UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

РЕГЛАМЕНТИ

РЎЙХАТИ

РЎЙХАТИ

РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

НАМУНАВИЙ РЎЙХАТИ

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентини тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2020 йил 17 ноябрдаги ПҚ-4896-сон қарори ижросини таъминлаш, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази (кейинги ўринларда — Ўзгидромет) томонидан гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ахборот хизматларини тақдим этиш, ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш тизимини тартибга солиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланишини мониторинг қилиш соҳасида ихтисослашган маълумотлар Ўзгидромет томонидан шартнома асосида тақдим этилиши белгилансин.

2. Қуйидагиларни назарда тутувчи Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламенти иловага мувофиқ тасдиқлансин:

давлат органлари ва ташкилотларига — ўзаро маълумотлар алмашинуви бўйича қўшма дастурлар асосида, жисмоний ва юридик шахсларга — Ўзбекистон Республикаси Очиқ маълумотлар портали ёки Ўзгидрометнинг расмий веб-сайти орқали умумий ва тезкор гидрометеорологик ахборотларни тақдим этиш тартиби;

гидрометеорологик ахборотлардан фойдаланадиган барча истеъмолчиларга ихтисослашган гидрометеорологик ахборотлар ва хизматларни тақдим этиш тартиби;

тегишли давлат органлари ва ташкилотларига телекоммуникация воситалари, Ўзгидрометнинг расмий веб-сайти ва ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари орқали ахборот ҳамда билдиришномалар кўринишида тезкор гидрометеорологик ахборотларни тақдим этиш тартиби.

3. Ўзгидромет манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг маслаҳатчиси — IT-технологиялар, телекоммуникациялар ва инновацион фаолиятни ривожлантириш масалалари департаменти бошлиғи О.М. Умаров ва Ўзгидромет бош директори Ш.Ҳ. Ҳабибуллаев зиммасига юклатилсин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 6 августдаги 501-сон қарорига ИЛОВА

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Регламент Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази (кейинги ўринларда — Ўзгидромет) томонидан давлат органлари ва ташкилотлари, жисмоний ва юридик шахсларга гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш тартибини белгилайди.

2. Ўзгидромет томонидан гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш таҳлилий маълумотномаларни тайёрлаш, лаборатория ва илмий тадқиқот ишларини олиб бориш ҳамда тегишли маълумотларни истеъмолчиларга тақдим этиш орқали амалга оширилади.

3. Ушбу Регламентда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот — фойдаланувчининг талабларига мувофиқ тайёрланган ҳамда ишлов бериш, таҳлил қилиш, сақлаш ва тақдим этиш учун қўшимча ишлар ҳамда харажатлар талаб қилинадиган гидрометеорологик ахборот;

тезкор гидрометеорологик ахборот — аҳолининг ҳаётига ва соғлигига таҳлил солиши, шунингдек атроф табиий муҳитга, иқтисодиёт тармоқларига ва ижтимоий соҳага зарар етказиши мумкин бўлган хавфли гидрометеорологик ҳодисалар тўғрисидаги зудлик билан тақдим этиладиган гидрометеорологик ахборот;

умумий гидрометеорологик ахборот — жамоатчилик фойдаланиши учун давлат ва хўжалик бошқаруви органларига, маҳаллий давлат ҳокимияти органларига, юридик ва жисмоний шахсларга тақдим этиладиган гидрометеорологик ахборот.

2-боб. Гидрометеорологик хизматлар кўрсатиш тартиби

4. Умумий гидрометеорологик ахборот ушбу Регламентга 1-иловада келтирилган рўйхатга мувофиқ Ўзгидрометнинг расмий веб-сайти ва Ўзбекистон Республикасининг Очиқ маълумотлар порталига жойлаштирилади.

Умумий гидрометеорологик ахборот:

давлат органлари ва ташкилотларига — ўзаро маълумотлар алмашиш тўғрисидаги қўшма дастурлар (келишувлар) асосида бепул тақдим этилади;

жисмоний ва юридик шахсларга — Ўзбекистон Республикаси Очиқ маълумотлар порталига ва Ўзгидрометнинг расмий веб-сайтига жойлаштириш йўли билан бепул тақдим этилади.

5. Гидрометеорологик ахборотдан фойдаланадиган барча истеъмолчиларга ушбу Регламентга 2-иловада келтирилган рўйхатга мувофиқ ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот ва хизматлар шартнома асосида тақдим этилади, келишув доирасида ўзаро маълумотлар (ёки хизматлар) алмашинуви асосида ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот тақдим этиладиган давлат органлари ва ташкилотлари бундан мустасно.

Ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот нархи белгиланган тартибда Молия вазирлиги билан келишилган ҳолда Ўзгидромет бош директори томонидан тасдиқланган ихтисослаштирилган гидрометеорологик хизматлар нархлари асосида белгиланади.

Пуллик хизматлар кўрсатишдан тушадиган маблағлар Ўзгидрометнинг бюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармасига келиб тушади.

6. Тезкор гидрометеорологик ахборот тегишли давлат органлари ва ташкилотларига ахборот ва билдиришномалар кўринишида алоқа телекоммуникация воситалари орқали, бошқа барча фойдаланувчиларга ушбу Регламентга 3-иловада келтирилган рўйхатга мувофиқ Ўзгидрометнинг расмий веб-сайти ва ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари орқали бепул тақдим этилади.

Тезкор гидрометеорологик ахборот Ўзгидрометнинг расмий веб-сайтида ушбу Регламентга 4-иловага мувофиқ хавфли гидрометеорологик жараёнларнинг хавфлилик даражасидан келиб чиқиб, 6 соатдан 72 соатгача барвақт жойлаштирилади ва оммавий ахборот воситаларида кенг тарқатилади.

Тезкор гидрометеорология ва атроф табиий муҳит тўғрисидаги маълумотлар, гидрометеорологик ҳодиса ва жараёнларнинг хавфини аниқлаш учун мезонлар, уларнинг хусусиятлари, хавфли ва ўта хавфли метеорологик, хавфли агрометеорологик, гидрологик ҳодисалар ва қор кўчкиси, шунингдек, атроф табиий муҳитнинг юқори даражада ва экстремал юқори даражада ифлосланиши ҳақидаги маълумотлар ушбу Регламентга 4а — 4ж-иловаларда берилган намуналарга мувофиқ тайёрланади.

7. Таълим муассасаларининг талабалари, магистрлари, докторантлари, профессор-ўқитувчилари, илмий ходимлари ва изланувчиларига олий таълим ва илмий-тадқиқот муассасаларининг мурожаатига асосан тадқиқот мавзуси бўйича маълумотлар фондида мустақил ишлаш шарти билан ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот бир ўқув йили давомида бепул тақдим этилади.

8. Ички ишлар, давлат хавфсизлик хизмати, прокуратура, суд органларига, Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳамда Фавқулодда вазиятлар вазирлиги тизимларидаги гидрометеорологик ва бошқа геофизик жараёнларга фаол таъсир кўрсатиш бўйича фаолият олиб борувчи ихтисослаштирилган ташкилотларга, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган қоидалар асосида бошқа ташкилотларга умумий ва ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот уларнинг сўрови асосида бепул тақдим этилади.

9. Ўзгидрометдан олинган гидрометеорологик ва атроф табиий муҳит ифлосланиши тўғрисидаги маълумотларни тарқатишда (қайта чоп этишда) маълумот олинган манбага мажбурий тартибда ҳавола берилади.

3-боб. Якунловчи қоидалар

10. Ўзгидромет гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш натижасида олинган маълумотларнинг сир сақланишини таъминлайди.

11. Ўзгидромет ушбу Регламент талаблари ижроси бўйича Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий гидрометеорология бошқармалари ва ўз тизимидаги бошқа ташкилотларнинг фаолияти юзасидан доимий назоратни ва мониторингни амалга оширади.

12. Мурожаат қилувчилар Ўзгидромет ва бошқа ташкилотлар ходимларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда шикоят қилишлари мумкин.

13. Пуллик хизматлардан тушадиган маблағлар давлат органлари ва ташкилотларига гидрометеорологик хизматлар кўрсатишни янада яхшилаш, об-ҳаво прогнозларининг аниқлигини ошириш учун Ўзгидромет тизимининг моддий-техник базасини такомиллаштириш ҳамда гидрометеорология хизматининг кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлашга йўналтирилади.

14. Ушбу Регламент талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 1-ИЛОВА

Умумий гидрометеорологик ахборотлар

Т/р Номи Таркиби I. Тезкор маълумотлар 1. Республика ва вилоят марказлари бўйича кузатув муддатларидаги ҳақиқий об-ҳаво Ҳаво ҳарорати, атмосфера ҳодисалари, булутлилик 2. Ўтган кеча-кундуз учун об-ҳаво ҳолати шарҳи Ўтган кеча-кундуз учун республика бўйича кузатилган об-ҳаво ҳолати ҳақида умумлаштирилган маълумотлар 3. Метеорологик станция бўйича қишлоқ хўжалиги ҳудудлари учун ўтган кеча-кундузга оид метеорологик маълумотлар Ҳаво ҳарорати, тупроқ ҳарорати, атмосфера ҳодисалари, ёғингарчилик миқдори, максимал шамол тезлиги, ҳавонинг минимал нисбий намлиги, қор қоплами баландлиги, тупроқ музлаши чуқурлиги, самарали ҳарорат йиғиндиси 4. Атроф-муҳитнинг юқори даражада ифлосланиши ҳақидаги маълумотлар Атроф-муҳитнинг юқори даражада ифлосланиши ҳолатлари бўйича ҳақиқий маълумотлар 5. 4 та вилоятнинг (Тошкент, Самарқанд, Нукус ва Фарғона) марказий шаҳарлари бўйича ўтган кеча-кундуз учун кўп йиллик кузатув қаторларига иқлимий маълумотлар Ўртача суткалик ҳаво ҳарорати, маълум йилни кўрсатиш орқали шу кун учун энг паст ва энг юқори ҳаво ҳарорати II. Прогноз маълумотлар 6. Республика вилоятлари бўйича яқин кеча-кундузга об-ҳаво прогнози Булутлилик, атмосфера ҳодисалари, шамол йўналиши ва тезлиги, минимал ва максимал ҳаво ҳарорати 7. Республика вилоятлари бўйича 3 — 6 кунга об-ҳаво прогнози Булутлилик, атмосфера ҳодисалари, шамол йўналиши ва тезлиги, минимал ва максимал ҳаво ҳарорати 8. Яқин кеча-кундузга Тошкент шаҳри бўйича об-ҳаво прогнози Булутлилик, атмосфера ҳодисалари, шамол йўналиши ва тезлиги, минимал ва максимал ҳаво ҳарорати

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 2-ИЛОВА

Ихтисослаштирилган гидрометеорологик ахборот ва хизматлар

Т/р Номи Таркиби 1. Бирламчи ахборот маҳсулотлари Метеорологик, актинометрик, иссиқлик баланси, радиометрик, агрометеорологик, гидрологик, сув баланси, қор кўчкиси, сел тошқини, озонометрик кузатув ва ўлчов маълумотлари 2. Иқлимий маълумотлар Турли вақт оралиқлари учун ҳисобланган иқлим хусусиятлари (ҳаво ва тупроқ ҳарорати, атмосфера босими, шамол йўналиши ва тезлиги, ёғингарчилик миқдори, ҳаво намлиги, қуёш радиацияси параметрлари ва ҳ.к) 3. Гидрологик ахборотлар Турли вақт оралиқлари учун ҳисобланган г идрологик хусусиятлар 4. Ихтисослашган ахборот маҳсулотлари ва хизматлари Турли барвақтликдаги об-ҳаво прогнози (қисқа ва узоқ муддатли), агрометеорологик, гидрологик прогнозлар ва ушбу маълумотларни шарҳини ўз ичига олган бюллетенлар, аналитик шарҳлар, ҳисоблар, экологик (атмосфера ҳавоси ифлосланиши, табиий сув ҳавзалари ва тупроқ ифлосланиши ҳақида маълумотлар) маҳсулотлар 5. Лаборатория ва тадқиқот хизматлари Қишлоқ хўжалиги экинлари ҳолатини, қор кўчиши хавфи ва сел тошқини хавфи ҳудудларида атроф-муҳит ифлосланиши ҳолати, гидрологик ва иқлим тадқиқотларини баҳолаш бўйича ишларни бажариш 6. Гидрометеорологик асбобларни ва ўлчов воситаларини қиёслаш ва уларни метрологик синовлардан ўтказиш хизматлари Гидрометеорологик асбобларни ва ўлчов воситаларини босим параметрлари, ҳаракат параметрлари ҳарорат ва термофизик катталиклар бўйича қиёслаш ва уларни метрологик синовлардан ўтказиш, ўлчаш воситасининг текширилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома ёки ўлчаш воситасининг яроқсизлиги тўғрисидаги маълумотнома бериш

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 3-ИЛОВА

Тезкор гидрометеорологик ахборотлар

Т/р Номи Таркиби 1. Хавфли ва ўта хавфли метеорологик ҳодисалар хавф-хатари ҳақида ахборот хабар (шторм огоҳлантириш) Кучли ёғингарчилик, дўл, кучли шамол, об-ҳавонинг кескин ўзгариши, совуқ, аномал иссиқ, аномал совуқ об-ҳаво 2. Хавфли гидрологик ҳодисалар хавф-хатари тўғрисида (шторм) огоҳлантириш Тоғ олди ва тоғ ҳудудларда сел ўтиши, дарёларда тошқин бўлиши, дарё ва сойларда сув сатҳининг кескин пасайиб кетиши, баланд тоғ кўлларини (морена) ёриб чиқиши мумкинлиги, муз ҳодисалари ривожланиши 3. Тоғ олди ва тоғ ҳудудлар бўйича қор кўчкиси хавфи ва об-ҳавонинг ёмонлашиши шароити ҳақида ахборот хабари (шторм огоҳлантириш) Тоғ олди ва тоғли ҳудудларда қор кўчки хавфи ва об-ҳаво шароитининг ёмонлашиши бўйича фон прогнози 4. Стратегик объектларда қор кўчиши хавфи ва об-ҳаво шароитининг ёмонлашиши ҳақида ахборот хабари (шторм огоҳлантириш) Қамчиқ довонида қор кўчиши хавфи ва об-ҳаво шароитининг ёмонлашиши 5. Сайёҳлик зоналарида қор кўчиши хавфи ва об-ҳаво шароитининг ёмонлашиши ҳақида ахборот хабари (шторм огоҳлантириш) Чимён табиий ҳудуд чегарасида қор кўчиши хавфи ва об-ҳаво шароитининг ёмонлашиши 6. Табиий офатлар, бахтсиз ҳодисалар ва офатлар юз берадиган ҳудудларда 1-6 кунга об-ҳаво прогнози Фавқулодда вазиятлар содир бўлган ҳудудларда қутқарув ва тиклаш ишларини олиб бориш вақтида прогнозларнинг мазмуни, ҳар бир ҳолатда Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда тегишли вазирлик ва идоралар билан келишилади

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4-ИЛОВА

Хавфли гидрометеорологик ҳодисаларнинг

Т/р Ҳодисалар тури Ҳодисалар хусусиятлари 1. Хавфли метеорологик ҳодисалар Кучли шамол, қ асирға (шиддатли шамол), чангли (қумли) бўрон, қор бўрон (изғирин), туман, кучли ёмғир (ёмғир қор билан), к учли қор, дўл, с танцияда ёки атрофда момақалдироқ, яхмалак, ҳўл қорнинг мураккаб қатламлари, булдуруқ, йўлларда яхмалак, иссиқ об-ҳаво, иссиқ ва қуруқ ҳаво (атмосфера қурғоқчилиги) 2. Ўта хавфли метеорологик ҳодисалар Жуда кучли шамол (довул), қасирға (шиддатли шамол), ҳалокатли довул, кучли чангли (қумли) бўрон, кучли қорли бўрон, кучли туман, жуда кучли ёмғир (ёмғир қор билан), жуда кучли жала, жуда кучли қор, йирик дўл, кучли яхмалак-булдуруқ қатламлари, кучли совуқ, кучли иссиқ, аномал совуқ об-ҳаво, аномал иссиқ об-ҳаво, ў та иссиқ ва қуруқ ҳаво (атмосфера қурғоқчилиги) 3. Хавфли агрометеорологик ҳодисалар Ҳаво ва тупроқ юзасида совуқ, қурғоқчилик, қуруқ иссиқ шамол, музлаш, тупроқ қатқалоқлиги 4. Хавфли гидрологик ҳодисалар Сел ва сел оқими, дарё тошқини, тошқин, муз парчалари, муз парчалари ҳаракати, музнинг тиқилиб қолиши, музнинг тиқилиб қолиши, батамом музлаш, муз оқиши, гидрологик қурғоқчилик 5. Хавфли қор кўчкиси ҳодисалари Кўчки, қор карнизларининг қулаши (ажралиши) 6. Атроф табиий муҳитнинг юқори даражада ифлосланиши Атмосфера ҳавосининг юқори даражада ифлосланиши, юза сувларнинг юқори даражада ифлосланиши, тупроқнинг юқори даражада ифлосланиши, юқори радиоактив ифлосланиш 7. Атроф табиий муҳитнинг экстремал юқори даражада ифлосланиши Атмосфера ҳавосининг экстремал юқори даражада ифлосланиши, юза сувларнинг экстремал юқори даражада ифлосланиши, тупроқнинг экстремал юқори даражада ифлосланиши

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4а-ИЛОВА

Хавфли метеорологик ҳодисаларнинг

Т/р Ҳодисалар номи Ҳодисалар хусусиятлари ва мезонлари 1. Кучли шамол Максимал шамол тезлиги 15 — 24 м/с 2. Қасирға (шиддатли шамол) Шамол қисқа муддатга кескин (бир неча дақиқа давомида, лекин 1 дақиқадан кам бўлмаслиги керак) 15 — 24 м/с гача кучайиши 3. Чангли (қумли) бўрон Тезлиги 15 м/с ва ундан юқори тезликдаги шамол таъсирида чанг (қум) кўчиши, давомийлиги 3 соатдан кам бўлмаган горизонтал метеорологик узоқлик кўринишининг 500 — 1000 метргача ёмонлашиши 4. Қор бўрон (изғирин) Тезлиги 15 м/с ва ундан юқори тезликдаги шамол таъсирида юзадан қорни кўчиши, давомийлиги 3 соатдан кам бўлмаган метеорологик узоқлик кўринишининг 500 — 1000 м гача ёмонлашиши 5. Туман Давомийлиги 3 соатдан кам бўлмаган метеорологик узоқлик кўринишининг 50 — 1000 м гача ёмонлашиши 6. Кучли ёмғир (ёмғир қор билан) Ёғингарчилик миқдори 12 соат ва ундан кам вақт ичида 15 — 29 мм 7. Кучли қор Ёғингарчилик миқдори 12 соат ва ундан кам вақт ичида 7 — 19 мм 8. Дўл Диаметри 6 — 19 мм бўлган дўл 9. Станцияда ёки атрофда момақалдироқ Мавжуд бўлган ҳолларда 10. Яхмалак, ҳўл қорнинг мураккаб қатламлари, булдуруқ Яхмалак — электр симларида ҳосил бўлган ва диаметри 20 мм гача бўлган муз. Ҳўл қорнинг мураккаб қатламлари — ҳосил бўлган ва диаметри 35 мм гача бўлган муз. Булдуруқ — ҳосил бўлган ва диаметри 50 мм гача бўлган муз. 11. Йўлларда яхмалак Ер сирти ва ундаги жисмлар устига ёққан ёмғир ва шивалама ёмғирнинг ўта совиган томчиларининг яхлашидан ҳосил бўладиган ниҳоятда зич муз қатлами 12. Иссиқ об-ҳаво Май ойидан сентябрь ойигача бўлган даврда беш ва ундан кўп кун давомида 40° ва ундан юқори бўлган максимал ҳарорат кўрсаткичи 13. Иссиқ ва қуруқ ҳаво (атмосфера қурғоқчилиги) Кеча-кундузлик ҳаво нисбий намлиги камоматининг максимал 60 — 70 гПа оралиқдаги кўрсаткичи

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4б-ИЛОВА

Ўта хавфли метеорологик ҳодисаларнинг

Т/р Ҳодисалар номи Ҳодисалар хусусиятлари ва мезонлари 1. Жуда кучли шамол (довул) Максимал шамол тезлиги 25 м/с ва ундан юқори 2. Қасирға (шиддатли шамол) Шамол қисқа муддатга кескин (бир неча дақиқа давомида, лекин 1 дақиқадан кам бўлмаслиги керак) 25 м/с гача ва ундан юқори кучайиши 3. Ҳалокатли довул Шамол 33 м/с ва ундан юқори тезликда 4. Кучли чангли (қумли) бўрон Тезлиги 15 м/с ва ундан юқори максимал тезликдаги шамол таъсирида чанг (қум) кўчиши, давомийлиги 3 соатдан кўп бўлмаган метеорологик узоқлик кўринишининг 500 м дан кам ёмонлашиши 5. Кучли қорли бўрон Тезлиги 15 м/с ва ундан кўп шамол таъсирида юзадан қорни кўчиши, давомийлиги 3 соатдан кўп бўлмаган метеорологик узоқлик кўринишининг 500 м дан кам ёмонлашиши 6. Кучли туман Сувнинг энг кичик заррачалари (чанг, ёниш маҳсулотлари) тўпланиши ҳисобига ҳавони кучли хиралашиши, бунда давомийлиги 3 соатдан кўп бўлмаган горизонтал метеорологик узоқлик кўриниши 50 мм дан кам ёмонлашиши 7. Жуда кучли ёмғир (ёмғир қор билан) Ёғингарчилик миқдори 12 соат ва ундан кам вақт ичида 30 мм ва ундан кўп 8. Жуда кучли жала Ёғингарчилик миқдори 1 соат ва ундан кам вақт ичида 15 мм ва ундан кўп 9. Жуда кучли қор 12 соат ва ундан кам вақт ичида 20 мм ва ундан кўп бўлган ёғингарчилик миқдори 10. Йирик дўл Диаметри 20 мм ва ундан катта бўлган дўл 11. Кучли яхмалак Электр симларида яхмалак диаметри: яхмалак — 20 мм дан кўпроқ; ҳўл қор ёки мураккаб қатламлари — 35 мм дан кўпроқ; булдуруқ — 50 мм дан кўпроқ. 12. Кучли совуқ Ноябрь ойидан март ойигача бўлган даврда 20 о совуқ ва ундан паст бўлган минимал ҳаво ҳарорати, шимолий ҳудудлар учун 20 о совуқ ва ундан паст бўлган минимал ҳаво ҳарорати 13. Кучли иссиқ Май ойидан август ойигача бўлган даврда 43 о ва ундан юқори бўлган максимал ҳаво ҳарорати, жанубий ҳудудлар ва чўл ҳудудлар учун 46 о ва ундан юқори бўлган максимал ҳаво ҳарорати 14. Аномал совуқ об-ҳаво Октябрь ойидан апрель ойигача бўлган даврда беш ва ундан кўп кун давомида иқлимий меъёрдан 7° ва ундан паст бўлган ўртача суткалик ҳаво ҳарорати кўрсаткичлари 15. Аномал иссиқ об-ҳаво Апрель ойидан сентябрь ойигача бўлган даврда беш ва ундан кўп кун давомида иқлимий меъёрдан 7° ва ундан юқори бўлган ўртача суткалик ҳаво ҳарорати кўрсаткичлари 16. Ўта иссиқ ва қуруқ ҳаво (атмосфера қурғоқчилиги) Кеча-кундузлик ҳаво нисбий намлиги камоматининг максимал 70 гПа ва ундан юқори оралиқдаги кўрсаткичи

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4в-ИЛОВА

Хавфли агрометеорологик ҳодисаларнинг

Т/р Ҳодисалар номи Ҳодисалар хусусиятлари ва мезонлари 1. Ҳаво ва тупроқ юзасида совуқ Қишлоқ хўжалик экинлари вегетацияси фаол бўлган ёки ҳосил йиғим-терими даврида ҳаво ёки тупроқ юзасида ўртача кеча-кундузлик ҳаво ҳарорати 0° дан паст кўрсаткичларгача пасайиши 2. Қурғоқчилик Қуруқ барқарор об-ҳаво давомийлиги (бир ўн кунликдан ва ундан кўп ва муддатлардан ҳеч бўлмаса биттасида максимал ҳаво ҳарорати 35° ва ундан юқори ва ҳавонинг нисбий намлиги 30% ёки ундан кам бўлиши 3. Қуруқ иссиқ шамол Ҳаво ҳароратини юқори (максимал кўрсаткичи 40 о ва ундан юқори) бўлиши, нисбий намлик пастлиги (кузатув муддатларидан камида бир марта 30% ва ундан кам) ва шамол (шамол тезлиги 5 м/с ва ундан кўп) беш ва ундан кўп кун давомида сақланиб туриши 4. Музлаш Қор қоплами бўлмаганда 5 кун давомида паст ҳаво ҳарорати (минимал кўрсаткич 20 о ва ундан паст) сақланиб туриши 5. Тупроқ қатқалоқлиги Беш ва ундан кўп кун давомида зич (жуда зич) тупроқ қатқалоқлиги сақланиб туриши

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4г-ИЛОВА

Хавфли гидрологик ҳодисаларнинг

Т/р Ҳодисалар номи Ҳодисалар хусусиятлари ва мезонлари 1. Сел ва сел оқими Жадал жала ёмғирлар ёки қорни тез эриши натижасида тўсатдан, тоғли дарё ҳавзаларида ҳосил бўладиган сув ва тоғ жинслари аралашмасидан иборат жуда тез оқиб келадиган сув ўзани оқими, баланд тоғ кўлларини (морена) ёриб чиқиши 2. Дарёнинг тўлин сув даври Қор эриши натижасида д арёда сувнинг кўпайиши ҳар йили деярли бир хил фаслда такрорланиши ва узоқ вақт (2 — 6 ой) давом этиши 3. Тошқин Йилнинг турли мавсумларида кўп маротаба қайтарилиши мумкин бўлган сув тартиби фазасида сув сатҳи ва сув сарфи жадал кўпайиши (одатда қисқа муддатга) билан тавсифланади. Ҳаво исиши даврида ёмғир ва жадал қор эриши ҳисобига юзага келади 4. Муз парчалари Бўш муз тўпланиши сув ичидаги музларни сув юзасига сузиб чиқиши ҳисобига вужудга келади 5. Муз парчалари ҳаракати Сув оқими юзасида муз парчаларининг ҳаракати 6. Музнинг тиқилиб қолиши Муз тиқилиб қолиши вақтида муз тўпланиши, дарёнинг айрим участкаларида ўзанни сиқиб қўйиши юзага келади ва сув сатҳи ўзгаришини вужудга келтиради 7. Кузги муз тиқилиши Батамом музлаш бошида муз тиқилиб қолиши ва сув ичидаги музларни тўпланиши, сув сатҳи ўзгаришини вужудга келтиради 8. Батамом музлаш Дарёда ялпи муз қоплами ўрнашиши 9. Муз оқиши Дарёда муз парчалари ва муз майдонлари ҳаракати 10. Гидрологик қурғоқчилик Дарё ва сув омборларига сув оқиб келишининг пасайиши, ер ости сувлари захираларни камайиши, бу сувга бўлган эҳтиёжни қондиришда қийинчиликларга олиб келади

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4д-ИЛОВА

Хавфли қор кўчкиси ҳодисаларининг

Т/р Ҳодисалар номи Ҳодисалар хусусиятлари ва мезонлари 1. Кўчки Тоғ ва тоғ олди ҳудудларда қиялик бўйлаб қор массаларининг ҳаракати (силжиши) 2. Қор карнизларининг қулаши (ажралиши) Тоғ жарликлари ёки ёнбағирларини шамолга тескари томонининг энг четида ҳосил бўлган ва кўп тўпланган зич қорнинг қулаши. Қорнинг изғирин натижасида кўчиши асосан шамолга тескари ёнбағирларда ҳосил бўлади. Улар қор (300 кг/м 2 дан юқори) зич бўлганлиги сабабли, автомобиль йўллари, темир йўллар ва бошқа объектларга тўғридан тўғри қулаб тушганда хавф туғдиради.

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4е-ИЛОВА

Атроф табиий муҳитнинг юқори даражада ифлосланиши ҳақидаги маълумотларнинг

Т/р Ҳолат номи Хусусиятлари ва мезонлари 1. Атмосфера ҳавосининг юқори даражада ифлосланиши Бир марталик рухсат этилган меъёр (РЭМ)дан 5 — 9 марта ошадиган битта ёки бир нечта моддаларнинг таркиби. Кузатувларнинг умумий ҳажмининг 20 фоизидан кўпроғини такрорлаш имконияти билан бир марталик максимал рухсат этилган концентрациянинг мунтазам равишда ошиб бориши. 2. Юза сувларнинг юқори даражада ифлосланиши Бир ёки бир нечта моддаларнинг концентрациялардаги РЭМ дан 10 мартадан 49 мартагача юқори бўлган бир марталик таркиби. 15 дан 60 мгО 2 /л гача бўлган биокимёвий кислород истеъмол қилиш қиймати (БОД5). Эритилган кислород концентрациясини 3 дан 2 мгО 2 /л гача камайтириш. 3. Тупроқнинг юқори даражада ифлосланиши Санитария ва токсикологик мезонларга мувофиқ 20 дан 49 РЭМгача бўлган концентрациядаги пестицидларнинг таркиби ёки фитотоксик мезонларга мувофиқ 2 дан 10 гача РЭМ бўлган пестицидларнинг таркиби. 25 дан 50 РЭМгача бўлган концентрациялардаги техноген келиб чиқувчи ифлослантирувчи моддаларнинг таркиби. 4. Юқори радиоактив ифлосланиш 3700*(10-5) Бк/м 3 ўлчов натижалари бўйича атмосферанинг ер сирти қатламидаги радиоактив моддаларнинг концентрацияси. Суткада 110 Бк/м 2 дан ошадиган радиоактив моддаларнинг зичлиги. Жойларда соатига 0,30 мкз дан ошувчи радиация даражаси.

Гидрометеорология ва атроф табиий муҳит ифлосланиши мониторинги соҳасида ихтисослаштирилган хизматлар кўрсатиш регламентига 4ж-ИЛОВА

Атроф табиий муҳитнинг экстремал юқори даражада ифлосланиши ҳақидаги маълумотларнинг

Т/р Ҳолат номи Хусусиятлари ва мезонлари 1. Атмосфера ҳавосининг юқори даражада ифлосланиши Бир марталик рухсат этилган меъёр (РЭМ)дан ошадиган битта ёки бир нечта моддаларнинг таркиби, 10 — 14 марта ушбу даражани 2 сутка сақлаб турганда, 15 — 24 марта бу даражани 8 соат ва ундан ортиқ сақлаб турганда, 25 ва ундан ортиқ сақлаб турганда. Кўринувчи белгилар: ушбу ҳудуд учун ғайриоддий барқарор ҳиднинг пайдо бўлиши, ҳавонинг инсон сезгиларига таъсирини аниқлаш, рангли ва кислотали ёғингарчилик. 2. Юза сувларнинг юқори даражада ифлосланиши РЭМ дан 50 ва ундар ортиқ бўлган бир ёки бир нечта моддаларнинг концентрациялардаги максимал-бир марталик миқдори. Эритилган кислороднинг 2 мгО 2 /л гача пасайиши, биокимёвий истеъмолнинг (БОД5) 60 мгО 2 /л дан ошиши. Балиқ ва ўсимликларнинг оммавий қирилиши. 3. Тупроқнинг юқори даражада ифлосланиши Санитария ва токсикологик мезонларга мувофиқ 50 ёки ундан ортиқ РЭМ концентрацияларда пестицидларнинг миқдори. Фитотоксик мезонлар бўйича 10 ёки ундан ортиқ РЭМ. РЭМдан 50 ва ундан кўпроқ марта ошувчи техноген таркибдаги концентрацияларда ифлослантирувчи моддаларнинг миқдори.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 6 август,

501-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.08.2021 й., 09/21/501/0769-сон; 25.07.2022 й., 09/22/403/0673-сон; 25.11.2024 й., 09/24/783/0965-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

REGLAMENTI

ROʻYXATI

ROʻYXATI

ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

NAMUNAVIY ROʻYXATI

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 17-noyabrdagi PQ-4896-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi (keyingi oʻrinlarda — Oʻzgidromet) tomonidan gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida axborot xizmatlarini taqdim etish, ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish tizimini tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishini monitoring qilish sohasida ixtisoslashgan maʼlumotlar Oʻzgidromet tomonidan shartnoma asosida taqdim etilishi belgilansin.

2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamenti ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

davlat organlari va tashkilotlariga — oʻzaro maʼlumotlar almashinuvi boʻyicha qoʻshma dasturlar asosida, jismoniy va yuridik shaxslarga — Oʻzbekiston Respublikasi Ochiq maʼlumotlar portali yoki Oʻzgidrometning rasmiy veb-sayti orqali umumiy va tezkor gidrometeorologik axborotlarni taqdim etish tartibi;

gidrometeorologik axborotlardan foydalanadigan barcha isteʼmolchilarga ixtisoslashgan gidrometeorologik axborotlar va xizmatlarni taqdim etish tartibi;

tegishli davlat organlari va tashkilotlariga telekommunikatsiya vositalari, Oʻzgidrometning rasmiy veb-sayti va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari orqali axborot hamda bildirishnomalar koʻrinishida tezkor gidrometeorologik axborotlarni taqdim etish tartibi.

3. Oʻzgidromet manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining maslahatchisi — IT-texnologiyalar, telekommunikatsiyalar va innovatsion faoliyatni rivojlantirish masalalari departamenti boshligʻi O.M. Umarov va Oʻzgidromet bosh direktori Sh.H. Habibullayev zimmasiga yuklatilsin.

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 6-avgustdagi 501-son qaroriga ILOVA

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Reglament Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi (keyingi oʻrinlarda — Oʻzgidromet) tomonidan davlat organlari va tashkilotlari, jismoniy va yuridik shaxslarga gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish tartibini belgilaydi.

2. Oʻzgidromet tomonidan gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish tahliliy maʼlumotnomalarni tayyorlash, laboratoriya va ilmiy tadqiqot ishlarini olib borish hamda tegishli maʼlumotlarni isteʼmolchilarga taqdim etish orqali amalga oshiriladi.

3. Ushbu Reglamentda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot — foydalanuvchining talablariga muvofiq tayyorlangan hamda ishlov berish, tahlil qilish, saqlash va taqdim etish uchun qoʻshimcha ishlar hamda xarajatlar talab qilinadigan gidrometeorologik axborot;

tezkor gidrometeorologik axborot — aholining hayotiga va sogʻligiga tahlil solishi, shuningdek atrof tabiiy muhitga, iqtisodiyot tarmoqlariga va ijtimoiy sohaga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan xavfli gidrometeorologik hodisalar toʻgʻrisidagi zudlik bilan taqdim etiladigan gidrometeorologik axborot;

umumiy gidrometeorologik axborot — jamoatchilik foydalanishi uchun davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga, yuridik va jismoniy shaxslarga taqdim etiladigan gidrometeorologik axborot.

2-bob. Gidrometeorologik xizmatlar koʻrsatish tartibi

4. Umumiy gidrometeorologik axborot ushbu Reglamentga 1-ilovada keltirilgan roʻyxatga muvofiq Oʻzgidrometning rasmiy veb-sayti va Oʻzbekiston Respublikasining Ochiq maʼlumotlar portaliga joylashtiriladi.

Umumiy gidrometeorologik axborot:

davlat organlari va tashkilotlariga — oʻzaro maʼlumotlar almashish toʻgʻrisidagi qoʻshma dasturlar (kelishuvlar) asosida bepul taqdim etiladi;

jismoniy va yuridik shaxslarga — Oʻzbekiston Respublikasi Ochiq maʼlumotlar portaliga va Oʻzgidrometning rasmiy veb-saytiga joylashtirish yoʻli bilan bepul taqdim etiladi.

5. Gidrometeorologik axborotdan foydalanadigan barcha isteʼmolchilarga ushbu Reglamentga 2-ilovada keltirilgan roʻyxatga muvofiq ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot va xizmatlar shartnoma asosida taqdim etiladi, kelishuv doirasida oʻzaro maʼlumotlar (yoki xizmatlar) almashinuvi asosida ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot taqdim etiladigan davlat organlari va tashkilotlari bundan mustasno.

Ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot narxi belgilangan tartibda Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda Oʻzgidromet bosh direktori tomonidan tasdiqlangan ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik xizmatlar narxlari asosida belgilanadi.

Pullik xizmatlar koʻrsatishdan tushadigan mablagʻlar Oʻzgidrometning budjet tashkilotini rivojlantirish jamgʻarmasiga kelib tushadi.

6. Tezkor gidrometeorologik axborot tegishli davlat organlari va tashkilotlariga axborot va bildirishnomalar koʻrinishida aloqa telekommunikatsiya vositalari orqali, boshqa barcha foydalanuvchilarga ushbu Reglamentga 3-ilovada keltirilgan roʻyxatga muvofiq Oʻzgidrometning rasmiy veb-sayti va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari orqali bepul taqdim etiladi.

Tezkor gidrometeorologik axborot Oʻzgidrometning rasmiy veb-saytida ushbu Reglamentga 4-ilovaga muvofiq xavfli gidrometeorologik jarayonlarning xavflilik darajasidan kelib chiqib, 6 soatdan 72 soatgacha barvaqt joylashtiriladi va ommaviy axborot vositalarida keng tarqatiladi.

Tezkor gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, gidrometeorologik hodisa va jarayonlarning xavfini aniqlash uchun mezonlar, ularning xususiyatlari, xavfli va oʻta xavfli meteorologik, xavfli agrometeorologik, gidrologik hodisalar va qor koʻchkisi, shuningdek, atrof tabiiy muhitning yuqori darajada va ekstremal yuqori darajada ifloslanishi haqidagi maʼlumotlar ushbu Reglamentga 4a — 4j-ilovalarda berilgan namunalarga muvofiq tayyorlanadi.

7. Taʼlim muassasalarining talabalari, magistrlari, doktorantlari, professor-oʻqituvchilari, ilmiy xodimlari va izlanuvchilariga oliy taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalarining murojaatiga asosan tadqiqot mavzusi boʻyicha maʼlumotlar fondida mustaqil ishlash sharti bilan ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot bir oʻquv yili davomida bepul taqdim etiladi.

8. Ichki ishlar, davlat xavfsizlik xizmati, prokuratura, sud organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligi tizimlaridagi gidrometeorologik va boshqa geofizik jarayonlarga faol taʼsir koʻrsatish boʻyicha faoliyat olib boruvchi ixtisoslashtirilgan tashkilotlarga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan qoidalar asosida boshqa tashkilotlarga umumiy va ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot ularning soʻrovi asosida bepul taqdim etiladi.

9. Oʻzgidrometdan olingan gidrometeorologik va atrof tabiiy muhit ifloslanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tarqatishda (qayta chop etishda) maʼlumot olingan manbaga majburiy tartibda havola beriladi.

3-bob. Yakunlovchi qoidalar

10. Oʻzgidromet gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish natijasida olingan maʼlumotlarning sir saqlanishini taʼminlaydi.

11. Oʻzgidromet ushbu Reglament talablari ijrosi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy gidrometeorologiya boshqarmalari va oʻz tizimidagi boshqa tashkilotlarning faoliyati yuzasidan doimiy nazoratni va monitoringni amalga oshiradi.

12. Murojaat qiluvchilar Oʻzgidromet va boshqa tashkilotlar xodimlarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishlari mumkin.

13. Pullik xizmatlardan tushadigan mablagʻlar davlat organlari va tashkilotlariga gidrometeorologik xizmatlar koʻrsatishni yanada yaxshilash, ob-havo prognozlarining aniqligini oshirish uchun Oʻzgidromet tizimining moddiy-texnik bazasini takomillashtirish hamda gidrometeorologiya xizmatining kadrlar salohiyatini mustahkamlashga yoʻnaltiriladi.

14. Ushbu Reglament talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 1-ILOVA

Umumiy gidrometeorologik axborotlar

T/r Nomi Tarkibi I. Tezkor maʼlumotlar 1. Respublika va viloyat markazlari boʻyicha kuzatuv muddatlaridagi haqiqiy ob-havo Havo harorati, atmosfera hodisalari, bulutlilik 2. Oʻtgan kecha-kunduz uchun ob-havo holati sharhi Oʻtgan kecha-kunduz uchun respublika boʻyicha kuzatilgan ob-havo holati haqida umumlashtirilgan maʼlumotlar 3. Meteorologik stansiya boʻyicha qishloq xoʻjaligi hududlari uchun oʻtgan kecha-kunduzga oid meteorologik maʼlumotlar Havo harorati, tuproq harorati, atmosfera hodisalari, yogʻingarchilik miqdori, maksimal shamol tezligi, havoning minimal nisbiy namligi, qor qoplami balandligi, tuproq muzlashi chuqurligi, samarali harorat yigʻindisi 4. Atrof-muhitning yuqori darajada ifloslanishi haqidagi maʼlumotlar Atrof-muhitning yuqori darajada ifloslanishi holatlari boʻyicha haqiqiy maʼlumotlar 5. 4 ta viloyatning (Toshkent, Samarqand, Nukus va Fargʻona) markaziy shaharlari boʻyicha oʻtgan kecha-kunduz uchun koʻp yillik kuzatuv qatorlariga iqlimiy maʼlumotlar Oʻrtacha sutkalik havo harorati, maʼlum yilni koʻrsatish orqali shu kun uchun eng past va eng yuqori havo harorati II. Prognoz maʼlumotlar 6. Respublika viloyatlari boʻyicha yaqin kecha-kunduzga ob-havo prognozi Bulutlilik, atmosfera hodisalari, shamol yoʻnalishi va tezligi, minimal va maksimal havo harorati 7. Respublika viloyatlari boʻyicha 3 — 6 kunga ob-havo prognozi Bulutlilik, atmosfera hodisalari, shamol yoʻnalishi va tezligi, minimal va maksimal havo harorati 8. Yaqin kecha-kunduzga Toshkent shahri boʻyicha ob-havo prognozi Bulutlilik, atmosfera hodisalari, shamol yoʻnalishi va tezligi, minimal va maksimal havo harorati

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 2-ILOVA

Ixtisoslashtirilgan gidrometeorologik axborot va xizmatlar

T/r Nomi Tarkibi 1. Birlamchi axborot mahsulotlari Meteorologik, aktinometrik, issiqlik balansi, radiometrik, agrometeorologik, gidrologik, suv balansi, qor koʻchkisi, sel toshqini, ozonometrik kuzatuv va oʻlchov maʼlumotlari 2. Iqlimiy maʼlumotlar Turli vaqt oraliqlari uchun hisoblangan iqlim xususiyatlari (havo va tuproq harorati, atmosfera bosimi, shamol yoʻnalishi va tezligi, yogʻingarchilik miqdori, havo namligi, quyosh radiatsiyasi parametrlari va h.k) 3. Gidrologik axborotlar Turli vaqt oraliqlari uchun hisoblangan g idrologik xususiyatlar 4. Ixtisoslashgan axborot mahsulotlari va xizmatlari Turli barvaqtlikdagi ob-havo prognozi (qisqa va uzoq muddatli), agrometeorologik, gidrologik prognozlar va ushbu maʼlumotlarni sharhini oʻz ichiga olgan byulletenlar, analitik sharhlar, hisoblar, ekologik (atmosfera havosi ifloslanishi, tabiiy suv havzalari va tuproq ifloslanishi haqida maʼlumotlar) mahsulotlar 5. Laboratoriya va tadqiqot xizmatlari Qishloq xoʻjaligi ekinlari holatini, qor koʻchishi xavfi va sel toshqini xavfi hududlarida atrof-muhit ifloslanishi holati, gidrologik va iqlim tadqiqotlarini baholash boʻyicha ishlarni bajarish 6. Gidrometeorologik asboblarni va oʻlchov vositalarini qiyoslash va ularni metrologik sinovlardan oʻtkazish xizmatlari Gidrometeorologik asboblarni va oʻlchov vositalarini bosim parametrlari, harakat parametrlari harorat va termofizik kattaliklar boʻyicha qiyoslash va ularni metrologik sinovlardan oʻtkazish, oʻlchash vositasining tekshirilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma yoki oʻlchash vositasining yaroqsizligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma berish

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 3-ILOVA

Tezkor gidrometeorologik axborotlar

T/r Nomi Tarkibi 1. Xavfli va oʻta xavfli meteorologik hodisalar xavf-xatari haqida axborot xabar (shtorm ogohlantirish) Kuchli yogʻingarchilik, doʻl, kuchli shamol, ob-havoning keskin oʻzgarishi, sovuq, anomal issiq, anomal sovuq ob-havo 2. Xavfli gidrologik hodisalar xavf-xatari toʻgʻrisida (shtorm) ogohlantirish Togʻ oldi va togʻ hududlarda sel oʻtishi, daryolarda toshqin boʻlishi, daryo va soylarda suv sathining keskin pasayib ketishi, baland togʻ koʻllarini (morena) yorib chiqishi mumkinligi, muz hodisalari rivojlanishi 3. Togʻ oldi va togʻ hududlar boʻyicha qor koʻchkisi xavfi va ob-havoning yomonlashishi sharoiti haqida axborot xabari (shtorm ogohlantirish) Togʻ oldi va togʻli hududlarda qor koʻchki xavfi va ob-havo sharoitining yomonlashishi boʻyicha fon prognozi 4. Strategik obyektlarda qor koʻchishi xavfi va ob-havo sharoitining yomonlashishi haqida axborot xabari (shtorm ogohlantirish) Qamchiq dovonida qor koʻchishi xavfi va ob-havo sharoitining yomonlashishi 5. Sayyohlik zonalarida qor koʻchishi xavfi va ob-havo sharoitining yomonlashishi haqida axborot xabari (shtorm ogohlantirish) Chimyon tabiiy hudud chegarasida qor koʻchishi xavfi va ob-havo sharoitining yomonlashishi 6. Tabiiy ofatlar, baxtsiz hodisalar va ofatlar yuz beradigan hududlarda 1-6 kunga ob-havo prognozi Favqulodda vaziyatlar sodir boʻlgan hududlarda qutqaruv va tiklash ishlarini olib borish vaqtida prognozlarning mazmuni, har bir holatda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda tegishli vazirlik va idoralar bilan kelishiladi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4-ILOVA

Xavfli gidrometeorologik hodisalarning

T/r Hodisalar turi Hodisalar xususiyatlari 1. Xavfli meteorologik hodisalar Kuchli shamol, q asirgʻa (shiddatli shamol), changli (qumli) boʻron, qor boʻron (izgʻirin), tuman, kuchli yomgʻir (yomgʻir qor bilan), k uchli qor, doʻl, s tansiyada yoki atrofda momaqaldiroq, yaxmalak, hoʻl qorning murakkab qatlamlari, bulduruq, yoʻllarda yaxmalak, issiq ob-havo, issiq va quruq havo (atmosfera qurgʻoqchiligi) 2. Oʻta xavfli meteorologik hodisalar Juda kuchli shamol (dovul), qasirgʻa (shiddatli shamol), halokatli dovul, kuchli changli (qumli) boʻron, kuchli qorli boʻron, kuchli tuman, juda kuchli yomgʻir (yomgʻir qor bilan), juda kuchli jala, juda kuchli qor, yirik doʻl, kuchli yaxmalak-bulduruq qatlamlari, kuchli sovuq, kuchli issiq, anomal sovuq ob-havo, anomal issiq ob-havo, oʻ ta issiq va quruq havo (atmosfera qurgʻoqchiligi) 3. Xavfli agrometeorologik hodisalar Havo va tuproq yuzasida sovuq, qurgʻoqchilik, quruq issiq shamol, muzlash, tuproq qatqaloqligi 4. Xavfli gidrologik hodisalar Sel va sel oqimi, daryo toshqini, toshqin, muz parchalari, muz parchalari harakati, muzning tiqilib qolishi, muzning tiqilib qolishi, batamom muzlash, muz oqishi, gidrologik qurgʻoqchilik 5. Xavfli qor koʻchkisi hodisalari Koʻchki, qor karnizlarining qulashi (ajralishi) 6. Atrof tabiiy muhitning yuqori darajada ifloslanishi Atmosfera havosining yuqori darajada ifloslanishi, yuza suvlarning yuqori darajada ifloslanishi, tuproqning yuqori darajada ifloslanishi, yuqori radioaktiv ifloslanish 7. Atrof tabiiy muhitning ekstremal yuqori darajada ifloslanishi Atmosfera havosining ekstremal yuqori darajada ifloslanishi, yuza suvlarning ekstremal yuqori darajada ifloslanishi, tuproqning ekstremal yuqori darajada ifloslanishi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4a-ILOVA

Xavfli meteorologik hodisalarning

T/r Hodisalar nomi Hodisalar xususiyatlari va mezonlari 1. Kuchli shamol Maksimal shamol tezligi 15 — 24 m/s 2. Qasirgʻa (shiddatli shamol) Shamol qisqa muddatga keskin (bir necha daqiqa davomida, lekin 1 daqiqadan kam boʻlmasligi kerak) 15 — 24 m/s gacha kuchayishi 3. Changli (qumli) boʻron Tezligi 15 m/s va undan yuqori tezlikdagi shamol taʼsirida chang (qum) koʻchishi, davomiyligi 3 soatdan kam boʻlmagan gorizontal meteorologik uzoqlik koʻrinishining 500 — 1000 metrgacha yomonlashishi 4. Qor boʻron (izgʻirin) Tezligi 15 m/s va undan yuqori tezlikdagi shamol taʼsirida yuzadan qorni koʻchishi, davomiyligi 3 soatdan kam boʻlmagan meteorologik uzoqlik koʻrinishining 500 — 1000 m gacha yomonlashishi 5. Tuman Davomiyligi 3 soatdan kam boʻlmagan meteorologik uzoqlik koʻrinishining 50 — 1000 m gacha yomonlashishi 6. Kuchli yomgʻir (yomgʻir qor bilan) Yogʻingarchilik miqdori 12 soat va undan kam vaqt ichida 15 — 29 mm 7. Kuchli qor Yogʻingarchilik miqdori 12 soat va undan kam vaqt ichida 7 — 19 mm 8. Doʻl Diametri 6 — 19 mm boʻlgan doʻl 9. Stansiyada yoki atrofda momaqaldiroq Mavjud boʻlgan hollarda 10. Yaxmalak, hoʻl qorning murakkab qatlamlari, bulduruq Yaxmalak — elektr simlarida hosil boʻlgan va diametri 20 mm gacha boʻlgan muz. Hoʻl qorning murakkab qatlamlari — hosil boʻlgan va diametri 35 mm gacha boʻlgan muz. Bulduruq — hosil boʻlgan va diametri 50 mm gacha boʻlgan muz. 11. Yoʻllarda yaxmalak Yer sirti va undagi jismlar ustiga yoqqan yomgʻir va shivalama yomgʻirning oʻta sovigan tomchilarining yaxlashidan hosil boʻladigan nihoyatda zich muz qatlami 12. Issiq ob-havo May oyidan sentabr oyigacha boʻlgan davrda besh va undan koʻp kun davomida 40° va undan yuqori boʻlgan maksimal harorat koʻrsatkichi 13. Issiq va quruq havo (atmosfera qurgʻoqchiligi) Kecha-kunduzlik havo nisbiy namligi kamomatining maksimal 60 — 70 gPa oraliqdagi koʻrsatkichi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4b-ILOVA

Oʻta xavfli meteorologik hodisalarning

T/r Hodisalar nomi Hodisalar xususiyatlari va mezonlari 1. Juda kuchli shamol (dovul) Maksimal shamol tezligi 25 m/s va undan yuqori 2. Qasirgʻa (shiddatli shamol) Shamol qisqa muddatga keskin (bir necha daqiqa davomida, lekin 1 daqiqadan kam boʻlmasligi kerak) 25 m/s gacha va undan yuqori kuchayishi 3. Halokatli dovul Shamol 33 m/s va undan yuqori tezlikda 4. Kuchli changli (qumli) boʻron Tezligi 15 m/s va undan yuqori maksimal tezlikdagi shamol taʼsirida chang (qum) koʻchishi, davomiyligi 3 soatdan koʻp boʻlmagan meteorologik uzoqlik koʻrinishining 500 m dan kam yomonlashishi 5. Kuchli qorli boʻron Tezligi 15 m/s va undan koʻp shamol taʼsirida yuzadan qorni koʻchishi, davomiyligi 3 soatdan koʻp boʻlmagan meteorologik uzoqlik koʻrinishining 500 m dan kam yomonlashishi 6. Kuchli tuman Suvning eng kichik zarrachalari (chang, yonish mahsulotlari) toʻplanishi hisobiga havoni kuchli xiralashishi, bunda davomiyligi 3 soatdan koʻp boʻlmagan gorizontal meteorologik uzoqlik koʻrinishi 50 mm dan kam yomonlashishi 7. Juda kuchli yomgʻir (yomgʻir qor bilan) Yogʻingarchilik miqdori 12 soat va undan kam vaqt ichida 30 mm va undan koʻp 8. Juda kuchli jala Yogʻingarchilik miqdori 1 soat va undan kam vaqt ichida 15 mm va undan koʻp 9. Juda kuchli qor 12 soat va undan kam vaqt ichida 20 mm va undan koʻp boʻlgan yogʻingarchilik miqdori 10. Yirik doʻl Diametri 20 mm va undan katta boʻlgan doʻl 11. Kuchli yaxmalak Elektr simlarida yaxmalak diametri: yaxmalak — 20 mm dan koʻproq; hoʻl qor yoki murakkab qatlamlari — 35 mm dan koʻproq; bulduruq — 50 mm dan koʻproq. 12. Kuchli sovuq Noyabr oyidan mart oyigacha boʻlgan davrda 20 o sovuq va undan past boʻlgan minimal havo harorati, shimoliy hududlar uchun 20 o sovuq va undan past boʻlgan minimal havo harorati 13. Kuchli issiq May oyidan avgust oyigacha boʻlgan davrda 43 o va undan yuqori boʻlgan maksimal havo harorati, janubiy hududlar va choʻl hududlar uchun 46 o va undan yuqori boʻlgan maksimal havo harorati 14. Anomal sovuq ob-havo Oktabr oyidan aprel oyigacha boʻlgan davrda besh va undan koʻp kun davomida iqlimiy meʼyordan 7° va undan past boʻlgan oʻrtacha sutkalik havo harorati koʻrsatkichlari 15. Anomal issiq ob-havo Aprel oyidan sentabr oyigacha boʻlgan davrda besh va undan koʻp kun davomida iqlimiy meʼyordan 7° va undan yuqori boʻlgan oʻrtacha sutkalik havo harorati koʻrsatkichlari 16. Oʻta issiq va quruq havo (atmosfera qurgʻoqchiligi) Kecha-kunduzlik havo nisbiy namligi kamomatining maksimal 70 gPa va undan yuqori oraliqdagi koʻrsatkichi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4v-ILOVA

Xavfli agrometeorologik hodisalarning

T/r Hodisalar nomi Hodisalar xususiyatlari va mezonlari 1. Havo va tuproq yuzasida sovuq Qishloq xoʻjalik ekinlari vegetatsiyasi faol boʻlgan yoki hosil yigʻim-terimi davrida havo yoki tuproq yuzasida oʻrtacha kecha-kunduzlik havo harorati 0° dan past koʻrsatkichlargacha pasayishi 2. Qurgʻoqchilik Quruq barqaror ob-havo davomiyligi (bir oʻn kunlikdan va undan koʻp va muddatlardan hech boʻlmasa bittasida maksimal havo harorati 35° va undan yuqori va havoning nisbiy namligi 30% yoki undan kam boʻlishi 3. Quruq issiq shamol Havo haroratini yuqori (maksimal koʻrsatkichi 40 o va undan yuqori) boʻlishi, nisbiy namlik pastligi (kuzatuv muddatlaridan kamida bir marta 30% va undan kam) va shamol (shamol tezligi 5 m/s va undan koʻp) besh va undan koʻp kun davomida saqlanib turishi 4. Muzlash Qor qoplami boʻlmaganda 5 kun davomida past havo harorati (minimal koʻrsatkich 20 o va undan past) saqlanib turishi 5. Tuproq qatqaloqligi Besh va undan koʻp kun davomida zich (juda zich) tuproq qatqaloqligi saqlanib turishi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4g-ILOVA

Xavfli gidrologik hodisalarning

T/r Hodisalar nomi Hodisalar xususiyatlari va mezonlari 1. Sel va sel oqimi Jadal jala yomgʻirlar yoki qorni tez erishi natijasida toʻsatdan, togʻli daryo havzalarida hosil boʻladigan suv va togʻ jinslari aralashmasidan iborat juda tez oqib keladigan suv oʻzani oqimi, baland togʻ koʻllarini (morena) yorib chiqishi 2. Daryoning toʻlin suv davri Qor erishi natijasida d aryoda suvning koʻpayishi har yili deyarli bir xil faslda takrorlanishi va uzoq vaqt (2 — 6 oy) davom etishi 3. Toshqin Yilning turli mavsumlarida koʻp marotaba qaytarilishi mumkin boʻlgan suv tartibi fazasida suv sathi va suv sarfi jadal koʻpayishi (odatda qisqa muddatga) bilan tavsiflanadi. Havo isishi davrida yomgʻir va jadal qor erishi hisobiga yuzaga keladi 4. Muz parchalari Boʻsh muz toʻplanishi suv ichidagi muzlarni suv yuzasiga suzib chiqishi hisobiga vujudga keladi 5. Muz parchalari harakati Suv oqimi yuzasida muz parchalarining harakati 6. Muzning tiqilib qolishi Muz tiqilib qolishi vaqtida muz toʻplanishi, daryoning ayrim uchastkalarida oʻzanni siqib qoʻyishi yuzaga keladi va suv sathi oʻzgarishini vujudga keltiradi 7. Kuzgi muz tiqilishi Batamom muzlash boshida muz tiqilib qolishi va suv ichidagi muzlarni toʻplanishi, suv sathi oʻzgarishini vujudga keltiradi 8. Batamom muzlash Daryoda yalpi muz qoplami oʻrnashishi 9. Muz oqishi Daryoda muz parchalari va muz maydonlari harakati 10. Gidrologik qurgʻoqchilik Daryo va suv omborlariga suv oqib kelishining pasayishi, yer osti suvlari zaxiralarni kamayishi, bu suvga boʻlgan ehtiyojni qondirishda qiyinchiliklarga olib keladi

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4d-ILOVA

Xavfli qor koʻchkisi hodisalarining

T/r Hodisalar nomi Hodisalar xususiyatlari va mezonlari 1. Koʻchki Togʻ va togʻ oldi hududlarda qiyalik boʻylab qor massalarining harakati (siljishi) 2. Qor karnizlarining qulashi (ajralishi) Togʻ jarliklari yoki yonbagʻirlarini shamolga teskari tomonining eng chetida hosil boʻlgan va koʻp toʻplangan zich qorning qulashi. Qorning izgʻirin natijasida koʻchishi asosan shamolga teskari yonbagʻirlarda hosil boʻladi. Ular qor (300 kg/m 2 dan yuqori) zich boʻlganligi sababli, avtomobil yoʻllari, temir yoʻllar va boshqa obyektlarga toʻgʻridan toʻgʻri qulab tushganda xavf tugʻdiradi.

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4e-ILOVA

Atrof tabiiy muhitning yuqori darajada ifloslanishi haqidagi maʼlumotlarning

T/r Holat nomi Xususiyatlari va mezonlari 1. Atmosfera havosining yuqori darajada ifloslanishi Bir martalik ruxsat etilgan meʼyor (REM)dan 5 — 9-marta oshadigan bitta yoki bir nechta moddalarning tarkibi. Kuzatuvlarning umumiy hajmining 20 foizidan koʻprogʻini takrorlash imkoniyati bilan bir martalik maksimal ruxsat etilgan konsentratsiyaning muntazam ravishda oshib borishi. 2. Yuza suvlarning yuqori darajada ifloslanishi Bir yoki bir nechta moddalarning konsentratsiyalardagi REM dan 10-martadan 49-martagacha yuqori boʻlgan bir martalik tarkibi. 15 dan 60 mgO 2 /l gacha boʻlgan biokimyoviy kislorod isteʼmol qilish qiymati (BOD5). Eritilgan kislorod konsentratsiyasini 3 dan 2 mgO 2 /l gacha kamaytirish. 3. Tuproqning yuqori darajada ifloslanishi Sanitariya va toksikologik mezonlarga muvofiq 20 dan 49 REMgacha boʻlgan konsentratsiyadagi pestitsidlarning tarkibi yoki fitotoksik mezonlarga muvofiq 2 dan 10 gacha REM boʻlgan pestitsidlarning tarkibi. 25 dan 50 REMgacha boʻlgan konsentratsiyalardagi texnogen kelib chiquvchi ifloslantiruvchi moddalarning tarkibi. 4. Yuqori radioaktiv ifloslanish 3700*(10-5) Bk/m 3 oʻlchov natijalari boʻyicha atmosferaning yer sirti qatlamidagi radioaktiv moddalarning konsentratsiyasi. Sutkada 110 Bk/m 2 dan oshadigan radioaktiv moddalarning zichligi. Joylarda soatiga 0,30 mkz dan oshuvchi radiatsiya darajasi.

Gidrometeorologiya va atrof tabiiy muhit ifloslanishi monitoringi sohasida ixtisoslashtirilgan xizmatlar koʻrsatish reglamentiga 4j-ILOVA

Atrof tabiiy muhitning ekstremal yuqori darajada ifloslanishi haqidagi maʼlumotlarning

T/r Holat nomi Xususiyatlari va mezonlari 1. Atmosfera havosining yuqori darajada ifloslanishi Bir martalik ruxsat etilgan meʼyor (REM)dan oshadigan bitta yoki bir nechta moddalarning tarkibi, 10 — 14-marta ushbu darajani 2 sutka saqlab turganda, 15 — 24-marta bu darajani 8 soat va undan ortiq saqlab turganda, 25 va undan ortiq saqlab turganda. Koʻrinuvchi belgilar: ushbu hudud uchun gʻayrioddiy barqaror hidning paydo boʻlishi, havoning inson sezgilariga taʼsirini aniqlash, rangli va kislotali yogʻingarchilik. 2. Yuza suvlarning yuqori darajada ifloslanishi REM dan 50 va undar ortiq boʻlgan bir yoki bir nechta moddalarning konsentratsiyalardagi maksimal-bir martalik miqdori. Eritilgan kislorodning 2 mgO 2 /l gacha pasayishi, biokimyoviy isteʼmolning (BOD5) 60 mgO 2 /l dan oshishi. Baliq va oʻsimliklarning ommaviy qirilishi. 3. Tuproqning yuqori darajada ifloslanishi Sanitariya va toksikologik mezonlarga muvofiq 50 yoki undan ortiq REM konsentratsiyalarda pestitsidlarning miqdori. Fitotoksik mezonlar boʻyicha 10 yoki undan ortiq REM. REMdan 50 va undan koʻproq marta oshuvchi texnogen tarkibdagi konsentratsiyalarda ifloslantiruvchi moddalarning miqdori.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2021-yil 6-avgust,

501-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.08.2021-y., 09/21/501/0769-son; 25.07.2022-y., 09/22/403/0673-son; 25.11.2024-y., 09/24/783/0965-son)

lex.uz