўриқхоналаридаги ва бошқа қўриқланадиган табиий ҳудудлардаги аҳоли пунктлари) ҳудудларида — манфаатдор вазирликларнинг, идораларнинг тақдимномаларига кўра;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда — манфаатдор вазирликларнинг ва идораларнинг тақдимномасига кўра амалга оширилади.

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларини маҳаллий аҳамиятга молик (умумдавлат аҳамиятига молик объектлар жумласига киритилмаган) объектлар жумласига киритиш, шунингдек уларнинг чегараларини белгилаш Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги томонидан:

табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлган ҳудудларда — Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг тақдимномаларига кўра, Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги билан келишилган ҳолда;

йўл қўйиладиган энг юқори концентрациялардан ортиқча кимёвий ва (ёки) биологик моддалар, зарарли микроорганизмлар билан, йўл қўйиладиган энг юқори даражалардан ортиқча радиоактив моддалар билан ифлосланган ҳудудларда — Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг тақдимномаларига кўра ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларини маҳаллий аҳамиятга молик (умумдавлат аҳамиятига молик объектлар жумласига киритилмаган) объектлар жумласига киритиш, шунингдек уларнинг чегараларини белгилаш Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан:

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда — Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан келишилган ҳолда;

ҳаёт фаолиятининг алоҳида режимига эга бўлган аҳоли пунктлари (ҳарбий объектлар, бошқа режимли ҳудудлар, давлат қўриқхоналари ҳудудларида ва қўриқланадиган бошқа табиий ҳудудларда жойлашган аҳоли пунктлари) ҳудудларида — манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан келишилган ҳолда;

Нукус шаҳри ҳамда вилоятларнинг маъмурий марказлари бўлган шаҳарлар ҳудудларида, шунингдек маданий мерос объектлари мавжуд бўлган шаҳарлар ҳудудларида — тегишли маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг тақдимномасига кўра амалга оширилади.

Алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларининг чегаралари аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантиришни режалаштириш ва қуриш тўғрисидаги тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари асосида белгиланади ҳамда маъмурий-ҳудудий бирликлар чегаралари билан мос келмаслиги мумкин.

77-модда. Табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлган ҳудудларда шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш

Йўл қўйиладиган энг юқори концентрациялардан ортиқча кимёвий ва (ёки) биологик моддалар, зарарли микроорганизмлар билан, йўл қўйиладиган энг юқори даражалардан ортиқча радиоактив моддалар билан ифлосланган ҳудудлар, агар бундай ҳудудларда аҳолининг яшаши ва хўжалик фаолиятини амалга ошириш инсон ҳаёти ҳамда соғлиғига таҳдид туғдираётган бўлса, консервация қилиниши ва уларга махсус ишлов берилиши лозим. Мазкур ҳудудларнинг ифлосланиш даражасига ҳамда уларни соғломлаштириш усулига қараб Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан улардан фойдаланишнинг алоҳида режими жорий этилиши ёки бошқа функционал мақсади белгиланиши мумкин.

Аҳоли пунктлари ҳудудларининг хавфсизлиги концепциясини амалга ошириш мақсадида фуқаро муҳофазаси талабларига, табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш, шунингдек террорчилик ҳаракатларига қарши курашиш талабларига риоя этилган ҳолда шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш чора-тадбирлари кўрилади.

Шаҳарсозлик фаолияти объектларида алоҳида тартибга солишни жорий этиш муддатлари шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқаруви органлари томонидан белгиланади. Алоҳида тартибга солиш режими амалда бўлган даврда шаҳарсозлик фаолияти ушбу Кодекснинг 74-моддасида назарда тутилган тадбирларга мувофиқ амалга оширилади.

78-модда. Объектларни қуриш учун махсус рухсатномалар

Объектлар тўғрисидаги ахборот давлат сирларига ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга тааллуқли бўлган объектлар, шунингдек алоҳида тартибга солинадиган шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш учун махсус рухсатномалар қонун ҳужжатларига мувофиқ берилади.

11-боб. Шаҳарсозлик фаолиятида ер муносабатлари

79-модда. Аҳоли пунктларида ер участкаларидан фойдаланишга доир шаҳарсозлик талаблари

Ер участкаларидан фойдаланишга доир шаҳарсозлик талаблари аҳоли пунктларининг бош режалари, батафсил режалаштириш лойиҳалари, қуриш лойиҳалари ва қоидалари билан белгиланади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ер участкалари берилаётганда юридик ва жисмоний шахсларни ер участкаларидан фойдаланишга доир шаҳарсозлик талаблари тўғрисидаги ахборот билан таъминлайди.

Юридик ва жисмоний шахсларга қуриш учун ер участкалари берилаётганда (реализация қилинаётганда) маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ер участкаларига нисбатан қуйидаги шаҳарсозлик талаблари ва ер участкасини сақлаш вазифалари белгиланиши мумкин:

махсус ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмалари томонидан берилган архитектура-режалаштириш топшириғига биноан ҳудудни қуриш лойиҳасини ишлаб чиқиш бўйича;

қурилишга туташ бўлган умумий фойдаланишдаги ҳудудни ободонлаштириш бўйича;

объектлар қурилишини бошлаш ва тамомлаш муддатларига риоя этиш бўйича.

Объект қурилиши қурилиш бошланган санадан эътиборан икки йил ичида ёки шаҳарсозлик ҳужжатларида белгиланган муддатларда тугалланмаган тақдирда, объект тугалланмаган деб ҳисобланади.

Янги қурилиш мазкур қурилиш ҳудуди аҳолисининг тегишли хизматлар билан таъминланиши шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида назарда тутилган нормалардан пасайишига олиб келадиган бўлса, юридик ва жисмоний шахсларга ер участкалари улар муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларнинг қўшимча объектларини қуришда улушли иштирок этганда берилиши (реализация қилиниши) мумкин.

Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган талаблар ва ер участкасини сақлаш вазифалари ер участкасига бўлган ҳуқуқлар бошқа шахсга ўтган тақдирда сақланиб қолади.

Ушбу модданинг учинчи , тўртинчи ва бешинчи қисмлари якка тартибдаги уй-жой қурилиши учун берилган (реализация қилинган) ер участкаларида амалга ошириладиган қурилишга нисбатан қўлланилмайди.

Ер участкасига бўлган ҳуқуқни тасдиқлайдиган ҳужжатларда қуйидагилар кўрсатилиши керак:

ҳудудий зонанинг қуриш қоидаларида белгиланган коди;

доирасида ер участкаси жойлашган ҳудудий зонанинг функционал мақсади;

ер участкаси ёки унинг қисми маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш зоналарининг, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ва сувни муҳофаза қилиш зоналарининг чегараларида, шунингдек табиий ҳамда техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятларнинг таъсирига дучор бўлган ҳудудлар ва аҳоли пунктларининг ҳамда фойдаланилишига қонунда чекловлар белгиланадиган бошқа ҳудудларнинг чегараларида жойлашганлиги;

ер участкаси чегараларида муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмалар объектларининг мавжудлиги ушбу объектларнинг кўрсаткичлари ва улардан фойдаланишга доир чекловлар кўрсатилган ҳолда;

ер участкаси чегараларида ер участкасининг мулкдорига, эгасига ёки бу участкадан фойдаланувчига тегишли бўлмаган бинолар ва иншоотларнинг мавжудлиги ушбу ер участкасида кўрсатиб ўтилган объектлар жойлашганлиги муносабати билан ундан фойдаланишга доир чекловлар кўрсатилган ҳолда.

Ер участкалари бўлиб берилаётганда ёки уларнинг чегаралари ва кўрсаткичлари ўзгарганда қизил чизиқларга, қуришни тартибга солиш чизиқларига ҳамда шаҳарсозлик регламентларининг энг кичик ўлчамдаги ер участкаларига доир талабларига риоя этилади.

Ер участкалари ҳамда уларда жойлашган бинолар, иншоотлар ва бошқа объектлар бўлинган тақдирда уларнинг қисмлари мустақил объектлар сифатида ишлаб туриши учун шарт-шароитлар таъминланиши керак.

80-модда. Объектларни реконструкция қилиш жараёнида ер участкаларига, бино ва иншоотларга қўйиладиган талаблар

Бинолардан фойдаланиш шароитларини ўзгартириш, уларнинг жисмоний эскириши туфайли юзага келган йўқотишлар ўрнини имкони борича тўлдириш, бинолардан фойдаланишнинг янги мақсадларига эришиш учун асосий техник-иқтисодий кўрсаткичларни (юкламаларни, хоналарнинг режалаштирилишини, бинонинг қурилиш ҳажмини ва умумий майдонини, муҳандислик жиҳатдан жиҳозланишини) ўзгартириш билан боғлиқ қурилиш ишлари ва ташкилий-техник тадбирлар мажмуи объектларни реконструкция қилишдир.

Объектларни реконструкция қилиш, шу жумладан бузилган бинолар ва иншоотлар ўрнида ер участкасидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турини ўзгартирган ҳолда янги объектлар қуриш учун рухсатномалар аҳоли пунктларининг ривожланишини режалаштириш ва ҳудудларини қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатлари асосида санитария-эпидемиология хизматлари, давлат ёнғин назорати органлари билан келишувга кўра махсус ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмалари томонидан берилади.

Аҳоли пунктларининг ривожланишини режалаштириш ва ҳудудларини қуриш тўғрисидаги шаҳарсозлик ҳужжатлари мавжуд бўлмаган тақдирда рухсатномалар бериш масалалари Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар қурилиш бош бошқармалари ҳузуридаги архитектура-шаҳарсозлик кенгашлари билан келишилади.

Объектларни реконструкция қилишда, шу жумладан бузилган бинолар ва иншоотлар ўрнида ер участкасидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турини ўзгартирган ҳолда янги объектлар қуришда буюртмачилар зиммасига ушбу Кодексда назарда тутилган мажбуриятлар юкланади.

81-модда. Шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда ер участкаларига доир сервитутлар ва ер участкаларига бўлган ҳуқуқларни сақлаш вазифалари

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда сервитутлар бинолар ва иншоотлар мулкдорларининг манфаатларини қуйидаги мақсадларда ўзга шахснинг ер участкасидан фойдаланиш ҳуқуқини чекламасдан таъминлаш мумкин бўлмаган ҳолларда белгиланади:

бинолар ва иншоотларни қуриш, реконструкция қилиш ҳамда таъмирлаш;

муҳандислик инфратузилмаси объектларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва фойдаланишга топшириш;

ҳудудларда сув тошқинлари ва бошқа табиий офатларнинг олдини олишга қаратилган ишларни олиб бориш;

ўзганинг ер участкаси орқали кесиб ўтиш;

бинолар ва иншоотлар эгаларининг бошқа эҳтиёжлари.

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда сервитутлар шаҳарсозлик фаолияти субъектларининг манфаатлари шаҳарсозлик фаолияти объектларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва уларнинг бут сақланишини таъминлаш бўйича бошқа эҳтиёжлар учун ўзга ер участкасидан чекланган тарзда фойдаланиш ҳуқуқисиз таъминланиши мумкин бўлмаган тақдирда белгиланади.

Шаҳарсозлик фаолиятини амалга оширишда ер участкаларига доир сервитутлар ва ер участкаларига бўлган ҳуқуқларни сақлаш вазифалари ер участкаларининг мулкдорлари, эгалари ва бундай участкалардан фойдаланувчиларнинг мажбуриятларини ҳамда уларнинг ҳуқуқлари чекланишини ўз ичига олади ва шаҳарсозлик ҳужжатлари ҳамда қуриш қоидалари асосида белгиланади.

Ер участкаларига доир сервитутларни ва ер участкаларига бўлган ҳуқуқларни сақлаш вазифаларини белгилаш ҳамда бекор қилиш тартиби ер тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланади.

82-модда. Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш

Жисмоний ва юридик шахсларга тегишинча мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш, доимий эгалик қилиш, доимий фойдаланиш, муддатли (вақтинча) фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш қонунда назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

12-боб. Якунловчи қоидалар

83-модда. Шаҳарсозлик фаолиятини молиялаштириш

Шаҳарсозлик фаолиятини молиялаштириш бюджет тизими бюджетларининг маблағлари, буюртмачиларнинг ўз маблағлари ва жалб қилинган маблағлари ҳисобидан, юридик ва жисмоний шахсларнинг муҳандислик, транспортга оид ва ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантиришда улушли иштирок этиши, шунингдек қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Шаҳарсозлик фаолиятини молиялаштириш қуйидаги ҳолларда бюджет тизими бюджетларининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади:

ушбу Кодекс 44-моддаси биринчи қисмининг 1 — 4-бандларида назарда тутилган шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда, комплекс муҳандислик қидирувларини ўтказишда, микросейсмик ҳудудлаштириш хариталарини тузишда ва шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказишда;

шаҳарсозлик фаолиятига оид илмий-тадқиқот ишларини олиб боришда, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини ишлаб чиқишда;

фавқулодда экологик вазиятлар ва экологик фалокат зоналарини, тарихий манзилгоҳларни, умумдавлат аҳамиятига молик муҳандислик, транспортга оид ҳамда ижтимоий инфратузилмаларни ривожлантиришнинг белгиланган мақсадли умумдавлат дастурларини, бошқа мақсадли умумдавлат дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда, шунингдек давлат шаҳарсозлик кадастрини юритишда.

Агар ҳудудни шаҳарсозлик жиҳатидан ўзлаштириш давлат манфаатларига, икки ва ундан ортиқ вилоятнинг манфаатларига ёки аҳоли пунктлари гуруҳларининг манфаатларига дахлдор бўлса, бюджет маблағларидан бошқа шаҳарсозлик фаолиятини молиялаштириш учун фойдаланилади.

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳар йилги қурилишларнинг манзилли рўйхатларини шакллантиришда аҳоли пунктлари бош режаларининг ишлаб чиқилишини, комплекс муҳандислик қидирувлари ўтказилишини, аҳоли пунктларини микросейсмик ҳудудлаштириш хариталарини, табиатни муҳофаза қилишнинг ҳудудий комплекс тарҳларини тузишни, жорий қуриш устидан муаллифлик назорати ҳамда аҳоли пунктлари бош режаларининг амалга оширилиши мониторинги ишлаб чиқувчилар томонидан ўтказилишини, шаҳарсозлик ҳужжатлари келишиб олиниши ва экспертизадан ўтказилишини маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан молиялаштиришни назарда тутиши керак.

84-модда. Низоларни ҳал этиш

Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги низолар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.

85-модда. Шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун жавобгарлик

Шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 22.02.2021 й., 03/21/676/0142-сон, Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.06.2022 й., 03/22/775/0477-сон; 30.06.2022 й., 03/22/782/0576-сон, 04.11.2022 й., 03/22/800/0990-сон; 25.10.2023 й., 03/23/871/0797-сон; 29.11.2023 й., 03/23/880/0905-сон; 28.12.2023 й., 03/23/890/0981-сон; 30.08.2024 й., 03/24/950/0672-сон; 30.08.2024 й., 03/24/951/0673-сон; 11.09.2024 й., 03/24/960/0699-сон; 07.02.2025 й., 03/25/1025/0116-сон; 05.05.2025 й., 03/25/1061/0409-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 07.02.2026 й., 03/26/1117/0116-сон; 27.07.2026 й., 03/26/1160/0786-сон; 29.09.2026 й., 03/26/1179/0970-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Kodeksning maqsadi

Ushbu Kodeksning maqsadi shaharsozlik faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari

Shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Kodeks va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Kodeksda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aholi punkti — huquqiy maqom, nom va chegara bilan belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi maʼmuriy-hududiy birligi (shahar, shaharcha, qishloq, ovul);

aholi punktining bosh rejasi — aholi punktini hududiy rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini hamda fuqarolarning qulay hayot faoliyati muhitini kompleks shakllantirish shart-sharoitlarini belgilaydigan shaharsozlik hujjati;

aholi punktlariaro hududlar — ikki va undan ortiq aholi punkti oraligʻidagi aholi punktlari chegaralaridan tashqaridagi hududlar;

aholi punktining chegara chizigʻi — aholi punkti yerlarining ularni yer fondining boshqa toifalaridan ajratib turadigan, shaharsozlik hujjatlarida belgilangan tashqi chegarasi;

aholini joylashtirish tizimi — mavjud aholi punktlarini rivojlantirish hamda yangi aholi punktlarini barpo etish yoʻli bilan aholini tegishli hududga tartibga solib boriladigan tarzda joylashtirishning shaharsozlik hujjatlari bilan belgilanadigan asosiy yoʻnalishlari;

bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;

buyurtmachi — obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va buzishning amalga oshirilishini taʼminlovchi, shuningdek shu maqsadlarda loyiha-qidiruv, ekspertlik, qurilish-montaj va nazorat ishlarini bajarish uchun tegishli tashkilotlar bilan shartnomalar tuzuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs;

zonalashtirish — hududni rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish chogʻida shaharsozlikning foydalanish turlarini hamda bu turlardan foydalanishga doir cheklovlarni belgilagan holda, hududning funksional maqsadga koʻra boʻlinishi;

inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;

ishlab chiqarish obyektlari — odamlar va texnologik asbob-uskunalar ishlashi uchun zarur shart-sharoitlar taʼminlanadigan ishlab chiqarishni joylashtirish uchun moʻljallangan binolar hamda inshootlar;

qizil chiziqlar — shaharsozlik hujjatlarida belgilanadigan, mavzelarning, kichik dahalarning va rejalashtirish tuzilmasi boshqa elementlarining hududlarini aholi punktlarining koʻchalaridan, tor koʻchalaridan va maydonlaridan ajratib turuvchi chegaralar;

noyob va alohida muhim obyektlar — alohida yoki birgalikda oʻziga xos, betakror hajmiy-rejaviy, konstruktiv, muhandislik yoki texnologik yechimlari hamda arxitektura gʻoyasi bilan, yuqori texnik darajadagi yutuqlar va meʼmorchilikni oʻzida mujassam etgan binolar, inshootlar va ularning majmualari;

reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) — tashqi reklamani joylashtirish (tarqatish) uchun maxsus ishlab chiqilgan va qoʻllaniladigan vositalar, shuningdek aholiga axborot yetkazish vazifalarini bajaruvchi texnik vositalar (konstruksiyalar);

turar joy obyektlari — odamlar yashashi uchun moʻljallangan binolar, doimiy yashash uchun uy-joylar (xonadonlar), shuningdek vaqtincha yashash uchun yotoqxonalar, mehmonxonalar, maktab-internatlar, qariyalar uylari;

urbanizatsiya — aholining ijtimoiy-kasbiy va demografik tuzilishida ijobiy oʻzgarishlarga, uning turmush tarzi hamda madaniyati sifat jihatidan yangi darajaga koʻtarilishiga koʻmaklashuvchi, jamiyat va iqtisodiyotni rivojlantirishda shaharlarning rolini oshirish, shuningdek shahar infratuzilmasini shakllantirish jarayoni. Urbanizatsiya, qoida tariqasida, shahar atrofini shahar hududiga kiritish, bir nechta aholi punktlarini yagona makonga birlashtirish bilan birga olib boriladi;

fuqaroviy obyektlar — madaniyat, jismoniy tarbiya, sport, ilm-fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat koʻrsatish muassasalari va tashkilotlarini, bank-moliya muassasalarini, qurilish-kommunal tashkilotlarini, aloqa hamda transport korxonalarini joylashtirish uchun moʻljallangan binolar va inshootlar;

shaharsozlik — aholi punktlarini, aholi punktlariaro hududlarni rejalashtirish hamda qurishning ijtimoiy-iqtisodiy, qurilish-texnika, arxitektura-badiiy yechimlari yigʻindisini sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini hisobga olgan holda taʼminlovchi nazariyasi hamda amaliyoti;

shaharsozlik reglamenti — hududlarni va aholi punktlarini qurishning belgilangan qoidalari, shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chogʻida aholi punktlarining hamda aholi punktlariaro hududlarning yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanish turlarining, boshqa koʻchmas mulk obyektlaridan foydalanish koʻrsatkichlari hamda turlarining yigʻindisi;

shaharsozlik faoliyati — davlat organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, yuridik va jismoniy shaxslarning hududlarni va aholi punktlarini rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish, yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanish turlarini belgilash, qurilish materiallari va buyumlarini ishlab chiqarish, binolarni, inshootlarni hamda ularning majmualarini shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini, shuningdek mazkur hududlar hamda aholi punktlarining milliy, tarixiy-madaniy, ekologik, tabiiy oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish sohasidagi faoliyati;

shaharsozlik hujjatlari — hududlarni va aholi punktlarini rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish toʻgʻrisidagi hamda ularni qurish haqidagi tasdiqlangan hujjatlar;

yakka tartibdagi uy-joy — yakka tartibda uy-joy qurish va tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun moʻljallangan bir yer uchastkasida joylashgan bir yoki bir nechta turar-joy binolari va ularga taalluqli boʻlgan tomorqa-xoʻjalik imoratlari va hovli inshootlari.

4-modda. Shaharsozlik faoliyatining asosiy prinsiplari

Shaharsozlik faoliyatining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

shaharsozlik sohasida fuqarolar, jamiyat va davlat manfaatlarini hisobga olgan holda rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish asosida Oʻzbekiston Respublikasi hududini va uning qismlarini barqaror rivojlantirish;

hayotiy faoliyat uchun qulay muhit yaratish, fuqarolar salomatligini muhofaza qilish, atrof-muhitga, tabiiy resurslarga va madaniy merosga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish;

binolar va inshootlar konstruksiyalarining xavfsizligi va ishonchliligi, ularning seysmik chidamliligi, yongʻin xavfsizligi va energiya samaradorligiga qoʻyiladigan talablarga rioya qilgan holda tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari asosida shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish;

shaharsozlik faoliyati va qurilish ishlab chiqarishida eng yaxshi amaliyotlarni joriy etish, qurilish sifatini oshirish;

hududlarni rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish jarayonida jamoatchilikning samarali ishtirokini taʼminlash.

5-modda. Shaharsozlik sohasida raqobat muhitini yaratish

Shaharsozlik faoliyati subyektlari oʻrtasidagi raqobat muhiti:

ishlar (tovarlar, xizmatlar) bozorida monopol faoliyatni, shu jumladan raqobatni cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan faoliyatni cheklash;

shaharsozlik faoliyati subyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning qulay elektron bazalarini yaratish va yaratilgan asosda ularning faoliyatini baholash reytinglarini joriy etish;

shaharsozlik faoliyatining ochiqligi va shaffofligini taʼminlash;

davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etilishini taʼminlash yoʻli bilan yaratiladi.

6-modda. Shaharsozlik normalari va qoidalari

Shaharsozlik normalari va qoidalari shaharsozlikning asosi boʻlib, ular shaharsozlik faoliyati subyektlari tomonidan bajarilishi majburiydir.

Shaharsozlik normalari va qoidalari normativ hujjatlar boʻlib:

hududlarni rivojlantirishni va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish;

muhandislik qidiruvlari;

loyihalashtirish, shu jumladan texnologik loyihalashtirish;

obyektlarni qurishni, rekonstruksiya qilishni, mukammal va joriy taʼmirlashni, shuningdek buzishni amalga oshirish;

obyektlardan foydalanish, ularni taʼmirlash yoki qayta tiklash (ishlarni tashkil etish, yuritish va qabul qilib olish);

obyektlarning muhandislik tizimlarini oʻrnatish;

obyektlarning qiymatini belgilash;

qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalarini ishlab chiqarish hamda ulardan foydalanish chogʻidagi majburiy talablarni belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining geologik, tabiiy-iqlimiy, seysmologik hamda boshqa oʻziga xos xususiyatlariga moslashtirilgan shaharsozlik faoliyati sohasidagi xalqaro va xorijiy normativ-texnik hujjatlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Shaharsozlik normalari va qoidalari toʻgʻrisidagi axborot shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Shaharsozlik normalari va qoidalari chegaradosh yer uchastkalari, reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) hamda boshqa koʻchmas mulk obyektlari mulkdorlarining, egalarining va ulardan foydalanuvchilarning, shuningdek shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda qaysi yuridik va jismoniy shaxslarning manfaatlariga daxl qilinishi mumkin boʻlsa, oʻsha yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari masalalari yuzasidan davlat organlari tomonidan qarorlar qabul qilinishi uchun asos boʻladi.

7-modda. Idoraviy qurilish normalari

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chogʻida idoraviy qurilish normalaridan foydalanilishi mumkin.

Vazirliklar va idoralar bir vazirlik va idora doirasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan idoraviy qurilish normalarini oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqishi, tasdiqlashi, qayta koʻrib chiqishi yoki bekor qilishi mumkin.

Idoraviy qurilish normalari shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga zid boʻlmasligi kerak.

Idoraviy qurilish normalari tasdiqlanishidan oldin shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi bilan kelishib olinadi.

8-modda. Yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning shaharsozlik sohasidagi manfaatlari

Yuridik va jismoniy shaxslarning shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq manfaatlari ularning shaharsozlik sohasidagi manfaatlari jumlasiga kiradi.

Yuridik va jismoniy shaxslarning shaharsozlik faoliyati, agar bunday faoliyat chegaradosh yer uchastkalari, reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) hamda boshqa koʻchmas mulk obyektlari mulkdorlarining, egalarining hamda ulardan foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari amalga oshirilishiga monelik qilsa, cheklanishi kerak.

Fuqarolarning qulay hayot faoliyati muhitiga boʻlgan huquqi, xoʻjalik va boshqa faoliyatning atrof-muhitga zararli taʼsir koʻrsatishiga yoʻl qoʻymaslik, ekologik vaziyatni yaxshilash, aholi punktlarining hamda ularga tutash hududlarning muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarini rivojlantirish, madaniy meros obyektlarini saqlash, shuningdek shaharsozlik faoliyatining ochiqligi va shaffofligi jamiyatning shaharsozlik sohasidagi manfaatlaridir.

Aholi punktlarini va aholi punktlariaro hududlarni barqaror rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni taʼminlash, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalar tizimlarining ishlab turishi, tabiiy resurslarni va madaniy meros obyektlarini saqlash, shuningdek manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik davlatning shaharsozlik sohasidagi manfaatlaridir.

Yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning shaharsozlik sohasidagi manfaatlari shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, shaharsozlik normalari hamda qoidalari, shaharsozlik hujjatlari talablariga rioya etish, shuningdek ularga rioya etilishi ustidan davlat va jamoatchilik nazoratini amalga oshirish orqali taʼminlanadi.

Agar shaharsozlik faoliyati yuridik va jismoniy shaxslar, jamiyat va davlat manfaatlariga zid boʻlsa, bunday faoliyat tugatilishi kerak.

9-modda. Fuqarolarining qulay hayot faoliyati muhitiga boʻlgan huquqi

Har bir fuqaro qulay hayot faoliyati muhitiga boʻlgan huquqqa ega.

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda fuqarolarning qulay hayot faoliyati muhitiga boʻlgan huquqi:

shaharsozlik faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish;

hududlarni va aholi punktlarini rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish;

fuqarolarning shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda ishtirok etishi;

qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalarini sertifikatlashtirish;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat va jamoatchilik nazorati;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi natijasida fuqarolarga yetkazilgan hamda ularning hayot faoliyati muhiti yomonlashishiga sabab boʻlgan zararlarni kompensatsiya qilish, shuningdek fuqarolarning hayoti, sogʻligʻi va mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash orqali taʼminlanadi.

10-modda. Shaharsozlik faoliyatiga doir asosiy talablar

Shaharsozlik faoliyatiga doir asosiy talablar quyidagilardan iborat:

shaharsozlik faoliyati subyektlari tomonidan shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya etilishi;

hududlar va aholi punktlarini tabiiy hamda texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiridan himoya qilish;

atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik xavfsizlik talablariga, yongʻinga qarshi hamda sanitariya qoidalariga, normalariga va gigiyena normativlariga rioya etish;

suvni muhofaza qilish zonalari, muhandislik va transport infratuzilmasi obyektlarining muhofaza zonalari talablariga rioya etish;

madaniy meros obyektlarini va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni saqlash talablariga rioya etish;

aholi punktlarini aholi punktlarining tegishli turi uchun shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan aholiga xizmat koʻrsatish darajasidan kam boʻlmagan muhandislik, transportga oid hamda ijtimoiy infratuzilmalar obyektlari, rekreatsiya va sogʻlomlashtirish maqsadlariga moʻljallangan obyektlar, shuningdek hududlarni obodonlashtirish obyektlari bilan taʼminlash;

nogironligi boʻlgan shaxslarning ijtimoiy infratuzilma obyektlaridan (turar joylar, jamoat va ishlab chiqarish binolari, imoratlari va inshootlari, sogʻliqni saqlash, madaniyat, sport obyektlari va boshqa obyektlardan) moneliksiz foydalanishi uchun shart-sharoitlar yaratish;

shaharsozlik faoliyati sohasidagi qarorlarning muhokamasi va qabul qilinishida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari va fuqarolar ishtirok etishi uchun shart-sharoitlarni taʼminlash.

11-modda. Yuridik va jismoniy shaxslarning shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chogʻidagi majburiyatlari

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chogʻida yuridik va jismoniy shaxslar:

aholining qulay hayot faoliyati muhitini asrashi;

shaharsozlik hujjatlariga, aholi punktlarini va hududlarni qurish qoidalariga rioya etilishini taʼminlashi;

atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik xavfsizlik talablariga, yongʻinga qarshi hamda sanitariya qoidalariga, normalariga va gigiyena normativlariga rioya etishi;

atrof-muhitga, madaniy meros obyektlariga, shahar, qishloq landshaftlariga, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalar obyektlariga, hududlarni obodonlashtirish obyektlariga zararli taʼsir etadigan, uchinchi shaxslarning qonuniy manfaatlariga daxl etadigan hamda chegaradosh yer uchastkalari, reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) hamda boshqa koʻchmas mulk obyektlari mulkdorlarining, egalarining yoki ulardan foydalanuvchilarning huquqlari amalga oshirilishiga monelik qiladigan xatti-harakatlar sodir etmasligi;

yer uchastkalaridan va boshqa koʻchmas mulk obyektlaridan shaharsozlik reglamentlariga rioya etgan holda foydalanishi;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi davlat organlarining koʻrsatmalarini bajarishi;

davlat shaharsozlik kadastri yuritilishini va shaharsozlik faoliyati obyektlarining monitoringini amalga oshiruvchi shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organiga hamda obyektlarni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazuvchi tashkilotlarga oʻzlariga tegishli obyektlardagi oʻzgarishlar haqida ishonchli maʼlumotlar taqdim etishi;

shaharsozlik hujjatlari materiallarini, shu jumladan kompleks muhandislik qidiruvlari materiallarini (bundan mavsumiy ishlar uchun vaqtinchalik va xoʻjalik-maishiy imoratlari, uch yuz kub metrdan oshmaydigan alohida turgan obyektlarga doir shaharsozlik hujjatlari mustasno) shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organining tegishli hududiy boʻlinmalariga taqdim etishi shart.

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chogʻida yuridik va jismoniy shaxslarning zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

12-modda. Aholi punktlarining turlari

Aholi punktlari shaharlarga, shaharchalarga, qishloqlar va ovullarga boʻlinadi.

Aholining soniga qarab shaharlar quyidagilarga boʻlinadi:

eng yirik — aholisining soni bir milliondan ortiq kishidan iborat;

yirik — aholisining soni ikki yuz ellik mingdan bir milliongacha kishidan iborat;

katta — aholisining soni yuz mingdan ikki yuz ellik minggacha kishidan iborat;

oʻrtacha — aholisining soni ellik mingdan yuz minggacha kishidan iborat;

kichik — aholisining soni ellik minggacha kishidan iborat boʻlgan shaharlar.

Aholining soniga qarab shaharchalar quyidagilarga boʻlinadi:

katta — aholisining soni yigirma mingdan ortiq kishidan iborat;

oʻrtacha — aholisining soni oʻn mingdan yigirma minggacha kishidan iborat;

kichik — aholisining soni oʻn minggacha kishidan iborat boʻlgan shaharchalar.

Aholining soniga qarab qishloqlar va ovullar quyidagilarga boʻlinadi:

yirik — aholisining soni besh mingdan ortiq kishidan iborat;

katta — aholisining soni uch mingdan besh minggacha kishidan iborat;

oʻrtacha — aholisining soni bir mingdan uch minggacha kishidan iborat;

kichik — aholisining soni bir minggacha kishidan iborat boʻlgan qishloqlar va ovullar.

Vaqtinchalik ahamiyatga molik va aholi tarkibi doimiy boʻlmagan hamda iqtisodiyot tegishli tarmogʻining xizmat maqsadidagi obyektlari boʻlgan binolar va inshootlarning guruhlari (vaxta usulida ishlovchi neftchilar, gazchilar, izlanuvchilarning shaharchalari hamda uylari), shuningdek yakka uylar (temir yoʻl nazoratchilarining, oʻrmonchilarning uylari, dala shiyponlari va boshqalar) ushbu binolar va inshootlar maʼmuriy, ishlab chiqarish yoki hududiy munosabatlarda shaharsozlik faoliyatining qaysi tegishli subyektlari bilan bogʻliq boʻlsa, oʻsha subyektlar tasarrufida boʻladi.

Aholi punktining turiga qarab shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida shaharsozlik hujjatlarining tarkibi, ularni ishlab chiqish va tasdiqlash tartibi belgilanadi.

Yangi aholi punktlarini joylashtirish hamda mavjudlarini rivojlantirish hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy va investitsiyaviy rivojlantirishning uzoq muddatli prognozlariga, Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhiga, hududlarni rivojlantirishni rejalashtirish tarhlariga hamda tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalariga, aholi punktlari hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish va qurish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Aholi punktlarini tashkil etish hamda qayta tashkil etish, ularning maqomi va chegaralarini oʻzgartirish tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari asosida amalga oshiriladi.

Aholi punktlari chegaralaridagi yerlar aholi punktlarining tasdiqlangan bosh rejalariga, shaharsozlik va yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq ulardan foydalanishning tartibga solinishini amalga oshiruvchi mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tasarrufida boʻladi.

Aholi punktlarining yerlaridan foydalanish shartlari va tartibiga doir shaharsozlik talablari shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

2-bob. Shaharsozlik faoliyati obyektlari va subyektlari

13-modda. Shaharsozlik faoliyati obyektlari

Oʻzbekiston Respublikasining hududi va hududining qismlari, aholi punktlarining hududlari va hududlarining qismlari, aholini joylashtirishning umumdavlat hamda hududiy tizimlari, yer uchastkalari, binolar va inshootlar, hududiy-ishlab chiqarish, shaharsozlik hamda landshaft majmualari, rekreatsiya va ishlab chiqarish zonalari, madaniy meros obyektlari hamda ularning muhofaza zonalari, aholi punktlari chegaralaridagi va aholi punktlariaro hududlardagi akvatoriyalar, muhandislik va transport kommunikatsiyalari, reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) shaharsozlik faoliyati obyektlaridir.

Shaharsozlik faoliyati obyektlari uchun shaharsozlik hujjatlari ishlab chiqiladi.

14-modda. Shaharsozlik faoliyati subyektlari

Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan chet ellik yuridik va jismoniy shaxslar shaharsozlik faoliyati subyektlaridir.

Shaharsozlik faoliyati subyektlari:

shaharsozlik faoliyati sohasidagi buyurtmachilar;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchilar;

obyektlarni qurish boʻyicha pudratchilar;

shaharsozlik faoliyati obyektlaridan foydalanuvchilar sifatida ish yuritishi mumkin.

Shaharsozlik faoliyati subyektlari tegishli davlat organlaridan aholi punktlarini, ularning tizimlarini va hududlarini kutilayotgan rejalashtirish, qurish hamda rekonstruksiya qilish bilan bogʻliq boʻlgan, oʻzining shaharsozlik faoliyatiga taʼsir eta oladigan qarorlar tayyorlanishi va qabul qilinishi haqida axborot olish huquqiga ega.

Shaharsozlik faoliyati subyektlari qonunchilikka muvofiq oʻziga berilgan yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turiga muvofiq foydalanishi, shuningdek madaniy meros obyektlariga, tabiiy hamda sunʼiy landshaftlarga zarar yetkazmasligi, aholining hayot faoliyati muhiti yomonlashishiga, shaharsozlik faoliyati boshqa subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib keladigan xatti-harakatlarga yoʻl qoʻymasligi shart.

15- modda. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi buyurtmachilar

Quyidagilar shaharsozlik faoliyati sohasidagi buyurtmachilar boʻlishi mumkin:

davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslar;

davlat-xususiy sheriklik asosida faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar.

Buyurtmachilar:

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchini tanlash hamda u bilan bu hujjatlarni ishlab chiqishga doir shartnomani tuzish;

obyektlarni qurish boʻyicha pudratchini tanlash va u bilan pudrat shartnomasini tuzish huquqiga ega.

Buyurtmachilar:

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya etishi;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish uchun topshiriqlarni tayyorlashi va tasdiqlashi;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchilarga loyihalashtirishga doir birlamchi-ruxsat beruvchi hujjatlarni, shu jumladan arxitektura-rejalash topshirigʻini, topografik materiallarni, muhandislik-geologik qidiruvlarning va tayanch qurilish konstruksiyalarining texnik holatini tekshiruvdan oʻtkazish materiallarini, nuqsonlarga oid dalolatnomalarni taqdim etishi;

shaharsozlik hujjatlarining ekspertizadan oʻtkazilishini taʼminlashi;

loyihalashtirish jarayoni ustidan tekshiruvni va qurilish sifati ustidan texnik nazoratni amalga oshirishi, qurilish jarayonida kamchiliklar va nuqsonlar aniqlangan taqdirda, ularni bartaraf etish yuzasidan choralar koʻrishi;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchi bilan tuzilgan shartnoma asosida shaharsozlik hujjatlarini amalga oshirish boʻyicha mualliflik nazorati amalga oshirilishini taʼminlashi;

hududiy inspeksiyalar tomonidan qurilishi tugallangan obyektni ekspluatatsiya qilish uchun ruxsatnoma berilganidan keyin foydalanishning kafolat muddati davomida aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilishini tashkil qilishi shart.

Buyurtmachilarga, bundan asosiy faoliyat turi sifatida qurilish-montaj ishlarini olib boruvchi tashkilotlar mustasno, pudratchi bilan qurilish pudrati shartnomasini tuzmasdan mustaqil ravishda (xoʻjalik usulida) balandligi yer yuzasidan 12 metrdan va (yoki) umumiy maydoni 500 kvadrat metrdan ortiq, ikki qavatdan yuqori (sokolni hisobga olmagan holda) boʻlgan obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va kapital taʼmirlash taqiqlanadi.

Buyurtmachilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

16-modda. Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchilar

Tegishli litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar, shuningdek shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha faoliyatni boshlash toʻgʻrisida vakolatli organni xabardor qilish asosida faoliyat yuritadigan yuridik shaxslar shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiquvchilar (bundan buyon matnda ishlab chiquvchilar deb yuritiladi) boʻlishi mumkin.

Ishlab chiquvchilar:

ishlab chiqiladigan shaharsozlik hujjatlarining tarkibi va hajmini qonun hujjatlariga muvofiq belgilash;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishga doir tanlovlarda ishtirok etish;

shaharsozlik hujjatlarini amalga oshirish boʻyicha mualliflik nazoratini olib borish;

qurilish, montaj ishlari va maxsus ishlar tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari hamda normativ talablardan fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soladigan, madaniy meros obyektlarining shikastlanishi hamda yoʻq qilinishi xavfini tugʻdiradigan, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning manfaatlariga ziyon keltiradigan tarzdagi chetga chiqishlar bilan bajarilgan taqdirda, qurilish, montaj ishlarini va maxsus ishlarni toʻxtatib turish yoki tugatish haqida takliflar kiritish;

zarur hollarda, shaharsozlik hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritish huquqiga ega.

Ishlab chiquvchilar:

shaharsozlik hujjatlarining qonun hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilishini taʼminlashi;

oʻzlari ishlab chiqqan shaharsozlik hujjatlarini barcha manfaatdor organlar va tashkilotlar bilan kelishib olishi shart.

Ishlab chiquvchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

17-modda. Obyektlarni qurish boʻyicha pudratchilar

Tegishli litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar shuningdek jismoniy shaxslar obyektlarni qurish boʻyicha pudratchilar (bundan buyon matnda pudratchilar deb yuritiladi) boʻlishi mumkin.

Jismoniy shaxslar pudratchilar sifatida:

ikki qavatdan yuqori boʻlmagan (sokolni hisobga olmagan holda), balandligi yer yuzasidan 12 metrdan va (yoki) umumiy maydoni 500 kvadrat metrdan ortiq boʻlmagan yakka tartibdagi uy-joylarni qurish;

mavsumiy ishlar va yaylov chorvachiligi uchun vaqtinchalik imoratlarni, xoʻjalik-maishiy binolarini qurish;

yakka tartibdagi tomorqa yer uchastkalari hududida, shuningdek jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun ajratilgan yer uchastkalarida xoʻjalik-maishiy imoratlarini qurish;

tomorqa yer uchastkalarida va mavjud muhandislik tarmoqlarini oʻzgartirish talab etilmaydigan jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun ajratilgan yer uchastkalarini obodonlashtirish;

umumiy maydoni 500 kvadrat metrdan ortiq boʻlmagan, yigʻma-qismlarga ajraladigan konstruksiyalardan quriladigan savdo obyektlari, umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat koʻrsatish obyektlari uchun bir qavatli bino va inshootlarni qurish;

ikkitadan koʻp boʻlmagan avtomashinaga moʻljallangan bokslardan iborat garajlarni qurish;

kichik arxitektura shakllarini qurish va hududlarni oʻrash;

ochiq sport maydonchalari, yoʻlaklar qurish, bino va inshootlar atrofiga tosh yotqizish;

reklama va axborot obyektlarini (konstruksiyalarini) qurish;

mulkdorlarning shaxsiy foydalanishi uchun moʻljallangan texnik jihatdan murakkab boʻlmagan imoratlarni qurish boʻyicha ishlarni amalga oshirishi mumkin.

Pudratchilar:

binolar, inshootlar va boshqa obyektlarning yangi konstruktiv yechimlarini ishlab chiqishda ishtirok etish;

ishlab chiquvchi, shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organining tegishli hududiy boʻlinmasi va buyurtmachi bilan kelishgan holda shaharsozlik hujjatlariga binolarning, inshootlarning va boshqa obyektlarning arxitektura-badiiy qiyofasini hamda konstruktiv yechimini yomonlashtirmagan tarzda texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarni yaxshilaydigan oʻzgartirishlar kiritish;

ishlab chiquvchidan zarur texnik maslahatlar olish huquqiga ega.

Pudratchilar:

qurilishni tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiq amalga oshirishi;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga, shaharsozlik hujjatlarida qabul qilingan yechimlarga rioya etishi;

buyurtmachining texnik nazoratiga oid, ishlab chiquvchining mualliflik nazoratiga oid qonuniy talablarini hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi huzuridagi qurilish sohasidagi nazorat boʻyicha hududiy inspeksiyalarning qonuniy talablarini bajarishi;

ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etuvchi barcha xodimlarni mehnatni muhofaza qilish, texnika xavfsizligi anjomlari, jamoaviy va yakka tartibdagi himoya vositalari bilan taʼminlashi;

buyurtmachiga qurilishi tugallangan obyektda bajarilgan ishlarning tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari hamda shaharsozlik normalari va qoidalari talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi deklaratsiyani (bundan buyon matnda muvofiqlik deklaratsiyasi deb yuritiladi) taqdim etishi shart.

Pudratchilar qurilishning pirovard natijalari va pudrat shartnomasida belgilangan majburiyatlarga muvofiq shartnoma narxiga rioya etilishi uchun javobgar boʻladi.

Pudratchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

3-bob. Davlat organlarining shaharsozlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

18-modda. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi

Shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari amalga oshiradi.

Shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilingan qarorlari barcha vazirliklar, idoralar hamda davlat boshqaruvining boshqa organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslar uchun majburiydir.

19-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaharsozlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

shaharsozlik faoliyati sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

shaharsozlik sohasida kompleks davlat dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi hamda ularning amalga oshirilishiga koʻmaklashadi;

shaharsozlik faoliyati sohasida oʻz vakolatlari doirasida normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhini hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlarini, umumdavlat ahamiyatiga molik alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining shaharsozlik hujjatlarini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishning tarmoq tarhlarini hamda muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish loyihalarini tasdiqlaydi;

Toshkent va Nukus shaharlarining, shuningdek respublika va viloyat boʻysunuvidagi shaharlarning bosh rejalarini tasdiqlaydi;

shaharlar shahar atrofi zonalarining chegaralarini tasdiqlaydi;

umumdavlat ahamiyatiga molik alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralarini hamda tegishli obyektlar hududlarida shaharsozlik faoliyatini tartibga solish tartibotini belgilaydi;

davlat shaharsozlik kadastrini hamda shaharsozlik faoliyati obyektlarining monitoringini yuritish tartibini belgilaydi;

umumdavlat ahamiyatiga molik obyektlarning shaharsozlik hujjatlari ishlab chiqilishini, shaharsozlik faoliyati sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini, shuningdek shaharsozlik normalari va qoidalari ishlab chiqilishini moliyalashtirish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik faoliyati sohasidagi ayrim faoliyat turlarini litsenziyalash va shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazadigan yuridik shaxslarni akkreditatsiya qilish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik hujjatlarining ekspertizasini tashkil etish hamda oʻtkazish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik faoliyati sohasida davlat xaridlarini tashkil etish hamda oʻtkazish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organlarining tashkiliy tuzilmasini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhini hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlarini muntazam ravishda takomillashtirib borish boʻyicha ustuvor yoʻnalishlarni belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Respublika arxitektura-shaharsozlik kengashi faoliyatini muvofiqlashtiradi va tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

20-modda. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Maxsus vakolatli davlat organi:

shaharsozlik faoliyati sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhi ishlab chiqilishini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlari va umumdavlat ahamiyatiga molik alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining shaharsozlik hujjatlari ishlab chiqilishi, shuningdek shaharsozlik faoliyati sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlari tashkil etilishini taʼminlaydi;

shaharlarning, shaharchalarning bosh rejalarini, bundan tasdiqlanishi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakolatlari jumlasiga kiritilgan shaharlarning bosh rejalari mustasno, hamda Toshkent shahrining markaziy qismlarini, viloyatlarning maʼmuriy markazlarini, shuningdek madaniy meros obyektlariga ega boʻlgan shaharlarni batafsil rejalashtirish loyihalarini tasdiqlaydi;

umumdavlat ahamiyatiga molik alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlari uchun chegaralarni belgilash haqida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

shaharsozlik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni, shaharsozlik normalari va qoidalarini ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi;

vazirliklar va idoralar tomonidan taqdim etilgan idoraviy qurilish normalarini kelishib oladi;

shaharsozlik, arxitektura, loyihalashtirish va qurilish sohasida malakali kadrlarni tayyorlashga, ixtisoslashgan davlat taʼlim muassasalarida hamda nodavlat taʼlim tashkilotlarida taʼlim-tarbiya jarayonining darajasi va sifatini oshirishga, qurilish sohasida, shu jumladan xorijdagi yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasalarida loyihachilarni hamda mutaxassislarni qayta tayyorlashga va ularning malakasini oshirishga koʻmaklashadi;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalariga, milliy standartlarga, qurilish ishlari texnologiyalariga, qurilish materiallari va buyumlari sifatiga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha yagona siyosatni amalga oshiradi va ekspertiza xulosalarining yagona reyestrini yuritadi;

qurilishda standartlashtirish ishlarini amalga oshiradi;

davlat shaharsozlik kadastri va shaharsozlik faoliyati obyektlarining monitoringi yuritilishini amalga oshiradi;

aholi punktlarining bosh rejalari ishlab chiqilishini tashkil etadi;

shaharsozlik hujjatlarining amalga oshirilishi yuzasidan monitoring olib borish tartibini belgilaydi;

shaharsozlik faoliyatining ayrim turlarini amalga oshirish uchun litsenziyalar beradi;

shaharsozlik hujjatlarining ekspertizasini amalga oshiruvchi yuridik shaxslarni akkreditatsiyadan oʻtkazadi;

qonun hujjatlariga muvofiq malakasi boʻlishi majburiy boʻlgan, loyihalashtirish va qurilish sohasidagi mutaxassislarni sertifikatlashtiradigan yuridik shaxslarni akkreditatsiyadan oʻtkazadi;

shaharsozlik faoliyati sohasida qabul qilinayotgan qarorlar toʻgʻrisida aholini muntazam ravishda xabardor qiladi;

oʻz vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar yuzasidan shaharsozlik faoliyati subyektlari oʻrtasidagi kelishmovchiliklarni koʻrib chiqadi;

shaharsozlik faoliyati obyektlarini roʻyxatga oladi;

texnik nazoratni amalga oshirish boʻyicha buyurtmachining va mualliflik nazoratini amalga oshirish boʻyicha ishlab chiquvchining ishlarini tekshiradi, shuningdek texnik va mualliflik nazorati sifatsiz amalga oshirilgan taqdirda, ularga nisbatan javobgarlik choralarini qoʻllash toʻgʻrisida vakolatli organlarga takliflar kiritadi;

shaharsozlik sohasidagi normativ hujjatlar buzilganligi aniqlangan taqdirda, qurilish materiallari va buyumlarining ishlab chiqarilishi, realizatsiya qilinishi hamda qoʻllanilishini, shaharsozlik normalari va qoidalari hamda tasdiqlangan loyiha yechimlari talablari chidamlilik va puxtalik xususiyatlari pasayishiga sabab boʻlgan darajada buzilganda, shuningdek binolar va inshootlarning avariya xavfi boʻlgan, obyektlar oʻzboshimchalik bilan qurilgan taqdirda qurilish-montaj ishlarini davom ettirishni toʻxtatib turadi. Qurilish materiallari va buyumlarini ishlab chiqarishni, realizatsiya qilishni hamda qoʻllashni, qurilish-montaj ishlarini davom ettirishni tadbirkorlik subyektining faoliyatini toʻxtatib turishga olib keladigan tarzda toʻxtatib turish sud tartibida amalga oshiriladi, bundan favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻi uchun boshqa real tahdid yuzaga kelishining oldini olish bilan bogʻliq holda faoliyatni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib turish hollari mustasno;

shaharsozlik faoliyati sohasidagi huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼmuriy ishlarni koʻrib chiqadi va jarima tarzidagi maʼmuriy jazo beradi;

qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilib olish boʻyicha komissiyalar ishida ishtirok etadi;

shaharlarning bosh rejalarini soddalashtirilgan shaklda ishlab chiqishda buyurtmachiga va loyiha tashkilotlariga loyihalashtirish uchun topshiriqlar beradi.

Maxsus vakolatli davlat organi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

21-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar ijro etuvchi hokimiyat organlarining shaharsozlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi, shuningdek shaharsozlik faoliyati obyektlarining but saqlanishini taʼminlaydi;

shaharlar hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish koʻrsatkichlari va istiqboldagi urbanizatsiya jarayonlari asosida aholini oqilona joylashtirish, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish masalalarini hal qiladi;

mahalliy ahamiyatga molik obyektlarni qurishga doir shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha buyurtmachi vazifalarini bajaradi va bu obyektlarning moliyalashtirilishini taʼminlaydi;

oʻz hududidagi shaharsozlik faoliyatini, agar bu faoliyat shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga mos kelmasa, cheklaydi, toʻxtatib turadi yoki taqiqlaydi. Tadbirkorlik subyektlarining shaharsozlik faoliyatini cheklash, toʻxtatib turish va taqiqlash sud tartibida amalga oshiriladi, bundan favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻi uchun boshqa real tahdid yuzaga kelishining oldini olish bilan bogʻliq holda faoliyatni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish hollari mustasno;

reklama va axborot obyektlarini (konstruksiyalarini) joylashtirish masalalariga doir shaharsozlik faoliyatini nazorat qiladi hamda rejalashtiradi, shu jumladan reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) qurilishi uchun ajratiladigan yer uchastkalari roʻyxatini shakllantiradi, ularni pasportlashtirishni amalga oshiradi;

aholi punktlarining bosh rejalarini ishlab chiqishni tashkil etadi va ularning jamoatchilik muhokamasini taʼminlaydi;

qishloq aholi punktlarining bosh rejalarini, aholi punktlari hududlarining qismlarini batafsil rejalashtirish loyihalarini (bundan buyon matnda batafsil rejalashtirish loyihasi deb yuritiladi) hamda mavzelarni, kichik dahalarni va aholi punktlari rejalashtirilgan tuzilmasining elementlarini qurish loyihalarini (bundan buyon matnda qurish loyihasi deb yuritiladi) tasdiqlash uchun tegishli hokimiyat vakillik organlariga kiritadi;

viloyatlar hududlarini rejalashtirish tarhlari, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish, shuningdek obodonlashtirish tarhlari va loyihalari ishlab chiqilishi hamda amalga oshirilishini tashkil etadi;

tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalarini tasdiqlash uchun tegishli vakillik organlariga kiritadi;

mahalliy ahamiyatga molik alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralarini hamda tegishli obyektlar hududlarida shaharsozlik faoliyatini tartibga solish tartibotini tasdiqlash uchun tegishli mahalliy hokimiyat vakillik organiga kiritadi;

aholi punktlarini qurish qoidalari loyihalarini tasdiqlash uchun tegishli hokimiyat vakillik organlariga kiritadi;

aholi punktlari shaharsozlik hujjatlarining, shaharsozlik faoliyati sohasidagi ilmiy tadqiqotlarning ishlab chiqilishi va moliyalashtirilishini, davlat shaharsozlik kadastri, shaharsozlik faoliyati obyektlarining monitoringi yuritilishini, kompleks muhandislik qidiruvlari oʻtkazilishini, aholi punktlarini mikroseysmik hududlashtirish xaritalari tuzilishini, shaharsozlik hujjatlari amalga oshirilishi yuzasidan monitoring olib borilishini va bu hujjatlarning ekspertizadan oʻtkazilishini taʼminlaydi;

shaharsozlik faoliyati sohasida qabul qilinayotgan qarorlar toʻgʻrisida aholini muntazam ravishda xabardor qiladi;

oʻzboshimchalik bilan qurilgan imoratlarning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda buzib tashlanishini tashkil etadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar ijro etuvchi hokimiyat organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

22-modda. Tumanlar (shaharlar) ijro etuvchi hokimiyat organlarining shaharsozlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Tumanlar (shaharlar) ijro etuvchi hokimiyat organlari:

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, shuningdek shaharsozlik faoliyati obyektlarining but saqlanishini taʼminlaydi;

shaharlar hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish koʻrsatkichlari va istiqboldagi urbanizatsiya jarayonlari asosida aholini oqilona joylashtirish, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish masalalarini hal qiladi;

mahalliy ahamiyatga molik obyektlarni qurishga doir shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha buyurtmachi vazifalarini bajaradi va bu obyektlarning moliyalashtirilishini taʼminlaydi;

oʻz hududidagi shaharsozlik faoliyatini, agar bu faoliyat shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga mos kelmasa, cheklaydi, toʻxtatib turadi yoki taqiqlaydi. Tadbirkorlik subyektlarining shaharsozlik faoliyatini cheklash, toʻxtatib turish va taqiqlash sud tartibida amalga oshiriladi, bundan favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va sogʻligʻi uchun boshqa real tahdid yuzaga kelishining oldini olish bilan bogʻliq holda faoliyatni oʻn ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish hollari mustasno;

oʻzboshimchalik bilan qurilgan imoratlarni buzib tashlash toʻgʻrisida sudga daʼvo arizasi bilan murojaat qiladi;

tumanlarni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalarini, aholi punktlarining bosh rejalarini, batafsil rejalashtirish loyihalarini, qurish loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi hamda ularning amalga oshirilishini tashkil etadi;

aholi punktlarini qurish qoidalari loyihalarini tasdiqlash uchun tegishli hokimiyat vakillik organlariga kiritadi;

reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) masalalariga doir shaharsozlik faoliyatini nazorat qiladi hamda rejalashtiradi, shu jumladan reklama va axborot obyektlari (konstruksiyalari) qurilishi uchun ajratiladigan yer uchastkalari roʻyxatini shakllantiradi, ularni pasportlashtirishni amalga oshiradi;

shaharsozlik faoliyati obyektlarining texnik holati inventarizatsiyadan oʻtkazilishini tashkil etadi;

shaharsozlik faoliyati sohasida qabul qilinayotgan qarorlar toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻidagi oʻzining rasmiy veb-saytlari orqali aholini muntazam ravishda xabardor qiladi.

Ushbu modda birinchi qismining sakkizinchi xatboshisi qoidalari shaharlar tarkibiga kiruvchi tumanlarning vakillik hokimiyati organlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Tumanlar (shaharlar) vakillik hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

4-bob. Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi

23-modda. Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasini oʻtkazish

Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi maxsus vakolatli davlat organining ixtisoslashtirilgan tarkibiy boʻlinmalari, bunga vakolatli boʻlgan vazirliklar va idoralarning ixtisoslashtirilgan tarkibiy boʻlinmalari, ekspert komissiyalari va ekspert guruhlari, shuningdek akkreditatsiya qilingan yuridik shaxslar (bundan buyon matnda ekspert tashkilotlari deb yuritiladi) tomonidan oʻtkaziladi.

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi maxsus vakolatli davlat organining ixtisoslashtirilgan tarkibiy boʻlinmalari tomonidan oʻtkaziladi.

Shaharsozlik hujjatlari shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga, shu jumladan shaharsozlik, yongʻinga qarshi hamda ekologik normalar va qoidalarga, shuningdek sanitariya qoidalari va normalariga, gigiyena normativlariga muvofiqligi yuzasidan ekspertizadan oʻtkazilishi lozim.

Shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish uchun shaharsozlik hujjatlari zilzilaga bardoshlilik va yongʻin xavfsizligi yuzasidan majburiy ekspertizadan oʻtkazilishi lozim.

Toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar, shu jumladan chet el investitsiyalari hisobidan amalga oshiriladigan obyektlar boʻyicha shaharsozlik hujjatlarining smeta qismini ekspertizadan oʻtkazish talab etilmaydi.

Quyidagi obyektlarning shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi majburiy emas:

mavsumiy ishlar uchun vaqtinchalik va maishiy binolar;

uch yuz kub metrdan ortiq boʻlmagan alohida qurilayotgan kichik hajmdagi obyektlar;

ikki qavatdan yuqori boʻlmagan (sokolni hisobga olmagan holda), balandligi yer yuzasidan 12 metrdan va (yoki) umumiy maydoni 500 kvadrat metrdan ortiq boʻlmagan yakka tartibdagi uy-joylar;

I xavf-xatar toifasiga kiradigan obyektlar;

binolarni, inshootlarni va boshqa obyektlar joriy taʼmirlanganda.

Loyiha yechimlariga oʻzgartirishlar kiritilgan taqdirda, shu jumladan qurilayotgan yoki mavjud obyektlarning konstruksiyasi oʻzgarganda (qavatlar soni oʻzgarganda, yonma-yon qurilganda, ustiga qavat qurilganda) shaharsozlik hujjatlari kiritilayotgan oʻzgartirishlar qismida qayta ekspertizadan oʻtkaziladi.

Ilgari ekspertizaning ijobiy xulosalari berilgan yakka tartibdagi va namunaviy loyihalar takroran qoʻllanilganda ekspertiza ushbu loyihalarni aniq bir joyga va shartlarga bogʻlash qismida amalga oshiriladi.

Buyurtmachi zimmasiga shaharsozlik hujjatlarining toʻliq toʻplamini ekspertizadan oʻtkazish uchun taqdim etish va ularning ishonchliligini taʼminlash majburiyati yuklanadi.

Shaharsozlik hujjatlarining ekspertizasi buyurtmachilar va ekspert tashkilotlari tomonidan tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi, bunda xarajatlar koʻrib chiqilayotgan loyihani ishlab chiqish qiymatiga kiritiladi.

Ekspertizaning ijobiy xulosalari (bundan davlat sirlari yoki qonun bilan muhofaza qilinadigan boshqa sirlarni oʻz ichiga olgan shaharsozlik hujjatlariga doir xulosalar mustasno) ular ekspertiza xulosalarining yagona reyestriga kiritilgan taqdirdagina haqiqiy deb tan olinadi.

Ekspertizaning ijobiy xulosalari shaharsozlik hujjatlarini kelishib olish, tasdiqlash va kelgusida amalga oshirish uchun asos boʻladi.

Shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazish tartibi va muddatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

24-modda. Ekspert tashkilotlarining vakolatlari

Ekspert tashkilotlari:

qabul qilingan arxitektura-rejalashtirish va shaharsozlik yechimlarining shaharsozlik normalari hamda qoidalariga muvofiqligini tekshiradi;

shaharsozlik normalari va qoidalarining majburiy talablariga, shu jumladan energiya jihatidan samarador hamda energiyani tejaydigan texnik, texnologik va innovatsion loyiha yechimlarini qoʻllash boʻyicha majburiy talablariga rioya etilishini tekshiradi;

ekspertiza natijalari yuzasidan xulosalar taqdim etadi;

bajarilgan loyiha-qidiruv ishlarining sifatiga baho beradi.

Ekspert tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

25-modda. Shaharsozlik hujjatlari ekspertlarining huquqlari va majburiyatlari

Shaharsozlik hujjatlari ekspertlari:

hududlarni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish loyihalari boʻyicha kompleks shaharsozlik ekspertizasida ekspert komissiyalari (ekspert guruhlari) tarkibida ishtirok etishga;

buyurtmachilardan va ishlab chiquvchilardan zarur materiallarni hamda axborotni soʻrash va olishga;

shaharsozlik faoliyatining professional ixtisoslashuviga muvofiq loyihalarning alohida boʻlimlari (qismlari) boʻyicha ekspertizani amalga oshirish, ular boʻyicha mahalliy ekspertiza xulosalarini tuzishga. Ayrim boʻlimlar (qismlar) boʻyicha ekspertizaning lokal xulosalari shaharsozlik hujjatlarini yaxlit tarzda tasdiqlash uchun asos hisoblanmaydi va ekspertizaning jamlanma xulosasini tuzishda foydalaniladi;

buyurtmachi ekspertiza xulosasida qayd etilgan shartlarni (talablarni) bajarmagan hollarda ekspert tashkiloti tomonidan ilgari berilgan ekspertiza xulosasini chaqirib olinishini taklif qilishga haqlidir.

Shaharsozlik hujjatlari ekspertlariga quyidagilar taqiqlanadi:

mazkur ekspert tayyorlanishida bevosita yoki bilvosita ishtirok etgan loyihalar yuzasidan yoxud er (xotin) va (yoki) boshqa yaqin qarindoshlar ishtirokida bajarilgan loyihalar yuzasidan ekspertiza oʻtkazish;

shaharsozlik faoliyatining subyektlari bilan mehnatga oid, moliyaviy jihatdan va (yoki) boshqacha tobelik munosabatlarida boʻlish.

Shaharsozlik hujjatlari ekspertlari:

shaharsozlik hujjatlarining koʻrib chiqilayotgan loyihalari boʻyicha davlat sirlarining va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirning maxfiyligiga rioya etishi hamda saqlanishini taʼminlashi;

oʻz kasbiy malakasini oshirib borishi;

kasbiy odob-axloq qoidalariga rioya etishi shart.

Shaharsozlik hujjatlari ekspertlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlar ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Ekspertiza sifatsiz oʻtkazilganligi hollari aniqlangan taqdirda ekspertlar va ekspert tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.

Ekspertlar va ekspert tashkilotlari oʻz faoliyatida shaharsozlik faoliyati subyektlaridan mustaqildir. Shaharsozlik hujjatlarini koʻrib chiqish va ular boʻyicha ekspertiza xulosalarini tayyorlash vaqtida hech kim ekspertlar yoki ekspert tashkilotlari ishiga aralashishga haqli emas.

5-bob. Qurilishni nazorat qilish va amalga oshirish

26-modda. Qurilishni nazorat qilish

Qurilishni nazorat qilish shaharsozlik faoliyati subyektlari tomonidan qurilishga tayyorgarlik koʻrish, shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish, qurilish-montaj, ishga tushirish-sozlash ishlarini bajarish, obyektni foydalanishga qabul qilib olish davrida shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga hamda shaharsozlik normalari va qoidalari talablariga rioya etilishini taʼminlash maqsadida amalga oshiriladi.

Shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish chogʻida quyidagilarning amalga oshirilishi taʼminlanishi kerak:

qurilish ustidan davlat nazorati;

buyurtmachining texnik nazorati;

ishlab chiquvchining mualliflik nazorati;

pudratchining ichki nazorati.

27-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining hamda uning hududiy inspeksiyalarining vakolatlari

Shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat nazorati Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi (bundan buyon matnda Inspeksiya deb yuritiladi) hamda uning hududiy inspeksiyalari (bundan buyon matnda hududiy inspeksiyalar deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi.

Inspeksiya va hududiy inspeksiyalar oʻz vakolatlari doirasida:

mahalliy davlat hokimiyati organlariga va maxsus vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalariga shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzgan holda qabul qilingan qarorlarni bekor qilish haqida taqdimnomalar kiritadi;

binolar va inshootlarning zilzilabardoshliligiga taʼsir qiluvchi, shuningdek fuqaro hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi konstruktiv qoidabuzarliklar aniqlangan hollarda qurilish-montaj ishlarini toʻxtatib turadi hamda demontaj ishlari amalga oshirilishini talab qiladi;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan qurilish sohasida ruxsat berish tartib-taomillariga rioya qilinmagan va aniqlangan huquqbuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha kamida ikkita koʻrsatma bajarilmagan hollarda qurilish-montaj ishlarini toʻxtatib turadi va demontaj ishlarini olib borish toʻgʻrisidagi daʼvo bilan sudga murojaat qiladi;

yuridik va jismoniy shaxslarga shaharsozlik faoliyati sohasida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalarni, ularni bajarishning shaharsozlik faoliyati obyektidagi huquqbuzarliklarni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan mutanosib muddatlarini, lekin koʻpi bilan oltmish kunni belgilagan holda, beradi;

shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishga doir litsenziyalarning hamda ruxsat beruvchi hujjatlarning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish yoki ularni bekor qilish toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun tegishli davlat organlari hamda tashkilotlarga taqdimnomalar yuboradi;

shaharsozlik faoliyati obyektlarida binolar hamda inshootlarning zilzilabardoshliligiga taʼsir qiluvchi, shuningdek inson hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi sifatsiz qurilish materiallari, konstruksiyalari hamda buyumlari qoʻllanilganligi aniqlangan hollarda, qurilish materiallarini, konstruksiyalarini va buyumlarini ishlab chiqarishni, realizatsiya qilish hamda qoʻllashni toʻxtatib turish haqida tegishli davlat organlari va tashkilotlarga taqdimnomalar yuboradi;

qurilayotgan obyektlarga moneliksiz kiradi va davlat nazorati vazifalarini amalga oshiradi;

yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, shaharsozlik normalari hamda qoidalari talablariga, qurilishda qoʻllaniladigan qurilish materiallari, konstruksiyalari va buyumlarining texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiq boʻlishiga rioya etilishi ustidan, shuningdek texnik va mualliflik nazorati yuritilishi ustidan tanlab oʻtkaziladigan davlat nazoratini amalga oshiradi;

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilgan taqdirda maʼmuriy bayonnomalarni rasmiylashtiradi va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi;

oʻz vakolatlariga kiradigan masalalarni hal etish uchun zarur boʻlgan materiallarni, maʼlumotlar va axborotni vazirliklar, idoralar hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlaridan soʻraydi va oladi;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, ilmiy-texnik va ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining ekspertlari hamda mutaxassislarini davlat nazorati tartibida oʻtkaziladigan tekshiruvlarga jalb etadi;

qurilish obyektlaridagi avariyalar holatlarini tekshirish boʻyicha idoralararo komissiyalar ishida ishtirok etadi;

qurilish-montaj ishlarini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslarga konstruksiyalarning ayrim elementlarini, uzellar va detallarni ochish va qayta yopib qoʻyish, poydevorlar ostidagi tuproqni, qoʻllanilgan qurilish materiallarini, konstruksiyalarini, buyumlarini hamda muhandislik kommunikatsiyalarini sinash yuzasidan topshiriqlar beradi, shuningdek tegishli xulosa tayyorlash uchun ekspertlar va mutaxassislarni jalb qiladi;

Inspeksiya va hududiy inspeksiyalar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

28-modda. Texnik nazorat

Shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish va rekonstruksiya qilishda texnik nazorat buyurtmachi tomonidan texnik nazorat boʻyicha mutaxassisni biriktirish yoki ushbu faoliyat turini amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan yuridik shaxsni shartnoma asosida jalb qilish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Texnik nazorat boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sertifikatlashtirilgan boʻlishi kerak.

Texnik nazorat boʻyicha mutaxassis:

pudratchi tomonidan tashkiliy-texnologik hujjatlar va shaharsozlik hujjatlari talablariga rioya etilishi, shuningdek qurilish obyektida qurilish-montaj ishlarining sifatining taʼminlanishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yashirin ishlarni tekshirish va muhim konstruksiyalarni oraliq qabul qilish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni rasmiylashtirishda qatnashadi;

texnik nazorat jurnalining toʻgʻri yuritilishini taʼminlaydi;

qurilish jarayonida yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklarni bartaraf etish yuzasidan pudratchilar va mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassislar tomonidan ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar beradi;

konstruksiyalarning ishonchliligiga hamda binolar va inshootlarning zilzilabardoshliligiga taʼsir koʻrsatuvchi, shuningdek inson hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi kamchiliklar aniqlanganda, buyurtmachini hamda hududiy inspeksiyani taʼsirchan choralar koʻrish uchun xabardor qilgan holda, qurilish-montaj ishlarini toʻxtatib turadi;

qurilish obyektidagi qurilish-montaj ishlari sifatini muntazam ravishda nazorat qiladi.

Obyektni qurish (rekonstruksiya qilish) tugallangandan soʻng texnik nazorat boʻyicha mutaxassis buyurtmachiga bajarilgan qurilish-montaj ishlarining sifati toʻgʻrisida xulosa beradi.

Texnik nazorat boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

29-modda. Mualliflik nazorati

Mualliflik nazorati ishlab chiquvchi tomonidan shartnoma asosida obyektni qurishning (rekonstruksiya qilishning) butun davri davomida amalga oshiriladi. Ishlab chiquvchi mualliflik nazoratini amalga oshirish boʻyicha oʻz vakolatlarini shartnoma asosida boshqa ishlab chiquvchiga, bu haqda buyurtmachini xabardor qilgan holda, topshirish huquqiga ega.

Mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sertifikatlashtirilgan boʻlishi kerak.

Mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassis:

qurilish-montaj ishlarining tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlarida qabul qilingan loyiha yechimlariga muvofiq bajarilishini nazorat qiladi;

yashirin ishlarni koʻrikdan oʻtkazish va muhim konstruksiyalarni oraliq qabul qilish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni rasmiylashtirishda qatnashadi;

mualliflik nazorati jurnali toʻgʻri yuritilishini taʼminlaydi va mualliflik nazorati jurnaliga tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlaridan chetga chiqishlar toʻgʻrisidagi yozuvlarni kiritadi, ular buyurtmachi va pudratchi tomonidan bajarilishi majburiydir;

tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlaridan konstruksiyalarning ishonchliligiga hamda binolar va inshootlarning zilzilabardoshliligiga taʼsir koʻrsatuvchi, shuningdek inson hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi chetga chiqishlar aniqlanganda, buyurtmachini hamda hududiy inspeksiyani taʼsirchan choralar koʻrish uchun xabardor qilgan holda, qurilish-montaj ishlarini toʻxtatib turadi;

qurilish obyektining tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligi uchun javobgar boʻladi.

Obyektni qurish (rekonstruksiya qilish) tugallangandan soʻng mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassis buyurtmachiga bajarilgan qurilish-montaj ishlarining shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi.

Mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

30-modda. Ichki nazorat

Ichki nazorat pudratchi tomonidan kamchiliklarni oʻz vaqtida aniqlash hamda ularni bartaraf etish va ularning oldi olish boʻyicha choralar koʻrish maqsadida amalga oshiriladi.

Ichki nazorat boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sertifikatlashtirilgan boʻlishi kerak.

Ichki nazorat boʻyicha mutaxassis:

shaharsozlik hujjatlarining shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq butligi yuzasidan kirish nazoratini;

qurilish materiallarini, konstruksiyalarini, buyumlarini va uskunalarini albatta tashqi koʻzdan kechirishdan oʻtkazgan holda, ularning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga, ish chizmalariga, pasportlarga, sertifikatlarga va ularning sifatini tasdiqlovchi hujjatlarga muvofiqligi yuzasidan kirish nazoratini;

texnik va mualliflik nazorati boʻyicha mutaxassislar ishtirokida muhim konstruksiyalarni ularning tayyor boʻlishiga qarab qabul qilib olish yoʻli bilan qurilish jarayonlari texnologiyalariga rioya etilishiga doir operatsiyalar boʻyicha nazoratni;

tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiq qurilish-montaj ishlarini qabul qilib olish nazoratini amalga oshiradi.

Ichki nazorat boʻyicha mutaxassis qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Qurilish-montaj ishlari sifatini nazorat qilish pudratchining qurilish laboratoriyasi yoki shartnoma asosida jalb etiladigan tashkilot tomonidan taʼminlanadi.

31-modda. Qurilish ishlarini tashkil etish va amalga oshirish

Qurilish ishlarini tashkil etish pirovard natijaga erishish uchun zarur boʻlgan barcha tashkiliy-texnik va texnologik yechimlar qoʻllanilgan holda shaharsozlik faoliyati subyektlari tomonidan amalga oshiriladi.

Qurilish ishlari:

buyurtmachi tomonidan hududiy inspeksiya obyektda qurilish-montaj ishlari boshlanganligi toʻgʻrisida xabardor qilingandan keyin;

pudratchilar tomonidan malakali muhandis-texnik xodimlarni, mutaxassislar va ishchilarni jalb etgan holda, bundan ushbu Kodeks 17-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno;

ekspert tashkilotlarining ijobiy xulosasi asosida tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiq;

qurilishni tashkil etish va ishlarni bajarishning tasdiqlangan loyihalari majburiy ravishda mavjud boʻlganda amalga oshirilishi kerak.

32-modda. Obyektlarni qabul qilish va ularni foydalanishga topshirish

Qurilishi tugallangan obyektni foydalanishga qabul qilish buyurtmachi tomonidan tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiq toʻliq tayyor boʻlganda va ijro hujjatlari, muvofiqlik deklaratsiyasi, bajarilgan ishlarning tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligi va qurilish-montaj ishlarining sifati toʻgʻrisidagi xulosalar mavjud boʻlganda amalga oshiriladi.

Davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sir bilan bogʻliq qurilishi tugallangan obyektlarni, shuningdek davlat ahamiyatiga ega obyektlarni qabul qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tuziladigan davlat qabul komissiyasi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi. Bunda komissiya ishida buyurtmachi, ishlab chiquvchi va pudratchining vakillari majburiy tarzda ishtirok etishi kerak.

Qurilishi tugallangan obyektni qabul qilish pudratchi va buyurtmachi oʻrtasida imzolanadigan, qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Komissiya tuzilgan hollarda, qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi komissiya aʼzolari, buyurtmachi, ishlab chiquvchi, pudratchi hamda texnik va mualliflik nazoratini amalga oshiruvchi shaxslar tomonidan imzolanadi.

Qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi shakli maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

Qurilishi tugallangan obyektni qabul qilish ishtirokchilarining vazifalariga quyidagilar kiradi:

qurilishi tugallangan obyektning tayyorligini belgilash va hujjatli tasdiqlash;

bajarilgan qurilish-montaj ishlarining tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga, shaharsozlik normalari va qoidalari talablariga muvofiqligini baholash;

texnologik, muhandislik yoki boshqa uskunalarni (muhandislik tizimlarini) sinovdan oʻtkazish;

obyektning ishga tushiriladigan quvvatining (sigʻimi, oʻtkazuvchanligining) shaharsozlik hujjatlarida tasdiqlangan koʻrsatkichlarga muvofiqligini belgilash.

Tasdiqlangan loyiha yechimlari hamda shaharsozlik normalari va qoidalari buzilishlari aniqlangan taqdirda, shuningdek texnik va mualliflik nazoratini amalga oshiruvchi shaxslarning salbiy xulosalari mavjud boʻlganda buyurtmachi (komissiya) pudratchi buzilishlarni bartaraf etgandan soʻng obyektni foydalanishga qabul qiladi.

Qurilishi tugallangan obyektni foydalanishga topshirish hududiy inspeksiya tomonidan qurilishi tugallangan obyektdan foydalanish uchun ruxsatnoma berilishi orqali amalga oshiriladi.

Quyidagilar qurilishi tugallangan obyektdan foydalanishga ruxsatnoma berish uchun asos boʻladi:

qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi;

obyektning ijro hujjatlari toʻplami;

pudratchi tomonidan berilgan muvofiqlik deklaratsiyasi;

mualliflik nazoratini amalga oshiruvchi shaxs tomonidan berilgan bajarilgan ishlarning tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosa;

texnik nazoratni amalga oshiruvchi shaxs tomonidan berilgan qurilish-montaj ishlarining sifati toʻgʻrisidagi xulosa.

Hududiy inspeksiya tomonidan qurilishi tugallangan obyektdan foydalanishga ruxsatnoma berilgan sana obyekt foydalanishga topshirilgan sana hisoblanadi.

Qurilgan obyektdan qurilishi tugallangan obyektni topshirish-qabul qilish toʻgʻrisidagi tasdiqlangan dalolatnomasiz va hududiy inspeksiyaning qurilishi tugallangan obyektdan foydalanish uchun ruxsatnomasisiz foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Muvofiqlik deklaratsiyasining, qurilish-montaj ishlarining sifati va bajarilgan ishlarning tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga muvofiqligini toʻgʻrisidagi xulosalarning buyurtmachiga taqdim etilishi ishlab chiquvchini, pudratchini, texnik va mualliflik nazoratini amalga oshiruvchi shaxslarni obyektni loyihalashtirish, qurish, qabul qilish va foydalanishga topshirishda bajarilgan ishlar uchun javobgarlikdan ozod qilmaydi.

Buyurtmachi qurilishi tugallangan obyektni oʻz vaqtida topshirish-qabul qilish va uni foydalanishga topshirish uchun javobgar boʻladi.

Qurilishi tugallangan obyektni qabul qilish va uni foydalanishga topshirish boʻyicha tartib-taomillarni oʻtkazish tartibi va muddatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

33-modda. Qurilish materiallariga, buyumlariga va konstruksiyalariga qoʻyiladigan talablar, ularni shaharsozlik hujjatlariga kiritish shartlari

Qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalari texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga javob berishi kerak.

Shaharsozlik hujjatlarida qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalarining xavfsizlik koʻrsatkichlari qayd etiladi.

Shaharsozlik hujjatlarida qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalari qurilishning texnik-iqtisodiy asoslari hamda loyiha yechimlarining talablaridan kelib chiqqan holda tanlab olinadi.

34-modda. Shaharsozlik faoliyatini sugʻurta qilish

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va hukumat kafolati ostidagi kreditlar hisobiga moliyalashtiriladigan qurilish obyektlari boʻyicha qurilish tavakkalchiliklarini majburiy sugʻurta qilish amalga oshiriladi.

Binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, mashinalar, ularning ehtiyot qismlari, materiallar va qurilish maydonidagi hamda sugʻurta shartnomasida belgilangan qurilish va montaj predmetidan iborat boʻlgan boshqa mol-mulk, shuningdek qurilish-montaj ishlarini amalga oshirishda uchinchi shaxslarning hayotiga, sogʻligʻiga va mol-mulkiga zarar yetkazilganligi uchun sugʻurta qildiruvchining javobgarligi sugʻurta obyektlaridir.

Obyektlarni davlat kapital qoʻyilmalari hisobiga barpo etishda qurilish tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish qurilish tavakkalchiliklarini majburiy sugʻurta qilish xarajatlari obyekt qurilishining umumiy qiymatiga kiritilgan holda amalga oshiriladi. Boshqa manbalar hisobiga moliyalashtiriladigan qurilish obyektlari boʻyicha sugʻurta qilish ixtiyoriy asosda amalga oshiriladi.

6-bob. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi jamoatchilik nazorati

35-modda. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi jamoatchilik nazoratining shakllari

Shaharsozlik faoliyati sohasidagi jamoatchilik nazorati jamoatchilik muhokamasi, jamoatchilik ekspertizasi shakllarida va qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa shakllarda amalga oshiriladi.

Jamoatchilik nazoratining natijalari boʻyicha axborotga oid va tavsiyaviy xususiyatga ega boʻlgan takliflarni oʻz ichiga olgan yakuniy hujjat tayyorlanadi.

Yakuniy hujjatda bayon etilgan axborot, tavsiyalar va takliflar shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organlari tomonidan majburiy tartibda koʻrib chiqiladi hamda ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul qilinadi.

36-modda. Shaharsozlik faoliyati sohasidagi jamoatchilik nazorati subyektlari va ularning huquqlari

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari, shuningdek fuqarolar shaharsozlik faoliyati sohasidagi jamoatchilik nazorati subyektlaridir, bundan jamoatchilik nazorati subyektlari buyurtmachi sifatida ishtirok etgan hollar mustasno.

Jamoatchilik nazorati subyektlari aholi punktlarining bosh rejalari toʻgʻrisida ishonchli va oʻz vaqtida axborot olish huquqiga ega.

Jamoatchilik nazorati subyektlarining aholi punktlari bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorlarning jamoatchilik muhokamasida va qabul qilinishida ishtirok etishi mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan taʼminlanadi.

Jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun quyidagilar tashkil etilishi mumkin:

jamoatchilik kuzatuv komissiyalari;

jamoatchilik ekspert komissiyalari;

jamoatchilik nazorati guruhlari;

jamoatchilik nazoratining boshqa tashkiliy tuzilmalari.

Aholi punktlarining bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorlarning jamoatchilik muhokamasi va qabul qilinishi chogʻida jamoatchilik nazorati subyektlari quyidagi huquqlarga ega:

aholi punktlarining bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorlarni muhokama qilish, ular yuzasidan takliflar kiritish va ularni tayyorlashda boshqa shaklda ishtirok etish;

zarur hollarda, aholi punktining bosh rejasi tasdiqlanguniga qadar qonun hujjatlarida taqiqlanmagan mablagʻlar hisobiga uni jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazishni tashkil etish.

Jamoatchilik nazorati subyektlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

37-modda. Aholi punktlarining bosh rejalari tasdiqlanganligi toʻgʻrisidagi axborot

Aholi punktlarining bosh rejalari tasdiqlanganligi toʻgʻrisidagi axborot jumlasiga quyidagilar kiradi:

shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari;

davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining aholi punktlari bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorlari haqidagi maʼlumotlar;

aholi punktlarining bosh rejalari toʻgʻrisidagi hujjatlar va maʼlumotlar.

Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari jamoatchilik muhokamalarining yakuniy hujjatlarini, jamoatchilik ekspertizalarining xulosalarini ommaviy axborot vositalarida va maxsus vakolatli davlat organining Internet tarmogʻidagi rasmiy veb-saytida eʼlon qilish, dasturlar va shaharsozlik hujjatlarini namoyish qilishga doir tadbirlar orqali jamoatchilik nazorati subyektlarini aholi punktlarining bosh rejalari tasdiqlanganligi haqida tegishli qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran besh kundan koʻp boʻlmagan muddat ichida xabardor qilishi shart.

Aholi punktlarining bosh rejalari tasdiqlanganligi toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, shaharsozlik faoliyati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan taqdim etiladi.

38-modda. Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik muhokamasi

Jamoatchilik nazorati subyektlari tomonidan shaharsozlik hujjatlarining yuridik va jismoniy shaxslar, jamiyat va davlat manfaatlariga muvofiqligi yuzasidan muhokama qilinishi aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik muhokamasidir.

Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik muhokamasi quyidagi tartibda oʻtkaziladi:

1) muhokama boshlanishidan oʻn kun avval jamoatchilik nazorati subyektlarini jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish muddatlari va tartibi bilan aholi punktining bosh rejasi toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etgan holda tanishtirish. Jamoatchilik nazorati subyektlarini tanishtirish:

ommaviy axborot vositalarida va maxsus vakolatli davlat organining Internet tarmogʻidagi rasmiy veb-saytida tegishli eʼlonlar berish;

korxonalarning, muassasalarning va tashkilotlarning binolarida, jamoat joylarida, taxmin qilinayotgan qurilish maydonchasi hududida bannerlar (plakatlar) va tashqi reklama vositalarini oʻrnatish;

ekspozitsiyalar tashkil etish;

qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa shakllardan foydalanish orqali amalga oshiriladi;

2) jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish, aholi punktining bosh rejasiga oid fikrlarni toʻplash va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa shakllar.

Aholi punkti bosh rejasining jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish davomiyligi kamida oʻn besh kundan iborat boʻlishi kerak;

3) bildirilgan mulohazalarni qayd etish (soʻrovnomalar, audiovideoyozuv, kelishib olish varaqasi, ishtirokchilarning yozma takliflari, jamoatchilik muhokamasi yigʻilishining bayonnomasi);

4) jamoatchilik muhokamasi yakunlari boʻyicha xulosaning muhokama yakunlanganidan keyin oʻn besh kundan kechiktirmay jamoatchilik nazorati subyektlari tomonidan ommaviy axborot vositalarida va maxsus vakolatli davlat organining Internet tarmogʻidagi rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi.

Aholi punktlarining bosh rejalari jamoatchilik muhokamasi natijalari hisobga olingan holda tasdiqlanadi.

Aholi punkti bosh rejasining oʻtkazilgan jamoatchilik muhokamasi materiallari bosh reja amal qiladigan butun muddat mobaynida buyurtmachida va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organida saqlanadi.

39-modda. Aholi punkti bosh rejasining jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish tartibining buzilishlari ustidan shikoyat berish

Aholi punkti bosh rejasining jamoatchilik muhokamasini oʻtkazishning ushbu Kodeksning 38-moddasida belgilangan tartibi buzilishlari aniqlanganda, jamoatchilik nazorati subyektlari mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq shikoyat berishga haqli.

Jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish tartibi buzilganligi toʻgʻrisidagi shikoyat mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan asosli deb topilgan taqdirda takroriy muhokama oʻtkaziladi.

Aholi punktlarining bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisida jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish tartibi buzilgan holda qabul qilingan qaror ustidan sudga shikoyat berilishi mumkin.

40-modda. Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik ekspertizasi

Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik ekspertizasi ushbu rejalarning yuridik va jismoniy shaxslar huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga, jamiyat va davlat manfaatlariga muvofiqligi yuzasidan oʻrganilishini hamda baholanishini nazarda tutadi.

Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik ekspertizasi jamoatchilik nazorati subyektlarining tashabbusiga koʻra va jamoatchilik muhokamasini oʻtkazuvchi shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organlariga jamoatchilik ekspertizasini oʻtkazish zaruratini asoslagan holda bergan arizasi asosida oʻtkaziladi.

Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik ekspertizasini oʻtkazishga doir ariza jamoatchilik muhokamasi oʻtkazilganidan keyin oʻn besh kun ichida shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organlari tomonidan qabul qilinadi.

Jamoatchilik ekspertizasi jamoatchilik asosida, jamoatchilik nazorati subyektlarining mablagʻlari, homiylik mablagʻlari yoki qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi.

Aholi punktlari bosh rejalarining jamoatchilik ekspertizasi natijalari boʻyicha yakuniy hujjat tayyorlanib, u shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organiga va buyurtmachiga taqdim etiladi.

Aholi punktlari bosh rejalarining buyurtmachilari aholi punktlari bosh rejalari jamoatchilik ekspertizasining yakuniy hujjatiga doir javoblarni ushbu hujjatni tasdiqlash toʻgʻrisida uzil-kesil qaror qabul qiluvchi shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organiga taqdim etadi.

Aholi punktlarining bosh rejalarini tasdiqlash toʻgʻrisida uzil-kesil qaror qabul qiluvchi shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organi oʻtkazilgan jamoatchilik muhokamasi natijalari bilan bir qatorda jamoatchilik ekspertizasining yakuniy hujjatida keltirilgan tavsiyalarni hisobga oladi.

41-modda. Jamoatchilik nazorati subyektlari tomonidan aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflar kiritilishi

Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida takliflar berish huquqi oʻz qonuniy manfaatlariga daxl qilinayotgan jamoatchilik nazorati subyektlariga taqdim etiladi.

Jamoatchilik nazorati subyektlarining aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflari faqat uni amalga oshirish boshlanguniga qadar qabul qilinadi.

Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflar mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga yozma yoki elektron shaklda beriladi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organi kelib tushgan taklifni oʻn besh kun ichida koʻrib chiqadi. Aholi punktining bosh rejasiga oid oʻzgartirishlarning jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish zarurati boʻlmagan taqdirda, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organi arizachilarga jamoatchilik muhokamasini oʻtkazishni rad etishga doir asoslantirilgan javob yuboradi.

42-modda. Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish

Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflar ekspert baholash natijalari olinganidan keyin oʻn besh kunlik muddatda buyurtmachilar tomonidan arizachi yoki uning vakolatli vakili ishtirokida koʻrib chiqiladi.

Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi takliflarni ekspert baholash buyurtmachi mablagʻlari hisobidan tegishli tashkilotlarni jalb etgan holda oʻtkaziladi.

Aholi punktining tasdiqlangan bosh rejasiga oʻzgartirishlar kiritish ishlab chiquvchi tomonidan buyurtmachining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

43-modda. Aholi punktining muqobil bosh rejasini ishlab chiqish tartibi

Aholi punktining muqobil bosh rejasi aholi punktining taklif etilgan bosh rejasidan norozi boʻlgan jamoatchilik nazorati subyektlarining tashabbusiga koʻra va ularning mablagʻlari hisobidan bajariladigan loyihaviy, ilmiy ishlanmadan iborat.

Aholi punkti muqobil bosh rejasining tashabbuskori mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organiga oʻz aholi punktining bosh rejasini muqobil bosh reja deb topish toʻgʻrisida yozma ariza bilan murojaat qiladi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organi yozma arizani olganidan keyin aholi punkti bosh rejasining tayyorlik darajasini hisobga olgan holda, uni muqobil bosh reja deb topish hamda jamoatchilik ekspertizasiga va jamoatchilik muhokamalariga taqdim etish yoki uni asoslangan holda rad etish haqida qaror qabul qiladi.

Aholi punktining bosh rejasini muqobil bosh reja deb topishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan ushbu Kodeksning 39-moddasida nazarda tutilgan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.

Aholi punktining muqobil bosh rejasini ishlab chiqish, ekspertiza qilish, kelishib olish va uning jamoatchilik muhokamasi ushbu Kodeksda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Aholi punktining bosh rejasi muqobil bosh reja deb topilgan taqdirda, tashabbuskorga uni ishlab chiqish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrni ushbu bosh rejaning buyurtmachisi tomonidan qoplanadi.

7-bob. Shaharsozlik hujjatlari. Davlat shaharsozlik kadastri

44-modda. Shaharsozlik hujjatlarining tarkibi

Shaharsozlik hujjatlari tarkibiga quyidagilar kiradi:

1) Oʻzbekiston Respublikasining hududini va hududining qismlarini rivojlantirishni rejalashtirish toʻgʻrisidagi hujjatlar:

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududining ikki va undan ortiq viloyat hududlarini oʻz ichiga olgan qismlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlari (bundan buyon matnda shaharsozlik jihatidan rejalashtirishning biriktirma tarhlari deb yuritiladi);

Oʻzbekiston Respublikasi hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishning tarmoq tarhlari;

2) Oʻzbekiston Respublikasining viloyatlari hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish toʻgʻrisidagi hujjatlar:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlari;

tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihasi;

3) aholi punktlarining hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish toʻgʻrisidagi hujjatlar:

aholi punktlarining bosh rejalari;

aholi punktlari chegara chiziqlarining loyihalari;

aholi punktlari hududlarini rivojlantirishning tarmoq tarhlari;

aholi punktlarining hududlarini shaharsozlik jihatidan rivojlantirish tarhlari;

4) aholi punktlarining hududlarini qurish toʻgʻrisidagi hujjatlar:

batafsil rejalashtirish loyihasi;

qurish loyihasi;

5) shaharsozlik faoliyati obyektlarining qurilishi uchun loyihaoldi va loyiha hujjatlari:

qurilishning texnik-iqtisodiy asosi;

qurilishning texnik-iqtisodiy hisob-kitoblari;

loyiha hujjatlari (ishchi loyiha, loyiha-smeta hujjatlari, ishchi hujjatlar).

Qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik hujjatlari tarkibiga shaharsozlik hujjatlarining boshqa turlari ham kirishi mumkin.

45-modda. Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish, kelishib olish va tasdiqlash

Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish ishlab chiquvchilar tomonidan shartnoma, buyurtmachi tomonidan beriladigan loyihalashtirish topshirigʻi, boshlangʻich-ruxsat beruvchi hujjatlar va muhandislik-texnik qidiruvlar natijalari asosida amalga oshiriladi.

Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishga doir topshiriqlar quyidagilar bilan kelishib olinishi lozim:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan — ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1-bandida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari boʻyicha;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar ijro etuvchi hokimiyat organlari, tegishli vazirliklar, idoralar bilan — ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1 va 2-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari boʻyicha;

tumanlar va shaharlar ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan — ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 2 — 4-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari boʻyicha;

maxsus vakolatli davlat organi bilan — ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1 — 3-bandlarida , 4-bandida (ularning ishlab chiqilishi budjet tizimining budjetlar mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilganda), 5-bandida (budjet tizimining budjetlar mablagʻlari hamda hukumat kafolati ostida moliyalashtiriladigan noyob va alohida muhim davlat ahamiyatiga molik obyektlar boʻyicha) nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari boʻyicha;

maxsus vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalari bilan — ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 4-5-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari boʻyicha (ularning ishlab chiqilishi budjet tizimining budjetlar mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilganda).

Shaharsozlik hujjatlari quyidagilar bilan kelishib olinishi lozim:

ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1 — 3-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari tegishli vazirliklar, idoralar va ularning hududiy boʻlinmalari, shuningdek mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan;

ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 2 — 4-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari tegishli vazirliklar, idoralarning hududiy boʻlinmalari vakillari ishtirokida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish bosh boshqarmalari huzuridagi hududiy arxitektura-shaharsozlik kengashlari hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan.

Shaharsozlik hujjatlarini kelishib olish muddati bir oydan oshmasligi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadigan shaharsozlik hujjatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Respublika arxitektura-shaharsozlik kengashi bilan kelishib olinishi lozim.

Ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 5-bandida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlari sanitariya-epidemiologiya xizmatlari va davlat yongʻin nazorati organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish bosh boshqarmalari bilan, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda esa ular huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashlari bilan kelishiladi.

Shaharsozlik hujjatlari ushbu Kodeksda belgilangan vakolatlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, maxsus vakolatli davlat organi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari, buyurtmachi tomonidan tasdiqlanadi.

Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga oʻzgartirishlar ushbu hujjatlarni tasdiqlagan organning yoki buyurtmachining qaroriga binoan kiritiladi.

46-modda. Shaharsozlik hujjatlarini roʻyobga chiqarish

Ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1 — 4-bandlarida koʻrsatilgan shaharsozlik hujjatlarini roʻyobga chiqarish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan ishlab chiqiladigan tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlarini roʻyobga chiqarish boʻyicha kompleks dasturlar asosida amalga oshiriladi.

Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlarini roʻyobga chiqarish boʻyicha kompleks dasturlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar ijro etuvchi hokimiyat organlarining taqdimnomasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan tasdiqlanadi.

Tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlarini roʻyobga chiqarish boʻyicha kompleks dasturlar bajarilishining borishi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar Kengashlarining majlislarida koʻrib chiqilishi hamda ommaviy axborot vositalarida yoritilishi lozim.

47-modda. Shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish hamda roʻyobga chiqarishdagi taqiqlar va cheklovlar

Ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 5-bandida koʻrsatilgan shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish, tasdiqlash va amalga oshirishda quyidagilar taqiqlanadi:

moliyalashtirish manbalaridan qatʼi nazar, obyektlarni shaharsozlik hujjatlarini bir vaqtning oʻzida (parallel ravishda) ishlab chiqqan holda qurish va rekonstruksiya qilish;

qurilishning borishiga va tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritish jarayoniga tegishli vakolatlarga ega boʻlmagan shaxslarning aralashishi;

sel va koʻchki xavfi mavjud boʻlgan hududlarda binolar va inshootlarni loyihalashtirish hamda qurish;

shaharlar va shaharchalarda qurilishi tugallangan mavzelar, koʻp qavatli turar joy kichik dahalarining (dahalarning) hududida aholi punktlarining tasdiqlangan bosh rejalarida nazarda tutilmagan ishlab chiqarish, savdo, umumiy ovqatlanish, servis xizmati koʻrsatish hamda bozor infratuzilmasining alohida turgan obyektlarini joylashtirish, loyihalashtirish va qurish;

koʻp qavatli uylarni qurish uchun moʻljallanmagan yer uchastkalarida bunday turdagi qurilishlarni amalga oshirish;

shaharsozlik hujjatlari ekspertizasini oʻtkazmay qurilayotgan va mavjud bino va inshootlarning, shu jumladan ikki qavatdan yuqori boʻlgan yakka tartibdagi uy-joylarning qavatlari sonini koʻpaytirish (ustki qavat qurish);

umumiy foydalaniladigan koʻkalamzorlar hududlari va obyektlarida qurilish obyektlarini (shahar oʻrmonlari, oʻrmon-bogʻlar, istirohat bogʻlari, xiyobonlar, bogʻlar, sayilgohlar) joylashtirish, bundan obodonlashtirish, muhandislik infratuzilmasi va metropoliten obyektlari mustasno.

Obyektlarni bir vaqtning oʻzida (parallel ravishda) loyihalashtirgan holda qurish mudofaa qobiliyati va davlat xavfsizligini, aholining hayoti va sogʻligʻi xavfsizligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar, tabiiy va ekologik ofatlarning oqibatlarini bartaraf etish, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq istisno hollarda, moliyalashtirish manbalari mavjud boʻlganda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga binoan amalga oshirilishi mumkin.

48-modda. Davlat shaharsozlik kadastri

Davlat shaharsozlik kadastri Davlat kadastrlarining yagona tizimiga kiradi.

Davlat shaharsozlik kadastri:

muhandislik-texnik qidiruvlarning elektron geofondini;

hududlarning, koʻchmas mulk obyektlarining, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmaning manzilli reyestrlarini;

hududlarni rivojlantirish va qurishni rejalashtirish toʻgʻrisidagi tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari haqidagi maʼlumotlarni;

hududlarni hamda shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish va ulardan foydalanish boʻyicha shaharsozlik reglamentlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

loyihalar, shaharsozlik faoliyati obyektlari va subyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Davlat shaharsozlik kadastrini yuritish maxsus vakolatli davlat organi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.

8-bob. Hududlarni rivojlantirishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish

49-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhi

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhida quyidagilarni nazarda tutuvchi loyiha yechimlari belgilanadi:

aholini joylashtirish tizimlarini, tabiatdan foydalanishni va ishlab chiqarish kuchlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish prognozlariga muvofiq rivojlantirishning asosiy qoidalari;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarida ekologik vaziyatni yaxshilash, yerlardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, madaniy meros obyektlari hududlarini saqlash, umumdavlat ahamiyatiga molik muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish chora-tadbirlari;

aholini joylashtirish tizimlarini rivojlantirish uchun qulay hududlar;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar;

qishloq xoʻjaligiga va oʻrmon xoʻjaligiga moʻljallangan hududlar;

ekstremal tabiiy-iqlim sharoitlariga ega boʻlgan hududlar;

tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiriga duchor boʻlgan hududlar;

foydali qazilmalar joylashgan hududlar;

oʻziga nisbatan shaharsozlik faoliyatini alohida tartibga solish rejimlari va shaharsozlik jihatidan foydalanishning boshqa turlari hamda shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun mazkur hududlardan foydalanishga doir cheklovlar belgilangan hududlar;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishga doir boshqa loyiha yechimlari.

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhidagi loyiha yechimlari Oʻzbekiston Respublikasi taraqqiyot strategiyasi, shuningdek xalqaro va mintaqaviy integratsiya jarayonlari, qoʻshni davlatlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish boʻyicha hududiy dasturlari hamda jahon tamoyillari hisobga olingan holda uzoq muddatli istiqbolga moʻljallab ishlab chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishni rejalashtirish bosh tarhi Oʻzbekiston Respublikasi hududida quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha umumdavlat ahamiyatiga molik koʻp maqsadli strategik hujjatdir:

aholini va ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish tizimi davlat tomonidan tartibga solinishini taʼminlash;

hududlarning joriy holatini, salohiyatini aniqlash, oʻzaro bogʻliqlik maqsadlarini va oʻziga xos xususiyatlarini belgilash;

arxitektura, shaharsozlik va qurilish faoliyatini amalga oshirish orqali ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari doirasida hududlararo va tarmoqlararo davlat manfaatlarini muvofiqlashtirish;

loyihalashtirish topshirigʻini ishlab chiqishda aholi punktlarining shaharsozlik hujjatlarini asos sifatida belgilash.

50-modda. Shaharsozlik jihatidan rejalashtirishning biriktirma tarhlari

Shaharsozlik jihatidan rejalashtirishning biriktirma tarhlarida quyidagilarni nazarda tutuvchi loyiha yechimlari belgilanadi:

hududning zonalashtirilishi;

aholini joylashtirishning hududiy tizimlarini rivojlantirish chora-tadbirlari;

viloyatlararo ahamiyatga molik muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish chora-tadbirlari;

tabiatdan oqilona foydalanish chora-tadbirlari;

hududni kompleks rivojlantirish maqsadida resurslar bilan taʼminlash chora-tadbirlari;

hududni rivojlantirishga doir boshqa loyiha yechimlari.

51-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlari

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlarida quyidagilarni nazarda tutuvchi loyiha yechimlari belgilanadi:

hududlarning zonalashtirilishi;

aholini joylashtirish tizimlarini takomillashtirishning, aholi punktlarini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari;

sanoatni, qishloq xoʻjaligini, viloyatlararo hamda aholi punktlariaro ahamiyatga molik muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari;

aholi punktlarining va shaharlar shahar atrofi zonalarining chegaralari;

shaharsozlik vositalari orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini tabiiy hamda texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiridan muhofaza qilish, ekologik holatni yaxshilash, madaniy meros obyektlari hududlarini saqlash chora-tadbirlari;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishga doir boshqa loyiha yechimlari.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish tarhlaridagi loyiha yechimlari Oʻzbekiston Respublikasi taraqqiyot strategiyasi, shuningdek xalqaro va mintaqaviy integratsiya jarayonlari, qoʻshni davlatlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish boʻyicha hududiy dasturlari hamda jahon tamoyillari hisobga olingan holda uzoq muddatli istiqbolga moʻljallab ishlab chiqiladi.

52-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishning tarmoq tarhlari

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishning tarmoq tarhlarida:

energiya taʼminotini, gaz taʼminotini, aloqani, irrigatsiyani, suv taʼminotini va oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmoqlarini rivojlantirish;

havo, temir yoʻl, avtomobil, daryo transportini, quvur orqali yetkazib berish transportini va boshqa transport turlarini rivojlantirish;

hududlarni xavfli geologik va gidrogeologik jarayonlardan himoya qilish;

atrof-muhitni muhofaza qilish;

iqtisodiyot tarmoqlarining ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish;

Oʻzbekiston Respublikasi hududini rivojlantirishning boshqa masalalari boʻyicha asosiy koʻrsatkichlar va rejalashtirish yechimlari belgilanadi.

53-modda. Tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalari

Tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalarida quyidagilarni nazarda tutuvchi loyiha yechimlar belgilanadi:

tuman (tumanlar guruhlari) hududini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish xususiyatlarini, tabiiy-iqlim sharoitlarini hamda aholi soni prognozini inobatga olgan holda rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari;

hududning zonalashtirilishi va rejali tuzilishi;

tuman (tumanlar guruhlari) hududini tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiridan muhofaza qilish chora-tadbirlari;

aholi punktlariaro ahamiyatga molik muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish yoʻnalishlari;

aholi punktlarini rivojlantirish uchun zaxira hududlar;

yakka tartibdagi uy-joylar qurilishini joylashtirish uchun hududlar, jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun yer uchastkalari;

aholining dam olish joylarini tashkil etish uchun hududlar;

aholi punktlarining va shaharlar shahar atrofi zonalarining chegaralari;

tuman (tumanlar guruhlari) hududini rivojlantirishga doir boshqa loyiha yechimlari.

54-modda. Aholi punktining bosh rejasi

Aholi punktining bosh rejasida quyidagilarni nazarda tutuvchi loyiha yechimlari belgilanadi:

aholi punkti hududini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish xususiyatlarini, tabiiy-iqlim sharoitlarini hamda aholi soni prognozini inobatga olgan holda rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari;

hududlarning zonalashtirilishi va ularni qurish navbati;

aholi punkti hududini tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiridan muhofaza qilish, muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish chora-tadbirlari;

aholi punktining qurilgan va qurilmagan hududi nisbati;

aholi punktini rivojlantirish uchun zaxira hududlar;

aholi punktining chegaralari;

aholi punkti hududini rivojlantirishga doir boshqa loyiha yechimlari.

Shaharning bosh rejasi va shahar atrofi zonasini rejalashtirish loyihasi chegaradosh hududlarning ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻrtasidagi kelishuv asosida yagona hujjat sifatida ishlab chiqilishi mumkin.

Oʻrtacha va kichik shaharchalarning, shuningdek qishloqlar va ovullarning bosh rejalarini ishlab chiqish batafsil rejalashtirish loyihalarini ishlab chiqish bilan birga yagona hujjat sifatida qoʻshib bajarilishi mumkin.

Hududida madaniy meros obyektlari boʻlgan aholi punktining bosh rejasi ishlab chiqilayotganda aholi punktining tarixiy-arxitektura rejasi va madaniy meros obyektlarining muhofaza zonalari inobatga olinadi.

Aholi punktining bosh rejasi yigirma — yigirma besh yillik hisob-kitob muddatiga moʻljallanib ishlab chiqiladi. Aholi punktining bosh rejasi u toʻliq amalga oshirilguniga qadar yoki yangi bosh reja tasdiqlanguniga qadar amal qiladi.

Aholi punktining bosh rejasi mavjud boʻlmaganda yoki uning yangi bosh rejasi ishlab chiqilayotgan davrda aholi punkti hududida joriy qurilish uchun yer uchastkasi ajratish bilan bogʻliq masalalar tuman (shahar) qurilish boʻlimining taqdimnomasiga koʻra Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish bosh boshqarmalari huzuridagi hududiy arxitektura-shaharsozlik kengashlari bilan kelishib olinadi.

Aholi punktining yangi bosh rejasi ishlab chiqilayotgan davrda davlat ahamiyatiga molik obyektlarni qurish uchun yer uchastkalarini ajratishga doir materiallar ishlab chiquvchilar bilan qoʻshimcha ravishda kelishib olinishi lozim.

Aholi punktlari hududida obyektlarni bosh rejasiz va boshqa zarur shaharsozlik hujjatlarisiz loyihalashtirish hamda qurish taqiqlanadi.

55-modda. Aholi punktlarining chegara chiziqlari loyihalari

Aholi punktlarining chegara chiziqlari loyihalari hududlarni rejalashtirish tarhlari, tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalari va aholi punktlarining bosh rejalari asosida ishlab chiqiladi.

Kichik shaharlarning, shuningdek shaharchalar, qishloqlar va ovullarning chegara chiziqlari loyihalari mazkur aholi punktlarining bosh rejalari tarkibida ishlab chiqilishi mumkin.

56-modda. Aholi punktlari hududlarini rivojlantirishning tarmoq tarhlari

Aholi punktlari hududlarini rivojlantirishning tarmoq tarhlarida:

energiya taʼminotini, gaz taʼminotini, aloqani, irrigatsiyani, suv taʼminotini va oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmoqlarini rivojlantirish;

transport turlarini rivojlantirish;

iqtisodiyot tarmoqlarining obyektlarini joylashtirish;

hududlarni xavfli geologik va gidrogeologik jarayonlardan himoya qilish;

aholining fuqaro muhofazasi;

atrof-muhitni muhofaza qilish;

madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish;

hududlarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish;

hududlarni rivojlantirishning boshqa masalalari boʻyicha asosiy koʻrsatkichlar hamda rejalashtirish yechimlari belgilanadi.

57-modda. Batafsil rejalashtirish loyihalari

Batafsil rejalashtirish loyihalari aholi punktining bosh rejasi asosida aholi punktlari hududlarining qismlari uchun ishlab chiqiladi va bu loyihalar:

qizil chiziqlarni;

yer uchastkalarini qurish va ulardan foydalanishni tartibga solish chiziqlarini;

yerga egalik qilish, yerdan foydalanish va mulkdorlarning yer uchastkalari chegaralarini;

hududlarning zonalashtirilishini va ularni qurish navbatini;

muhofaza zonalaridan foydalanish rejimini;

koʻchalar, tor koʻchalar, piyodalarga ajratilgan zonalarning, shuningdek transport, aloqa inshootlari va kommunikatsiyalarining, muhandislik uskunalarining hamda hududni obodonlashtirishning koʻrsatkichlarini;

ijtimoiy va madaniy-maishiy obyektlarning tarkibi hamda joylashuvini;

qurishning hajmiy-hududiy va arxitektura-rejalashtirish yechimini, qurish zichligi va koʻrsatkichlarini, binolar va inshootlarning necha qavatliligini, turlarini belgilaydi.

Batafsil rejalashtirish loyihasi hududlarni qurish loyihalarini ishlab chiqish uchun asos boʻladi.

58-modda. Hududlarni qurish loyihalari

Hududlarni qurish loyihalari belgilangan qizil chiziqlar chegaralarida yoki yer uchastkalari chegaralarida batafsil rejalashtirishning tasdiqlangan loyihasi asosida ishlab chiqiladi.

Hududlarni qurish loyihalarida:

qurishni tartibga solish chiziqlari;

binolar va inshootlarning joylashuvi, qavatlari soni, turi hamda boshqa tavsiflari;

qurishning arxitektura yechimi;

muhandislik uskunalari, aloqa va obodonlashtirish tizimlari, shuningdek mazkur tizimlarni yer uchastkalari, massivlar, mavzelar, kichik dahalar va aholi punktlarini rejalashtirish tuzilmasining boshqa elementlari doirasidan tashqaridagi muhandislik uskunalari, aloqa hamda obodonlashtirish tizimlarining inshootlari va kommunikatsiyalariga ulash shartlari;

transport vositalari va piyodalar harakatining tashkil etilishi;

umumiy foydalanishdagi hududlar belgilanadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hududlarni qurish loyihalariga ushbu Kodeksga, shaharsozlik normalari va qoidalariga zid boʻlmagan, mahalliy sharoitlarga muvofiq qoʻshimcha talablarni, shu jumladan madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish zonalarida loyihalashtirish va qurilishga, hududlarni koʻkalamzorlashtirishga, kichik shakldagi arxitektura obyektlarini, reklamalarni, peshlavhalarni va boshqa axborotni joylashtirishga doir talablarni kiritishga haqli.

59-modda. Loyihaoldi hujjatlari

Loyihaoldi hujjatlari quyidagilardan iborat:

texnik-iqtisodiy asos;

texnik-iqtisodiy hisob-kitob.

Texnik-iqtisodiy asos yoki texnik-iqtisodiy hisob-kitob loyihaning umuman eng yuqori qiymatini va moliyalashtirish ehtiyoji hajmini loyihalarni moliyalashtirishning ishlab chiqilgan dastlabki shartlarini hisobga olgan holda belgilaydigan variantlarni koʻrib chiqish asosida loyihani amalga oshirishning eng samarali texnik-texnologik va tashkiliy yechimini tanlashni asoslab beruvchi hujjatdir.

60-modda. Loyiha hujjatlari

Loyiha hujjatlari quyidagilardan iborat:

ishchi loyiha;

loyiha-smeta hujjatlari;

ishchi hujjatlar.

Loyiha hujjatlari hajmiy-rejali, amaliy va texnikaviy yechimlarni, binolarni, inshootlarni va ularning majmualarini qurish, rekonstruksiya qilish hamda mukammal taʼmirlashning, shuningdek obodonlashtirish ishlarining qiymatini belgilaydi.

Loyiha hujjatlari shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq ishlab chiqiladi, maxsus vakolatli davlat organining tegishli hududiy boʻlinmalari, sanitariya-epidemiologiya xizmatlari, davlat yongʻin nazorati organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari va boshqa xizmatlar bilan kelishiladi.

Loyiha hujjatlarini ishlab chiqish, moliyalashtirish, tasdiqlash va ulardan foydalanish tartibini belgilash, shuningdek ularga oʻzgartirishlar kiritish buyurtmachining tashabbusiga koʻra hamda uning hisobidan amalga oshiriladi.

Obyektlar qurilishi tasdiqlangan loyiha hujjatlari asosida amalga oshiriladi.

9-bob. Aholi punktlari va shahar atrofi zonalari hududlaridan foydalanish

61-modda. Qurish qoidalari

Qurish qoidalari tegishli hududlarda va aholi punktlarida shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish tartibini belgilaydi.

Qurish qoidalari energiyani tejovchi, ekologik xavfsiz, ijtimoiy foydali texnologiyalarni qoʻllash va rivojlantirishni ragʻbatlantirishi va buning uchun imkoniyat yaratishi kerak.

Qurish qoidalari hududni rejalashtirish tarhi va tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalari, aholi punktining bosh rejasi hamda har bir hududning shaharsozlik reglamentlari asosida ishlab chiqiladi.

Qurish qoidalari joriy etilgunga qadar berilgan obyektlarni qurish uchun ruxsat beruvchi hujjatlar haqiqiy hisoblanadi, bundan aholi xavfsizligi talablari taʼminlanmayotgan hollar mustasno.

62-modda. Hududlarning zonalashtirilishi

Hududlarning zonalashtirilishi qulay hayot faoliyati muhitini taʼminlashga, hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiridan muhofaza qilishga, aholi hamda ishlab chiqarish haddan tashqari zich joylashishining, atrof-muhit ifloslanishining oldini olishga va muhofaza etiladigan tabiiy hududlardan foydalanishga, shuningdek madaniy meros obyektlarini, qishloq xoʻjaligi yerlari va oʻrmonzorlarni muhofaza qilishga qaratilgan.

Hududlardan shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalanishga doir cheklovlar:

madaniy meros obyektlarining muhofaza zonalarida, qoʻriqxona zonalarida;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar zonalarida;

sanitariya zonalarida;

muhofaza zonalarida;

sanitariya-muhofaza zonalarida;

foydali qazilmalar joylashgan zonalarda;

tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlarning taʼsiriga duchor boʻlgan zonalarda;

favqulodda ekologik vaziyatlar va ekologik falokat zonalarida;

alohida (ekstremal) tabiiy-iqlim sharoitli zonalarda belgilanadi.

Hududlardan shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalanishga doir cheklovlar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa zonalarda ham belgilanishi mumkin.

Hududlarning funksional maqsadi va ulardan foydalanish jadalligi hududlardan foydalanishga doir cheklovlar hisobga olingan holda belgilanadi.

Aholi punkti hududining funksional zonalashtirilishini belgilovchi shaharsozlik hujjatlari yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning manfaatlaridan, ishlab chiqarishni modernizatsiyalash, investitsiyalar jalb qilish, rekreatsiya va madaniy zonalarni shakllantirish zaruratidan kelib chiqqan holda qayta koʻrib chiqilishi lozim.

63-modda. Aholi punktlarining hududiy zonalari

Aholi punktlarining hududlarida quyidagi hududiy zonalar belgilanishi mumkin:

turar joy zonalari;

ijtimoiy-amaliy zonalar;

ishlab chiqarish zonalari;

muhandislik va transportga oid infratuzilmalar zonalari;

rekreatsiya zonalari;

qishloq xoʻjaligi maqsadlarida foydalaniladigan zonalar;

maxsus maqsadlarga moʻljallangan zonalar;

harbiy obyektlar va boshqa rejimli hududlar zonalari;

shahar atrofi zonalari.

Mahalliy sharoitlarga muvofiq xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlari boshqa hududiy zonalarni belgilashi, shuningdek shaharsozlik normalari va qoidalarini hisobga olgan holda ularga yer uchastkalarini hamda boshqa obyektlarni kiritishi mumkin.

Aholi punktlari hududiy zonalarining chegaralari qizil chiziqlar, tabiiy obyektlarning tabiiy chegaralari, yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalari chegaralari inobatga olingan holda belgilanadi.

Har bir hududiy zona uchun shaharsozlik reglamenti bilan belgilangan huquqiy rejim unda joylashgan barcha yer uchastkalariga, binolarga, inshootlarga va ularning majmualariga nisbatan bir xil qoʻllaniladi.

Chegaralarida shaharsozlik faoliyati alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan hududiy zonalarda ayrim binolarni, inshootlarni hamda ularning majmualarini loyihalashtirish va qurishga nisbatan qoʻshimcha talablar belgilanishi mumkin.

64-modda. Turar joy zonalari

Turar joy zonalari koʻp qavatli uylar, oʻrtacha va kam qavatli uylar, yakka tartibdagi uy-joylar qurish uchun moʻljallangan.

Turar joy zonalari jumlasiga jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun ajratilgan, aholi punktlarining chegaralari doirasida joylashgan hududlar ham kiradi.

Turar joy zonalarida sanitariya-himoya zonalarini belgilash talab etilmaydigan hamda faoliyati atrof-muhitga zararli taʼsir koʻrsatmaydigan (shovqin, tebranish, magnit maydonlari, radiatsiya taʼsiri, tuproq, havo, suvning ifloslanishi va boshqa zararli taʼsirlar), alohida turgan, birgalikda qurilgan, birgalikda-qoʻshimcha qilib qurilgan yoki qoʻshimcha qilib qurilgan ijtimoiy va madaniy-maishiy obyektlarni, ibodatxonalarni, avtomobil transporti turargohlarini, sanoat, kommunal va omborxona obyektlarini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Turar joy zonalarida yuzdan ortiq oʻtirish joyi boʻlgan umumiy ovqatlanish korxonalarini, kino-videofilmlar namoyish qilinadigan statsionar va vaqtinchalik pavilyonlarni, ochiq turdagi yozgi sahnalarni, kinoteatrlarni va raqs maydonchalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

65-modda. Ijtimoiy-amaliy zonalar

Ijtimoiy-amaliy zonalar amaliy, moliyaviy, ijtimoiy faollik markazlarini, sogʻliqni saqlash, madaniyat, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat koʻrsatish obyektlarini, davlat taʼlim muassasalarini va nodavlat taʼlim tashkilotlarini, maʼmuriy, ilmiy-tadqiqot muassasalarini, ibodatxonalar va inshootlarni, ijtimoiy soha obyektlarini, shuningdek avtomobil transporti turargohlarini joylashtirish uchun moʻljallangan.

Ijtimoiy-amaliy zonalarga joylashtirish uchun ruxsat etilgan obyektlar roʻyxatiga uylar, mehmonxonalar, yer osti garajlari yoki koʻp qavatli garajlar kiritilishi mumkin.

66-modda. Ishlab chiqarish zonalari

Ishlab chiqarish zonalarida ularning ish olib borishini taʼminlaydigan sanoat, kommunal, omborxona obyektlari, muhandislik va transportga oid infratuzilmalar obyektlari joylashtiriladi, shuningdek bunday obyektlarning sanitariya-muhofaza zonalari belgilanadi.

Sanoat, kommunal va omborxona obyektlarining sanitariya-muhofaza zonasida uylar, davlat taʼlim muassasalari, nodavlat taʼlim tashkilotlari, sogʻliqni saqlash, dam olish obyektlari, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish, sport inshootlari, jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun yer uchastkalari joylashtirilishiga, shuningdek qishloq xoʻjaligi mahsuloti yetishtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ishlab chiqarish zonalarining hududlarini obodonlashtirish shu zonalarda joylashgan obyektlarning mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.

67-modda. Muhandislik va transportga oid infratuzilmalar zonalari

Muhandislik va transportga oid infratuzilmalar zonalari havo, temir yoʻl, avtomobil, daryo transporti va quvur orqali yetkazib berish transporti, aloqa inshootlari hamda kommunikatsiyalarini va muhandislik uskunalarini joylashtirish hamda ularning ishlab turishi uchun moʻljallangan.

Qulay hayot faoliyati muhitiga transport, aloqa inshootlari, kommunikatsiyalari hamda muhandislik uskunalari zararli taʼsir koʻrsatishining oldini olish bunday obyektlardan to turar joylar, ijtimoiy-amaliy, rekreatsiya zonalari hududlariga qadar zarur masofa boʻlishiga, shuningdek shaharsozlik normalari va qoidalari, qurishning maxsus normativlari hamda qoidalari talablariga rioya etilishi orqali taʼminlanadi.

Transport, aloqa inshootlari va kommunikatsiyalarining, muhandislik uskunalarining yer uchastkalari, shuningdek ularning sanitariya-muhofaza zonalari chegaralaridagi hududlar ushbu yer uchastkalarining mulkdorlari, egalari va ulardan foydalanuvchilar tomonidan obodonlashtirilishi lozim.

Foydalanilishi fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga toʻgʻridan-toʻgʻri zararli taʼsir koʻrsatadigan transport, aloqa inshootlari va kommunikatsiyalarini hamda muhandislik uskunalarini aholi punktlari doirasida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

68-modda. Rekreatsiya zonalari

Rekreatsiya zonalari turizmni va aholining ommaviy dam olishini tashkil etish uchun moʻljallangan boʻlib, koʻkalamzorlar hududlari va obyektlari (shahar oʻrmonlari, oʻrmon-bogʻlar, istirohat bogʻlari, xiyobonlar, bogʻlar, sayilgohlar), hayvonot bogʻlari, hovuzlar, plyajlar, sohilboʻyi obyektlari va boshqa obyektlarni oʻz ichiga oladi.

Rekreatsiya zonalarining hududlarida rekreatsiya-sogʻlomlashtirish maqsadlariga moʻljallangan obyektlardan foydalanish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan mavjud sanoat, kommunal, omborxona obyektlari qurilishiga va kengaytirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

69-modda. Qishloq xoʻjaligi maqsadlarida foydalaniladigan zonalar

Aholi punktlarining chegaralari chizigʻi doirasida haydaladigan yerlar, bogʻlar, tokzorlar, polizlar, pichanzorlar, yaylovlar va boshqa yer maydonlari, shuningdek qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan binolar va inshootlar egallab turgan, qishloq xoʻjaligi maqsadlarida foydalaniladigan zonalar ajratiladi. Mazkur zonalarning hududlaridan foydalanish turi aholi punktining bosh rejasiga va qurish qoidalariga muvofiq oʻzgartirilguniga qadar bu hududlardan qishloq xoʻjaligini yuritish maqsadida foydalanilishi mumkin.

70-modda. Maxsus maqsadlarga moʻljallangan zonalar

Maxsus maqsadlarga moʻljallangan zonalar foydalanilishi aholi punktlari hududiy zonalarining boshqa turlaridan foydalanishga toʻgʻri kelmaydigan dafn qilish joylari, chorva mollari koʻmiladigan joylarni, maishiy chiqindilar tashlanadigan axlatxonalarni va boshqa obyektlarni joylashtirish uchun ajratiladi.

Maxsus maqsadlarga moʻljallangan zonalar uchun sanitariya-himoya zonalari oʻrnatiladi.

Maxsus maqsadlarga moʻljallangan zonalarning hududlaridan foydalanish tartibi shaharsozlik normalari va qoidalarining, maxsus normativlarning va qurish qoidalarining talablari inobatga olingan holda belgilanadi.

71-modda. Harbiy obyektlarning va boshqa rejimli hududlarning zonalari

Harbiy obyektlarning va boshqa rejimli hududlarning zonalari oʻziga nisbatan alohida rejim belgilanadigan obyektlarni joylashtirish uchun moʻljallangan. Mazkur zonalarning hududlaridan aholi punktlari chegaralari doirasida foydalanish tartibi shaharsozlik normalari va qoidalarining, maxsus normativlarning va qurish qoidalarining talablari inobatga olingan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

72-modda. Shahar atrofi zonalari

Shahar atrofi zonasi shahar chegarasidan tashqaridagi, shahar bilan yagona ijtimoiy, tabiiy, xoʻjalik hududini tashkil etuvchi, ushbu shahar hududini, shahar atrofi zonasiga kiruvchi aholi punktlari hududlarini, aholi punktlariaro hududlarni (shaharni rivojlantirish uchun zaxira hududni) rivojlantirish uchun hamda sanoat, kommunal, omborxona obyektlarini, muhandislik, transportga oid infratuzilmalar obyektlarini, jamoa bogʻdorchiligi, uzumchiligi va polizchiligini yuritish uchun yer uchastkalarini, aholi dam olish joylarini joylashtirish uchun, shuningdek qishloq xoʻjaligini yuritish hamda muhofaza va sanitariya-gigiyena vazifalarini bajarish uchun moʻljallangan yerlarni oʻz ichiga oladi.

Shahar atrofi zonalari chegaralarini belgilash ushbu Kodeksga hamda yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik va yer tuzish hujjatlari asosida amalga oshiriladi.

73-modda. Shahar atrofi zonasi hududidan foydalanish

Shahar atrofi zonasi hududidan foydalanish hamda uning chegaralaridagi shaharsozlik faoliyati yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning, shahar atrofi zonasiga kiruvchi aholi punktlariaro hududlarning manfaatlari inobatga olingan holda amalga oshiriladi.

Shahar atrofi zonalari hududlarining zonalashtirilishi Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar hududlarini rejalashtirish tarhlarida, tumanni (tumanlar guruhlarini) rejalashtirish loyihalarida, shuningdek shaharlarning oʻz shahar atrofi zonalari bilan birgalikda ishlab chiqiladigan bosh rejalarida belgilanadi.

Shahar atrofi zonalarida sanitariya-himoya va rekreatsiya vazifalarini bajaradigan hududlar ajratiladi. Ushbu hududlarda atrof-muhitga zararli taʼsir koʻrsatadigan xoʻjalik faoliyati va boshqa xildagi faoliyat taqiqlanadi.

Shahar atrofi zonasi chegaralari doirasida binolarni, inshootlarni hamda ularning majmualarini qurish, rekonstruksiya qilish va kengaytirish shaharning ijro etuvchi hokimiyat organi bilan kelishgan holda amalga oshiriladi.

10-bob. Shaharsozlik faoliyatini alohida tartibga solish

74-modda. Shaharsozlik faoliyatini alohida tartibga solish

Agar hududdan foydalanishning maxsus qoidalarini joriy etmay turib, shaharsozlik sohasida yuridik va jismoniy shaxslarning, jamiyat va davlatning manfaatlarini taʼminlash mumkin boʻlmasa yoki qiyin boʻlsa, shaharsozlik faoliyati alohida tartibga solinishi lozim.

Shaharsozlik faoliyatini alohida tartibga solish:

hududlardan foydalanishning maxsus qoidalarini joriy etish;

maxsus shaharsozlik normalari va qoidalarini joriy etish;

shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishning, tasdiqlashning va amalga oshirishning alohida tartibini joriy etish;

hududlarni va aholi punktlarini zararli taʼsirlardan himoya qilish boʻyicha maxsus tarhlar hamda loyihalarni ishlab chiqish;

shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish uchun maxsus ruxsatnomalar berish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

75-modda. Alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan shaharsozlik faoliyati obyektlari

Alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan shaharsozlik faoliyati obyektlari umumdavlat yoki mahalliy ahamiyatga molik boʻlishi mumkin.

Shaharsozlik faoliyati quyidagi hollarda alohida tartibga solinishi lozim, agar:

hududlar hamda aholi punktlari tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiriga duchor boʻlgan boʻlsa;

hududlar yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori konsentratsiyalardan ortiqcha kimyoviy va biologik moddalar, zararli mikroorganizmlar, yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori darajalardan ortiqcha miqdorlarda radioaktiv moddalar bilan ifloslangan boʻlsa;

shaharsozlik faoliyati muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda amalga oshirilayotgan boʻlsa.

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlari jumlasiga quyidagilar ham kiritilishi mumkin:

muhofaza etiladigan noyob landshaftlarga ega hududlar;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar;

kurort uchun moʻljallangan hududlar;

rekreatsiya uchun moʻljallangan hududlar;

maxsus iqtisodiy zonalarning hududlari;

kichik sanoat zonalarining hududlari;

suv resurslarining muhofaza zonalari;

Toshkent shahri hududi;

Nukus shahri hududi;

viloyatlarning maʼmuriy markazlari boʻlgan shaharlar hududlari;

Toshkent va Nukus shaharlariga, viloyatlar va tumanlarning maʼmuriy markazlariga tutash zonalar;

madaniy meros obyektlari mavjud boʻlgan aholi punktlari;

kurort aholi punktlari;

qoʻriqxona aholi punktlari;

turistik salohiyatiga ega boʻlgan aholi punktlari;

alohida (ekstremal) tabiiy-iqlim sharoitlariga ega boʻlgan aholi punktlari;

hayot faoliyatining alohida rejimi belgilangan aholi punktlari (harbiy obyektlar va boshqa rejimli hududlar, davlat qoʻriqxonalarining hududida hamda boshqa qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarda joylashgan aholi punktlari).

76-modda. Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarini umumdavlat va mahalliy ahamiyatga molik obyektlar jumlasiga kiritish hamda ularning chegaralarini belgilash

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarini u mumdavlat ahamiyatiga molik obyektlar jumlasiga kiritish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan:

tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiriga duchor boʻlgan hududlarda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining manfaatdor vazirliklar va idoralar maʼlumotlari asosidagi taqdimnomalariga koʻra;

yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori konsentratsiyalardan ortiqcha kimyoviy va (yoki) biologik moddalar, zararli mikroorganizmlar bilan, yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori darajalardan ortiqcha radioaktiv moddalar bilan ifloslangan hududlarda — Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining taqdimnomalariga koʻra;

Toshkent shahri hududida — Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining hamda xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining taqdimnomalariga koʻra;

moddiy madaniy meros obyektlari mavjud boʻlgan shaharlar hududlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining taqdimnomalariga koʻra;

kurort shaharlar hududlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining taqdimnomalariga koʻra;

qoʻriqxona shaharlar hududlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining taqdimnomalariga koʻra;

hayot faoliyatining alohida rejimiga ega boʻlgan aholi punktlari (harbiy obyektlar, boshqa rejimli hududlar, davlat qoʻriqxonalaridagi va boshqa qoʻriqlanadigan tabiiy hududlardagi aholi punktlari) hududlarida — manfaatdor vazirliklarning, idoralarning taqdimnomalariga koʻra;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda — manfaatdor vazirliklarning va idoralarning taqdimnomasiga koʻra amalga oshiriladi.

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarini mahalliy ahamiyatga molik (umumdavlat ahamiyatiga molik obyektlar jumlasiga kiritilmagan) obyektlar jumlasiga kiritish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan:

tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiriga duchor boʻlgan hududlarda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining taqdimnomalariga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi bilan kelishilgan holda;

yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori konsentratsiyalardan ortiqcha kimyoviy va (yoki) biologik moddalar, zararli mikroorganizmlar bilan, yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori darajalardan ortiqcha radioaktiv moddalar bilan ifloslangan hududlarda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining taqdimnomalariga koʻra hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarini mahalliy ahamiyatga molik (umumdavlat ahamiyatiga molik obyektlar jumlasiga kiritilmagan) obyektlar jumlasiga kiritish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan:

muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda — Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishilgan holda;

hayot faoliyatining alohida rejimiga ega boʻlgan aholi punktlari (harbiy obyektlar, boshqa rejimli hududlar, davlat qoʻriqxonalari hududlarida va qoʻriqlanadigan boshqa tabiiy hududlarda joylashgan aholi punktlari) hududlarida — manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishilgan holda;

Nukus shahri hamda viloyatlarning maʼmuriy markazlari boʻlgan shaharlar hududlarida, shuningdek madaniy meros obyektlari mavjud boʻlgan shaharlar hududlarida — tegishli mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining taqdimnomasiga koʻra amalga oshiriladi.

Alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralari aholi punktlarining hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish va qurish toʻgʻrisidagi tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlari asosida belgilanadi hamda maʼmuriy-hududiy birliklar chegaralari bilan mos kelmasligi mumkin.

77-modda. Tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar taʼsiriga duchor boʻlgan hududlarda shaharsozlik faoliyatini alohida tartibga solish

Yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori konsentratsiyalardan ortiqcha kimyoviy va (yoki) biologik moddalar, zararli mikroorganizmlar bilan, yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori darajalardan ortiqcha radioaktiv moddalar bilan ifloslangan hududlar, agar bunday hududlarda aholining yashashi va xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish inson hayoti hamda sogʻligʻiga tahdid tugʻdirayotgan boʻlsa, konservatsiya qilinishi va ularga maxsus ishlov berilishi lozim. Mazkur hududlarning ifloslanish darajasiga hamda ularni sogʻlomlashtirish usuliga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan ulardan foydalanishning alohida rejimi joriy etilishi yoki boshqa funksional maqsadi belgilanishi mumkin.

Aholi punktlari hududlarining xavfsizligi konsepsiyasini amalga oshirish maqsadida fuqaro muhofazasi talablariga, tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlarning oldini olish, shuningdek terrorchilik harakatlariga qarshi kurashish talablariga rioya etilgan holda shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish chora-tadbirlari koʻriladi.

Shaharsozlik faoliyati obyektlarida alohida tartibga solishni joriy etish muddatlari shaharsozlik faoliyati sohasidagi davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilanadi. Alohida tartibga solish rejimi amalda boʻlgan davrda shaharsozlik faoliyati ushbu Kodeksning 74-moddasida nazarda tutilgan tadbirlarga muvofiq amalga oshiriladi.

78-modda. Obyektlarni qurish uchun maxsus ruxsatnomalar

Obyektlar toʻgʻrisidagi axborot davlat sirlariga yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga taalluqli boʻlgan obyektlar, shuningdek alohida tartibga solinadigan shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish uchun maxsus ruxsatnomalar qonun hujjatlariga muvofiq beriladi.

11-bob. Shaharsozlik faoliyatida yer munosabatlari

79-modda. Aholi punktlarida yer uchastkalaridan foydalanishga doir shaharsozlik talablari

Yer uchastkalaridan foydalanishga doir shaharsozlik talablari aholi punktlarining bosh rejalari, batafsil rejalashtirish loyihalari, qurish loyihalari va qoidalari bilan belgilanadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari yer uchastkalari berilayotganda yuridik va jismoniy shaxslarni yer uchastkalaridan foydalanishga doir shaharsozlik talablari toʻgʻrisidagi axborot bilan taʼminlaydi.

Yuridik va jismoniy shaxslarga qurish uchun yer uchastkalari berilayotganda (realizatsiya qilinayotganda) mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan yer uchastkalariga nisbatan quyidagi shaharsozlik talablari va yer uchastkasini saqlash vazifalari belgilanishi mumkin:

maxsus vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalari tomonidan berilgan arxitektura-rejalashtirish topshirigʻiga binoan hududni qurish loyihasini ishlab chiqish boʻyicha;

qurilishga tutash boʻlgan umumiy foydalanishdagi hududni obodonlashtirish boʻyicha;

obyektlar qurilishini boshlash va tamomlash muddatlariga rioya etish boʻyicha.

Obyekt qurilishi qurilish boshlangan sanadan eʼtiboran ikki yil ichida yoki shaharsozlik hujjatlarida belgilangan muddatlarda tugallanmagan taqdirda, obyekt tugallanmagan deb hisoblanadi.

Yangi qurilish mazkur qurilish hududi aholisining tegishli xizmatlar bilan taʼminlanishi shaharsozlik normalari va qoidalarida nazarda tutilgan normalardan pasayishiga olib keladigan boʻlsa, yuridik va jismoniy shaxslarga yer uchastkalari ular muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarning qoʻshimcha obyektlarini qurishda ulushli ishtirok etganda berilishi (realizatsiya qilinishi) mumkin.

Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan talablar va yer uchastkasini saqlash vazifalari yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar boshqa shaxsga oʻtgan taqdirda saqlanib qoladi.

Ushbu moddaning uchinchi , toʻrtinchi va beshinchi qismlari yakka tartibdagi uy-joy qurilishi uchun berilgan (realizatsiya qilingan) yer uchastkalarida amalga oshiriladigan qurilishga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tasdiqlaydigan hujjatlarda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

hududiy zonaning qurish qoidalarida belgilangan kodi;

doirasida yer uchastkasi joylashgan hududiy zonaning funksional maqsadi;

yer uchastkasi yoki uning qismi madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish zonalarining, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning va suvni muhofaza qilish zonalarining chegaralarida, shuningdek tabiiy hamda texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlarning taʼsiriga duchor boʻlgan hududlar va aholi punktlarining hamda foydalanilishiga qonunda cheklovlar belgilanadigan boshqa hududlarning chegaralarida joylashganligi;

yer uchastkasi chegaralarida muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalar obyektlarining mavjudligi ushbu obyektlarning koʻrsatkichlari va ulardan foydalanishga doir cheklovlar koʻrsatilgan holda;

yer uchastkasi chegaralarida yer uchastkasining mulkdoriga, egasiga yoki bu uchastkadan foydalanuvchiga tegishli boʻlmagan binolar va inshootlarning mavjudligi ushbu yer uchastkasida koʻrsatib oʻtilgan obyektlar joylashganligi munosabati bilan undan foydalanishga doir cheklovlar koʻrsatilgan holda.

Yer uchastkalari boʻlib berilayotganda yoki ularning chegaralari va koʻrsatkichlari oʻzgarganda qizil chiziqlarga, qurishni tartibga solish chiziqlariga hamda shaharsozlik reglamentlarining eng kichik oʻlchamdagi yer uchastkalariga doir talablariga rioya etiladi.

Yer uchastkalari hamda ularda joylashgan binolar, inshootlar va boshqa obyektlar boʻlingan taqdirda ularning qismlari mustaqil obyektlar sifatida ishlab turishi uchun shart-sharoitlar taʼminlanishi kerak.

80-modda. Obyektlarni rekonstruksiya qilish jarayonida yer uchastkalariga, bino va inshootlarga qoʻyiladigan talablar

Binolardan foydalanish sharoitlarini oʻzgartirish, ularning jismoniy eskirishi tufayli yuzaga kelgan yoʻqotishlar oʻrnini imkoni boricha toʻldirish, binolardan foydalanishning yangi maqsadlariga erishish uchun asosiy texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarni (yuklamalarni, xonalarning rejalashtirilishini, binoning qurilish hajmini va umumiy maydonini, muhandislik jihatdan jihozlanishini) oʻzgartirish bilan bogʻliq qurilish ishlari va tashkiliy-texnik tadbirlar majmui obyektlarni rekonstruksiya qilishdir.

Obyektlarni rekonstruksiya qilish, shu jumladan buzilgan binolar va inshootlar oʻrnida yer uchastkasidan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turini oʻzgartirgan holda yangi obyektlar qurish uchun ruxsatnomalar aholi punktlarining rivojlanishini rejalashtirish va hududlarini qurish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlari asosida sanitariya-epidemiologiya xizmatlari, davlat yongʻin nazorati organlari bilan kelishuvga koʻra maxsus vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalari tomonidan beriladi.

Aholi punktlarining rivojlanishini rejalashtirish va hududlarini qurish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlari mavjud boʻlmagan taqdirda ruxsatnomalar berish masalalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar qurilish bosh boshqarmalari huzuridagi arxitektura-shaharsozlik kengashlari bilan kelishiladi.

Obyektlarni rekonstruksiya qilishda, shu jumladan buzilgan binolar va inshootlar oʻrnida yer uchastkasidan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turini oʻzgartirgan holda yangi obyektlar qurishda buyurtmachilar zimmasiga ushbu Kodeksda nazarda tutilgan majburiyatlar yuklanadi.

81-modda. Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda yer uchastkalariga doir servitutlar va yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni saqlash vazifalari

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda servitutlar binolar va inshootlar mulkdorlarining manfaatlarini quyidagi maqsadlarda oʻzga shaxsning yer uchastkasidan foydalanish huquqini cheklamasdan taʼminlash mumkin boʻlmagan hollarda belgilanadi:

binolar va inshootlarni qurish, rekonstruksiya qilish hamda taʼmirlash;

muhandislik infratuzilmasi obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va foydalanishga topshirish;

hududlarda suv toshqinlari va boshqa tabiiy ofatlarning oldini olishga qaratilgan ishlarni olib borish;

oʻzganing yer uchastkasi orqali kesib oʻtish;

binolar va inshootlar egalarining boshqa ehtiyojlari.

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda servitutlar shaharsozlik faoliyati subyektlarining manfaatlari shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va ularning but saqlanishini taʼminlash boʻyicha boshqa ehtiyojlar uchun oʻzga yer uchastkasidan cheklangan tarzda foydalanish huquqisiz taʼminlanishi mumkin boʻlmagan taqdirda belgilanadi.

Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirishda yer uchastkalariga doir servitutlar va yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni saqlash vazifalari yer uchastkalarining mulkdorlari, egalari va bunday uchastkalardan foydalanuvchilarning majburiyatlarini hamda ularning huquqlari cheklanishini oʻz ichiga oladi va shaharsozlik hujjatlari hamda qurish qoidalari asosida belgilanadi.

Yer uchastkalariga doir servitutlarni va yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarni saqlash vazifalarini belgilash hamda bekor qilish tartibi yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilanadi.

82-modda. Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish

Jismoniy va yuridik shaxslarga tegishincha meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish, doimiy egalik qilish, doimiy foydalanish, muddatli (vaqtincha) foydalanish yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish qonunda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

12-bob. Yakunlovchi qoidalar

83-modda. Shaharsozlik faoliyatini moliyalashtirish

Shaharsozlik faoliyatini moliyalashtirish budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari, buyurtmachilarning oʻz mablagʻlari va jalb qilingan mablagʻlari hisobidan, yuridik va jismoniy shaxslarning muhandislik, transportga oid va ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirishda ulushli ishtirok etishi, shuningdek qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Shaharsozlik faoliyatini moliyalashtirish quyidagi hollarda budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi:

ushbu Kodeks 44-moddasi birinchi qismining 1 — 4-bandlarida nazarda tutilgan shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishda, kompleks muhandislik qidiruvlarini oʻtkazishda, mikroseysmik hududlashtirish xaritalarini tuzishda va shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazishda;

shaharsozlik faoliyatiga oid ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishda, shaharsozlik normalari va qoidalarini ishlab chiqishda;

favqulodda ekologik vaziyatlar va ekologik falokat zonalarini, tarixiy manzilgohlarni, umumdavlat ahamiyatiga molik muhandislik, transportga oid hamda ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirishning belgilangan maqsadli umumdavlat dasturlarini, boshqa maqsadli umumdavlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda, shuningdek davlat shaharsozlik kadastrini yuritishda.

Agar hududni shaharsozlik jihatidan oʻzlashtirish davlat manfaatlariga, ikki va undan ortiq viloyatning manfaatlariga yoki aholi punktlari guruhlarining manfaatlariga daxldor boʻlsa, budjet mablagʻlaridan boshqa shaharsozlik faoliyatini moliyalashtirish uchun foydalaniladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari har yilgi qurilishlarning manzilli roʻyxatlarini shakllantirishda aholi punktlari bosh rejalarining ishlab chiqilishini, kompleks muhandislik qidiruvlari oʻtkazilishini, aholi punktlarini mikroseysmik hududlashtirish xaritalarini, tabiatni muhofaza qilishning hududiy kompleks tarhlarini tuzishni, joriy qurish ustidan mualliflik nazorati hamda aholi punktlari bosh rejalarining amalga oshirilishi monitoringi ishlab chiquvchilar tomonidan oʻtkazilishini, shaharsozlik hujjatlari kelishib olinishi va ekspertizadan oʻtkazilishini mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan moliyalashtirishni nazarda tutishi kerak.

84-modda. Nizolarni hal etish

Shaharsozlik faoliyati sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

85-modda. Shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

Shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 22.02.2021-y., 03/21/676/0142-son, Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.06.2022-y., 03/22/775/0477-son; 30.06.2022-y., 03/22/782/0576-son, 04.11.2022-y., 03/22/800/0990-son; 25.10.2023-y., 03/23/871/0797-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 28.12.2023-y., 03/23/890/0981-son; 30.08.2024-y., 03/24/950/0672-son; 30.08.2024-y., 03/24/951/0673-son; 11.09.2024-y., 03/24/960/0699-son; 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son; 05.05.2025-y., 03/25/1061/0409-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 07.02.2026-y., 03/26/1117/0116-son; 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son; 29.09.2026-y., 03/26/1179/0970-son)

lex.uz

Градостроительный кодекс Республики Узбекистан

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Кодекса

Целью настоящего Кодекса является регулирование отношений в области градостроительной деятельности.

Статья 2. Законодательство о градостроительстве

Законодательство о градостроительстве состоит из настоящего Кодекса и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан, установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о градостроительстве, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Кодексе применяются следующие основные понятия:

населенный пункт — административно-территориальная единица Республики Узбекистан (город, поселок, кишлак, аул), обозначенная правовым статусом, наименованием и границей;

генеральный план населенного пункта — градостроительный документ, определяющий основные направления территориального развития населенного пункта и условия комплексного формирования благоприятной среды жизнедеятельности граждан;

межселенные территории — территории за пределами границ населенных пунктов, между двумя и более населенными пунктами;

черта границы населенного пункта — установленная градостроительной документацией внешняя граница земель населенного пункта, отделяющая их от других категорий земельного фонда;

система расселения — определяемые градостроительной документацией основные направления регулируемого размещения населения на соответствующей территории путем развития существующих и создания новых населенных пунктов;

здание — строительная система, состоящая из несущих, ограждающих или совмещенных конструкций, образующих замкнутый объем, в зависимости от функционального назначения предназначенная для проживания или временного пребывания людей, выполнения производственных процессов;

заказчик — физическое или юридическое лицо, обеспечивающее осуществление строительства, реконструкции, ремонта и сноса объектов, а также заключающее в этих целях договора на производство проектно-изыскательских, экспертных, строительно-монтажных и надзорных работ с соответствующими организациями;

зонирование — деление территории по функциональному назначению при градостроительном планировании развития территории с определением видов градостроительного использования и ограничений на их использование;

сооружение — объемная, плоскостная или линейная строительная система, состоящая из несущих, ограждающих или совмещенных конструкций, предназначенная для выполнения производственных процессов различного вида, размещения и хранения материальных ценностей, временного пребывания (перемещения) людей, а также размещения (прокладки, проводки) оборудования или коммуникаций;

производственные объекты — здания и сооружения, предназначенные для размещения производства, в которых обеспечиваются необходимые условия для работы людей и технологического оборудования;

красные линии — устанавливаемые градостроительной документацией границы, отделяющие территории кварталов, микрорайонов и других элементов планировочной структуры от улиц, проездов и площадей населенных пунктов;

уникальные и особо важные объекты — здания, сооружения и их комплексы, характеризующиеся по отдельности или в совокупности особыми, неповторимыми по своим объемно-планировочным, конструктивным, инженерным или технологическим решениям и архитектурному замыслу, воплощающие высокий технический уровень достижения и зодчества;

объекты (конструкции) рекламы и информации — специально разработанные и применяемые средства для размещения (распространения) внешней рекламы, а также технические средства (конструкции), выполняющие функции доведения информации до населения;

жилые объекты — здания, предназначенные для проживания людей, жилые дома (квартиры) для постоянного проживания, а также общежития, гостиницы, школы-интернаты, дома престарелых для временного проживания;

урбанизация — процесс повышения роли городов в развитии общества и экономики, способствующий позитивным изменениям в социально-профессиональной и демографической структуре населения, подъему на качественно новый уровень его образа жизни и культуры, а также формирования городской инфраструктуры. Урбанизация, как правило, сопровождается включением пригородов в городскую территорию, объединением нескольких населенных пунктов в единое пространство;

гражданские объекты — здания и сооружения, предназначенные для размещения учреждений и организаций культуры, физической культуры, спорта, науки, образования, здравоохранения, торговли, общественного питания, бытового обслуживания, банковско-финансовых учреждений, строительно-коммунальных организаций, предприятий связи и транспорта;

градостроительство — теория и практика планировки и застройки населенных пунктов, межселенных территорий, обеспечивающие комплекс социально-экономических, строительно-технических, архитектурно-художественных решений с учетом санитарных правил, норм и гигиенических нормативов;

градостроительный регламент — совокупность установленных правил застройки территорий и населенных пунктов видов разрешенного использования земельных участков, параметров и видов использования иных объектов недвижимости населенных пунктов и межселенных территорий при осуществлении градостроительной деятельности;

градостроительная деятельность — деятельность государственных органов, органов самоуправления граждан, юридических и физических лиц в области градостроительного планирования развития территорий и населенных пунктов, определения видов разрешенного использования земельных участков, производства строительных материалов и изделий, проектирования, строительства и реконструкции зданий, сооружений и их комплексов с учетом интересов личности, общества и государства, а также национальных, историко-культурных, экологических, природных особенностей указанных территорий и населенных пунктов;

градостроительная документация — утвержденная документация о градостроительном планировании развития территорий и населенных пунктов и об их застройке;

индивидуальный жилой дом — одно или несколько жилых строений с относящимися к ним подсобно-хозяйственными строениями и дворовыми сооружениями, расположенными на одном земельном участке, предназначенном для индивидуального жилищного строительства и ведения подсобного хозяйства.

Статья 4. Основные принципы градостроительной деятельности

Основными принципами градостроительной деятельности являются:

устойчивое развитие территории Республики Узбекистан и ее частей на основе градостроительного планирования развития, с учетом интересов граждан, общества и государства в области градостроительства;

создание благоприятной среды жизнедеятельности, охрана здоровья граждан, бережное отношение к окружающей среде, природным ресурсам и культурному наследию;

осуществление градостроительной деятельности на основе утвержденной градостроительной документации с соблюдением требований к безопасности и надежности конструкций зданий и сооружений, их сейсмостойкости, пожаробезопасности и энергоэффективности;

внедрение лучших практик градостроительной деятельности и строительного производства, повышение качества строительства;

обеспечение эффективного участия общественности в процессе градостроительного планирования развития территорий.

Статья 5. Создание конкурентной среды в области градостроительства

Конкурентная среда между субъектами градостроительной деятельности создается путем:

ограничения на рынке работ (товаров, услуг) монопольной деятельности, в том числе деятельности, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции;

создания доступных электронных баз данных о субъектах градостроительной деятельности и введения на созданной основе рейтингов оценки их деятельности;

обеспечения открытости и прозрачности градостроительной деятельности;

обеспечения соблюдения требований законодательства о государственных закупках.

Статья 6. Градостроительные нормы и правила

Градостроительные нормы и правила являются основой градостроительства и обязательны для исполнения субъектами градостроительной деятельности.

Градостроительные нормы и правила являются нормативными документами:

градостроительном планировании развития и застройки территорий;

инженерных изысканиях;

проектировании, в том числе, технологическом проектировании;

осуществлении строительства, реконструкции, капитального и текущего ремонта, а также сноса объектов;

эксплуатации, ремонте или восстановлении (организации, ведении и приемке работ) объектов;

устройстве инженерных систем объектов;

определении стоимости объектов;

производстве и использовании строительных материалов, изделий и конструкций.

Допускается использование международных и зарубежных нормативно-технических документов в области градостроительной деятельности, адаптированных к геологическим, природно-климатическим, сейсмологическим и другим особенностям Республики Узбекистан.

Информация о градостроительных нормах и правилах размещается на официальном веб-сайте специально уполномоченного государственного органа в области градостроительной деятельности.

Градостроительные нормы и правила являются основанием для принятия решений государственными органами по вопросам прав собственников, владельцев и пользователей сопредельных земельных участков, объектов (конструкций) рекламы и информации и иных объектов недвижимости, а также прав юридических и физических лиц, интересы которых могут быть затронуты при осуществлении градостроительной деятельности.

Статья 7. Ведомственные строительные нормы

При осуществлении градостроительной деятельности могут быть использованы ведомственные строительные нормы.

Министерства и ведомства в пределах своих полномочий могут разрабатывать, утверждать, пересматривать или отменять ведомственные строительные нормы, которые могут применяться в пределах одного министерства, государственного комитета и ведомства.

Ведомственные строительные нормы не должны противоречить законодательству о градостроительстве, градостроительным нормам и правилам.

Ведомственные строительные нормы до их утверждения согласовываются со специально уполномоченным государственным органом в области градостроительной деятельности.

Статья 8. Интересы юридических и физических лиц, общества и государства в области градостроительства

К интересам юридических и физических лиц в области градостроительства относятся их интересы, связанные с осуществлением градостроительной деятельности.

Градостроительная деятельность юридических и физических лиц должна быть ограничена в случае, если она препятствует реализации прав и законных интересов собственников, владельцев и пользователей сопредельных земельных участков, объектов (конструкций) рекламы и информации и иных объектов недвижимости.

Интересами общества в области градостроительства являются право граждан на благоприятную среду жизнедеятельности, недопущение вредного воздействия хозяйственной и иной деятельности на окружающую среду, улучшение экологической обстановки, развитие инженерной, транспортной и социальной инфраструктур населенных пунктов и прилегающих к ним территорий, сохранение объектов культурного наследия, а также открытость и прозрачность градостроительной деятельности.

Интересами государства в области градостроительства являются обеспечение условий для устойчивого развития населенных пунктов и межселенных территорий, функционирование систем инженерной, транспортной и социальной инфраструктур, сохранение природных ресурсов и объектов культурного наследия, а также недопущение конфликта интересов.

Интересы юридических и физических лиц, общества и государства в области градостроительства обеспечиваются посредством соблюдения требований законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил, градостроительной документации, а также осуществлением государственного и общественного контроля за их соблюдением.

В случае, если градостроительная деятельность противоречит интересам юридических и физических лиц, общества и государства, то такая деятельность должна быть прекращена.

Статья 9. Право граждан на благоприятную среду жизнедеятельности

Каждый гражданин имеет право на благоприятную среду жизнедеятельности.

Право граждан на благоприятную среду жизнедеятельности при осуществлении градостроительной деятельности обеспечивается:

государственным регулированием градостроительной деятельности;

градостроительным планированием развития территорий и населенных пунктов;

участием граждан в осуществлении градостроительной деятельности;

сертификацией строительных материалов, изделий и конструкций;

государственным и общественным контролем за соблюдением законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил;

компенсацией убытков, причиненных гражданам и повлекших за собой ухудшение среды жизнедеятельности, а также возмещением вреда, причиненного жизни, здоровью и имуществу граждан в результате нарушений законодательства о градостроительстве.

Статья 10. Основные требования к градостроительной деятельности

Основными требованиями к градостроительной деятельности являются:

соблюдение субъектами градостроительной деятельности законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил;

защита территорий и населенных пунктов от воздействия чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;

соблюдение требований охраны окружающей среды, экологической безопасности, противопожарных и санитарных правил, норм и гигиенических нормативов;

соблюдение требований водоохранных зон, защитных зон объектов инженерной и транспортной инфраструктуры;

соблюдение требований сохранения объектов культурного наследия и охраняемых природных территорий;

обеспечение населенных пунктов объектами инженерной, транспортной и социальной инфраструктур, рекреационного и оздоровительного назначения, не ниже установленного градостроительными нормами и правилами уровня обслуживания населения для соответствующих типов населенных пунктов, а также объектами благоустройства территорий;

создание условий для беспрепятственного доступа лиц с инвалидностью к объектам социальной инфраструктуры (жилым помещениям, общественным и производственным зданиям, строениям и сооружениям, объектам здравоохранения, культуры, спорта и другим объектам);

обеспечение условий для участия органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций, средств массовой информации и граждан в обсуждении и принятии решений в области градостроительной деятельности.

Статья 11. Обязанности юридических и физических лиц при осуществлении градостроительной деятельности

Юридические и физические лица при осуществлении градостроительной деятельности обязаны:

сохранять благоприятную среду жизнедеятельности населения;

обеспечивать соблюдение градостроительной документации, правил застройки населенных пунктов и территорий;

соблюдать требования охраны окружающей среды, экологической безопасности, противопожарных и санитарных правил, норм и гигиенических нормативов;

не совершать действия, оказывающие вредное воздействие на окружающую среду, объекты культурного наследия, городские, сельские ландшафты, объекты инженерной, транспортной и социальной инфраструктур, благоустройства территорий, затрагивающие законные интересы третьих лиц и препятствующие реализации прав собственников, владельцев или пользователей сопредельных земельных участков, объектов (конструкций) рекламы и информации, и иных объектов недвижимости;

использовать земельные участки и иные объекты недвижимости с соблюдением градостроительных регламентов;

выполнять предписания государственных органов, осуществляющих контроль за соблюдением законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил;

предоставлять специально уполномоченному государственному органу в области градостроительной деятельности, осуществляющему ведение государственного градостроительного кадастра и мониторинг объектов градостроительной деятельности, и организациям, проводящим техническую инвентаризацию объектов, достоверные сведения об изменении принадлежащих им объектов;

предоставлять материалы градостроительной документации, в том числе материалы комплексных инженерных изысканий (за исключением градостроительной документации временных и хозяйственно-бытовых строений для сезонных работ, отдельно стоящих объектов, не превышающих трехсот кубических метров) соответствующим территориальным подразделениям специально уполномоченного государственного органа в области градостроительной деятельности.

Юридические и физические лица при осуществлении градостроительной деятельности могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 12. Типы населенных пунктов

Населенные пункты подразделяются на города, поселки, кишлаки и аулы.

В зависимости от численности населения города подразделяются на:

крупнейшие — численность населения свыше одного миллиона человек;

крупные — численность населения от двухсот пятидесяти тысяч до одного миллиона человек;

большие — численность населения от ста тысяч до двухсот пятидесяти тысяч человек;

средние — численность населения от пятидесяти тысяч до ста тысяч человек;

малые — численность населения до пятидесяти тысяч человек.

В зависимости от численности населения поселки подразделяются на:

большие — численность населения свыше двадцати тысяч человек;

средние — численность населения от десяти тысяч до двадцати тысяч человек;

малые — численность населения до десяти тысяч человек.

В зависимости от численности населения кишлаки и аулы подразделяются на:

крупные — численность населения свыше пяти тысяч человек;

большие — численность населения от трех тысяч до пяти тысяч человек;

средние — численность населения от одной тысячи до трех тысяч человек;

малые — численность населения до одной тысячи человек.

Группы зданий и сооружений, имеющие временное значение и непостоянный состав населения и являющиеся объектами служебного назначения соответствующей отрасли экономики (вахтовые поселки и дома нефтяников, газовиков, изыскателей), а также одиночные дома (железнодорожных обходчиков, лесников, полевые станы и иные) находятся в ведении соответствующих субъектов градостроительной деятельности, с которыми эти здания и сооружения связаны в административном, производственном или территориальном отношениях.

В зависимости от типа населенного пункта законодательством о градостроительстве устанавливается состав градостроительной документации, порядок ее разработки и утверждения.

Размещение новых и развитие существующих населенных пунктов осуществляются в соответствии с долгосрочными прогнозами социально-экономического и инвестиционного развития территорий, Генеральной схемой планировки развития территории Республики Узбекистан, схемами планировки развития территорий и проектами планировки района (групп районов), градостроительной документацией о планировке развития и застройки территорий населенных пунктов.

Образование и преобразование населенных пунктов, изменение их статуса и границ осуществляются на основе утвержденной градостроительной документации.

Земли в пределах населенных пунктов находятся в ведении органов исполнительной власти на местах, которые осуществляют регулирование их использования в соответствии с утвержденными генеральными планами населенных пунктов, градостроительным и земельным законодательством.

Градостроительные требования к условиям и порядку пользования землями населенных пунктов устанавливаются законодательством о градостроительстве.

Глава 2. Объекты и субъекты градостроительной деятельности

Статья 13. Объекты градостроительной деятельности

Объектами градостроительной деятельности являются территория и части территории Республики Узбекистан, территории и части территорий населенных пунктов, общегосударственные и территориальные системы расселения, земельные участки, здания и сооружения, территориально-производственные, градостроительные и ландшафтные комплексы, рекреационные и производственные зоны, объекты культурного наследия и их охранные зоны, акватории, инженерные и транспортные коммуникации, объекты (конструкции) рекламы и информации в границах населенных пунктов и на межселенных территориях.

Для объектов градостроительной деятельности разрабатывается градостроительная документация.

Статья 14. Субъекты градостроительной деятельности

Субъектами градостроительной деятельности являются государственные органы, органы самоуправления граждан, юридические и физические лица, в том числе иностранные.

Субъекты градостроительной деятельности могут выступать:

заказчиками в области градостроительной деятельности;

разработчиками градостроительной документации;

подрядчиками по строительству объектов;

пользователями объектов градостроительной деятельности.

Субъекты градостроительной деятельности имеют право получать от соответствующих государственных органов информацию о подготовке и принятии решений, связанных с предстоящей планировкой, застройкой и реконструкцией населенных пунктов, их систем и территорий, способных повлиять на их градостроительную деятельность.

Субъекты градостроительной деятельности обязаны использовать предоставленные им в соответствии с законодательством земельные участки в соответствии с основным видом разрешенного использования, а также не наносить ущерба объектам культурного наследия, природным и искусственным ландшафтам, не допускать действий, способствующих ухудшению среды жизнедеятельности населения, ущемлению прав и законных интересов других субъектов градостроительной деятельности.

Статья 15. Заказчики в области градостроительной деятельности

Заказчиками в области градостроительной деятельности могут быть:

государственные органы, органы самоуправления граждан, а также юридические и физические лица;

юридические и физические лица, осуществляющие деятельность на основе государственно-частного партнерства.

Заказчики имеют право:

выбирать разработчика градостроительной документации и заключать с ними договор на ее разработку;

выбирать подрядчика по строительству объектов и заключать с ним договор подряда.

Заказчики обязаны:

соблюдать законодательство о градостроительстве, градостроительные нормы и правила;

подготавливать и утверждать задания на разработку градостроительной документации;

представлять разработчикам градостроительной документации исходно-разрешительную документацию на проектирование, в том числе архитектурно-планировочное задание, топографические материалы, материалы инженерно-геологических изысканий и обследования технического состояния несущих строительных конструкций, дефектные акты;

обеспечивать проведение экспертизы градостроительной документации;

осуществлять контроль за ходом проектирования и технический контроль за качеством строительства в случае выявления в процессе строительства недостатков и дефектов, принимать меры по их устранению;

на основании договора, заключенного с разработчиком градостроительной документации, обеспечивать осуществление авторского контроля по реализации градостроительной документации;

после выдачи территориальными инспекциями разрешения на эксплуатацию завершенного строительством объекта в течение гарантийного срока пользования организовать устранение выявленных недостатков.

Заказчикам, за исключением организаций, осуществляющих строительно-монтажные работы в качестве основного вида деятельности, запрещается самостоятельно (хозяйственным способом), без заключения договора строительного подряда с подрядчиком по строительству объектов, осуществление строительства, реконструкции и капитального ремонта объектов этажностью более двух этажей (без учета цокольного этажа), высотой более 12 метров от поверхности земли и (или) общей площадью более 500 квадратных метров.

Заказчики могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 16. Разработчики градостроительной документации

Разработчиками градостроительной документации (далее — разработчики) могут быть юридические лица, имеющие соответствующую лицензию, а также юридические лица, осуществляющие деятельность на основе уведомления уполномоченного органа о начале деятельности по разработке градостроительной документации.

Разработчики имеют право:

определять состав и объем разрабатываемой градостроительной документации в соответствии с законодательством;

участвовать в конкурсах на разработку градостроительной документации;

осуществлять авторский контроль по реализации градостроительной документации;

вносить предложения о приостановлении или прекращении строительных, монтажных и специальных работ при выполнении их с отклонениями от утвержденной градостроительной документации и нормативных требований, представляющими угрозу жизни и здоровью граждан, повреждения и уничтожения объектов культурного наследия, а также наносящими ущерб интересам юридических и физических лиц, общества и государства;

вносить при необходимости изменения в градостроительную документацию.

Разработчики обязаны:

обеспечивать разработку градостроительной документации в соответствии с законодательством;

согласовывать со всеми заинтересованными органами и организациями разработанную ими градостроительную документацию.

Разработчики градостроительной документации могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 17. Подрядчики по строительству объектов

Подрядчиками по строительству объектов (далее — подрядчики) могут быть юридические лица, имеющие соответствующую лицензию, а также физические лица.

Физические лица в качестве подрядчиков могут осуществлять работы по:

строительству индивидуальных жилых домов этажностью не более двух этажей (без учета цокольного этажа), высотой не более 12 метров от поверхности земли и (или) общей площадью не более 500 квадратных метров;

строительству временных строений хозяйственно-бытовых помещений для сезонных работ и отгонного животноводства;

возведению хозяйственно-бытовых построек на территории индивидуальных приусадебных земельных участков, а также на земельных участках, выделенных для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества;

благоустройству на приусадебных земельных участках и на земельных участках, выделенных для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества, не требующего изменения действующих инженерных сетей;

строительству одноэтажных зданий и сооружений для торговых объектов, объектов общественного питания и бытового обслуживания, возводимых из сборно-разборных конструкций, общей площадью не более 500 квадратных метров;

строительству гаражей с боксами не более чем на две автомашины;

строительству малых архитектурных форм и ограждению территорий;

строительству открытых спортивных площадок, тротуаров, мощению вокруг зданий и сооружений;

строительству объектов (конструкций) рекламы и информации;

строительству технически несложных строений, предназначенных для личного пользования собственниками.

Подрядчики имеют право:

принимать участие в разработке новых конструктивных решений зданий, сооружений и других объектов;

по согласованию с разработчиком, соответствующим территориальным подразделением специально уполномоченного государственного органа в области градостроительной деятельности и заказчиком вносить в градостроительную документацию изменения, улучшающие технико-экономические показатели, без ухудшения архитектурно-художественного облика и конструктивного решения зданий, сооружений и других объектов;

получать необходимую техническую консультацию у разработчика.

Подрядчики обязаны:

осуществлять строительство в соответствии с утвержденной градостроительной документацией;

соблюдать законодательство о градостроительстве, градостроительные нормы и правила, решения, принятые в градостроительной документации;

выполнять законные требования технического контроля заказчика, авторского контроля разработчика и территориальных инспекций по контролю в сфере строительства при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан;

обеспечить всех участвующих в производственном процессе работников инвентарем по охране труда, технической безопасности, средствами коллективной и индивидуальной защиты;

предоставить заказчику декларацию о соответствии выполненных работ на завершенном строительством объекте утвержденной градостроительной документации и требованиям градостроительных норм и правил (далее — декларация о соответствии).

Подрядчики несут ответственность за конечные результаты строительства и соблюдение договорной цены в соответствии с обязательствами, установленными договором подряда.

Подрядчики могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

Глава 3. Полномочия государственных органов в области градостроительной деятельности

Статья 18. Государственное управление в области градостроительной деятельности

Государственное управление в области градостроительной деятельности осуществляют Кабинет Министров Республики Узбекистан, специально уполномоченный государственный орган в области градостроительной деятельности и органы исполнительной власти на местах.

Решения специально уполномоченного государственного органа в области градостроительной деятельности, принятые в пределах его полномочий, являются обязательными для всех министерств, ведомств и других органов государственного управления, органов исполнительной власти на местах, а также юридических и физических лиц.

Статья 19. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области градостроительной деятельности

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в области градостроительной деятельности;

разрабатывает и утверждает комплексные государственные программы в области градостроительства и содействует их реализации;

принимает в пределах своих полномочий нормативно-правовые акты в области градостроительной деятельности;

утверждает Генеральную схему планировки развития территории Республики Узбекистан и схемы планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей, градостроительную документацию объектов градостроительной деятельности особого регулирования общегосударственного значения, а также отраслевые схемы развития территории Республики Узбекистан и проекты развития инженерной, транспортной и социальной инфраструктур;

утверждает генеральные планы городов Ташкент и Нукус, а также городов республиканского и областного подчинения;

утверждает границы пригородных зон городов;

устанавливает границы объектов градостроительной деятельности особого регулирования общегосударственного значения и порядок регулирования градостроительной деятельности на территориях соответствующих объектов;

устанавливает порядок ведения государственного градостроительного кадастра и мониторинга объектов градостроительной деятельности;

определяет порядок финансирования разработки градостроительной документации объектов общегосударственного значения, научно-исследовательских работ в области градостроительной деятельности, а также разработку градостроительных норм и правил;

устанавливает порядок лицензирования отдельных видов деятельности в области градостроительной деятельности и аккредитации юридических лиц, осуществляющих экспертизу градостроительной документации;

устанавливает порядок организации и проведения экспертизы градостроительной документации;

устанавливает порядок организации и проведения государственных закупок в области градостроительной деятельности;

устанавливает порядок осуществления государственного контроля за соблюдением законодательства о градостроительстве;

определяет организационную структуру органов государственного управления в области градостроительной деятельности;

определяет приоритетные направления по регулярному совершенствованию Генеральной схемы планировки развития территории Республики Узбекистан и схемы планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей;

координирует и организует деятельность Республиканского архитектурно-градостроительного совета при Кабинете Министров Республики Узбекистан.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 20. Специально уполномоченный государственный орган в области градостроительной деятельности

Специально уполномоченным государственным органом в области градостроительной деятельности является Министерство строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан (далее — специально уполномоченный государственный орган).

Специально уполномоченный государственный орган:

осуществляет единую государственную политику в области градостроительной деятельности;

обеспечивает разработку Генеральной схемы планировки развития территории Республики Узбекистан, организацию разработки схем планировки развития территорий Республики Каракалпакстан, областей и градостроительной документации объектов градостроительной деятельности особого регулирования общегосударственного значения, а также научно-исследовательских работ в области градостроительной деятельности;

утверждает генеральные планы городов, поселков, за исключением генеральных планов городов, утверждение которых отнесено к полномочиям Кабинета Министров Республики Узбекистан, и проекты детальной планировки частей города Ташкента, административных центров областей, а также городов, имеющих объекты культурного наследия;

вносит в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об установлении границ для объектов градостроительной деятельности особого регулирования общегосударственного значения;

разрабатывает и утверждает нормативно-правовые акты в области градостроительства, градостроительные нормы и правила;

согласовывает ведомственные строительные нормы, представленные министерствами и ведомствами;

оказывает содействие в подготовке квалифицированных кадров в области градостроительства, архитектуры, проектирования и строительства, повышении уровня и качества образовательно-воспитательного процесса в профильных государственных образовательных учреждениях и негосударственных образовательных организациях, осуществлении переподготовки и повышения квалификации проектировщиков и специалистов строительной отрасли, в том числе в ведущих научно-исследовательских учреждениях за рубежом;

осуществляет государственный контроль за соблюдением законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил, национальных стандартов, технологий строительных работ, качества строительных материалов и изделий;

осуществляет единую политику проведения экспертизы градостроительной документации и ведение единого реестра заключений экспертизы;

осуществляет работу по стандартизации в строительстве;

осуществляет ведение государственного градостроительного кадастра и мониторинга объектов градостроительной деятельности;

организует разработку генеральных планов населенных пунктов;

устанавливает порядок осуществления мониторинга за реализацией градостроительной документации;

выдает лицензии на осуществление отдельных видов градостроительной деятельности;

проводит аккредитацию юридических лиц, осуществляющих экспертизу градостроительной документации;

проводит аккредитацию юридических лиц, осуществляющих сертификацию специалистов в сфере проектирования и строительства, наличие квалификации у которых является обязательным в соответствии с законодательством;

регулярно информируют население о принимаемых решениях в области градостроительной деятельности;

рассматривает разногласия между субъектами градостроительной деятельности по вопросам, отнесенным к его полномочиям;

регистрирует объекты градостроительной деятельности;

проверяет работу заказчика по осуществлению технического контроля и разработчика по осуществлению авторского контроля, а также вносит предложения в уполномоченные органы о применении к ним мер ответственности в случае некачественного осуществления технического и авторского контроля;

приостанавливает выпуск, реализацию и применение строительных материалов и изделий при выявлении нарушений нормативных документов в области градостроительства, дальнейшее производство строительно-монтажных работ при нарушениях требований градостроительных норм и правил и утвержденных проектных решений, влекущих за собой снижение характеристик прочности и устойчивости, а также в случае угрозы аварий зданий и сооружений, самовольной постройки. Приостановление выпуска, реализации и применения строительных материалов и изделий, дальнейшего производства строительно-монтажных работ, влекущее приостановление деятельности субъекта предпринимательства, осуществляется в судебном порядке, за исключением случаев приостановления деятельности на срок не более десяти рабочих дней в связи с предотвращением возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и иной реальной угрозы жизни и здоровью населения;

рассматривает административные дела о правонарушениях в области градостроительной деятельности и налагает административные взыскания в виде штрафа;

участвует в работе комиссий по приемке в эксплуатацию завершенных строительством объектов;

дает задания на проектирование заказчику и проектным организациям при разработке генеральных планов городов в упрощенной форме.

Специально уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 21. Полномочия Совета Министров Республики Каракалпакстан, органов исполнительной власти областей и города Ташкента в области градостроительной деятельности

Совет Министров Республики Каракалпакстан, органы исполнительной власти областей и города Ташкента в пределах своих полномочий:

осуществляют государственный контроль за соблюдением законодательства о градостроительстве, а также обеспечивают сохранность объектов градостроительной деятельности;

на основании показателей социально-экономического развития и перспективных процессов урбанизации территорий городов решают вопросы рационального расселения, развития инженерной, транспортной и социальной инфраструктур;

выполняют функции заказчика по разработке градостроительной документации на строительство объектов местного значения и обеспечивают их финансирование;

ограничивают, приостанавливают или запрещают градостроительную деятельность на своей территории, если она не соответствует требованиям законодательства о градостроительстве. Ограничение, приостановление и запрещение градостроительной деятельности субъектов предпринимательства осуществляется в судебном порядке, за исключением случаев ограничения, приостановления деятельности на срок не более десяти рабочих дней в связи с предотвращением возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и иной реальной угрозы жизни и здоровью населения;

контролируют и планируют градостроительную деятельность по вопросам размещения объектов (конструкций) рекламы и информации, в том числе, формируют перечень земельных участков, отводимых под строительство объектов (конструкций) рекламы и информации, производят их паспортизацию;

организуют разработку генеральных планов населенных пунктов и обеспечивают их общественное обсуждение;

вносят на утверждение в соответствующие представительные органы власти генеральные планы сельских населенных пунктов, проекты детальной планировки частей территорий населенных пунктов (далее — проект детальной планировки) и проекты застройки кварталов, микрорайонов и элементов планировочной структуры населенных пунктов (далее — проект застройки);

организуют разработку и реализацию схем планировки территорий областей, схем и проектов развития инженерной, транспортной и социальной инфраструктур, а также благоустройства;

вносят на утверждение в соответствующие представительные органы власти проекты планировки района (групп районов);

вносят на утверждение в представительный орган государственной власти на местах границы объектов градостроительной деятельности особого регулирования местного значения, а также порядок регулирования градостроительной деятельности на территориях соответствующих объектов;

вносят проекты правил застройки населенных пунктов на утверждение в соответствующие представительные органы власти;

обеспечивают разработку и финансирование градостроительной документации населенных пунктов, научных исследований в области градостроительной деятельности, ведение государственного градостроительного кадастра, мониторинга объектов градостроительной деятельности, проведение комплексных инженерных изысканий, составление карт микросейсмического районирования населенных пунктов, мониторинг за реализацией градостроительной документации и проведения ее экспертизы;

регулярно информируют население о принимаемых решениях в области градостроительной деятельности;

организуют снос самовольных построек в порядке, установленном законодательством.

Совет Министров Республики Каракалпакстан, органы исполнительной власти областей и города Ташкента могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 22. Полномочия органов исполнительной власти районов (городов) в области градостроительной деятельности

Органы исполнительной власти районов (городов):

осуществляют государственный контроль за соблюдением законодательства о градостроительстве, а также обеспечивают сохранность объектов градостроительной деятельности;

на основании показателей социально-экономического развития и перспективных процессов урбанизации территорий городов решают вопросы рационального расселения, развития инженерной, транспортной и социальной инфраструктур;

выполняют функции заказчика по разработке градостроительной документации на строительство объектов местного значения и обеспечивают их финансирование;

ограничивают, приостанавливают или запрещают градостроительную деятельность на своей территории, если она не соответствует требованиям законодательства о градостроительстве. Ограничение, приостановление и запрещение градостроительной деятельности субъектов предпринимательства осуществляется в судебном порядке, за исключением случаев ограничения, приостановления деятельности на срок не более десяти рабочих дней в связи с предотвращением возникновения чрезвычайных ситуаций, эпидемий и иной реальной угрозы жизни и здоровью населения;

обращаются в суд с иском о сносе самовольных построек;

участвуют в разработке проектов планировки районов (групп районов), генеральных планов населенных пунктов, проектов детальной планировки, проектов застройки и организуют их реализацию;

вносят проекты правил застройки населенных пунктов на утверждение в соответствующие органы представительной власти;

контролируют и планируют градостроительную деятельность по вопросам объектов (конструкций) рекламы и информации, в том числе, формируют перечень земельных участков, отводимых под строительство объектов (конструкций) рекламы и информации, производят их паспортизацию;

организуют проведение инвентаризации технического состояния объектов градостроительной деятельности;

регулярно информируют население о принимаемых решениях в области градостроительной деятельности посредством публикаций в средствах массовой информации и на своих официальных веб-сайтах в сети Интернет.

Положения абзаца восьмого части первой настоящей статьи не распространяются на органы представительной власти районов, входящих в состав городов.

Органы исполнительной власти районов (городов) могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Глава 4. Экспертиза градостроительной документации

Статья 23. Проведение экспертизы градостроительной документации

Экспертиза градостроительной документации проводится специализированными структурными подразделениями специально уполномоченного государственного органа, министерств и ведомств, имеющих на то полномочия, экспертными комиссиями или экспертными группами, а также аккредитованными юридическими лицами (далее — экспертные организации).

Экспертиза градостроительной документации объектов градостроительной деятельности особого регулирования, проводится специализированными структурными подразделениями специально уполномоченного государственного органа.

Градостроительная документация подлежит экспертизе на предмет соответствия требованиям законодательства о градостроительстве, в том числе градостроительных, противопожарных и экологических норм и правил, а также санитарных правил и норм, гигиенических нормативов.

Градостроительная документация для строительства объектов градостроительной деятельности подлежит обязательной экспертизе на предмет сейсмостойкости и пожарной безопасности.

По объектам, осуществляемым за счет прямых инвестиций, в том числе иностранных, проведение экспертизы сметной части градостроительной документации не требуется.

Экспертиза градостроительной документации следующих объектов является не обязательной:

временных и бытовых строений для сезонных работ;

отдельно строящихся объектов малых размеров не более трехсот кубических метров;

индивидуальных жилых домов этажностью не более двух этажей (без учета цокольного этажа), высотой не более 12 метров от поверхности земли и (или) общей площадью не более 500 квадратных метров;

объектов I категории риска;

при текущем ремонте зданий, сооружений и других объектов.

В случае внесения изменений в проектные решения, в том числе при изменении конструкции (изменении этажности, пристройке, надстройке) строящихся или существующих объектов, градостроительная документация подлежит повторной экспертизе в части вносимых изменений.

При повторном применении индивидуальных и типовых проектов, по которым ранее были выданы положительные заключения экспертизы, экспертиза проводятся в части привязки этих проектов к конкретной местности и условиям.

На заказчика возлагаются обязательства по предоставлению на экспертизу полного комплекта градостроительной документации и обеспечению ее достоверности.

Экспертиза градостроительной документации осуществляется на основании договоров, заключаемых заказчиками и экспертными организациями, с отнесением затрат на стоимость разработки рассматриваемого проекта.

Положительные заключения экспертизы (за исключением заключений по градостроительной документации, содержащей государственные секреты или иную охраняемую законом тайну) признаются действительными только при условии их включения в единый реестр заключений экспертизы.

Положительные заключения экспертизы являются основанием для согласования, утверждения и дальнейшей реализации градостроительной документации.

Порядок и сроки проведения экспертизы градостроительной документации устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 24. Полномочия экспертных организаций

Экспертные организации:

проверяют принятые архитектурно-планировочные и градостроительные решения на соответствие градостроительным нормам и правилам;

проверяют соблюдение обязательных требований градостроительных норм и правил, в том числе по применению энергоэффективных и энергосберегающих технических, технологических и инновационных проектных решений;

по результатам экспертизы представляют заключения;

дают оценку качеству выполненных проектно-изыскательских работ.

Экспертные организации могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 25. Права и обязанности экспертов градостроительной документации

Эксперты градостроительной документации вправе:

участвовать в комплексной градостроительной экспертизе по проектам градостроительного планирования территорий в составе экспертных комиссий (экспертных групп);

запрашивать и получать от заказчиков и разработчиков необходимые материалы и информацию;

осуществлять экспертизу по отдельным разделам (частям) проектов согласно профессиональной специализации градостроительной деятельности, составлять по ним локальные заключения экспертизы. Локальные заключения экспертизы по отдельным разделам (частям) не являются основаниями для утверждения градостроительной документации в целом и используются для составления сводного заключения экспертизы;

инициировать отзыв экспертной организацией ранее выданного заключения экспертизы в случаях невыполнения заказчиком оговоренных в нем условий (требований).

Экспертам градостроительной документации запрещается:

проводить экспертизу по проектам, в подготовке которых данный эксперт принимал прямое или косвенное участие либо выполненным с участием супруга (супруги) и (или) иных близких родственников;

находиться в трудовых, финансовых и (или) прочих зависимых отношениях с субъектами градостроительной деятельности.

Эксперты градостроительной документации обязаны:

соблюдать конфиденциальность и обеспечивать сохранность государственных секретов и иной охраняемой законом тайны по рассматриваемым проектам градостроительной документации;

повышать свою профессиональную квалификацию;

соблюдать профессиональную этику.

Эксперты градостроительной документации могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

В случаях выявления фактов некачественно проведенной экспертизы эксперты и экспертные организации несут ответственность в соответствии с законодательством.

Эксперты и экспертные организации в своей деятельности независимы от субъектов градостроительной деятельности. Никто не вправе вмешиваться в работу экспертов или экспертных организаций в ходе рассмотрения градостроительной документации и подготовки заключений экспертизы по ним.

Глава 5. Контроль и осуществление строительства

Статья 26. Контроль за строительством

Контроль за строительством осуществляется в целях обеспечения соблюдения субъектами градостроительной деятельности законодательства о градостроительстве и требований градостроительных норм и правил в период подготовки к строительству, разработки градостроительной документации, выполнения строительно-монтажных, пусконаладочных работ, приемки объекта в эксплуатацию.

При строительстве объектов градостроительной деятельности должно быть обеспечено осуществление:

государственного контроля за строительством;

технического контроля заказчика;

авторского контроля разработчика;

внутреннего контроля подрядчика.

Статья 27. Полномочия Инспекции по контролю в сфере строительства и жилищно-коммунального хозяйства при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан и ее территориальных инспекций

Государственный контроль в области градостроительной деятельности осуществляется Инспекцией по контролю в сфере строительства и жилищно-коммунального хозяйства при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан (далее — Инспекция) и ее территориальными инспекциями (далее — территориальные инспекции).

Инспекция и территориальные инспекции в пределах своих полномочий:

вносят в органы государственной власти на местах и территориальные подразделения специально уполномоченного государственного органа представления об отмене решений, принятых с нарушением законодательства о градостроительстве;

приостанавливают строительно-монтажные работы и требуют осуществления демонтажных работ в случаях выявления конструктивных нарушений, влияющих на сейсмостойкость зданий и сооружений, а также создающих угрозу жизни и здоровью гражданина;

приостанавливают строительно-монтажные работы и обращаются в суд с иском об осуществлении демонтажных работ в случаях несоблюдения разрешительных процедур в сфере строительства, предусмотренных законодательством, и неисполнения не менее двух предписаний по устранению выявленных правонарушений;

выдают юридическим и физическим лицам обязательные для исполнения предписания по устранению выявленных правонарушений в области градостроительной деятельности с установлением соразмерных сроков их исполнения, необходимых для устранения нарушений на объекте градостроительной деятельности, но не более шестидесяти дней;

направляют представления в соответствующие государственные органы и организации для решения вопроса о приостановлении, прекращении действия или аннулировании лицензий и разрешительных документов на осуществление градостроительной деятельности;

направляют представления в соответствующие государственные органы и организации о приостановлении выпуска, реализации и применения строительных материалов, конструкций и изделий в случаях выявления на объектах градостроительной деятельности применения некачественных строительных материалов, конструкций и изделий, влияющих на сейсмостойкость зданий и сооружений, а также создающих угрозу жизни и здоровью человека;

беспрепятственно посещают строящиеся объекты и осуществляют государственные контрольные функции;

осуществляют выборочный государственный контроль за соблюдением юридическими и физическими лицами требований законодательства о градостроительстве, градостроительных норм и правил, соответствия применяемых в строительстве строительных материалов, конструкций и изделий требованиям нормативных документов в области технического регулирования, а также за ведением технического и авторского контроля;

оформляют административные протоколы и рассматривают дела об административных правонарушениях в случае нарушения законодательства о градостроительстве;

запрашивают и получают от министерств, ведомств и органов исполнительной власти на местах материалы, сведения и информацию, необходимые для решения вопросов, входящих в их полномочия;

привлекают представителей исполнительных органов власти на местах, негосударственных некоммерческих организаций, экспертов и специалистов научно-технических и научно-исследовательских организаций к проверкам, проводимым в порядке государственного контроля;

участвуют в работе межведомственных комиссий по расследованию обстоятельств аварий на объектах строительства;

дают поручения юридическим и физическим лицам, осуществляющим строительно-монтажные работы, по вскрытию и повторному закрытию отдельных элементов конструкций, узлов и деталей, испытанию почвы под фундаментами, примененных строительных материалов, конструкций, изделий и инженерных коммуникаций, а также привлекают экспертов и специалистов для подготовки соответствующего заключения.

Инспекция и территориальные инспекции могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 28. Технический контроль

Технический контроль при строительстве и реконструкции объектов градостроительной деятельности осуществляется заказчиком путем закрепления специалиста по техническому контролю или привлечения на договорной основе юридического лица, имеющего право на осуществление данного вида деятельности.

Специалист по техническому контролю должен быть сертифицирован в порядке, установленном законодательством.

Специалист по техническому контролю:

осуществляет контроль за соблюдением подрядчиком требований организационно-технологических документов и градостроительной документации, а также обеспечением качества производства строительно-монтажных работ на объекте строительства;

участвует в оформлении актов освидетельствования скрытых работ и промежуточной приемки ответственных конструкций;

обеспечивает надлежащее ведение журнала технического контроля;

дает предписания, обязательные для исполнения подрядчиками и специалистами по авторскому контролю по устранению допущенных нарушений в ходе строительства;

приостанавливает строительно-монтажные работы при выявлении недостатков, влияющих на надежность конструкций и сейсмостойкость зданий и сооружений, а также угрожающих жизни и здоровью человека, с уведомлением заказчика и территориальной инспекции для принятия действенных мер;

регулярно контролирует качество строительно-монтажных работ на объекте строительства.

После завершения строительства (реконструкции) объекта специалист по техническому контролю выдает заказчику заключение о качестве выполненных строительно-монтажных работ.

Специалист по техническому контролю может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 29. Авторский контроль

Авторский контроль осуществляется разработчиком в течение всего периода строительства (реконструкции) объекта на основе договора. Разработчик вправе делегировать свои полномочия по ведению авторского контроля другому разработчику на основе договора, с уведомлением об этом заказчика.

Специалист по авторскому контролю должен быть сертифицирован в порядке, установленном законодательством.

Специалист по авторскому контролю:

осуществляет контроль за выполнением строительно-монтажных работ в соответствии с проектными решениями, принятыми в утвержденной градостроительной документации;

участвует в оформлении актов освидетельствования скрытых работ и промежуточной приемки ответственных конструкций;

обеспечивает надлежащее ведение журнала авторского контроля и вносит записи в журнал авторского контроля о выявленных отклонениях от утвержденной градостроительной документации, являющиеся обязательными для исполнения заказчиком и подрядчиком;

приостанавливает строительно-монтажные работы при выявлении отклонений от утвержденной градостроительной документации, влияющих на надежность конструкций и сейсмостойкость зданий и сооружений, а также угрожающих жизни и здоровью человека, с уведомлением заказчика и территориальной инспекции для принятия действенных мер;

несет ответственность за соответствие объекта строительства утвержденной градостроительной документации.

После завершения строительства (реконструкции) объекта специалист по авторскому контролю выдает заказчику заключение о соответствии выполненных строительно-монтажных работ градостроительной документации.

Специалист по авторскому контролю может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 30. Внутренний контроль

Внутренний контроль осуществляется подрядчиком в целях своевременного выявления недостатков и принятия мер по их устранению и предотвращению.

Специалист по внутреннему контролю должен быть сертифицирован в порядке, установленном законодательством.

Специалист по внутреннему контролю осуществляет:

входной контроль градостроительной документации на предмет ее комплектности в соответствии с градостроительными нормами и правилами;

входной контроль строительных материалов, конструкций, изделий и оборудования на предмет соответствия требованиям нормативных документов в области технического регулирования, рабочих чертежей, паспортов, сертификатов и документов, подтверждающих их качество, с обязательным их внешним осмотром;

пооперационный контроль соблюдения технологий строительных процессов, при участии специалистов технического и авторского контроля, путем приемки ответственных конструкций по мере их готовности;

приемочный контроль строительно-монтажных работ в соответствии с утвержденной градостроительной документацией.

Специалист по внутреннему контролю может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Контроль качества строительно-монтажных работ обеспечивается строительной лабораторией подрядчика или организацией, привлекаемой на договорной основе.

Статья 31. Организация и осуществление строительных работ

Организация строительных работ осуществляется субъектами градостроительной деятельности с применением всех необходимых организационно-технических и технологических решений для достижения конечного результата.

Строительные работы должны осуществляться:

после уведомления заказчиком территориальной инспекции о начале строительно-монтажных работ на объекте;

подрядчиками с привлечением квалифицированного инженерно-технического персонала, специалистов и рабочих, за исключением случаев, предусмотренных частью третьей статьи 17 настоящего Кодекса;

в соответствии с градостроительной документацией, утвержденной на основании положительного заключения экспертных организаций;

при обязательном наличии утвержденных проектов организации строительства и производства работ.

Статья 32. Приемка объектов и ввод их в эксплуатацию

Приемка завершенного строительством объекта производится заказчиком при его полной готовности в соответствии с утвержденной градостроительной документацией и наличии исполнительной документации, декларации о соответствии, заключений о соответствии выполненных работ утвержденной градостроительной документации и качестве строительно-монтажных работ.

Приемка завершенных строительством объектов, связанных с государственными секретами или иной охраняемой законом тайной, а также объектов государственного значения осуществляется государственной приемочной комиссией, создаваемой Кабинетом Министров Республики Узбекистан (далее — комиссия). При этом, в работе комиссии в обязательном порядке должны принимать участие представители заказчика, разработчика и подрядчика.

Приемка завершенного строительством объекта оформляется актом сдачи-приемки завершенного строительством объекта, который подписывается между подрядчиком и заказчиком. В случаях создания комиссии акт сдачи-приемки завершенного строительством объекта подписывается членами комиссии, заказчиком, разработчиком, подрядчиком и лицами, осуществляющими технический и авторский контроль.

Форма акта сдачи-приемки завершенного строительством объекта утверждается специально уполномоченным государственным органом.

В обязанности участников приемки завершенного строительством объекта входят:

установление и документальное подтверждение готовности завершенного строительством объекта;

оценка соответствия выполненных строительно-монтажных работ утвержденной градостроительной документации, требованиям градостроительных норм и правил;

осуществление испытания технологического, инженерного или иного оборудования (инженерных систем);

установление соответствия вводимой в действие мощности (вместимости, пропускной способности) объекта утвержденным в градостроительной документации показателям.

В случае выявления нарушений утвержденных проектных решений и градостроительных норм и правил, а также при наличии отрицательных заключений лиц, осуществляющих технический и авторский контроль, заказчик (комиссия) принимает объект в эксплуатацию после устранения подрядчиком нарушений.

Ввод в эксплуатацию завершенного строительством объекта осуществляется путем выдачи территориальной инспекцией разрешения на эксплуатацию завершенного строительством объекта.

Основанием для выдачи разрешения на эксплуатацию завершенного строительством объекта являются:

акт сдачи-приемки завершенного строительством объекта;

комплект исполнительной документации объекта;

декларация о соответствии, выданная подрядчиком;

заключение о соответствии выполненных работ утвержденной градостроительной документации, выданное лицом, осуществляющим авторский контроль;

заключение о качестве строительно-монтажных работ, выданное лицом, осуществляющим технический контроль.

Дата выдачи территориальной инспекцией разрешения на эксплуатацию завершенного строительством объекта считается датой ввода объекта в эксплуатацию.

Эксплуатация построенного объекта без утвержденного акта сдачи-приемки завершенного строительством объекта и разрешения территориальной инспекции на эксплуатацию завершенного строительством объекта не допускается.

Предоставление заказчику декларации о соответствии, заключений о качестве строительно-монтажных работ и соответствии выполненных работ утвержденной градостроительной документации не снимает с разработчика, подрядчика, с лиц, осуществляющих технический и авторский контроль, ответственности за выполненные работы при проектировании, строительстве, приемке и вводе объекта в эксплуатацию.

Ответственность за своевременную сдачу-приемку завершенного строительством объекта и ввод его в эксплуатацию несет заказчик.

Порядок и сроки проведения процедур по приемке завершенного строительством объекта и вводу его в эксплуатацию устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 33. Требования, предъявляемые к строительным материалам, изделиям и конструкциям, условия включения их в градостроительную документацию

Строительные материалы, изделия и конструкции должны отвечать требованиям нормативных документов в области технического регулирования.

В градостроительной документации указываются параметры безопасности строительных материалов, изделий и конструкций.

В градостроительной документации строительные материалы, изделия и конструкции выбираются исходя из требований технико-экономического обоснования строительства и проектных решений.

Статья 34. Страхование градостроительной деятельности

По объектам строительства, финансируемым за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и кредитов под правительственную гарантию, осуществляется обязательное страхование строительных рисков.

Объектами страхования являются здания, сооружения, оборудование, машины, запасные части к ним, материалы и другое имущество, находящееся на строительной площадке и представляющее собой предмет строительства и монтажа, обозначенное в договоре страхования, а также ответственность страхователя за нанесение вреда жизни, здоровью и ущерба имуществу третьих лиц при проведении строительно-монтажных работ.

Страхование строительных рисков при возведении объектов за счет государственных капитальных вложений осуществляется с отнесением затрат по обязательному страхованию строительных рисков на общую стоимость строительства объекта. Страхование по объектам строительства, финансируемым за счет других источников, осуществляется на добровольной основе.

Глава 6. Общественный контроль в области градостроительной деятельности

Статья 35. Формы общественного контроля в области градостроительной деятельности

Общественный контроль в области градостроительной деятельности осуществляется в формах общественного обсуждения, общественной экспертизы и в иных формах, не противоречащих законодательству.

По результатам общественного контроля подготавливается итоговый документ, содержащий предложения, носящие информационный и рекомендательный характер.

Информация, рекомендации и предложения, изложенные в итоговом документе общественного контроля, рассматриваются органами государственного управления в области градостроительной деятельности в обязательном порядке и по ним принимаются соответствующие решения.

Статья 36. Субъекты общественного контроля в области градостроительной деятельности и их права

Субъектами общественного контроля в области градостроительной деятельности являются органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации, средства массовой информации, а также граждане, за исключением случаев, когда субъекты общественного контроля выступают в качестве заказчика.

Субъекты общественного контроля имеют право на достоверную и своевременную информацию о генеральных планах населенных пунктов.

Участие субъектов общественного контроля в общественном обсуждении и принятии решений об утверждении генеральных планов населенных пунктов обеспечивается органами исполнительной власти на местах.

Для осуществления общественного контроля могут создаваться:

общественные наблюдательные комиссии;

общественные экспертные комиссии;

группы общественного контроля;

иные организационные структуры общественного контроля.

Субъекты общественного контроля при общественном обсуждении и принятии решений об утверждении генеральных планов населенных пунктов имеют право:

обсуждать, вносить предложения и в иной форме участвовать в подготовке решений об утверждении генеральных планов населенных пунктов;

организовать при необходимости проведение общественной экспертизы генерального плана населенного пункта до его утверждения за счет средств, не запрещенных законодательством.

Субъекты общественного контроля могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 37. Информация об утверждении генеральных планов населенных пунктов

К информации об утверждении генеральных планов населенных пунктов относятся:

законодательство о градостроительстве;

сведения о решениях органов государственного управления, органов государственной власти на местах об утверждении генеральных планов населенных пунктов;

документы и сведения о генеральных планах населенных пунктов.

Органы государственного управления, органы исполнительной власти на местах обязаны информировать субъектов общественного контроля об утверждении генеральных планов населенных пунктов посредством публикации в средствах массовой информации и на официальном веб-сайте специально уполномоченного государственного органа в сети Интернет итоговых документов общественных обсуждений, заключений общественных экспертиз, мероприятий по демонстрации программ и градостроительной документации в течение срока, не превышающего пяти дней с момента принятия соответствующего решения.

Информация об утверждении генеральных планов населенных пунктов предоставляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан, специально уполномоченным государственным органом в области градостроительной деятельности, органами исполнительной власти на местах.

Статья 38. Общественное обсуждение генеральных планов населенных пунктов

Общественным обсуждением генеральных планов населенных пунктов является обсуждение субъектами общественного контроля градостроительной документации на предмет ее соответствия интересам юридических и физических лиц, общества и государства.

Общественное обсуждение генеральных планов населенных пунктов проводится в следующем порядке:

1) ознакомление субъектов общественного контроля со сроками и порядком проведения общественного обсуждения с предоставлением информации о генеральном плане населенного пункта за десять дней до начала обсуждения. Ознакомление субъектов общественного контроля осуществляется путем:

публикации соответствующих объявлений в средствах массовой информации и на официальном веб-сайте специально уполномоченного государственного органа в сети Интернет;

установления баннеров (плакатов) и средств наружной рекламы в зданиях предприятий, учреждений и организаций, общественных местах, в районе площадки предполагаемого строительства;

организации экспозиций;

использования иных форм, не запрещенных законодательством;

2) проведение общественного обсуждения, сбор мнений по генеральному плану населенного пункта и иные формы, не запрещенные законодательством.

Продолжительность проведения общественного обсуждения генерального плана населенного пункта должна составлять не менее пятнадцати дней;

3) фиксация высказанных суждений (анкеты, аудиовидеозапись, лист согласований, письменные предложения участников, протокол заседания общественного обсуждения);

4) публикация заключения субъектами общественного контроля по итогам общественного обсуждения в средствах массовой информации и на официальном веб-сайте специально уполномоченного государственного органа в сети Интернет не позднее пятнадцати дней после окончания обсуждения.

Генеральные планы населенных пунктов утверждаются с учетом результатов общественного обсуждения.

Материалы проведенного общественного обсуждения генерального плана населенного пункта хранятся у заказчика и органа исполнительной власти на местах в течение всего срока действия генерального плана.

Статья 39. Обжалование нарушений порядка проведения общественного обсуждения генерального плана населенного пункта

При выявлении нарушений порядка проведения общественного обсуждения генерального плана населенного пункта, установленного статьей 38 настоящего Кодекса, субъекты общественного контроля вправе подать жалобу в органы исполнительной власти на местах в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об обращениях физических и юридических лиц».

В случае признания органами исполнительной власти на местах жалобы о нарушении порядка проведения общественного обсуждения обоснованной, проводится повторное обсуждение.

Решение об утверждении генеральных планов населенных пунктов, принятое с нарушением порядка проведения общественного обсуждения, может быть обжаловано в суде.

Статья 40. Общественная экспертиза генеральных планов населенных пунктов

Общественная экспертиза генеральных планов населенных пунктов предусматривает их изучение и оценку на предмет их соответствия правам и законным интересам юридических и физических лиц, интересам общества и государства.

Общественная экспертиза генеральных планов населенных пунктов проводится по инициативе и на основе заявления субъектов общественного контроля, поданного в органы государственного управления в области градостроительной деятельности, проводящие общественное обсуждение с обоснованием необходимости проведения общественной экспертизы.

Заявление на проведение общественной экспертизы генеральных планов населенных пунктов принимается органами государственного управления в области градостроительной деятельности в течение пятнадцати дней после проведения общественного обсуждения.

Общественная экспертиза проводится на общественных началах, за счет средств субъектов общественного контроля, спонсорских средств или других средств, не запрещенных законодательством.

По результатам общественной экспертизы генеральных планов населенных пунктов подготавливается итоговый документ, который предоставляется в орган государственного управления в области градостроительной деятельности и заказчику.

Заказчики генеральных планов населенных пунктов представляют ответы на итоговый документ общественной экспертизы генеральных планов населенных пунктов органу государственного управления в области градостроительной деятельности, принимающему окончательное решение о его утверждении.

Орган государственного управления в области градостроительной деятельности, принимающий окончательное решение об утверждении генеральных планов населенных пунктов, наряду с результатами проведенного общественного обсуждения, учитывает рекомендации, приведенные в итоговом документе общественной экспертизы.

Статья 41. Подача предложений о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта субъектами общественного контроля

Правом подачи предложений о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта наделяются субъекты общественного контроля, законные интересы которых затрагиваются.

Предложения субъектов общественного контроля о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта принимаются только до начала его реализации.

Предложения о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта подаются в письменной или электронной форме в органы исполнительной власти на местах.

Орган исполнительной власти на местах рассматривает поступившее предложение в течение пятнадцати дней. В случае отсутствия необходимости в проведении общественного обсуждения изменений в генеральный план населенного пункта орган исполнительной власти на местах направляет заявителям обоснованный отказ в его проведении.

Статья 42. Принятие решений о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта

Предложения о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта рассматриваются заказчиками в присутствии заявителя или его полномочного представителя после получения результатов экспертной оценки в пятнадцатидневный срок.

Экспертная оценка предложений о внесении изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта проводится за счет средств заказчика с привлечением соответствующих организаций.

Внесение изменений в утвержденный генеральный план населенного пункта производится разработчиком за счет средств заказчика.

Статья 43. Порядок разработки альтернативного генерального плана населенного пункта

Альтернативный генеральный план населенного пункта представляет собой проектную, научную разработку, выполняемую по инициативе и за счет средств субъектов общественного контроля, не согласных с предложенным генеральным планом населенного пункта.

Инициатор альтернативного генерального плана населенного пункта обращается в орган исполнительной власти на местах с письменным заявлением о признании его генерального плана населенного пункта альтернативным.

После получения письменного заявления орган исполнительной власти на местах с учетом степени готовности генерального плана населенного пункта принимает решение о признании его альтернативным и представлении на общественную экспертизу и общественные обсуждения или об отказе с мотивированным обоснованием.

Решение об отказе в признании генерального плана населенного пункта альтернативным может быть обжаловано в порядке, предусмотренном статьей 39 настоящего Кодекса.

Разработка, экспертиза, согласование и общественное обсуждение альтернативного генерального плана населенного пункта осуществляются в порядке, установленном настоящим Кодексом.

В случае признания генерального плана населенного пункта альтернативным, инициатору возмещаются расходы, связанные с его разработкой.

Глава 7. Градостроительная документация. Государственный градостроительный кадастр

Статья 44. Состав градостроительной документации

В состав градостроительной документации входят:

1) документация о планировании развития территории и частей территории Республики Узбекистан:

Генеральная схема планировки развития территории Республики Узбекистан;

схемы планирования развития частей территории Республики Узбекистан, включающих территории двух и более областей (далее — консолидированные схемы градостроительного планирования);

схема планировки развития территорий Республики Узбекистан;

отраслевые схемы развития территории Республики Узбекистан;

2) документация о планировании развития территорий областей Республики Узбекистан:

схемы планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей;

проект планировки района (групп районов);

3) документация о планировки развития территорий населенных пунктов:

генеральные планы населенных пунктов;

проекты черты границ населенных пунктов;

отраслевые схемы развития территорий населенных пунктов;

схемы градостроительного развития территорий населенных пунктов;

4) документация о застройке территорий населенных пунктов:

проект детальной планировки;

проект застройки;

5) предпроектная и проектная документация для строительства объектов градостроительной деятельности:

технико-экономическое обоснование строительства;

технико-экономические расчеты строительства;

проектная документация (рабочий проект, проектно-сметная документация, рабочая документация).

В соответствии с законодательством в состав градостроительной документации могут входить и иные виды градостроительной документации.

Статья 45. Разработка, согласование и утверждение градостроительной документации

Разработка градостроительной документации осуществляется разработчиками на основании договора, задания на проектирование, исходно-разрешительных документов и результатов инженерно-технических изысканий, выдаваемых заказчиком.

Задания на разработку градостроительной документации подлежат согласованию:

с Кабинетом Министров Республики Узбекистан — по градостроительной документации, предусмотренной пунктом 1 части первой статьи 44 настоящего Кодекса;

с Советом Министров Республики Каракалпакстан, органами исполнительной власти областей, соответствующими министерствами, ведомствами — по градостроительной документации, предусмотренной пунктами 1 и 2 части первой статьи 44 настоящего Кодекса;

с органами исполнительной власти районов и городов — по градостроительной документации, предусмотренной пунктами 2 — 4 части первой статьи 44 настоящего Кодекса;

со специально уполномоченным государственным органом — по градостроительной документации, предусмотренной пунктами 1 — 3 , пунктом 4 (при финансировании их разработки за счет средств бюджетов бюджетной системы), пунктом 5 части первой статьи 44 настоящего Кодекса (по уникальным объектам государственного значения, финансируемых за счет средств бюджетов бюджетной системы и под гарантии правительства);

с территориальными подразделениями специально уполномоченного государственного органа — по градостроительной документации, предусмотренной пунктами 4 — 5 части первой статьи 44 настоящего Кодекса (при финансировании их разработки за счет средств бюджетов бюджетной системы).

Градостроительная документация, предусмотренная пунктами:

1 — 3 части первой статьи 44 настоящего Кодекса подлежит согласованию с соответствующими министерствами, ведомствами и их территориальными подразделениями, а также органами исполнительной власти на местах;

2 — 4 части первой статьи 44 настоящего Кодекса подлежит согласованию с территориальными архитектурно-градостроительными советами при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Каракалпакстан, главных управлений строительства областей и города Ташкента при участии представителей территориальных подразделений соответствующих министерств, ведомств и органами исполнительной власти на местах.

Срок согласования градостроительной документации не должен превышать одного месяца.

Градостроительная документация, утверждаемая Кабинетом Министров Республики Узбекистан и специально уполномоченным государственным органом подлежит согласованию с Республиканским архитектурно-градостроительным советом при Кабинете Министров Республики Узбекистан.

Градостроительная документация, предусмотренная пунктом 5 части первой статьи 44 настоящего Кодекса подлежит согласованию с санитарно-эпидемиологическими службами и органами государственного пожарного надзора, органами экологии и охраны окружающей среды, Министерством строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Каракалпакстан, главными управлениями строительства областей и города Ташкента, а в случаях, предусмотренных законодательством — архитектурно-градостроительными советами при них.

Градостроительная документация утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан, специально уполномоченным государственным органом, Жокаргы Кенесом Республики Каракалпакстан, Кенгашами народных депутатов областей и города Ташкента, заказчиком в соответствии с полномочиями, определенными настоящим Кодексом.

Изменения в утвержденную градостроительную документацию вносятся по решению органа или заказчика, утвердившего ее.

Статья 46. Реализация градостроительной документации

Реализация градостроительной документации, указанной в пунктах 1 — 4 части первой статьи 44 настоящего Кодекса, осуществляется на основе комплексных программ по реализации утвержденной градостроительной документации, разрабатываемых органами исполнительной власти на местах.

Комплексные программы по реализации утвержденной градостроительной документации утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан, Жокаргы Кенесом Республики Каракалпакстан, Кенгашами народных депутатов областей и города Ташкента по представлению Совета Министров Республики Каракалпакстан, органов исполнительной власти областей и города Ташкента.

Ход исполнения комплексных программ по реализации утвержденной градостроительной документации подлежат рассмотрению на заседаниях Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей, города Ташкента, районов и городов, и освещению в средствах массовой информации.

Статья 47. Запреты и ограничения при разработке и реализации градостроительной документации

При разработке, утверждении и реализации градостроительной документации, указанной в пункте 5 части первой статьи 44 настоящего Кодекса, запрещается:

строительство и реконструкция объектов, независимо от источников их финансирования, с одновременной (параллельной) разработкой градостроительной документации;

вмешательство лиц, не наделенных соответствующими полномочиями, в ход строительства и в процесс внесения изменений в утвержденную градостроительную документацию;

проектирование и строительство зданий и сооружений на селе- и оползнеопасных территориях;​​​​

размещение, проектирование и строительство отдельно стоящих объектов производства, торговли, общественного питания, сервисного обслуживания и рыночной инфраструктуры, не предусмотренных утвержденными генеральными планами населенных пунктов, на территории завершенных строительством массивов, жилых многоэтажных микрорайонов (кварталов) в городах и поселках;

строительство многоквартирных домов на земельных участках, не предназначенных для такого вида строительства;

увеличение этажности (надстройка) строящихся и существующих зданий и сооружений, в том числе индивидуальных жилых домов этажностью более двух этажей, без проведения экспертизы градостроительной документации;

размещение объектов строительства на территориях и объектах зеленых насаждений общего пользования (городских лесов, лесопарков, парков, скверов, садов, бульваров), за исключением объектов благоустройства, инженерной инфраструктуры и метрополитена.

Строительство объектов с одновременным (параллельным) проектированием может осуществляться в исключительных случаях, связанных с мерами по обеспечению обороноспособности и государственной безопасности, безопасности жизни и здоровья населения, устранением последствий стихийных и экологических бедствий, выполнением международных обязательств Республики Узбекистан, по решениям Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан, при наличии источников финансирования.

Статья 48. Государственный градостроительный кадастр

Государственный градостроительный кадастр входит в Единую систему государственных кадастров.

Государственный градостроительный кадастр включает в себя:

электронный геофонд инженерно-технических изысканий;

адресные реестры территорий, объектов недвижимости, инженерной, транспортной и социальной инфраструктуры;

сведения об утвержденной градостроительной документации о планировании развития и застройки территорий;

сведения о градостроительных регламентах по застройке и использованию территорий и объектов градостроительной деятельности;

сведения о проектах, объектах и субъектах градостроительной деятельности.

Ведение государственного градостроительного кадастра осуществляется специально уполномоченным государственным органом и его территориальными подразделениями.

Глава 8. Градостроительное планирование развития территорий

Статья 49. Генеральная схема планировки развития территории Республики Узбекистан

Генеральной схемой планировки развития территории Республики Узбекистан определяются проектные решения, предусматривающие:

основные положения развития систем расселения населения, природопользования и производительных сил в соответствии с прогнозами социально-экономического развития территории Республики Узбекистан;

меры по улучшению экологической обстановки на территориях Республики Каракалпакстан и областей, рациональному использованию и охране земель, сохранению территорий объектов культурного наследия, развитию инженерной, транспортной и социальной инфраструктур общегосударственного значения;

территории, благоприятные для развития систем расселения населения;

охраняемые природные территории;

территории сельскохозяйственного и лесохозяйственного назначения;

территории с экстремальными природно-климатическими условиями;

территории, подверженные воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;

территории залегания полезных ископаемых;

территории, для которых установлены режимы особого регулирования градостроительной деятельности и другие виды градостроительного использования и ограничения на использование данных территорий для осуществления градостроительной деятельности;

иные проектные решения по развитию территории Республики Узбекистан.

Проектные решения в Генеральной схеме планировки развития территории Республики Узбекистан разрабатываются с расчетом на долгосрочную перспективу с учетом Стратегии развития Республики Узбекистан, а также международных и региональных интеграционных процессов, территориальных программ соседних государств по социально-экономическому развитию и мировых тенденций.

Генеральная схема планировки развития территории Республики Узбекистан является многоцелевым стратегическим документом общегосударственного значения на территории Республики Узбекистан по следующим направлениям:

обеспечение государственного регулирования системы расселения населения и производственных сил;

выявление текущего состояния территорий, потенциала, определение целей и особенностей взаимосвязанности;

координация межтерриториальных и межотраслевых государственных интересов в рамках программ социально-экономического развития путем осуществления архитектурной, градостроительной и строительной деятельности;

определение градостроительной документации населенных пунктов в качестве основы при разработке задания на проектирование.

Статья 50. Консолидированные схемы градостроительного планирования

Консолидированными схемами градостроительного планирования определяются проектные решения предусматривающие:

зонирование территории;

меры по развитию территориальных систем расселения;

меры по развитию инженерной, транспортной и социальной инфраструктур межобластного значения;

меры по рациональному природопользованию;

меры по обеспечению ресурсами в целях комплексного развития территории;

иные проектные решения по развитию территории.

Статья 51. Схемы планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей

Схемами планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей определяются проектные решения, предусматривающие:

зонирование территорий;

основные направления совершенствования систем расселения, развития населенных пунктов;

основные направления развития промышленности, сельского хозяйства, инженерной, транспортной и социальной инфраструктур межобластного и межселенного значения;

границы населенных пунктов и пригородных зон городов;

меры защиты территорий Республики Каракалпакстан и областей от воздействия чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, улучшения экологической обстановки, сохранения территорий объектов культурного наследия градостроительными средствами;

иные проектные решения по развитию территорий Республики Каракалпакстан и областей.

Проектные решения в схемах планировки развития территорий Республики Каракалпакстан и областей разрабатываются с расчетом на долгосрочную перспективу, с учетом Стратегии развития Республики Узбекистан, а также международных и региональных интеграционных процессов, территориальных программ соседних государств по социально-экономическому развитию и мировых тенденций.

Статья 52. Отраслевые схемы развития территории Республики Узбекистан

Отраслевыми схемами развития территории Республики Узбекистан определяются основные параметры и планировочные решения по:

развитию энергоснабжения, газоснабжения, связи, ирригации, водоснабжения и сети отведения сточных вод;

развитию воздушного, железнодорожного, автомобильного, речного, трубопроводного и других видов транспорта;

защите территорий от опасных геологических и гидрогеологических процессов;

охране окружающей среды;

размещению производительных сил отраслей экономики;

иным вопросам развития территории Республики Узбекистан.

Статья 53. Проекты планировки района (групп районов)

Проектами планировки района (групп районов) определяются проектные решения предусматривающие:

основные направления развития территории района (групп районов) с учетом особенностей социально-экономического развития, природно-климатических условий и прогноза численности населения;

зонирование территории и ее планировочная структура;

меры по защите территории района (групп районов) от воздействия чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;

направления развития инженерной, транспортной и социальной инфраструктур межселенного значения;

территории резерва для развития населенных пунктов;

территории для размещения индивидуального жилищного строительства, земельные участки для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества;

территории для организации мест отдыха населения;

границы населенных пунктов и пригородных зон городов;

иные проектные решения по развитию территории района (групп районов).

Статья 54. Генеральный план населенного пункта

Генеральным планом населенного пункта определяются проектные решения предусматривающие:

основные направления развития территории населенного пункта с учетом особенностей социально-экономического развития, природно-климатических условий и прогноза численности населения;

зонирование территорий и очередность их застройки;

меры по защите территории населенного пункта от воздействия чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, развитию инженерной, транспортной и социальной инфраструктур;

соотношение застроенной и незастроенной территории населенного пункта;

территории резерва для развития населенного пункта;

границы населенного пункта;

иные проектные решения по развитию территории населенного пункта.

Генеральный план города и проект планировки пригородной зоны могут разрабатываться как единый документ на основе соглашения между органами исполнительной власти сопредельных территорий.

Разработка генеральных планов средних и малых поселков, а также кишлаков и аулов может быть совмещена с разработкой проектов детальной планировки как единый документ.

При разработке генерального плана населенного пункта, на территории которого имеются объекты культурного наследия, учитываются историко-архитектурный план населенного пункта и зоны охраны объектов культурного наследия.

Генеральный план населенного пункта разрабатываются на расчетный срок двадцать — двадцать пять лет. Генеральный план населенного пункта является действительным до его полной реализации или утверждения нового генерального плана.

При отсутствии или в период разработки нового генерального плана населенного пункта вопросы, связанные с отводом земельного участка для текущего строительства на территории населенного пункта, согласовываются с территориальными архитектурно-градостроительными советами при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Каракалпакстан, главных управлениях строительства областей и города Ташкента, по представлению отдела строительства района (города).

В период разработки нового генерального плана населенного пункта материалы по отводу земельных участков под строительство объектов государственного назначения, подлежат дополнительному согласованию с разработчиками.

Запрещается проектирование и строительство объектов на территории населенных пунктов без генерального плана и другой необходимой градостроительной документации.

Статья 55. Проекты черты границ населенных пунктов

Проекты черты границы населенных пунктов разрабатываются на основании схем планировки территорий, проектов планировки района (групп районов) и генеральных планов населенных пунктов.

Проекты черты границы малых городов, а также поселков, кишлаков и аулов могут разрабатываться в составе генеральных планов указанных населенных пунктов.

Статья 56. Отраслевые схемы развития территорий населенных пунктов

Отраслевыми схемами развития территорий населенных пунктов определяются основные параметры и планировочные решения по:

развитию энергоснабжения, газоснабжения, связи, ирригации, водоснабжения и сети отведения сточных вод;

развитию видов транспорта;

размещению объектов отраслей экономики;

защите территорий от опасных геологических и гидрогеологических процессов;

гражданской защите населения;

охране окружающей среды;

охране объектов культурного наследия;

благоустройству и озеленению территорий;

иным вопросам развития территорий.

Статья 57. Проекты детальной планировки

Проекты детальной планировки разрабатываются на основе генерального плана населенного пункта для частей территорий населенных пунктов и определяют:

красные линии;

линии регулирования застройки и использования земельных участков;

границы землевладений, землепользований и земельных участков собственников;

зонирование территорий и очередность их застройки;

режим использования охранных зон;

параметры улиц, проездов, пешеходных зон, а также сооружений и коммуникаций транспорта, связи, инженерного оборудования и благоустройства территории;

состав и размещение объектов социального и культурно-бытового назначения;

объемно-пространственное и архитектурно-планировочное решение застройки, плотность и параметры застройки, этажность, типы зданий и сооружений.

Проект детальной планировки является основой для разработки проектов застройки территорий.

Статья 58. Проекты застройки территорий

Проекты застройки территорий разрабатываются на основе утвержденного проекта детальной планировки в границах установленных красных линий или границах земельных участков.

Проектами застройки территорий определяются:

линии регулирования застройки;

расположение зданий и сооружений, их этажность, тип и другие характеристики;

архитектурное решение застройки;

системы инженерного оборудования, связи и благоустройства, а также условия присоединения указанных систем к сооружениям и коммуникациям систем инженерного оборудования, связи и благоустройства, находящихся за пределами земельных участков, массивов, кварталов, микрорайонов и других элементов планировочной структуры населенных пунктов;

организация движения транспортных средств и пешеходов;

территории общего пользования.

Органы исполнительной власти на местах вправе вводить дополнительные требования к проектам застройки территорий в соответствии с местными условиями, не противоречащие настоящему Кодексу, градостроительным нормам и правилам, в том числе требования к проектированию и строительству в зонах охраны объектов культурного наследия, озеленению территорий, размещению архитектурных объектов малых форм, объектов (конструкций) рекламы, вывесок и другой информации.

Статья 59. Предпроектная документация

Предпроектной документацией являются:

технико-экономическое обоснование;

технико-экономический расчет.

Технико-экономическое обоснование или технико-экономический расчет — предпроектная документация, обосновывающая выбор наиболее эффективного технико-технологического и организационного решения реализации проекта на основе рассмотрения вариантов, определяющих предельную стоимость проекта в целом и объем потребности в финансировании с учетом проработанных предварительных условий финансирования проектов.

Статья 60. Проектная документация

Проектной документацией являются:

рабочий проект;

проектно-сметная документация;

рабочая документация.

Проектная документация определяет объемно-планировочные, конструктивные и технические решения, стоимость строительства, реконструкции и капитального ремонта зданий, сооружений и их комплексов, а также благоустроительных работ.

Проектная документация разрабатывается в соответствии с градостроительными нормами и правилами, согласовывается с соответствующими территориальными подразделениями специально уполномоченного государственного органа, санитарно-эпидемиологическими службами, органами государственного пожарного надзора, органами экологии и охраны окружающей среды и иными службами.

Разработка, финансирование, утверждение и определение порядка использования проектной документации, а также внесение в нее изменений осуществляются по инициативе и за счет ее заказчика.

Строительство объектов осуществляется на основании утвержденной градостроительной документации.

Глава 9. Использование территорий населенных пунктов и пригородных зон

Статья 61. Правила застройки

Правила застройки устанавливают порядок осуществления градостроительной деятельности на соответствующих территориях и в населенных пунктах.

Правила застройки должны стимулировать и создавать возможность для применения и развития энергосберегающих, экологически безопасных, социально полезных технологий.

Правила застройки разрабатываются на основе схемы планировки территории и проектов планировки района (групп районов), генерального плана населенного пункта и градостроительных регламентов каждой территории.

Разрешительная документация на строительство объектов, выданная до введения в действие правил застройки, является действительной, за исключением случаев, когда не обеспечиваются требования безопасности населения.

Статья 62. Зонирование территорий

Зонирование территорий направлено на обеспечение благоприятной среды жизнедеятельности, защиту территорий от воздействия чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, предотвращение чрезмерной концентрации населения и производства, загрязнения окружающей среды, охрану и использование охраняемых природных территорий, а также охрану объектов культурного наследия, сельскохозяйственных земель и лесных угодий.

Ограничения на использование территорий для осуществления градостроительной деятельности устанавливаются:

в зонах охраны объектов культурного наследия, заповедных зонах;

в зонах охраняемых природных территорий;

в санитарных зонах;

в защитных зонах;

в санитарно-защитных зонах;

в зонах залегания полезных ископаемых;

в зонах, подверженных воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;

в зонах чрезвычайных экологических ситуаций и экологического бедствия;

в зонах с особыми (экстремальными) природно-климатическими условиями.

Ограничения на использование территорий для осуществления градостроительной деятельности могут устанавливаться и в иных зонах в соответствии с законодательством.

Функциональное назначение территорий и интенсивность их использования определяются с учетом ограничений на использование территорий.

Исходя из интересов юридических и физических лиц, общества и государства, необходимости модернизации производства, привлечения инвестиций, формирования рекреационных и культурных зон градостроительная документация, определяющая функциональное зонирование территории населенного пункта, подлежит пересмотру.

Статья 63. Территориальные зоны населенных пунктов

На территориях населенных пунктов могут устанавливаться следующие территориальные зоны:

жилые зоны;

общественно-деловые зоны;

производственные зоны;

зоны инженерной и транспортной инфраструктур;

рекреационные зоны;

зоны сельскохозяйственного использования;

зоны специального назначения;

зоны военных объектов и иных режимных территорий;

пригородные зоны.

Районные (городские) Кенгаш народных депутатов в соответствии с местными условиями могут устанавливать иные территориальные зоны, а также включать в них земельные участки и другие объекты с учетом градостроительных норм и правил.

Границы территориальных зон населенных пунктов определяются с учетом красных линий, естественных границ природных объектов, границ земельных участков юридических и физических лиц.

Правовой режим, установленный для каждой территориальной зоны градостроительным регламентом, применяется в равной мере ко всем расположенным на ней земельным участкам, зданиям, сооружениям и их комплексам.

В территориальных зонах, в границах которых градостроительная деятельность подлежит особому регулированию, могут устанавливаться дополнительные требования к проектированию и строительству отдельных зданий, сооружений и их комплексов.

Статья 64. Жилые зоны

Жилые зоны предназначены для застройки жилыми многоэтажными домами, жилыми домами средней и малой этажности, индивидуальными жилыми домами.

К жилым зонам относятся также территории, выделенные для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества, расположенные в пределах границ населенных пунктов.

В жилых зонах допускается размещение отдельно стоящих, встроенных, встроенно-пристроенных или пристроенных объектов социального и культурно-бытового назначения, культовых зданий, стоянок автомобильного транспорта, промышленных, коммунальных и складских объектов, для которых не требуется установление санитарно-защитных зон и деятельность которых не оказывает вредного воздействия на окружающую среду (шум, вибрация, магнитные поля, радиационное воздействие, загрязнение почв, воздуха, воды и иные вредные воздействия).

Не допускается размещение в жилых зонах предприятий общественного питания вместимостью более ста посадочных мест, стационарных и временных павильонов для демонстрации кино-видеофильмов, летних открытых эстрад, кинотеатров и танцевальных площадок.

Статья 65. Общественно-деловые зоны

Общественно-деловые зоны предназначены для размещения центров деловой, финансовой, общественной активности, объектов здравоохранения, культуры, торговли, общественного питания, бытового обслуживания, государственных образовательных учреждений и негосударственных образовательных организаций, административных, научно-исследовательских учреждений, культовых зданий и сооружений, объектов социальной сферы, а также стоянок автомобильного транспорта.

В перечень объектов, разрешенных к размещению в общественно-деловых зонах, могут включаться жилые дома, гостиницы, подземные или многоэтажные гаражи.

Статья 66. Производственные зоны

В производственных зонах размещаются промышленные, коммунальные, складские объекты, обеспечивающие их функционирование, объекты инженерной и транспортной инфраструктуры, с установлением санитарно-защитных зон таких объектов.

В санитарно-защитной зоне промышленных, коммунальных и складских объектов не допускается размещение жилых домов, образовательных учреждений и организаций, объектов здравоохранения, отдыха, физкультурно-оздоровительных, спортивных сооружений, земельных участков для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества, а также производство сельскохозяйственной продукции.

Благоустройство территорий производственных зон осуществляется собственниками объектов, размещенных в этих зонах.

Статья 67. Зоны инженерной и транспортной инфраструктуры

Зоны инженерной и транспортной инфраструктуры предназначены для размещения и функционирования сооружений и коммуникаций воздушного, железнодорожного, автомобильного, речного и трубопроводного транспорта, связи и инженерного оборудования.

Предотвращение вредного воздействия сооружений, коммуникаций транспорта, связи и инженерного оборудования на благоприятную среду жизнедеятельности обеспечивается соблюдением необходимых расстояний от таких объектов до территорий жилых, общественно-деловых, рекреационных зон, а также требований градостроительных норм и правил, специальных нормативов и правил застройки.

Территории в границах земельных участков сооружений и коммуникаций транспорта, связи, инженерного оборудования, а также их санитарно-защитных зон подлежат благоустройству их собственниками, владельцами и пользователями.

Размещение сооружений и коммуникаций транспорта, связи и инженерного оборудования, эксплуатация которых оказывает прямое вредное воздействие на жизнь и здоровье граждан, в пределах населенных пунктов не допускается.

Статья 68. Рекреационные зоны

Рекреационные зоны предназначены для организации туризма и массового отдыха населения и включают в себя территории и объекты зеленых насаждений (городские леса, лесопарки, парки, скверы, сады, бульвары), зоопарки, водоемы, пляжи, набережные и иные объекты.

На территориях рекреационных зон не допускаются строительство и расширение действующих промышленных, коммунальных, складских объектов, непосредственно не связанных с эксплуатацией объектов рекреационно-оздоровительного назначения.

Статья 69. Зоны сельскохозяйственного использования

В пределах черты границы населенных пунктов выделяются зоны сельскохозяйственного использования, занятые пашнями, садами, виноградниками, огородами, сенокосами, пастбищами и другими угодьями, а также зданиями и сооружениями сельскохозяйственного назначения. Территории указанных зон могут быть использованы в целях ведения сельского хозяйства до момента изменения вида их использования в соответствии с генеральным планом населенного пункта и правилами застройки.

Статья 70. Зоны специального назначения

Зоны специального назначения выделяются для размещения мест погребения, скотомогильников, свалок бытовых отходов и иных объектов, использование которых несовместимо с использованием других видов территориальных зон населенных пунктов.

Для зон специального назначения устанавливаются санитарно-защитные зоны.

Порядок использования территорий зон специального назначения устанавливается с учетом требований градостроительных норм и правил, специальных нормативов и правил застройки.

Статья 71. Зоны военных объектов и иных режимных территорий

Зоны военных объектов и иных режимных территорий предназначены для размещения объектов, в отношении территорий которых устанавливается особый режим. Порядок использования территорий указанных зон в пределах границ населенных пунктов устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан с учетом требований градостроительных норм и правил, специальных нормативов и правил застройки.

Статья 72. Пригородные зоны

Пригородная зона включает в себя земли за пределами городской границы, составляющие с городом единую социальную, природную, хозяйственную территорию, предназначенные для развития территории данного города, территорий населенных пунктов, межселенных территорий, входящих в пригородную зону (территория резерва для развития города), и для размещения промышленных, коммунальных, складских объектов, объектов инженерной, транспортной инфраструктур, земельных участков для ведения коллективного садоводства, виноградарства и огородничества, мест отдыха населения, а также для ведения сельского хозяйства и выполнения защитных и санитарно-гигиенических функций.

Установление границ пригородных зон осуществляется на основе градостроительной и землеустроительной документации в соответствии с настоящим Кодексом и земельным законодательством.

Статья 73. Использование территории пригородной зоны

Использование территории пригородной зоны, и градостроительная деятельность в ее границах осуществляются с учетом интересов юридических и физических лиц, общества и государства, межселенных территорий, входящих в пригородную зону.

Зонирование территорий пригородных зон определяется в схемах планировки территорий Республики Каракалпакстан и областей, проектах планировки района (групп районов), а также в генеральных планах городов, разрабатываемых вместе с их пригородными зонами.

В пригородных зонах выделяются территории санитарно-защитного и рекреационного назначения. На этих территориях запрещается хозяйственная и иная деятельность, оказывающая вредное воздействие на окружающую среду.

Строительство, реконструкция и расширение зданий, сооружений и их комплексов в пределах границ пригородной зоны осуществляются по согласованию с органом исполнительной власти города.

Глава 10. Особое регулирование градостроительной деятельности

Статья 74. Особое регулирование градостроительной деятельности

Особому регулированию подлежит градостроительная деятельность в случаях, если без введения специальных правил использования территории обеспечение интересов юридических и физических лиц, общества и государства в области градостроительства невозможно или затруднено.

Особое регулирование градостроительной деятельности осуществляется путем:

введения специальных правил использования территорий;

введения специальных градостроительных норм и правил;

введения особого порядка разработки, утверждения и реализации градостроительной документации;

разработки специальных схем и проектов защиты территорий и населенных пунктов от вредных воздействий;

выдачи специальных разрешений на осуществление градостроительной деятельности.

Статья 75. Объекты градостроительной деятельности, подлежащие особому регулированию

Объекты градостроительной деятельности, подлежащие особому регулированию, могут быть отнесены к общегосударственному или местному значению.

Градостроительная деятельность подлежит особому регулированию в случаях, если:

территории и населенные пункты, подвержены воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера;

территории загрязнены химическими и биологическими веществами, вредными микроорганизмами свыше предельно допустимых концентраций, радиоактивными веществами в количествах свыше предельно допустимых уровней;

градостроительная деятельность осуществляется на охраняемых природных территориях.

К объектам градостроительной деятельности особого регулирования могут быть также отнесены:

территории с уникальными охраняемыми ландшафтами;

охраняемые природные территории;

территории курортного назначения;

территории рекреационного назначения;

территории специальных экономических зон;

территории малых промышленных зон.

охранные зоны водных ресурсов;

территории города Ташкента;

территории города Нукуса;

территории городов — административных центров областей;

зоны, примыкающие к городам Ташкент и Нукус, административным центрам областей и районов;

населенные пункты, имеющие объекты культурного наследия;

населенные пункты — курорты;

населенные пункты — заповедники;

населенные пункты, обладающие туристическим потенциалом;

населенные пункты с особыми (экстремальными) природно-климатическими условиями;

населенные пункты с особым режимом жизнедеятельности (военные объекты и иные режимные территории, населенные пункты, расположенные на территории государственных заповедников и других охраняемых природных территорий).

Статья 76. Отнесение объектов градостроительной деятельности особого регулирования к объектам общегосударственного и местного значения и установление их границ

Отнесение объектов градостроительной деятельности особого регулирования к объектам общегосударственного значения, а также установление их границ осуществляются Кабинетом Министров Республики Узбекистан:

на территориях, подверженных воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера — по представлениям Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей и города Ташкента, а также Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан на основе данных заинтересованных министерств и ведомств;

на территориях, загрязненных химическими и (или) биологическими веществами, вредными микроорганизмами свыше предельно допустимых концентраций, радиоактивными веществами свыше предельно допустимых уровней — по представлениям Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан и Государственного комитета Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды;

на территории города Ташкента — по представлениям Министерства строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан и Ташкентского городского Кенгаша народных депутатов;

на территориях городов, имеющих объекты материального культурного наследия — по представлениям Агентства культурного наследия Республики Узбекистан и Министерства строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан;

на территориях городов-курортов — по представлениям Министерства здравоохранения Республики Узбекистан, Совета Федерации профсоюзов Узбекистана и Министерства строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан;

на территориях городов-заповедников — по представлениям Агентства культурного наследия Республики Узбекистан и Министерства строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан;

на территориях населенных пунктов с особым режимом жизнедеятельности (военные объекты, иные режимные территории, населенные пункты в государственных заповедниках и других охраняемых природных территориях) — по представлениям заинтересованных министерств, ведомств;

на охраняемых природных территориях — по представлению заинтересованных министерств и ведомств.

Отнесение объектов градостроительной деятельности особого регулирования к объектам местного значения (не отнесенных к объектам общегосударственного значения), а также установление их границ осуществляются Министерством по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан:

на территориях, подверженных воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера — по представлениям Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей и города Ташкента по согласованию с Министерством строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан;

на территориях, загрязненных химическими и (или) биологическими веществами, вредными микроорганизмами свыше предельно допустимых концентраций, радиоактивными веществами свыше предельно допустимых уровней — по представлениям Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей и города Ташкента и по согласованию с Министерством строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан, Министерством здравоохранения Республики Узбекистан и Государственным комитетом Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды.

Отнесение объектов градостроительной деятельности особого регулирования к объектам местного значения (не отнесенных к объектам общегосударственного значения), а также установление их границ осуществляются Жокаргы Кенесом Республики Каракалпакстан, Кенгашами народных депутатов областей и города Ташкента:

на охраняемых природных территориях — по согласованию с Министерством строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Узбекистан, Государственным комитетом Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды, заинтересованными министерствами и ведомствами;

на территориях населенных пунктов с особым режимом жизнедеятельности (военные объекты, иные режимные территории, населенные пункты, расположенные на территориях государственных заповедниках и других охраняемых природных территориях) — по согласованию заинтересованными министерствами и ведомствами;

на территориях города Нукуса и городов, являющихся административными центрами областей, а также на территориях городов, имеющих объекты культурного наследия — по представлению соответствующих органов исполнительной власти на местах.

Границы объектов градостроительной деятельности особого регулирования устанавливаются на основании утвержденной градостроительной документации о планировании развития и застройке территорий населенных пунктов, и могут не совпадать с границами административно-территориальных единиц.

Статья 77. Особое регулирование градостроительной деятельности на территориях, подверженных воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера

Территории, загрязненные химическими и (или) биологическими веществами, вредными микроорганизмами свыше предельно допустимых концентраций, радиоактивными веществами свыше предельно допустимых уровней, в случаях, если проживание населения и осуществление хозяйственной деятельности на таких территориях создают угрозу жизни и здоровью человека, подлежат консервации и специальной обработке. В зависимости от степени загрязнения и способа оздоровления указанных территорий Кабинетом Министров Республики Узбекистан может быть введен особый режим их использования или установлено иное функциональное назначение.

В целях обеспечения безопасности территорий населенных пунктов должны быть приняты меры по осуществлению градостроительной деятельности с соблюдением требований гражданской защиты, предотвращения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, а также борьбы с террористическими актами.

Сроки введения особого регулирования на объектах градостроительной деятельности устанавливаются органами государственного управления в области градостроительной деятельности. В период действия режима особого регулирования градостроительная деятельность осуществляется в соответствии с мероприятиями, предусмотренными статьей 74 настоящего Кодекса.

Статья 78. Специальные разрешения на строительство объектов

Специальные разрешения на строительство объектов, информация о которых относится к государственным секретам или иной охраняемой законом тайне, а также объектов градостроительной деятельности особого регулирования выдаются в соответствии с законодательством.

Глава 11. Земельные отношения в градостроительной деятельности

Статья 79. Градостроительные требования к использованию земельных участков в населенных пунктах

Градостроительные требования к использованию земельных участков определяются генеральными планами населенных пунктов, проектами детальной планировки, проектами и правилами застройки.

При предоставлении земельных участков органы исполнительной власти на местах обеспечивают юридических и физических лиц информацией о градостроительных требованиях по использованию земельных участков.

При предоставлении (реализации) юридическим и физическим лицам земельных участков для застройки органами государственной власти на местах могут быть установлены следующие градостроительные требования и обременения к земельным участкам:

по разработке проекта застройки согласно архитектурно-планировочному заданию, представленному территориальными подразделениями специально уполномоченного государственного органа;

по благоустройству территории общего пользования, прилегающей к застройке;

по соблюдению сроков начала и завершения строительства объектов.

В случае не завершения строительства объекта в течении двух лет с даты начала строительства или в сроки, установленные градостроительной документацией, объект считается незавершенным.

В случаях, когда новая застройка приводит к снижению обеспеченности населения данного района застройки соответствующими услугами ниже норм, предусмотренных градостроительными нормами и правилами, юридическим и физическим лицам земельные участки могут предоставляться (реализовываться) при их долевом участии в строительстве дополнительных объектов инженерной, транспортной и социальной инфраструктур.

Требования и обременения, указанные в части третьей настоящей статьи, сохраняются в случае перехода прав на земельный участок к другому лицу.

Части третья , четвертая и пятая настоящей статьи не применяются в отношении строительства, осуществляемого на земельных участках, предоставленных (реализованных) для индивидуального жилищного строительства.

В документах, удостоверяющих право на земельный участок, должны указываться:

код территориальной зоны, установленный правилами застройки;

функциональное назначение территориальной зоны, в пределах которой находится земельный участок;

местоположение земельного участка или его части в границах зон охраны объектов культурного наследия, охраняемых природных территорий и водоохранных зон, а также в границах территорий и населенных пунктов, подверженных воздействию чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, и иных территорий, ограничения на использование которых устанавливаются законом;

наличие в границах земельного участка объектов инженерной, транспортной и социальной инфраструктур с указанием их параметров и ограничений на использование указанных объектов;

наличие в границах земельного участка зданий и сооружений, не принадлежащих собственнику, владельцу или пользователю, с указанием ограничений на использование данного земельного участка в связи с расположением на нем указанных объектов.

При делении земельных участков или изменении их границ и параметров соблюдаются красные линии, линии регулирования застройки и требования градостроительных регламентов к минимальным размерам земельных участков.

В случае деления земельных участков и расположенных на них зданий, сооружений и других объектов должны быть обеспечены условия для функционирования их частей как самостоятельных объектов.

Статья 80. Требования, предъявляемые к земельным участкам, зданиям и сооружениям в процессе реконструкции объектов

Реконструкцией объектов является комплекс строительных работ и организационно-технических мероприятий связанных с изменением основных технико-экономических показателей (нагрузок, планировки помещений, строительного объема и общей площади здания, инженерной оснащенности) с целью изменения условий эксплуатаций, максимального восполнения утраты от имевшего места физического износа, достижения новых целей эксплуатации зданий.

Разрешения на реконструкцию объектов, в том числе на строительство новых объектов на месте снесенных зданий и сооружений с изменением основного вида разрешенного использования земельного участка выдается территориальными подразделениями специально уполномоченного государственного органа на основе градостроительной документации о планировании развития и застройке территорий населенных пунктов по согласованию с санитарно-эпидемиологическими службами, органами государственного пожарного надзора.

При отсутствии градостроительной документации о планировании развития и застройке территорий населенных пунктов вопросы выдачи разрешений согласовываются с архитектурно-градостроительными советами при Министерстве строительства и жилищно-коммунального хозяйства Республики Каракалпакстан, главных управлениях строительства областей и города Ташкента.

При реконструкции объектов, в том числе строительстве новых объектов на месте снесенных зданий и сооружений с изменением основного вида разрешенного использования земельного участка на заказчиков возлагаются обязательства, предусмотренные настоящим Кодексом.

Статья 81. Сервитуты и обременения прав на земельные участки при осуществлении градостроительной деятельности

При осуществлении градостроительной деятельности сервитуты устанавливаются в случаях, когда невозможно обеспечить интересы собственников зданий и сооружений без ограничения права пользования земельным участком другого лица в целях:

строительства, реконструкции и ремонта зданий и сооружений;

строительства, реконструкции, ремонта и ввода в эксплуатацию объектов инженерной инфраструктуры;

проведения работ, направленных на предотвращение наводнений и других стихийных бедствий в регионах;

пересечения чужого земельного участка;

других потребностей владельцев зданий и сооружений.

Сервитуты при осуществлении градостроительной деятельности устанавливаются, когда интересы субъектов градостроительной деятельности не могут быть обеспечены без ограниченного права пользования чужим земельным участком для строительства, реконструкции, ремонта и других нужд по обеспечению сохранности объектов градостроительной деятельности.

Сервитуты и обременения прав на земельные участки при осуществлении градостроительной деятельности включают в себя обязательства и ограничение прав собственников, владельцев и пользователей земельных участков и устанавливаются на основании градостроительной документации и правил застройки.

Порядок установления и прекращения сервитутов и обременений прав на земельные участки определяется земельным законодательством.

Статья 82. Изъятие земельных участков для общественных нужд с компенсацией

Изъятие земельных участков, принадлежащих физическим и юридическим лицам соответственно на праве пожизненного наследуемого владения, постоянного владения, постоянного пользования, срочного (временного) пользования или аренды, для общественных нужд с компенсацией производится в порядке, предусмотренном законом.

Глава 12. Заключительные положения

Статья 83. Финансирование градостроительной деятельности

Финансирование градостроительной деятельности осуществляется за счет средств бюджетов бюджетной системы, собственных и привлеченных средств заказчиков, долевого участия юридических и физических лиц на развитие инженерной, транспортной и социальной инфраструктур, а также за счет других источников, не запрещенных законодательством.

Финансирование градостроительной деятельности осуществляется за счет средств бюджетов бюджетной системы, при:

разработке градостроительной документации, проведении комплексных инженерных изысканий, составлении карт микросейсмического районирования и проведении экспертизы градостроительной документации, предусмотренной в пунктах 1 — 4 части первой статьи 44 настоящего Кодекса;

проведении научно-исследовательских работ градостроительной деятельности, разработке градостроительных норм и правил;

разработке и реализации общегосударственных целевых программ развития зон чрезвычайных экологических ситуаций и экологического бедствия, исторических поселений, инженерной, транспортной и социальной инфраструктур общегосударственного значения, иных общегосударственных целевых программ, а также ведения государственного градостроительного кадастра.

Использование бюджетных средств для финансирования иной градостроительной деятельности осуществляется в случаях, если градостроительное освоение территории затрагивает государственные интересы, интересы двух и более областей либо интересы групп населенных пунктов.

Совет Министров Республики Каракалпакстан, органы исполнительной власти на местах при формировании ежегодных адресных списков строительства за счет средств местного бюджета должны предусматривать финансирование разработки генеральных планов населенных пунктов, проведения комплексных инженерных изысканий, составления карт микросейсмического районирования населенных пунктов, территориальных комплексных схем охраны природы, проведения разработчиками авторского контроля за текущей застройкой и мониторинга реализации генеральных планов населенных пунктов, согласования и проведения экспертизы градостроительной документации.

Статья 84. Разрешение споров

Споры в области градостроительной деятельности разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 85. Ответственность за нарушение законодательства о градостроительстве

Лица, виновные в нарушении законодательства о градостроительстве, несут ответственность в установленном порядке.

(Национальная база данных законодательства, 22.02.2021 г., № 03/21/676/0142, 07.06.2022 г., № 03/22/775/0477; 30.06.2022 г., № 03/22/782/0576, 04.11.2022 г., № 03/22/800/0990; 25.10.2023 г., № 03/23/871/0797; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 28.12.2023 г., № 03/23/890/0981; 30.08.2024 г., № 03/24/950/0672; 30.08.2024 г., № 03/24/951/0673; 11.09.2024 й., 03/24/960/0699; 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116)

lex.uz