📅 2021-yil 1-aprel · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021-yil 1-aprel · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021 йил 1 апрель · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 1 апреля 2021 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 1 April 2021 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Томорқа хўжалиги тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2020 йил 26 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 12 мартда маъқулланган
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси
Ушбу Қонуннинг мақсади томорқа хўжаликларини юритишни ташкил этиш ва уларни ривожлантириш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
Ушбу Қонуннинг амал қилиши белгиланган тартибда хусусийлаштирилган, Ўзбекистон Республикаси фуқароларига якка тартибда уй-жой қуриш ва уй-жойни ободонлаштириш учун берилган ер участкалари, шунингдек мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи асосида деҳқон хўжалигини юритиш учун берилган ер участкалари билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.
2-модда. Томорқа хўжалиги тўғрисидаги қонунчилик
Томорқа хўжалиги тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
3-модда. Томорқа хўжалиги
Томорқа хўжалиги шахсий томорқа ер участкаларида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ҳам эркин савдо учун, ҳам оила эҳтиёжлари учун етиштириш (қайта ишлаш) билан боғлиқ меҳнат фаолиятидир.
Томорқа хўжалиги тадбиркорлик фаолияти ҳисобланмайди ва томорқа хўжалигини давлат рўйхатидан ўтказиш талаб этилмайди. Томорқа хўжалигида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш (қайта ишлаш) бўйича шахсий меҳнати билан иштирок этишга асосланган фаолиятни мустақил равишда амалга оширувчи шахс аҳоли бандлиги тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган тартибда ўзини ўзи банд қилган шахс мақомини олиши мумкин.
Томорқа хўжалигини юритиш учун ажратилган шахсий томорқа ер участкасида етиштирилган (қайта ишланган) қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари хусусий мулкдир.
4-модда. Шахсий томорқа ер участкаси
Шахсий томорқа ер участкаси томорқа хўжалигини юритиш учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш ёхуд якка тартибда уй-жой қуриш ва уй-жойни ободонлаштириш мақсадида ажратилган ер участкасидир.
Томорқа хўжалигини юритиш учун:
эркин савдо ва оила эҳтиёжлари учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш мақсадида ушбу Қонун кучга киргунига қадар мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи асосида қишлоқ хўжалиги учун мўлжалланган ерлар, ўрмон фонди ерлари ҳамда аҳоли пунктлари ерларидан берилган ер участкаларидан;
мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи асосида якка тартибда уй-жой қуриш ва уй-жойни ободонлаштириш учун берилган ер участкаларидан фойдаланилиши мумкин.
Мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи асосида берилган шахсий томорқа ер участкалари ёки уларнинг бир қисми мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи сақлаб қолинган ҳолда жисмоний ва юридик шахсларга вақтинча фойдаланиш учун топширилиши мумкин.
Ер участкаларини томорқа хўжалигини юритиш учун бериш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
5-модда. Шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланувчи шахсларнинг ҳуқуқлари
Шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланувчи шахслар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
томорқа хўжаликларини эркин ва мустақил равишда бошқариш, шу жумладан етиштирилган ҳамда мустақил тарзда қайта ишланган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини эркин реализация қилиш, мустақил равишда нарх белгилаш ва олинган даромадларни тасарруф этиш;
ўзи етиштирган ёки қайта ишлаган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини бозорларда, савдо шахобчаларида мустақил равишда ёки ўз вакиллари орқали монеликсиз ва эркин реализация қилиш;
агрокластерлар билан ҳамкорлик қилиш, шунингдек қишлоқ хўжалиги кооперативларига ихтиёрий равишда аъзо бўлиш;
иссиқхоналар ташкил этиш, уруғликлар, кўчатлар, чорва моллари ҳамда паррандалар, қишлоқ хўжалиги ашё-анжомлари ва ускуналари, суғориш қурилмалари (насослар, артезиан қудуқлар ва бошқаларни) сотиб олиш учун қонунчиликда назарда тутилган имтиёзлардан, шу жумладан имтиёзли кредитлардан, субсидиялардан ва бошқа преференциялардан фойдаланиш;
Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашига ихтиёрий равишда аъзо бўлиш;
ерга оид ташкилотларнинг ҳамда хизмат кўрсатувчи бошқа ташкилотларнинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш ва реализация қилишга доир хизматларидан фойдаланиш;
шахсий томорқа ер участкаларида давлат органларининг, шу жумладан архитектура-қурилиш, экология, санитария-гигиена органларининг ҳамда ёнғин хавфсизлигини таъминловчи органларнинг рухсатномасини олиш заруратисиз енгил конструкциялардан иссиқхоналар қуриш;
сув ресурсларидан фойдаланиш.
Шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланувчи шахслар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
6-модда. Шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланувчи шахсларнинг мажбуриятлари
Шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланувчи шахслар:
ер участкаларидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турига мувофиқ оқилона фойдаланилишини таъминлаши, шу жумладан ер участкаларида қишлоқ хўжалиги экинларини экиш ёки ободонлаштиришни амалга ошириши;
тупроқ унумдорлигини сақлаш ва ошириш чораларини кўриши;
сув ресурсларидан оқилона ва тежаб фойдаланиши;
уй-жой қуриш ҳуқуқисиз ажратилган ер участкаларида бинолар ва иншоотлар қурмаслиги;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштиришда экология ҳамда санитария талаблари ва нормаларига риоя этиши шарт.
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг томорқа хўжаликларини юритишни ташкил этиш ва уларни ривожлантириш соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасидаги давлат сиёсатининг амалга оширилишини таъминлайди;
томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасидаги давлат дастурларини қабул қилади;
шахсий томорқа ер участкаларидан самарали фойдаланишни ташкил этиш ва назорат қилиш тартибини белгилайди;
шахсий томорқа ер участкаларида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш учун зарур бўлган уруғликлар, кўчатлар, минерал ўғитлар ва ёқилғи-мойлаш материаллари билан таъминлаш механизмини тасдиқлайди;
шахсий томорқа ер участкаларида юқори ҳосилли, экспорт учун мўлжалланган қишлоқ хўжалиги экинларини етиштиришни ташкил этишга, моддий-техника ресурслари билан таъминлашга ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини харид қилишни ташкил этишга доир тадбирлар дастурларини тасдиқлайди;
шахсий томорқа ер участкаларида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш ҳамда реализация қилиш соҳасида имтиёзлар, субсидиялар ва бошқа преференциялар берилишига доир таклифларни кўриб чиқади.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
8-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг томорқа хўжаликларини юритишни ташкил этиш ва уларни ривожлантириш соҳасидаги ваколатлари
Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.
Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:
томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;
томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, тасдиқлаш учун маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларига киритади ва амалга оширади;
тегишли ҳудудда томорқа хўжаликларини ривожлантиришга доир асосий кўрсаткичларни шакллантиради;
томорқа хўжаликларининг моддий-техника таъминотини яхшилашга, уларни сув ресурслари, зарур уруғликлар, кўчатлар, минерал ўғитлар билан таъминлашга доир тегишли чора-тадбирларни, шунингдек томорқа хўжаликларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашга доир чора-тадбирларни белгилайди.
9-модда. Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгашининг томорқа хўжаликларини юритишни ташкил этиш ва уларни ривожлантириш соҳасидаги фаолияти
Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши:
шахсий томорқа ер участкаларининг эгаларига қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш, қайта ишлаш, сақлаш ва реализация қилишда, шу жумладан агротехника тадбирларини бажаришда ҳамда шартномалар тузишда, маҳсулотларни ташқи бозорларга экспорт қилишда ҳар томонлама ёрдам кўрсатади;
шахсий томорқа ер участкалари эгаларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилади, шу жумладан давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, тайёрлов, таъминот ва хизматлар кўрсатиш ташкилотлари билан ўзаро муносабатларда ҳимоя қилади, шунингдек судда уларнинг манфаатларини ифода этади;
фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари билан биргаликда томорқа хўжаликларини ривожлантиришни рағбатлантириш бўйича чоралар кўради;
ресурсларни тежовчи агротехнологияларни, муқобил энергия манбаларини жорий этишга кўмаклашади;
шахсий томорқа ер участкаларида деҳқончилик маданиятини оширишга кўмаклашади, шунингдек улардан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турига мувофиқ самарали фойдаланилишини таъминлашга доир тушунтириш ишларини амалга оширади.
Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши ер участкаларидан хусусий ер эгалари томонидан фойдаланилиши масаласи бўйича ўз ваколатлари доирасида:
ички ва ташқи бозорларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига бўлган талабни ҳисобга олган ҳолда уларни етиштириш (қайта ишлаш) масалаларига доир тавсияларни ишлаб чиқади ҳамда бепул ва пулли асосда томорқа хўжаликларига тақдим этади;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ташқи бозорга етказиб бериш тизимини янада такомиллаштириш бўйича тавсиялар тайёрлайди.
10-модда. Фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг томорқа хўжаликларини ривожлантириш соҳасида иштирок этиши
Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари:
шахсий томорқа ер участкалари эгаларининг фаолиятини ривожлантиришга кўмаклашади;
томорқа хўжаликларини эркин ва мустақил равишда бошқаришда, шу жумладан етиштирилган (қайта ишланган) қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини мустақил тарзда тасарруф этишда, мустақил равишда нарх белгилашда ва даромадларни тасарруф этишда шахсий томорқа ер участкалари эгаларига кўмаклашади;
томорқа хўжалиги билан шуғулланувчи аҳоли ўртасида шахсий томорқа ер участкаларидан самарали фойдаланиш масалаларига доир тушунтириш ишларини олиб боради;
шахсий томорқа ер участкаларидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турига мувофиқ оқилона фойдаланилиши устидан мониторингни амалга оширади.
11-модда. Томорқа хўжалигидаги меҳнат фаолияти
Томорқа хўжалигидаги фаолият шахсий томорқа ер участкаси эгасининг ва оила аъзоларининг шахсий меҳнатига асосланади.
Шахсий томорқа ер участкасида банд бўлган ёки мазкур майдонда чорвачилик (қорамол, қўйлар, эчкилар, отлар ва бошқалар), иссиқхона хўжалиги, паррандачилик (товуқлар, беданалар, куркалар, ғозлар, ўрдаклар), қуёнчилик, асаларичилик, балиқчилик, боғдорчилик, лимончилик, гулчилик билан шуғулланаётган шахсий томорқа ер участкасининг эгаси ёки унинг оила аъзолари (уларга тегишли томорқа ер участкасининг майдонидан ёки улар томонидан парвариш қилинаётган уй ҳайвонлари ва паррандаларнинг сонидан қатъи назар) ижтимоий солиқ тўлаши мумкин. Бунда шахсий томорқа ер участкасининг эгаси ёки унинг оила аъзолари ижтимоий солиқни ихтиёрий асосда тўлайди. Ижтимоий солиқнинг белгиланган миқдорини тўлаш меҳнат стажини ҳисоблаб чиқариш чоғида бир календарь йил деб ҳисобга олинади. Ижтимоий солиқни тўлаш тартиби Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексида белгиланади.
12-модда. Томорқа хўжалигини юритишда фойдаланиладиган мол-мулк
Томорқа хўжалигини юритишда мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқи асосида берилган шахсий томорқа ер участкасида жойлашган турар жой, ишлаб чиқариш биноларидан, маиший ва бошқа бинолардан, шунингдек транспорт воситалари ва қишлоқ хўжалиги техникасидан, ашёлар, асбоб-ускуналар, қишлоқ хўжалиги ҳайвонлари, асаларилар, паррандалар, ипак қурти (пилла) ва бошқа мол-мулкдан фойдаланилиши мумкин.
13-модда. Томорқа хўжаликларининг ҳисобини юритиш
Томорқа хўжаликларининг ҳисоби шахсий томорқа ер участкаларидан томорқа хўжалигини юритиш учун фойдаланиладиган шахслар томонидан ихтиёрий равишда тақдим этиладиган маълумотлар асосида фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан Томорқа хўжаликларини ҳисобга олиш реестрини шакллантириш орқали юритилади.
Томорқа хўжаликларини ҳисобга олиш реестрида қуйидаги ахборот акс эттирилади:
шахсий томорқа ер участкаси эгасининг, шунингдек у билан бирга яшовчи ёки томорқа хўжалигини юритишни биргаликда амалга оширувчи бошқа шахсларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси;
шахсий томорқа ер участкасининг дон экинлари, мевали ва манзарали дарахтлар экилган, шунингдек бошқа қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириладиган (қайта ишланадиган) майдони;
қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг, асалариларнинг, паррандаларнинг ва ипак қурти қутиларининг сони;
қишлоқ хўжалиги техникасининг, ускуналарининг, транспорт воситаларининг сони тўғрисидаги ахборот.
Томорқа хўжаликларини ҳисобга олиш реестрида акс эттирилган маълумотлардан қонунчиликда белгиланган тартибда томорқа хўжаликларини ривожлантиришга доир асосий кўрсаткичларни шакллантириш ва амалга ошириш, уларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш мақсадида фойдаланилади.
14-модда. Низоларни ҳал этиш
Шахсий томорқа ер участкаларида томорқа хўжаликларини юритишни ташкил этиш ва уларни ривожлантириш соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
15-модда. Томорқа хўжалиги тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Томорқа хўжалиги тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
16-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш
1. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 31 августда қабул қилинган «Ўсимликлар карантини тўғрисида»ги 113-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 9 июлда қабул қилинган ЎРҚ-484-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 429-модда; 2020 йил, № 1, 4-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда) 11-модда биринчи қисмининг ўн учинчи хатбошисидаги «шахсий томорқа, фермер ва деҳқон хўжаликларига» деган сўзлар «томорқа, фермер ва деҳқон хўжаликларига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
2. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисида»ги 543-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 21 сентябрда қабул қилинган ЎРҚ-409-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 9, 274-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 8, 470-модда; 2020 йил, № 9, 539-модда) 11 1 -модда биринчи қисмининг ўнинчи хатбошисидаги «шахсий томорқа, деҳқон ва фермер хўжаликларига» деган сўзлар «томорқа, фермер ва деҳқон хўжаликларига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
3. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 20 октябрда қабул қилинган «Аҳоли бандлиги тўғрисида»ги ЎРҚ-642-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 10, 595-модда) ўзгартишлар киритилсин:
1) 12-модда биринчи қисмининг саккизинчи хатбошисидаги «шахсий томорқа хўжаликларидаги» деган сўзлар «томорқа хўжаликларидаги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2) 96-модда учинчи қисмининг иккинчи хатбошисидаги «шахсий томорқа ва деҳқон хўжаликларида» деган сўзлар «томорқа ва деҳқон хўжаликларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
17-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши, Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
18-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
19-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2021 йил 1 апрель,
ЎРҚ-681-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Tomorqa xoʻjaligi toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 26-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 12-martda maʼqullangan
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi
Ushbu Qonunning maqsadi tomorqa xoʻjaliklarini yuritishni tashkil etish va ularni rivojlantirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Ushbu Qonunning amal qilishi belgilangan tartibda xususiylashtirilgan, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish uchun berilgan yer uchastkalari, shuningdek meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida dehqon xoʻjaligini yuritish uchun berilgan yer uchastkalari bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
2-modda. Tomorqa xoʻjaligi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Tomorqa xoʻjaligi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
3-modda. Tomorqa xoʻjaligi
Tomorqa xoʻjaligi shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ham erkin savdo uchun, ham oila ehtiyojlari uchun yetishtirish (qayta ishlash) bilan bogʻliq mehnat faoliyatidir.
Tomorqa xoʻjaligi tadbirkorlik faoliyati hisoblanmaydi va tomorqa xoʻjaligini davlat roʻyxatidan oʻtkazish talab etilmaydi. Tomorqa xoʻjaligida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish (qayta ishlash) boʻyicha shaxsiy mehnati bilan ishtirok etishga asoslangan faoliyatni mustaqil ravishda amalga oshiruvchi shaxs aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda oʻzini oʻzi band qilgan shaxs maqomini olishi mumkin.
Tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun ajratilgan shaxsiy tomorqa yer uchastkasida yetishtirilgan (qayta ishlangan) qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xususiy mulkdir.
4-modda. Shaxsiy tomorqa yer uchastkasi
Shaxsiy tomorqa yer uchastkasi tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish yoxud yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish maqsadida ajratilgan yer uchastkasidir.
Tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun:
erkin savdo va oila ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish maqsadida ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida qishloq xoʻjaligi uchun moʻljallangan yerlar, oʻrmon fondi yerlari hamda aholi punktlari yerlaridan berilgan yer uchastkalaridan;
meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida yakka tartibda uy-joy qurish va uy-joyni obodonlashtirish uchun berilgan yer uchastkalaridan foydalanilishi mumkin.
Meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida berilgan shaxsiy tomorqa yer uchastkalari yoki ularning bir qismi meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi saqlab qolingan holda jismoniy va yuridik shaxslarga vaqtincha foydalanish uchun topshirilishi mumkin.
Yer uchastkalarini tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun berish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
5-modda. Shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalanuvchi shaxslarning huquqlari
Shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalanuvchi shaxslar quyidagi huquqlarga ega:
tomorqa xoʻjaliklarini erkin va mustaqil ravishda boshqarish, shu jumladan yetishtirilgan hamda mustaqil tarzda qayta ishlangan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini erkin realizatsiya qilish, mustaqil ravishda narx belgilash va olingan daromadlarni tasarruf etish;
oʻzi yetishtirgan yoki qayta ishlagan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini bozorlarda, savdo shaxobchalarida mustaqil ravishda yoki oʻz vakillari orqali moneliksiz va erkin realizatsiya qilish;
agroklasterlar bilan hamkorlik qilish, shuningdek qishloq xoʻjaligi kooperativlariga ixtiyoriy ravishda aʼzo boʻlish;
issiqxonalar tashkil etish, urugʻliklar, koʻchatlar, chorva mollari hamda parrandalar, qishloq xoʻjaligi ashyo-anjomlari va uskunalari, sugʻorish qurilmalari (nasoslar, artezian quduqlar va boshqalarni) sotib olish uchun qonunchilikda nazarda tutilgan imtiyozlardan, shu jumladan imtiyozli kreditlardan, subsidiyalardan va boshqa preferensiyalardan foydalanish;
Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashiga ixtiyoriy ravishda aʼzo boʻlish;
yerga oid tashkilotlarning hamda xizmat koʻrsatuvchi boshqa tashkilotlarning qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va realizatsiya qilishga doir xizmatlaridan foydalanish;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida davlat organlarining, shu jumladan arxitektura-qurilish, ekologiya, sanitariya-gigiyena organlarining hamda yongʻin xavfsizligini taʼminlovchi organlarning ruxsatnomasini olish zaruratisiz yengil konstruksiyalardan issiqxonalar qurish;
suv resurslaridan foydalanish.
Shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalanuvchi shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
6-modda. Shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalanuvchi shaxslarning majburiyatlari
Shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalanuvchi shaxslar:
yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turiga muvofiq oqilona foydalanilishini taʼminlashi, shu jumladan yer uchastkalarida qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekish yoki obodonlashtirishni amalga oshirishi;
tuproq unumdorligini saqlash va oshirish choralarini koʻrishi;
suv resurslaridan oqilona va tejab foydalanishi;
uy-joy qurish huquqisiz ajratilgan yer uchastkalarida binolar va inshootlar qurmasligi;
qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishda ekologiya hamda sanitariya talablari va normalariga rioya etishi shart.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tomorqa xoʻjaliklarini yuritishni tashkil etish va ularni rivojlantirish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydi;
tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasidagi davlat dasturlarini qabul qiladi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan samarali foydalanishni tashkil etish va nazorat qilish tartibini belgilaydi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish uchun zarur boʻlgan urugʻliklar, koʻchatlar, mineral oʻgʻitlar va yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash mexanizmini tasdiqlaydi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida yuqori hosilli, eksport uchun moʻljallangan qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirishni tashkil etishga, moddiy-texnika resurslari bilan taʼminlashga va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini xarid qilishni tashkil etishga doir tadbirlar dasturlarini tasdiqlaydi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish hamda realizatsiya qilish sohasida imtiyozlar, subsidiyalar va boshqa preferensiyalar berilishiga doir takliflarni koʻrib chiqadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining tomorqa xoʻjaliklarini yuritishni tashkil etish va ularni rivojlantirish sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:
tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlash uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlariga kiritadi va amalga oshiradi;
tegishli hududda tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirishga doir asosiy koʻrsatkichlarni shakllantiradi;
tomorqa xoʻjaliklarining moddiy-texnika taʼminotini yaxshilashga, ularni suv resurslari, zarur urugʻliklar, koʻchatlar, mineral oʻgʻitlar bilan taʼminlashga doir tegishli chora-tadbirlarni, shuningdek tomorqa xoʻjaliklarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashga doir chora-tadbirlarni belgilaydi.
9-modda. Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashining tomorqa xoʻjaliklarini yuritishni tashkil etish va ularni rivojlantirish sohasidagi faoliyati
Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi:
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarining egalariga qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash, saqlash va realizatsiya qilishda, shu jumladan agrotexnika tadbirlarini bajarishda hamda shartnomalar tuzishda, mahsulotlarni tashqi bozorlarga eksport qilishda har tomonlama yordam koʻrsatadi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalari egalarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qiladi, shu jumladan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, tayyorlov, taʼminot va xizmatlar koʻrsatish tashkilotlari bilan oʻzaro munosabatlarda himoya qiladi, shuningdek sudda ularning manfaatlarini ifoda etadi;
fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan birgalikda tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirishni ragʻbatlantirish boʻyicha choralar koʻradi;
resurslarni tejovchi agrotexnologiyalarni, muqobil energiya manbalarini joriy etishga koʻmaklashadi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida dehqonchilik madaniyatini oshirishga koʻmaklashadi, shuningdek ulardan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turiga muvofiq samarali foydalanilishini taʼminlashga doir tushuntirish ishlarini amalga oshiradi.
Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi yer uchastkalaridan xususiy yer egalari tomonidan foydalanilishi masalasi boʻyicha oʻz vakolatlari doirasida:
ichki va tashqi bozorlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga boʻlgan talabni hisobga olgan holda ularni yetishtirish (qayta ishlash) masalalariga doir tavsiyalarni ishlab chiqadi hamda bepul va pulli asosda tomorqa xoʻjaliklariga taqdim etadi;
qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tashqi bozorga yetkazib berish tizimini yanada takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar tayyorlaydi.
10-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirish sohasida ishtirok etishi
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari:
shaxsiy tomorqa yer uchastkalari egalarining faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashadi;
tomorqa xoʻjaliklarini erkin va mustaqil ravishda boshqarishda, shu jumladan yetishtirilgan (qayta ishlangan) qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini mustaqil tarzda tasarruf etishda, mustaqil ravishda narx belgilashda va daromadlarni tasarruf etishda shaxsiy tomorqa yer uchastkalari egalariga koʻmaklashadi;
tomorqa xoʻjaligi bilan shugʻullanuvchi aholi oʻrtasida shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan samarali foydalanish masalalariga doir tushuntirish ishlarini olib boradi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan ruxsat etilgan foydalanishning asosiy turiga muvofiq oqilona foydalanilishi ustidan monitoringni amalga oshiradi.
11-modda. Tomorqa xoʻjaligidagi mehnat faoliyati
Tomorqa xoʻjaligidagi faoliyat shaxsiy tomorqa yer uchastkasi egasining va oila aʼzolarining shaxsiy mehnatiga asoslanadi.
Shaxsiy tomorqa yer uchastkasida band boʻlgan yoki mazkur maydonda chorvachilik (qoramol, qoʻylar, echkilar, otlar va boshqalar), issiqxona xoʻjaligi, parrandachilik (tovuqlar, bedanalar, kurkalar, gʻozlar, oʻrdaklar), quyonchilik, asalarichilik, baliqchilik, bogʻdorchilik, limonchilik, gulchilik bilan shugʻullanayotgan shaxsiy tomorqa yer uchastkasining egasi yoki uning oila aʼzolari (ularga tegishli tomorqa yer uchastkasining maydonidan yoki ular tomonidan parvarish qilinayotgan uy hayvonlari va parrandalarning sonidan qatʼi nazar) ijtimoiy soliq toʻlashi mumkin. Bunda shaxsiy tomorqa yer uchastkasining egasi yoki uning oila aʼzolari ijtimoiy soliqni ixtiyoriy asosda toʻlaydi. Ijtimoiy soliqning belgilangan miqdorini toʻlash mehnat stajini hisoblab chiqarish chogʻida bir kalendar yil deb hisobga olinadi. Ijtimoiy soliqni toʻlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksida belgilanadi.
12-modda. Tomorqa xoʻjaligini yuritishda foydalaniladigan mol-mulk
Tomorqa xoʻjaligini yuritishda meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi asosida berilgan shaxsiy tomorqa yer uchastkasida joylashgan turar joy, ishlab chiqarish binolaridan, maishiy va boshqa binolardan, shuningdek transport vositalari va qishloq xoʻjaligi texnikasidan, ashyolar, asbob-uskunalar, qishloq xoʻjaligi hayvonlari, asalarilar, parrandalar, ipak qurti (pilla) va boshqa mol-mulkdan foydalanilishi mumkin.
13-modda. Tomorqa xoʻjaliklarining hisobini yuritish
Tomorqa xoʻjaliklarining hisobi shaxsiy tomorqa yer uchastkalaridan tomorqa xoʻjaligini yuritish uchun foydalaniladigan shaxslar tomonidan ixtiyoriy ravishda taqdim etiladigan maʼlumotlar asosida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan Tomorqa xoʻjaliklarini hisobga olish reyestrini shakllantirish orqali yuritiladi.
Tomorqa xoʻjaliklarini hisobga olish reyestrida quyidagi axborot aks ettiriladi:
shaxsiy tomorqa yer uchastkasi egasining, shuningdek u bilan birga yashovchi yoki tomorqa xoʻjaligini yuritishni birgalikda amalga oshiruvchi boshqa shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi;
shaxsiy tomorqa yer uchastkasining don ekinlari, mevali va manzarali daraxtlar ekilgan, shuningdek boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiriladigan (qayta ishlanadigan) maydoni;
qishloq xoʻjaligi hayvonlarining, asalarilarning, parrandalarning va ipak qurti qutilarining soni;
qishloq xoʻjaligi texnikasining, uskunalarining, transport vositalarining soni toʻgʻrisidagi axborot.
Tomorqa xoʻjaliklarini hisobga olish reyestrida aks ettirilgan maʼlumotlardan qonunchilikda belgilangan tartibda tomorqa xoʻjaliklarini rivojlantirishga doir asosiy koʻrsatkichlarni shakllantirish va amalga oshirish, ularni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash maqsadida foydalaniladi.
14-modda. Nizolarni hal etish
Shaxsiy tomorqa yer uchastkalarida tomorqa xoʻjaliklarini yuritishni tashkil etish va ularni rivojlantirish sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
15-modda. Tomorqa xoʻjaligi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Tomorqa xoʻjaligi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
16-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish
1. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 31-avgustda qabul qilingan “Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisida”gi 113-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 9-iyulda qabul qilingan OʻRQ-484-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 429-modda; 2020-yil, № 1, 4-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda) 11-modda birinchi qismining oʻn uchinchi xatboshisidagi “shaxsiy tomorqa, fermer va dehqon xoʻjaliklariga” degan soʻzlar “tomorqa, fermer va dehqon xoʻjaliklariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
2. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Oʻsimlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida”gi 543-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 21-sentabrda qabul qilingan OʻRQ-409-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 9, 274-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 8, 470-modda; 2020-yil, № 9, 539-modda) 11 1 -modda birinchi qismining oʻninchi xatboshisidagi “shaxsiy tomorqa, dehqon va fermer xoʻjaliklariga” degan soʻzlar “tomorqa, fermer va dehqon xoʻjaliklariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 20-oktabrda qabul qilingan “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-642-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 10, 595-modda) oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 12-modda birinchi qismining sakkizinchi xatboshisidagi “shaxsiy tomorqa xoʻjaliklaridagi” degan soʻzlar “tomorqa xoʻjaliklaridagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2) 96-modda uchinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “shaxsiy tomorqa va dehqon xoʻjaliklarida” degan soʻzlar “tomorqa va dehqon xoʻjaliklarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
17-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
18-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
19-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2021-yil 1-aprel,
OʻRQ-681-son
Закон Республики Узбекистан
О подсобном хозяйстве
Принят Законодательной палатой 26 декабря 2020 года Одобрен Сенатом 12 марта 2021 года
Статья 1. Цель и сфера применения настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области организации ведения и развития подсобных хозяйств.
Действие настоящего Закона не распространяется на отношения, связанные с приватизированными в установленном порядке земельными участками, которые были предоставлены гражданам Республики Узбекистан для индивидуального жилищного строительства и обслуживания жилого дома, а также земельными участками, предоставленными для ведения дехканского хозяйства на праве пожизненного наследуемого владения.
Статья 2. Законодательство о подсобном хозяйстве
Законодательство о подсобном хозяйстве состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Статья 3. Подсобное хозяйство
Подсобным хозяйством является трудовая деятельность, связанная с выращиванием (переработкой) сельскохозяйственной продукции как для свободной торговли, так и для нужд семьи на личных приусадебных земельных участках.
Подсобное хозяйство не является предпринимательской деятельностью, и государственная регистрация подсобного хозяйства не требуется. Лицо, самостоятельно осуществляющее основанную на личном трудовом участии деятельность по выращиванию (переработке) сельскохозяйственной продукции в подсобном хозяйстве, может получить статус самозанятого лица в порядке, установленном законодательством о занятости населения.
Сельскохозяйственная продукция, выращенная (переработанная) на личном приусадебном земельном участке, выделенном для ведения подсобного хозяйства, является частной собственностью.
Статья 4. Личный приусадебный земельный участок
Личным приусадебным земельным участком является земельный участок, предоставленный для ведения подсобного хозяйства с целью выращивания сельскохозяйственной продукции либо индивидуального жилищного строительства и благоустройства жилья.
Для ведения подсобного хозяйства могут использоваться:
земельные участки из земель сельскохозяйственного назначения, земель лесного фонда и земель населенных пунктов, предоставленные на праве пожизненного наследуемого владения до вступления в силу настоящего Закона в целях выращивания сельскохозяйственной продукции для свободной торговли и для нужд семьи;
земельные участки, предоставленные на праве пожизненного наследуемого владения для индивидуального жилищного строительства и благоустройства жилья.
Личные приусадебные земельные участки, предоставленные на праве пожизненного наследуемого владения, или их часть могут быть сданы во временное пользование физическим и юридическим лицам с сохранением права пожизненного наследуемого владения.
Предоставление земельных участков для ведения подсобного хозяйства осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Статья 5. Права лиц, использующих личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства
Лица, использующие личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства, имеют право на:
свободное и независимое управление подсобными хозяйствами, включая свободную реализацию выращенной и самостоятельно переработанной сельскохозяйственной продукции, независимое ценообразование и распоряжение полученными доходами;
беспрепятственную и свободную реализацию выращенной или переработанной ими сельскохозяйственной продукции на рынках, в торговых точках самостоятельно или через своих представителей;
сотрудничество с агрокластерами, а также на добровольное членство в сельскохозяйственных кооперативах;
пользование льготами, предусмотренными законодательством, в том числе льготными кредитами, субсидиями и другими преференциями для организации теплиц, приобретения семян, саженцев, скота и домашней птицы, сельскохозяйственного инвентаря и инструментов, оросительных устройств (насосы, артезианские скважины и другие);
добровольное членство в Совете фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана;
пользование услугами земельных и иных обслуживающих организаций по выращиванию и реализации сельскохозяйственной продукции;
строительство теплиц из легких конструкций на личных приусадебных земельных участках без необходимости получения разрешения государственных органов, в том числе архитектурно-строительного, экологического, санитарно-гигиенического органов и органов, обеспечивающих пожарную безопасность;
пользование водными ресурсами.
Лица, использующие личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства, могут иметь и другие права в соответствии с законодательством.
Статья 6. Обязанности лиц, использующих личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства
Лица, использующие личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства, обязаны:
обеспечить рациональное использование земельных участков в соответствии с основным видом разрешенного использования, в том числе осуществить посев сельскохозяйственных культур или благоустройство земельных участков;
принимать меры по сохранению и повышению плодородия почвы;
рационально и экономно использовать водные ресурсы;
не строить здания и сооружения на земельных участках, выделенных без права застройки;
соблюдать экологические и санитарные требования и нормы при выращивании сельскохозяйственной продукции.
Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области организации ведения и развития подсобных хозяйств
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию государственной политики в области развития подсобных хозяйств;
принимает государственные программы в области развития подсобных хозяйств;
устанавливает порядок организации и контроля за эффективным использованием личных приусадебных земельных участков;
утверждает механизм обеспечения семенами, саженцами, минеральными удобрениями и горюче-смазочными материалами, необходимыми для выращивания сельскохозяйственной продукции на личных приусадебных земельных участках;
утверждает программы мероприятий по организации выращивания высокоурожайных экспортоориентированных сельскохозяйственных культур на личных приусадебных земельных участках, обеспечению материально-техническими ресурсами и организации закупки сельскохозяйственной продукции;
рассматривает предложения по предоставлению льгот, субсидий и других преференций в сфере выращивания и реализации сельскохозяйственной продукции на личных приусадебных земельных участках.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 8. Полномочия органов государственной власти на местах в области организации ведения и развития подсобных хозяйств
Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в области развития подсобных хозяйств и осуществляют контроль за их выполнением.
Органы исполнительной власти на местах:
участвуют в разработке и реализации государственных и других программ в области развития подсобных хозяйств;
разрабатывают территориальные программы в области развития подсобных хозяйств, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах, а также участвуют в реализации;
формируют основные показатели развития подсобных хозяйств на соответствующей территории;
определяют соответствующие меры по улучшению материально-технического обеспечения подсобных хозяйств, снабжению их водными ресурсами, необходимыми семенами, саженцами, минеральными удобрениями, а также другие меры государственной поддержки подсобных хозяйств в соответствии с законодательством.
Статья 9. Деятельность Совета фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана в области организации ведения и развития подсобных хозяйств
Совет фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана:
оказывает всестороннюю помощь владельцам личных приусадебных земельных участков в выращивании, переработке, хранении и реализации сельскохозяйственной продукции, в том числе выполнении агротехнических мероприятий и заключении договоров, экспорте продукции на внешние рынки;
защищает права и законные интересы владельцев личных приусадебных земельных участков, в том числе во взаимоотношениях с органами государственного и хозяйственного управления, органами государственной власти на местах, организациями по заготовке, снабжению и оказанию услуг, а также представляет их интересы в суде;
совместно с органами самоуправления граждан принимает меры по стимулированию развития подсобных хозяйств;
способствует внедрению ресурсосберегающих агротехнологий, альтернативных источников энергии;
оказывает содействие в повышении культуры земледелия на личных приусадебных земельных участках, а также осуществляет разъяснительную работу по обеспечению их эффективного использования в соответствии с основным видом разрешенного использования.
Совет фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана в пределах своих полномочий по вопросу использования земельных участков частными землевладельцами:
разрабатывает и предоставляет подсобным хозяйствам на бесплатной или платной основе рекомендации по вопросам выращивания (переработки) сельскохозяйственной продукции с учетом ее востребованности на внутреннем и внешнем рынках;
готовит рекомендации по дальнейшему совершенствованию системы поставок сельскохозяйственной продукции на внешний рынок.
Статья 10. Участие органов самоуправления граждан в области развития подсобных хозяйств
Органы самоуправления граждан:
способствуют развитию деятельности владельцев личных приусадебных земельных участков;
оказывают содействие владельцам личных приусадебных земельных участков в свободном и независимом управлении подсобными хозяйствами, в том числе самостоятельном распоряжении выращенной (переработанной) сельскохозяйственной продукцией, независимом ценообразовании и распоряжении доходами;
ведут среди населения, занимающегося подсобным хозяйством, разъяснительную работу по вопросам эффективного использования личных приусадебных земельных участков;
осуществляют мониторинг рационального использования личных приусадебных земельных участков в соответствии с основным видом разрешенного использования.
Статья 11. Трудовая деятельность в подсобном хозяйстве
Деятельность в подсобном хозяйстве основана на личном труде владельца личного приусадебного земельного участка и членов его семьи.
Владелец личного приусадебного земельного участка или члены его семьи, занятые на личном приусадебном земельном участке или занимающиеся животноводством (крупный рогатый скот, овцы, козы, лошади и другие), тепличным хозяйством, птицеводством (куры, перепелки, индейки, гуси, утки), кролиководством, пчеловодством, рыбоводством, садоводством, лимоноводством, цветоводством на данной площади (независимо от площади принадлежащего им приусадебного земельного участка или количества выращиваемых ими домашних животных и птиц), могут уплачивать социальный налог. При этом владелец личного приусадебного земельного участка или члены его семьи уплачивают социальный налог на добровольной основе. Уплата установленного размера социального налога засчитывается за календарный год при исчислении трудового стажа. Порядок уплаты социального налога устанавливается Налоговым кодексом Республики Узбекистан.
Статья 12. Имущество, используемое при ведении подсобного хозяйства
При ведении подсобного хозяйства могут использоваться жилые, производственные, бытовые и другие здания, находящиеся на личном приусадебном земельном участке, предоставленном на праве пожизненного наследуемого владения, а также транспортные средства и сельскохозяйственная техника, предметы, инструменты, сельскохозяйственные животные, пчелы, домашняя птица, шелкопряды (коконы) и другое имущество.
Статья 13. Ведение учета подсобных хозяйств
Учет подсобных хозяйств ведется органами самоуправления граждан посредством формирования Реестра учета подсобных хозяйств на основании сведений, предоставляемых на добровольной основе лицами, использующими личные приусадебные земельные участки для ведения подсобного хозяйства.
В Реестре учета подсобных хозяйств отражается следующая информация:
фамилия, имя, отчество, дата рождения владельца личного приусадебного земельного участка, а также других лиц, проживающих с ним или совместно осуществляющих ведение подсобного хозяйства;
площадь личного приусадебного земельного участка, на котором посажены зерновые культуры, фруктовые и неплодовые деревья, а также выращивается (перерабатывается) иная сельскохозяйственная продукция;
количество сельскохозяйственных животных, пчел, домашней птицы и ящиков тутового шелкопряда;
информация о количестве сельскохозяйственной техники, оборудования, транспортных средств.
Информация, отраженная в Реестре учета подсобных хозяйств, используется в целях формирования и реализации основных показателей развития подсобных хозяйств, оказания им государственной поддержки в порядке, установленном законодательством.
Статья 14. Разрешение споров
Споры, возникающие в области организации ведения и развития подсобных хозяйств, разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 15. Ответственность за нарушение законодательства о подсобном хозяйстве
Лица, виновные в нарушении законодательства о подсобном хозяйстве, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 16. Внесение изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан
1. В абзаце тринадцатом части первой статьи 11 Закона Республики Узбекистан от 31 августа 1995 года № 113-I «О карантине растений» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 9 июля 2018 года № ЗРУ-484) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 7, ст. 429; 2020 г., № 1, ст. 4; 2021 г., № 1, ст. 13) слова «личным подсобным, фермерским и дехканским хозяйствам» заменить словами «подсобным, фермерским и дехканским хозяйствам».
2. В абзаце десятом части первой статьи 11 1 Закона Республики Узбекистан от 26 декабря 1997 года № 543-I «Об охране и использовании растительного мира» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 21 сентября 2016 года № ЗРУ-409) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 9, ст. 274; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст. 4; 2019 г., № 1, ст. 1, № 8, ст. 470; 2020 г., № 9, ст. 539) слова «личным подсобным, фермерским и дехканским хозяйствам» заменить словами «подсобным, фермерским и дехканским хозяйствам».
3. Внести в Закон Республики Узбекистан от 20 октября 2020 года № ЗРУ-642 «О занятости населения» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 10, ст. 595) следующие изменения:
1) в абзаце восьмом части первой статьи 12 слова «на личных подсобных хозяйствах» заменить словами «в подсобных хозяйствах»;
2) в абзаце втором части третьей статьи 96 слова «в личных подсобных и дехканских хозяйствах» заменить словами «в подсобных и дехканских хозяйствах».
Статья 17. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Совету фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана, Министерству по поддержке махалли и семьи Республики Узбекистан, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 18. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 19. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
1 апреля 2021 г.,
№ ЗРУ-681