UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

СТРАТЕГИЯСИ

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

МАҚСАДЛИ КЎРСАТКИЧЛАР

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг « 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини «Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури тўғрисида » 2021 йил 3 февралдаги ПФ-6155-сон ҳамда « Давлат иштирокидаги корхоналарни ислоҳ қилишни жадаллаштириш ҳамда давлат активларини хусусийлаштиришга оид чора-тадбирлар тўғрисида » 2020 йил 27 октябрдаги ПФ-6096-сон Фармонлари ижросини таъминлаш, шунингдек, устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган хўжалик жамиятлари ва давлат унитар корхоналари фаолиятининг самарадорлигини янада ошириш, иқтисодиётда давлат иштирокини асосланган даражагача қисқартириш ва инвестиция муҳитини тубдан яхшилаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидаги асосий йўналишларни назарда тутувчи халқаро молия институтлари, жумладан, Европа тикланиш ва тараққиёт банки томонидан жалб этилган экспертлар иштирокида ишлаб чиқилган 2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

давлат мулкини бошқариш ва хусусийлаштириш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларини оптималлаштириш, тизимлаштириш ва бирхиллаштириш орқали тўғридан-тўғри амал қиладиган қонунларга жамлашни назарда тутувчи қонунчилик ҳужжатларини янада такомиллаштириш;

устав капиталидаги давлат улуши миқдори 50 фоиздан ортиқ бўлган хўжалик жамияти ёхуд устав капиталидаги давлат улуши миқдори хўжалик жамиятининг бошқа ҳар бир акциядори (иштирокчиси) улушига нисбатан кўп бўлган хўжалик жамияти, шунингдек давлат унитар корхоналарининг (кейинги ўринларда — давлат иштирокидаги корхоналар) етарли даражада асослантирмасдан ташкил этилишига, шунингдек, тегишли тармоқ ва соҳалардаги бошқа корхоналарга нисбатан эксклюзив имтиёз ва афзалликларга эга бўлишига йўл қўймаслик;

хусусий сектор муваффақиятли фаолият кўрсатаётган ва рақобат ривожланган соҳаларда давлат иштирокини чеклаш, «сот ёки тушунтир» тамойилини амалиётга кенг жорий этиш;

давлат иштирокидаги корхоналарнинг бозор шароитларига тўлиқ ўтишини таъминлаш, уларнинг фаолиятига корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини тўлақонли татбиқ этиш;

ижро этувчи орган фаолиятини самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари асосида, кузатув кенгаши фаолиятини эса корпоратив бошқарув тамойилларининг жорий этилиши даражасига қараб баҳолашга ўтиш;

давлат иштирокидаги корхоналар фаолияти тўғрисидаги ахборотларни ошкор этиш, корхоналарни бошқаришда шаффофлик ва маълумотларнинг ошкор этилишини таъминлаш;

илғор хорижий тажриба ва хорижий таълим муассасалари билан корпоратив бошқарув ҳамда капитал бозори соҳасида ҳамкорлик асосида аҳолининг молиявий саводхонлигини ошириш.

2. Қуйидагилар:

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегиясини 2021-2022 йилларда амалга ошириш бўйича «йўл харитаси» 2-иловага мувофиқ;

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегиясини амалга ошириш бўйича мақсадли кўрсаткичлар (кейинги ўринларда — мақсадли кўрсаткичлар) 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Белгилансинки, Стратегияни 2023 — 2025 йилларда амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги (кейинги ўринларда — Давлат активлари агентлиги) томонидан алоҳида «йўл харитаси» Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритилади.

3. Давлат активлари агентлиги, Молия вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар мақсадли кўрсаткичлар доирасида:

давлат иштирокидаги корхоналар сонини 75 фоизга қисқартириш;

давлат иштирокидаги камида 20 та корхона акцияларини бирламчи ва иккиламчи оммавий таклиф этиш;

давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгаши таркибидаги мустақил аъзолар сонини 2025 йилга қадар 30 фоизгача етказишни таъминласин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Давлат иштирокидаги корхоналарни ислоҳ қилишни жадаллаштириш ҳамда давлат активларини хусусийлаштиришга оид чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 27 октябрдаги ПФ-6096-сон Фармонига (кейинги ўринларда — Фармон) мувофиқ Молия вазирлигининг марказий аппарати тузилмасида Давлат иштирокидаги йирик корхоналарни трансформация қилиш департаменти ташкил этилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

Молия вазирлиги Фармонга 1-иловага киритилган металлургия, нефть-газ, энергетика, кимё саноати, машинасозлик ва электротехника ҳамда транспорт соҳаси корхоналарининг кузатув кенгаши таркибидаги мустақил аъзолар сонини 2021 йилда 30 фоизгача етказишни таъминласин.

4. Белгилансинки, Стратегия нормалари, биринчи навбатда Фармонга 1 ва 2-иловалар билан тасдиқланган корхоналарга татбиқ этилади.

Молия вазирлиги Фармонга 1-иловадаги , Давлат активлари агентлиги Фармонга 2-иловадаги давлат иштирокидаги корхоналар бўйича халқаро экспертларни жалб қилган ҳолда, уч ой муддатда ушбу корхоналар фаолиятига Стратегия нормаларини татбиқ этиш бўйича амалий чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиб, тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

5. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

а) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 2 июлдаги ПҚ-5171-сон қарори билан тасдиқланган Давлат харидларини амалга ошириш жараёнлари алоҳида тартибда назорат қилинадиган айрим корпоратив ва бюджет буюртмачилари рўйхатига киритилган акциядорлик жамиятлари, шунингдек, давлат улуши устун мавқега эга бўлган тижорат банклари кузатув кенгаши аъзолари бўлган давлат ташкилотлари раҳбарлари ёки раҳбар ўринбосарлари, шунингдек, ходимларига:

норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан белгиланган ҳақ тўлаш ва (ёки) ўз функцияларини амалга ошириш билан боғлиқ харажатларни қоплашнинг энг кўп миқдори татбиқ этилмайди;

ҳақ тўлаш миқдори корпоратив бошқарув тизимини баҳолаш натижаларидан келиб чиқиб, акциядорлик жамиятлари ва давлат улуши устун мавқега эга бўлган тижорат банкларининг ички ҳужжатлари билан белгиланади;

б) 2021 йил 1 июлдан бошлаб:

давлат иштирокидаги корхоналарда кузатув кенгаши, ички аудит хизмати, кузатув кенгаши таркибида аудит қўмитаси ташкил этилади;

давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органининг ҳисоботи ҳар чоракда камида бир марта кузатув кенгашининг мажлисларида, шу жумладан, видеоконференцалоқа тизими орқали ва электрон овоз (e-VOTE) бериш йўли билан ўтказиладиган мажлисларда эшитилади;

акциялари фонд биржасининг биржа котировкаси варағига (листингга) киритилган ва давлат улуши 50 фоиздан ортиқ бўлган акциядорлик жамиятларида «мувофиқлик тизими» (комплаенс) хизмати ташкил этилади;

давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгаши таркибига давлат органлари ходимлари сонини камайтириш ҳисобига мустақил аъзолар сони 30 фоизга етгунга қадар ҳар йили камида бир нафар тегишли малака ва иш тажрибасига эга бўлган, шу жумладан, хорижий мустақил аъзо киритилади, Давлат активларини хусусийлаштириш ва хусусийлаштириш жараёнларини мувофиқлаштириш бўйича давлат комиссияси белгилаган ҳоллар бундан мустасно;

давлат иштирокидаги корхоналар бошқарув органларининг йиғилишларида давлат улуши бўйича сайланган кузатув кенгаши аъзолари томонидан инвестиция лойиҳасини амалга ошириш ва ишлаб чиқаришни модернизация қилишни молиялаштириш учун кредитларидан қарзи мавжуд бўлган тақдирда ёки уларни молиялаштириш корхона маблағлари ҳисобига белгиланган бўлса, йил якуни бўйича олинган соф фойдани тақсимлашда уларнинг бизнес-режасига мувофиқ олинган соф фойданинг бир қисмини кредитларини қоплашга ёки инвестиция лойиҳасини молиялаштиришга йўналтириш ташаббуси билан чиқилади.

в) 2021 йил 1 сентябрдан бошлаб давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг акциядор, иштирокчи ёки муассис функциясини амалга ошираётган давлат иштирокидаги корхоналарнинг ижро этувчи органи ва кузатув кенгаши аъзолари корпоратив бошқарув тамойиллари (акциядорларнинг умумий йиғилиши, кузатув кенгаши ва муассис қарорлари) асосида улар томонидан мустақил равишда сайланади (тайинланади);

г) давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятининг натижалари тўғрисидаги йиғма ҳисобот шакллантирилади ва 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили кейинги молия йилининг 1 августига қадар Давлат активлари агентлигининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

6. Давлат активлари агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда Молия вазирлигининг қуйидаги таклифлари маъқуллансин:

а) 2022 йил 1 январдан:

мамлакат иқтисодиёти учун устувор аҳамиятга эга бўлган, стратегик соҳаларга оид айрим акциядорлик жамиятларини бошқаришда давлат иштирокининг махсус ҳуқуқини (олтин акцияни) бекор қилиш;

ижро этувчи орган ва кузатув кенгаши аъзолари ваколатларини бир йилдан уч йилгача узайтириш;

давлат улуши бўйича давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгаши аъзолигига номзодларни танлов асосида аниқлаш амалиётини босқичма-босқич жорий этиш;

б) Давлат активлари агентлиги фаолиятини замонавий ёндашув ва услублар асосида ташкил этишга кўмаклашиш учун маҳаллий ва халқаро мутахассисларни жалб қилган ҳолда, қуйидаги вазифаларни амалга оширувчи Эксперт кенгашини ташкил этиш:

илғор хорижий тажриба асосида Давлат активлари агентлиги фаолиятининг асосий йўналишлари бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;

Стратегия ижросини таъминлашда Давлат активлари агентлигига яқиндан кўмаклашиш;

ҳар чоракда фаолият натижаларини кўриб чиқиш ва жамоатчиликка етказиш.

Давлат активлари агентлиги уч ой муддатда халқаро молия институтлари экспертларини жалб этган ҳолда, Эксперт кенгашининг таркибини тасдиқласин.

7. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги Давлат активлари агентлиги, Адлия вазирлиги, Монополияга қарши курашиш қўмитаси билан биргаликда икки ой муддатда илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда, хўжалик бошқаруви органлари институтини бекор қилиш ва улар томонидан мувофиқлаштирилган иқтисодиёт тармоқларини тартибга солиш механизмларини такомиллаштириш бўйича таклиф киритсин.

8. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил этиш мақсадида Бош вазир ўринбосарлари:

мутасадди вазирлик ва идораларнинг ушбу қарорда назарда тутилган чора-тадбирларнинг тўлиқ ва ўз вақтида амалга оширилишини мувофиқлаштирсин;

тегишли давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятига Стратегияни жорий этиш бўйича биринчи навбатдаги вазифаларни белгиласин;

давлатнинг мулкдор ва тартибга солувчи функциялари жорий этилаётганлиги муносабати билан тегишли соҳаларда давлат корхоналари ва нодавлат корхоналарга тенг шароитлар яратган ҳолда, давлатнинг тартибга солувчи функцияларини такомиллаштириш чораларини кўрсин;

ҳар чоракда масъул шахсларнинг бажарилган ишлар тўғрисидаги ҳисоботларини эшитиб борсин.

9. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси ва Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигига Давлат активлари агентлиги билан биргаликда мазкур қарорнинг мазмун ва моҳиятини оммавий ахборот воситаларида, шу жумладан, ижтимоий тармоқларда семинар ва телекўрсатувлар орқали аҳоли ҳамда тадбиркорлар орасида кенг тарғиб қилиш ва ёритиш тавсия этилсин.

10. Давлат активлари агентлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда:

уч ой муддатда ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин;

2021 йил 1 сентябрга қадар давлат улуши бўйича давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгаши аъзолигига номзодларни танлов асосида жалб этиш амалиётини босқичма-босқич жорий этиш тартибини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

11. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг молия-иқтисодиёт ва камбағалликни қисқартириш масалалари бўйича ўринбосари — иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазири Ж.А. Қўчқоров ва Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги директори А.Ж. Ортиқов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 29 мартдаги 166-сон қарорига 1-ИЛОВА

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 2 мартдаги ПФ-5953-сон Фармони билан тасдиқланган 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини «Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш йили»да амалга оширишга оид давлат дастурига мувофиқ ишлаб чиқилган.

Стратегия илғор хорижий тажрибани, шу жумладан, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг Давлат иштирокидаги корхоналар учун корпоратив бошқарув бўйича тамойилларини ҳисобга олган ҳолда, давлат улуши мавжуд бўлган хўжалик жамиятлари ва давлат унитар корхоналарини (кейинги ўринларда — давлат иштирокидаги корхоналар) бошқариш ва ислоҳ қилишнинг мақсадлари, вазифалари ва устувор йўналишларини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

Тараққиётнинг ҳозирги босқичида мамлакат иқтисодиёти учун стратегик муҳим бўлган давлатнинг иқтисодий хавфсизлигини, суверенитетини ва миллий иқтисодий манфаатларига риоя этилишини таъминлаш тизимини ўз ичига олган давлат активларини бошқаришга бозор тамойилларини жорий этиш алоҳида аҳамият касб этади.

Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан мулкий ҳуқуқлар Ўзбекистон Республикаси халқининг манфаатлари йўлида амалга оширилади.

Стратегия:

давлат иштирокидаги корхоналарга эгалик қилиш ва уларни ислоҳ қилиш асосларини;

давлат иштирокидаги корхоналарга корпоратив бошқарув тамойилларини жорий этиш механизмларини;

давлат иштирокидаги корхоналарга эгалик қилишнинг тавсия этиладиган амалиётини корхоналарнинг акциядорлари (иштирокчилари, муассиси), кузатув кенгашлари ва ижро этувчи органларига, шунингдек, жамоатчиликка етказишни белгиловчи ҳужжат ҳисобланади.

Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги (кейинги ўринларда — Давлат активлари агентлиги) давлат иштирокидаги корхоналарни самарали бошқариш бўйича давлат сиёсатини юритади ва манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда Стратегиянинг амалга оширилишини таъминлайди.

Бунда Давлат активлари агентлиги ва истисно ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси Президентининг алоҳида қарорлари асосида Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан давлат иштирокидаги корхоналарни ислоҳ этиш Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ишлаб чиқадиган республиканинг иқтисодий ривожланишининг асосий йўналишлари ва мақсадлари доирасида амалга оширилади.

Стратегияни амалга ошириш учун:

давлат иштирокидаги корхонага нисбатан уни бошқариш сиёсати ишлаб чиқилади;

давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши корхонани бошқариш сиёсатини тасдиқлайди;

давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши Стратегияда келтирилган корпоратив бошқарув тамойилларини, давлат иштирокидаги корхоналар учун корпоратив бошқарув қоидалари ижро этувчи орган томонидан жорий этилишини назорат қилади.

2-боб. Жорий ҳолат тавсифи ва мавжуд муаммолар

Мустақиллик йилларида 33,0 мингдан зиёд давлат корхоналари ва объектлари хусусийлаштирилди.

Бугунги кунда республикамизда 2 692 та давлат иштирокидаги тижорат ташкилотлари, шундан 1 133 та давлат унитар корхонаси, 1 124 та масъулияти чекланган жамияти ва 241 та акциядорлик жамияти иқтисодиётнинг турли соҳаларида фаолият кўрсатади.

Республикадаги мавжуд 599 та акциядорлик жамиятларидан 42 фоизида давлат улуши бўлиб, жами акцияларнинг 84 фоизи давлатга тегишли, аҳолининг атиги 2 фоизидан ортиғи акцияларга эгалик қилади.

2017 йилдан бошлаб иқтисодиётда давлат иштирокини қисқартириш, давлат иштирокидаги корхоналарда замонавий корпоратив бошқарув тамойилларини жорий этиш, хусусий мулкнинг устувор ролини ошириш ва уни ишончли ҳимоя қилишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар тасдиқланди.

Хусусан, фуқаро авиацияси, энергетика тармоғида, кон-металлургия ва электротехника саноатида, йўл қурилиш соҳасида, қурилиш материаллари, қишлоқ хўжалиги ва иқтисодиётнинг бошқа тармоқларида таркибий ўзгаришлар амалга оширилмоқда.

Шу ўринда, Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилоти тамойиллари асосида ишлаб чиқилган Давлат иштирокидаги корхоналар учун корпоратив бошқарув қоидалари давлат иштирокидаги 114 та корхонага жорий этилди ва 27 та корхона раҳбарларини танлов асосида сайлаш (тайинлаш) амалиёти бошланди.

Давлат иштирокидаги корхоналарда акциядор, иштирокчи ёки муассис функциялари Давлат активлари агентлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва турли вазирлик ва идоралар томонидан амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга, квази-давлат кўринишидаги давлат унитар корхоналарининг тармоқ вазирликлари томонидан бошқарилиши, айрим давлат бошқаруви органлари томонидан бир вақтнинг ўзида мулкдор ва тартибга солувчи функцияларнинг амалга оширилиши, алоҳида давлат иштирокидаги корхоналарга давлат функциялари берилганлиги ҳамда улардаги эксклюзив ҳуқуқлар хусусий сектор ва соғлом рақобатнинг ривожланишига тўсқинлик қилмоқда.

Ўтказилган таҳлиллар давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш соҳасида қатор тизимли муаммолар мавжудлигини кўрсатди, шу жумладан:

давлат мулкининг республика ва муниципал мулкка таснифланмаганлиги, давлат мулкини бошқариш ва хусусийлаштиришни шаффоф механизмлар орқали амалга оширишни назарда тутувчи тўғридан-тўғри амал қиладиган қонунчилик ҳужжатларининг мавжуд эмаслиги асосий муаммолардан бири бўлиб қолмоқда. Давлат мулкини хусусий секторга сотиш Ўзбекистон Республикасининг 1991 йилда қабул қилинган «Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тўғрисида»ги Қонуни ва бошқа кўплаб қонуности ҳужжатлар билан тартибга солинган;

давлат иштирокидаги корхоналарга эгалик қилиш мезонларининг мавжуд эмаслиги сабабли хусусий сектор муваффақиятли фаолият кўрсатаётган ва рақобат ривожланган соҳаларда давлат иштирокидаги корхоналарнинг фаолият юритиши ҳамда хусусийлаштиришда тизимли ёндашув амалга оширилмаганлиги натижасида давлат иштирокидаги корхоналарнинг иқтисодиётдаги иштироки юқорилигича қолмоқда. Давлат иштирокидаги корхоналар тушуми ва активларининг ялпи ички маҳсулотга нисбати тегишинча 32 фоиз ва 120 фоизни ташкил этди. Шунга қарамасдан, охирги уч йилда 477 та давлат унитар корхоналари ташкил этилган;

давлат иштирокидаги корхоналарга имтиёз ва преференциялар берилиши ва улар томонидан давлатнинг тижорат ва нотижорат мақсадларини бажариш механизмининг очиқ-ошкора эмаслиги натижасида давлат иштирокидаги корхоналар хусусий корхоналарга нисбатан устун мавқега эга бўлиб қолмоқда. Шунга қарамасдан, давлат иштирокидаги корхоналарнинг 45 фоизи томонидан Давлат бюджетига дивиденд тўлангани, ушбу дивидендларнинг 90 фоизи 5 та йирик корхонага тўғри келиши уларнинг аксарияти фаолиятининг самарадорлиги паст даражада эканлигидан далолат беради;

корпоратив бошқарувнинг замонавий услублари жорий этилмаганлиги натижасида давлат иштирокидаги корхоналарнинг хўжалик фаолиятига давлат бошқаруви органлари аралашувининг юқори даражадалиги, кузатув кенгаши таркибида давлат хизматчиларининг кўплиги, мотивация ва жавобгарликнинг етарли эмаслиги, инсон капитали самарадорлигини ошириш заруратига бўлган муносабатнинг қониқарсизлиги оқибатида ижро этувчи органнинг акциядорлар олдидаги масъулияти пастлигича қолмоқда. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг 210 тасида кузатув кенгаши жорий этилган бўлиб, уларнинг атиги 69 тасига 70 та мустақил аъзо киритилган;

давлат иштирокидаги корхоналарнинг очиқлик ва шаффофлигига талаблар ўрнатилмаган, уларда расмий веб-сайт ташкил этилмаган, давлат иштирокидаги корхоналарнинг фаолияти якунлари бўйича йиғма ҳисоботлар ошкор этилмаган.

3-боб. Стратегиянинг мақсади, вазифалари ва тамойиллари

Стратегиянинг мақсади давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш тизимини ислоҳ қилиш, рақобатбардош бозор шароитида уларнинг фаолиятини такомиллаштириш ва тижоратлаштириш ҳамда давлат томонидан ҳар бир корхонага қўйилган мақсад ва вазифаларни бажаришда уларнинг самарадорлигини оширишдан иборат.

Мақсадга эришиш учун қуйидагилар Стратегиянинг асосий вазифалари ҳисобланади:

иқтисодий ўсиш учун барқарор шарт-шароитларни таъминлаш манфаатларини кўзлаган ҳолда, давлат иштирокидаги корхоналар таркиби ва тузилмасини оптималлаштириш;

корхоналарнинг (улардаги улушларнинг) давлат мулкида бўлиши ёки сақланишининг мезонларини (асосларини) белгилаш;

давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан мақсадларни белгилаш бўйича талабларни ўрнатиш;

давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш самарадорлигини ошириш, шу жумладан, бошқарувнинг узоқ ва қисқа муддатли мақсадлари ва вазифаларини белгилаш ҳисобидан уларнинг рақобатбардошлиги ҳамда инвестицион жозибадорлигини, корпоратив бошқарув даражаси ва ахборот шаффофлигини ошириш;

иқтисодиётда давлат секторини кенгайтиришни чеклаш, шу жумладан, тегишли тақиқлар ва чекловлар тизимини ўрнатиш ва уларга риоя қилиш, иқтисодиётда тўғридан-тўғри давлат иштирокини тармоққа оид ва бошқа тартибга солиш чоралари билан алмаштириш, шунингдек, белгиланган мақсад ва вазифаларни амалга ошириш учун тизимли, барқарор ва узоқ муддатли кафолатларга риоя қилиш;

давлат иштирокидаги ва нодавлат корхоналарнинг фаолият кўрсатиши учун тенг шароитлар яратиш;

мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функциялари ва тартибга солувчи функцияларни ажратиш, давлат иштирокидаги корхоналарнинг бошқарув ва назорат органлари фаолиятини такомиллаштириш;

корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини жорий этиш;

давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятининг очиқлиги ва ошкоралигини таъминлаш.

Стратегия аниқлик, шаффофлик, манфаатлар мувозанатини таъминлаш, назоратнинг узлуксизлиги ва лойиҳавий ёндашув тамойилларига асосланади.

Аниқлик тамойили ҳар бир давлат иштирокидаги корхонага нисбатан мақсадни шакллантириш ва белгилашни, унга эришиш усулларини, бошқарув қарорларини қабул қилиш тартибини, ҳисоботни ва бошқа бошқарув механизмларини тавсифлайди.

Шаффофлик тамойили давлат иштирокидаги корхоналар ва уларда давлат номидан мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функциясини амалга ошираётган давлат органлари ҳақидаги маълумотларнинг очиқлиги, мавжудлиги ва ошкоралигини, корхоналар ҳақидаги маълумотларни аниқлаш ва ҳисобини юритишни, шу жумладан, халқаро молиявий ҳисобот стандартларини амалга ошириш орқали таъминлайди.

Манфаатлар мувозанатини таъминлаш тамойили қисқа ва узоқ муддатли мақсад ва вазифаларни ҳисобга олган ҳолда, давлатнинг корхоналарга нисбатан мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) ва тартибга солувчи функцияларини ажратишни, иқтисодий самарадорлик ва ижтимоий жавобгарлик нуқтаи назаридан асосланган қарорлар қабул қилишни назарда тутади.

Назоратнинг узлуксизлиги тамойили давлат иштирокидаги корхоналарда давлат номидан мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функциясини амалга ошираётган давлат органлари томонидан мақсад ва вазифалар, уларга эришиш кўрсаткичлари, шунингдек, бошқарув тамойиллари ва механизмларига риоя қилиш бўйича доимий назорат ўрнатади.

Лойиҳавий ёндашув тамойили — режалаштирилган натижа, воситалар тўплами, ресурсларни таққослаш, мотивация ва жавобгарлик асосида бошқарувнинг мақсад ва вазифаларига эришиш учун режаларни аниқлашдир.

4-боб. Стратегиянинг устувор йўналишлари

Қуйидагилар давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилишнинг устувор йўналишлари ҳисобланади:

давлат мулкини бошқариш ва ислоҳ қилиш соҳасида илғор хорижий тажриба ва амалиётдан келиб чиқиб, халқаро молия институтлари ва хорижий экспертларни жалб этган ҳолда, тўғридан-тўғри амал қиладиган «Давлат мулкини бошқариш тўғрисида»ги ва «Хусусийлаштириш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунлари лойиҳасини ишлаб чиқиш орқали давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилишнинг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш;

давлат иштирокидаги корхоналарга эгалик қилиш асосларини белгилаш, хусусий сектор муваффақиятли фаолият кўрсатаётган ва рақобат ривожланган соҳаларда давлат иштирокини чеклаш, давлат иштирокидаги корхоналарни хусусийлаштиришда тизимлилик ва «сот ёки тушунтир» тамойилларини жорий этиш орқали давлат иштирокидаги корхоналарни кескин қисқартириш;

давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан тижорат ва нотижорат мақсадларни белгилаш, уларнинг инвестиция лойиҳаларига давлат кафиллигини беришдан босқичма-босқич воз кечиш, давлат иштирокидаги корхоналар ва нодавлат юридик шахслар учун тенг шароит яратиш, давлатнинг мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) ва тартибга солувчи функцияларини ажратиш орқали давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятини тўлиқ бозор механизмларига ўтказиш;

давлат номидан мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функцияларини фақат корпоратив бошқарув усулларини қўллаган ҳолда бажариш, бошқарув органлари аъзоларини танлов асосида сайлаш (тайинлаш), уларнинг фаолиятини баҳолаш орқали масъулият ва жавобгарлигини ошириш, уларга ҳақ тўлашнинг бозор механизмларига ўтиш, кузатув кенгаши таркибига профессионал мустақил аъзоларни жалб этиш, унинг қошида қўмиталар ташкил этиш, кузатув кенгаши аъзоларига фидуциар мажбуриятларни татбиқ этиш, назорат органлари фаолиятини такомиллаштириш ва инсон ресурсларини стратегик бошқариш тизимини йўлга қўйиш орқали корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини жорий этиш;

давлат иштирокидаги корхоналар фаолияти натижадорлиги ва Стратегияни амалга ошириш тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарида эшитиш амалиётини жорий этиш, корхоналар тўғрисидаги йиғма ҳисоботни ошкор этиш, давлат иштирокидаги корхоналарга расмий веб-сайт бўлиши талабини киритиш, давлат иштирокидаги корхоналар тўғрисидаги маълумотларни халқаро стандартлар асосида ошкор этиш орқали давлат иштирокидаги корхоналарни бошқаришда шаффофлик ва маълумотларнинг ошкор этилишини таъминлаш.

5-боб. Д авлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилишнинг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш

1. Давлат мулкини бошқариш, ислоҳ қилиш ва хусусийлаштириш соҳасида тўғридан-тўғри амал қиладиган қуйидагиларни назарда тутувчи қонун лойиҳалари ишлаб чиқилади:

а) «Давлат мулкини бошқариш тўғрисида»ги қонун:

давлат мулкини бошқаришнинг мақсади ва асосий принциплари;

давлат мулкини давлат ихтиёрида сақлаб қолиш мезонлари;

давлат мулкини бошқариш субъектлари, уларнинг вазифалари, ваколатлари ва мажбуриятлари;

давлат иштирокидаги корхоналарни бошқарадиган давлат бошқаруви органини белгилаш;

давлат мулкидан фойдаланиш йўллари, шу жумладан, уни ижарага ва ишончли бошқарувга бериш;

б) «Хусусийлаштириш тўғрисида»ги қонун:

хусусийлаштиришнинг асосий принциплари, шакллари ва шартлари;

давлат мулкини хусусийлаштириш субъектлари, уларнинг вазифалари, ваколатлари ва мажбуриятлари;

хусусийлаштириш объектларининг жозибадорлигини ошириш йўллари, шу жумладан, йирик корхоналарни сотишдан олдин тайёрлаш.

2. Давлат иштирокини чеклаш, давлат иштирокидаги корхоналар ва нодавлат юридик шахслар учун тенг шароит яратиш, давлатнинг мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) ва тартибга солувчи функцияларини ажратиш, корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини жорий этиш ва давлат иштирокидаги корхоналарни бошқаришда шаффофлик ва маълумотларни ошкор этишни таъминлаш бўйича қонунчилик ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади.

6-боб. Давлат иштирокидаги корхоналарни кескин қисқартириш

3. Давлатнинг корхоналардаги иштирокига, истисно тариқасида, корхоналар қуйидаги мезонларнинг бирига ёки бир нечтасига мос келганда йўл қўйилади:

а) асосий фаолияти табиий монополия соҳасига тўлиқ мос бўлган;

б) хусусий корхоналар томонидан бажарилиши норентабел ҳисобланувчи, аҳолига зарур бўлган таянч хизматларни кўрсатувчи;

в) стратегик манфаат соҳасида фаолият юритадиган ёки миллий иқтисодиёт учун муҳим тизим функциясини бажарадиган, яъни:

Ўзбекистон хавфсизлиги ва мудофаасини таъминлаш учун қурол-яроғ, ҳарбий ва махсус техника, ўқ-дорилар ишлаб чиқариш, тайёрлаш, сотиш, таъмирлаш, модернизация қилиш ва йўқ қилиш ҳамда бошқа фаолиятлар;

радиоактив моддаларни кавлаб олиш, ишлаб чиқариш, ташиш ва қайта ишлаш, радиоактив чиқиндиларни кўмиш, уранни ва бошқа бўлинувчи материалларни, шунингдек, улардан ясалган буюмларни сотиш;

қимматбаҳо ва асл металлар қазиб олиш;

атом энергетикаси объектларини (шу жумладан, бу каби объектларга ускуналар, тизимлар ва аппаратларни ўрнатиш) қуриш ва монтаж қилиш ишларини олиб бориш, улардан фойдаланиш ҳамда уларни таъмирлаш;

миллий манфаатлар йўлида йирик инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш.

Давлат иштирокидаги корхоналарда давлат улушини сақлаб қолиш «сот ёки тушунтир» тамойили бўйича амалга оширилади.

4. Давлат активлари агентлиги Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳамда бошқа вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2022 йилдан бошлаб ҳар йили давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятини таҳлил қилиб (хатловдан ўтказиб), қуйидаги корхоналарни аниқлайди:

фаолияти Стратегиянинг 3-бандида кўрсатилган мезонларга мос келадиган ва давлат ихтиёрида қолдириладиган корхоналарни (улушларни). Бунда давлат иштирокидаги корхоналар рўйхати ҳар йили тегишли асослантириш кўрсатилган ҳолда, Давлат активлари агентлигининг веб-сайтида эълон қилинади;

фаолиятининг бир қисми Стратегиянинг 3-бандида кўрсатилган мезонлардан бирига тўғри келган корхоналарни (улушларни). Бунда ушбу корхоналар (улушлар) имкон қадар шундай тарзда қайта ташкил этиладики, унга кўра давлат ихтиёрида уларнинг фақат кўрсатилган мезонларга мос келадиган фаолият қисми қолдирилади;

фаолияти Стратегиянинг 3-бандида кўрсатилган мезонларга мос келмаган корхоналарни (улушларни). Бунда ушбу корхоналар (улушлар) қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда 2025 йилга қадар сотилади, қайта ташкил этилади ёки тугатилади, шунингдек, сотилгунга қадар ишончли бошқарувга бериш амалиёти қўлланилади.

5. Давлат ихтиёрида қолдириладиган корхоналардаги улушлар қисман сотилиши ёки акцияларни оммавий таклиф этиш орқали қисқартирилиши мумкин.

7-боб. Давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятини тўлиқ бозор механизмларига ўтказиш

1-§. Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан мақсадларни белгилаш

6. Давлат иштирокидаги корхоналар Давлат активлари агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзига нисбатан аниқ тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни ишлаб чиқади.

7. Тижорат мақсадлари фойда олиш мақсадида амалга ошириладиган фаолият учун белгиланади.

Давлат иштирокидаги корхоналарнинг тижорат фаолияти очиқ ва рақобатбардош бозорда адолатли рақобат шароитида даромадни кўпайтиришга ёки тартибга солинадиган бозор шароитида самарали ишлашга қаратилади. Тижорат мақсадларини амалга оширувчи давлат иштирокидаги корхоналар ҳамда уларнинг активлари корхонанинг узоқ муддатли ривожланишини, дивидендлар тўланиши ва фаолиятидан барқарор фойдани таъминловчи бизнес-режа асосида бошқарилади.

8. Нотижорат мақсадлар тармоқ, ижтимоий ёки бошқа жамоат мақсадларига эришиш, шу жумладан, тасдиқланган бюджет доирасида, даромадни кўпайтириш асосий мақсади бўлмаган, ижтимоий муҳим аҳамият касб этган хизматларни кўрсатиш мажбурияти бўлган фаолият йўналиши учун белгиланади.

9. Нотижорат мақсадларга эга бўлган корхоналар ҳам бизнес-режа асосида бошқарилиши лозим.

Нотижорат мақсадлар асослантирилган ҳолда аниқ белгиланиб, ошкор этилиши лозим. Корхоналарнинг нотижорат мақсадлари, уларни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар, шунингдек, корхонанинг молиявий натижаларига таъсирининг миқдорий баҳоси билан ошкор этилиши керак.

10. Давлат иштирокидаги корхоналарда нотижорат мақсадларни амалга ошириш билан боғлиқ харажатларни қоплаш рақобат муҳитига таъсир қилмаслиги ва бозордаги ҳалол рақобатни бузмаслиги лозим, шу билан бирга, тижорат мақсадларини амалга ошириш бўйича фаолият ҳам адолатли рақобат тамойилларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

11. Тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни амалга ошириш билан боғлиқ фаолият корхонанинг кузатув кенгашига тақдим этиладиган чораклик ҳисоботларда алоҳида кўрсатилиши ва корхонанинг веб-сайтида ошкор этилиши лозим.

12. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан нотижорат мақсадларни (ижтимоий мажбуриятларни бажариш ва ижтимоий аҳамият касб этган хизматларни кўрсатиш) амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар (шу жумладан, касса узилишларига йўл қўймаслик учун) тўлиқ ва ўз вақтида қопланишининг аниқ ва шаффоф механизмлари жорий этилади.

2-§. Давлат иштирокидаги корхоналар ва нодавлат юридик шахслар фаолияти учун тенг шароитлар яратиш

13. Давлат иштирокидаги корхоналар ўз хўжалик фаолиятини нодавлат юридик шахслар билан тенг шароитларда амалга ошириши ва ташкилий-ҳуқуқий шакллари бўйича нодавлат юридик шахслар каби бўлиши керак.

Тижорат мақсадлари асосида фаолият юритаётган давлат унитар корхоналари ташкилий-ҳуқуқий шакли бўйича 2025 йилга келиб акциядорлик жамиятлари ёки масъулияти чекланган жамиятларга айлантирилиши лозим.

14. Давлат бошқаруви органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва тартибга солиш бўйича функцияларини давлат ва хусусий корхоналар хўжалик фаолиятини юритишнинг тенг шароитларини белгилаш зарурлигини инобатга олган ҳолда бажаришлари зарур.

15. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг инвестиция ва инфратузилма лойиҳаларини молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикасининг давлат кафолатларини тақдим этиш амалиёти бекор қилинади, бунда ушбу кафолат механизми фақат стратегик муҳим бўлган инфратузилма ва ижтимоий аҳамиятга эга лойиҳалар учун сақлаб қолинади.

Давлат иштирокидаги корхоналар молиялаштириш учун зарур пул ресурсларини жалб этиш билан боғлиқ мажбуриятларни бажаришга масъул ҳисобланади.

3-§. Давлатнинг мулкдор ва тартибга солувчи функцияларини ажратиш

16. Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан бир вақтнинг ўзида ҳам мулкдор, ҳам тартибга солувчи функцияларни бажариш давлатнинг битта органи томонидан амалга оширилишига йўл қўйилмайди.

Бундай функциялар ажратилгунга қадар мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функциясини бажарувчи давлат органи бундай корхоналарда аъзоларининг учдан икки қисми мустақил аъзолардан иборат кузатув кенгаши ташкил этилишини таъминлайди.

17. Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) функцияси Давлат активлари агентлиги ва истисно ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Президентининг алоҳида қарорлари асосида Молия вазирлиги томонидан амалга оширилади.

Бунда Стратегия доирасида «мулкдор функцияларини бажариш» тушунчаси остида давлат иштирокидаги корхоналарнинг давлат акциялари пакети (улуши) бўйича акциядор, иштирокчи ёки муассис ҳуқуқларини амалга ошириш назарда тутилади, акцияларни тасарруф этиш бундан мустасно.

8-боб. Корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини жорий этиш

1-§. Кузатув кенгаши ва унинг қошидаги қўмиталар

18. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари уларнинг ишини ташкил этишда кўмаклашиш учун корпоратив маслаҳатчи хизматини ташкил этади.

Корпоратив маслаҳатчи Стратегиянинг жорий этилиши учун тўлиқ жавобгар бўлган ижро этувчи орган ишини мувофиқлаштиради.

19. Давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши таркибида унинг аъзоларидан аудит бўйича қўмита, тайинлаш ва рағбатлантириш бўйича қўмита, зарурат бўлганда эса, бошқа қўмиталар ҳам ташкил этилади.

20. Кузатув кенгаши аъзоларига қуйидаги фидуциар мажбуриятлар татбиқ этилади:

жонкуярликни намоён қилиш мажбурияти — кузатув кенгаши аъзосидан виждонан ва жонкуярлик асосида ҳаракат қилишни;

содиқликни намоён қилиш ва манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик мажбурияти — кузатув кенгаши аъзоларидан, биринчи навбатда, корхона манфаатларидан келиб чиқиб ҳаракат қилишни;

лозим даражада кўздан кечиришликни намоён қилиш мажбурияти — кузатув кенгаши аъзоларидан корхонага нисбатан қарор қабул қилишда эҳтиёткорлик билан ёндашишни;

мустақил мулоҳазадан фойдаланиш мажбурияти — кузатув кенгаши аъзосидан қарорларни мустақил, шахсий ва бошқа манфаатларни инобатга олмаган ҳолда қабул қилишни талаб этади.

21. Кузатув кенгаши ҳар чоракда камида бир марта:

давлат иштирокидаги корхона ижро этувчи органи ва ички назорат органларининг, шу жумладан, корхона томонидан амалга оширилган харидлар тўғрисидаги ҳисоботини;

давлат иштирокидаги корхона асосий (уставдаги) фаолияти билан боғлиқ ва боғлиқ бўлмаган шуъба хўжалик жамиятлари ҳамда филиаллари (ваколатхоналари) фаолияти тўғрисидаги ҳисоботни кўриб чиқади.

22. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгаши аъзолари уларда акциядор, иштирокчи ёки муассис функцияларини амалга оширувчи давлат органлари томонидан корпоратив бошқарув тамойиллари (акциядорларнинг умумий йиғилиши, кузатув кенгаши ва муассис қарорлари) асосида мустақил равишда сайланади (тайинланади).

23. Давлат улуши бўйича давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши аъзолигига номзодлар танлов асосида белгиланган мезонларга асосан танлаб олинади.

Бунда кузатув кенгаши таркибини шакллантириш мезонларига тармоққа оид билим, бошқарув тажрибаси, молиявий, корпоратив бошқарув, стратегик режалаштириш ҳамда бошқа малакалар киритилади.

24. Давлат улуши бўйича давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши аъзолари таркиби, шу жумладан, билим, кўникма ва тажриба мезонлари бўйича тоифаланган бўлиши лозим.

25. Ҳар бир номзод:

белгиланган мезонлар доирасида тегишли малака талабларига мувофиқ бўлиши;

бенуқсон ишлаш обрўсига эга бўлиши;

фаолиятида рақобатчилар, асосий етказиб берувчилар билан тизимли манфаатлар тўқнашувига эга бўлмаслиги;

кузатув кенгаши аъзоси функциясини бажариши учун зарур вақт ажратиши лозим.

Ҳар бир номзодга бештадан кўп бўлмаган кузатув кенгашларида аъзо бўлиб иштирок этиш чеклови ўрнатилади, қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.

26. Давлат органлари ходимлари талаб этиладиган малака даражасига мос бўлиши, манфаатлар тўқнашуви аломатларига эга бўлмаслиги шарти билан кузатув кенгаши аъзолигига сайланишлари мумкин.

Бунда тартибга солувчи ёки назоратни (шахсан ёки ўзининг бўйсунувидаги шахс орқали текшириш ёхуд унга нисбатан қонунчиликда белгиланган ҳар қандай имтиёзларни (преференцияларни) қўллаш ёки уни ҳар қандай жавобгарликка тортиш (жавобгарликка тортиш бўйича ташаббус кўрсатиш) ёхуд унга лицензия ва рухсат этиш хусусиятига эга бошқа ҳужжатларни бериш (хабарномани қабул қилиш) ҳуқуқи) амалга оширувчи давлат органлари ходимларини сайлаш амалиёти тўлиқ бекор қилинади.

27. Кузатув кенгашининг, шу жумладан, мустақил аъзолигига номзодларни танлаш учун халқаро миқёсда етакчи бўлган консалтинг ва «хедхантер» ташкилотлари жалб қилиниши мумкин.

28. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари таркибида мустақил аъзолар улуши босқичма-босқич 30 фоизга етказилади.

Бунда кузатув кенгашларининг мустақил аъзолари давлат органлари ходимларидан таркиб топган аъзоларни қисқартириш ҳисобига шакллантирилади.

29. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари аъзоларига тўланадиган ҳақ миқдори хусусий мулк иштирокидаги (шу жумладан, хорижий) корхоналарнинг кузатув кенгашлари аъзоларига тўланадиган ҳақ миқдоридан кам бўлмаган миқдорларда тўлаш амалиёти жорий этилади.

30. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари аъзоларига ҳақ тўлаш миқдори акциядорлар (иштирокчилар) умумий йиғилиши ёки муассис қарори билан тасдиқланади.

31. Кузатув кенгаши аъзосига тўланадиган ҳақ миқдори кузатув кенгаши ҳамда унинг қўмиталаридаги аъзолиги ва/ёки раислиги учун корхона корпоратив бошқарув тизимини баҳолаш натижалари асосида белгиланади.

32. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг корпоратив бошқарув тизими Давлат активлари агентлиги томонидан тасдиқланадиган саволномага асосан мустақил ташкилотлар (қимматли қоғозлар бозори профессионал иштирокчилари, Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси, штатида корпоратив бошқарувчи ёки қимматли қоғозлар бозори мутахассиси аттестатига эга бўлган аудиторлик ташкилотлари, фонд биржаси, аккредитацияланган рейтинг агентликлари, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби, Хусусийлаштириш ва давлат активларини бошқариш муаммоларини тадқиқ этиш маркази) томонидан баҳоланади.

Бунда давлат улуши устун мавқеига эга бўлган тижорат банкларининг корпоратив бошқарув тизимини баҳолаш саволномаси Молия вазирлиги томонидан тасдиқланади.

33. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгашлари ҳар йили, шу жумладан, консалтинг ташкилотларни жалб қилган ҳолда, ўз фаолиятининг самарадорлиги, шунингдек, кузатув кенгаши аъзоларининг билими, кўникмалари ва тажрибаси корхона эҳтиёжларига мос келишини баҳолайди.

34. Давлат иштирокидаги корхоналарда тафтиш комиссиялари фаолияти бекор қилинади.

Бунда давлат иштирокидаги корхоналарда кузатув кенгашлари аъзолари таркибидан иборат аудит қўмитаси ташкил қилинади.

35. Аудит қўмитасига молиявий таҳлил ва бухгалтерия ҳисоби соҳасида билимларга эга бўлган кузатув кенгашининг мустақил аъзоси раҳбарлик қилади.

36. Аудит қўмитаси молиявий ҳисоботларнинг ҳаққонийлигини назорат қилиш ва таваккалчиликнинг самарадорлигини таъминлаш учун:

ички аудитнинг йиллик иш режасини тасдиқлаш учун кузатув кенгашига киритади;

аудиторлик текширувларини ўтказиш ташаббуси билан чиқади;

кузатув кенгаши олдида аудит масалалари бўйича ҳисобот беради.

37. Аудит қўмитасининг мажбуриятлари қонунчилик ҳужжатлари, корхона устави ҳамда аудит қўмитаси тўғрисидаги низомга мувофиқ белгиланади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:

ҳисоб сиёсатини тасдиқлаш учун кузатув кенгашига киритиш ҳамда унинг ижросини назорат қилиш;

ички аудит тўғрисидаги низомни тасдиқлаш, ички аудит хизмати ходимларини тайинлаш учун кузатув кенгаши тасдиғига номзодларни киритиш ҳамда уларни лавозимдан озод этиш тўғрисида таклиф киритиш;

жамият томонидан қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган миқдорда амалга оширилган харидларни назорат қилиш;

ички аудит хизмати ишини, шу жумладан, унинг ҳисоботларини таҳлил қилиш ва самарадорликни баҳолаш орқали назорат қилиш;

молиявий ҳисобот, шу жумладан, консолидациялашган ҳисоботнинг бухгалтерия стандартлари ва ҳисоб сиёсатига мувофиқлигини таҳлил ва назорат қилиш;

ташқи аудит ўтказилишини таъминлаш;

кузатув кенгаши топшириғи бўйича бошқа функцияларни бажариш.

38. Аудит қўмитаси ўз йиғилишларини кузатув кенгаши мажлисларидан олдин ўтказади.

39. Давлат иштирокидаги барча корхоналарнинг кузатув кенгашлари аъзолари таркибидан Тайинловлар ва ҳақ тўлаш қўмитаси ташкил қилинади.

40. Тайинловлар ва ҳақ тўлаш қўмитасига ходимларни танлаш ҳамда баҳолаш кўникмаларига эга бўлган кузатув кенгашининг мустақил аъзоси раҳбарлик қилади.

41. Тайинловлар ва ҳақ тўлаш қўмитасининг вазифалари қонунчилик ҳужжатлари ва корхона уставига мувофиқ белгиланади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:

тайинловлар ва ҳақ тўлаш сиёсатини ишлаб чиқиш ва кузатув кенгашининг тасдиғига киритиш ҳамда ижросини назорат қилиш;

кузатув кенгашига корхона раҳбари (бош директори, бошқарув раиси) ва ижро этувчи орган (бошқарув) аъзоларини лавозимга сайлаш (тайинлаш) учун номзодларни ва уларни лавозимдан озод этиш учун таклифлар киритиш;

корхона раҳбари (бош директори, бошқарув раиси) ва ижро этувчи орган (бошқарув) аъзоларининг самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари бўйича таклифларини кузатув кенгаши тасдиғига киритиш ва уларни баҳолаш;

корхона раҳбари (бош директори, бошқарув раиси) ва ижро этувчи орган (бошқарув) аъзолари лавозимларига танлов ўтказиш;

кузатув кенгаши топшириғи бўйича бошқа функцияларни бажариш.

2-§. Ижро этувчи орган

42. Ижро этувчи орган, шу жумладан, коллегиал ижро этувчи органнинг аъзолари танлов асосида кузатув кенгаши томонидан лавозимга сайланади (тайинланади) ва лавозимдан озод этилади.

43. Қуйидаги амалиётлар бекор қилинади:

давлат иштирокидаги корхоналар раҳбарлиги ва ижро этувчи орган аъзолигига номзодларни Вазирлар Маҳкамаси билан келишиш;

давлат хизматчиларининг бир вақтнинг ўзида давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органи раҳбари (аъзоси) лавозимларини эгаллаши.

44. Ижро этувчи орган фаолиятининг ижобий натижаларига кўра ваколатларини кейинчалик узайтириш, шунингдек, қониқарсиз натижаларга кўра муддатидан илгари бўшатиш шарти билан уч йил муддатга сайланади (тайинланади). Бунда ижро этувчи орган аъзоларига номзодларни танлаш учун халқаро миқёсда етакчи бўлган консалтинг ва «хедхантер» ташкилотлари жалб қилиниши мумкин.

45. Ижро этувчи орган раҳбари ва аъзолари жавобгарлиги бўйича суғурта қилиш механизми жорий этилади.

46. Ижро этувчи орган раҳбари ва аъзолари номзодларига қўйиладиган малака талаблари (маълумоти, тижорат, молия ва соҳавий тажриба ва бошқалар) давлат иштирокидаги корхона кузатув кенгаши томонидан белгиланади.

47. Давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органининг раҳбарлари ва аъзоларига тўланадиган ҳақ миқдори:

хусусий мулк иштирокидаги (шу жумладан, хорижий) корхоналарнинг ижро этувчи органи раҳбарлари ва аъзоларига тўланадиган ҳақ миқдоридан кам бўлмаган миқдорда тўлаш тартиби ўрнатилади;

кузатув кенгаши томонидан тасдиқланадиган шаффоф ҳақ тўлаш сиёсатига асосланган бўлади.

48. Давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органи аъзоларига тўланадиган ҳақ таркиби қуйидагилардан иборат бўлади:

корхона жамоа шартномасида назарда тутилган қатъий белгиланган ҳақ (иш ҳақи, компенсация, бошқа тўловлар);

ҳақ тўлашнинг мукофот қисми — самарадорликнинг муҳим кўрсаткичларининг чорак якуни бўйича кўрсаткичлари ижроси таъминланган тақдирда, тўланадиган қўшимча ҳақ, шунингдек, йиллик ёки уч йиллик фаолият натижасига кўра самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари ижросининг бонус кўринишидаги тўловлар.

49. Давлат иштирокидаги корхонанинг ижро этувчи органи корхона стратегияси ва ижтимоий аҳамиятга эга хизматларни кўрсатиш мажбуриятларидан келиб чиққан ҳолда, аниқ белгиланган самарадорликнинг муҳим кўрсаткичларига эга бўлиши керак.

3-§. Таваккалчиликни бошқариш тизими

50. Давлат иштирокидаги корхоналарда «уч ҳимоя чизиғи», яъни таваккалчиликни оператив бошқарув жараёнида аниқлаш ва бошқариш, таваккалчиликларни аниқлаш ва бартараф қилиш бўйича назорат тартиб-таомилларини ҳамда ягона методологиясини ишлаб чиқиш ва жорий этиш, таваккалчиликларни бартараф қилиш ва бу борада амалга оширилаётган ишларга баҳо бериш ҳамда назорат қилиш ёндашувига асосланган таваккалчиликни бошқариш тизими Давлат активлари агентлиги томонидан тасдиқланадиган намунавий тартибга мувофиқ жорий этилади.

51. Кузатув кенгаши мавжуд бўлмаган тақдирда, давлат иштирокидаги корхоналарда таваккалчиликни бошқариш тизими ижро этувчи орган (бошқарув) билан ҳамкорликда акциядорларнинг (иштирокчиларнинг) умумий йиғилиши, муассис томонидан назорат қилинади.

52. Давлат иштирокидаги ҳар бир корхона таваккалчилик қўмитаси ва кузатув кенгаши томонидан белгиланган барча таваккалчиликларни (операцион, ҳуқуқий ва бошқалар) қамраб олган «таваккалчилик харитасини» ишлаб чиқади ва мониторингини олиб боради.

Давлат иштирокидаги корхоналар ҳар йили таваккалчиликларни бошқариш учун жавобгар бўлган махсус таркибий бўлинмани ташкил этишнинг мақсадга мувофиқлиги масаласини кўриб чиқади.

4-§. Ички аудит хизмати

53. Давлат иштирокидаги корхоналарда ички аудит хизмати ташкил этилади.

54. Ички аудит хизмати давлат иштирокидаги корхонанинг мустақил таркибий бўлинмаси бўлиши лозим. Ички аудит хизмати ходимлари корхонанинг штатлар жадвалига киритилади.

55. Ички аудит хизмати ўз функциялари жиҳатидан Аудит қўмитаси раисига бўйсунади.

56. Ички аудит хизмати ва ташқи аудитор бир-бирларига нисбатан мустақил бўлишлари, бироқ ўзаро ахборот алмашиши ва ўзларининг ҳаракатларини мувофиқлаштириши лозим.

57. Ички аудит хизмати давлат иштирокидаги корхонанинг шуъба хўжалик жамиятлари ички аудит хизмати фаолиятини мувофиқлаштиради ва заруратга қараб уларнинг молия-хўжалик фаолиятини назорат қилади.

58. Ички аудит хизмати ходимларини танлов асосида тайинлаш, ҳар чоракда уларнинг ҳисоботларини кузатув кенгаши томонидан эшитиб бориш ва ташқи аудитор томонидан жиддий камчиликлар аниқланган тақдирда, кузатув кенгаши қарори билан унинг ходимлари ваколатларини муддатидан илгари бекор қилиш амалиёти жорий этилади.

5-§. Ташқи аудит

59. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг йиллик молиявий ҳисоботи қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ташқи аудитдан ўтказилиши шарт.

60. Давлат иштирокидаги корхона акцияларининг (улушларининг) камида 5 фоизига эгалик қилувчи акциядорларга (иштирокчиларга) асослар бўлган тақдирда, корхона молия-хўжалик фаолиятини корхона ҳисобидан навбатдан ташқари ташқи аудитдан ўтказишни талаб қилиш ҳуқуқи берилади.

61. Мажбурий аудиторлик текшируви акциядорларнинг (иштирокчиларнинг) умумий йиғилиши, муассис қарори билан тайинланади. Ташқи аудиторлик ташкилотини жалб қилиш учун ўтказиладиган танлов (тендер) шартлари ва қўйиладиган талаблар кузатув кенгашининг Аудит қўмитаси томонидан белгиланади.

6-§. Инсон ресурсларини бошқариш

62. Давлат иштирокидаги корхоналар инсон ресурслари захираси тўғрисидаги қоидаларни жорий этиши лозим. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгашлари ва ижро этувчи органи таркибидаги инсон ресурслари захирасини шакллантириш учун Тайинловлар ва ҳақ тўлаш қўмитаси масъулдир.

63. Давлат иштирокидаги корхоналар малакали ходимларни жалб қилиш ҳамда мавжуд ходимларни муносиб рағбатлантиришга қаратилган ҳақ тўлаш механизмларини жорий этади.

64. Иш ҳақи миқдорлари асосли ва корхонанинг узоқ муддатли манфаатларига жавоб бериши лозим.

65. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгашлари корхонанинг ижро этувчи органи раҳбарияти ўртасидаги ваколатларни (операцион, молиявий ва бошқалар) таҳлил қилиши ва етишмаётган ваколатларни тўлдириш тўғрисида тавсия бериши лозим.

66. Давлат иштирокидаги ҳар бир корхона ахлоқ стандартларини қамраб олган Ахлоқ кодексини ишлаб чиқади, жорий этади ва бу борадаги маълумотни ошкор этади.

9-боб. Давлат иштирокидаги корхоналарни бошқаришда шаффофликни ва маълумотларнинг ошкор этилишини таъминлаш

1-§. Ички ахборот алмашинуви

67. Давлат иштирокидаги корхоналар самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари, корхона бизнес-режаси ва стратегиясининг бошқа кўрсаткичлари ижроси бўйича кузатув кенгаши ва ижро этувчи орган ўртасида ахборот алмашинувини таъминлаши шарт.

Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари корхона фаолияти билан боғлиқ ҳар қандай масалалар бўйича ҳисобот, ҳужжатлар ва маълумотларни талаб қилишга ҳақли.

68. Давлат иштирокидаги корхоналар ҳисоботларни замонавий ахборот технологияларидан фойдаланилган ҳолда тайёрлаш бўйича барча зарур чораларни кўради.

2-§. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан ахборотни ошкор қилиш

69. Давлат иштирокидаги корхоналар:

ўзининг корпоратив веб-сайтларига эга бўлиши ва қонунчиликда корпоратив веб-сайтларга қўйилган талабларни бажариши;

давлат ва жамият учун муҳим бўлган ахборот ва масалаларни ўз веб-сайтида ошкор қилиши;

улар томонидан амалга ошириладиган харидлар шаффофлиги жараёнининг барча тартиб-қоидаларига риоя қилиши лозим.

70. Давлат иштирокидаги ҳар бир корхона ўзи томонидан ишлаб чиқилган стратегия, уни амалга ошириш чора-тадбирлари ва ижроси тўғрисидаги маълумотларни эълон қилиб бориши лозим, махфий ёки тижорат сирларини ўз ичига олган маълумотлар бундан мустасно.

71. Ошкор этилиши лозим бўлган ахборотлар сирасига қуйидагилар киради:

давлат иштирокидаги корхона устави;

кузатув кенгаши аъзолари ҳақида, шунингдек, уларга тўланадиган ҳақ тўғрисидаги маълумотлар;

корхона раҳбари ва ижро этувчи орган аъзолари ҳақида, шунингдек, уларга тўланадиган ҳақ тўғрисидаги маълумотлар;

корхонанинг ташкилий тузилмаси;

йиллик бизнес-режа ижроси ҳолати тўғрисида чораклик ҳисоботлар (шу жумладан, лойиҳаларни техник-иқтисодий асослаш ва мақсадларига эришиш тўғрисидаги маълумотлар);

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ишлаб чиқилган молиявий ҳисобот, шу жумладан, йиллик молиявий ҳисоботга ташқи аудиторлик ташкилоти хулосаси;

асосий таваккалчиликлар, шу жумладан, молиявий, операцион, ҳуқуқий ва бошқа таваккалчиликлар, махфий ёки тижорат сирларини ўз ичига олган маълумотлар бундан мустасно;

йирик ва аффилланган шахслар билан муҳим битимлар тўғрисидаги маълумотлар;

корхонанинг корпоратив бошқарув соҳасидаги амалиётини Давлат иштирокидаги корхоналар учун корпоратив бошқарув қоидаларига мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотлар;

Давлат активлари агентлиги томонидан белгиланадиган бошқа маълумотлар.

72. Давлат иштирокидаги корхоналар барча акциядорлар, иштирокчилар ва муассис учун «ахборотларни ошкор этиш тенглиги» тамойилини жорий этади.

73. Давлат иштирокидаги корхоналар корпоратив бошқарув соҳасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар, молиявий натижалар, бизнес-режа кўрсаткичлари ижроси, стратегияни жорий этиш ва бошқа муҳим маълумотларни Давлат активлари агентлигига киритиб боради.

3-§. Давлат иштирокидаги корхоналар тўғрисидаги ахборотларни ошкор қилиш

74. Давлат активлари агентлиги 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили давлат иштирокидаги корхоналар фаолияти натижадорлиги ва Стратегияни амалга ошириш тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасига тақдим этади.

75. Давлат активлари агентлиги 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили камида бир марта ўзининг веб-сайтида давлат иштирокидаги барча корхоналарнинг фаолияти натижалари тўғрисидаги қуйидагиларни ўз ичига олган ҳисоботни эълон қилади:

давлат иштирокидаги корхоналарга қўйилган мақсадларнинг ижроси, ҳар бир корхона фаолиятининг хусусиятини ҳисобга олган ҳолда, асосий молиявий ва номолиявий кўрсаткичларга эришиш даражаси тўғрисидаги маълумотлар;

ижтимоий аҳамиятга эга бўлган хизматларни кўрсатиш бўйича мажбуриятларнинг бажарилиши тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек, ҳомийлик, хайрия ва бошқа ижтимоий мақсадларга маблағлар ажратиш тўғрисидаги қарорлар ҳамда қарор қабул қилишдан кутилаётган натижаларни кўрсатган ҳолда батафсил асослар.

10-боб. Стратегиянинг мақсадли кўрсаткичлари ва уни рўёбга чиқариш мониторинги

76. Давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш бўйича белгиланган мақсадларга ўз вақтида эришилишини ва амалга оширилган саъй-ҳаракатлар муваффақиятини баҳолаш мақсадида Стратегия қуйидаги мақсадли кўрсаткичларни ўз ичига олади:

давлат иштирокидаги корхоналар сонини 75 фоизга қисқартириш;

20 та давлат иштирокидаги корхоналар акцияларини бирламчи ва иккиламчи оммавий таклиф этиш;

давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари таркибидаги мустақил аъзолар сонини 2025 йилга қадар 30 фоизгача ошириш.

Бунда давлат иштирокидаги корхоналар ўз фаолиятини Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг Давлат иштирокидаги корхоналар учун корпоратив бошқарув бўйича тамойиллари асосида бозор механизмларига асосланган ҳолда амалга оширади.

77. Стратегиянинг амалга оширилиши бўйича тизимли мониторинг олиб бориш ва мувофиқлаштириш Давлат активлари агентлиги томонидан амалга оширилади.

11-боб. Якунловчи қоидалар

78. Стратегия нормалари давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятига улар фаолиятининг хусусиятларини инобатга олган ҳолда татбиқ этилади.

79. Стратегия устав капиталидаги давлат улуши миқдори 50 фоиздан ортиқ бўлган хўжалик жамиятлари ёхуд устав капиталидаги давлат улуши миқдори хўжалик жамиятининг бошқа ҳар бир акциядори (иштирокчиси) улушига нисбатан кўп бўлган хўжалик жамиятлари, шунингдек давлат унитар корхоналарига босқичма-босқич татбиқ этилади.

80. Давлат иштирокидаги корхоналарда кузатув кенгашлари мавжуд бўлмаган тақдирда, Стратегия нормалари акциядорлар (иштирокчилар) умумий йиғилиши ва муассис қарорига асосан татбиқ этилади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 29 мартдаги 166-сон қарорига 2-ИЛОВА

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегиясини 2021-2022 йилларда амалга ошириш бўйича

Т/р Чора-тадбирлар Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Бажариш муддати Масъуллар I. Давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилишнинг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш 1. Давлат мулкини бошқариш ва хусусийлаштириш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштириш. 1. Европа тикланиш ва тараққиёт банки, бошқа халқаро молия институтлари ва халқаро экспертларни жалб этган ҳолда, «Давлат мулкини бошқариш тўғрисида»ги ва «Хусусийлаштириш тўғрисида»ги Қонунлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш. Ўзбекистон Республикаси Қонуни 2021 йил 1 июль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 2. Қонун лойиҳаларини мутахассислар, илмий ходимлар ва экспертлар ҳамжамияти билан муҳокама қилиш. 2021 йил 1 август 3. Қонун лойиҳаларини вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2021 йил 1 октябрь 4. Қонун лойиҳаларини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил 1 ноябрь 2. Қонунчилик ҳужжатларини Стратегия талабларига мувофиқлаштириш. 1. Халқаро молия институтлари экспертларини жалб этган ҳолда, Стратегия нормаларини амалиётга жорий этиш графигини ишлаб чиқиш. График 2021 йил 1 август Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 2. Графикни тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил 15 август II. Давла? иштирокидаги корхоналарни кескин қисқартириш 3. «Сот ёки тушунтир» тамойилини амалга ошириш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналарни ўрганиш учун ишчи гуруҳ тузиш. Ишчи гуруҳ тузиш тўғрисида қарор 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили 1 мартга қадар Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Н. Шарипов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , вазирликлар ва идоралар 2. Давлат иштирокидаги корхоналарни уларга эгалик қилиш мезонларидан келиб чиқиб, қуйидаги гуруҳларга ажратиш: фаолияти мезонларга тўлиқ мос келадиган корхоналар; фаолиятининг бир қисми мезонларнинг бирига тўғри келадиган корхоналар; фаолияти мезонларга мос келмайдиган корхоналар. Ишчи гуруҳ баёни 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили 1 июлга қадар Ишчи гуруҳ, Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 3. Ишчи гуруҳ таклифларини кўриб чиқиш. Давлат комиссияси баёни 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили 1 августга қадар Давлат комиссияси, Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 4. Давлат иштирокидаги корхоналарни тугатиш, қайта ташкил этиш ёки сотиш бўйича Ҳукумат қарори лойиҳасини белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йилдан бошлаб, ҳар йили 1 ноябрга қадар Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 5. Давлат ихтиёрида қолдириладиган корхоналар рўйхатини, уларни қолдириш асосларини кўрсатган ҳолда Давлат активларини бошқариш агентлигининг веб-сайтида эълон қилиш. Рўйхатни эълон қилиш Ҳукумат қарори қабул қилингандан сўнг, икки ҳафта муддатда Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Ф. Карабаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , вазирликлар ва идоралар III. Давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятини тўлиқ бозор механизмларига ўтказиш 4. Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни ишлаб чиқиш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг функция ва вазифаларини хатловдан ўтказиш ҳамда уларга нисбатан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни аниқлаш. Таҳлилий маълумот 2021 йил 1 декабрь, кейинчалик графикка асосан Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , вазирликлар ва идоралар 2. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан Агентлик, Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни ишлаб чиқиш. Тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадлар рўйхати 2022 йил 1 март 3. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларни корхоналар веб-сайтида эълон қилиш. Эълон қилинган рўйхат 2022 йил 1 май Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 4. Нотижорат мақсадларни молиялаштириш тартибини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йил 1 май Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 5. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларнинг бажарилиши мониторингини юритиш. 1. Халқаро молия институтлари ва чет эл экспертларини жалб этган ҳолда, давлат иштирокидаги корхоналар томонидан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларнинг бажарилиши тўғрисидаги ҳисобот шаклини ишлаб чиқиш. Ҳисобот шакли 2022 йил 1 февраль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , вазирликлар ва идоралар 2. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан тижорат мақсадлари ва нотижорат мақсадларнинг бажарилиши юзасидан корхона раҳбарлари ҳисоботини кузатув кенгаши мажлисларида (иштирокчилар йиғилишларида) ҳар чоракда бир маротаба эшитиш тизимини жорий этиш. Уставларга ўзгартиришлар киритиш 2022 йил 1 июль 6. Давлат корхоналари ва нодавлат корхоналарга тенг шароитлар яратиш. Давлат корхоналари ва нодавлат корхоналарга тенг шароитлар яратиш, шу жумладан, 2023 йил 1 январдан бошлаб давлат унитар корхоналарини ташкил этишни тақиқлаш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йил 1 август Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Ф. Карабаев) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 7. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг инвестиция ва инфратузилма лойиҳаларини молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикасининг давлат кафолатларини тақдим этиш амалиётини бекор қилиш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг инвестиция ва инфратузилма лойиҳаларини молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикасининг давлат кафолатларини тақдим этиш амалиётини бекор қилиш (стратегик муҳим бўлган инфратузилма ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлган лойиҳалар бундан мустасно) бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳасини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йил 1 июль Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Ф. Карабаев) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , вазирликлар ва идоралар 2. Ҳужжат лойиҳасини белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2022 йил 1 сентябрь 8. Давлатнинг мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) ва тартибга солувчи функцияларини ажратиш. 1. Вазирлик ва идораларнинг мулкдор ва тартибга солувчи функцияларини хатловдан ўтказиш. Таҳлилий маълумот 2022 йил 1 июль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Ф. Карабаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 2. Мулкдор ва тартибга солувчи функцияларни ажратиш натижасида тартибга солиш функцияларини такомиллаштириш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш. Таклиф 2022 йил 1 сентябрь 9. Мулкдор (акциядор, иштирокчи, муассис) в? тартибга солувчи функцияларни амалга оширишда манфаатлар тўқнашуви даражасини камайтириш. Давлат иштирокидаги корхоналарга нисбатан мулкдор ва тартибга солувчи функцияларни бир вақтнинг ўзида бажариш амали?ти бекор қилингунга қадар бундай корхоналар кузатув кенгашлари таркибига учдан икки қисмидан иборат мустақил аъзоларни сайлаш бўйича корхоналар уставларига тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш. Уставга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш 2021 йил 1 сентябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , вазирликлар ва идоралар 10. Давлат иштирокидаги корхоналар фаолияти бўйича жамоатчилик назоратини ўрнатиш. 1. Жамоатчилик назоратини ўрнатиш бўйича халқаро тажрибани ўрганиш. Таҳлилий маълумот 2022 йил 1 февраль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , вазирликлар ва идоралар 2. Давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятига жамоатчилик назоратини ўрнатиш бўйича таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Таҳлилий маълумот 2022 йил 15 февраль 11. Давлат акция пакетларини (улушларини) бозор механизми асосида ишончли бошқарувга бериш. Ишончли бошқарувчига ҳақ тўлаш, ишончли бошқарувчи томонидан жалб қилинадиган инвестицияларни қайтаришни бозор механизмларига ўтган ҳолда такомиллаштиришни назарда тутувчи Давлат акция пакетларини (улушларини) ишончли бошқарувга бериш тартибини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2021 йил 1 июль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) IV. Корпоратив бошқарувнинг замонавий услубларини жорий этиш 12. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг бошқарув органлари аъзоларини рағбатлантириш тизимини такомиллаштириш. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг бошқарув органларини рағбатлантириш тўғрисидаги намунавий низомлар лойиҳасини ишлаб чиқиш, бунда: Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирли?и (О. Насритдинходжаев) , вазирликлар ва идоралар а) Ижро этувчи органга: корхона жамоа шартномасида наза?да тутилган қатъий белгиланган ҳақни; ҳақ тўлашнинг мукофот қисми чорак якуни бўйича самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари (кейинги ўринларда — СМК) бажарилган тақдирда тўланадиган ҳақни, шунингдек, йиллик ёки уч йиллик фаолият натижасига кўра СМК бажарилганда бонус кўринишидаги тўловларни; Низом лойиҳаси 2021 йил 1 август б) Кузатув кенгаши аъзоларига корпоратив бошқарув тизимини баҳолаш натижаларидан келиб чиқиб ҳақ тўлаш. Низом лойиҳаси 2022 йил 15 январь 13. Корхоналардаги корпоратив бошқарув тизимини назорат қилиш ва кузатув кенгаши фаолиятини такомиллаштириш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг кузатув кенгаши аъзолигига давлат улуши бўйича номзодларни босқичма-босқич танлов асосида танлаш тартиби тўғрисидаги низомни Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритиш, бунда: аъзоларга қўйиладиган малакавий талабларни; аъзоларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини; аъзоларни танлаб олиш тартиби ва мезонларини белгилаш. Низом лойиҳаси 2021 йил 1 сентябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов), Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 2. Осиё тараққиёт банки билан ҳамкорликда кузатув кенгашлари таркибида гендер тенглик амалиётини жорий этиш. Комплекс чора-тадбирлар 2021-2022 йиллар Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов), Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари 3. Давлат иштирокидаги корхоналарда корпоратив маслаҳатчини ташкил этиш бўйича корхоналар уставларига ўзгартириш киритиш. Уставга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш 2021 йил 1 октябрь 4. Корпоратив маслаҳатчи тўғрисидаги низомни тасдиқлаш. Кузатув кенгаши қарори 2021 йил 1 октябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов), Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , 5. Кузатув кенгаши тўғрисидаги низо?га қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш: кузатув кенгаши таркибида аудит бўйича қўмита, тайинлаш ва рағбатлантириш бўйича қўмита ҳамда зарурат бўлганда эса, бошқа қўмиталарни ташкил этиш; кузатув кенгаши томонидан ҳар чоракда давлат иштирокидаги корхона ижро этувчи органи ва ички назорат органларининг, шу жумладан корхона томонидан амалга оширилган харидлар тўғрисидаги ҳисоботини эшитиш. Акциядорлар (иштирокчилар) умумий йиғилиши қарори 2021 йил 1 октябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги (А. Назиров) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 6. Кузатув кенгаши фаолиятини баҳолаш механизмини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2021 йил 20 июнь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 14. Кузатув кенгаши аъзоларига фидуциар мажбуриятларни татбиқ этиш. 1. Хорижий тажрибани ўрганган ҳолда, фидуциар мажбуриятларни татбиқ этиш тартиби бўйича таклиф киритиш. Таҳлилий маълумот 2022 йил 1 март Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , вазирликлар ва идоралар 2. Қонунчилик ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар киритиш. Қонун лойиҳаси 2022 йил 1 июнь 15. Кузатув кенгашининг мустақил аъзоларини шакллантириш ҳамда мустақил аъзолар институтини ташкил этиш. 1. Халқаро молия ташкилотлари билан биргаликда музокаралар олиб бориш ва уларнинг натижаларига кўра кузатув кенгашининг мустақил аъзолари уюшмасини ташкил этиш чораларини кўриш. Таҳлилий маълумот 2021 йил октябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги (А. Назиров) 2. Давлат улуши устун бўлган корхоналарнинг кузатув кенгаши таркибига ТОП-100 та муваффақиятли менежерлардан иборат кадрлар захирасидан камида бир нафар тегишли м?лака ва иш тажрибасига эга бўлган чет эллик мустақил аъзони киритиш. Комплекс чора-тадбирлар, корхоналарнинг бошқарув органлари қарорлари 2022 йил январь — март Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги (А. Назиров) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 16. Корпоратив бошқарув қоидаларини татбиқ этиш даражасини баҳолаш тизимини жорий этиш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналар учун Корпоратив бошқарув қоидаларини давлат улуши устун бўлган хўжалик жамиятлари ва уларнинг улуши устун бўлган тизимдаги корхоналарда жорий этиш. Бошқарув органлари қарорлари 2021-2022 йиллар Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , давлат улуши мавжуд бўлган хўжалик жамиятлари 2. Корпоратив бошқарув қоидалари жорий қилинганлиги даражасини баҳолаш методологияси ва мезонларини ишлаб чиқиш учун рейтинг агентликларини ва/ёки экспертларни, шу жумладан, хорижий экспертларни жалб этиш. Баҳолаш мезонларини ишлаб чиқиш бўйича таҳлилий маълумот 2021 йил 1 декабрь 17. Ижро этувчи орган фаолиятини такомиллаштириш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органи аъзоси номзодларига қўйиладиган минимал малака ва бошқа талабларни белгилаш. Акциядорлар умумий йиғилиши қарори 2021 йил 1 октябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Н. Хусанов) , давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгашлари 2. Давлат иштирокидаги корхоналар ижро этувчи органи аъзолигига танловлар ўтказиш бўйича намунавий регламентни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Намунавий регламент 2021 йил 1 октябрь 3. Ижро этувчи орган раҳбари ва аъзолари жавобгарлиги бўйича суғурта қилиш механизмини жорий этиш. Келишув битими 2022 йил 1 июль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 4. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг раҳбар ходимларини замонавий менежмент соҳасида қайта тайёрлаш ва касбий малакасини ошириш тизимини тубдан ўзгартириш бўйича дастур ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Ўқув дастури 2021 йил 1 декабрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби (И. Умрзаков) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов) 18. Ички аудит хизмати фаолиятини такомиллаштириш. 1. Давлат иштирокидаги корхоналарда ички аудит хизматини ташкил этиш. Амалий чора-тадбир 2021 йил 1 июль Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 2. Ички аудит хизмати ходимларини танлов асосида тайинлаш, ҳар чоракда уларнинг ҳисоботларини эшитиш ва агарда аудиторлик ёки назорат қилувчи органлар текширувида уларнинг фаолияти билан боғлиқ камчиликлар аниқланган тақдирда, уларнинг ваколатини муддатидан олдин тугатишни назарда тутувчи ўзгартиришларни Ички аудит тўғрисидаги низомга киритиш бўйича қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2021 йил 1 октябрь Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Бухгалтерлар ва аудиторлар палатаси (Ф. Рашидов) , Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , вазирликларва идоралар 19. Таваккалчиликни бошқариш тизимини такомиллаштириш. 1. «Уч ҳимоя чизиғи» ёндашувига асосланган таваккалчиликни бошқариш тизими тўғрисидаги намунавий тартибни ишлаб чиқиш. Намунавий тартиб 2022 йил 1 апрель Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 2. Таваккалчиликларни (операцион, ҳуқуқий ва бошқалар) қамраб олган «таваккалчилик харитаси»ни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Бошқарув органлари қарорлари 2022 йил 1 июль 20. Бошқарув органларида кадрлар захирасини шакллантириш. Давлат хизматларини ривожлантириш агентлиги, «Эл-юрт умиди» жамғармаси, халқаро молия ташкилотлари (Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки, Франция тараққиёт агентлиги) билан биргаликда, шу жумладан, «Нeadhunter» тизими ва очиқ танловлар орқали давлат иштирокидаги корхоналарнинг бошқарув органларида (ижро этувчи органи, мустақил аъзо) ТОП-100 та муваффақиятли менежерлардан иборат кадрлар захирасини шакллантириш. Давлат активларини бошқариш агентлиги веб-сайтида эълон қилиш 2021 йил декабрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Давлат хизматларини ривожлантириш агентлиги (А. Хасанов) , « Эл-юрт умиди» жамғармаси (О. Сатторов) , халқаро молия ташкилотлари 21. Корпоратив бошқарув ва капитал бозори соҳасида кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш. 1. Давлат улуши бўлган хўжалик жамиятларининг ижро этувчи органи вакиллари ва корпоратив маслаҳатчилар учун илғор маҳаллий ва хорижий экспертларни жалб қилган ҳолда, корпоратив бошқарув соҳасидаги кўникмалар бўйича ўқув курсларини ташкил этиш. Ҳар йили ўқув курсларини ташкил этиш бўйича режа-жадвални тасдиқлаш 2021 йил май, кейинчалик ҳар йили Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Исаков ) 2. 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб, олий таълим муассасалари ўқув дастурларига иқтисодий ва юридик йўналишларда «Корпоратив бошқарув» ва «Капитал бозори» бўлимларини киритиш ҳамда ҳар йили профессор-ўқитувчилар таркибини мажбурий тартибда Давлат активларини бошқариш агентлиги ва Капитал бозорини ривожлантириш агентлигида қисқа муддатли стажировкадан ўтказиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йил июнь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (А. Тошқулов) , Молия вазирлиги (О. Исаков) , Марказий депозитарий (Ш. Абдужаббаров) , «Тошкент» РФБ (Б. Усманов) 22. Корпоратив бошқарув бўйича методологик базани мустаҳкамлаш. Корпоратив бошқарув тамойиллари ва илғор усулларини, бу соҳадаги халқаро тажриба акс эттирилган ТОП-100 та нашрлар ва материаллар рўйхатини шакллантириш ва кейинчалик давлат тилига таржима қилиш. Алоҳида жадвал асосида қўлланма ва материаллар рўйхатини шакллантириш 2021 йил 1 сентябрь, кейинчалик жадвал асосида Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Исаков) 23. Давлат иштирокидаги корхоналарни бошқаришда илғор амалиёт алмашинувини жорий этиш. Республикада ҳар йили халқаро молия ташкилотлари, илғор маҳаллий ва хорижий экспертлар иштирокида корпоратив бошқарув ва молия бозори соҳасида Давлат активларини бошқариш ?гентлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Давлат активларини бошқариш, трансформация ва хусусийлаштириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан молиялаштиришни назарда тутган ҳолда халқаро конференциялар (давра суҳбатлари ва семинарлар) ўтказиш. Комплекс чора-тадбирлар Ҳар йили Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Исаков), Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Л. Кудратов) , Ташқи ишлар вазирлиги (Ф. Арзиев) 24. Давлат иштирокидаги корхоналар бошқарув тизими самарадорлиги натижаларини баҳолаш. Ҳар йили «Корпоратив бошқарув тизими рейтингида энг яхши», «Энг яхши ТОП-менежер» танловини ўтказишни амалиётга жорий этиш. Комплекс чора-тадбирлар 2022 йилдан бошлаб ҳар йили 1 июлга қадар Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Исаков) V. Шаффофлик ва маълумотни ошкор қилиш 25. Корпоратив бошқарув тизими натижаларини ошкор этиш амалиётини йўлга қўйиш. Акциядорлик жамиятлари ўртасида корпоратив бошқарув тизими даражаси бўйича рейтинг ўтказиш ва унинг натижаларини Агентлик веб-сайтида эълон қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2022 йил июлдан бошлаб ҳар йили Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Молия вазирлиги (О. Исаков) 26. Давлат иштирокидаги корхоналар тўғрисидаги йиғма ҳисоботни ошкор этиш амалиётини жорий этиш. 1. Халқаро молия институтлари ва чет эллик экспертларни жалб қилган ҳолда, давлат иштирокидаги корхоналарнинг фаолият натижалари тўғрисидаги йиғма ҳисобот шаклини ишлаб чиқиш. Ҳисобот шакли 2021 йил 1 декабрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) 2. Агентлик томонидан ҳар йили давлат иштирокидаги корхоналар фаолияти натижадорлиги ва Стратегияни амалга ошириш тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасига тақдим этиш. Ҳисобот материаллари Ҳар йили 1 августга қадар 27. Корпоратив бошқарув рейтинги натижасини ошкор этиш. 1. Капитал бозорига чиқиш имкониятини берувчи корпоратив рейтинг оладиган давлат иштирокидаги корхоналар рўйхатини аниқлаш ҳамда 2021-2022 йилларда рейтинг олиш ишларини якунлаш. 2. Рейтинг натижаларини корхоналарнинг расмий веб-сайтларига жойлаштириш. График асосида 2021 йил декабрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги (А. Назиров) , Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) 28. Давлат иштирокидаги корхоналар тўғрисидаги маълумотларнинг алмашинувини йўлга қўйиш. Давлат активларини бошқариш агентлиги, Давлат статистика қўмитаси, Давлат хизматлари агентлиги ва бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан «онлайн» тарзда маълумотлар алмашинувини ҳамда давлат корхоналари ва давлат улуши бўлган хўжалик жамиятлари билан электрон тарзда мулоқот қилиш имконини берувчи Давлат активларини бошқариш бўйича электрон базани такомиллаштириш. Маълумот алмашинувини йўлга қўйиш 2021 йил ноябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги (А. Ортиқов) , Давлат солиқ қўмитаси (М. Мирзаев) , Давлат статистика қўмитаси (Б. Бегалов) , Давлат хизматлари агентлиги (У. Муҳаммадиев), вазирлик ва идоралар 29. Корхоналарда харидлар шаффофлигини таъминлаш. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан корпоратив харидлар тизими орқали аудиторлик ташкилотини танлашда нарх ва сифат кўрсаткичларини бирлаштириш усулини амалиётга жорий этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2021 йил декабрь Молия вазирлиги (О. Насритдинходжаев) , Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги (И. Норқулов)

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 29 мартдаги 166-сон қарорига 3-ИЛОВА

2021 — 2025 йилларда давлат иштирокидаги корхоналарни бошқариш ва ислоҳ қилиш стратегиясини амалга ошириш бўйича

Т/р Кўрсаткичлар Ўлчов бирлиги Мақсадли кўрсаткичлар: 2021 йилга 2023 йилга 2025 йилга 1. Давлат иштирокидаги корхоналар сонини қисқартириш. фоиз 30 65 75 2. Давлат иштирокидаги корхоналар акцияларини бирламчи ва иккиламчи оммавий таклиф этиш. дона 2 10 20 3. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгаши таркибидаги мустақил аъзолар сонини кўпайтириш. фоиз 5 15 30 3.1. Шундан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 27 октябрдаги ПФ-6096-сон Фармонига (кейинги ўринда — Фармон) 1-иловага киритилган металлургия, нефть-газ, энергетика, кимё саноати, машинасозлик ва электротехника ҳамда транспорт соҳаси корхоналари. фоиз 30 - - 4. Давлат иштирокидаги корхоналар бошқарув органлари таркибига чет эллик менежерларни жалб қилиш. дона 20 50 100 4.1. Шундан Фармонга 1-иловага киритилган металлургия, нефть-газ, энергетика, кимё саноати, машинасозлик ва электротехника ҳамда транспорт соҳаси корхоналари. дона 14 - - 5. Давлат иштирокидаги корхоналар томонидан корпоратив облигациялар чиқариш. дона 2 15 25 6. Истиқболсиз, фаолият кўрсатмаётган, зарар кўриб ишлаётган ва паст рентабелли давлат иштирокидаги корхоналарни тугатиш. дона 245 477 0 7. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти тамойиллари асосида ишлаб чиқилган Корпоратив бошқарув қоидаларини жорий этиш. фоиз 10 25 50 7.1. Шундан Фармонга 1-иловага киритилган металлургия, нефть-газ, энергетика, кимё саноати, машинасозлик ва электротехника ҳамда транспорт соҳаси корхоналари. фоиз 100 - - 8. Давлат иштирокидаги корхоналарга комплаенс хизматини жорий этиш. фоиз 3 10 20 8.1. Шундан Фармонга 1-иловага киритилган металлургия, нефть-газ, энергетика, кимё саноати, машинасозлик ва электротехника ҳамда транспорт соҳаси корхоналари. фоиз 100 - - 9. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг корпоратив бошқарув тизимини баҳолаш. фоиз 20 100 - 10. Давлат иштирокидаги корхоналар кузатув кенгаши қошида қўмиталар ташкил этиш. фоиз 50 75 100

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 29 март,

166-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 29.03.2021 й., 09/21/166/0257-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 18.03.2022 й., 07/22/168/0228-сон; 10.06.2022 й., 09/22/323/0508-сон; 04.04.2023 й., 09/23/139/0190-сон; 15.05.2024 й., 09/24/282/0347-сон; 22.10.2025 й., 09/25/662/0964-сон; 16.12.2025 й., 09/25/791/1167-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

STRATEGIYASI

“YOʻL XARITASI”

MAQSADLI KOʻRSATKICHLAR

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “ 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida ” 2021-yil 3-fevraldagi PF-6155-son hamda “ Davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh qilishni jadallashtirish hamda davlat aktivlarini xususiylashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida ” 2020-yil 27-oktabrdagi PF-6096-son Farmonlari ijrosini taʼminlash, shuningdek, ustav kapitalida davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va davlat unitar korxonalari faoliyatining samaradorligini yanada oshirish, iqtisodiyotda davlat ishtirokini asoslangan darajagacha qisqartirish va investitsiya muhitini tubdan yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagi asosiy yoʻnalishlarni nazarda tutuvchi xalqaro moliya institutlari, jumladan, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki tomonidan jalb etilgan ekspertlar ishtirokida ishlab chiqilgan 2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarini optimallashtirish, tizimlashtirish va birxillashtirish orqali toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiladigan qonunlarga jamlashni nazarda tutuvchi qonunchilik hujjatlarini yanada takomillashtirish;

ustav kapitalidagi davlat ulushi miqdori 50 foizdan ortiq boʻlgan xoʻjalik jamiyati yoxud ustav kapitalidagi davlat ulushi miqdori xoʻjalik jamiyatining boshqa har bir aksiyadori (ishtirokchisi) ulushiga nisbatan koʻp boʻlgan xoʻjalik jamiyati, shuningdek davlat unitar korxonalarining (keyingi oʻrinlarda — davlat ishtirokidagi korxonalar) yetarli darajada asoslantirmasdan tashkil etilishiga, shuningdek, tegishli tarmoq va sohalardagi boshqa korxonalarga nisbatan eksklyuziv imtiyoz va afzalliklarga ega boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik;

xususiy sektor muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan va raqobat rivojlangan sohalarda davlat ishtirokini cheklash, “sot yoki tushuntir” tamoyilini amaliyotga keng joriy etish;

davlat ishtirokidagi korxonalarning bozor sharoitlariga toʻliq oʻtishini taʼminlash, ularning faoliyatiga korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini toʻlaqonli tatbiq etish;

ijro etuvchi organ faoliyatini samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari asosida, kuzatuv kengashi faoliyatini esa korporativ boshqaruv tamoyillarining joriy etilishi darajasiga qarab baholashga oʻtish;

davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati toʻgʻrisidagi axborotlarni oshkor etish, korxonalarni boshqarishda shaffoflik va maʼlumotlarning oshkor etilishini taʼminlash;

ilgʻor xorijiy tajriba va xorijiy taʼlim muassasalari bilan korporativ boshqaruv hamda kapital bozori sohasida hamkorlik asosida aholining moliyaviy savodxonligini oshirish.

2. Quyidagilar:

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq;

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini amalga oshirish boʻyicha maqsadli koʻrsatkichlar (keyingi oʻrinlarda — maqsadli koʻrsatkichlar) 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilansinki, Strategiyani 2023 — 2025-yillarda amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Davlat aktivlari agentligi) tomonidan alohida “yoʻl xaritasi” Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritiladi.

3. Davlat aktivlari agentligi, Moliya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar maqsadli koʻrsatkichlar doirasida:

davlat ishtirokidagi korxonalar sonini 75 foizga qisqartirish;

davlat ishtirokidagi kamida 20 ta korxona aksiyalarini birlamchi va ikkilamchi ommaviy taklif etish;

davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashi tarkibidagi mustaqil aʼzolar sonini 2025-yilga qadar 30 foizgacha yetkazishni taʼminlasin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh qilishni jadallashtirish hamda davlat aktivlarini xususiylashtirishga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 27-oktabrdagi PF-6096-son Farmoniga (keyingi oʻrinlarda — Farmon) muvofiq Moliya vazirligining markaziy apparati tuzilmasida Davlat ishtirokidagi yirik korxonalarni transformatsiya qilish departamenti tashkil etilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

Moliya vazirligi Farmonga 1-ilovaga kiritilgan metallurgiya, neft-gaz, energetika, kimyo sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika hamda transport sohasi korxonalarining kuzatuv kengashi tarkibidagi mustaqil aʼzolar sonini 2021-yilda 30 foizgacha yetkazishni taʼminlasin.

4. Belgilansinki, Strategiya normalari, birinchi navbatda Farmonga 1 va 2-ilovalar bilan tasdiqlangan korxonalarga tatbiq etiladi.

Moliya vazirligi Farmonga 1-ilovadagi , Davlat aktivlari agentligi Farmonga 2-ilovadagi davlat ishtirokidagi korxonalar boʻyicha xalqaro ekspertlarni jalb qilgan holda, uch oy muddatda ushbu korxonalar faoliyatiga Strategiya normalarini tatbiq etish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqib, tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 2-iyuldagi PQ-5171-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat xaridlarini amalga oshirish jarayonlari alohida tartibda nazorat qilinadigan ayrim korporativ va budjet buyurtmachilari roʻyxatiga kiritilgan aksiyadorlik jamiyatlari, shuningdek, davlat ulushi ustun mavqega ega boʻlgan tijorat banklari kuzatuv kengashi aʼzolari boʻlgan davlat tashkilotlari rahbarlari yoki rahbar oʻrinbosarlari, shuningdek, xodimlariga:

normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilangan haq toʻlash va (yoki) oʻz funksiyalarini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashning eng koʻp miqdori tatbiq etilmaydi;

haq toʻlash miqdori korporativ boshqaruv tizimini baholash natijalaridan kelib chiqib, aksiyadorlik jamiyatlari va davlat ulushi ustun mavqega ega boʻlgan tijorat banklarining ichki hujjatlari bilan belgilanadi;

b) 2021-yil 1-iyuldan boshlab:

davlat ishtirokidagi korxonalarda kuzatuv kengashi, ichki audit xizmati, kuzatuv kengashi tarkibida audit qoʻmitasi tashkil etiladi;

davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organining hisoboti har chorakda kamida bir marta kuzatuv kengashining majlislarida, shu jumladan, videokonferensaloqa tizimi orqali va elektron ovoz (e-VOTE) berish yoʻli bilan oʻtkaziladigan majlislarda eshitiladi;

aksiyalari fond birjasining birja kotirovkasi varagʻiga (listingga) kiritilgan va davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan aksiyadorlik jamiyatlarida “muvofiqlik tizimi” (komplayens) xizmati tashkil etiladi;

davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashi tarkibiga davlat organlari xodimlari sonini kamaytirish hisobiga mustaqil aʼzolar soni 30 foizga yetgunga qadar har yili kamida bir nafar tegishli malaka va ish tajribasiga ega boʻlgan, shu jumladan, xorijiy mustaqil aʼzo kiritiladi, Davlat aktivlarini xususiylashtirish va xususiylashtirish jarayonlarini muvofiqlashtirish boʻyicha davlat komissiyasi belgilagan hollar bundan mustasno;

davlat ishtirokidagi korxonalar boshqaruv organlarining yigʻilishlarida davlat ulushi boʻyicha saylangan kuzatuv kengashi aʼzolari tomonidan investitsiya loyihasini amalga oshirish va ishlab chiqarishni modernizatsiya qilishni moliyalashtirish uchun kreditlaridan qarzi mavjud boʻlgan taqdirda yoki ularni moliyalashtirish korxona mablagʻlari hisobiga belgilangan boʻlsa, yil yakuni boʻyicha olingan sof foydani taqsimlashda ularning biznes-rejasiga muvofiq olingan sof foydaning bir qismini kreditlarini qoplashga yoki investitsiya loyihasini moliyalashtirishga yoʻnaltirish tashabbusi bilan chiqiladi.

v) 2021-yil 1-sentabrdan boshlab davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining aksiyador, ishtirokchi yoki muassis funksiyasini amalga oshirayotgan davlat ishtirokidagi korxonalarning ijro etuvchi organi va kuzatuv kengashi aʼzolari korporativ boshqaruv tamoyillari (aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi, kuzatuv kengashi va muassis qarorlari) asosida ular tomonidan mustaqil ravishda saylanadi (tayinlanadi);

g) davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatining natijalari toʻgʻrisidagi yigʻma hisobot shakllantiriladi va 2022-yildan boshlab, har yili keyingi moliya yilining 1-avgustiga qadar Davlat aktivlari agentligining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

6. Davlat aktivlari agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Moliya vazirligining quyidagi takliflari maʼqullansin:

a) 2022-yil 1-yanvardan:

mamlakat iqtisodiyoti uchun ustuvor ahamiyatga ega boʻlgan, strategik sohalarga oid ayrim aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarishda davlat ishtirokining maxsus huquqini (oltin aksiyani) bekor qilish;

ijro etuvchi organ va kuzatuv kengashi aʼzolari vakolatlarini bir yildan uch yilgacha uzaytirish;

davlat ulushi boʻyicha davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashi aʼzoligiga nomzodlarni tanlov asosida aniqlash amaliyotini bosqichma-bosqich joriy etish;

b) Davlat aktivlari agentligi faoliyatini zamonaviy yondashuv va uslublar asosida tashkil etishga koʻmaklashish uchun mahalliy va xalqaro mutaxassislarni jalb qilgan holda, quyidagi vazifalarni amalga oshiruvchi Ekspert kengashini tashkil etish:

ilgʻor xorijiy tajriba asosida Davlat aktivlari agentligi faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqish;

Strategiya ijrosini taʼminlashda Davlat aktivlari agentligiga yaqindan koʻmaklashish;

har chorakda faoliyat natijalarini koʻrib chiqish va jamoatchilikka yetkazish.

Davlat aktivlari agentligi uch oy muddatda xalqaro moliya institutlari ekspertlarini jalb etgan holda, Ekspert kengashining tarkibini tasdiqlasin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Davlat aktivlari agentligi, Adliya vazirligi, Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi bilan birgalikda ikki oy muddatda ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda, xoʻjalik boshqaruvi organlari institutini bekor qilish va ular tomonidan muvofiqlashtirilgan iqtisodiyot tarmoqlarini tartibga solish mexanizmlarini takomillashtirish boʻyicha taklif kiritsin.

8. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil etish maqsadida Bosh vazir oʻrinbosarlari:

mutasaddi vazirlik va idoralarning ushbu qarorda nazarda tutilgan chora-tadbirlarning toʻliq va oʻz vaqtida amalga oshirilishini muvofiqlashtirsin;

tegishli davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatiga Strategiyani joriy etish boʻyicha birinchi navbatdagi vazifalarni belgilasin;

davlatning mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalari joriy etilayotganligi munosabati bilan tegishli sohalarda davlat korxonalari va nodavlat korxonalarga teng sharoitlar yaratgan holda, davlatning tartibga soluvchi funksiyalarini takomillashtirish choralarini koʻrsin;

har chorakda masʼul shaxslarning bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitib borsin.

9. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va Oʻzbekiston Milliy axborot agentligiga Davlat aktivlari agentligi bilan birgalikda mazkur qarorning mazmun va mohiyatini ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda seminar va telekoʻrsatuvlar orqali aholi hamda tadbirkorlar orasida keng targʻib qilish va yoritish tavsiya etilsin.

10. Davlat aktivlari agentligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda:

uch oy muddatda ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;

2021-yil 1-sentabrga qadar davlat ulushi boʻyicha davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashi aʼzoligiga nomzodlarni tanlov asosida jalb etish amaliyotini bosqichma-bosqich joriy etish tartibini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambagʻallikni qisqartirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri J.A. Qoʻchqorov va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori A.J. Ortiqov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-martdagi 166-son qaroriga 1-ILOVA

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 2-martdagi PF-5953-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Ilm, maʼrifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturiga muvofiq ishlab chiqilgan.

Strategiya ilgʻor xorijiy tajribani, shu jumladan, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Davlat ishtirokidagi korxonalar uchun korporativ boshqaruv boʻyicha tamoyillarini hisobga olgan holda, davlat ulushi mavjud boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va davlat unitar korxonalarini (keyingi oʻrinlarda — davlat ishtirokidagi korxonalar) boshqarish va isloh qilishning maqsadlari, vazifalari va ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

Taraqqiyotning hozirgi bosqichida mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik muhim boʻlgan davlatning iqtisodiy xavfsizligini, suverenitetini va milliy iqtisodiy manfaatlariga rioya etilishini taʼminlash tizimini oʻz ichiga olgan davlat aktivlarini boshqarishga bozor tamoyillarini joriy etish alohida ahamiyat kasb etadi.

Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan mulkiy huquqlar Oʻzbekiston Respublikasi xalqining manfaatlari yoʻlida amalga oshiriladi.

Strategiya:

davlat ishtirokidagi korxonalarga egalik qilish va ularni isloh qilish asoslarini;

davlat ishtirokidagi korxonalarga korporativ boshqaruv tamoyillarini joriy etish mexanizmlarini;

davlat ishtirokidagi korxonalarga egalik qilishning tavsiya etiladigan amaliyotini korxonalarning aksiyadorlari (ishtirokchilari, muassisi), kuzatuv kengashlari va ijro etuvchi organlariga, shuningdek, jamoatchilikka yetkazishni belgilovchi hujjat hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Davlat aktivlari agentligi) davlat ishtirokidagi korxonalarni samarali boshqarish boʻyicha davlat siyosatini yuritadi va manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda Strategiyaning amalga oshirilishini taʼminlaydi.

Bunda Davlat aktivlari agentligi va istisno hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining alohida qarorlari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh etish Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi ishlab chiqadigan respublikaning iqtisodiy rivojlanishining asosiy yoʻnalishlari va maqsadlari doirasida amalga oshiriladi.

Strategiyani amalga oshirish uchun:

davlat ishtirokidagi korxonaga nisbatan uni boshqarish siyosati ishlab chiqiladi;

davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi korxonani boshqarish siyosatini tasdiqlaydi;

davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi Strategiyada keltirilgan korporativ boshqaruv tamoyillarini, davlat ishtirokidagi korxonalar uchun korporativ boshqaruv qoidalari ijro etuvchi organ tomonidan joriy etilishini nazorat qiladi.

2-bob. Joriy holat tavsifi va mavjud muammolar

Mustaqillik yillarida 33,0 mingdan ziyod davlat korxonalari va obyektlari xususiylashtirildi.

Bugungi kunda respublikamizda 2 692 ta davlat ishtirokidagi tijorat tashkilotlari, shundan 1 133 ta davlat unitar korxonasi, 1 124 ta masʼuliyati cheklangan jamiyati va 241 ta aksiyadorlik jamiyati iqtisodiyotning turli sohalarida faoliyat koʻrsatadi.

Respublikadagi mavjud 599 ta aksiyadorlik jamiyatlaridan 42 foizida davlat ulushi boʻlib, jami aksiyalarning 84 foizi davlatga tegishli, aholining atigi 2 foizidan ortigʻi aksiyalarga egalik qiladi.

2017-yildan boshlab iqtisodiyotda davlat ishtirokini qisqartirish, davlat ishtirokidagi korxonalarda zamonaviy korporativ boshqaruv tamoyillarini joriy etish, xususiy mulkning ustuvor rolini oshirish va uni ishonchli himoya qilishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar tasdiqlandi.

Xususan, fuqaro aviatsiyasi, energetika tarmogʻida, kon-metallurgiya va elektrotexnika sanoatida, yoʻl qurilish sohasida, qurilish materiallari, qishloq xoʻjaligi va iqtisodiyotning boshqa tarmoqlarida tarkibiy oʻzgarishlar amalga oshirilmoqda.

Shu oʻrinda, Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti tamoyillari asosida ishlab chiqilgan Davlat ishtirokidagi korxonalar uchun korporativ boshqaruv qoidalari davlat ishtirokidagi 114 ta korxonaga joriy etildi va 27 ta korxona rahbarlarini tanlov asosida saylash (tayinlash) amaliyoti boshlandi.

Davlat ishtirokidagi korxonalarda aksiyador, ishtirokchi yoki muassis funksiyalari Davlat aktivlari agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari va turli vazirlik va idoralar tomonidan amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, kvazi-davlat koʻrinishidagi davlat unitar korxonalarining tarmoq vazirliklari tomonidan boshqarilishi, ayrim davlat boshqaruvi organlari tomonidan bir vaqtning oʻzida mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalarning amalga oshirilishi, alohida davlat ishtirokidagi korxonalarga davlat funksiyalari berilganligi hamda ulardagi eksklyuziv huquqlar xususiy sektor va sogʻlom raqobatning rivojlanishiga toʻsqinlik qilmoqda.

Oʻtkazilgan tahlillar davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish sohasida qator tizimli muammolar mavjudligini koʻrsatdi, shu jumladan:

davlat mulkining respublika va munitsipal mulkka tasniflanmaganligi, davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirishni shaffof mexanizmlar orqali amalga oshirishni nazarda tutuvchi toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiladigan qonunchilik hujjatlarining mavjud emasligi asosiy muammolardan biri boʻlib qolmoqda. Davlat mulkini xususiy sektorga sotish Oʻzbekiston Respublikasining 1991-yilda qabul qilingan “Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa koʻplab qonunosti hujjatlar bilan tartibga solingan;

davlat ishtirokidagi korxonalarga egalik qilish mezonlarining mavjud emasligi sababli xususiy sektor muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan va raqobat rivojlangan sohalarda davlat ishtirokidagi korxonalarning faoliyat yuritishi hamda xususiylashtirishda tizimli yondashuv amalga oshirilmaganligi natijasida davlat ishtirokidagi korxonalarning iqtisodiyotdagi ishtiroki yuqoriligicha qolmoqda. Davlat ishtirokidagi korxonalar tushumi va aktivlarining yalpi ichki mahsulotga nisbati tegishincha 32 foiz va 120 foizni tashkil etdi. Shunga qaramasdan, oxirgi uch yilda 477 ta davlat unitar korxonalari tashkil etilgan;

davlat ishtirokidagi korxonalarga imtiyoz va preferensiyalar berilishi va ular tomonidan davlatning tijorat va notijorat maqsadlarini bajarish mexanizmining ochiq-oshkora emasligi natijasida davlat ishtirokidagi korxonalar xususiy korxonalarga nisbatan ustun mavqega ega boʻlib qolmoqda. Shunga qaramasdan, davlat ishtirokidagi korxonalarning 45 foizi tomonidan Davlat budjetiga dividend toʻlangani, ushbu dividendlarning 90 foizi 5 ta yirik korxonaga toʻgʻri kelishi ularning aksariyati faoliyatining samaradorligi past darajada ekanligidan dalolat beradi;

korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublari joriy etilmaganligi natijasida davlat ishtirokidagi korxonalarning xoʻjalik faoliyatiga davlat boshqaruvi organlari aralashuvining yuqori darajadaligi, kuzatuv kengashi tarkibida davlat xizmatchilarining koʻpligi, motivatsiya va javobgarlikning yetarli emasligi, inson kapitali samaradorligini oshirish zaruratiga boʻlgan munosabatning qoniqarsizligi oqibatida ijro etuvchi organning aksiyadorlar oldidagi masʼuliyati pastligicha qolmoqda. Davlat ishtirokidagi korxonalarning 210 tasida kuzatuv kengashi joriy etilgan boʻlib, ularning atigi 69 tasiga 70 ta mustaqil aʼzo kiritilgan;

davlat ishtirokidagi korxonalarning ochiqlik va shaffofligiga talablar oʻrnatilmagan, ularda rasmiy veb-sayt tashkil etilmagan, davlat ishtirokidagi korxonalarning faoliyati yakunlari boʻyicha yigʻma hisobotlar oshkor etilmagan.

3-bob. Strategiyaning maqsadi, vazifalari va tamoyillari

Strategiyaning maqsadi davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish tizimini isloh qilish, raqobatbardosh bozor sharoitida ularning faoliyatini takomillashtirish va tijoratlashtirish hamda davlat tomonidan har bir korxonaga qoʻyilgan maqsad va vazifalarni bajarishda ularning samaradorligini oshirishdan iborat.

Maqsadga erishish uchun quyidagilar Strategiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

iqtisodiy oʻsish uchun barqaror shart-sharoitlarni taʼminlash manfaatlarini koʻzlagan holda, davlat ishtirokidagi korxonalar tarkibi va tuzilmasini optimallashtirish;

korxonalarning (ulardagi ulushlarning) davlat mulkida boʻlishi yoki saqlanishining mezonlarini (asoslarini) belgilash;

davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan maqsadlarni belgilash boʻyicha talablarni oʻrnatish;

davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish samaradorligini oshirish, shu jumladan, boshqaruvning uzoq va qisqa muddatli maqsadlari va vazifalarini belgilash hisobidan ularning raqobatbardoshligi hamda investitsion jozibadorligini, korporativ boshqaruv darajasi va axborot shaffofligini oshirish;

iqtisodiyotda davlat sektorini kengaytirishni cheklash, shu jumladan, tegishli taqiqlar va cheklovlar tizimini oʻrnatish va ularga rioya qilish, iqtisodiyotda toʻgʻridan-toʻgʻri davlat ishtirokini tarmoqqa oid va boshqa tartibga solish choralari bilan almashtirish, shuningdek, belgilangan maqsad va vazifalarni amalga oshirish uchun tizimli, barqaror va uzoq muddatli kafolatlarga rioya qilish;

davlat ishtirokidagi va nodavlat korxonalarning faoliyat koʻrsatishi uchun teng sharoitlar yaratish;

mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyalari va tartibga soluvchi funksiyalarni ajratish, davlat ishtirokidagi korxonalarning boshqaruv va nazorat organlari faoliyatini takomillashtirish;

korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish;

davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatining ochiqligi va oshkoraligini taʼminlash.

Strategiya aniqlik, shaffoflik, manfaatlar muvozanatini taʼminlash, nazoratning uzluksizligi va loyihaviy yondashuv tamoyillariga asoslanadi.

Aniqlik tamoyili har bir davlat ishtirokidagi korxonaga nisbatan maqsadni shakllantirish va belgilashni, unga erishish usullarini, boshqaruv qarorlarini qabul qilish tartibini, hisobotni va boshqa boshqaruv mexanizmlarini tavsiflaydi.

Shaffoflik tamoyili davlat ishtirokidagi korxonalar va ularda davlat nomidan mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyasini amalga oshirayotgan davlat organlari haqidagi maʼlumotlarning ochiqligi, mavjudligi va oshkoraligini, korxonalar haqidagi maʼlumotlarni aniqlash va hisobini yuritishni, shu jumladan, xalqaro moliyaviy hisobot standartlarini amalga oshirish orqali taʼminlaydi.

Manfaatlar muvozanatini taʼminlash tamoyili qisqa va uzoq muddatli maqsad va vazifalarni hisobga olgan holda, davlatning korxonalarga nisbatan mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) va tartibga soluvchi funksiyalarini ajratishni, iqtisodiy samaradorlik va ijtimoiy javobgarlik nuqtai nazaridan asoslangan qarorlar qabul qilishni nazarda tutadi.

Nazoratning uzluksizligi tamoyili davlat ishtirokidagi korxonalarda davlat nomidan mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyasini amalga oshirayotgan davlat organlari tomonidan maqsad va vazifalar, ularga erishish koʻrsatkichlari, shuningdek, boshqaruv tamoyillari va mexanizmlariga rioya qilish boʻyicha doimiy nazorat oʻrnatadi.

Loyihaviy yondashuv tamoyili — rejalashtirilgan natija, vositalar toʻplami, resurslarni taqqoslash, motivatsiya va javobgarlik asosida boshqaruvning maqsad va vazifalariga erishish uchun rejalarni aniqlashdir.

4-bob. Strategiyaning ustuvor yoʻnalishlari

Quyidagilar davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilishning ustuvor yoʻnalishlari hisoblanadi:

davlat mulkini boshqarish va isloh qilish sohasida ilgʻor xorijiy tajriba va amaliyotdan kelib chiqib, xalqaro moliya institutlari va xorijiy ekspertlarni jalb etgan holda, toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiladigan “Davlat mulkini boshqarish toʻgʻrisida”gi va “Xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonunlari loyihasini ishlab chiqish orqali davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilishning normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish;

davlat ishtirokidagi korxonalarga egalik qilish asoslarini belgilash, xususiy sektor muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatayotgan va raqobat rivojlangan sohalarda davlat ishtirokini cheklash, davlat ishtirokidagi korxonalarni xususiylashtirishda tizimlilik va “sot yoki tushuntir” tamoyillarini joriy etish orqali davlat ishtirokidagi korxonalarni keskin qisqartirish;

davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan tijorat va notijorat maqsadlarni belgilash, ularning investitsiya loyihalariga davlat kafilligini berishdan bosqichma-bosqich voz kechish, davlat ishtirokidagi korxonalar va nodavlat yuridik shaxslar uchun teng sharoit yaratish, davlatning mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) va tartibga soluvchi funksiyalarini ajratish orqali davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatini toʻliq bozor mexanizmlariga oʻtkazish;

davlat nomidan mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyalarini faqat korporativ boshqaruv usullarini qoʻllagan holda bajarish, boshqaruv organlari aʼzolarini tanlov asosida saylash (tayinlash), ularning faoliyatini baholash orqali masʼuliyat va javobgarligini oshirish, ularga haq toʻlashning bozor mexanizmlariga oʻtish, kuzatuv kengashi tarkibiga professional mustaqil aʼzolarni jalb etish, uning qoshida qoʻmitalar tashkil etish, kuzatuv kengashi aʼzolariga fidutsiar majburiyatlarni tatbiq etish, nazorat organlari faoliyatini takomillashtirish va inson resurslarini strategik boshqarish tizimini yoʻlga qoʻyish orqali korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish;

davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati natijadorligi va Strategiyani amalga oshirish toʻgʻrisidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarida eshitish amaliyotini joriy etish, korxonalar toʻgʻrisidagi yigʻma hisobotni oshkor etish, davlat ishtirokidagi korxonalarga rasmiy veb-sayt boʻlishi talabini kiritish, davlat ishtirokidagi korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni xalqaro standartlar asosida oshkor etish orqali davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarishda shaffoflik va maʼlumotlarning oshkor etilishini taʼminlash.

5-bob. D avlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilishning normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish

1. Davlat mulkini boshqarish, isloh qilish va xususiylashtirish sohasida toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiladigan quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihalari ishlab chiqiladi:

a) “Davlat mulkini boshqarish toʻgʻrisida”gi qonun:

davlat mulkini boshqarishning maqsadi va asosiy prinsiplari;

davlat mulkini davlat ixtiyorida saqlab qolish mezonlari;

davlat mulkini boshqarish subyektlari, ularning vazifalari, vakolatlari va majburiyatlari;

davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqaradigan davlat boshqaruvi organini belgilash;

davlat mulkidan foydalanish yoʻllari, shu jumladan, uni ijaraga va ishonchli boshqaruvga berish;

b) “Xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi qonun:

xususiylashtirishning asosiy prinsiplari, shakllari va shartlari;

davlat mulkini xususiylashtirish subyektlari, ularning vazifalari, vakolatlari va majburiyatlari;

xususiylashtirish obyektlarining jozibadorligini oshirish yoʻllari, shu jumladan, yirik korxonalarni sotishdan oldin tayyorlash.

2. Davlat ishtirokini cheklash, davlat ishtirokidagi korxonalar va nodavlat yuridik shaxslar uchun teng sharoit yaratish, davlatning mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) va tartibga soluvchi funksiyalarini ajratish, korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish va davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarishda shaffoflik va maʼlumotlarni oshkor etishni taʼminlash boʻyicha qonunchilik hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi.

6-bob. Davlat ishtirokidagi korxonalarni keskin qisqartirish

3. Davlatning korxonalardagi ishtirokiga, istisno tariqasida, korxonalar quyidagi mezonlarning biriga yoki bir nechtasiga mos kelganda yoʻl qoʻyiladi:

a) asosiy faoliyati tabiiy monopoliya sohasiga toʻliq mos boʻlgan;

b) xususiy korxonalar tomonidan bajarilishi norentabel hisoblanuvchi, aholiga zarur boʻlgan tayanch xizmatlarni koʻrsatuvchi;

v) strategik manfaat sohasida faoliyat yuritadigan yoki milliy iqtisodiyot uchun muhim tizim funksiyasini bajaradigan, yaʼni:

Oʻzbekiston xavfsizligi va mudofaasini taʼminlash uchun qurol-yarogʻ, harbiy va maxsus texnika, oʻq-dorilar ishlab chiqarish, tayyorlash, sotish, taʼmirlash, modernizatsiya qilish va yoʻq qilish hamda boshqa faoliyatlar;

radioaktiv moddalarni kavlab olish, ishlab chiqarish, tashish va qayta ishlash, radioaktiv chiqindilarni koʻmish, uranni va boshqa boʻlinuvchi materiallarni, shuningdek, ulardan yasalgan buyumlarni sotish;

qimmatbaho va asl metallar qazib olish;

atom energetikasi obyektlarini (shu jumladan, bu kabi obyektlarga uskunalar, tizimlar va apparatlarni oʻrnatish) qurish va montaj qilish ishlarini olib borish, ulardan foydalanish hamda ularni taʼmirlash;

milliy manfaatlar yoʻlida yirik infratuzilma loyihalarini amalga oshirish.

Davlat ishtirokidagi korxonalarda davlat ulushini saqlab qolish “sot yoki tushuntir” tamoyili boʻyicha amalga oshiriladi.

4. Davlat aktivlari agentligi Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi hamda boshqa vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2022-yildan boshlab har yili davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatini tahlil qilib (xatlovdan oʻtkazib), quyidagi korxonalarni aniqlaydi:

faoliyati Strategiyaning 3-bandida koʻrsatilgan mezonlarga mos keladigan va davlat ixtiyorida qoldiriladigan korxonalarni (ulushlarni). Bunda davlat ishtirokidagi korxonalar roʻyxati har yili tegishli asoslantirish koʻrsatilgan holda, Davlat aktivlari agentligining veb-saytida eʼlon qilinadi;

faoliyatining bir qismi Strategiyaning 3-bandida koʻrsatilgan mezonlardan biriga toʻgʻri kelgan korxonalarni (ulushlarni). Bunda ushbu korxonalar (ulushlar) imkon qadar shunday tarzda qayta tashkil etiladiki, unga koʻra davlat ixtiyorida ularning faqat koʻrsatilgan mezonlarga mos keladigan faoliyat qismi qoldiriladi;

faoliyati Strategiyaning 3-bandida koʻrsatilgan mezonlarga mos kelmagan korxonalarni (ulushlarni). Bunda ushbu korxonalar (ulushlar) qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda 2025-yilga qadar sotiladi, qayta tashkil etiladi yoki tugatiladi, shuningdek, sotilgunga qadar ishonchli boshqaruvga berish amaliyoti qoʻllaniladi.

5. Davlat ixtiyorida qoldiriladigan korxonalardagi ulushlar qisman sotilishi yoki aksiyalarni ommaviy taklif etish orqali qisqartirilishi mumkin.

7-bob. Davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatini toʻliq bozor mexanizmlariga oʻtkazish

1-§. Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan maqsadlarni belgilash

6. Davlat ishtirokidagi korxonalar Davlat aktivlari agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻziga nisbatan aniq tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni ishlab chiqadi.

7. Tijorat maqsadlari foyda olish maqsadida amalga oshiriladigan faoliyat uchun belgilanadi.

Davlat ishtirokidagi korxonalarning tijorat faoliyati ochiq va raqobatbardosh bozorda adolatli raqobat sharoitida daromadni koʻpaytirishga yoki tartibga solinadigan bozor sharoitida samarali ishlashga qaratiladi. Tijorat maqsadlarini amalga oshiruvchi davlat ishtirokidagi korxonalar hamda ularning aktivlari korxonaning uzoq muddatli rivojlanishini, dividendlar toʻlanishi va faoliyatidan barqaror foydani taʼminlovchi biznes-reja asosida boshqariladi.

8. Notijorat maqsadlar tarmoq, ijtimoiy yoki boshqa jamoat maqsadlariga erishish, shu jumladan, tasdiqlangan budjet doirasida, daromadni koʻpaytirish asosiy maqsadi boʻlmagan, ijtimoiy muhim ahamiyat kasb etgan xizmatlarni koʻrsatish majburiyati boʻlgan faoliyat yoʻnalishi uchun belgilanadi.

9. Notijorat maqsadlarga ega boʻlgan korxonalar ham biznes-reja asosida boshqarilishi lozim.

Notijorat maqsadlar asoslantirilgan holda aniq belgilanib, oshkor etilishi lozim. Korxonalarning notijorat maqsadlari, ularni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar, shuningdek, korxonaning moliyaviy natijalariga taʼsirining miqdoriy bahosi bilan oshkor etilishi kerak.

10. Davlat ishtirokidagi korxonalarda notijorat maqsadlarni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash raqobat muhitiga taʼsir qilmasligi va bozordagi halol raqobatni buzmasligi lozim, shu bilan birga, tijorat maqsadlarini amalga oshirish boʻyicha faoliyat ham adolatli raqobat tamoyillariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

11. Tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni amalga oshirish bilan bogʻliq faoliyat korxonaning kuzatuv kengashiga taqdim etiladigan choraklik hisobotlarda alohida koʻrsatilishi va korxonaning veb-saytida oshkor etilishi lozim.

12. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan notijorat maqsadlarni (ijtimoiy majburiyatlarni bajarish va ijtimoiy ahamiyat kasb etgan xizmatlarni koʻrsatish) amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar (shu jumladan, kassa uzilishlariga yoʻl qoʻymaslik uchun) toʻliq va oʻz vaqtida qoplanishining aniq va shaffof mexanizmlari joriy etiladi.

2-§. Davlat ishtirokidagi korxonalar va nodavlat yuridik shaxslar faoliyati uchun teng sharoitlar yaratish

13. Davlat ishtirokidagi korxonalar oʻz xoʻjalik faoliyatini nodavlat yuridik shaxslar bilan teng sharoitlarda amalga oshirishi va tashkiliy-huquqiy shakllari boʻyicha nodavlat yuridik shaxslar kabi boʻlishi kerak.

Tijorat maqsadlari asosida faoliyat yuritayotgan davlat unitar korxonalari tashkiliy-huquqiy shakli boʻyicha 2025-yilga kelib aksiyadorlik jamiyatlari yoki masʼuliyati cheklangan jamiyatlarga aylantirilishi lozim.

14. Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va tartibga solish boʻyicha funksiyalarini davlat va xususiy korxonalar xoʻjalik faoliyatini yuritishning teng sharoitlarini belgilash zarurligini inobatga olgan holda bajarishlari zarur.

15. Davlat ishtirokidagi korxonalarning investitsiya va infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasining davlat kafolatlarini taqdim etish amaliyoti bekor qilinadi, bunda ushbu kafolat mexanizmi faqat strategik muhim boʻlgan infratuzilma va ijtimoiy ahamiyatga ega loyihalar uchun saqlab qolinadi.

Davlat ishtirokidagi korxonalar moliyalashtirish uchun zarur pul resurslarini jalb etish bilan bogʻliq majburiyatlarni bajarishga masʼul hisoblanadi.

3-§. Davlatning mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalarini ajratish

16. Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan bir vaqtning oʻzida ham mulkdor, ham tartibga soluvchi funksiyalarni bajarish davlatning bitta organi tomonidan amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Bunday funksiyalar ajratilgunga qadar mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyasini bajaruvchi davlat organi bunday korxonalarda aʼzolarining uchdan ikki qismi mustaqil aʼzolardan iborat kuzatuv kengashi tashkil etilishini taʼminlaydi.

17. Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) funksiyasi Davlat aktivlari agentligi va istisno hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining alohida qarorlari asosida Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Bunda Strategiya doirasida “mulkdor funksiyalarini bajarish” tushunchasi ostida davlat ishtirokidagi korxonalarning davlat aksiyalari paketi (ulushi) boʻyicha aksiyador, ishtirokchi yoki muassis huquqlarini amalga oshirish nazarda tutiladi, aksiyalarni tasarruf etish bundan mustasno.

8-bob. Korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish

1-§. Kuzatuv kengashi va uning qoshidagi qoʻmitalar

18. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari ularning ishini tashkil etishda koʻmaklashish uchun korporativ maslahatchi xizmatini tashkil etadi.

Korporativ maslahatchi Strategiyaning joriy etilishi uchun toʻliq javobgar boʻlgan ijro etuvchi organ ishini muvofiqlashtiradi.

19. Davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi tarkibida uning aʼzolaridan audit boʻyicha qoʻmita, tayinlash va ragʻbatlantirish boʻyicha qoʻmita, zarurat boʻlganda esa, boshqa qoʻmitalar ham tashkil etiladi.

20. Kuzatuv kengashi aʼzolariga quyidagi fidutsiar majburiyatlar tatbiq etiladi:

jonkuyarlikni namoyon qilish majburiyati — kuzatuv kengashi aʼzosidan vijdonan va jonkuyarlik asosida harakat qilishni;

sodiqlikni namoyon qilish va manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik majburiyati — kuzatuv kengashi aʼzolaridan, birinchi navbatda, korxona manfaatlaridan kelib chiqib harakat qilishni;

lozim darajada koʻzdan kechirishlikni namoyon qilish majburiyati — kuzatuv kengashi aʼzolaridan korxonaga nisbatan qaror qabul qilishda ehtiyotkorlik bilan yondashishni;

mustaqil mulohazadan foydalanish majburiyati — kuzatuv kengashi aʼzosidan qarorlarni mustaqil, shaxsiy va boshqa manfaatlarni inobatga olmagan holda qabul qilishni talab etadi.

21. Kuzatuv kengashi har chorakda kamida bir marta:

davlat ishtirokidagi korxona ijro etuvchi organi va ichki nazorat organlarining, shu jumladan, korxona tomonidan amalga oshirilgan xaridlar toʻgʻrisidagi hisobotini;

davlat ishtirokidagi korxona asosiy (ustavdagi) faoliyati bilan bogʻliq va bogʻliq boʻlmagan shuʼba xoʻjalik jamiyatlari hamda filiallari (vakolatxonalari) faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni koʻrib chiqadi.

22. Davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashi aʼzolari ularda aksiyador, ishtirokchi yoki muassis funksiyalarini amalga oshiruvchi davlat organlari tomonidan korporativ boshqaruv tamoyillari (aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi, kuzatuv kengashi va muassis qarorlari) asosida mustaqil ravishda saylanadi (tayinlanadi).

23. Davlat ulushi boʻyicha davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi aʼzoligiga nomzodlar tanlov asosida belgilangan mezonlarga asosan tanlab olinadi.

Bunda kuzatuv kengashi tarkibini shakllantirish mezonlariga tarmoqqa oid bilim, boshqaruv tajribasi, moliyaviy, korporativ boshqaruv, strategik rejalashtirish hamda boshqa malakalar kiritiladi.

24. Davlat ulushi boʻyicha davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi aʼzolari tarkibi, shu jumladan, bilim, koʻnikma va tajriba mezonlari boʻyicha toifalangan boʻlishi lozim.

25. Har bir nomzod:

belgilangan mezonlar doirasida tegishli malaka talablariga muvofiq boʻlishi;

benuqson ishlash obroʻsiga ega boʻlishi;

faoliyatida raqobatchilar, asosiy yetkazib beruvchilar bilan tizimli manfaatlar toʻqnashuviga ega boʻlmasligi;

kuzatuv kengashi aʼzosi funksiyasini bajarishi uchun zarur vaqt ajratishi lozim.

Har bir nomzodga beshtadan koʻp boʻlmagan kuzatuv kengashlarida aʼzo boʻlib ishtirok etish cheklovi oʻrnatiladi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

26. Davlat organlari xodimlari talab etiladigan malaka darajasiga mos boʻlishi, manfaatlar toʻqnashuvi alomatlariga ega boʻlmasligi sharti bilan kuzatuv kengashi aʼzoligiga saylanishlari mumkin.

Bunda tartibga soluvchi yoki nazoratni (shaxsan yoki oʻzining boʻysunuvidagi shaxs orqali tekshirish yoxud unga nisbatan qonunchilikda belgilangan har qanday imtiyozlarni (preferensiyalarni) qoʻllash yoki uni har qanday javobgarlikka tortish (javobgarlikka tortish boʻyicha tashabbus koʻrsatish) yoxud unga litsenziya va ruxsat etish xususiyatiga ega boshqa hujjatlarni berish (xabarnomani qabul qilish) huquqi) amalga oshiruvchi davlat organlari xodimlarini saylash amaliyoti toʻliq bekor qilinadi.

27. Kuzatuv kengashining, shu jumladan, mustaqil aʼzoligiga nomzodlarni tanlash uchun xalqaro miqyosda yetakchi boʻlgan konsalting va “xedxanter” tashkilotlari jalb qilinishi mumkin.

28. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari tarkibida mustaqil aʼzolar ulushi bosqichma-bosqich 30 foizga yetkaziladi.

Bunda kuzatuv kengashlarining mustaqil aʼzolari davlat organlari xodimlaridan tarkib topgan aʼzolarni qisqartirish hisobiga shakllantiriladi.

29. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari aʼzolariga toʻlanadigan haq miqdori xususiy mulk ishtirokidagi (shu jumladan, xorijiy) korxonalarning kuzatuv kengashlari aʼzolariga toʻlanadigan haq miqdoridan kam boʻlmagan miqdorlarda toʻlash amaliyoti joriy etiladi.

30. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari aʼzolariga haq toʻlash miqdori aksiyadorlar (ishtirokchilar) umumiy yigʻilishi yoki muassis qarori bilan tasdiqlanadi.

31. Kuzatuv kengashi aʼzosiga toʻlanadigan haq miqdori kuzatuv kengashi hamda uning qoʻmitalaridagi aʼzoligi va/yoki raisligi uchun korxona korporativ boshqaruv tizimini baholash natijalari asosida belgilanadi.

32. Davlat ishtirokidagi korxonalarning korporativ boshqaruv tizimi Davlat aktivlari agentligi tomonidan tasdiqlanadigan savolnomaga asosan mustaqil tashkilotlar (qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilari, Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi, shtatida korporativ boshqaruvchi yoki qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisi attestatiga ega boʻlgan auditorlik tashkilotlari, fond birjasi, akkreditatsiyalangan reyting agentliklari, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi, Xususiylashtirish va davlat aktivlarini boshqarish muammolarini tadqiq etish markazi) tomonidan baholanadi.

Bunda davlat ulushi ustun mavqeyiga ega boʻlgan tijorat banklarining korporativ boshqaruv tizimini baholash savolnomasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

33. Davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashlari har yili, shu jumladan, konsalting tashkilotlarni jalb qilgan holda, oʻz faoliyatining samaradorligi, shuningdek, kuzatuv kengashi aʼzolarining bilimi, koʻnikmalari va tajribasi korxona ehtiyojlariga mos kelishini baholaydi.

34. Davlat ishtirokidagi korxonalarda taftish komissiyalari faoliyati bekor qilinadi.

Bunda davlat ishtirokidagi korxonalarda kuzatuv kengashlari aʼzolari tarkibidan iborat audit qoʻmitasi tashkil qilinadi.

35. Audit qoʻmitasiga moliyaviy tahlil va buxgalteriya hisobi sohasida bilimlarga ega boʻlgan kuzatuv kengashining mustaqil aʼzosi rahbarlik qiladi.

36. Audit qoʻmitasi moliyaviy hisobotlarning haqqoniyligini nazorat qilish va tavakkalchilikning samaradorligini taʼminlash uchun:

ichki auditning yillik ish rejasini tasdiqlash uchun kuzatuv kengashiga kiritadi;

auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish tashabbusi bilan chiqadi;

kuzatuv kengashi oldida audit masalalari boʻyicha hisobot beradi.

37. Audit qoʻmitasining majburiyatlari qonunchilik hujjatlari, korxona ustavi hamda audit qoʻmitasi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq belgilanadi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

hisob siyosatini tasdiqlash uchun kuzatuv kengashiga kiritish hamda uning ijrosini nazorat qilish;

ichki audit toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash, ichki audit xizmati xodimlarini tayinlash uchun kuzatuv kengashi tasdigʻiga nomzodlarni kiritish hamda ularni lavozimdan ozod etish toʻgʻrisida taklif kiritish;

jamiyat tomonidan qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan miqdorda amalga oshirilgan xaridlarni nazorat qilish;

ichki audit xizmati ishini, shu jumladan, uning hisobotlarini tahlil qilish va samaradorlikni baholash orqali nazorat qilish;

moliyaviy hisobot, shu jumladan, konsolidatsiyalashgan hisobotning buxgalteriya standartlari va hisob siyosatiga muvofiqligini tahlil va nazorat qilish;

tashqi audit oʻtkazilishini taʼminlash;

kuzatuv kengashi topshirigʻi boʻyicha boshqa funksiyalarni bajarish.

38. Audit qoʻmitasi oʻz yigʻilishlarini kuzatuv kengashi majlislaridan oldin oʻtkazadi.

39. Davlat ishtirokidagi barcha korxonalarning kuzatuv kengashlari aʼzolari tarkibidan Tayinlovlar va haq toʻlash qoʻmitasi tashkil qilinadi.

40. Tayinlovlar va haq toʻlash qoʻmitasiga xodimlarni tanlash hamda baholash koʻnikmalariga ega boʻlgan kuzatuv kengashining mustaqil aʼzosi rahbarlik qiladi.

41. Tayinlovlar va haq toʻlash qoʻmitasining vazifalari qonunchilik hujjatlari va korxona ustaviga muvofiq belgilanadi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

tayinlovlar va haq toʻlash siyosatini ishlab chiqish va kuzatuv kengashining tasdigʻiga kiritish hamda ijrosini nazorat qilish;

kuzatuv kengashiga korxona rahbari (bosh direktori, boshqaruv raisi) va ijro etuvchi organ (boshqaruv) aʼzolarini lavozimga saylash (tayinlash) uchun nomzodlarni va ularni lavozimdan ozod etish uchun takliflar kiritish;

korxona rahbari (bosh direktori, boshqaruv raisi) va ijro etuvchi organ (boshqaruv) aʼzolarining samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari boʻyicha takliflarini kuzatuv kengashi tasdigʻiga kiritish va ularni baholash;

korxona rahbari (bosh direktori, boshqaruv raisi) va ijro etuvchi organ (boshqaruv) aʼzolari lavozimlariga tanlov oʻtkazish;

kuzatuv kengashi topshirigʻi boʻyicha boshqa funksiyalarni bajarish.

2-§. Ijro etuvchi organ

42. Ijro etuvchi organ, shu jumladan, kollegial ijro etuvchi organning aʼzolari tanlov asosida kuzatuv kengashi tomonidan lavozimga saylanadi (tayinlanadi) va lavozimdan ozod etiladi.

43. Quyidagi amaliyotlar bekor qilinadi:

davlat ishtirokidagi korxonalar rahbarligi va ijro etuvchi organ aʼzoligiga nomzodlarni Vazirlar Mahkamasi bilan kelishish;

davlat xizmatchilarining bir vaqtning oʻzida davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organi rahbari (aʼzosi) lavozimlarini egallashi.

44. Ijro etuvchi organ faoliyatining ijobiy natijalariga koʻra vakolatlarini keyinchalik uzaytirish, shuningdek, qoniqarsiz natijalarga koʻra muddatidan ilgari boʻshatish sharti bilan uch yil muddatga saylanadi (tayinlanadi). Bunda ijro etuvchi organ aʼzolariga nomzodlarni tanlash uchun xalqaro miqyosda yetakchi boʻlgan konsalting va “xedxanter” tashkilotlari jalb qilinishi mumkin.

45. Ijro etuvchi organ rahbari va aʼzolari javobgarligi boʻyicha sugʻurta qilish mexanizmi joriy etiladi.

46. Ijro etuvchi organ rahbari va aʼzolari nomzodlariga qoʻyiladigan malaka talablari (maʼlumoti, tijorat, moliya va sohaviy tajriba va boshqalar) davlat ishtirokidagi korxona kuzatuv kengashi tomonidan belgilanadi.

47. Davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organining rahbarlari va aʼzolariga toʻlanadigan haq miqdori:

xususiy mulk ishtirokidagi (shu jumladan, xorijiy) korxonalarning ijro etuvchi organi rahbarlari va aʼzolariga toʻlanadigan haq miqdoridan kam boʻlmagan miqdorda toʻlash tartibi oʻrnatiladi;

kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanadigan shaffof haq toʻlash siyosatiga asoslangan boʻladi.

48. Davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organi aʼzolariga toʻlanadigan haq tarkibi quyidagilardan iborat boʻladi:

korxona jamoa shartnomasida nazarda tutilgan qatʼiy belgilangan haq (ish haqi, kompensatsiya, boshqa toʻlovlar);

haq toʻlashning mukofot qismi — samaradorlikning muhim koʻrsatkichlarining chorak yakuni boʻyicha koʻrsatkichlari ijrosi taʼminlangan taqdirda, toʻlanadigan qoʻshimcha haq, shuningdek, yillik yoki uch yillik faoliyat natijasiga koʻra samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari ijrosining bonus koʻrinishidagi toʻlovlar.

49. Davlat ishtirokidagi korxonaning ijro etuvchi organi korxona strategiyasi va ijtimoiy ahamiyatga ega xizmatlarni koʻrsatish majburiyatlaridan kelib chiqqan holda, aniq belgilangan samaradorlikning muhim koʻrsatkichlariga ega boʻlishi kerak.

3-§. Tavakkalchilikni boshqarish tizimi

50. Davlat ishtirokidagi korxonalarda “uch himoya chizigʻi”, yaʼni tavakkalchilikni operativ boshqaruv jarayonida aniqlash va boshqarish, tavakkalchiliklarni aniqlash va bartaraf qilish boʻyicha nazorat tartib-taomillarini hamda yagona metodologiyasini ishlab chiqish va joriy etish, tavakkalchiliklarni bartaraf qilish va bu borada amalga oshirilayotgan ishlarga baho berish hamda nazorat qilish yondashuviga asoslangan tavakkalchilikni boshqarish tizimi Davlat aktivlari agentligi tomonidan tasdiqlanadigan namunaviy tartibga muvofiq joriy etiladi.

51. Kuzatuv kengashi mavjud boʻlmagan taqdirda, davlat ishtirokidagi korxonalarda tavakkalchilikni boshqarish tizimi ijro etuvchi organ (boshqaruv) bilan hamkorlikda aksiyadorlarning (ishtirokchilarning) umumiy yigʻilishi, muassis tomonidan nazorat qilinadi.

52. Davlat ishtirokidagi har bir korxona tavakkalchilik qoʻmitasi va kuzatuv kengashi tomonidan belgilangan barcha tavakkalchiliklarni (operatsion, huquqiy va boshqalar) qamrab olgan “tavakkalchilik xaritasini” ishlab chiqadi va monitoringini olib boradi.

Davlat ishtirokidagi korxonalar har yili tavakkalchiliklarni boshqarish uchun javobgar boʻlgan maxsus tarkibiy boʻlinmani tashkil etishning maqsadga muvofiqligi masalasini koʻrib chiqadi.

4-§. Ichki audit xizmati

53. Davlat ishtirokidagi korxonalarda ichki audit xizmati tashkil etiladi.

54. Ichki audit xizmati davlat ishtirokidagi korxonaning mustaqil tarkibiy boʻlinmasi boʻlishi lozim. Ichki audit xizmati xodimlari korxonaning shtatlar jadvaliga kiritiladi.

55. Ichki audit xizmati oʻz funksiyalari jihatidan Audit qoʻmitasi raisiga boʻysunadi.

56. Ichki audit xizmati va tashqi auditor bir-birlariga nisbatan mustaqil boʻlishlari, biroq oʻzaro axborot almashishi va oʻzlarining harakatlarini muvofiqlashtirishi lozim.

57. Ichki audit xizmati davlat ishtirokidagi korxonaning shuʼba xoʻjalik jamiyatlari ichki audit xizmati faoliyatini muvofiqlashtiradi va zaruratga qarab ularning moliya-xoʻjalik faoliyatini nazorat qiladi.

58. Ichki audit xizmati xodimlarini tanlov asosida tayinlash, har chorakda ularning hisobotlarini kuzatuv kengashi tomonidan eshitib borish va tashqi auditor tomonidan jiddiy kamchiliklar aniqlangan taqdirda, kuzatuv kengashi qarori bilan uning xodimlari vakolatlarini muddatidan ilgari bekor qilish amaliyoti joriy etiladi.

5-§. Tashqi audit

59. Davlat ishtirokidagi korxonalarning yillik moliyaviy hisoboti qonunchilik hujjatlariga muvofiq tashqi auditdan oʻtkazilishi shart.

60. Davlat ishtirokidagi korxona aksiyalarining (ulushlarining) kamida 5 foiziga egalik qiluvchi aksiyadorlarga (ishtirokchilarga) asoslar boʻlgan taqdirda, korxona moliya-xoʻjalik faoliyatini korxona hisobidan navbatdan tashqari tashqi auditdan oʻtkazishni talab qilish huquqi beriladi.

61. Majburiy auditorlik tekshiruvi aksiyadorlarning (ishtirokchilarning) umumiy yigʻilishi, muassis qarori bilan tayinlanadi. Tashqi auditorlik tashkilotini jalb qilish uchun oʻtkaziladigan tanlov (tender) shartlari va qoʻyiladigan talablar kuzatuv kengashining Audit qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.

6-§. Inson resurslarini boshqarish

62. Davlat ishtirokidagi korxonalar inson resurslari zaxirasi toʻgʻrisidagi qoidalarni joriy etishi lozim. Davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashlari va ijro etuvchi organi tarkibidagi inson resurslari zaxirasini shakllantirish uchun Tayinlovlar va haq toʻlash qoʻmitasi masʼuldir.

63. Davlat ishtirokidagi korxonalar malakali xodimlarni jalb qilish hamda mavjud xodimlarni munosib ragʻbatlantirishga qaratilgan haq toʻlash mexanizmlarini joriy etadi.

64. Ish haqi miqdorlari asosli va korxonaning uzoq muddatli manfaatlariga javob berishi lozim.

65. Davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashlari korxonaning ijro etuvchi organi rahbariyati oʻrtasidagi vakolatlarni (operatsion, moliyaviy va boshqalar) tahlil qilishi va yetishmayotgan vakolatlarni toʻldirish toʻgʻrisida tavsiya berishi lozim.

66. Davlat ishtirokidagi har bir korxona axloq standartlarini qamrab olgan Axloq kodeksini ishlab chiqadi, joriy etadi va bu boradagi maʼlumotni oshkor etadi.

9-bob. Davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarishda shaffoflikni va maʼlumotlarning oshkor etilishini taʼminlash

1-§. Ichki axborot almashinuvi

67. Davlat ishtirokidagi korxonalar samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari, korxona biznes-rejasi va strategiyasining boshqa koʻrsatkichlari ijrosi boʻyicha kuzatuv kengashi va ijro etuvchi organ oʻrtasida axborot almashinuvini taʼminlashi shart.

Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari korxona faoliyati bilan bogʻliq har qanday masalalar boʻyicha hisobot, hujjatlar va maʼlumotlarni talab qilishga haqli.

68. Davlat ishtirokidagi korxonalar hisobotlarni zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanilgan holda tayyorlash boʻyicha barcha zarur choralarni koʻradi.

2-§. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan axborotni oshkor qilish

69. Davlat ishtirokidagi korxonalar:

oʻzining korporativ veb-saytlariga ega boʻlishi va qonunchilikda korporativ veb-saytlarga qoʻyilgan talablarni bajarishi;

davlat va jamiyat uchun muhim boʻlgan axborot va masalalarni oʻz veb-saytida oshkor qilishi;

ular tomonidan amalga oshiriladigan xaridlar shaffofligi jarayonining barcha tartib-qoidalariga rioya qilishi lozim.

70. Davlat ishtirokidagi har bir korxona oʻzi tomonidan ishlab chiqilgan strategiya, uni amalga oshirish chora-tadbirlari va ijrosi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qilib borishi lozim, maxfiy yoki tijorat sirlarini oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bundan mustasno.

71. Oshkor etilishi lozim boʻlgan axborotlar sirasiga quyidagilar kiradi:

davlat ishtirokidagi korxona ustavi;

kuzatuv kengashi aʼzolari haqida, shuningdek, ularga toʻlanadigan haq toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

korxona rahbari va ijro etuvchi organ aʼzolari haqida, shuningdek, ularga toʻlanadigan haq toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

korxonaning tashkiliy tuzilmasi;

yillik biznes-reja ijrosi holati toʻgʻrisida choraklik hisobotlar (shu jumladan, loyihalarni texnik-iqtisodiy asoslash va maqsadlariga erishish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar);

qonunchilik hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan moliyaviy hisobot, shu jumladan, yillik moliyaviy hisobotga tashqi auditorlik tashkiloti xulosasi;

asosiy tavakkalchiliklar, shu jumladan, moliyaviy, operatsion, huquqiy va boshqa tavakkalchiliklar, maxfiy yoki tijorat sirlarini oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bundan mustasno;

yirik va affillangan shaxslar bilan muhim bitimlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

korxonaning korporativ boshqaruv sohasidagi amaliyotini Davlat ishtirokidagi korxonalar uchun korporativ boshqaruv qoidalariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

Davlat aktivlari agentligi tomonidan belgilanadigan boshqa maʼlumotlar.

72. Davlat ishtirokidagi korxonalar barcha aksiyadorlar, ishtirokchilar va muassis uchun “axborotlarni oshkor etish tengligi” tamoyilini joriy etadi.

73. Davlat ishtirokidagi korxonalar korporativ boshqaruv sohasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar, moliyaviy natijalar, biznes-reja koʻrsatkichlari ijrosi, strategiyani joriy etish va boshqa muhim maʼlumotlarni Davlat aktivlari agentligiga kiritib boradi.

3-§. Davlat ishtirokidagi korxonalar toʻgʻrisidagi axborotlarni oshkor qilish

74. Davlat aktivlari agentligi 2022-yildan boshlab, har yili davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati natijadorligi va Strategiyani amalga oshirish toʻgʻrisidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi.

75. Davlat aktivlari agentligi 2022-yildan boshlab, har yili kamida bir marta oʻzining veb-saytida davlat ishtirokidagi barcha korxonalarning faoliyati natijalari toʻgʻrisidagi quyidagilarni oʻz ichiga olgan hisobotni eʼlon qiladi:

davlat ishtirokidagi korxonalarga qoʻyilgan maqsadlarning ijrosi, har bir korxona faoliyatining xususiyatini hisobga olgan holda, asosiy moliyaviy va nomoliyaviy koʻrsatkichlarga erishish darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan xizmatlarni koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek, homiylik, xayriya va boshqa ijtimoiy maqsadlarga mablagʻlar ajratish toʻgʻrisidagi qarorlar hamda qaror qabul qilishdan kutilayotgan natijalarni koʻrsatgan holda batafsil asoslar.

10-bob. Strategiyaning maqsadli koʻrsatkichlari va uni roʻyobga chiqarish monitoringi

76. Davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish boʻyicha belgilangan maqsadlarga oʻz vaqtida erishilishini va amalga oshirilgan saʼy-harakatlar muvaffaqiyatini baholash maqsadida Strategiya quyidagi maqsadli koʻrsatkichlarni oʻz ichiga oladi:

davlat ishtirokidagi korxonalar sonini 75 foizga qisqartirish;

20 ta davlat ishtirokidagi korxonalar aksiyalarini birlamchi va ikkilamchi ommaviy taklif etish;

davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari tarkibidagi mustaqil aʼzolar sonini 2025-yilga qadar 30 foizgacha oshirish.

Bunda davlat ishtirokidagi korxonalar oʻz faoliyatini Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining Davlat ishtirokidagi korxonalar uchun korporativ boshqaruv boʻyicha tamoyillari asosida bozor mexanizmlariga asoslangan holda amalga oshiradi.

77. Strategiyaning amalga oshirilishi boʻyicha tizimli monitoring olib borish va muvofiqlashtirish Davlat aktivlari agentligi tomonidan amalga oshiriladi.

11-bob. Yakunlovchi qoidalar

78. Strategiya normalari davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatiga ular faoliyatining xususiyatlarini inobatga olgan holda tatbiq etiladi.

79. Strategiya ustav kapitalidagi davlat ulushi miqdori 50 foizdan ortiq boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari yoxud ustav kapitalidagi davlat ulushi miqdori xoʻjalik jamiyatining boshqa har bir aksiyadori (ishtirokchisi) ulushiga nisbatan koʻp boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari, shuningdek davlat unitar korxonalariga bosqichma-bosqich tatbiq etiladi.

80. Davlat ishtirokidagi korxonalarda kuzatuv kengashlari mavjud boʻlmagan taqdirda, Strategiya normalari aksiyadorlar (ishtirokchilar) umumiy yigʻilishi va muassis qaroriga asosan tatbiq etiladi.

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-martdagi 166-son qaroriga 2-ILOVA

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha

T/r Chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Bajarish muddati Masʼullar I. Davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilishning normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish 1. Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish sohasidagi qonunchilik hujjatlarini takomillashtirish. 1. Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, boshqa xalqaro moliya institutlari va xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda, “Davlat mulkini boshqarish toʻgʻrisida”gi va “Xususiylashtirish toʻgʻrisida”gi Qonunlar loyihalarini ishlab chiqish. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 2021-yil 1-iyul Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 2. Qonun loyihalarini mutaxassislar, ilmiy xodimlar va ekspertlar hamjamiyati bilan muhokama qilish. 2021-yil 1-avgust 3. Qonun loyihalarini vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2021-yil 1-oktabr 4. Qonun loyihalarini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil 1-noyabr 2. Qonunchilik hujjatlarini Strategiya talablariga muvofiqlashtirish. 1. Xalqaro moliya institutlari ekspertlarini jalb etgan holda, Strategiya normalarini amaliyotga joriy etish grafigini ishlab chiqish. Grafik 2021-yil 1-avgust Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 2. Grafikni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil 15-avgust II. Davla? ishtirokidagi korxonalarni keskin qisqartirish 3. “Sot yoki tushuntir” tamoyilini amalga oshirish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalarni oʻrganish uchun ishchi guruh tuzish. Ishchi guruh tuzish toʻgʻrisida qaror 2022-yildan boshlab, har yili 1-martga qadar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (N. Sharipov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , vazirliklar va idoralar 2. Davlat ishtirokidagi korxonalarni ularga egalik qilish mezonlaridan kelib chiqib, quyidagi guruhlarga ajratish: faoliyati mezonlarga toʻliq mos keladigan korxonalar; faoliyatining bir qismi mezonlarning biriga toʻgʻri keladigan korxonalar; faoliyati mezonlarga mos kelmaydigan korxonalar. Ishchi guruh bayoni 2022-yildan boshlab, har yili 1-iyulga qadar Ishchi guruh, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 3. Ishchi guruh takliflarini koʻrib chiqish. Davlat komissiyasi bayoni 2022-yildan boshlab, har yili 1-avgustga qadar Davlat komissiyasi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 4. Davlat ishtirokidagi korxonalarni tugatish, qayta tashkil etish yoki sotish boʻyicha Hukumat qarori loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yildan boshlab, har yili 1-noyabrga qadar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 5. Davlat ixtiyorida qoldiriladigan korxonalar roʻyxatini, ularni qoldirish asoslarini koʻrsatgan holda Davlat aktivlarini boshqarish agentligining veb-saytida eʼlon qilish. Roʻyxatni eʼlon qilish Hukumat qarori qabul qilingandan soʻng, ikki hafta muddatda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (F. Karabayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , vazirliklar va idoralar III. Davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatini toʻliq bozor mexanizmlariga oʻtkazish 4. Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni ishlab chiqish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalarning funksiya va vazifalarini xatlovdan oʻtkazish hamda ularga nisbatan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni aniqlash. Tahliliy maʼlumot 2021-yil 1-dekabr, keyinchalik grafikka asosan Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , vazirliklar va idoralar 2. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan Agentlik, Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni ishlab chiqish. Tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlar roʻyxati 2022-yil 1-mart 3. Davlat ishtirokidagi korxonalarning tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni korxonalar veb-saytida eʼlon qilish. Eʼlon qilingan roʻyxat 2022-yil 1-may Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 4. Notijorat maqsadlarni moliyalashtirish tartibini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yil 1-may Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 5. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarning bajarilishi monitoringini yuritish. 1. Xalqaro moliya institutlari va chet el ekspertlarini jalb etgan holda, davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarning bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobot shaklini ishlab chiqish. Hisobot shakli 2022-yil 1-fevral Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , vazirliklar va idoralar 2. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarning bajarilishi yuzasidan korxona rahbarlari hisobotini kuzatuv kengashi majlislarida (ishtirokchilar yigʻilishlarida) har chorakda bir marotaba eshitish tizimini joriy etish. Ustavlarga oʻzgartirishlar kiritish 2022-yil 1-iyul 6. Davlat korxonalari va nodavlat korxonalarga teng sharoitlar yaratish. Davlat korxonalari va nodavlat korxonalarga teng sharoitlar yaratish, shu jumladan, 2023-yil 1-yanvardan boshlab davlat unitar korxonalarini tashkil etishni taqiqlash boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yil 1-avgust Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (F. Karabayev) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 7. Davlat ishtirokidagi korxonalarning investitsiya va infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasining davlat kafolatlarini taqdim etish amaliyotini bekor qilish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalarning investitsiya va infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasining davlat kafolatlarini taqdim etish amaliyotini bekor qilish (strategik muhim boʻlgan infratuzilma va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan loyihalar bundan mustasno) boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yil 1-iyul Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (F. Karabayev) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , vazirliklar va idoralar 2. Hujjat loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2022-yil 1-sentabr 8. Davlatning mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) va tartibga soluvchi funksiyalarini ajratish. 1. Vazirlik va idoralarning mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalarini xatlovdan oʻtkazish. Tahliliy maʼlumot 2022-yil 1-iyul Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (F. Karabayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 2. Mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalarni ajratish natijasida tartibga solish funksiyalarini takomillashtirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. Taklif 2022-yil 1-sentabr 9. Mulkdor (aksiyador, ishtirokchi, muassis) v? tartibga soluvchi funksiyalarni amalga oshirishda manfaatlar toʻqnashuvi darajasini kamaytirish. Davlat ishtirokidagi korxonalarga nisbatan mulkdor va tartibga soluvchi funksiyalarni bir vaqtning oʻzida bajarish amali?ti bekor qilingunga qadar bunday korxonalar kuzatuv kengashlari tarkibiga uchdan ikki qismidan iborat mustaqil aʼzolarni saylash boʻyicha korxonalar ustavlariga tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish. Ustavga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish 2021-yil 1-sentabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , vazirliklar va idoralar 10. Davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati boʻyicha jamoatchilik nazoratini oʻrnatish. 1. Jamoatchilik nazoratini oʻrnatish boʻyicha xalqaro tajribani oʻrganish. Tahliliy maʼlumot 2022-yil 1-fevral Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , vazirliklar va idoralar 2. Davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatiga jamoatchilik nazoratini oʻrnatish boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Tahliliy maʼlumot 2022-yil 15-fevral 11. Davlat aksiya paketlarini (ulushlarini) bozor mexanizmi asosida ishonchli boshqaruvga berish. Ishonchli boshqaruvchiga haq toʻlash, ishonchli boshqaruvchi tomonidan jalb qilinadigan investitsiyalarni qaytarishni bozor mexanizmlariga oʻtgan holda takomillashtirishni nazarda tutuvchi Davlat aksiya paketlarini (ulushlarini) ishonchli boshqaruvga berish tartibini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2021-yil 1-iyul Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) IV. Korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish 12. Davlat ishtirokidagi korxonalarning boshqaruv organlari aʼzolarini ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirish. Davlat ishtirokidagi korxonalarning boshqaruv organlarini ragʻbatlantirish toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlar loyihasini ishlab chiqish, bunda: Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirli?i (O. Nasritdinxodjayev) , vazirliklar va idoralar a) Ijro etuvchi organga: korxona jamoa shartnomasida naza?da tutilgan qatʼiy belgilangan haqni; haq toʻlashning mukofot qismi chorak yakuni boʻyicha samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari (keyingi oʻrinlarda — SMK) bajarilgan taqdirda toʻlanadigan haqni, shuningdek, yillik yoki uch yillik faoliyat natijasiga koʻra SMK bajarilganda bonus koʻrinishidagi toʻlovlarni; Nizom loyihasi 2021-yil 1-avgust b) Kuzatuv kengashi aʼzolariga korporativ boshqaruv tizimini baholash natijalaridan kelib chiqib haq toʻlash. Nizom loyihasi 2022-yil 15-yanvar 13. Korxonalardagi korporativ boshqaruv tizimini nazorat qilish va kuzatuv kengashi faoliyatini takomillashtirish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalarning kuzatuv kengashi aʼzoligiga davlat ulushi boʻyicha nomzodlarni bosqichma-bosqich tanlov asosida tanlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritish, bunda: aʼzolarga qoʻyiladigan malakaviy talablarni; aʼzolarning huquq va majburiyatlarini; aʼzolarni tanlab olish tartibi va mezonlarini belgilash. Nizom loyihasi 2021-yil 1-sentabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov), Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 2. Osiyo taraqqiyot banki bilan hamkorlikda kuzatuv kengashlari tarkibida gender tenglik amaliyotini joriy etish. Kompleks chora-tadbirlar 2021-2022-yillar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov), Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari 3. Davlat ishtirokidagi korxonalarda korporativ maslahatchini tashkil etish boʻyicha korxonalar ustavlariga oʻzgartirish kiritish. Ustavga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish 2021-yil 1-oktabr 4. Korporativ maslahatchi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash. Kuzatuv kengashi qarori 2021-yil 1-oktabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov), Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , 5. Kuzatuv kengashi toʻgʻrisidagi nizo?ga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish: kuzatuv kengashi tarkibida audit boʻyicha qoʻmita, tayinlash va ragʻbatlantirish boʻyicha qoʻmita hamda zarurat boʻlganda esa, boshqa qoʻmitalarni tashkil etish; kuzatuv kengashi tomonidan har chorakda davlat ishtirokidagi korxona ijro etuvchi organi va ichki nazorat organlarining, shu jumladan korxona tomonidan amalga oshirilgan xaridlar toʻgʻrisidagi hisobotini eshitish. Aksiyadorlar (ishtirokchilar) umumiy yigʻilishi qarori 2021-yil 1-oktabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Kapital bozorini rivojlantirish agentligi (A. Nazirov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 6. Kuzatuv kengashi faoliyatini baholash mexanizmini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2021-yil 20-iyun Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 14. Kuzatuv kengashi aʼzolariga fidutsiar majburiyatlarni tatbiq etish. 1. Xorijiy tajribani oʻrgangan holda, fidutsiar majburiyatlarni tatbiq etish tartibi boʻyicha taklif kiritish. Tahliliy maʼlumot 2022-yil 1-mart Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , vazirliklar va idoralar 2. Qonunchilik hujjatlariga tegishli oʻzgartirishlar kiritish. Qonun loyihasi 2022-yil 1-iyun 15. Kuzatuv kengashining mustaqil aʼzolarini shakllantirish hamda mustaqil aʼzolar institutini tashkil etish. 1. Xalqaro moliya tashkilotlari bilan birgalikda muzokaralar olib borish va ularning natijalariga koʻra kuzatuv kengashining mustaqil aʼzolari uyushmasini tashkil etish choralarini koʻrish. Tahliliy maʼlumot 2021-yil oktabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Kapital bozorini rivojlantirish agentligi (A. Nazirov) 2. Davlat ulushi ustun boʻlgan korxonalarning kuzatuv kengashi tarkibiga TOP-100 ta muvaffaqiyatli menejerlardan iborat kadrlar zaxirasidan kamida bir nafar tegishli m?laka va ish tajribasiga ega boʻlgan chet ellik mustaqil aʼzoni kiritish. Kompleks chora-tadbirlar, korxonalarning boshqaruv organlari qarorlari 2022-yil yanvar — mart Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Kapital bozorini rivojlantirish agentligi (A. Nazirov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 16. Korporativ boshqaruv qoidalarini tatbiq etish darajasini baholash tizimini joriy etish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalar uchun Korporativ boshqaruv qoidalarini davlat ulushi ustun boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va ularning ulushi ustun boʻlgan tizimdagi korxonalarda joriy etish. Boshqaruv organlari qarorlari 2021-2022-yillar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , davlat ulushi mavjud boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari 2. Korporativ boshqaruv qoidalari joriy qilinganligi darajasini baholash metodologiyasi va mezonlarini ishlab chiqish uchun reyting agentliklarini va/yoki ekspertlarni, shu jumladan, xorijiy ekspertlarni jalb etish. Baholash mezonlarini ishlab chiqish boʻyicha tahliliy maʼlumot 2021-yil 1-dekabr 17. Ijro etuvchi organ faoliyatini takomillashtirish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organi aʼzosi nomzodlariga qoʻyiladigan minimal malaka va boshqa talablarni belgilash. Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi qarori 2021-yil 1-oktabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov) , davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashlari 2. Davlat ishtirokidagi korxonalar ijro etuvchi organi aʼzoligiga tanlovlar oʻtkazish boʻyicha namunaviy reglamentni ishlab chiqish va tasdiqlash. Namunaviy reglament 2021-yil 1-oktabr 3. Ijro etuvchi organ rahbari va aʼzolari javobgarligi boʻyicha sugʻurta qilish mexanizmini joriy etish. Kelishuv bitimi 2022-yil 1-iyul Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 4. Davlat ishtirokidagi korxonalarning rahbar xodimlarini zamonaviy menejment sohasida qayta tayyorlash va kasbiy malakasini oshirish tizimini tubdan oʻzgartirish boʻyicha dastur ishlab chiqish va tasdiqlash. Oʻquv dasturi 2021-yil 1-dekabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi (I. Umrzakov) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov) 18. Ichki audit xizmati faoliyatini takomillashtirish. 1. Davlat ishtirokidagi korxonalarda ichki audit xizmatini tashkil etish. Amaliy chora-tadbir 2021-yil 1-iyul Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 2. Ichki audit xizmati xodimlarini tanlov asosida tayinlash, har chorakda ularning hisobotlarini eshitish va agarda auditorlik yoki nazorat qiluvchi organlar tekshiruvida ularning faoliyati bilan bogʻliq kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ularning vakolatini muddatidan oldin tugatishni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlarni Ichki audit toʻgʻrisidagi nizomga kiritish boʻyicha qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2021-yil 1-oktabr Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Buxgalterlar va auditorlar palatasi (F. Rashidov) , Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , vazirliklarva idoralar 19. Tavakkalchilikni boshqarish tizimini takomillashtirish. 1. “Uch himoya chizigʻi” yondashuviga asoslangan tavakkalchilikni boshqarish tizimi toʻgʻrisidagi namunaviy tartibni ishlab chiqish. Namunaviy tartib 2022-yil 1-aprel Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 2. Tavakkalchiliklarni (operatsion, huquqiy va boshqalar) qamrab olgan “tavakkalchilik xaritasi”ni ishlab chiqish va tasdiqlash. Boshqaruv organlari qarorlari 2022-yil 1-iyul 20. Boshqaruv organlarida kadrlar zaxirasini shakllantirish. Davlat xizmatlarini rivojlantirish agentligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi, xalqaro moliya tashkilotlari (Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Fransiya taraqqiyot agentligi) bilan birgalikda, shu jumladan, “Neadhunter” tizimi va ochiq tanlovlar orqali davlat ishtirokidagi korxonalarning boshqaruv organlarida (ijro etuvchi organi, mustaqil aʼzo) TOP-100 ta muvaffaqiyatli menejerlardan iborat kadrlar zaxirasini shakllantirish. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi veb-saytida eʼlon qilish 2021-yil dekabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Davlat xizmatlarini rivojlantirish agentligi (A. Xasanov) , “ El-yurt umidi” jamgʻarmasi (O. Sattorov) , xalqaro moliya tashkilotlari 21. Korporativ boshqaruv va kapital bozori sohasida kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash. 1. Davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlarining ijro etuvchi organi vakillari va korporativ maslahatchilar uchun ilgʻor mahalliy va xorijiy ekspertlarni jalb qilgan holda, korporativ boshqaruv sohasidagi koʻnikmalar boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil etish. Har yili oʻquv kurslarini tashkil etish boʻyicha reja-jadvalni tasdiqlash 2021-yil may, keyinchalik har yili Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Isakov ) 2. 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab, oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlariga iqtisodiy va yuridik yoʻnalishlarda “Korporativ boshqaruv” va “Kapital bozori” boʻlimlarini kiritish hamda har yili professor-oʻqituvchilar tarkibini majburiy tartibda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi va Kapital bozorini rivojlantirish agentligida qisqa muddatli stajirovkadan oʻtkazish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yil iyun Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov) , Moliya vazirligi (O. Isakov) , Markaziy depozitariy (Sh. Abdujabbarov) , “Toshkent” RFB (B. Usmanov) 22. Korporativ boshqaruv boʻyicha metodologik bazani mustahkamlash. Korporativ boshqaruv tamoyillari va ilgʻor usullarini, bu sohadagi xalqaro tajriba aks ettirilgan TOP-100 ta nashrlar va materiallar roʻyxatini shakllantirish va keyinchalik davlat tiliga tarjima qilish. Alohida jadval asosida qoʻllanma va materiallar roʻyxatini shakllantirish 2021-yil 1-sentabr, keyinchalik jadval asosida Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Isakov) 23. Davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarishda ilgʻor amaliyot almashinuvini joriy etish. Respublikada har yili xalqaro moliya tashkilotlari, ilgʻor mahalliy va xorijiy ekspertlar ishtirokida korporativ boshqaruv va moliya bozori sohasida Davlat aktivlarini boshqarish ?gentligi huzuridagi budjetdan tashqari Davlat aktivlarini boshqarish, transformatsiya va xususiylashtirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan moliyalashtirishni nazarda tutgan holda xalqaro konferensiyalar (davra suhbatlari va seminarlar) oʻtkazish. Kompleks chora-tadbirlar Har yili Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Isakov), Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (L. Kudratov) , Tashqi ishlar vazirligi (F. Arziyev) 24. Davlat ishtirokidagi korxonalar boshqaruv tizimi samaradorligi natijalarini baholash. Har yili “Korporativ boshqaruv tizimi reytingida eng yaxshi”, “Eng yaxshi TOP-menejer” tanlovini oʻtkazishni amaliyotga joriy etish. Kompleks chora-tadbirlar 2022-yildan boshlab har yili 1-iyulga qadar Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Isakov) V. Shaffoflik va maʼlumotni oshkor qilish 25. Korporativ boshqaruv tizimi natijalarini oshkor etish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Aksiyadorlik jamiyatlari oʻrtasida korporativ boshqaruv tizimi darajasi boʻyicha reyting oʻtkazish va uning natijalarini Agentlik veb-saytida eʼlon qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2022-yil iyuldan boshlab har yili Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Moliya vazirligi (O. Isakov) 26. Davlat ishtirokidagi korxonalar toʻgʻrisidagi yigʻma hisobotni oshkor etish amaliyotini joriy etish. 1. Xalqaro moliya institutlari va chet ellik ekspertlarni jalb qilgan holda, davlat ishtirokidagi korxonalarning faoliyat natijalari toʻgʻrisidagi yigʻma hisobot shaklini ishlab chiqish. Hisobot shakli 2021-yil 1-dekabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) 2. Agentlik tomonidan har yili davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati natijadorligi va Strategiyani amalga oshirish toʻgʻrisidagi axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasiga taqdim etish. Hisobot materiallari Har yili 1-avgustga qadar 27. Korporativ boshqaruv reytingi natijasini oshkor etish. 1. Kapital bozoriga chiqish imkoniyatini beruvchi korporativ reyting oladigan davlat ishtirokidagi korxonalar roʻyxatini aniqlash hamda 2021-2022-yillarda reyting olish ishlarini yakunlash. 2. Reyting natijalarini korxonalarning rasmiy veb-saytlariga joylashtirish. Grafik asosida 2021-yil dekabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Kapital bozorini rivojlantirish agentligi (A. Nazirov) , Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) 28. Davlat ishtirokidagi korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning almashinuvini yoʻlga qoʻyish. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Davlat statistika qoʻmitasi, Davlat xizmatlari agentligi va boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan “onlayn” tarzda maʼlumotlar almashinuvini hamda davlat korxonalari va davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari bilan elektron tarzda muloqot qilish imkonini beruvchi Davlat aktivlarini boshqarish boʻyicha elektron bazani takomillashtirish. Maʼlumot almashinuvini yoʻlga qoʻyish 2021-yil noyabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (A. Ortiqov) , Davlat soliq qoʻmitasi (M. Mirzayev) , Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov) , Davlat xizmatlari agentligi (U. Muhammadiyev), vazirlik va idoralar 29. Korxonalarda xaridlar shaffofligini taʼminlash. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan korporativ xaridlar tizimi orqali auditorlik tashkilotini tanlashda narx va sifat koʻrsatkichlarini birlashtirish usulini amaliyotga joriy etish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2021-yil dekabr Moliya vazirligi (O. Nasritdinxodjayev) , Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (I. Norqulov)

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-martdagi 166-son qaroriga 3-ILOVA

2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini amalga oshirish boʻyicha

T/r Koʻrsatkichlar Oʻlchov birligi Maqsadli koʻrsatkichlar: 2021-yilga 2023-yilga 2025-yilga 1. Davlat ishtirokidagi korxonalar sonini qisqartirish. foiz 30 65 75 2. Davlat ishtirokidagi korxonalar aksiyalarini birlamchi va ikkilamchi ommaviy taklif etish. dona 2 10 20 3. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashi tarkibidagi mustaqil aʼzolar sonini koʻpaytirish. foiz 5 15 30 3.1. Shundan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-oktabrdagi PF-6096-son Farmoniga (keyingi oʻrinda — Farmon) 1-ilovaga kiritilgan metallurgiya, neft-gaz, energetika, kimyo sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika hamda transport sohasi korxonalari. foiz 30 - - 4. Davlat ishtirokidagi korxonalar boshqaruv organlari tarkibiga chet ellik menejerlarni jalb qilish. dona 20 50 100 4.1. Shundan Farmonga 1-ilovaga kiritilgan metallurgiya, neft-gaz, energetika, kimyo sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika hamda transport sohasi korxonalari. dona 14 - - 5. Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan korporativ obligatsiyalar chiqarish. dona 2 15 25 6. Istiqbolsiz, faoliyat koʻrsatmayotgan, zarar koʻrib ishlayotgan va past rentabelli davlat ishtirokidagi korxonalarni tugatish. dona 245 477 0 7. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti tamoyillari asosida ishlab chiqilgan Korporativ boshqaruv qoidalarini joriy etish. foiz 10 25 50 7.1. Shundan Farmonga 1-ilovaga kiritilgan metallurgiya, neft-gaz, energetika, kimyo sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika hamda transport sohasi korxonalari. foiz 100 - - 8. Davlat ishtirokidagi korxonalarga komplayens xizmatini joriy etish. foiz 3 10 20 8.1. Shundan Farmonga 1-ilovaga kiritilgan metallurgiya, neft-gaz, energetika, kimyo sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika hamda transport sohasi korxonalari. foiz 100 - - 9. Davlat ishtirokidagi korxonalarning korporativ boshqaruv tizimini baholash. foiz 20 100 - 10. Davlat ishtirokidagi korxonalar kuzatuv kengashi qoshida qoʻmitalar tashkil etish. foiz 50 75 100

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2021-yil 29-mart,

166-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 29.03.2021-y., 09/21/166/0257-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.03.2022-y., 07/22/168/0228-son; 10.06.2022-y., 09/22/323/0508-son; 04.04.2023-y., 09/23/139/0190-son; 15.05.2024-y., 09/24/282/0347-son; 22.10.2025-y., 09/25/662/0964-son; 16.12.2025-y., 09/25/791/1167-son)

lex.uz