📅 2021-yil 13-aprel · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021-yil 13-aprel · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021 йил 13 апрель · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 13 апреля 2021 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 13 April 2021 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
ДАСТУРИ
МАҚСАДЛИ КЎРСАТКИЧЛАР
РЎЙХАТИ
РЎЙХАТИ
Капитал бозорини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида
Капитал бозорини янада ривожлантириш, қимматли қоғозлар чиқарилишини кўпайтириш, жисмоний ва юридик шахсларнинг фонд бозоридаги иштирокини кенгайтириш мақсадида:
1. Капитал бозорини ривожлантиришнинг асосий йўналишлари этиб қуйидагилар белгилансин:
капитал бозорининг рақобатбардошлигини ошириш ва унинг капиталлашувини 2023 йил якунига қадар 45 трлн сўмга етказиш, банк томонидан кредитлашга муқобил бўлган самарали молиялаштириш механизмини яратиш;
халқаро молия бозорлари билан фаол интеграциялашув, замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан кенг фойдаланиш ва хорижда муваффақиятли синовдан ўтган илғор ёндашувларни қўллаш орқали барча тоифадаги инвесторлар учун капитал бозорининг қулайлигини ошириш;
капитал бозорининг уйғун фаолияти ва унинг барча сегментлари ривожланишини таъминлаш орқали 2023 йил якунига қадар республика ва ҳудудий инвестиция дастурлари доирасида лойиҳаларнинг қимматли қоғозлар чиқариш орқали молиялаштирилган қисмини 5 фоизга етказиш;
соҳага илғор халқаро амалиётни жорий қилиш, ортиқча тўсиқлар ва чекловларни бартараф этиш орқали фонд бозорида ривожланиш мақсадларига йўналтирилган инвестицияларни фаол молиялаштириш учун зарур шарт-шароитларни яратиш;
халқаро мезонлар ва тажрибаларни жорий қилган ҳолда, капитал бозорини тартибга солишнинг яхлитлигини ва тизимли таваккалчиликларнинг олдини олишни таъминловчи қонунчилик базасини яратиш;
капитал бозорини замонавий талабларга жавоб берадиган кадрлар билан таъминлаш тизимини ривожлантириш, истиқболли, шу жумладан хорижий мутахассисларни жалб қилиш учун жозибадор шарт-шароитларни яратиш;
капитал бозори учун соҳа мутахассисларини тайёрлаш ва қайта тайёрлаш, уларнинг малакасини оширишни тизимли йўлга қўйиш;
миноритар инвесторлар, капитал бозорининг бошқа иштирокчилари ҳамда аҳоли кенг қатламларининг билимлари, кўникмалари ва молиявий саводхонлигини оширишни қўллаб-қувватлаш дастурлари доирасида 2023 йил якунига қадар 40 минг нафар аҳолини қамраб олиш.
2. Қуйидагилар:
2021 — 2023 йилларда капитал бозорини ривожлантириш дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 1-иловага мувофиқ;
2021 — 2023 йилларда капитал бозорини ривожлантириш дастурини амалга ошириш натижасида эришиладиган мақсадли кўрсаткичлар 2-иловага мувофиқ;
2021 — 2023 йилларда акциялари фонд биржаси орқали оммавий жойлаштирилиши белгиланган корхоналар рўйхати 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Белгилаб қўйилсинки:
эркин муомаладаги қимматли қоғозларнинг умумий ҳажмини ялпи ички маҳсулотнинг камида 5 фоизига етказиш Дастурнинг асосий мақсади ҳисобланади;
2023 йил 1 январдан бошлаб маҳаллий эмитентлар ўз акцияларини дастлаб республика фонд биржасида жойлаштиргандан сўнг андеррайтер тавсиясига кўра хорижий фонд бозорларида жойлаштириши мумкин;
оммавий савдолар орқали акцияларни IPO ёки SPO усулида жойлаштириш натижалари қайта кўриб чиқилмайди.
4. Устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган акциядорлик жамиятлари акцияларининг бирламчи (IPO) ва иккиламчи (SPO) оммавий таклифини қуйидаги шартларда ўтказиш белгилансин:
IPO ёки SPO йўли билан сотиладиган акцияларни харид қилиш учун аризаларни тўплаш ушбу IPO ёки SPOни ўтказиш шартномаси тузилган андеррайтер ёки андеррайтерлар гуруҳи томонидангина амалга оширилади;
андеррайтер акциядорлик жамиятини дастлабки ўрганиш натижалари асосида акциялар хариди бўйича аризаларни тўплаш учун нарх чегараларини белгилайди;
IPO ва SPO йўли билан акцияларни тақсимлаш акцияларга бўлган талаб ва таклифдан келиб чиққан ҳолда, андеррайтер томонидан аниқланадиган ягона нарх асосида амалга оширилади;
андеррайтерга акциядорлик жамияти билан тузилган шартнома асосида акциялар тақсимланадиган инвесторларни танлаш, шунингдек, инвесторларга IPO ва SPO доирасида харид қилинган акцияларни сотиш тақиқланадиган муддатни белгилаш ҳуқуқи берилади.
5. Марказий банк 2021 йил 1 ноябрга қадар «Қимматли қоғозларнинг марказий депозитарийси» ДУК ҳисоб рақамлари Марказий банкка ўтказилишини таъминласин.
6. Молия вазирлиги, Марказий банк, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳамда Халқ таълими вазирлигининг «Молия ва инвестиция саводхонлиги» дастурини қуйидаги тамойиллар асосида амалга ошириш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин:
аҳоли ва тадбиркорлик субъектларининг молиявий саводхонлигини ошириш, уларни молиявий хизматлар ва маҳсулотлар, жумладан капитал бозори ҳамда молиявий инструментлар ҳақида хабардор қилиш билан боғлиқ ташаббусларни ҳамжиҳатликда амалга оширган ҳолда мутасадди ташкилотлар билан фаол ҳамкорликни йўлга қўйиш;
илғор хорижий ўқув муассасалари ва тадқиқот институтлари, молия ташкилотларидан етакчи мутахассисларни молиявий саводхонлик даражасини оширишга оид таълим тадбирларига кенг жалб қилиш;
умумтаълим мактаблари ўқувчилари ҳамда ноиқтисодий йўналишдаги олий таълим ташкилотлари талабалари учун «Молиявий саводхонлик» ўқув курсини фан сифатида жорий этиш. Ушбу фан доирасида маблағларни тўғри бошқариш, оқилона молиявий қарорлар қабул қилиш, жумладан молиявий инструментлар бўйича ўқитиш методологиясини ишлаб чиқиш ҳамда «Молиявий саводхонлик олимпиадалари»ни ташкил этиш орқали ўқув курсининг самарадорлигини баҳолаш;
аҳоли ва тадбиркорлик субъектларининг молиявий, шу жумладан инвестиция бўйича саводхонлигини ошириш борасидаги барча тадбирларни 2021 — 2023 йилларга мўлжалланган Молиявий хизматлар оммабоплигини ошириш миллий стратегияси доирасида амалга ошириш.
7. Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Молия вазирлиги билан биргаликда ушбу Фармоннинг мазмун-моҳияти ҳамда мақсад ва вазифалари оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилишини таъминласин.
8. Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим ҳужжатлари 5-иловага мувофиқ 2021 йил 1 майдан ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
9. Молия вазирлиги икки ой муддатда манфаатдор идоралар билан биргаликда қонунчиликка ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.
10. Мазкур Фармон ижросини самарали ташкил этишга масъул ва шахсий жавобгар этиб молия вазири Т.А. Ишметов белгилансин.
Бош вазир ўринбосари Ж.А. Қўчқоров:
икки ҳафта муддатда Дастурнинг асосий йўналишлари бўйича манфаатдор вазирлик ва идоралар масъул ходимлари ҳамда хорижий экспертлардан иборат ишчи гуруҳлари шакллантирилишини ва уларнинг фаолиятини самарали ташкил этилишини;
икки ой муддатда акциялари фонд биржаси орқали оммавий жойлаштирилиши мазкур Фармонга 4-иловада белгиланган ҳар бир корхона бўйича алоҳида «йўл харита»лари тасдиқланишини таъминласин.
Фармоннинг ижросини ҳар чоракда муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Р.А. Гулямов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 апрелдаги ПФ-6207-сон Фармонига 1-ИЛОВА
2021 — 2023 йилларда капитал бозорини ривожлантириш
Инвестиция муҳитини тубдан такомиллаштириш, давлат акциялар пакетини сотиш жараёнларини янада чуқурлаштириш, давлатнинг иқтисодиётдаги иштирокини камайтириш, хусусий мулк дахлсизлиги, унинг роли ва аҳамиятини ошириш, шу жумладан давлат активларини бошқаришнинг замонавий ёндашувларига ўтиш, капитал бозорини иқтисодиётни ривожлантиришнинг етакчи омилларидан бирига айлантириш мамлакат иқтисодиётини барқарор ривожлантиришнинг муҳим шарти ҳисобланади.
Сўнгги давр мобайнида қимматли қоғозлар бозорини ислоҳ қилиш, хусусан ушбу соҳадаги қонунчилик тизимини такомиллаштириш, инвесторлар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш, капитал бозорини самарали тартибга солиш ва халқаро молия институтлари билан ҳамкорлик ўрнатиш йўлида ишлар олиб борилмоқда.
Шу билан бирга, бугунги кунда капитал бозорини янада ривожлантириш, рақобат муҳитини шакллантириш ва фонд бозори ликвидлигини оширишни рағбатлантириш билан боғлиқ ўз ечимини кутаётган бир қатор долзарб муаммолар ва камчиликлар мавжуд, жумладан:
капитал бозорини ривожлантириш соҳасида давлатнинг стратегик режалаштириш тизими мавжуд эмас;
эркин муомаладаги қимматли қоғозларнинг мамлакат ялпи ички маҳсулоти ҳажмига нисбатан улуши паст (0,3 фоиз);
фонд бозорида амалга оширилаётган битимларнинг юқори қисми (биржадаги ҳажмларнинг 70 фоизидан ортиғи) давлат иштирокидаги корхоналар ҳиссасига тўғри келмоқда;
қимматли қоғозлар бозорининг ликвидлиги паст, давлат қимматли қоғозлари иккиламчи бозорини ривожлантириш зарурияти мавжуд, амалиётга жорий этилган молиявий маҳсулотлар турлари етарли эмас, давлат акция пакетлари «битта акция битта лот» тамойили асосида сотилмайди ва хўжалик юритувчи субъектларнинг қимматли қоғозлар бозорида маблағ жалб қилишга бўлган қизиқиши паст;
капитал бозорига узоқ муддатли молиявий ресурсларга эга йирик институционал инвесторларни жалб қилиш бўйича ишлар суст олиб борилмоқда;
бозор инфратузилмаси замонавий ахборот-коммуникация тизимлари билан етарли даражада таъминланмаган, шунингдек, ушбу соҳада маҳаллий тизимларнинг имкониятларидан самарасиз фойдаланилмоқда;
минтақавий даражада капитал бозори инфратузилмаси мутлақо ривожланмаган;
капитал бозори соҳасида бозор капиталлашувини ошириш чораларини фаол равишда илгари суриш ва амалга оширишга имкон берадиган юқори малакали мутахассислар етишмайди;
соҳани номутаносиб тартибга солишни назарда тутувчи ҳамда замонавий бозор талабларига ва халқаро стандартларга жавоб бермайдиган ҳуқуқий ҳужжатлар кўп;
корпоратив муносабатлар замонавий ёндашувлар асосида ташкил этилмаган.
Ушбу камчиликлар капитал бозорининг улкан салоҳиятидан фойдаланишга, унинг капиталлашуви ва ликвидлигини лозим даражада таъминлашга, инвестицияларни самарали жалб этишга, иқтисодиёт ҳамда давлат ва жамият ҳаётининг бошқа соҳалари ривожига тўсқинлик қилмоқда.
Дастурнинг мақсади ва вазифалари
Ушбу Дастурнинг асосий мақсади эркин муомаладаги қимматли қоғозлар умумий ҳажмининг мамлакат ялпи ички маҳсулотидаги нисбатини 5 фоизга етказишга қаратилган ислоҳотларни амалга оширишни чуқурлаштиришни назарда тутувчи давлат сиёсатини тубдан такомиллаштиришдан иборат бўлиб, қуйидаги устувор стратегик вазифаларни ўзига қамраб олади:
инвесторлар учун жозибадор механизмларни жорий қилиш ҳисобига капитал бозорининг рақобатбардошлигини ошириш ва унинг капиталлашувини 2023 йил якунига қадар 45 трлн сўмга етказиш, банк томонидан кредитлашнинг самарали муқобил механизмини яратиш;
халқаро молия бозорлари билан фаол интеграциялашув, замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан кенг фойдаланиш ва хорижда муваффақиятли синовдан ўтган илғор ёндашувлардан фойдаланиш орқали барча тоифадаги инвесторлар учун капитал бозорининг қулайлигини ошириш;
аҳоли, тадбиркорлар ва иқтисодиётнинг инвестициявий талабларини максимал даражада қаноатлантириш мақсадида капитал бозорининг уйғун фаолияти ва унинг барча сегментлари ривожланишини таъминлаш орқали 2023 йил якунига қадар республика ва ҳудудий инвестиция дастурлари доирасида лойиҳаларнинг қимматли қоғозлар чиқариш орқали молиялаштирилган қисмини 5 фоизга етказиш;
илғор халқаро амалиётни жорий қилиш, ортиқча тўсиқлар, чекловлар ва соҳанинг ҳаддан ташқари тартибга солинганлигини бартараф этиш орқали фонд бозорида ривожланиш мақсадларига йўналтирилган инвестицияларни фаол молиялаштириш учун зарур шарт-шароитларни яратиш;
тегишли халқаро мезонлар ва тажрибаларни жорий қилган ҳолда, капитал бозорини тартибга солишнинг яхлитлигини, тизимли таваккалчиликларнинг олдини олишни таъминловчи зарур қонунчилик базасини ишлаб чиқиш;
капитал бозорини замонавий талабларга жавоб берадиган кадрлар билан таъминлашнинг барқарор тизимини ривожлантириш, истиқболли, шу жумладан хорижий мутахассисларни жалб қилиш учун жозибадор шарт-шароитларни яратиш;
капитал бозори учун мутахассисларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш, уларнинг малакасини оширишни тизимли йўлга қўйиш;
миноритар инвесторлар, капитал бозорининг бошқа иштирокчилари ҳамда аҳоли кенг қатламларининг билимлари, кўникмалари ва молиявий саводхонлигини оширишни қўллаб-қувватлаш дастурлари доирасида 2023 йил якунига қадар 40 минг нафар аҳолини қамраб олиш.
Дастурнинг асосий йўналишлари
1. Эмитентлар сонини кўпайтириш, янги молиявий маҳсулотлар ва корпоратив бошқарувни такомиллаштириш орқали таклифни ошириш
Капитал бозоридаги таклифни ошириш ва корпоратив бошқарувни ривожлантиришдаги мавжуд муаммоларни бартараф этиш мақсадида:
давлат иштирокидаги корхоналарнинг жозибадорлигини ошириш, корхоналарни трансформация қилиш, уларда корпоратив бошқарув ва молиявий аудитни жорий этиш ҳамда операцион самарадорлигини ошириш;
биржавий инвестиция фондлари (Exchange traded funds) каби молиявий воситаларни, шу жумладан олтинга боғлаш орқали (Gold ETF) жорий этиш;
мавжуд облигация турларини ипотека қимматли қоғозлари ва «Сукук» облигациялари каби янги турларини жорий этиш орқали диверсификация қилиш;
ислом молиялаштириш тамойиллари асосида қимматли қоғозлар ва капитал бозорига оид бошқа молия хизматларини татбиқ этиш;
барча акциядорлик жамиятларида Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг (ИҲТТ) корпоратив бошқарув тамойилларини жорий этиш ва ушбу тамойилларнинг мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка тушунтириш;
краудфандинг воситаларини кенг жорий этиш орқали маҳаллий капитал бозорига инвесторларни жалб қилиш;
давлат қимматли қоғозларининг иккиламчи бозорини ривожлантириш ҳамда инфратузилмани ривожлантиришни мақсадли молиялаштириш учун давлат қимматли қоғозларини чиқариш амалиётини жорий этиш;
корпоратив облигациялар бозорини ривожлантириш;
давлат улушига эга бўлган корхоналарни маҳаллий фонд биржасида оммавий таклиф орқали хусусийлаштиришни рағбатлантириш.
2. Капитал бозори инфратузилмасини ривожлантириш
Капитал бозорининг мавжуд инфратузилмасини тубдан такомиллаштириш бўйича қуйидаги чоралар кўрилади:
«Ўзбекистон республика валюта биржаси» АЖ ва «Тошкент» Республика фонд биржаси ўртасида дастурий алоқаларни ўрнатиш орқали давлат қимматли қоғозлари иккиламчи савдоларида фонд биржаси брокерларининг қатнашишини таъминлаш;
«Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» АЖга Марказий банкда ҳисобварақ очган ҳолда ҳисоб-китобларни амалга ошириш;
Корпоратив ахборот ягона портали ва «Тошкент» Республика фонд биржаси веб-сайтининг тегишли бўлимлари базасида листинг компаниялари ва акциядорлари томонидан ахборотни ошкор қилиш бўйича корпоратив ва бозор маълумотларини ошкор қилишнинг ягона платформасини яратиш;
«Тошкент» Республика фонд биржасининг расмий веб-сайтида барча инвесторлар учун очиқ бўлган эмитент номи, акция тури, имтиёзли акция учун тўланадиган фоиз, тўланадиган дивиденд миқдори ва уни тўлаш санасини ўз ичига олувчи маълумотлар базасининг электрон таблосини яратиш;
ўз аъзоларининг манфаатларини ифода этувчи капитал бозори профессионал иштирокчиларининг ўзини-ўзи бошқарувчи нодавлат бирлашмасини ташкил этиш;
«Тошкент» Республика фонд биржасининг моддий-техника базасини кучайтириш ва ташкилий тузилмасини қайта кўриб чиқиш йўли билан унинг инвестицион жозибадорлигини ошириш;
қимматли қоғозларни сақлаш, ҳисобини юритиш ҳамда бошқа депозитар операцияларини ривожлантириш имкониятини яратиш;
капитал бозори соҳасидаги миллий рейтинг агентликларининг фаолиятини ташкил этиш учун ҳуқуқий асослар яратиш.
3. Капитал бозорида ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишни такомиллаштириш
Соҳага ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш йўли билан капитал бозорини ривожлантириш мақсадида қуйидагиларни амалга ошириш лозим:
Ягона дастурий техник комплекс (ЯДТК) фаолиятининг узлуксизлигини таъминлаш, ривожлантириш ҳамда унинг захира марказини ташкил этиш;
фонд бозорида битимларни онлайн тартибда амалга ошириш имконини берувчи мобил иловаларни ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этиш;
Ўзбекистон Республикасининг резидентлари ёки норезидентлари бўлган мижозлар учун уларнинг шахсий иштирокисиз депо ҳисобварақларини масофадан туриб очиш имкониятини яратиш;
инвестиция воситачилари билан шартнома тузиш пайтида уларнинг шахсий маълумотларини олиш мақсадида «Ўз мижозингни бил» (KYC) ва «Даромадни легаллаштиришга қарши курашиш» (AML) тизимларига мувофиқ мижозларни текшириш усулларини жорий қилиш;
Қимматли қоғозларнинг марказий депозитарийси томонидан Миллий рақамлаш агентлиги функциясини бажариш ва халқаро ISO стандартларини жорий қилиш;
Молия вазирлигига ўз назорат функцияларини амалга ошириш имконини берувчи ЯДТКнинг дастурий таъминотини ишлаб чиқиш ва ишга тушириш.
4. Капитал бозорини ҳуқуқий тартибга солиш ва назорат қилиш масалаларини такомиллаштириш
Ушбу йўналишнинг асосий мақсади ривожланган хорижий давлатлар тажрибасини ҳисобга олган ҳолда самарали ҳуқуқий базани яратиш ва тўғридан-тўғри амал қилувчи қонунчилик ҳужжатларини ишлаб чиқишдир. Жумладан:
Қимматли қоғозлар комиссиялари халқаро ташкилоти (IOSCO) тамойиллари асосида соҳага оид тўғридан-тўғри амал қилувчи, жумладан «Капитал бозори тўғрисида»ги қонун лойиҳаcини ишлаб чиқиш;
капитал бозори регуляторига юклатилган вазифаларни самарали бажариш мақсадида унинг чинакам мустақиллигини таъминлаш;
иқтисодиёт тармоқларида интеграциялашув жараёнларини рағбатлантириш ва молиялаштиришнинг янги механизмларини жорий этиш мақсадида инвестиция жамғармалари фаолиятини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва амалдаги қонунчиликка холдинг корхоналари фаолиятини тартибга солиш бўйича тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш;
функционал имкониятларни оптималлаштириш ва тегишли тартибларни бюрократиядан ҳоли қилишни ҳисобга олган ҳолда савдо, клиринг ва ҳисоб-китоб қоидаларини, шунингдек, инвестицион маслаҳатчилар ва воситачилар учун қоидаларни такомиллаштириш;
барча эҳтимолий хатарларни ҳамда мамлакат молия бозорининг ривожланиш даражасини ҳисобга олган ҳолда капитал ҳаракатини самарали тартибга солиш механизмини жорий этиш;
Молия вазирлиги ва Қимматли қоғозлар комиссиялари халқаро ташкилоти (IOSCO) ўртасида маслаҳатлашувлар, ҳамкорлик ва ахборот алмашинуви бўйича кўп томонлама англашув Меморандумини имзолаш чораларини кўриш;
Молия вазирлигининг қуйидаги ваколатларини қонун даражасида мустаҳкамлаш орқали назорат функциясини ва ҳуқуқий тартибга солишни кучайтириш:
капитал бозори соҳасидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузган жисмоний шахсларга жарима ҳамда юридик шахсларга молиявий санкцияларни мустақил равишда қўллаш;
илғор халқаро тажрибани ҳисобга олган ҳолда, капитал бозори иштирокчилари фаолиятини текшириш ташаббуси билан чиқиш ва уни ўтказиш тартибини такомиллаштириш;
назорат функцияси доирасида таъсир кўрсатиш чораларини қўллаш тўғрисидаги қарорлар ҳақида ахборотларни эълон қилиб бориш амалиётини жорий этиш.
5. Инвесторлар базасини кенгайтириш ва аҳолининг молиявий саводхонлигини ошириш
Капитал бозоридаги талабни ошириш бўйича мавжуд муаммоларнинг комплекс ечимини таъминлаш ҳамда капитал бозоридаги талабни оширишни рағбатлантириш мақсадида турли йўналишлар бўйича қуйидаги тадбирларни амалга ошириш алоҳида аҳамиятга эга:
юридик шахслар, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси норезидентлари томонидан депо ҳисобварақларини масофадан туриб очиш ва акцияларнинг бирламчи (IPO) ва иккиламчи (SPO) оммавий таклифларига ариза бериш, давлат ва корпоратив облигациялар ҳамда бошқа қимматли қоғозларни сотиб олиш учун буюртма бериш тартибини белгилаш;
Ўзбекистон Республикаси норезидентлари томонидан маҳаллий эмитентларнинг қимматли қоғозларини сотиб олиш учун қўшимча имкониятлар яратиш;
капитал бозорида суғурта компанияларининг иштирокини рағбатлантириш;
халқаро молия институтлари билан ҳамкорликда инвестиция фондларини ташкил этиш;
капитал бозори соҳасига оид масалалар бўйича аҳолининг молиявий саводхонлигини ошириш дастурларини амалга оширишда барқарор механизмларни жорий этиш;
Дастурнинг моҳияти, аҳамияти ва амалга оширилишини тушунтиришга қаратилган халқаро конференциялар ва бошқа тадбирлар ўтказиш.
6. Давлат қимматли қоғозлари бозорини ривожлантириш
Илғор хорижий тажрибани инобатга олган ҳолда давлат қимматли қоғозлари бозорини, шу жумладан уларнинг иккиламчи бозорини ривожлантириш, бу борада халқаро стандартларни жорий этиш ҳамда инвесторлар базасини кенгайтириш мақсадида:
Ўзбекистон Республикаси норезидентлари ва резидентлари томонидан давлат қимматли қоғозларини (Марказий банк облигациялари бундан мустасно) сотиб олиш имкониятини кенгайтириш, шунингдек, маркет-мейкер институтини жорий этиш;
давлат қимматли қоғозларининг иккиламчи бозорини ривожлантириш, жумладан инфляцияга боғланган давлат қимматли қоғозларини чиқариш амалиётини йўлга қўйиш;
давлат қимматли қоғозлари бозорини халқаро стандартларга мослаштириш, бу борада шаффофликни таъминлаш ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларини қўллаш;
инфратузилмани ривожлантиришни мақсадли молиялаштириш учун давлат қимматли қоғозларини чиқариш.
7. Капитал бозори иштирокчиларининг малакасини ошириш, уларни ўқитиш ва қайта ўқитиш тизимини яратиш
Соҳани билимли мутахассислар билан таъминлаш, уларни қайта ўқитиш ва малакасини мунтазам равишда ошириб бориш мақсадида қуйидагиларни амалга ошириш талаб этилади:
капитал бозорини тартибга солиш соҳасида билим ва кўникмаларга ўргатишга қаратилган кадрлар тайёрлашнинг комплекс тизимини яратиш;
нуфузли хорижий таълим муассасалари билан ҳамкорликда ўқув дастурларини ишлаб чиқиш;
кадрлар салоҳиятини ошириш бўйича институционал база яратиш, жумладан Банк-молия академияси ҳамда Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактабида капитал бозори мутахассислиги бўйича алоҳида йўналишларни жорий этиш;
Молия вазирлиги ходимларини тайёрлаш ва қайта тайёрлаш ва капитал бозори ривожланган хорижий мамлакатларда уларнинг малакасини ошириш чораларини кўриш;
Молия вазирлигига юқори малакали, шу жумладан хорижий мамлакатларнинг қимматли қоғозлар бозорини тартибга солувчи органларида иш тажрибасига эга бўлган мутахассисларни жалб этиш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 апрелдаги ПФ-6207-сон Фармонига 2-ИЛОВА
2021 — 2023 йилларда капитал бозорини ривожлантириш дастурини амалга ошириш натижасида эришиладиган
Т/р Кўрсаткичлар номи Ўлчов бирлиги 2020 йил (амалда) 2021 йил 2022 йил 2023 йил 1. Эркин муомаладаги қимматли қоғозларга асосланган бозор капиталлашуви трлн сўм 1,9 4,9 14,5 45 2. Эркин муомаладаги қимматли қоғозларнинг умумий қиймати Фоизда (ЯИМга нисбатан) 0,3 0,7 1,9 5 3. Корпоратив облигацияларнинг умумий қиймати трлн сўм 0,16 0,75 1,88 3,94 Фоизда (ЯИМга нисбатан) 0,03 0,1 0,3 0,5 4. «Молия ва инвестиция саводхонлиги» дастури асосида қамраб олинадиган аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари сони нафар – 5 000 20 000 40 000 5. Инвестиция ҳисоб рақамлари сони йил давомида фаол бўлган депо ҳисобварақлар 4 000 6 000 10 000 20 000 6. Ҳудудий инвестиция дастурлари доирасидаги лойиҳаларнинг қимматли қоғозлар чиқариш орқали молиялаштирилган қисми фоизда (ҳудудий инвестиция дастури қийматига нисбатан) – 1 3 5
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 апрелдаги ПФ-6207-сон Фармонига 4-ИЛОВА
2021 — 2023 йилларда акциялари фонд биржаси орқали оммавий жойлаштирилиши белгиланган корхоналар
Т/р Корхона номи * 1. «Ўзбекистон металлургия комбинати» АЖ 2. «Ўзбекнефтгаз» АЖ 3. «Ўзмиллий банк» АЖ 4. АТ Халқ банки 5. «Агро банк» АТБ 6. «Микрокредитбанк» АТБ 7. «Қишлоқ қурилиш банк» АТБ 8. «Ўзагросуғурта» АЖ 9. «Қурилишмашлизинг» АЖ 10. «Ўзбекинвест» АЖ 11. «Uzbekistan airways» АЖ 12. «Ўзтрансгаз» АЖ 13. «Олмалиқ КМК» АЖ 14. «Навоий КМК» АЖ 15. «Ўзавтосаноат» АЖ
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 апрелдаги ПФ-6207-сон Фармонига 5-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 1 майдан ўз кучини йўқотган деб эътироф этилаётган айрим ҳужжатлари
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 14 январдаги «Давлат активларини бошқариш, монополияга қарши курашишни тартибга солиш тизимини ва капитал бозорини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-5630-сон Фармони 1-бандининг «а» кичик банди тўртинчи хатбошиси , 3-бандининг «в» кичик банди .
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 24 январдаги «Ўзбекистон Республикаси Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги ПҚ-4127-сон қарори .
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2021 йил 13 апрель,
ПФ-6207-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
DASTURI
MAQSADLI KOʻRSATKICHLAR
ROʻYXATI
ROʻYXATI
Kapital bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Kapital bozorini yanada rivojlantirish, qimmatli qogʻozlar chiqarilishini koʻpaytirish, jismoniy va yuridik shaxslarning fond bozoridagi ishtirokini kengaytirish maqsadida:
1. Kapital bozorini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin:
kapital bozorining raqobatbardoshligini oshirish va uning kapitallashuvini 2023-yil yakuniga qadar 45 trln soʻmga yetkazish, bank tomonidan kreditlashga muqobil boʻlgan samarali moliyalashtirish mexanizmini yaratish;
xalqaro moliya bozorlari bilan faol integratsiyalashuv, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanish va xorijda muvaffaqiyatli sinovdan oʻtgan ilgʻor yondashuvlarni qoʻllash orqali barcha toifadagi investorlar uchun kapital bozorining qulayligini oshirish;
kapital bozorining uygʻun faoliyati va uning barcha segmentlari rivojlanishini taʼminlash orqali 2023-yil yakuniga qadar respublika va hududiy investitsiya dasturlari doirasida loyihalarning qimmatli qogʻozlar chiqarish orqali moliyalashtirilgan qismini 5 foizga yetkazish;
sohaga ilgʻor xalqaro amaliyotni joriy qilish, ortiqcha toʻsiqlar va cheklovlarni bartaraf etish orqali fond bozorida rivojlanish maqsadlariga yoʻnaltirilgan investitsiyalarni faol moliyalashtirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish;
xalqaro mezonlar va tajribalarni joriy qilgan holda, kapital bozorini tartibga solishning yaxlitligini va tizimli tavakkalchiliklarning oldini olishni taʼminlovchi qonunchilik bazasini yaratish;
kapital bozorini zamonaviy talablarga javob beradigan kadrlar bilan taʼminlash tizimini rivojlantirish, istiqbolli, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni jalb qilish uchun jozibador shart-sharoitlarni yaratish;
kapital bozori uchun soha mutaxassislarini tayyorlash va qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirishni tizimli yoʻlga qoʻyish;
minoritar investorlar, kapital bozorining boshqa ishtirokchilari hamda aholi keng qatlamlarining bilimlari, koʻnikmalari va moliyaviy savodxonligini oshirishni qoʻllab-quvvatlash dasturlari doirasida 2023-yil yakuniga qadar 40 ming nafar aholini qamrab olish.
2. Quyidagilar:
2021 — 2023-yillarda kapital bozorini rivojlantirish dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga muvofiq;
2021 — 2023-yillarda kapital bozorini rivojlantirish dasturini amalga oshirish natijasida erishiladigan maqsadli koʻrsatkichlar 2-ilovaga muvofiq;
2021 — 2023-yillarda aksiyalari fond birjasi orqali ommaviy joylashtirilishi belgilangan korxonalar roʻyxati 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Belgilab qoʻyilsinki:
erkin muomaladagi qimmatli qogʻozlarning umumiy hajmini yalpi ichki mahsulotning kamida 5 foiziga yetkazish Dasturning asosiy maqsadi hisoblanadi;
2023-yil 1-yanvardan boshlab mahalliy emitentlar oʻz aksiyalarini dastlab respublika fond birjasida joylashtirgandan soʻng anderrayter tavsiyasiga koʻra xorijiy fond bozorlarida joylashtirishi mumkin;
ommaviy savdolar orqali aksiyalarni IPO yoki SPO usulida joylashtirish natijalari qayta koʻrib chiqilmaydi.
4. Ustav kapitalida davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan aksiyadorlik jamiyatlari aksiyalarining birlamchi (IPO) va ikkilamchi (SPO) ommaviy taklifini quyidagi shartlarda oʻtkazish belgilansin:
IPO yoki SPO yoʻli bilan sotiladigan aksiyalarni xarid qilish uchun arizalarni toʻplash ushbu IPO yoki SPOni oʻtkazish shartnomasi tuzilgan anderrayter yoki anderrayterlar guruhi tomonidangina amalga oshiriladi;
anderrayter aksiyadorlik jamiyatini dastlabki oʻrganish natijalari asosida aksiyalar xaridi boʻyicha arizalarni toʻplash uchun narx chegaralarini belgilaydi;
IPO va SPO yoʻli bilan aksiyalarni taqsimlash aksiyalarga boʻlgan talab va taklifdan kelib chiqqan holda, anderrayter tomonidan aniqlanadigan yagona narx asosida amalga oshiriladi;
anderrayterga aksiyadorlik jamiyati bilan tuzilgan shartnoma asosida aksiyalar taqsimlanadigan investorlarni tanlash, shuningdek, investorlarga IPO va SPO doirasida xarid qilingan aksiyalarni sotish taqiqlanadigan muddatni belgilash huquqi beriladi.
5. Markaziy bank 2021-yil 1-noyabrga qadar “Qimmatli qogʻozlarning markaziy depozitariysi” DUK hisob raqamlari Markaziy bankka oʻtkazilishini taʼminlasin.
6. Moliya vazirligi, Markaziy bank, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Xalq taʼlimi vazirligining “Moliya va investitsiya savodxonligi” dasturini quyidagi tamoyillar asosida amalga oshirish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin:
aholi va tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy savodxonligini oshirish, ularni moliyaviy xizmatlar va mahsulotlar, jumladan kapital bozori hamda moliyaviy instrumentlar haqida xabardor qilish bilan bogʻliq tashabbuslarni hamjihatlikda amalga oshirgan holda mutasaddi tashkilotlar bilan faol hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;
ilgʻor xorijiy oʻquv muassasalari va tadqiqot institutlari, moliya tashkilotlaridan yetakchi mutaxassislarni moliyaviy savodxonlik darajasini oshirishga oid taʼlim tadbirlariga keng jalb qilish;
umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari hamda noiqtisodiy yoʻnalishdagi oliy taʼlim tashkilotlari talabalari uchun “Moliyaviy savodxonlik” oʻquv kursini fan sifatida joriy etish. Ushbu fan doirasida mablagʻlarni toʻgʻri boshqarish, oqilona moliyaviy qarorlar qabul qilish, jumladan moliyaviy instrumentlar boʻyicha oʻqitish metodologiyasini ishlab chiqish hamda “Moliyaviy savodxonlik olimpiadalari”ni tashkil etish orqali oʻquv kursining samaradorligini baholash;
aholi va tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy, shu jumladan investitsiya boʻyicha savodxonligini oshirish borasidagi barcha tadbirlarni 2021 — 2023-yillarga moʻljallangan Moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirish milliy strategiyasi doirasida amalga oshirish.
7. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Moliya vazirligi bilan birgalikda ushbu Farmonning mazmun-mohiyati hamda maqsad va vazifalari ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini taʼminlasin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlari 5-ilovaga muvofiq 2021-yil 1-maydan oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
9. Moliya vazirligi ikki oy muddatda manfaatdor idoralar bilan birgalikda qonunchilikka ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.
10. Mazkur Farmon ijrosini samarali tashkil etishga masʼul va shaxsiy javobgar etib moliya vaziri T.A. Ishmetov belgilansin.
Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov:
ikki hafta muddatda Dasturning asosiy yoʻnalishlari boʻyicha manfaatdor vazirlik va idoralar masʼul xodimlari hamda xorijiy ekspertlardan iborat ishchi guruhlari shakllantirilishini va ularning faoliyatini samarali tashkil etilishini;
ikki oy muddatda aksiyalari fond birjasi orqali ommaviy joylashtirilishi mazkur Farmonga 4-ilovada belgilangan har bir korxona boʻyicha alohida “yoʻl xarita”lari tasdiqlanishini taʼminlasin.
Farmonning ijrosini har chorakda muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi R.A. Gulyamov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi PF-6207-son Farmoniga 1-ILOVA
2021 — 2023-yillarda kapital bozorini rivojlantirish
Investitsiya muhitini tubdan takomillashtirish, davlat aksiyalar paketini sotish jarayonlarini yanada chuqurlashtirish, davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini kamaytirish, xususiy mulk daxlsizligi, uning roli va ahamiyatini oshirish, shu jumladan davlat aktivlarini boshqarishning zamonaviy yondashuvlariga oʻtish, kapital bozorini iqtisodiyotni rivojlantirishning yetakchi omillaridan biriga aylantirish mamlakat iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishning muhim sharti hisoblanadi.
Soʻnggi davr mobaynida qimmatli qogʻozlar bozorini isloh qilish, xususan ushbu sohadagi qonunchilik tizimini takomillashtirish, investorlar huquqlarining himoyasini kuchaytirish, kapital bozorini samarali tartibga solish va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik oʻrnatish yoʻlida ishlar olib borilmoqda.
Shu bilan birga, bugungi kunda kapital bozorini yanada rivojlantirish, raqobat muhitini shakllantirish va fond bozori likvidligini oshirishni ragʻbatlantirish bilan bogʻliq oʻz yechimini kutayotgan bir qator dolzarb muammolar va kamchiliklar mavjud, jumladan:
kapital bozorini rivojlantirish sohasida davlatning strategik rejalashtirish tizimi mavjud emas;
erkin muomaladagi qimmatli qogʻozlarning mamlakat yalpi ichki mahsuloti hajmiga nisbatan ulushi past (0,3 foiz);
fond bozorida amalga oshirilayotgan bitimlarning yuqori qismi (birjadagi hajmlarning 70 foizidan ortigʻi) davlat ishtirokidagi korxonalar hissasiga toʻgʻri kelmoqda;
qimmatli qogʻozlar bozorining likvidligi past, davlat qimmatli qogʻozlari ikkilamchi bozorini rivojlantirish zaruriyati mavjud, amaliyotga joriy etilgan moliyaviy mahsulotlar turlari yetarli emas, davlat aksiya paketlari “bitta aksiya bitta lot” tamoyili asosida sotilmaydi va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning qimmatli qogʻozlar bozorida mablagʻ jalb qilishga boʻlgan qiziqishi past;
kapital bozoriga uzoq muddatli moliyaviy resurslarga ega yirik institutsional investorlarni jalb qilish boʻyicha ishlar sust olib borilmoqda;
bozor infratuzilmasi zamonaviy axborot-kommunikatsiya tizimlari bilan yetarli darajada taʼminlanmagan, shuningdek, ushbu sohada mahalliy tizimlarning imkoniyatlaridan samarasiz foydalanilmoqda;
mintaqaviy darajada kapital bozori infratuzilmasi mutlaqo rivojlanmagan;
kapital bozori sohasida bozor kapitallashuvini oshirish choralarini faol ravishda ilgari surish va amalga oshirishga imkon beradigan yuqori malakali mutaxassislar yetishmaydi;
sohani nomutanosib tartibga solishni nazarda tutuvchi hamda zamonaviy bozor talablariga va xalqaro standartlarga javob bermaydigan huquqiy hujjatlar koʻp;
korporativ munosabatlar zamonaviy yondashuvlar asosida tashkil etilmagan.
Ushbu kamchiliklar kapital bozorining ulkan salohiyatidan foydalanishga, uning kapitallashuvi va likvidligini lozim darajada taʼminlashga, investitsiyalarni samarali jalb etishga, iqtisodiyot hamda davlat va jamiyat hayotining boshqa sohalari rivojiga toʻsqinlik qilmoqda.
Dasturning maqsadi va vazifalari
Ushbu Dasturning asosiy maqsadi erkin muomaladagi qimmatli qogʻozlar umumiy hajmining mamlakat yalpi ichki mahsulotidagi nisbatini 5 foizga yetkazishga qaratilgan islohotlarni amalga oshirishni chuqurlashtirishni nazarda tutuvchi davlat siyosatini tubdan takomillashtirishdan iborat boʻlib, quyidagi ustuvor strategik vazifalarni oʻziga qamrab oladi:
investorlar uchun jozibador mexanizmlarni joriy qilish hisobiga kapital bozorining raqobatbardoshligini oshirish va uning kapitallashuvini 2023-yil yakuniga qadar 45 trln soʻmga yetkazish, bank tomonidan kreditlashning samarali muqobil mexanizmini yaratish;
xalqaro moliya bozorlari bilan faol integratsiyalashuv, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanish va xorijda muvaffaqiyatli sinovdan oʻtgan ilgʻor yondashuvlardan foydalanish orqali barcha toifadagi investorlar uchun kapital bozorining qulayligini oshirish;
aholi, tadbirkorlar va iqtisodiyotning investitsiyaviy talablarini maksimal darajada qanoatlantirish maqsadida kapital bozorining uygʻun faoliyati va uning barcha segmentlari rivojlanishini taʼminlash orqali 2023-yil yakuniga qadar respublika va hududiy investitsiya dasturlari doirasida loyihalarning qimmatli qogʻozlar chiqarish orqali moliyalashtirilgan qismini 5 foizga yetkazish;
ilgʻor xalqaro amaliyotni joriy qilish, ortiqcha toʻsiqlar, cheklovlar va sohaning haddan tashqari tartibga solinganligini bartaraf etish orqali fond bozorida rivojlanish maqsadlariga yoʻnaltirilgan investitsiyalarni faol moliyalashtirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish;
tegishli xalqaro mezonlar va tajribalarni joriy qilgan holda, kapital bozorini tartibga solishning yaxlitligini, tizimli tavakkalchiliklarning oldini olishni taʼminlovchi zarur qonunchilik bazasini ishlab chiqish;
kapital bozorini zamonaviy talablarga javob beradigan kadrlar bilan taʼminlashning barqaror tizimini rivojlantirish, istiqbolli, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni jalb qilish uchun jozibador shart-sharoitlarni yaratish;
kapital bozori uchun mutaxassislarni tayyorlash va qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirishni tizimli yoʻlga qoʻyish;
minoritar investorlar, kapital bozorining boshqa ishtirokchilari hamda aholi keng qatlamlarining bilimlari, koʻnikmalari va moliyaviy savodxonligini oshirishni qoʻllab-quvvatlash dasturlari doirasida 2023-yil yakuniga qadar 40 ming nafar aholini qamrab olish.
Dasturning asosiy yoʻnalishlari
1. Emitentlar sonini koʻpaytirish, yangi moliyaviy mahsulotlar va korporativ boshqaruvni takomillashtirish orqali taklifni oshirish
Kapital bozoridagi taklifni oshirish va korporativ boshqaruvni rivojlantirishdagi mavjud muammolarni bartaraf etish maqsadida:
davlat ishtirokidagi korxonalarning jozibadorligini oshirish, korxonalarni transformatsiya qilish, ularda korporativ boshqaruv va moliyaviy auditni joriy etish hamda operatsion samaradorligini oshirish;
birjaviy investitsiya fondlari (Exchange traded funds) kabi moliyaviy vositalarni, shu jumladan oltinga bogʻlash orqali (Gold ETF) joriy etish;
mavjud obligatsiya turlarini ipoteka qimmatli qogʻozlari va “Sukuk” obligatsiyalari kabi yangi turlarini joriy etish orqali diversifikatsiya qilish;
islom moliyalashtirish tamoyillari asosida qimmatli qogʻozlar va kapital bozoriga oid boshqa moliya xizmatlarini tatbiq etish;
barcha aksiyadorlik jamiyatlarida Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining (IHTT) korporativ boshqaruv tamoyillarini joriy etish va ushbu tamoyillarning mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka tushuntirish;
kraudfanding vositalarini keng joriy etish orqali mahalliy kapital bozoriga investorlarni jalb qilish;
davlat qimmatli qogʻozlarining ikkilamchi bozorini rivojlantirish hamda infratuzilmani rivojlantirishni maqsadli moliyalashtirish uchun davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish amaliyotini joriy etish;
korporativ obligatsiyalar bozorini rivojlantirish;
davlat ulushiga ega boʻlgan korxonalarni mahalliy fond birjasida ommaviy taklif orqali xususiylashtirishni ragʻbatlantirish.
2. Kapital bozori infratuzilmasini rivojlantirish
Kapital bozorining mavjud infratuzilmasini tubdan takomillashtirish boʻyicha quyidagi choralar koʻriladi:
“Oʻzbekiston respublika valyuta birjasi” AJ va “Toshkent” Respublika fond birjasi oʻrtasida dasturiy aloqalarni oʻrnatish orqali davlat qimmatli qogʻozlari ikkilamchi savdolarida fond birjasi brokerlarining qatnashishini taʼminlash;
“Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” AJga Markaziy bankda hisobvaraq ochgan holda hisob-kitoblarni amalga oshirish;
Korporativ axborot yagona portali va “Toshkent” Respublika fond birjasi veb-saytining tegishli boʻlimlari bazasida listing kompaniyalari va aksiyadorlari tomonidan axborotni oshkor qilish boʻyicha korporativ va bozor maʼlumotlarini oshkor qilishning yagona platformasini yaratish;
“Toshkent” Respublika fond birjasining rasmiy veb-saytida barcha investorlar uchun ochiq boʻlgan emitent nomi, aksiya turi, imtiyozli aksiya uchun toʻlanadigan foiz, toʻlanadigan dividend miqdori va uni toʻlash sanasini oʻz ichiga oluvchi maʼlumotlar bazasining elektron tablosini yaratish;
oʻz aʼzolarining manfaatlarini ifoda etuvchi kapital bozori professional ishtirokchilarining oʻzini-oʻzi boshqaruvchi nodavlat birlashmasini tashkil etish;
“Toshkent” Respublika fond birjasining moddiy-texnika bazasini kuchaytirish va tashkiliy tuzilmasini qayta koʻrib chiqish yoʻli bilan uning investitsion jozibadorligini oshirish;
qimmatli qogʻozlarni saqlash, hisobini yuritish hamda boshqa depozitar operatsiyalarini rivojlantirish imkoniyatini yaratish;
kapital bozori sohasidagi milliy reyting agentliklarining faoliyatini tashkil etish uchun huquqiy asoslar yaratish.
3. Kapital bozorida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishni takomillashtirish
Sohaga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish yoʻli bilan kapital bozorini rivojlantirish maqsadida quyidagilarni amalga oshirish lozim:
Yagona dasturiy texnik kompleks (YADTK) faoliyatining uzluksizligini taʼminlash, rivojlantirish hamda uning zaxira markazini tashkil etish;
fond bozorida bitimlarni onlayn tartibda amalga oshirish imkonini beruvchi mobil ilovalarni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish;
Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari yoki norezidentlari boʻlgan mijozlar uchun ularning shaxsiy ishtirokisiz depo hisobvaraqlarini masofadan turib ochish imkoniyatini yaratish;
investitsiya vositachilari bilan shartnoma tuzish paytida ularning shaxsiy maʼlumotlarini olish maqsadida “Oʻz mijozingni bil” (KYC) va “Daromadni legallashtirishga qarshi kurashish” (AML) tizimlariga muvofiq mijozlarni tekshirish usullarini joriy qilish;
Qimmatli qogʻozlarning markaziy depozitariysi tomonidan Milliy raqamlash agentligi funksiyasini bajarish va xalqaro ISO standartlarini joriy qilish;
Moliya vazirligiga oʻz nazorat funksiyalarini amalga oshirish imkonini beruvchi YADTKning dasturiy taʼminotini ishlab chiqish va ishga tushirish.
4. Kapital bozorini huquqiy tartibga solish va nazorat qilish masalalarini takomillashtirish
Ushbu yoʻnalishning asosiy maqsadi rivojlangan xorijiy davlatlar tajribasini hisobga olgan holda samarali huquqiy bazani yaratish va toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiluvchi qonunchilik hujjatlarini ishlab chiqishdir. Jumladan:
Qimmatli qogʻozlar komissiyalari xalqaro tashkiloti (IOSCO) tamoyillari asosida sohaga oid toʻgʻridan-toʻgʻri amal qiluvchi, jumladan “Kapital bozori toʻgʻrisida”gi qonun loyihacini ishlab chiqish;
kapital bozori regulyatoriga yuklatilgan vazifalarni samarali bajarish maqsadida uning chinakam mustaqilligini taʼminlash;
iqtisodiyot tarmoqlarida integratsiyalashuv jarayonlarini ragʻbatlantirish va moliyalashtirishning yangi mexanizmlarini joriy etish maqsadida investitsiya jamgʻarmalari faoliyatini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish va amaldagi qonunchilikka xolding korxonalari faoliyatini tartibga solish boʻyicha tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish;
funksional imkoniyatlarni optimallashtirish va tegishli tartiblarni byurokratiyadan holi qilishni hisobga olgan holda savdo, kliring va hisob-kitob qoidalarini, shuningdek, investitsion maslahatchilar va vositachilar uchun qoidalarni takomillashtirish;
barcha ehtimoliy xatarlarni hamda mamlakat moliya bozorining rivojlanish darajasini hisobga olgan holda kapital harakatini samarali tartibga solish mexanizmini joriy etish;
Moliya vazirligi va Qimmatli qogʻozlar komissiyalari xalqaro tashkiloti (IOSCO) oʻrtasida maslahatlashuvlar, hamkorlik va axborot almashinuvi boʻyicha koʻp tomonlama anglashuv Memorandumini imzolash choralarini koʻrish;
Moliya vazirligining quyidagi vakolatlarini qonun darajasida mustahkamlash orqali nazorat funksiyasini va huquqiy tartibga solishni kuchaytirish:
kapital bozori sohasidagi qonun hujjatlari talablarini buzgan jismoniy shaxslarga jarima hamda yuridik shaxslarga moliyaviy sanksiyalarni mustaqil ravishda qoʻllash;
ilgʻor xalqaro tajribani hisobga olgan holda, kapital bozori ishtirokchilari faoliyatini tekshirish tashabbusi bilan chiqish va uni oʻtkazish tartibini takomillashtirish;
nazorat funksiyasi doirasida taʼsir koʻrsatish choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorlar haqida axborotlarni eʼlon qilib borish amaliyotini joriy etish.
5. Investorlar bazasini kengaytirish va aholining moliyaviy savodxonligini oshirish
Kapital bozoridagi talabni oshirish boʻyicha mavjud muammolarning kompleks yechimini taʼminlash hamda kapital bozoridagi talabni oshirishni ragʻbatlantirish maqsadida turli yoʻnalishlar boʻyicha quyidagi tadbirlarni amalga oshirish alohida ahamiyatga ega:
yuridik shaxslar, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari tomonidan depo hisobvaraqlarini masofadan turib ochish va aksiyalarning birlamchi (IPO) va ikkilamchi (SPO) ommaviy takliflariga ariza berish, davlat va korporativ obligatsiyalar hamda boshqa qimmatli qogʻozlarni sotib olish uchun buyurtma berish tartibini belgilash;
Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari tomonidan mahalliy emitentlarning qimmatli qogʻozlarini sotib olish uchun qoʻshimcha imkoniyatlar yaratish;
kapital bozorida sugʻurta kompaniyalarining ishtirokini ragʻbatlantirish;
xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikda investitsiya fondlarini tashkil etish;
kapital bozori sohasiga oid masalalar boʻyicha aholining moliyaviy savodxonligini oshirish dasturlarini amalga oshirishda barqaror mexanizmlarni joriy etish;
Dasturning mohiyati, ahamiyati va amalga oshirilishini tushuntirishga qaratilgan xalqaro konferensiyalar va boshqa tadbirlar oʻtkazish.
6. Davlat qimmatli qogʻozlari bozorini rivojlantirish
Ilgʻor xorijiy tajribani inobatga olgan holda davlat qimmatli qogʻozlari bozorini, shu jumladan ularning ikkilamchi bozorini rivojlantirish, bu borada xalqaro standartlarni joriy etish hamda investorlar bazasini kengaytirish maqsadida:
Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari va rezidentlari tomonidan davlat qimmatli qogʻozlarini (Markaziy bank obligatsiyalari bundan mustasno) sotib olish imkoniyatini kengaytirish, shuningdek, market-meyker institutini joriy etish;
davlat qimmatli qogʻozlarining ikkilamchi bozorini rivojlantirish, jumladan inflyatsiyaga bogʻlangan davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish amaliyotini yoʻlga qoʻyish;
davlat qimmatli qogʻozlari bozorini xalqaro standartlarga moslashtirish, bu borada shaffoflikni taʼminlash va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllash;
infratuzilmani rivojlantirishni maqsadli moliyalashtirish uchun davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish.
7. Kapital bozori ishtirokchilarining malakasini oshirish, ularni oʻqitish va qayta oʻqitish tizimini yaratish
Sohani bilimli mutaxassislar bilan taʼminlash, ularni qayta oʻqitish va malakasini muntazam ravishda oshirib borish maqsadida quyidagilarni amalga oshirish talab etiladi:
kapital bozorini tartibga solish sohasida bilim va koʻnikmalarga oʻrgatishga qaratilgan kadrlar tayyorlashning kompleks tizimini yaratish;
nufuzli xorijiy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda oʻquv dasturlarini ishlab chiqish;
kadrlar salohiyatini oshirish boʻyicha institutsional baza yaratish, jumladan Bank-moliya akademiyasi hamda Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabida kapital bozori mutaxassisligi boʻyicha alohida yoʻnalishlarni joriy etish;
Moliya vazirligi xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash va kapital bozori rivojlangan xorijiy mamlakatlarda ularning malakasini oshirish choralarini koʻrish;
Moliya vazirligiga yuqori malakali, shu jumladan xorijiy mamlakatlarning qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga soluvchi organlarida ish tajribasiga ega boʻlgan mutaxassislarni jalb etish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi PF-6207-son Farmoniga 2-ILOVA
2021 — 2023-yillarda kapital bozorini rivojlantirish dasturini amalga oshirish natijasida erishiladigan
T/r Koʻrsatkichlar nomi Oʻlchov birligi 2020-yil (amalda) 2021-yil 2022-yil 2023-yil 1. Erkin muomaladagi qimmatli qogʻozlarga asoslangan bozor kapitallashuvi trln soʻm 1,9 4,9 14,5 45 2. Erkin muomaladagi qimmatli qogʻozlarning umumiy qiymati Foizda (YAIMga nisbatan) 0,3 0,7 1,9 5 3. Korporativ obligatsiyalarning umumiy qiymati trln soʻm 0,16 0,75 1,88 3,94 Foizda (YAIMga nisbatan) 0,03 0,1 0,3 0,5 4. “Moliya va investitsiya savodxonligi” dasturi asosida qamrab olinadigan aholi va tadbirkorlik subyektlari soni nafar – 5 000 20 000 40 000 5. Investitsiya hisob raqamlari soni yil davomida faol boʻlgan depo hisobvaraqlar 4 000 6 000 10 000 20 000 6. Hududiy investitsiya dasturlari doirasidagi loyihalarning qimmatli qogʻozlar chiqarish orqali moliyalashtirilgan qismi foizda (hududiy investitsiya dasturi qiymatiga nisbatan) – 1 3 5
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi PF-6207-son Farmoniga 4-ILOVA
2021 — 2023-yillarda aksiyalari fond birjasi orqali ommaviy joylashtirilishi belgilangan korxonalar
T/r Korxona nomi * 1. “Oʻzbekiston metallurgiya kombinati” AJ 2. “Oʻzbekneftgaz” AJ 3. “Oʻzmilliy bank” AJ 4. AT Xalq banki 5. “Agro bank” ATB 6. “Mikrokreditbank” ATB 7. “Qishloq qurilish bank” ATB 8. “Oʻzagrosugʻurta” AJ 9. “Qurilishmashlizing” AJ 10. “Oʻzbekinvest” AJ 11. “Uzbekistan airways” AJ 12. “Oʻztransgaz” AJ 13. “Olmaliq KMK” AJ 14. “Navoiy KMK” AJ 15. “Oʻzavtosanoat” AJ
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 13-apreldagi PF-6207-son Farmoniga 5-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 1-maydan oʻz kuchini yoʻqotgan deb eʼtirof etilayotgan ayrim hujjatlari
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 14-yanvardagi “Davlat aktivlarini boshqarish, monopoliyaga qarshi kurashishni tartibga solish tizimini va kapital bozorini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5630-son Farmoni 1-bandining “a” kichik bandi toʻrtinchi xatboshisi , 3-bandining “v” kichik bandi .
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 24-yanvardagi “Oʻzbekiston Respublikasi Kapital bozorini rivojlantirish agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi PQ-4127-son qarori .
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2021-yil 13-aprel,
PF-6207-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
ПРОГРАММА
ЦЕЛЕВЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ,
ПЕРЕЧЕНЬ
ПЕРЕЧЕНЬ
О мерах по дальнейшему развитию рынка капитала
В целях дальнейшего развития рынка капитала, увеличения выпуска ценных бумаг, а также расширения участия физических и юридических лиц в фондовом рынке:
1. Определить основными направлениями развития рынка капитала:
повышение конкурентоспособности и доведение до 45 трлн сумов до конца 2023 года капитализации рынка капитала, создание эффективного механизма финансирования, альтернативного банковскому кредитованию;
повышение доступности рынка капитала для всех категорий инвесторов посредством активной интеграции с международными финансовыми рынками, широкого использования современных информационно-коммуникационных технологий и применения передовых подходов, успешно апробированных за рубежом;
доведение до 5 процентов до конца 2023 года части проектов, финансируемых путем выпуска ценных бумаг в рамках республиканской и региональных инвестиционных программ, посредством обеспечения гармоничного функционирования и развития всех сегментов рынка капитала;
создание необходимых условий для активного финансирования инвестиций, направленных на цели развития на фондовом рынке, путем внедрения передовых международных практик, устранения излишних барьеров и ограничений;
создание законодательной базы, обеспечивающей целостность регулирования рынка капитала и предупреждение системных рисков с внедрением международных критериев и опыта;
развитие системы обеспечения рынка капитала кадрами, отвечающими современным требованиям, создание привлекательных условий для привлечения перспективных, в том числе зарубежных специалистов;
подготовку и переподготовку специалистов для рынка капитала, систематическое налаживание повышения их квалификации;
охват 40 тысяч человек до конца 2023 года в рамках программ поддержки повышения знаний, навыков и финансовой грамотности миноритарных инвесторов, иных участников рынка капитала и широких слоев населения.
2. Утвердить:
Программу развития рынка капитала в 2021 — 2023 годах (далее — Программа) согласно приложению № 1 ;
Целевые показатели, достигаемые в результате реализации Программы развития рынка капитала в 2021 — 2023 годах, согласно приложению № 2 ;
Перечень предприятий, акции которых подлежат публичному размещению через фондовую биржу в 2021 — 2023 годах, согласно приложению № 4 .
3. Установить, что:
доведение общего объема ценных бумаг в свободном обращении минимум до 5 процентов валового внутреннего продукта является основной целью Программы;
по рекомендации андеррайтера начиная с 1 января 2023 года отечественные эмитенты могут размещать свои акции на зарубежных фондовых рынках после предварительного размещения на республиканской фондовой бирже;
результаты размещения акций методом IPO или SPO посредством публичных торгов не подлежат повторному рассмотрению.
4. Определить условиями проведения первичного (IPO) и вторичного (SPO) публичного предложения акций акционерных обществ, в уставном капитале которых государственная доля составляет 50 и более процентов:
сбор заявлений на приобретение акций, реализуемых посредством IPO или SPO, осуществляется андеррайтером или группой андеррайтеров, с которыми заключено соглашение о проведении указанных IPO или SPO;
андеррайтер устанавливает границы цен для сбора заявлений на приобретение акций на основе результатов предварительного изучения акционерного общества;
распределение акций посредством IPO и SPO проводится на основе единой цены, определяемой андеррайтером исходя из спроса и предложения на акции;
андеррайтеру предоставляется право на выбор инвесторов для распределения акций на основе договора, заключенного с акционерным обществом, а также установление срока запрета реализации инвесторами акций, приобретенных в рамках IPO и SPO.
5. Центральному банку в срок до 1 ноября 2021 года обеспечить перевод Центральному банку расчетных счетов ГУП «Центральный депозитарий ценных бумаг».
6. Одобрить предложение Министерства финансов, Центрального банка, Министерства высшего и среднего специального образования и Министерства народного образования о реализации Программы «Финансовая и инвестиционная грамотность» на основе следующих принципов:
налаживание активного сотрудничества с ответственными организациями при совместной реализации инициатив населения и субъектов предпринимательства, связанных с повышением финансовой грамотности, а также ознакомлением их с финансовыми услугами и продуктами, включая рынок капитала и финансовые инструменты;
широкое привлечение ведущих специалистов передовых зарубежных образовательных учреждений, исследовательских институтов и финансовых организаций к образовательным мероприятиям по повышению уровня финансовой грамотности;
введение учебного курса «Финансовая грамотность» в качестве предмета для учащихся общеобразовательных школ и студентов высших образовательных учреждений неэкономического профиля. Проведение оценки эффективности учебного курса путем разработки методологии преподавания правильного управления средствами, принятия целесообразных финансовых решений, в том числе по финансовым инструментам, а также организации «олимпиад финансовой грамотности» в рамках данного предмета;
реализация всех мер для повышения финансовой, в том числе инвестиционной грамотности населения и субъектов предпринимательства в рамках Национальной стратегии повышения общедоступности финансовых услуг на 2021 — 2023 годы.
7. Национальному информационному агентству Узбекистана, Национальной телерадиокомпании Узбекистана совместно с Министерством финансов обеспечить широкое освещение в средствах массовой информации сути и содержания, а также целей и задач настоящего Указа.
8. Признать с 1 мая 2021 года утратившими силу некоторые акты Президента Республики Узбекистан согласно приложению № 5 .
9. Министерству финансов совместно с заинтересованными ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложение об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.
10. Возложить на министра финансов Т.А. Ишметова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.
Заместителю Премьер-министра Д.А. Кучкарову обеспечить:
в двухнедельный срок — формирование и эффективную организацию деятельности рабочих групп по основным направлениям Программы, состоящих из ответственных работников заинтересованных министерств и ведомств, а также зарубежных экспертов;
в двухмесячный срок — утверждение отдельных «дорожных карт» по каждому предприятию, акции которых определены к публичному размещению через фондовую биржу, согласно приложению № 4 к настоящему Указу.
Ежеквартальное обсуждение хода исполнения настоящего Указа, осуществление координации и контроля за деятельностью ведомств, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и советника Президента Республики Узбекистан Р.А. Гулямова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 13 апреля 2021 года № УП-6207
развития рынка капитала в 2021 — 2023 годах
Коренное совершенствование инвестиционного климата, дальнейшее углубление процессов реализации пакета государственных акций, уменьшение участия государства в экономике, неприкосновенность частной собственности, повышение ее роли и значения, в том числе переход к современным подходам в управлении государственными активами, превращение рынка капитала в один из ведущих факторов экономического развития являются важным условием устойчивого развития экономики страны.
В последнее время проводится работа по реформированию рынка ценных бумаг, в частности, по совершенствованию законодательной системы в данной сфере, усилению защиты прав инвесторов, эффективному регулированию рынка капитала и налаживанию сотрудничества с международными финансовыми институтами.
Вместе с тем сегодня существует ряд насущных проблем, требующих своего решения, и недостатков, связанных с дальнейшим развитием рынка капитала, формированием конкурентной среды и стимулированием повышения ликвидности фондового рынка, в частности:
отсутствует государственная система стратегического планирования в области развития рынка капитала;
низкая доля ценных бумаг в свободном обращении относительно ВВП страны (0,3 процента);
наибольшая часть сделок на фондовом рынке (более 70 процентов объема на бирже) приходится на долю предприятий с государственным участием;
наблюдается низкая ликвидность рынка ценных бумаг, существует необходимость развития вторичного рынка государственных ценных бумаг, количество внедренных в практику видов финансовых продуктов недостаточно, кроме того, пакеты государственных акций не реализуются по принципу «одна акция — один лот», очевидна низкая заинтересованность хозяйствующих субъектов в привлечении капитала на рынке ценных бумаг;
слабо ведется работа по привлечению на рынок капитала крупных институциональных инвесторов с долгосрочными финансовыми ресурсами;
инфраструктура рынка не обеспечена на достаточном уровне современными информационно-коммуникационными системами, а также неэффективно используются возможности локальных систем в данной сфере;
абсолютно не развита инфраструктура рынка капитала на региональном уровне;
ощущается нехватка высококвалифицированных специалистов в области рынка капитала, способных активно продвигать и реализовывать меры по увеличению рыночной капитализации;
существует множество правовых актов, которые предусматривают непропорциональное регулирование сферы и не соответствуют требованиям современного рынка и международным стандартам;
корпоративные отношения не организованы на основе современных подходов.
Эти недостатки препятствуют использованию огромного потенциала рынка капитала, обеспечению его капитализации и ликвидности на надлежащем уровне, эффективному привлечению инвестиций, развитию экономики и других сфер в жизни государства и общества.
Цели и задачи программы
Основная цель данной Программы — кардинальное совершенствование государственной политики, предусматривающей углубление реализации реформ, направленных на доведение общего объема свободных ценных бумаг в ВВП страны до 5 процентов, что включает в себя следующие приоритетные стратегические задачи:
повышение конкурентоспособности и доведение до 45 трлн сумов до конца 2023 года капитализации рынка капитала за счет внедрения привлекательных для инвесторов механизмов, создание эффективного альтернативного механизма банковского кредитования;
повышение доступности рынка капитала для всех категорий инвесторов посредством активной интеграции с международными финансовыми рынками, широкого использования современных информационно-коммуникационных технологий и применения передовых подходов, успешно апробированных за рубежом;
доведение до 5 процентов до конца 2023 года части проектов, финансируемых путем выпуска ценных бумаг в рамках республиканской и региональных инвестиционных программ, посредством обеспечения гармоничного функционирования и развития всех сегментов рынка капитала с целью максимального удовлетворения инвестиционных потребностей населения, предпринимателей и экономики;
создание необходимых условий для активного финансирования инвестиций, направленных на цели развития на фондовом рынке, путем внедрения передовых международных практик, устранения излишних барьеров, ограничений и чрезмерного регулирования сферы;
разработку необходимой законодательной базы, обеспечивающей целостность регулирования рынка капитала, предупреждение системных рисков с внедрением соответствующих международных критериев и опыта;
развитие устойчивой системы обеспечения рынка капитала кадрами, отвечающими современным требованиям, создание привлекательных условий для привлечения перспективных, в том числе зарубежных специалистов;
подготовку и переподготовку специалистов для рынка капитала, системное налаживание повышения их квалификации;
охват 40 тысяч человек до конца 2023 года в рамках программ поддержки повышения знаний, навыков и финансовой грамотности миноритарных инвесторов, иных участников рынка капитала и широких слоев населения.
Основные направления Программы
1. Увеличение количества эмитентов, новые финансовые продукты и рост предложений путем совершенствования корпоративного управления
В целях увеличения предложения на рынке капитала и устранения имеющихся проблем в развитии корпоративного управления:
повышение привлекательности предприятий с участием государства, трансформация предприятий, внедрение в них корпоративного управления и финансового аудита, а также повышение операционной эффективности;
внедрение финансовых инструментов, таких как биржевые инвестиционные фонды (Exchange traded funds), в том числе посредством привязки к золоту (Gold ETF);
диверсификация существующих типов облигаций посредством введения новых типов, таких как ипотечные ценные бумаги и облигации «Сукук»;
внедрение ценных бумаг и других финансовых услуг, касающихся рынка капитала, на основе принципов исламского финансирования;
внедрение принципов корпоративного управления Организации экономического сотрудничества и развития (ОЭСР) во всех акционерных обществах и разъяснение сути этих принципов широкой общественности;
привлечение инвесторов на отечественный рынок капитала путем широкого внедрения инструментов краудфандинга;
внедрение практики выпуска государственных ценных бумаг для целевого финансирования развития вторичного рынка государственных ценных бумаг и инфраструктуры;
развитие рынка корпоративных облигаций;
поощрение приватизации предприятий с государственным участием посредством публичного предложения на отечественной фондовой бирже.
2. Развитие инфраструктуры рынка капитала
Для коренного совершенствования имеющейся инфраструктуры рынка капитала будут приняты следующие меры:
обеспечение участия брокеров фондовой биржи во вторичных торгах государственными ценными бумагами путем установления программных связей между АО «Узбекская республиканская валютная биржа» и Республиканской фондовой биржей «Тошкент»;
осуществление расчетов путем открытия счета в Центральном банке АО «Центральный депозитарий ценных бумаг»;
создание единой платформы раскрытия корпоративной и рыночной информации по раскрытию информации листинговыми компаниями и акционерами на базе Единого портала корпоративной информации и соответствующих разделов веб-сайта Республиканской фондовой биржи «Тошкент»;
создание на официальном веб-сайте Республиканской фондовой биржи «Тошкент» электронного табло базы данных, открытого для всех инвесторов, включающего в себя наименование эмитента, тип акции, проценты, выплачиваемые по привилегированным акциям, размер выплачиваемых дивидендов и дату их выплаты;
создание самоуправляемого негосударственного объединения профессиональных участников рынка капитала, представляющего интересы его членов;
повышение инвестиционной привлекательности Республиканской фондовой биржи «Тошкент» путем укрепления ее материально-технической базы и пересмотра организационной структуры;
создание возможностей для хранения, ведения учета ценных бумаг и развития других депозитарных операций;
создание правовых основ для организации деятельности национальных рейтинговых агентств в области рынка капитала.
3. Совершенствование использования информационно-коммуникационных технологий на рынке капитала
Для развития рынка капитала путем широкого внедрения информационно-коммуникационных технологий в сфере необходимы:
обеспечение непрерывности деятельности Единого программно-технического комплекса (ЕПТК), развитие, а также создание его резервного центра;
разработка и внедрение в практику мобильных приложений, позволяющих совершать операции на фондовом рынке в режиме онлайн;
создание возможности для клиентов-резидентов или нерезидентов Республики Узбекистан открывать счета депо дистанционно без их личного участия;
внедрение методов проверки клиентов в соответствии с системами «Знай своего клиента» (KYC) и «Борьба с легализацией доходов» (AML) с целью получения персональных данных инвестиционных посредников при заключении договоров с ними;
выполнение Центральным депозитарием ценных бумаг функций Национального агентства оцифровки и внедрение международных стандартов ISO;
разработка и запуск программного обеспечения ЕПТК, позволяющего Министерству финансов выполнять свои надзорные функции.
4. Совершенствование вопросов правового регулирования и контроля рынка капитала
Основная цель данного направления — создание эффективной правовой базы с учетом опыта развитых зарубежных государств и разработка актов законодательства прямого действия. В частности:
разработка закона прямого действия в данной сфере, в том числе проекта закона «О рынке капитала», на основе принципов Международной организации комиссий по ценным бумагам (IOSCO);
обеспечение подлинной независимости регулятора рынка капитала для эффективного выполнения возложенных на него задач;
разработка предложений по совершенствованию деятельности инвестиционных фондов с целью стимулирования интеграционных процессов в отраслях экономики и внедрения новых механизмов финансирования, а также внесение соответствующих изменений и дополнений в действующее законодательство, регулирующее деятельность холдинговых предприятий;
совершенствование правил торговли, клиринга и расчетов, а также правил для инвестиционных консультантов и посредников с учетом оптимизации функциональных возможностей и устранения бюрократии соответствующих процедур;
внедрение механизма эффективного регулирования движения капитала с учетом всех возможных рисков и уровня развития финансового рынка страны;
принятие мер для подписания многостороннего Меморандума взаимопонимания о консультациях, сотрудничестве и обмене информацией между Министерством финансов и Международной организацией комиссий по ценным бумагам (IOSCO);
усиление надзорных функций и правового регулирования путем закрепления следующих полномочий за Министерством финансов на законодательном уровне:
самостоятельное применение штрафов к физическим лицам и финансовых санкций к юридическим лицам за нарушение требований законодательства в сфере рынка капитала;
совершенствование порядка инициирования и проведения проверок деятельности участников рынка капитала с учетом передового международного опыта;
внедрение практики публикации информации о решениях о применении мер воздействия в рамках надзорных функций.
5. Расширение базы инвесторов и повышение финансовой грамотности населения
Для обеспечения комплексного решения имеющихся проблем увеличения спроса на рынке капитала и стимулирования роста спроса на рынке капитала особенно важно реализовать следующие мероприятия по различным направлениям:
установление порядка дистанционного открытия счетов депо юридическими лицами, в том числе нерезидентами Республики Узбекистан, и подачи заявлений на первичное (IPO) и вторичное (SPO) публичное предложение акций, заказа на покупку государственных и корпоративных облигаций и иных ценных бумаг;
создание дополнительных возможностей для нерезидентов Республики Узбекистан для приобретения ценных бумаг отечественных эмитентов;
поощрение участия страховых компаний на рынке капитала;
создание инвестиционных фондов в сотрудничестве с международными финансовыми институтами;
внедрение устойчивых механизмов при реализации программ повышения финансовой грамотности населения по вопросам, касающимся сферы рынка капитала;
проведение международных конференций и других мероприятий для разъяснения сути, значения и реализации Программы.
6. Развитие рынка государственных ценных бумаг
В целях развития рынка государственных ценных бумаг, в том числе их вторичного рынка, с учетом передового зарубежного опыта, внедрения международных стандартов в данном направлении и расширения базы инвесторов:
расширение возможности приобретения нерезидентами и резидентами Республики Узбекистан государственных ценных бумаг (кроме облигаций Центрального банка), а также внедрение института маркет-мейкера;
развитие вторичного рынка государственных ценных бумаг, в том числе внедрение практики выпуска государственных ценных бумаг с привязкой к инфляции;
адаптация рынка государственных ценных бумаг к международным стандартам, обеспечение прозрачности и применение современных информационно-коммуникационных технологий в данном направлении;
выпуск государственных ценных бумаг для целевого финансирования развития инфраструктуры.
7. Повышение квалификации участников рынка капитала, создание системы их обучения и переобучения
В целях обеспечения сферы квалифицированными специалистами, их переобучения и регулярного повышения квалификации необходимо осуществление следующих мер:
создание комплексной системы подготовки кадров, направленной на обучение знаниям и навыкам в области регулирования рынка капитала;
разработка учебных программ в сотрудничестве с престижными зарубежными образовательным учреждениями;
создание институциональной базы по развитию потенциала кадров, включая внедрение отдельных направлений по специальности рынка капитала в Банковско-финансовой академии и Высшей школе бизнеса и предпринимательства при Министерстве экономического развития и сокращения бедности;
подготовка и переподготовка работников Министерства финансов и принятие мер по повышению их квалификации в зарубежных странах с развитыми рынками капитала;
привлечение в Министерство финансов высококвалифицированных специалистов, в том числе имеющих опыт работы в органах, регулирующих рынок ценных бумаг зарубежных стран.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 13 апреля 2021 года № УП-6207
достигаемые в результате реализации Программы развития рынка капитала в 2021 — 2023 годах
№ Наименование показателей Единица измерения 2020 год (фактически) 2021 год 2022 год 2023 год 1. Капитализация рынка, основанного на ценных бумагах, находящихся в свободном обращении трлн сумов 1,9 4,9 14,5 45 2. Общая стоимость ценных бумаг, находящихся в свободном обращении в процентах ( по отношению к ВВП) 0,3 0,7 1,9 5 3. Общая стоимость корпоративных облигаций трлн сумов 0,16 0,75 1,88 3,94 в процентах (по отношению к ВВП) 0,03 0,1 0,3 0,5 4. Численность населения и количество субъектов предпринимательства, охватываемых программой «Финансовая и инвестиционная грамотность» единиц - 5 000 20 000 40 000 5. Количество инвестиционных расчетных счетов счета депо, активные в течение года 4 000 6 000 10 000 20 000 6. Часть проектов, профинансированная посредством выпуска ценных бумаг в рамках территориальных инвестиционных программ в процентах (по отношению к стоимости территориальной инвестиционной программы) - 1 3 5
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 13 апреля 2021 года № УП-6207
предприятий, акции которых подлежат публичному размещению через фондовую биржу в 2021 — 2023 годах
№ Наименование предприятий * 1. АО «Узметкомбинат» 2. АО «Узбекнефтегаз» 3. АО «Узнацбанк» 4. АК Народный банк 5. АКБ «Агробанк» 6. АКБ «Микрокредитбанк» 7. АКБ «Кишлок курилиш банк» 8. АО «Узагросугурта» 9. АО «Курилишмашлизинг» 10. АО «Узбекинвест» 11. АО «Uzbekistan airways» 12. АО «Узтрансгаз» 13. АО «Алмалыкский ГМК» 14. АО «Навоийский ГМК» 15. АО «Узавтосаноат»
ПРИЛОЖЕНИЕ № 5 к Указу Президента Республики Узбекистан от 13 апреля 2021 года № УП-6207
некоторых актов Президента Республики Узбекистан, признаваемых утратившими силу с 1 мая 2021 года
1. Абзац четвертый подпункта «а» пункта 1, подпункт «в» пункта 3 Указа Президента Республики Узбекистан от 14 января 2019 года № УП-5630 «О мерах по коренному совершенствованию системы управления государственными активами, антимонопольного регулирования и рынка капитала».
2. Постановление Президента Республики Узбекистан от 24 января 2019 года № ПП-4127 «Об организации деятельности Агентства по развитию рынка капитала Республики Узбекистан».
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
13 апреля 2021 г.,
№ УП-6207