UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 9-avgust · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 9 август · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 9 августа 2021 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 9 August 2021 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Транспорт тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2021 йил 3 мартда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 29 майда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади транспорт соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонун транспортга оид фаолиятни тижорат асосида амалга ошириш чоғида юзага келадиган муносабатларни тартибга солади.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши:

қувур транспорти фаолияти ва электр узатиш линиялари орқали электр энергиясининг олиб ўтилиши;

транспортга оид бўлмаган ишларни бажариш учун мўлжалланган махсус транспорт воситалари фаолияти;

идоравий йўловчи ташиш транспортининг, шунингдек беғараз асосда ташишларни амалга оширадиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг фаолияти;

ҳарбий, ҳарбий-ёрдамчи, чегарани қўриқлайдиган кемаларнинг, шунингдек Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали махсус юкларни ва ҳарбий таркибларни транзит ташишларни амалга ошириш фаолияти;

экспериментал ва давлат авиациясининг фаолияти;

хусусий мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосларга кўра, ташишларни ўзларига тегишли бўлган транспорт воситаларидан фойдаланган ҳолда беғараз асосда ва шахсий эҳтиёжларини қаноатлантириш учун амалга оширадиган жисмоний шахсларнинг фаолияти билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

3-модда. Транспорт тўғрисидаги қонунчилик

Транспорт тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг транспорт тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

4-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

аралаш ташиш — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини бутун ҳаракатланиш йўли учун расмийлаштирилган ягона ташиш ҳужжати бўйича ҳар хил турдаги транспортда ташиш;

аралаш ташишлар оператори — ташишни ташкил этувчи ҳамда ташиш учун ўзи жалб қилган барча ташувчилар ва учинчи шахслар учун жавобгарликни ўз зиммасига олувчи юридик шахс;

мижоз — ташувчи ёки аралаш ташишлар оператори билан тузилган шартнома асосида транспорт хизматларидан фойдаланадиган жисмоний ёки юридик шахс (йўловчи, юк жўнатувчи, юк олувчи, фрахтловчи);

ташиш — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш пунктидан етказиш пунктига ташиш;

ташишлар хавфсизлиги — техноген (техник ва технологик) хусусиятга эга таҳдидлардан транспорт воситаси ҳаракатланиш жараёнининг ҳамда транспорт воситасининг ўзининг ҳимояланганлик ҳолатини таъминлаш бўлиб, бунда ташишлар хавфсизлигига оид қоидабузарликлар ва уларнинг фуқаролар ҳаётига ёки соғлиғига, жисмоний ёки юридик шахсларнинг мол-мулкига, атроф-муҳитга зарар етказилишига сабаб бўладиган оқибатлари юзага келишининг йўл қўйилмайдиган хавфи мавжуд бўлмайди;

ташиш ҳужжати — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш шартномаси тузилганлигини тасдиқлайдиган, чипта, багаж квитанцияси, товар-транспорт юк хати, электрон ахборот ташувчи карта ёки бошқа ахборот ташувчи тарзидаги ҳужжат;

ташувчи — мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосларда транспорт воситасига эга бўлган, йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш бўйича тижорат асосида хизматлар кўрсатадиган, шунингдек ташиш учун тегишли лицензияга, сертификатга ёхуд рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжати бўлган юридик ёки жисмоний шахс;

транзит транспорт йўлаги — транспорт воситаларининг ҳаракатланиш йўналиши бўлиб, унда транзит юкларни ташишни амалга ошириш учун транзит транспорт йўлагининг паспортида кўрсатилган техник, технологик ва ташкилий шарт-шароитлар яратилади ҳамда бундай юклар ва транспорт воситаларига нисбатан божхона операцияларини бажаришнинг соддалаштирилган тартиби қўлланилади;

транспорт — қатнов йўлларининг, транспорт воситаларининг, қатнов йўлларидаги техник қурилмалар ва иншоотларнинг йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш жараёнини таъминлайдиган барча турлари йиғиндиси;

транспорт воситалари — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун мўлжалланган қурилмалар;

транспорт инфратузилмаси объектлари — йўловчиларга, юк жўнатувчиларга, юк олувчиларга, ташувчиларга ва ташиш жараёнининг бошқа иштирокчиларига хизмат кўрсатиш, шунингдек транспорт воситаларининг ишлашини таъминлаш учун мўлжалланган иншоотлар, ишлаб чиқариш-технологик мажмуалар;

транспорт логистикаси — йўловчилар, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларининг олиб ўтилиши ва ташилишини ташкил қилиш билан боғлиқ вазифаларнинг комплекс ва ўзаро боғлиқ ҳал этилиши;

транспорт-логистика маркази — транспорт инфратузилмаси объекти, у ташиш билан турдош бўлган тайёргарлик ва тақсимлаш хизматларини, шу жумладан юкларни тўплаш, сақлаш, уларга ишлов бериш ва тарқатиш хизматларини ҳамда юк ва транспорт воситалари билан бошқа операцияларни бажариш учун мўлжалланган иншоотлар жойлашган махсус ажратилган майдонни ўз ичига олади;

транспорт мажмуи — транспорт ташкилотлари, ташувчилар, транспорт инфратузилмаси объектлари, транспорт воситалари, кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш, шунингдек транспорт соҳаси ходимларига ижтимоий-маиший ҳамда маданий хизмат кўрсатиш соҳасидаги ташкилотлар мажмуи;

транспорт ташкилоти — транспортга оид фаолиятни амалга оширадиган юридик шахс;

транспортга оид фаолият — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув транспортида ёки ушбу транспорт турлари уйғунлигида ташиш ҳамда уларга хизмат кўрсатиш бўйича ташкилий ва технологик операцияларни ҳамда шартнома асосида ёки бошқа қонуний асосларда бажариладиган хизматлар билан боғлиқ фаолият;

транспорт хавфсизлиги — транспорт мажмуининг қонунга хилоф аралашувдан ҳимояланганлик ҳолати ҳамда унинг одатдаги режимда ва фавқулодда вазиятлар ҳолларида барқарор ишлашининг таъминланганлиги;

халқаро ташиш — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ҳар қандай турдаги транспорт воситасида икки ёки ундан ортиқ давлат ҳудудлари бўйлаб амалга ошириладиган ташиш, шунингдек юксиз транспорт воситасининг икки ёки ундан ортиқ давлат ҳудудлари бўйлаб ўтиши;

ягона товар-транспорт юк хати — товар-моддий қимматликларни ҳисобдан чиқариш, уларни олиб ўтиш йўлида ҳисобини юритиш, кирим қилиш, омборхона операцияларини ва бухгалтерия ҳисобини юритиш, шунингдек юкни ташиш учун ҳисоб-китоблар қилиш ҳамда бажарилган ишларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган, барча аралаш ташиш иштирокчилари учун ягона бўлган ташиш ҳужжати.

5-модда. Транспортга оид фаолиятнинг асосий принциплари

Транспортга оид фаолиятнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

хавфсизлик;

экологик тозалик;

транспорт хизматларидан фойдалана олиш;

очиқлик ва шаффофлик.

6-модда. Ўзбекистон Республикасининг транспорт тизими

Автомобиль, ҳаво, темир йўл, сув, электр транспорти, метрополитен ва транспорт инфратузилмаси объектлари Ўзбекистон Республикасининг ягона транспорт тизимини (бундан буён матнда транспорт тизими деб юритилади) ташкил этади.

2-боб. Транспорт соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

7-модда. Транспорт соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Транспорт соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

транспорт соҳасида давлат дастурларини ҳамда бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

транспорт тизимини мамлакат иқтисодиётининг стратегик сектори сифатида ривожлантириш;

транспорт хизматларининг рақобатбардошлилигини, улардан фойдалана олишни, уларнинг самарадорлиги ва сифатини, хавфсизлиги ва экологик тозалигини ошириш;

транспорт соҳаси бошқарувини такомиллаштириш ва ҳар хил транспорт турларининг ўзаро боғлиқ тарзда ишлашини таъминлаш, шунингдек самарали тариф сиёсатини юритиш;

давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш;

илғор инновацион ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш;

кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ривожлантириш ҳамда такомиллаштириш;

халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ва транспорт мажмуини халқаро транспорт тизимига уйғунлаштириш.

8-модда. Транспорт соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

Транспорт соҳасини давлат томонидан тартибга солиш лицензиялаш, сертификатлаштириш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомилларини қўллаш, техник жиҳатдан тартибга солиш, илмий-техник сиёсатни амалга ошириш, солиқ солиш, тариф сиёсатини, шу жумладан ижтимоий аҳамиятга эга ташишлар учун тариф сиёсатини олиб бориш, транспорт тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назоратини таъминлаш, кадрлар сиёсатини олиб бориш, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа тартибга солиш усулларини қўллаш йўли билан амалга оширилади.

Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахслари транспорт ташкилотларининг хўжалик фаолиятига аралашишга ҳамда ушбу ташкилотларнинг ишлаётган ходимларини бошқа ишларга жалб этишга ҳақли эмас, бундан табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар юзага келган, фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳоллар мустасно.

8 1 -модда. Транспорт тизимини режалаштириш

Транспорт инфратузилмасини кенгайтириш, реконструкция қилиш ва қайта режалаштириш ишлари фақат транспорт хизматларига бўлган талабни (жорий ва прогноз кўрсаткичларни) комплекс ўрганишлар натижалари асосида шакллантирилган узоқ муддатли бош режаларга мувофиқ амалга оширилади.

Транспорт инфратузилмасини режалаштириш ҳамда лойиҳалаштиришда экология ва атроф-муҳитга нисбатан салбий таъсир минимал бўлиши керак.

Транспорт инфратузилмасини режалаштириш қуйидаги кетма-кетликдаги устуворликларни инобатга олган ҳолда амалга оширилади:

пиёдалар учун;

велосипед ва индивидуал ҳаракатланиш воситалари учун;

жамоат транспорти ва махсус транспорт учун;

бошқа транспорт воситалари учун.

Транспорт оқимига таъсир кўрсатувчи объектларнинг қурилишини режалаштириш босқичида транспорт тармоғига тушадиган юкламаларни ҳисобга олган ҳолда ечимлар ишлаб чиқилиши керак.

9-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг транспорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

транспорт соҳасида давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, хўжалик бошқаруви органларининг ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг транспорт соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;

транспорт тизимини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилайди, транспорт соҳасида давлат дастурлари ишлаб чиқилиши ва амалга оширилишини ташкил этади;

транспорт соҳасидаги илмий-техникавий ва инвестициявий фаолиятни ташкил этади;

транспорт инфратузилмаси шакллантирилишини ва унинг самарали ишлашини таъминлайди;

транспорт соҳасидаги лицензиялаш, сертификатлаштириш, рухсат этиш ва хабардор қилиш тартиб-таомилларидан ўтиш тартибини белгилайди;

транспорт инфратузилмаси объектлари ва транспорт воситалари тоифалари сонини ҳамда уларни тоифалаш мезонларини белгилайди;

транзит транспорт йўлаклари рўйхатини тасдиқлайди;

транспорт соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тартибини белгилайди;

транспорт соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш чораларини кўради.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

10-модда. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг транспорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги транспорт соҳасидаги махсус ваколатли давлат бошқаруви органидир (бундан буён матнда махсус ваколатли давлат органи деб юритилади).

Махсус ваколатли давлат органи:

транспорт соҳасида давлат сиёсатини амалга оширади;

транспорт соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни, концепциялар ҳамда стратегияларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

ўз ваколатлари доирасида транспорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқади;

транспортда хавфсизликни таъминлашга доир тадбирларни ишлаб чиқади ва уларнинг амалга оширилишини ташкил этади;

транспорт соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ташкил этади, шу жумладан хорижда ташкил этади;

замонавий бошқарув услубларига асосланган ягона уйғунлашган транспорт тизимини яратиш бўйича чоралар кўради;

замонавий инновацион ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш йўли билан транспорт тизимини рақамлаштиришга доир чоралар кўради;

лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомилларини, шунингдек сертификатлаштиришни қонунчиликка мувофиқ амалга оширади;

транспорт соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.

Махсус ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг транспорт соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари ўз ваколатлари доирасида:

транспорт соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишларини амалга оширишда иштирок этади;

транспорт соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди;

транспорт тизимини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини шакллантиришда иштирок этади.

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари шаҳар йўловчи транспортидан фойдаланиш чоғида фуқароларнинг алоҳида тоифалари учун имтиёзли тарифлар жорий этади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11 1 -модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг транспорт соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

транспорт соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ва тасдиқлаш учун маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларига киритади ҳамда уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;

транспорт тизимини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини шакллантиришда иштирок этади;

транспорт тизимини ривожлантиришга ва замонавий транспорт инфратузилмасини яратишга кўмаклашади;

транспорт хизматлари бозорини шакллантириш ва ривожлантиришга, транспорт мажмуининг барча иштирокчилари учун тенг шароитлар яратишга, шунингдек транспорт тизимининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш бўйича чора-тадбирларни амалга оширишга кўмаклашади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Транспорт соҳасидаги давлат назорати органлари

Махсус ваколатли давлат органи, унинг ҳудудий бўлинмалари, тасарруфидаги ташкилотлар транспорт соҳасидаги давлат назорати органларидир.

Транспорт соҳасидаги давлат назорати органлари:

миллий ва чет эл транспорт ташкилотлари томонидан йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш чоғида транспорт тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишининг таъминланиши;

кемачилик хавфсизлиги, кемалардан уларнинг белгиланган мақсадига мувофиқ фойдаланилиши;

ҳаво кемалари парвозлари хавфсизлиги қонунчиликка мувофиқ таъминланиши;

темир йўл транспортида юкларни ва йўловчиларни ташиш хавфсизлиги;

фуқаро авиацияси ва экспериментал ҳаво кемаларидаги ҳалокатлар ҳамда бахтсиз ҳодисалар, шунингдек темир йўл ва сув транспортидаги авария ҳамда ҳалокатлар бўйича текширувлар ташкил этилиши ва ўтказилиши;

йўловчиларни, багажни, юк багажини ва юкларни ташиш қоидаларига риоя этилиши, йўловчи йўналишлари бўйича транспорт воситаларининг ҳаракатланиши, ҳаракатланишнинг белгиланган жадваллари ва оралиқ масофаларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади.

Транспорт соҳасидаги давлат назорати органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Транспорт соҳасидаги лицензиялаш ва рухсат этиш тартиб-таомиллари

Транспорт соҳасидаги лицензиялаш ва рухсат этиш тартиб-таомиллари транспорт хизматлари истеъмолчиларининг манфаатларини ҳимоя қилиш, транспортда хавфсизликни таъминлаш, экологик, санитария-эпидемиологик ва бошқа талабларга риоя этиш мақсадида амалга оширилади.

Автомобиль транспортида йўловчиларни шаҳарда, шаҳар ичида, шаҳар атрофида, шаҳарлараро, халқаро ташишлар ҳамда юкларни халқаро ташишлар, йўловчиларни ва юкларни темир йўл транспортида ташишлар транспорт соҳасидаги лицензияланадиган фаолият турлари жумласига киради.

Транспорт соҳасидаги рухсат этиш тартиб-таомилларининг турлари қонунда белгиланган тартибда аниқланади.

Транспорт соҳасидаги лицензиялаш ва рухсат этиш тартиб-таомиллари қонунда белгиланган тартибда махсус ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

14-модда. Транспорт воситаларини сертификатлаштириш ва рўйхатдан ўтказиш

Транспорт воситалари мувофиқлик ёки транспорт воситаси турини маъқуллаш сертификатига эга бўлиши ва рўйхатдан ўтказилиши керак.

Хавфсизлик талабларига жавоб бермайдиган транспорт воситаларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириш, Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқариш, сотиш (реализация қилиш) ёки улардан фойдаланиш тақиқланади.

15-модда. Транспорт тарифлари

Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш, шунингдек ташиш билан боғлиқ хизматлар эркин ва тартибга солинадиган тарифлар бўйича амалга оширилади.

Ижтимоий сиёсатни амалга ошириш ёки транспорт соҳасида табиий монополия субъектлари фаолиятини тартибга солиш мақсадида давлат томонидан транспорт хизматларининг айрим турларига нисбатан тарифларнинг чекланган миқдорлари белгиланади.

Давлат томонидан тарифларнинг чекланган миқдорини белгилаш ҳамда йўловчиларга ва фуқароларнинг алоҳида тоифаларига имтиёзлар бериш натижасида транспорт ташкилотлари кўрган зарарларнинг ўрни қонунчиликка мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.

Аралаш ташиш чоғидаги тўғридан-тўғри транспорт тарифи аралаш ташиш шартномалари тузилган саналардаги ҳар бир транспорт турида ташишга доир хизматлар учун тўловлар суммасидан, ҳар бир транспорт турида амал қилаётган тарифлар бўйича шакллантирилади.

3-боб. Ташиш. Мижоз ва ташувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

16-модда. Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш, транспорт-экспедиторлик хизматларини кўрсатиш

Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиганлик, транспорт-экспедиторлик хизматларини кўрсатганлик учун, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, миқдори тарафларнинг келишуви асосида белгиланадиган ҳақ ундирилади.

Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш, транспорт-экспедиторлик хизматларини кўрсатиш шартлари ҳамда тарафларнинг ташишлар ва транспорт-экспедиторлик операциялари бўйича жавобгарлиги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда, шунингдек ташиш ва транспорт экспедицияси шартномаларида белгиланади.

Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташишни амалга ошираётган транспорт воситаларининг рухсат этилган габаритлари ҳамда вазнига доир параметрлари транспорт воситаларининг техник хусусиятлари ва инфратузилма имкониятларидан келиб чиққан ҳолда қонунчиликда белгиланади.

17-модда. Мижознинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Мижоз қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ташиш шартномасида назарда тутилган мажбуриятлар ташувчи томонидан бажарилишини талаб қилиш;

ташувчи ва ҳаракатланиш йўналиши тўғрисида зарур ахборот олиш;

транспорт хизматлари бозорида транспорт турини эркин танлаш;

ташиш қоидаларида ёки шартномасида белгиланган хизматларнинг ташувчи томонидан ўз вақтида ва сифатли кўрсатилиши;

қонунчиликка мувофиқ фуқароларнинг алоҳида тоифаси учун назарда тутилган имтиёзли ва бепул юриш;

қонунчиликка мувофиқ ташиш орқали етказилган зарарнинг ўрни қопланишини, маънавий зарар компенсация қилинишини талаб қилиш.

Мижоз қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Мижоз:

ташувчи билан тузилган ташиш шартномаси шартларига риоя этиши;

мажбурий равишда сертификатлаштирилиши лозим бўлган жўнатилаётган юк учун мувофиқлик сертификатини ташувчига тақдим этиши;

ташиш қоидаларига риоя этиши;

багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини транспортда ташиш учун тайёр ҳолда тақдим этиши;

йўловчи транспортида ўзини тутиш қоидаларига риоя этиши шарт.

Мижознинг зиммасида қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

18-модда. Ташувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ташувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

нарх белгилаш қоидаларига мувофиқ ташиш нархларини эркин белгилаш, бундан тартибга солинадиган тарифлар белгиланган ҳоллар мустасно;

фуқаролар ҳаёти ва соғлиғига, йўл ҳаракати хавфсизлигига таҳдид, экология ва санитария нормалари бузилиши ёки бошқа ғайриқонуний ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) юзага келишига сабаб бўладиган ҳолатларда ташишни рад этиш.

Ташувчи қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Ташувчи:

лицензияга, сертификатга, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатга ва (ёки) ташиш учун рухсатномага эга бўлиши, агар бу Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигида ва халқаро шартномаларида назарда тутилган бўлса;

мижоз билан белгиланган шаклда шартнома тузиши;

ташишларни белгиланган тартибда сертификатлаштирилган транспорт воситаларида амалга ошириши;

қонунчиликка мувофиқ ташиш орқали етказилган зарарнинг ўрнини қоплаши, маънавий зарарни компенсация қилиши;

йўловчи хавфсизлигини, унга зарур қулайликлар ва хизмат кўрсатиш шароитлари яратилишини, йўловчи томонидан багаж ҳамда юк багажи топширилган тақдирда эса унинг багажи ва юк багажи ўз вақтида ташилиши ҳамда бут сақланишини ҳам таъминлаши;

ҳаракат хавфсизлигини таъминлаши;

мажбурий равишда сертификатлаштирилиши лозим бўлган жўнатилаётган юк учун мувофиқлик сертификатининг кўчирма нусхасини мижоздан талаб қилиши;

қонунчиликка мувофиқ алоҳида тоифадаги йўловчиларни бепул ташишни амалга ошириши ёки уларга кира ҳақини тўлаш бўйича бошқа имтиёзларни тақдим этиши;

йўловчиларнинг ҳаётига, соғлиғига ва (ёки) мол-мулкига зарар етказганлик учун ўзининг фуқаролик жавобгарлигини суғурталаши;

жисмоний имкониятлари чекланган шахсларнинг транспорт воситаларидан, ахборотдан, шунингдек алоқа воситаларидан фойдаланиш имкониятини таъминлаши, ташиш билан боғлиқ бошқа хизматлар кўрсатиш чоғида зарур шарт-шароитлар яратиши шарт.

Ташувчининг зиммасида қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

4-боб. Аралаш ташишларни ташкил этиш

19-модда. Аралаш ташишлар тизими

Автомобиль, темир йўл, ҳаво ва сув транспорти транспорт логистикаси талабларига риоя этган ҳамда транспорт инфратузилмасидан фойдаланган ҳолда уларнинг мувофиқлаштирилган ҳамкорлиги орқали аралаш ташишлар тизимини ташкил этади.

Мижоз, аралаш ташишлар оператори ва ташувчилар аралаш ташишлар иштирокчиларидир.

Аралаш ташишни ташкил этишда транспорт логистикаси ташиш жараёнининг ягона оператори ва ягона ташиш ҳужжати мавжуд бўлишини, тўғридан-тўғри транспорт тарифи ҳамда аралаш ташиш барча иштирокчилари ҳамкорлигининг изчил-марказлашган схемаси қўлланилишини, шунингдек ташиш жараёни учун ягона жавобгарликни таъминлаши керак.

20-модда. Аралаш ташишлар шартномаси

Аралаш ташишлар шартномаси аралаш ташишлар оператори ва мижоз ўртасида тузилади ҳамда қуйидагиларни:

мижознинг ҳамда аралаш ташишлар операторининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини;

мижознинг ва аралаш ташишлар операторининг жавобгарлигини;

ягона товар-транспорт юк хатини тўлдириш тартибини;

етказиб бериш муддатлари ва шартларини;

етказиб бериш пунктларини;

багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ҳажмлари ҳамда ўлчамларини;

нархни ва тўлов тартибини ўз ичига олган бўлиши керак.

Аралаш ташишлар шартномасида қонунчиликка зид бўлмаган бошқа шартлар ҳам назарда тутилиши мумкин.

Йўловчини аралаш ташишлар шартномаси оммавий шартномадир. Йўловчини аралаш ташишлар шартномаси тузилганлиги йўловчининг аралаш қатновда юриш ҳуқуқини тасдиқловчи ягона чипта билан, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари топширилганлиги эса аралаш ташишнинг багаж квитанцияси билан тасдиқланади.

21-модда. Аралаш ташишлар операторининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Аралаш ташишлар оператори:

ўзининг хусусиятларига, вазнига ҳамда габарит параметрларига кўра аралаш ташишлар шартномасида кўрсатилган багаж, юк багажи, юк, почта ва курьерлик жўнатмалари тўғрисидаги маълумотларга мос келмайдиган багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини аралаш ташишни рад этиш;

аралаш ташишлар шартномасида мижоз томонидан кўрсатилган етказиш пунктига багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини енгиб бўлмас куч туфайли етказиб бериш имкони бўлмаган тақдирда, аралаш ташишни рад этиш ҳамда юк жўнатувчини ёзма ёки электрон шаклда олдиндан хабардор қилган ҳолда багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қайтариб бериш. Бунда, агар аралаш ташишлар шартномасида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, аралаш ташишлар операторининг қўшимча харажатлари юкни жўнатувчи (юкни олувчи) томонидан тўланади;

мижоздан аралаш ташишлар шартномаси бўйича мажбуриятлар лозим даражада бажарилишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.

Аралаш ташишлар оператори қонунчиликка ва аралаш ташишлар шартномасига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Аралаш ташишлар оператори:

йўловчини, багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш пунктидан етказиш пунктига ташишни ҳар хил турдаги транспортдан фойдаланган ҳолда аралаш ташишлар шартномасига мувофиқ ташкил этиши;

етказиш пунктида багаж ва юк багажи йўловчига топширилишини ташкил этиши;

аралаш ташишлар шартномасида белгиланган муддатларда йўловчини ва багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қабул қилиб олиши;

ташишнинг ҳар бир босқичида йўловчиларнинг, багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ҳаракатланиши устидан мониторингни таъминлаши;

багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг бутун ҳаракатланиш йўли давомида бут сақланишини, аралаш ташишлар шартномасида белгиланган муддатларда етказилишини ҳамда уларни қабул қилиб олишга ваколати бўлган шахсга (юкни олувчига) топширилишини таъминлаши шарт.

Аралаш ташишлар операторининг зиммасида қонунчиликка ва шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

22-модда. Аралаш ташишлар мижозининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Мижоз:

ҳаракатланиш йўналиши, транспорт таркиби ва турлари ҳақида ахборот олиш;

аралаш ташишлар операторидан аралаш ташишлар шартномаси бўйича мажбуриятларнинг лозим даражада бажарилишини талаб қилиш;

ёзма ҳужжатлар билан асосланган далиллар тақдим этилган тақдирда аралаш ташиш чоғида етказилган зарарнинг ўрни қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.

Мижоз қонунчиликка ва аралаш ташишлар шартномасига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Мижоз:

аралаш ташишлар операторига аралаш ташишлар шартномасида келишилган барча тегишли тўловларни тўлаши;

аралаш ташишлар операторига багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини аралаш ташишлар шартномасида кўрсатилган муддатга биноан тақдим этиши шарт.

Мижознинг зиммасида қонунчиликка ва аралаш ташишлар шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

23-модда. Аралаш ташишлар чоғидаги ҳамкорликка оид шартнома

Аралаш ташишлар чоғидаги ҳамкорликка оид шартнома аралаш ташишлар оператори ва ушбу ташишларда иштирок этувчи ҳар хил турдаги транспорт ташувчилари ўртасида тузилади ҳамда қуйидагиларни:

аралаш ташишлар операторининг ҳамда ташувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини;

аралаш ташишлар операторининг ва ташувчининг жавобгарлигини;

ҳар бир ташувчининг хизматлари қийматини ва уларнинг ҳақини тўлаш тартибини;

ташувчиларнинг ҳамкорлик қилиш ва транспорт воситасининг бир туридан бошқасига йўловчини ўтказиш ёки багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қайта ортиш тартибини;

ягона ташиш ҳужжатини (чиптани, багаж квитанциясини, ягона товар-транспорт юк хатини) тўлдириш тартибини;

ташиш муддатлари ва шартларини ўз ичига олган бўлиши керак.

Аралаш ташишлар чоғидаги ҳамкорлик шартномасида қонунчиликка зид бўлмаган бошқа шартлар ҳам назарда тутилиши мумкин.

5-боб. Транзит ташишлар

24-модда. Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини транзит ташиш

Йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали ҳар қандай турдаги транспортда олиб ўтиш, агар бундай олиб ўтиш жўнатиш ва етказиш пунктлари Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бўлган йўлнинг фақат бир қисми бўлса, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг транспорт воситаларида чет давлатлар ҳудуди орқали амалга ошириладиган ташиш транзит ташишдир.

Транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали ташиш транспортнинг тегишли турларига оид бир ёки бир нечта ташиш ҳужжатидан фойдаланган ҳолда транспортнинг бир ёки бир нечта тури билан амалга оширилиши мумкин.

Бир турдаги транспортдан бошқасига транзит йўловчини ўтказиш ва багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қайта ортиш ташиш ҳужжатлари асосида амалга оширилади. Бунда товарга қўшиб юбориладиган ҳужжатлар товарнинг бутун ҳаракатланиш йўлида юк билан бирга бориши керак.

Агар айрим транзит багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш шартларида улар билан тегишли операциялар (юкни тушириш, қайта ортиш, сақлаш, тўпламларга ажратиш ёки тўпламлар учун йиғиш ва бошқа шунга ўхшаш операциялар) бажарилиши талаб этилса, улар транзит юклар мақомини сақлаб қолади.

Тўғридан-тўғри халқаро қатновда ташилаётган транзит багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қайта ортиш ташувчи томонидан тақдим этиладиган транспорт воситаларида амалга оширилади.

Транзит ташиш оператори билан шартнома тузилганидан сўнг ташувчилар транзит ташишлар операторларидан транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун буюртмалар олганда ушбу буюртмаларни қаноатлантиришни рад этишга ҳақли эмас.

25-модда. Алоҳида транзит йўловчиларга, багажга, юк багажига, юкларга, почта ва курьерлик жўнатмаларига нисбатан тақиқлар ҳамда чекловлар

Ўзбекистон Республикасининг, Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ҳаёти ва соғлиғининг хавфсизлигини, атроф-муҳит муҳофаза қилинишини таъминлаш мақсадида алоҳида транзит йўловчиларга, багажга, юк багажига, юкларга, почта ва курьерлик жўнатмаларига, шу жумладан ҳарбий маҳсулотларга нисбатан тақиқлар ёки чекловлар, шунингдек ветеринария, ветеринария-санитария қоидалари ҳамда нормалари, карантин чекловлари ва фитосанитария талаблари, атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлигини таъминлашга доир талаблар ҳамда Ўзбекистон Республикасининг қонунида ва халқаро шартномаларида белгиланган бошқа талаблар ҳамда шартлар қўлланилиши мумкин.

26-модда. Транзит транспорт йўлаклари

Транзит транспорт йўлаклари транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини уларнинг энг зич жойлашган йўналишлари бўйича халқаро қатновда ташишлар учун транспорт тизимидан фойдаланишни мақбуллаштириш мақсадида ташкил этилади.

Транзит транспорт йўлагининг пунктлари халқаро ташишда транспорт воситаларининг ҳаракатланиши ҳамда йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташишнинг белгиланган йўналишига риоя этилиши устидан масофавий назоратни таъминловчи ахборот воситалари ҳамда техник воситалар билан жиҳозланган бўлиши керак.

Ҳар бир транзит транспорт йўлаги учун махсус ваколатли давлат органи томонидан транзит транспорт йўлагининг паспорти тузилиб, унга қуйидаги маълумотлар ва ҳужжатлар киритилади:

транзит транспорт йўлагининг тури;

транзит транспорт йўлагининг бошланғич, охирги ва оралиқ пунктлари номи;

транзит транспорт йўлагининг узунлиги;

транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш муддати;

транзит транспорт йўлагининг технологик хусусиятлари ва махсус ваколатли давлат органи томонидан белгиланадиган бошқа маълумотлар;

давлат назоратини ва текширувини амалга оширишга доир технологик схемалар.

Транзит транспорт йўлагининг бошланғич ва охирги пунктлари Ўзбекистон Республикасининг Давлат чегараси орқали тегишли ўтказиш пунктларидан иборатдир.

Транзит транспорт йўлаги транзит транспорт йўлакларининг реестрига киритилади, ушбу реестрни юритиш махсус ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Транзит транспорт йўлакларининг реестрига киритиладиган маълумотлар махсус ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

Транзит транспорт йўлакларининг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

27-модда. Транзит юкларни ва ҳужжатларни идентификация қилиш

Ўзбекистон Республикасининг Давлат чегараси орқали ўтказиш пунктларида юкларни транзит олиб ўтиш чоғида транзит юклар билан божхона тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилмаган бирор-бир операцияларни бажаришга йўл қўймаслик мақсадида транзит юклар ва ҳужжатларни идентификация қилиш амалга оширилади.

28-модда. Транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш устидан давлат назорати

Транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш устидан давлат назорати Ўзбекистон Республикасининг Давлат чегараси орқали ўтказиш пунктларида тегишли ваколатли давлат органларининг мансабдор шахслари томонидан амалга оширилади.

Давлат назорати жараёнида транзит йўловчиларнинг, багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ҳамда транзит воситаларининг божхона, санитария, ветеринария, фитосанитария, радиология, экология назорати ҳамда Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигида ва халқаро шартномаларида белгиланадиган назоратнинг бошқа турлари талабларига мувофиқлиги текшируви амалга оширилади.

Транзит йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш устидан давлат назоратини амалга оширишнинг мажбурий шартлари қуйидагилардан иборат:

ваколатли давлат органлари томонидан давлат назоратининг барча турларини ўз ваколатлари доирасида комплекс равишда, бир вақтнинг ўзида ўтказиш;

давлат назорати ўтказилишини ва ваколатли давлат органлари мансабдор шахсларининг ҳаракатларини тартибга солиш;

ваколатли давлат органларининг мансабдор шахслари томонидан давлат назорати вазифаларини қонунчиликда белгиланган муддатларда бажариш;

давлат метрология назоратидан ўтган ўлчов воситаларидан фойдаланиш;

тирик ҳайвонларни, тез бузиладиган маҳсулотларни, трансплантатларни, биоматериалларни, махсус тиббий дори-дармонларни ташишда тезлаштирилган ва устувор давлат назорати тартиби.

Тегишли ваколатли давлат органларининг мансабдор шахслари ўзининг давлат назоратига доир ваколатларини бошқа шахсларга топшириши мумкин эмас.

6-боб. Транспорт логистикаси

29-модда. Транспорт логистикасининг асосий вазифалари

Транспорт логистикаси транспорт мажмуи барча иштирокчиларининг ҳар хил турлардаги транспортдан фойдаланган ҳолда мақбул йўналиш бўйлаб ташишни режалаштириш ва уни бошқариш бўйича ҳаракатлари келишилганлигини ҳамда ўзаро боғлиқлигини, шу жумладан ташишнинг ҳар бир босқичида йўловчиларнинг, багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ҳаракатланиши мониторингини ўз вақтида ва сифатли тарзда таъминлаши керак.

Транспорт логистикасининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

транспортда ташишнинг ягона технологиясини, тўғридан-тўғри қайта ортишларни, қайта ортиш амалга оширилмайдиган қатнов йўлини қўллаган ҳолда ягона транспорт тизими параметрларининг келишилганлиги;

ташишларнинг ягона режа-жадвалларини ишлаб чиқиш ва қўллаш;

транспорт йўлакларини ва транспорт занжирларини шакллантириш;

транспорт-омборхона жараёнининг технологик бирлигини таъминлаш;

юкни етказиб беришнинг оқилона йўналишини аниқлаш;

транспорт воситасининг хили ва турини танлаш.

30-модда. Транспорт-логистика марказлари

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида товарлар ва транспорт воситаларига нисбатан бажариладиган операциялардан келиб чиққан ҳолда халқаро ва ҳудудий транспорт-логистика марказлари ташкил этилиши мумкин.

Транспорт-логистика марказлари уларга ҳар қандай турдаги транспортда кириб келаётган ҳамда олиб чиқилаётган юкларни омборга жойлаштириш, сақлаш, уларга ишлов бериш, уларни қайта ишлаш, қадоқлаш ва тақсимлаш бўйича хизматлар кўрсатади, шунингдек транспорт воситаларини сақлашни ва уларга техник хизматлар кўрсатишни амалга оширади. Транспорт-логистика марказлари божхона, логистика, фитосанитария, ветеринария, санитария-эпидемиологик, экологик, сертификатлаштириш хизматларининг ҳамда юкларни экспорт ва импорт қилиш учун қонунчиликда тақиқланмаган бошқа хизматларнинг тўлиқ мажмуини тақдим этиши мумкин.

Халқаро транспорт-логистика марказларида давлат органларининг, шунингдек бошқа ташкилотларнинг асосий вазифалари «Ягона дарча» принципи бўйича амалга оширилади ҳамда божхона, чегара, логистика, тезкор-лаборатория, фитосанитария, ветеринария, санитария-эпидемиологик, экологик, сертификатлаштириш хизматларини ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа хизматларни кўрсатишга ихтисослаштирилади.

Халқаро транспорт-логистика марказлари Ўзбекистон Республикасининг божхона чегараси орқали олиб ўтиладиган юклар ва транспорт воситалари билан амалга ошириладиган операцияларни бажариш, шу жумладан Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ транспорт назоратини, шу билан бирга божхона ва чегара операцияларини амалга ошириш учун мўлжаллангандир.

Ҳудудий транспорт-логистика марказлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида юкларни омборга жойлаштириш, сақлаш, уларга ишлов бериш, уларни қайта ишлаш, қадоқлаш ва тақсимлаш бўйича хизматлар кўрсатиш, шунингдек транспорт воситаларини сақлаш ва уларга техник хизматлар кўрсатишни амалга ошириш учун мўлжаллангандир.

Транспорт-логистика марказларини замонавий техника ва ускуналар билан жиҳозлашга доир намунавий талаблар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

7-боб. Транспорт хавфсизлиги

31-модда. Ташишлар хавфсизлигини, транспорт воситаларидан ва транспорт инфратузилмаси объектларидан фойдаланиш хавфсизлигини таъминлашга доир чора-тадбирлар

Транспорт ташкилотлари, шунингдек ташувчилар фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғи, жисмоний ҳамда юридик шахсларнинг мол-мулки хавфсизлигини, транспорт воситаларидан, транспорт инфратузилмаси объектларидан фойдаланиш хавфсизлигини, шунингдек атроф-муҳит муҳофаза қилинишини таъминлаши шарт.

Транспорт инфратузилмаси объектларининг фаолият кўрсатишига ва хавфсизлигини таъминлашга, шунингдек транспорт хизматлари кўрсатишга тўсқинлик қиладиган хўжалик фаолиятини ҳамда бошқа фаолиятни амалга оширишга йўл қўйилмайди.

Транспорт воситалари ва иншоотларининг хавфсизлигини бевосита таъминлайдиган ходимлар тегишли билим, кўникма ҳамда тайёргарликка, шунингдек қонунчилик талабларига мувофиқ рухсат этиш хусусиятига эга бўлган ишларга доир ижозатга эга бўлиши керак. Бу ходимлар, шунингдек меҳнат шароитлари ўта зарарли ва ўта оғир ишларда банд бўлган ходимлар тиббий текширувдан ўтиши керак.

Транспорт воситалари ҳаракати амалга ошириладиган, манёвр ва юк ортиш-тушириш ишлари бажариладиган транспорт инфратузилмаси объектларининг ҳудудлари ўта хавфли зоналар ҳисобланади ҳамда, зарур бўлганда, тўсиб қўйилади ва техник назорат воситалари билан жиҳозланади. Ўта хавфли зоналарда жисмоний шахсларнинг бўлиши ва объектларнинг жойлаштирилиши, уларда ишларни бажариш қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари ва темир йўлларни кесиб ўтувчи ёки бевосита уларнинг яқинида жойлашган газ, нефть қувурларини ва бошқа иншоотларни қуриш ҳамда улардан фойдаланиш чоғида белгиланган нормативларни, шунингдек мазкур иншоотлардан фойдаланиш хавфсизлигини таъминлаш учун уларнинг эгалари жавобгардир.

32-модда. Транспорт соҳасида экологик нормаларни таъминлаш

Транспорт ташкилотлари ва ташувчилар табиатни муҳофаза қилиш тадбирларини режалаштириши, уларни ташкил этишни ҳамда молиялаштиришни амалга ошириши, атроф-муҳитни ва ер қаърини муҳофаза қилиш соҳасида идоравий ҳамда ишлаб чиқариш назоратини олиб бориши, атроф-муҳитни, ер қаърини муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитга ҳамда ер қаърига энг юқори йўл қўйиладиган таъсирни тартибга солувчи бошқа мезонлар бўйича белгиланган нормаларга риоя этилишини таъминлаши шарт.

Транспорт ташкилотлари ва ташувчилар атроф-муҳитга ҳамда ер қаърига етказилган зарар учун қонунда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

33-модда. Транспорт воситаларининг ва транспорт инфратузилмаси объектларининг заифлигини баҳолаш

Транспорт воситаларининг ва транспорт инфратузилмаси объектларининг заифлигини баҳолаш уларнинг ғайриқонуний аралашувдан ҳимоя қилинганлиги даражасини, шунингдек уларнинг одатдаги режимда ҳамда фавқулодда вазиятлар ҳолларида барқарор ишлаши таъминланганлиги даражасини аниқлашдан иборатдир.

Транспорт воситаларининг ва транспорт инфратузилмаси объектларининг заифлигини баҳолаш транспорт хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ихтисослаштирилган ташкилотлар томонидан ўтказилади.

Транспорт воситаларининг ва транспорт инфратузилмаси объектларининг заифлигини баҳолаш натижалари транспорт хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ваколатли органлар томонидан тасдиқланади.

Транспорт воситаларининг ва транспорт инфратузилмаси объектларининг заифлигини баҳолаш натижалари тўғрисидаги маълумотлар тарқатилиши чекланган ахборотдир.

34-модда. Транспорт воситаларини ва транспорт инфратузилмаси объектларини тоифалаш

Транспорт воситаларини ва транспорт инфратузилмаси объектларини тоифалаш транспорт хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ваколатли органлар томонидан амалга оширилади.

Транспорт воситалари ва транспорт инфратузилмаси объектлари тоифаларининг сони ҳамда уларни тоифалаш мезонлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Тоифалаштирилган объектлар транспорт воситалари ва транспорт инфратузилмаси объектлари реестрига киритилади, реестрни юритиш транспорт хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги ваколатли органлар томонидан амалга оширилади.

35-модда. Транспорт инфратузилмаси объектларида кўздан кечириш

Йўловчиларнинг ва бошқа шахсларнинг ҳаёти ҳамда соғлиғини муҳофаза қилиш, ташишлар хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ваколатли органлар вокзалга, аэровокзалга, аэропортга, метрополитенга ва автостанцияга кириш жойида транспорт воситасини, багажни, юк багажини ва юкни кўздан кечиришдан ҳамда йўловчиларни ва бошқа шахсларни шахсан кўздан кечиришдан ўтказиши мумкин. Йўловчилар ва бошқа шахслар кўздан кечиришдан ўтишни рад этган тақдирда вокзалга, аэровокзалга, аэропортга, метрополитенга ва автостанцияга кириш тақиқланади.

Транспорт воситасини, багажни, юк багажини ва юкни кўздан кечиришни, йўловчиларни ҳамда бошқа шахсларни шахсан кўздан кечиришни амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган ваколатли органларнинг рўйхати, кўздан кечиришни ўтказиш тартиби, шунингдек вокзалларда, аэровокзалларда, автостанцияларда, аэропортларда ва метрополитенда йўловчиларнинг ҳамда бошқа шахсларнинг бўлиши қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Йўловчилар тўғрисидаги автоматлаштирилган марказлаштирилган шахсга доир маълумотлар базаларини шакллантириш ва юритиш, шунингдек улардаги мавжуд маълумотларни тақдим этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Чет давлатнинг Ўзбекистон Республикасига халқаро ташувларни амалга оширувчи транспорт ташкилотлари ёки ташувчилари ташиш ҳужжатларида (чипталарида) мавжуд бўлган маълумотларнинг йўловчилар тўғрисидаги автоматлаштирилган марказлаштирилган шахсга доир маълумотлар базаларига ўтказилишини таъминлайди.

36-модда. Фавқулодда вазиятларда транспорт ишини ташкил этиш

Транспорт ташкилотлари ва ташувчилар транспортнинг лозим бўлган даражада ишлашига тўсқинликни келтириб чиқарган аварияларни, ҳалокатларни, хавфли табиат ҳодисаларини, табиий офатларни ёки бошқа офатларни тугатиш бўйича шошилинч чоралар кўради.

Табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келганда, фавқулодда ҳолат жорий этилганда транспорт ташкилотларининг ҳамда ташувчиларнинг шартномавий муносабатлари мазкур фавқулодда вазиятларни ҳамда уларнинг оқибатларини тугатиш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорига кўра тўхтатиб турилиши мумкин.

Табиий, ижтимоий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар шароитларида, фавқулодда ҳолат жорий этилганда транспорт ташкилотлари, аралаш ташишлар операторлари ҳамда ташувчиларнинг сафарбарлик тайёргарлигига, фуқаро муҳофазаси бўйича тадбирларга ва авариядан қутқариш ишларига, шунингдек кечиктириб бўлмайдиган ишларга доир тадбирларни таъминлаш билан боғлиқ ташишларни амалга оширишга оид харажатларининг ўрни Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети ҳисобидан қопланади.

Ўзбекистон Республикасининг Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар натижасида юзага келган ҳамда одамларнинг ҳаёти ва соғлиғига, атроф-муҳитга, ҳаракат хавфсизлигига ҳамда юкларнинг бут сақланишига таҳдид соладиган авариялар, ҳалокатлар, табиий офатлар ва бошқа фавқулодда вазиятларнинг оқибатларини тугатишда транспорт ташкилотларига, ташувчиларга ёрдам кўрсатади, шунингдек уларни бартараф этиш, одамлар ҳаётини қутқариш ҳамда соғлиғини сақлаш, моддий ва маданий қимматликларни ҳимоя қилиш, зарарни (зиённи) камайтириш чораларини кўради.

Йўлда қасддан тўсиқлар яратиш ҳамда транспорт воситаларининг монеликсиз ва узлуксиз ишлашини издан чиқаришга қаратилган бошқа қонунга хилоф ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) натижасида етказилган зарарнинг (зиённинг) ўрни транспорт ташкилотларига айбдор шахслар томонидан қопланади.

37-модда. Багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини, шунингдек транспорт воситаларини ҳамда транспорт инфратузилмаси объектларини қўриқлаш

Агар шартномада бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, транспорт ташкилотлари, аралаш ташишлар операторлари, ташувчилар багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари ташиш учун қабул қилинган пайтдан эътиборан то олувчиларга берилгунига қадар уларнинг бут сақланишини таъминлаши керак.

Багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини, шунингдек транспорт воситаларини ҳамда транспорт инфратузилмаси объектларини қўриқлаш ҳарбийлаштирилган қўриқлаш идоравий бўлинмалари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан амалга оширилиши мумкин.

Ҳарбийлаштирилган қўриқлаш идоравий бўлинмалари ўқотар қурол ва махсус воситалар билан таъминланади. Ўқотар қуролни ва махсус воситаларни қўллаш тартиби қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

Ўта муҳим транспорт воситаларини ва транспорт инфратузилмаси объектларини қўриқлаш Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг, Давлат хавфсизлик хизматининг, Ички ишлар вазирлигининг ҳамда Миллий гвардиясининг қўриқлаш бўлинмалари, шунингдек ҳарбийлаштирилган қўриқлаш идоравий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.

38-модда. Транспортда хавфсизликни таъминлаш

Транспортдаги хавфсизлик талаблари, уларга риоя этилиши юзасидан давлат текшируви ва назоратининг, жамоатчилик назоратининг усуллари, шунингдек уларнинг мувофиқлигини баҳолаш шакллари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланади.

Ҳудудида хавфли юкларни ишлаб чиқариш, сақлаш, юклаш, ташиш ва тушириш амалга ошириладиган объектлар умумий фойдаланишдаги жойлардан, иншоотлардан, турар жой массивларидан, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардан ва махсус қўриқланиши лозим бўлган объектлардан уларнинг хавфсиз ишлашини таъминлайдиган масофада узоқлаштирилган бўлиши керак.

Автомобиль йўллари ва темир йўлларнинг ажратилган минтақасида жойлашган транспорт иншоотларини реконструкция қилиш ҳамда таъмирлаш билан боғлиқ ҳолда коммуникацияларни қайта жиҳозлаш бундай коммуникациялар мулкдорларининг ва эгаларининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

Хавфли ва махсус юкларни қўриқлаш ва кузатиб бориш юкларни жўнатувчилар ёки олувчилар томонидан бутун ҳаракатланиш йўли давомида таъминланади. Транспортда ташиладиган хавфли ва махсус юкларнинг эгалари, бундай юкларни жўнатувчилар ҳамда олувчилар ушбу юкларни ташиш чоғида авария ҳолатлари юзага келган ҳолларда авария вазиятларини ва аварияларнинг оқибатларини тугатиш учун зарур бўлган воситаларни ҳамда ҳаракатчан бўлинмаларни жалб этган ҳолда уларни ташиш, юклаш ва тушириш хавфсизлигини кафолатлаши керак.

Транспорт ташкилотлари ва ташувчилар хавфли ҳамда махсус юкларни ташиш хавфсизлигини таъминлаши ҳамда ушбу юкларни ташиш чоғида авариялар юзага келган ҳолларда уларнинг оқибатларини тугатишда иштирок этиши шарт.

Хавфли ва махсус юкларни ташиш соҳасида юзага келадиган муносабатлар қонунчилик билан тартибга солинади.

Фойдали қазилмалар жойлашган майдонларда транспорт ташкилотларининг объектларини лойиҳалаштириш ва қуриш, улар жойлашган ерларда ер ости иншоотларини жойлаштириш тақиқланади. Алоҳида ҳолларда, лойиҳалаштириш ва қуришга Ўзбекистон Республикаси Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитасининг рухсати билан йўл қўйилади.

Фаолияти транспорт воситаларининг ҳаракати ва уларнинг хавфсизлигини таъминлаш билан бевосита боғлиқ бўлган транспорт ходимларининг айрим тоифалари қонунчиликда белгиланган тартибда иш вақти режими, дам олиш режими ва бошқа меҳнат шароитларининг ўзига хос хусусиятларига риоя этиши шарт.

Транспорт ташкилотлари ва ташувчилар фаолияти транспорт воситаларининг ҳаракатланиши билан боғлиқ бўлган ҳамда меҳнат шароитлари ўта зарарли ва ўта оғир ишларда банд бўлган ходимларнинг дастлабки ҳамда даврий тиббий кўриклардан ўтказилишини ташкил этиши шарт. Бундай ходимлар ва ишларнинг рўйхати, шунингдек тиббий кўрикларни ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

Транспорт воситаларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳаракатланиши хавфсизлиги масалалари Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномалари билан тартибга солинади.

8-боб. Ташувчининг, аралаш ташишлар операторининг ташишларни амалга ошириш чоғидаги жавобгарлиги

39-модда. Ташиш шартномасидан келиб чиқадиган мажбуриятлар бўйича жавобгарлик

Йўловчилар ва юк эгалари билан ташувчининг, аралаш ташишлар чоғида эса аралаш ташишлар операторининг қонунда белгиланган жавобгарлигини чеклаш ёки бекор қилиш тўғрисидаги келишувлари ҳақиқий эмас деб топилади.

Ташувчи, аралаш ташишлар чоғида эса аралаш ташишлар оператори багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари ташиш учун қабул қилинган пайтдан эътиборан то олувчига ёки бошқа ваколатли шахсга берилгунига қадар уларнинг бут сақланишини таъминлайди.

Агар ташувчи, аралаш ташишлар чоғида эса аралаш ташишлар оператори ташиш учун қабул қилинган багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг йўқолиши, камомади ёки шикастланиши (бузилиши) унинг айбисиз содир бўлганлигини исботлай олмаса, уларнинг йўқолганлиги, камомади ёки шикастланганлиги (бузилганлиги) учун жавобгар бўлади.

Багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш чоғида етказилган зарарнинг ўрни қуйидаги ҳолларда қопланади:

йўқолганда ёки камомад юзага келганда — йўқолган ёки етишмаётган багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг қиймати миқдорида;

багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари шикастланганда (бузилганда) — уларнинг қиймати қанча суммага камайган бўлса, ўша сумма миқдорида, шикастланган (бузилган) багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини тиклаш имконияти бўлмаганда эса уларнинг қиймати миқдорида;

баҳоси эълон қилинган ҳолда ташиш учун топширилган багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари йўқолганда — багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг эълон қилинган қиймати миқдорида.

Агар ташувчи, аралаш ташишларда эса аралаш ташишлар оператори ва аралаш ташишларда иштирок этувчи ташувчи жавобгар бўлган шикастланиш (бузилиш) натижасида багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг сифати ундан бевосита белгиланган мақсадда фойдаланиб бўлмайдиган даражада ўзгарган бўлса, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини олувчи ундан воз кечишга ва унинг йўқолганлиги учун ўрни қопланишини талаб қилишга ҳақли.

Транспорт ташкилоти ва ташувчи, аралаш ташишларда эса аралаш ташишлар оператори багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари йўқолган ёки уларнинг камомади юзага келган ҳолларда йўловчиларнинг, юк жўнатувчиларнинг, юкни олувчиларнинг ёки улар томонидан ваколат берилган, талаб ёки даъво қилиш ҳуқуқига эга бўлган шахсларнинг талабларини Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномаларига мувофиқ кўриб чиқади.

Қонунларда ташувчи, аралаш ташишларда эса аралаш ташишлар оператори жавобгарлигининг бошқа турлари ҳам назарда тутилиши мумкин.

40-модда. Йўловчининг ўлими учун ёки унинг соғлиғига зарар етказилганлиги учун транспорт ташкилотининг, ташувчининг ва аралаш ташишлар операторининг жавобгарлиги

Транспорт ташкилоти, ташувчи, аралаш ташишларда эса аралаш ташишлар оператори зарар жабрланувчининг қўпол эҳтиётсизлиги ёки енгиб бўлмас куч ҳолатлари оқибатида юзага келганлигини исботлай олмаса, ташиш чоғида йўловчининг ўлими ёки унинг соғлиғига зарар етказилганлиги учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

9-боб. Якунловчи қоидалар

41-модда. Низоларни ҳал этиш

Транспорт соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

42-модда. Транспорт тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Транспорт тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

43-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

44-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

45-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2021 йил 9 август,

ЎРҚ-706-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.08.2021 й., 03/21/706/0774-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 09.02.2026 й., 03/26/1118/0120-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Transport toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2021-yil 3-martda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 29-mayda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi transport sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonun transportga oid faoliyatni tijorat asosida amalga oshirish chogʻida yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga soladi.

Ushbu Qonunning amal qilishi:

quvur transporti faoliyati va elektr uzatish liniyalari orqali elektr energiyasining olib oʻtilishi;

transportga oid boʻlmagan ishlarni bajarish uchun moʻljallangan maxsus transport vositalari faoliyati;

idoraviy yoʻlovchi tashish transportining, shuningdek begʻaraz asosda tashishlarni amalga oshiradigan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning faoliyati;

harbiy, harbiy-yordamchi, chegarani qoʻriqlaydigan kemalarning, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali maxsus yuklarni va harbiy tarkiblarni tranzit tashishlarni amalga oshirish faoliyati;

eksperimental va davlat aviatsiyasining faoliyati;

xususiy mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asoslarga koʻra, tashishlarni oʻzlariga tegishli boʻlgan transport vositalaridan foydalangan holda begʻaraz asosda va shaxsiy ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun amalga oshiradigan jismoniy shaxslarning faoliyati bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

3-modda. Transport toʻgʻrisidagi qonunchilik

Transport toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining transport toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

4-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aralash tashish — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini butun harakatlanish yoʻli uchun rasmiylashtirilgan yagona tashish hujjati boʻyicha har xil turdagi transportda tashish;

aralash tashishlar operatori — tashishni tashkil etuvchi hamda tashish uchun oʻzi jalb qilgan barcha tashuvchilar va uchinchi shaxslar uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oluvchi yuridik shaxs;

mijoz — tashuvchi yoki aralash tashishlar operatori bilan tuzilgan shartnoma asosida transport xizmatlaridan foydalanadigan jismoniy yoki yuridik shaxs (yoʻlovchi, yuk joʻnatuvchi, yuk oluvchi, fraxtlovchi);

tashish — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish punktidan yetkazish punktiga tashish;

tashishlar xavfsizligi — texnogen (texnik va texnologik) xususiyatga ega tahdidlardan transport vositasi harakatlanish jarayonining hamda transport vositasining oʻzining himoyalanganlik holatini taʼminlash boʻlib, bunda tashishlar xavfsizligiga oid qoidabuzarliklar va ularning fuqarolar hayotiga yoki sogʻligʻiga, jismoniy yoki yuridik shaxslarning mol-mulkiga, atrof-muhitga zarar yetkazilishiga sabab boʻladigan oqibatlari yuzaga kelishining yoʻl qoʻyilmaydigan xavfi mavjud boʻlmaydi;

tashish hujjati — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish shartnomasi tuzilganligini tasdiqlaydigan, chipta, bagaj kvitansiyasi, tovar-transport yuk xati, elektron axborot tashuvchi karta yoki boshqa axborot tashuvchi tarzidagi hujjat;

tashuvchi — mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asoslarda transport vositasiga ega boʻlgan, yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish boʻyicha tijorat asosida xizmatlar koʻrsatadigan, shuningdek tashish uchun tegishli litsenziyaga, sertifikatga yoxud ruxsat etish xususiyatiga ega hujjati boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

tranzit transport yoʻlagi — transport vositalarining harakatlanish yoʻnalishi boʻlib, unda tranzit yuklarni tashishni amalga oshirish uchun tranzit transport yoʻlagining pasportida koʻrsatilgan texnik, texnologik va tashkiliy shart-sharoitlar yaratiladi hamda bunday yuklar va transport vositalariga nisbatan bojxona operatsiyalarini bajarishning soddalashtirilgan tartibi qoʻllaniladi;

transport — qatnov yoʻllarining, transport vositalarining, qatnov yoʻllaridagi texnik qurilmalar va inshootlarning yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish jarayonini taʼminlaydigan barcha turlari yigʻindisi;

transport vositalari — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun moʻljallangan qurilmalar;

transport infratuzilmasi obyektlari — yoʻlovchilarga, yuk joʻnatuvchilarga, yuk oluvchilarga, tashuvchilarga va tashish jarayonining boshqa ishtirokchilariga xizmat koʻrsatish, shuningdek transport vositalarining ishlashini taʼminlash uchun moʻljallangan inshootlar, ishlab chiqarish-texnologik majmualar;

transport logistikasi — yoʻlovchilar, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining olib oʻtilishi va tashilishini tashkil qilish bilan bogʻliq vazifalarning kompleks va oʻzaro bogʻliq hal etilishi;

transport-logistika markazi — transport infratuzilmasi obyekti, u tashish bilan turdosh boʻlgan tayyorgarlik va taqsimlash xizmatlarini, shu jumladan yuklarni toʻplash, saqlash, ularga ishlov berish va tarqatish xizmatlarini hamda yuk va transport vositalari bilan boshqa operatsiyalarni bajarish uchun moʻljallangan inshootlar joylashgan maxsus ajratilgan maydonni oʻz ichiga oladi;

transport majmui — transport tashkilotlari, tashuvchilar, transport infratuzilmasi obyektlari, transport vositalari, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, shuningdek transport sohasi xodimlariga ijtimoiy-maishiy hamda madaniy xizmat koʻrsatish sohasidagi tashkilotlar majmui;

transport tashkiloti — transportga oid faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxs;

transportga oid faoliyat — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini avtomobil, temir yoʻl, havo, suv transportida yoki ushbu transport turlari uygʻunligida tashish hamda ularga xizmat koʻrsatish boʻyicha tashkiliy va texnologik operatsiyalarni hamda shartnoma asosida yoki boshqa qonuniy asoslarda bajariladigan xizmatlar bilan bogʻliq faoliyat;

transport xavfsizligi — transport majmuining qonunga xilof aralashuvdan himoyalanganlik holati hamda uning odatdagi rejimda va favqulodda vaziyatlar hollarida barqaror ishlashining taʼminlanganligi;

xalqaro tashish — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini har qanday turdagi transport vositasida ikki yoki undan ortiq davlat hududlari boʻylab amalga oshiriladigan tashish, shuningdek yuksiz transport vositasining ikki yoki undan ortiq davlat hududlari boʻylab oʻtishi;

yagona tovar-transport yuk xati — tovar-moddiy qimmatliklarni hisobdan chiqarish, ularni olib oʻtish yoʻlida hisobini yuritish, kirim qilish, omborxona operatsiyalarini va buxgalteriya hisobini yuritish, shuningdek yukni tashish uchun hisob-kitoblar qilish hamda bajarilgan ishlarni hisobga olish uchun moʻljallangan, barcha aralash tashish ishtirokchilari uchun yagona boʻlgan tashish hujjati.

5-modda. Transportga oid faoliyatning asosiy prinsiplari

Transportga oid faoliyatning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

xavfsizlik;

ekologik tozalik;

transport xizmatlaridan foydalana olish;

ochiqlik va shaffoflik.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining transport tizimi

Avtomobil, havo, temir yoʻl, suv, elektr transporti, metropoliten va transport infratuzilmasi obyektlari Oʻzbekiston Respublikasining yagona transport tizimini (bundan buyon matnda transport tizimi deb yuritiladi) tashkil etadi.

2-bob. Transport sohasini davlat tomonidan tartibga solish

7-modda. Transport sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Transport sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

transport sohasida davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;

transport tizimini mamlakat iqtisodiyotining strategik sektori sifatida rivojlantirish;

transport xizmatlarining raqobatbardoshliligini, ulardan foydalana olishni, ularning samaradorligi va sifatini, xavfsizligi va ekologik tozaligini oshirish;

transport sohasi boshqaruvini takomillashtirish va har xil transport turlarining oʻzaro bogʻliq tarzda ishlashini taʼminlash, shuningdek samarali tarif siyosatini yuritish;

davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish;

ilgʻor innovatsion va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish hamda takomillashtirish;

xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va transport majmuini xalqaro transport tizimiga uygʻunlashtirish.

8-modda. Transport sohasini davlat tomonidan tartibga solish

Transport sohasini davlat tomonidan tartibga solish litsenziyalash, sertifikatlashtirish, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillarini qoʻllash, texnik jihatdan tartibga solish, ilmiy-texnik siyosatni amalga oshirish, soliq solish, tarif siyosatini, shu jumladan ijtimoiy ahamiyatga ega tashishlar uchun tarif siyosatini olib borish, transport toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini taʼminlash, kadrlar siyosatini olib borish, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa tartibga solish usullarini qoʻllash yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari transport tashkilotlarining xoʻjalik faoliyatiga aralashishga hamda ushbu tashkilotlarning ishlayotgan xodimlarini boshqa ishlarga jalb etishga haqli emas, bundan tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan, favqulodda holat joriy etilgan hollar mustasno.

8 1 -modda. Transport tizimini rejalashtirish

Transport infratuzilmasini kengaytirish, rekonstruksiya qilish va qayta rejalashtirish ishlari faqat transport xizmatlariga boʻlgan talabni (joriy va prognoz koʻrsatkichlarni) kompleks oʻrganishlar natijalari asosida shakllantirilgan uzoq muddatli bosh rejalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Transport infratuzilmasini rejalashtirish hamda loyihalashtirishda ekologiya va atrof-muhitga nisbatan salbiy taʼsir minimal boʻlishi kerak.

Transport infratuzilmasini rejalashtirish quyidagi ketma-ketlikdagi ustuvorliklarni inobatga olgan holda amalga oshiriladi:

piyodalar uchun;

velosiped va individual harakatlanish vositalari uchun;

jamoat transporti va maxsus transport uchun;

boshqa transport vositalari uchun.

Transport oqimiga taʼsir koʻrsatuvchi obyektlarning qurilishini rejalashtirish bosqichida transport tarmogʻiga tushadigan yuklamalarni hisobga olgan holda yechimlar ishlab chiqilishi kerak.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining transport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

transport sohasida davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, xoʻjalik boshqaruvi organlarining va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining transport sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

transport tizimini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi, transport sohasida davlat dasturlari ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini tashkil etadi;

transport sohasidagi ilmiy-texnikaviy va investitsiyaviy faoliyatni tashkil etadi;

transport infratuzilmasi shakllantirilishini va uning samarali ishlashini taʼminlaydi;

transport sohasidagi litsenziyalash, sertifikatlashtirish, ruxsat etish va xabardor qilish tartib-taomillaridan oʻtish tartibini belgilaydi;

transport infratuzilmasi obyektlari va transport vositalari toifalari sonini hamda ularni toifalash mezonlarini belgilaydi;

tranzit transport yoʻlaklari roʻyxatini tasdiqlaydi;

transport sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;

transport sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish choralarini koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligining transport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi transport sohasidagi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organidir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Maxsus vakolatli davlat organi:

transport sohasida davlat siyosatini amalga oshiradi;

transport sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni, konsepsiyalar hamda strategiyalarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

oʻz vakolatlari doirasida transport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi;

transportda xavfsizlikni taʼminlashga doir tadbirlarni ishlab chiqadi va ularning amalga oshirilishini tashkil etadi;

transport sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini tashkil etadi, shu jumladan xorijda tashkil etadi;

zamonaviy boshqaruv uslublariga asoslangan yagona uygʻunlashgan transport tizimini yaratish boʻyicha choralar koʻradi;

zamonaviy innovatsion va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish yoʻli bilan transport tizimini raqamlashtirishga doir choralar koʻradi;

litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillarini, shuningdek sertifikatlashtirishni qonunchilikka muvofiq amalga oshiradi;

transport sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Maxsus vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11-modda. Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlarining transport sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari oʻz vakolatlari doirasida:

transport sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

transport sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi;

transport tizimini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini shakllantirishda ishtirok etadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari shahar yoʻlovchi transportidan foydalanish chogʻida fuqarolarning alohida toifalari uchun imtiyozli tariflar joriy etadi.

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11 1 -modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining transport sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

transport sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va tasdiqlash uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlariga kiritadi hamda ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

transport tizimini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini shakllantirishda ishtirok etadi;

transport tizimini rivojlantirishga va zamonaviy transport infratuzilmasini yaratishga koʻmaklashadi;

transport xizmatlari bozorini shakllantirish va rivojlantirishga, transport majmuining barcha ishtirokchilari uchun teng sharoitlar yaratishga, shuningdek transport tizimining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishga koʻmaklashadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Transport sohasidagi davlat nazorati organlari

Maxsus vakolatli davlat organi, uning hududiy boʻlinmalari, tasarrufidagi tashkilotlar transport sohasidagi davlat nazorati organlaridir.

Transport sohasidagi davlat nazorati organlari:

milliy va chet el transport tashkilotlari tomonidan yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish chogʻida transport toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishining taʼminlanishi;

kemachilik xavfsizligi, kemalardan ularning belgilangan maqsadiga muvofiq foydalanilishi;

havo kemalari parvozlari xavfsizligi qonunchilikka muvofiq taʼminlanishi;

temir yoʻl transportida yuklarni va yoʻlovchilarni tashish xavfsizligi;

fuqaro aviatsiyasi va eksperimental havo kemalaridagi halokatlar hamda baxtsiz hodisalar, shuningdek temir yoʻl va suv transportidagi avariya hamda halokatlar boʻyicha tekshiruvlar tashkil etilishi va oʻtkazilishi;

yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini va yuklarni tashish qoidalariga rioya etilishi, yoʻlovchi yoʻnalishlari boʻyicha transport vositalarining harakatlanishi, harakatlanishning belgilangan jadvallari va oraliq masofalariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

Transport sohasidagi davlat nazorati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Transport sohasidagi litsenziyalash va ruxsat etish tartib-taomillari

Transport sohasidagi litsenziyalash va ruxsat etish tartib-taomillari transport xizmatlari isteʼmolchilarining manfaatlarini himoya qilish, transportda xavfsizlikni taʼminlash, ekologik, sanitariya-epidemiologik va boshqa talablarga rioya etish maqsadida amalga oshiriladi.

Avtomobil transportida yoʻlovchilarni shaharda, shahar ichida, shahar atrofida, shaharlararo, xalqaro tashishlar hamda yuklarni xalqaro tashishlar, yoʻlovchilarni va yuklarni temir yoʻl transportida tashishlar transport sohasidagi litsenziyalanadigan faoliyat turlari jumlasiga kiradi.

Transport sohasidagi ruxsat etish tartib-taomillarining turlari qonunda belgilangan tartibda aniqlanadi.

Transport sohasidagi litsenziyalash va ruxsat etish tartib-taomillari qonunda belgilangan tartibda maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

14-modda. Transport vositalarini sertifikatlashtirish va roʻyxatdan oʻtkazish

Transport vositalari muvofiqlik yoki transport vositasi turini maʼqullash sertifikatiga ega boʻlishi va roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.

Xavfsizlik talablariga javob bermaydigan transport vositalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarish, sotish (realizatsiya qilish) yoki ulardan foydalanish taqiqlanadi.

15-modda. Transport tariflari

Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish, shuningdek tashish bilan bogʻliq xizmatlar erkin va tartibga solinadigan tariflar boʻyicha amalga oshiriladi.

Ijtimoiy siyosatni amalga oshirish yoki transport sohasida tabiiy monopoliya subyektlari faoliyatini tartibga solish maqsadida davlat tomonidan transport xizmatlarining ayrim turlariga nisbatan tariflarning cheklangan miqdorlari belgilanadi.

Davlat tomonidan tariflarning cheklangan miqdorini belgilash hamda yoʻlovchilarga va fuqarolarning alohida toifalariga imtiyozlar berish natijasida transport tashkilotlari koʻrgan zararlarning oʻrni qonunchilikka muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

Aralash tashish chogʻidagi toʻgʻridan-toʻgʻri transport tarifi aralash tashish shartnomalari tuzilgan sanalardagi har bir transport turida tashishga doir xizmatlar uchun toʻlovlar summasidan, har bir transport turida amal qilayotgan tariflar boʻyicha shakllantiriladi.

3-bob. Tashish. Mijoz va tashuvchining huquq va majburiyatlari

16-modda. Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish, transport-ekspeditorlik xizmatlarini koʻrsatish

Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashiganlik, transport-ekspeditorlik xizmatlarini koʻrsatganlik uchun, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, miqdori taraflarning kelishuvi asosida belgilanadigan haq undiriladi.

Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish, transport-ekspeditorlik xizmatlarini koʻrsatish shartlari hamda taraflarning tashishlar va transport-ekspeditorlik operatsiyalari boʻyicha javobgarligi normativ-huquqiy hujjatlarda, shuningdek tashish va transport ekspeditsiyasi shartnomalarida belgilanadi.

Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashishni amalga oshirayotgan transport vositalarining ruxsat etilgan gabaritlari hamda vazniga doir parametrlari transport vositalarining texnik xususiyatlari va infratuzilma imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda qonunchilikda belgilanadi.

17-modda. Mijozning huquq va majburiyatlari

Mijoz quyidagi huquqlarga ega:

tashish shartnomasida nazarda tutilgan majburiyatlar tashuvchi tomonidan bajarilishini talab qilish;

tashuvchi va harakatlanish yoʻnalishi toʻgʻrisida zarur axborot olish;

transport xizmatlari bozorida transport turini erkin tanlash;

tashish qoidalarida yoki shartnomasida belgilangan xizmatlarning tashuvchi tomonidan oʻz vaqtida va sifatli koʻrsatilishi;

qonunchilikka muvofiq fuqarolarning alohida toifasi uchun nazarda tutilgan imtiyozli va bepul yurish;

qonunchilikka muvofiq tashish orqali yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini, maʼnaviy zarar kompensatsiya qilinishini talab qilish.

Mijoz qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Mijoz:

tashuvchi bilan tuzilgan tashish shartnomasi shartlariga rioya etishi;

majburiy ravishda sertifikatlashtirilishi lozim boʻlgan joʻnatilayotgan yuk uchun muvofiqlik sertifikatini tashuvchiga taqdim etishi;

tashish qoidalariga rioya etishi;

bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini transportda tashish uchun tayyor holda taqdim etishi;

yoʻlovchi transportida oʻzini tutish qoidalariga rioya etishi shart.

Mijozning zimmasida qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

18-modda. Tashuvchining huquq va majburiyatlari

Tashuvchi quyidagi huquqlarga ega:

narx belgilash qoidalariga muvofiq tashish narxlarini erkin belgilash, bundan tartibga solinadigan tariflar belgilangan hollar mustasno;

fuqarolar hayoti va sogʻligʻiga, yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid, ekologiya va sanitariya normalari buzilishi yoki boshqa gʻayriqonuniy harakatlar (harakatsizlik) yuzaga kelishiga sabab boʻladigan holatlarda tashishni rad etish.

Tashuvchi qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Tashuvchi:

litsenziyaga, sertifikatga, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatga va (yoki) tashish uchun ruxsatnomaga ega boʻlishi, agar bu Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida va xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan boʻlsa;

mijoz bilan belgilangan shaklda shartnoma tuzishi;

tashishlarni belgilangan tartibda sertifikatlashtirilgan transport vositalarida amalga oshirishi;

qonunchilikka muvofiq tashish orqali yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashi, maʼnaviy zararni kompensatsiya qilishi;

yoʻlovchi xavfsizligini, unga zarur qulayliklar va xizmat koʻrsatish sharoitlari yaratilishini, yoʻlovchi tomonidan bagaj hamda yuk bagaji topshirilgan taqdirda esa uning bagaji va yuk bagaji oʻz vaqtida tashilishi hamda but saqlanishini ham taʼminlashi;

harakat xavfsizligini taʼminlashi;

majburiy ravishda sertifikatlashtirilishi lozim boʻlgan joʻnatilayotgan yuk uchun muvofiqlik sertifikatining koʻchirma nusxasini mijozdan talab qilishi;

qonunchilikka muvofiq alohida toifadagi yoʻlovchilarni bepul tashishni amalga oshirishi yoki ularga kira haqini toʻlash boʻyicha boshqa imtiyozlarni taqdim etishi;

yoʻlovchilarning hayotiga, sogʻligʻiga va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun oʻzining fuqarolik javobgarligini sugʻurtalashi;

jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslarning transport vositalaridan, axborotdan, shuningdek aloqa vositalaridan foydalanish imkoniyatini taʼminlashi, tashish bilan bogʻliq boshqa xizmatlar koʻrsatish chogʻida zarur shart-sharoitlar yaratishi shart.

Tashuvchining zimmasida qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

4-bob. Aralash tashishlarni tashkil etish

19-modda. Aralash tashishlar tizimi

Avtomobil, temir yoʻl, havo va suv transporti transport logistikasi talablariga rioya etgan hamda transport infratuzilmasidan foydalangan holda ularning muvofiqlashtirilgan hamkorligi orqali aralash tashishlar tizimini tashkil etadi.

Mijoz, aralash tashishlar operatori va tashuvchilar aralash tashishlar ishtirokchilaridir.

Aralash tashishni tashkil etishda transport logistikasi tashish jarayonining yagona operatori va yagona tashish hujjati mavjud boʻlishini, toʻgʻridan-toʻgʻri transport tarifi hamda aralash tashish barcha ishtirokchilari hamkorligining izchil-markazlashgan sxemasi qoʻllanilishini, shuningdek tashish jarayoni uchun yagona javobgarlikni taʼminlashi kerak.

20-modda. Aralash tashishlar shartnomasi

Aralash tashishlar shartnomasi aralash tashishlar operatori va mijoz oʻrtasida tuziladi hamda quyidagilarni:

mijozning hamda aralash tashishlar operatorining huquq va majburiyatlarini;

mijozning va aralash tashishlar operatorining javobgarligini;

yagona tovar-transport yuk xatini toʻldirish tartibini;

yetkazib berish muddatlari va shartlarini;

yetkazib berish punktlarini;

bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining hajmlari hamda oʻlchamlarini;

narxni va toʻlov tartibini oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.

Aralash tashishlar shartnomasida qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa shartlar ham nazarda tutilishi mumkin.

Yoʻlovchini aralash tashishlar shartnomasi ommaviy shartnomadir. Yoʻlovchini aralash tashishlar shartnomasi tuzilganligi yoʻlovchining aralash qatnovda yurish huquqini tasdiqlovchi yagona chipta bilan, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari topshirilganligi esa aralash tashishning bagaj kvitansiyasi bilan tasdiqlanadi.

21-modda. Aralash tashishlar operatorining huquq va majburiyatlari

Aralash tashishlar operatori:

oʻzining xususiyatlariga, vazniga hamda gabarit parametrlariga koʻra aralash tashishlar shartnomasida koʻrsatilgan bagaj, yuk bagaji, yuk, pochta va kuryerlik joʻnatmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga mos kelmaydigan bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini aralash tashishni rad etish;

aralash tashishlar shartnomasida mijoz tomonidan koʻrsatilgan yetkazish punktiga bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yengib boʻlmas kuch tufayli yetkazib berish imkoni boʻlmagan taqdirda, aralash tashishni rad etish hamda yuk joʻnatuvchini yozma yoki elektron shaklda oldindan xabardor qilgan holda bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qaytarib berish. Bunda, agar aralash tashishlar shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, aralash tashishlar operatorining qoʻshimcha xarajatlari yukni joʻnatuvchi (yukni oluvchi) tomonidan toʻlanadi;

mijozdan aralash tashishlar shartnomasi boʻyicha majburiyatlar lozim darajada bajarilishini talab qilish huquqiga ega.

Aralash tashishlar operatori qonunchilikka va aralash tashishlar shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Aralash tashishlar operatori:

yoʻlovchini, bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish punktidan yetkazish punktiga tashishni har xil turdagi transportdan foydalangan holda aralash tashishlar shartnomasiga muvofiq tashkil etishi;

yetkazish punktida bagaj va yuk bagaji yoʻlovchiga topshirilishini tashkil etishi;

aralash tashishlar shartnomasida belgilangan muddatlarda yoʻlovchini va bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilib olishi;

tashishning har bir bosqichida yoʻlovchilarning, bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining harakatlanishi ustidan monitoringni taʼminlashi;

bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining butun harakatlanish yoʻli davomida but saqlanishini, aralash tashishlar shartnomasida belgilangan muddatlarda yetkazilishini hamda ularni qabul qilib olishga vakolati boʻlgan shaxsga (yukni oluvchiga) topshirilishini taʼminlashi shart.

Aralash tashishlar operatorining zimmasida qonunchilikka va shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

22-modda. Aralash tashishlar mijozining huquq va majburiyatlari

Mijoz:

harakatlanish yoʻnalishi, transport tarkibi va turlari haqida axborot olish;

aralash tashishlar operatoridan aralash tashishlar shartnomasi boʻyicha majburiyatlarning lozim darajada bajarilishini talab qilish;

yozma hujjatlar bilan asoslangan dalillar taqdim etilgan taqdirda aralash tashish chogʻida yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini talab qilish huquqiga ega.

Mijoz qonunchilikka va aralash tashishlar shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Mijoz:

aralash tashishlar operatoriga aralash tashishlar shartnomasida kelishilgan barcha tegishli toʻlovlarni toʻlashi;

aralash tashishlar operatoriga bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini aralash tashishlar shartnomasida koʻrsatilgan muddatga binoan taqdim etishi shart.

Mijozning zimmasida qonunchilikka va aralash tashishlar shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

23-modda. Aralash tashishlar chogʻidagi hamkorlikka oid shartnoma

Aralash tashishlar chogʻidagi hamkorlikka oid shartnoma aralash tashishlar operatori va ushbu tashishlarda ishtirok etuvchi har xil turdagi transport tashuvchilari oʻrtasida tuziladi hamda quyidagilarni:

aralash tashishlar operatorining hamda tashuvchining huquq va majburiyatlarini;

aralash tashishlar operatorining va tashuvchining javobgarligini;

har bir tashuvchining xizmatlari qiymatini va ularning haqini toʻlash tartibini;

tashuvchilarning hamkorlik qilish va transport vositasining bir turidan boshqasiga yoʻlovchini oʻtkazish yoki bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qayta ortish tartibini;

yagona tashish hujjatini (chiptani, bagaj kvitansiyasini, yagona tovar-transport yuk xatini) toʻldirish tartibini;

tashish muddatlari va shartlarini oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.

Aralash tashishlar chogʻidagi hamkorlik shartnomasida qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa shartlar ham nazarda tutilishi mumkin.

5-bob. Tranzit tashishlar

24-modda. Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tranzit tashish

Yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali har qanday turdagi transportda olib oʻtish, agar bunday olib oʻtish joʻnatish va yetkazish punktlari Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida boʻlgan yoʻlning faqat bir qismi boʻlsa, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining transport vositalarida chet davlatlar hududi orqali amalga oshiriladigan tashish tranzit tashishdir.

Tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tashish transportning tegishli turlariga oid bir yoki bir nechta tashish hujjatidan foydalangan holda transportning bir yoki bir nechta turi bilan amalga oshirilishi mumkin.

Bir turdagi transportdan boshqasiga tranzit yoʻlovchini oʻtkazish va bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qayta ortish tashish hujjatlari asosida amalga oshiriladi. Bunda tovarga qoʻshib yuboriladigan hujjatlar tovarning butun harakatlanish yoʻlida yuk bilan birga borishi kerak.

Agar ayrim tranzit bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish shartlarida ular bilan tegishli operatsiyalar (yukni tushirish, qayta ortish, saqlash, toʻplamlarga ajratish yoki toʻplamlar uchun yigʻish va boshqa shunga oʻxshash operatsiyalar) bajarilishi talab etilsa, ular tranzit yuklar maqomini saqlab qoladi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri xalqaro qatnovda tashilayotgan tranzit bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qayta ortish tashuvchi tomonidan taqdim etiladigan transport vositalarida amalga oshiriladi.

Tranzit tashish operatori bilan shartnoma tuzilganidan soʻng tashuvchilar tranzit tashishlar operatorlaridan tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun buyurtmalar olganda ushbu buyurtmalarni qanoatlantirishni rad etishga haqli emas.

25-modda. Alohida tranzit yoʻlovchilarga, bagajga, yuk bagajiga, yuklarga, pochta va kuryerlik joʻnatmalariga nisbatan taqiqlar hamda cheklovlar

Oʻzbekiston Respublikasining, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari hayoti va sogʻligʻining xavfsizligini, atrof-muhit muhofaza qilinishini taʼminlash maqsadida alohida tranzit yoʻlovchilarga, bagajga, yuk bagajiga, yuklarga, pochta va kuryerlik joʻnatmalariga, shu jumladan harbiy mahsulotlarga nisbatan taqiqlar yoki cheklovlar, shuningdek veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari hamda normalari, karantin cheklovlari va fitosanitariya talablari, atrof-muhitning radiatsiyaviy xavfsizligini taʼminlashga doir talablar hamda Oʻzbekiston Respublikasining qonunida va xalqaro shartnomalarida belgilangan boshqa talablar hamda shartlar qoʻllanilishi mumkin.

26-modda. Tranzit transport yoʻlaklari

Tranzit transport yoʻlaklari tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ularning eng zich joylashgan yoʻnalishlari boʻyicha xalqaro qatnovda tashishlar uchun transport tizimidan foydalanishni maqbullashtirish maqsadida tashkil etiladi.

Tranzit transport yoʻlagining punktlari xalqaro tashishda transport vositalarining harakatlanishi hamda yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashishning belgilangan yoʻnalishiga rioya etilishi ustidan masofaviy nazoratni taʼminlovchi axborot vositalari hamda texnik vositalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

Har bir tranzit transport yoʻlagi uchun maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tranzit transport yoʻlagining pasporti tuzilib, unga quyidagi maʼlumotlar va hujjatlar kiritiladi:

tranzit transport yoʻlagining turi;

tranzit transport yoʻlagining boshlangʻich, oxirgi va oraliq punktlari nomi;

tranzit transport yoʻlagining uzunligi;

tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish muddati;

tranzit transport yoʻlagining texnologik xususiyatlari va maxsus vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadigan boshqa maʼlumotlar;

davlat nazoratini va tekshiruvini amalga oshirishga doir texnologik sxemalar.

Tranzit transport yoʻlagining boshlangʻich va oxirgi punktlari Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali tegishli oʻtkazish punktlaridan iboratdir.

Tranzit transport yoʻlagi tranzit transport yoʻlaklarining reyestriga kiritiladi, ushbu reyestrni yuritish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Tranzit transport yoʻlaklarining reyestriga kiritiladigan maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Tranzit transport yoʻlaklarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

27-modda. Tranzit yuklarni va hujjatlarni identifikatsiya qilish

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida yuklarni tranzit olib oʻtish chogʻida tranzit yuklar bilan bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilmagan biror-bir operatsiyalarni bajarishga yoʻl qoʻymaslik maqsadida tranzit yuklar va hujjatlarni identifikatsiya qilish amalga oshiriladi.

28-modda. Tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish ustidan davlat nazorati

Tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish ustidan davlat nazorati Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida tegishli vakolatli davlat organlarining mansabdor shaxslari tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat nazorati jarayonida tranzit yoʻlovchilarning, bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining hamda tranzit vositalarining bojxona, sanitariya, veterinariya, fitosanitariya, radiologiya, ekologiya nazorati hamda Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida va xalqaro shartnomalarida belgilanadigan nazoratning boshqa turlari talablariga muvofiqligi tekshiruvi amalga oshiriladi.

Tranzit yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish ustidan davlat nazoratini amalga oshirishning majburiy shartlari quyidagilardan iborat:

vakolatli davlat organlari tomonidan davlat nazoratining barcha turlarini oʻz vakolatlari doirasida kompleks ravishda, bir vaqtning oʻzida oʻtkazish;

davlat nazorati oʻtkazilishini va vakolatli davlat organlari mansabdor shaxslarining harakatlarini tartibga solish;

vakolatli davlat organlarining mansabdor shaxslari tomonidan davlat nazorati vazifalarini qonunchilikda belgilangan muddatlarda bajarish;

davlat metrologiya nazoratidan oʻtgan oʻlchov vositalaridan foydalanish;

tirik hayvonlarni, tez buziladigan mahsulotlarni, transplantatlarni, biomateriallarni, maxsus tibbiy dori-darmonlarni tashishda tezlashtirilgan va ustuvor davlat nazorati tartibi.

Tegishli vakolatli davlat organlarining mansabdor shaxslari oʻzining davlat nazoratiga doir vakolatlarini boshqa shaxslarga topshirishi mumkin emas.

6-bob. Transport logistikasi

29-modda. Transport logistikasining asosiy vazifalari

Transport logistikasi transport majmui barcha ishtirokchilarining har xil turlardagi transportdan foydalangan holda maqbul yoʻnalish boʻylab tashishni rejalashtirish va uni boshqarish boʻyicha harakatlari kelishilganligini hamda oʻzaro bogʻliqligini, shu jumladan tashishning har bir bosqichida yoʻlovchilarning, bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining harakatlanishi monitoringini oʻz vaqtida va sifatli tarzda taʼminlashi kerak.

Transport logistikasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

transportda tashishning yagona texnologiyasini, toʻgʻridan-toʻgʻri qayta ortishlarni, qayta ortish amalga oshirilmaydigan qatnov yoʻlini qoʻllagan holda yagona transport tizimi parametrlarining kelishilganligi;

tashishlarning yagona reja-jadvallarini ishlab chiqish va qoʻllash;

transport yoʻlaklarini va transport zanjirlarini shakllantirish;

transport-omborxona jarayonining texnologik birligini taʼminlash;

yukni yetkazib berishning oqilona yoʻnalishini aniqlash;

transport vositasining xili va turini tanlash.

30-modda. Transport-logistika markazlari

Oʻzbekiston Respublikasi hududida tovarlar va transport vositalariga nisbatan bajariladigan operatsiyalardan kelib chiqqan holda xalqaro va hududiy transport-logistika markazlari tashkil etilishi mumkin.

Transport-logistika markazlari ularga har qanday turdagi transportda kirib kelayotgan hamda olib chiqilayotgan yuklarni omborga joylashtirish, saqlash, ularga ishlov berish, ularni qayta ishlash, qadoqlash va taqsimlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatadi, shuningdek transport vositalarini saqlashni va ularga texnik xizmatlar koʻrsatishni amalga oshiradi. Transport-logistika markazlari bojxona, logistika, fitosanitariya, veterinariya, sanitariya-epidemiologik, ekologik, sertifikatlashtirish xizmatlarining hamda yuklarni eksport va import qilish uchun qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa xizmatlarning toʻliq majmuini taqdim etishi mumkin.

Xalqaro transport-logistika markazlarida davlat organlarining, shuningdek boshqa tashkilotlarning asosiy vazifalari “Yagona darcha” prinsipi boʻyicha amalga oshiriladi hamda bojxona, chegara, logistika, tezkor-laboratoriya, fitosanitariya, veterinariya, sanitariya-epidemiologik, ekologik, sertifikatlashtirish xizmatlarini va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa xizmatlarni koʻrsatishga ixtisoslashtiriladi.

Xalqaro transport-logistika markazlari Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali olib oʻtiladigan yuklar va transport vositalari bilan amalga oshiriladigan operatsiyalarni bajarish, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq transport nazoratini, shu bilan birga bojxona va chegara operatsiyalarini amalga oshirish uchun moʻljallangandir.

Hududiy transport-logistika markazlari Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuklarni omborga joylashtirish, saqlash, ularga ishlov berish, ularni qayta ishlash, qadoqlash va taqsimlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatish, shuningdek transport vositalarini saqlash va ularga texnik xizmatlar koʻrsatishni amalga oshirish uchun moʻljallangandir.

Transport-logistika markazlarini zamonaviy texnika va uskunalar bilan jihozlashga doir namunaviy talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

7-bob. Transport xavfsizligi

31-modda. Tashishlar xavfsizligini, transport vositalaridan va transport infratuzilmasi obyektlaridan foydalanish xavfsizligini taʼminlashga doir chora-tadbirlar

Transport tashkilotlari, shuningdek tashuvchilar fuqarolarning hayoti va sogʻligʻi, jismoniy hamda yuridik shaxslarning mol-mulki xavfsizligini, transport vositalaridan, transport infratuzilmasi obyektlaridan foydalanish xavfsizligini, shuningdek atrof-muhit muhofaza qilinishini taʼminlashi shart.

Transport infratuzilmasi obyektlarining faoliyat koʻrsatishiga va xavfsizligini taʼminlashga, shuningdek transport xizmatlari koʻrsatishga toʻsqinlik qiladigan xoʻjalik faoliyatini hamda boshqa faoliyatni amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Transport vositalari va inshootlarining xavfsizligini bevosita taʼminlaydigan xodimlar tegishli bilim, koʻnikma hamda tayyorgarlikka, shuningdek qonunchilik talablariga muvofiq ruxsat etish xususiyatiga ega boʻlgan ishlarga doir ijozatga ega boʻlishi kerak. Bu xodimlar, shuningdek mehnat sharoitlari oʻta zararli va oʻta ogʻir ishlarda band boʻlgan xodimlar tibbiy tekshiruvdan oʻtishi kerak.

Transport vositalari harakati amalga oshiriladigan, manyovr va yuk ortish-tushirish ishlari bajariladigan transport infratuzilmasi obyektlarining hududlari oʻta xavfli zonalar hisoblanadi hamda, zarur boʻlganda, toʻsib qoʻyiladi va texnik nazorat vositalari bilan jihozlanadi. Oʻta xavfli zonalarda jismoniy shaxslarning boʻlishi va obyektlarning joylashtirilishi, ularda ishlarni bajarish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari va temir yoʻllarni kesib oʻtuvchi yoki bevosita ularning yaqinida joylashgan gaz, neft quvurlarini va boshqa inshootlarni qurish hamda ulardan foydalanish chogʻida belgilangan normativlarni, shuningdek mazkur inshootlardan foydalanish xavfsizligini taʼminlash uchun ularning egalari javobgardir.

32-modda. Transport sohasida ekologik normalarni taʼminlash

Transport tashkilotlari va tashuvchilar tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini rejalashtirishi, ularni tashkil etishni hamda moliyalashtirishni amalga oshirishi, atrof-muhitni va yer qaʼrini muhofaza qilish sohasida idoraviy hamda ishlab chiqarish nazoratini olib borishi, atrof-muhitni, yer qaʼrini muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va atrof-muhitga hamda yer qaʼriga eng yuqori yoʻl qoʻyiladigan taʼsirni tartibga soluvchi boshqa mezonlar boʻyicha belgilangan normalarga rioya etilishini taʼminlashi shart.

Transport tashkilotlari va tashuvchilar atrof-muhitga hamda yer qaʼriga yetkazilgan zarar uchun qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

33-modda. Transport vositalarining va transport infratuzilmasi obyektlarining zaifligini baholash

Transport vositalarining va transport infratuzilmasi obyektlarining zaifligini baholash ularning gʻayriqonuniy aralashuvdan himoya qilinganligi darajasini, shuningdek ularning odatdagi rejimda hamda favqulodda vaziyatlar hollarida barqaror ishlashi taʼminlanganligi darajasini aniqlashdan iboratdir.

Transport vositalarining va transport infratuzilmasi obyektlarining zaifligini baholash transport xavfsizligini taʼminlash sohasidagi ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan oʻtkaziladi.

Transport vositalarining va transport infratuzilmasi obyektlarining zaifligini baholash natijalari transport xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatli organlar tomonidan tasdiqlanadi.

Transport vositalarining va transport infratuzilmasi obyektlarining zaifligini baholash natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar tarqatilishi cheklangan axborotdir.

34-modda. Transport vositalarini va transport infratuzilmasi obyektlarini toifalash

Transport vositalarini va transport infratuzilmasi obyektlarini toifalash transport xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi.

Transport vositalari va transport infratuzilmasi obyektlari toifalarining soni hamda ularni toifalash mezonlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Toifalashtirilgan obyektlar transport vositalari va transport infratuzilmasi obyektlari reyestriga kiritiladi, reyestrni yuritish transport xavfsizligini taʼminlash sohasidagi vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi.

35-modda. Transport infratuzilmasi obyektlarida koʻzdan kechirish

Yoʻlovchilarning va boshqa shaxslarning hayoti hamda sogʻligʻini muhofaza qilish, tashishlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida vakolatli organlar vokzalga, aerovokzalga, aeroportga, metropolitenga va avtostansiyaga kirish joyida transport vositasini, bagajni, yuk bagajini va yukni koʻzdan kechirishdan hamda yoʻlovchilarni va boshqa shaxslarni shaxsan koʻzdan kechirishdan oʻtkazishi mumkin. Yoʻlovchilar va boshqa shaxslar koʻzdan kechirishdan oʻtishni rad etgan taqdirda vokzalga, aerovokzalga, aeroportga, metropolitenga va avtostansiyaga kirish taqiqlanadi.

Transport vositasini, bagajni, yuk bagajini va yukni koʻzdan kechirishni, yoʻlovchilarni hamda boshqa shaxslarni shaxsan koʻzdan kechirishni amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan vakolatli organlarning roʻyxati, koʻzdan kechirishni oʻtkazish tartibi, shuningdek vokzallarda, aerovokzallarda, avtostansiyalarda, aeroportlarda va metropolitenda yoʻlovchilarning hamda boshqa shaxslarning boʻlishi qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yoʻlovchilar toʻgʻrisidagi avtomatlashtirilgan markazlashtirilgan shaxsga doir maʼlumotlar bazalarini shakllantirish va yuritish, shuningdek ulardagi mavjud maʼlumotlarni taqdim etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Chet davlatning Oʻzbekiston Respublikasiga xalqaro tashuvlarni amalga oshiruvchi transport tashkilotlari yoki tashuvchilari tashish hujjatlarida (chiptalarida) mavjud boʻlgan maʼlumotlarning yoʻlovchilar toʻgʻrisidagi avtomatlashtirilgan markazlashtirilgan shaxsga doir maʼlumotlar bazalariga oʻtkazilishini taʼminlaydi.

36-modda. Favqulodda vaziyatlarda transport ishini tashkil etish

Transport tashkilotlari va tashuvchilar transportning lozim boʻlgan darajada ishlashiga toʻsqinlikni keltirib chiqargan avariyalarni, halokatlarni, xavfli tabiat hodisalarini, tabiiy ofatlarni yoki boshqa ofatlarni tugatish boʻyicha shoshilinch choralar koʻradi.

Tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda, favqulodda holat joriy etilganda transport tashkilotlarining hamda tashuvchilarning shartnomaviy munosabatlari mazkur favqulodda vaziyatlarni hamda ularning oqibatlarini tugatish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra toʻxtatib turilishi mumkin.

Tabiiy, ijtimoiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar sharoitlarida, favqulodda holat joriy etilganda transport tashkilotlari, aralash tashishlar operatorlari hamda tashuvchilarning safarbarlik tayyorgarligiga, fuqaro muhofazasi boʻyicha tadbirlarga va avariyadan qutqarish ishlariga, shuningdek kechiktirib boʻlmaydigan ishlarga doir tadbirlarni taʼminlash bilan bogʻliq tashishlarni amalga oshirishga oid xarajatlarining oʻrni Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti hisobidan qoplanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar natijasida yuzaga kelgan hamda odamlarning hayoti va sogʻligʻiga, atrof-muhitga, harakat xavfsizligiga hamda yuklarning but saqlanishiga tahdid soladigan avariyalar, halokatlar, tabiiy ofatlar va boshqa favqulodda vaziyatlarning oqibatlarini tugatishda transport tashkilotlariga, tashuvchilarga yordam koʻrsatadi, shuningdek ularni bartaraf etish, odamlar hayotini qutqarish hamda sogʻligʻini saqlash, moddiy va madaniy qimmatliklarni himoya qilish, zararni (ziyonni) kamaytirish choralarini koʻradi.

Yoʻlda qasddan toʻsiqlar yaratish hamda transport vositalarining moneliksiz va uzluksiz ishlashini izdan chiqarishga qaratilgan boshqa qonunga xilof harakatlar (harakatsizlik) natijasida yetkazilgan zararning (ziyonning) oʻrni transport tashkilotlariga aybdor shaxslar tomonidan qoplanadi.

37-modda. Bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini, shuningdek transport vositalarini hamda transport infratuzilmasi obyektlarini qoʻriqlash

Agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, transport tashkilotlari, aralash tashishlar operatorlari, tashuvchilar bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari tashish uchun qabul qilingan paytdan eʼtiboran to oluvchilarga berilguniga qadar ularning but saqlanishini taʼminlashi kerak.

Bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini, shuningdek transport vositalarini hamda transport infratuzilmasi obyektlarini qoʻriqlash harbiylashtirilgan qoʻriqlash idoraviy boʻlinmalari va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Harbiylashtirilgan qoʻriqlash idoraviy boʻlinmalari oʻqotar qurol va maxsus vositalar bilan taʼminlanadi. Oʻqotar qurolni va maxsus vositalarni qoʻllash tartibi qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

Oʻta muhim transport vositalarini va transport infratuzilmasi obyektlarini qoʻriqlash Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining, Davlat xavfsizlik xizmatining, Ichki ishlar vazirligining hamda Milliy gvardiyasining qoʻriqlash boʻlinmalari, shuningdek harbiylashtirilgan qoʻriqlash idoraviy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.

38-modda. Transportda xavfsizlikni taʼminlash

Transportdagi xavfsizlik talablari, ularga rioya etilishi yuzasidan davlat tekshiruvi va nazoratining, jamoatchilik nazoratining usullari, shuningdek ularning muvofiqligini baholash shakllari normativ-huquqiy hujjatlarda hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilanadi.

Hududida xavfli yuklarni ishlab chiqarish, saqlash, yuklash, tashish va tushirish amalga oshiriladigan obyektlar umumiy foydalanishdagi joylardan, inshootlardan, turar joy massivlaridan, muhofaza etiladigan tabiiy hududlardan va maxsus qoʻriqlanishi lozim boʻlgan obyektlardan ularning xavfsiz ishlashini taʼminlaydigan masofada uzoqlashtirilgan boʻlishi kerak.

Avtomobil yoʻllari va temir yoʻllarning ajratilgan mintaqasida joylashgan transport inshootlarini rekonstruksiya qilish hamda taʼmirlash bilan bogʻliq holda kommunikatsiyalarni qayta jihozlash bunday kommunikatsiyalar mulkdorlarining va egalarining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Xavfli va maxsus yuklarni qoʻriqlash va kuzatib borish yuklarni joʻnatuvchilar yoki oluvchilar tomonidan butun harakatlanish yoʻli davomida taʼminlanadi. Transportda tashiladigan xavfli va maxsus yuklarning egalari, bunday yuklarni joʻnatuvchilar hamda oluvchilar ushbu yuklarni tashish chogʻida avariya holatlari yuzaga kelgan hollarda avariya vaziyatlarini va avariyalarning oqibatlarini tugatish uchun zarur boʻlgan vositalarni hamda harakatchan boʻlinmalarni jalb etgan holda ularni tashish, yuklash va tushirish xavfsizligini kafolatlashi kerak.

Transport tashkilotlari va tashuvchilar xavfli hamda maxsus yuklarni tashish xavfsizligini taʼminlashi hamda ushbu yuklarni tashish chogʻida avariyalar yuzaga kelgan hollarda ularning oqibatlarini tugatishda ishtirok etishi shart.

Xavfli va maxsus yuklarni tashish sohasida yuzaga keladigan munosabatlar qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Foydali qazilmalar joylashgan maydonlarda transport tashkilotlarining obyektlarini loyihalashtirish va qurish, ular joylashgan yerlarda yer osti inshootlarini joylashtirish taqiqlanadi. Alohida hollarda, loyihalashtirish va qurishga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasining ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi.

Faoliyati transport vositalarining harakati va ularning xavfsizligini taʼminlash bilan bevosita bogʻliq boʻlgan transport xodimlarining ayrim toifalari qonunchilikda belgilangan tartibda ish vaqti rejimi, dam olish rejimi va boshqa mehnat sharoitlarining oʻziga xos xususiyatlariga rioya etishi shart.

Transport tashkilotlari va tashuvchilar faoliyati transport vositalarining harakatlanishi bilan bogʻliq boʻlgan hamda mehnat sharoitlari oʻta zararli va oʻta ogʻir ishlarda band boʻlgan xodimlarning dastlabki hamda davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazilishini tashkil etishi shart. Bunday xodimlar va ishlarning roʻyxati, shuningdek tibbiy koʻriklarni oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Transport vositalarining Oʻzbekiston Respublikasi hududida harakatlanishi xavfsizligi masalalari Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalari bilan tartibga solinadi.

8-bob. Tashuvchining, aralash tashishlar operatorining tashishlarni amalga oshirish chogʻidagi javobgarligi

39-modda. Tashish shartnomasidan kelib chiqadigan majburiyatlar boʻyicha javobgarlik

Yoʻlovchilar va yuk egalari bilan tashuvchining, aralash tashishlar chogʻida esa aralash tashishlar operatorining qonunda belgilangan javobgarligini cheklash yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi kelishuvlari haqiqiy emas deb topiladi.

Tashuvchi, aralash tashishlar chogʻida esa aralash tashishlar operatori bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari tashish uchun qabul qilingan paytdan eʼtiboran to oluvchiga yoki boshqa vakolatli shaxsga berilguniga qadar ularning but saqlanishini taʼminlaydi.

Agar tashuvchi, aralash tashishlar chogʻida esa aralash tashishlar operatori tashish uchun qabul qilingan bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining yoʻqolishi, kamomadi yoki shikastlanishi (buzilishi) uning aybisiz sodir boʻlganligini isbotlay olmasa, ularning yoʻqolganligi, kamomadi yoki shikastlanganligi (buzilganligi) uchun javobgar boʻladi.

Bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish chogʻida yetkazilgan zararning oʻrni quyidagi hollarda qoplanadi:

yoʻqolganda yoki kamomad yuzaga kelganda — yoʻqolgan yoki yetishmayotgan bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining qiymati miqdorida;

bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari shikastlanganda (buzilganda) — ularning qiymati qancha summaga kamaygan boʻlsa, oʻsha summa miqdorida, shikastlangan (buzilgan) bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tiklash imkoniyati boʻlmaganda esa ularning qiymati miqdorida;

bahosi eʼlon qilingan holda tashish uchun topshirilgan bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqolganda — bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining eʼlon qilingan qiymati miqdorida.

Agar tashuvchi, aralash tashishlarda esa aralash tashishlar operatori va aralash tashishlarda ishtirok etuvchi tashuvchi javobgar boʻlgan shikastlanish (buzilish) natijasida bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining sifati undan bevosita belgilangan maqsadda foydalanib boʻlmaydigan darajada oʻzgargan boʻlsa, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini oluvchi undan voz kechishga va uning yoʻqolganligi uchun oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli.

Transport tashkiloti va tashuvchi, aralash tashishlarda esa aralash tashishlar operatori bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqolgan yoki ularning kamomadi yuzaga kelgan hollarda yoʻlovchilarning, yuk joʻnatuvchilarning, yukni oluvchilarning yoki ular tomonidan vakolat berilgan, talab yoki daʼvo qilish huquqiga ega boʻlgan shaxslarning talablarini Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq koʻrib chiqadi.

Qonunlarda tashuvchi, aralash tashishlarda esa aralash tashishlar operatori javobgarligining boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.

40-modda. Yoʻlovchining oʻlimi uchun yoki uning sogʻligʻiga zarar yetkazilganligi uchun transport tashkilotining, tashuvchining va aralash tashishlar operatorining javobgarligi

Transport tashkiloti, tashuvchi, aralash tashishlarda esa aralash tashishlar operatori zarar jabrlanuvchining qoʻpol ehtiyotsizligi yoki yengib boʻlmas kuch holatlari oqibatida yuzaga kelganligini isbotlay olmasa, tashish chogʻida yoʻlovchining oʻlimi yoki uning sogʻligʻiga zarar yetkazilganligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

9-bob. Yakunlovchi qoidalar

41-modda. Nizolarni hal etish

Transport sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

42-modda. Transport toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Transport toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

43-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

44-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

45-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 9-avgust,

OʻRQ-706-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.08.2021-y., 03/21/706/0774-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 09.02.2026-y., 03/26/1118/0120-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О транспорте

Принят Законодательной палатой 3 марта 2021 года Одобрен Сенатом 29 мая 2021 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области транспорта.

Статья 2. Сфера применения настоящего Закона

Настоящий Закон регулирует отношения, возникающие при осуществлении транспортной деятельности на коммерческой основе.

Действие настоящего Закона не распространяется на отношения, связанные с деятельностью:

трубопроводного транспорта и по перемещению электрической энергии по линиям электропередачи;

специальных транспортных средств, предназначенных для выполнения нетранспортных работ;

ведомственного пассажирского транспорта, а также предприятий, учреждений и организаций, осуществляющих перевозки на безвозмездной основе;

военных, военно-вспомогательных, пограничных судов, а также по осуществлению транзитных перевозок особых грузов и воинских контингентов через территорию Республики Узбекистан;

экспериментальной и государственной авиации;

физических лиц, осуществляющих перевозки на безвозмездной основе и для удовлетворения личных потребностей с использованием транспортных средств, принадлежащих им на праве частной собственности или на иных законных основаниях.

Статья 3. Законодательство о транспорте

Законодательство о транспорте состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о транспорте, то применяются правила международного договора.

Статья 4. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

смешанная перевозка — перевозка пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений разными видами транспорта по единому перевозочному документу, оформленному на весь путь следования;

оператор смешанных перевозок — юридическое лицо, организующее перевозки и берущее на себя ответственность за всех перевозчиков и третьих лиц, привлеченных им для перевозки;

клиент — физическое или юридическое лицо (пассажир, грузоотправитель, грузополучатель, фрахтователь), пользующееся транспортными услугами на основе договора с перевозчиком или оператором смешанных перевозок;

перевозка — перевозка пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений из пункта отправления в пункт назначения;

безопасность перевозок — обеспечение состояния защищенности процесса движения транспортного средства и самого транспортного средства от угроз техногенного (технического и технологического) характера, при котором отсутствует недопустимый риск возникновения нарушений безопасности перевозок и их последствий, влекущих за собой причинение вреда жизни или здоровью граждан, имуществу физических или юридических лиц, окружающей среде;

перевозочный документ — документ в виде билета, багажной квитанции, товарно-транспортной накладной, карты с электронным носителем информации либо иного носителя информации, подтверждающий заключение договора перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

перевозчик — юридическое или физическое лицо, имеющее транспортное средство на праве собственности или других законных основаниях, оказывающее на коммерческой основе услуги по перевозке пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, а также имеющее на перевозку соответствующую лицензию, сертификат либо документ разрешительного характера;

транзитный транспортный коридор — маршрут следования транспортных средств, на котором создаются технические, технологические и организационные условия, указанные в паспорте транзитного транспортного коридора, для выполнения перевозок транзитных грузов и применяется упрощенный порядок совершения таможенных операций в отношении таких грузов и транспортных средств;

транспорт — совокупность всех видов путей сообщения, транспортных средств, технических устройств и сооружений на путях сообщения, обеспечивающих процесс перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

транспортные средства — устройства, предназначенные для перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

объекты транспортной инфраструктуры — сооружения, производственно-технологические комплексы, предназначенные для обслуживания пассажиров, грузоотправителей, грузополучателей, перевозчиков и иных участников перевозочного процесса, а также для обеспечения работы транспортных средств;

транспортная логистика — комплексное и взаимосвязанное решение задач, связанных с организацией перемещения и перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

транспортно-логистический центр — объект транспортной инфраструктуры, включающий специально отведенный участок с расположенными на нем сооружениями, предназначенный для выполнения сопутствующих перевозке подготовительных и распределительных услуг, включая складирование, хранение, обработку и распределение грузов и других операций с грузами и транспортными средствами;

транспортный комплекс — комплекс транспортных организаций, перевозчиков, объектов транспортной инфраструктуры, транспортных средств, организаций в сфере подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров, а также социально-бытового и культурного обслуживания работников сферы транспорта;

транспортная организация — юридическое лицо, осуществляющее транспортную деятельность;

транспортная деятельность — деятельность, связанная с выполнением организационных и технологических операций по перевозке и обслуживанию пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений автомобильным, железнодорожным, воздушным, водным или сочетанием этих видов транспорта и других услуг, выполняемых на договорной основе или иных законных основаниях;

транспортная безопасность — состояние защищенности транспортного комплекса от незаконного вмешательства и обеспеченность его устойчивого функционирования в обычном режиме и в случаях чрезвычайных ситуаций;

международная перевозка — перевозка пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, осуществляемая посредством любого вида транспорта по территориям двух или более государств, а также проезд негруженого транспортного средства по территориям двух или более государств;

единая товарно-транспортная накладная — единый для всех участников смешанной перевозки перевозочный документ, который предназначен для списания товарно-материальных ценностей, учета на пути их перемещения, оприходования, ведения складских операций и бухгалтерского учета, а также для расчетов за перевозку груза и учета выполненных работ.

Статья 5. Основные принципы транспортной деятельности

Основными принципами транспортной деятельности являются:

законность;

безопасность;

экологичность;

доступность транспортных услуг;

открытость и прозрачность.

Статья 6. Транспортная система Республики Узбекистан

Автомобильный, воздушный, железнодорожный, водный, электрический транспорт, метрополитен и объекты транспортной инфраструктуры составляют единую транспортную систему Республики Узбекистан (далее — транспортная система).

Глава 2. Государственное регулирование в области транспорта

Статья 7. Основные направления государственной политики в области транспорта

Основными направлениями государственной политики в области транспорта являются:

разработка и реализация государственных и иных программ в области транспорта;

развитие транспортной системы как стратегического сектора экономики страны;

повышение конкурентоспособности, доступности, эффективности и качества, безопасности и экологичности транспортных услуг;

совершенствование управления транспортной сферы и обеспечение взаимодействия различных видов транспорта, а также ведение эффективной тарифной политики;

развитие государственно-частного партнерства;

внедрение передовых инновационных и информационно-коммуникационных технологий;

развитие и совершенствование системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров;

развитие международного сотрудничества и интеграция транспортного комплекса в международную транспортную систему.

Статья 8. Государственное регулирование в области транспорта

Государственное регулирование в области транспорта осуществляется путем лицензирования, сертификации, применения разрешительных и уведомительных процедур, технического регулирования, осуществления научно-технической политики, налогообложения, проведения тарифной политики, включая социально значимые перевозки, обеспечения государственного контроля за соблюдением законодательства о транспорте, проведения кадровой политики, а также применения других способов регулирования, предусмотренных законодательством.

Государственные органы и их должностные лица не вправе вмешиваться в хозяйственную деятельность транспортных организаций и привлекать эксплуатационный персонал этих организаций на другие работы, за исключением случаев возникновения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введения чрезвычайного положения.

Статья 8 1 . Планирование транспортной системы

Работы по расширению, реконструкции и перепланировке транспортной инфраструктуры проводятся только в соответствии с долгосрочными генеральными планами, сформированными на основе результатов комплексных исследований спроса (текущих и прогнозных показателей) на транспортные услуги.

При планировании и проектировании транспортной инфраструктуры негативное воздействие на экологию и окружающую среду должно быть минимальным.

Планирование транспортной инфраструктуры осуществляется с обеспечением следующих приоритетов:

для пешеходов;

для велосипедов и средств индивидуальной мобильности;

для общественного и специального транспорта;

для прочих транспортных средств.

На этапе планирования строительства объектов, влияющих на транспортный поток, должны разрабатываться решения с учетом нагрузок на транспортную сеть.

Статья 9. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области транспорта

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию государственной политики в области транспорта;

координирует деятельность республиканских органов исполнительной власти, органов хозяйственного управления и органов исполнительной власти на местах в сфере транспортной деятельности;

определяет приоритетные направления развития транспортной системы, организует разработку и реализацию государственных программ в области транспорта;

организует научно-техническую и инвестиционную деятельность в области транспорта;

обеспечивает формирование транспортной инфраструктуры и ее эффективное функционирование;

определяет порядок лицензирования, сертификации, прохождения разрешительных и уведомительных процедур в области транспорта;

определяет количество категорий и критерии категорирования объектов транспортной инфраструктуры и транспортных средств;

утверждает перечень транзитных транспортных коридоров;

определяет порядок подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в области транспорта;

принимает меры по развитию международного сотрудничества в области транспорта.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 10. Полномочия Министерства транспорта Республики Узбекистан в области транспорта

Министерство транспорта Республики Узбекистан является специально уполномоченным органом государственного управления в области транспорта (далее — специально уполномоченный государственный орган).

Специально уполномоченный государственный орган:

осуществляет государственную политику в области транспорта;

разрабатывает и реализует государственные и другие программы, концепции и стратегии в области транспорта;

разрабатывает в пределах своих полномочий проекты нормативно-правовых актов в области транспорта;

разрабатывает мероприятия по обеспечению безопасности на транспорте и организует их реализацию;

организует систему подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в области транспорта, в том числе за рубежом;

принимает меры по созданию единой интегрированной транспортной системы, основанной на современных методах управления;

принимает меры по цифровизации транспортной системы путем внедрения современных инновационных и информационно-коммуникационных технологий;

осуществляет лицензирование, разрешительные и уведомительные процедуры, а также сертификацию в соответствии с законодательством;

осуществляет международное сотрудничество в области транспорта.

Специально уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 11. Полномочия представительных органов государственной власти на местах в области транспорта

Представительные органы государственной власти на местах в пределах своих полномочий:

участвуют в реализации основных направлений государственной политики в области транспорта;

утверждают региональные программы в области транспорта;

участвуют в формировании приоритетных направлений развития транспортной системы;

Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, Кенгаши народных депутатов областей и города Ташкента вводят льготные тарифы для отдельных категорий граждан при пользовании городским пассажирским транспортом.

Представительные органы государственной власти на местах могут осуществлять иные полномочия в соответствии с законом.

Статья 11 1 . Полномочия исполнительных органов власти на местах в области транспорта

Органы исполнительной власти на местах в пределах своих полномочий:

разрабатывают территориальные программы в области транспорта, вносят их на утверждение в представительные органы государственной власти на местах и обеспечивают реализацию;

участвуют в формировании приоритетных направлений развития транспортной системы;

способствуют развитию транспортной системы и созданию современной транспортной инфраструктуры;

способствуют формированию и развитию рынка транспортных услуг, созданию равных условий для всех участников транспортного комплекса, а также реализации мер по укреплению материально-технической базы транспортной системы.

Органы исполнительной власти на местах могут осуществлять также иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 12. Органы государственного надзора в области транспорта

Специально уполномоченный государственный орган, его территориальные подразделения, подведомственные организации являются органами государственного надзора в области транспорта.

Органы государственного надзора в области транспорта осуществляют государственный надзор за:

обеспечением соблюдения законодательства о транспорте при перевозке пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений национальными и иностранными транспортными организациями;

безопасностью судоходства, эксплуатацией судов в соответствии с их назначением;

обеспечением безопасности полетов воздушных судов в соответствии с законодательством;

безопасностью перевозки грузов и пассажиров железнодорожным транспортом;

организацией и проведением расследований авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими и экспериментальными воздушными судами, а также аварий и крушений на железнодорожном и водном транспорте;

соблюдением правил перевозок пассажиров, багажа, грузобагажа и грузов, движением транспортных средств по пассажирским маршрутам, соблюдением установленных расписаний и интервалов движения.

Органы государственного надзора в области транспорта могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 13. Лицензирование и разрешительные процедуры в области транспорта

Лицензирование и разрешительные процедуры в области транспорта применяются с целью защиты интересов потребителей транспортных услуг, обеспечения безопасности на транспорте, соблюдения экологических, санитарно-эпидемиологических и других требований.

К лицензируемым видам деятельности в области транспорта относятся городские, пригородные, междугородные, международные перевозки пассажиров и международные перевозки грузов — автомобильным транспортом, перевозки пассажиров и грузов — железнодорожным транспортом.

Виды разрешительных процедур в области транспорта определяются в порядке, установленном законом.

Лицензирование и разрешительные процедуры в области транспорта осуществляются специально уполномоченным государственным органом в порядке, установленном законом.

Статья 14. Сертификация и регистрация транспортных средств

Транспортные средства должны иметь сертификат соответствия или одобрения типа транспортного средства и пройти регистрацию.

Ввоз на территорию Республики Узбекистан, производство, продажа (реализация) или использование транспортных средств, не соответствующих требованиям безопасности, запрещаются.

Статья 15. Транспортные тарифы

Перевозка пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, а также услуги, связанные с перевозкой, осуществляются по свободным и регулируемым тарифам.

В целях реализации социальной политики или регулирования деятельности субъектов естественной монополии в области транспорта государством устанавливаются предельные размеры тарифов на отдельные виды транспортных услуг.

Убытки транспортных организаций в результате установления государством предельного размера тарифов и предоставления льгот пассажирам и отдельным категориям граждан возмещаются в соответствии с законодательством за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Сквозной транспортный тариф при смешанной перевозке формируется из суммы платежей за услуги по перевозке каждым из видов транспорта на даты заключения договоров смешанной перевозки по тарифам, действующим на каждом виде транспорта.

Глава 3. Перевозка. Права и обязанности клиента и перевозчика

Статья 16. Перевозка пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, оказание транспортно-экспедиторских услуг

За перевозку пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, оказание транспортно-экспедиторских услуг взимается плата, размер которой устанавливается соглашением сторон, если иное не предусмотрено законодательством.

Условия перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, оказания транспортно-экспедиторских услуг и ответственность сторон по перевозкам и транспортно-экспедиторским операциям определяются нормативно-правовыми актами, а также договорами перевозки и транспортной экспедиции.

Исходя из технических характеристик транспортных средств и возможностей инфраструктуры законодательством устанавливаются допустимые габариты и весовые параметры транспортных средств, осуществляющих перевозку пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений.

Статья 17. Права и обязанности клиента

Клиент имеет право:

требовать выполнения перевозчиком обязанностей, предусмотренных в договоре перевозки;

получать необходимую информацию о перевозчике и маршруте следования;

свободного выбора вида транспорта на рынке транспортных услуг;

на своевременное и качественное оказание услуг со стороны перевозчика, определенных правилами или договором перевозки;

льготного и бесплатного проезда, предусмотренного для отдельной категории граждан в соответствии с законодательством;

на возмещение убытков, причиненных перевозкой, компенсацию морального вреда в соответствии с законодательством.

Клиент может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Клиент обязан:

соблюдать условия договора перевозки, заключенного с перевозчиком;

предоставлять перевозчику сертификат соответствия на отправляемый груз, подлежащий обязательной сертификации;

соблюдать правила перевозок;

представлять багаж, грузобагаж, грузы, почтовые и курьерские отправления в подготовленном для транспортировки виде;

соблюдать правила поведения на пассажирском транспорте.

Клиент может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Статья 18. Права и обязанности перевозчика

Перевозчик имеет право:

свободно назначать цены на перевозки в соответствии с правилами ценообразования, за исключением случаев, когда установлены регулируемые тарифы;

отказываться от перевозки при обстоятельствах, влекущих возникновение угрозы жизни и здоровью граждан, безопасности дорожного движения, нарушения экологических и санитарных норм или иных противоправных действий (бездействия).

Перевозчик может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Перевозчик обязан:

иметь лицензию, сертификат, документ разрешительного характера и (или) разрешение на перевозку, если это предусмотрено законодательством и международными договорами Республики Узбекистан;

заключать договор с клиентом в установленной форме;

осуществлять перевозки на сертифицированных в установленном порядке транспортных средствах;

возмещать убытки, причиненные перевозкой, и компенсировать моральный вред в соответствии с законодательством;

обеспечивать безопасность пассажира, создание ему необходимых удобств и условий обслуживания, а в случае сдачи пассажиром багажа и грузобагажа также их своевременную перевозку и сохранность;

обеспечивать безопасность движения;

требовать от клиента копию сертификата соответствия на отправляемый груз, подлежащий обязательной сертификации;

осуществлять бесплатный провоз отдельной категории пассажиров или предоставлять им иные льготы по оплате проезда в соответствии с законодательством;

застраховать свою гражданскую ответственность за причинение вреда жизни, здоровью и (или) имуществу пассажиров;

обеспечивать лицам с ограниченными физическими возможностями доступ к транспортным средствам, информации, а также средствам связи, создавать необходимые условия при оказании иных услуг, связанных с перевозкой.

Перевозчик может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Глава 4. Организация смешанных перевозок

Статья 19. Система смешанных перевозок

Автомобильный, железнодорожный, воздушный и водный транспорт организуют систему смешанных перевозок путем их согласованного взаимодействия с соблюдением требований транспортной логистики и использованием транспортной инфраструктуры.

Клиент, оператор смешанных перевозок и перевозчики являются участниками смешанных перевозок.

При организации смешанной перевозки транспортная логистика должна обеспечивать наличие единого оператора процесса перевозки и единого перевозочного документа, применение сквозного транспортного тарифа и последовательно-центральной схемы взаимодействия всех участников смешанной перевозки, а также единую ответственность за перевозочный процесс.

Статья 20. Договор смешанных перевозок

Договор смешанных перевозок заключается между оператором смешанных перевозок и клиентом и должен содержать:

права и обязанности клиента и оператора смешанных перевозок;

ответственность клиента и оператора смешанных перевозок;

порядок заполнения единой товарно-транспортной накладной;

сроки и условия доставки;

пункты назначения;

объемы и размеры багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

стоимость и порядок оплаты.

В договоре смешанных перевозок могут предусматриваться и другие условия, не противоречащие законодательству.

Договор смешанных перевозок пассажира является публичным договором. Заключение договора смешанных перевозок пассажира удостоверяется единым билетом, подтверждающим право пассажира на проезд в смешанном сообщении, а сдача багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений — багажной квитанцией смешанной перевозки.

Статья 21. Права и обязанности оператора смешанных перевозок

Оператор смешанных перевозок имеет право:

отказаться от смешанной перевозки багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений, которые по своим свойствам, весовым и габаритным параметрам не соответствуют данным о багаже, грузобагаже, грузе, почтовых и курьерских отправлениях, указанным в договоре смешанных перевозок;

отказаться от смешанной перевозки и возвратить багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления грузоотправителю, предварительно уведомив его об этом в письменной или электронной форме в случае, когда нет возможности доставить багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления вследствие непреодолимой силы в пункт назначения, указанный клиентом в договоре смешанных перевозок. При этом дополнительные расходы оператора смешанных перевозок оплачиваются грузоотправителем (грузополучателем), если иное не предусмотрено договором смешанных перевозок;

требовать от клиента надлежащего исполнения обязательств по договору смешанных перевозок.

Оператор смешанных перевозок может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором смешанных перевозок.

Оператор смешанных перевозок обязан:

организовать перевозку пассажира, багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений с использованием различных видов транспорта из пункта отправления в пункт назначения в соответствии с договором смешанных перевозок;

организовать выдачу багажа и грузобагажа пассажиру в пункте назначения;

принять пассажира и багаж, грузобагаж, грузы, почтовые и курьерские отправления в установленные договором смешанных перевозок сроки;

обеспечить мониторинг за движением пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений на каждом этапе перевозки;

обеспечить сохранность на всем пути следования, доставку в установленные договором смешанных перевозок сроки и выдачу багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений уполномоченному на их получение лицу (грузополучателю).

Оператор смешанных перевозок может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договорами.

Статья 22. Права и обязанности клиента смешанных перевозок

Клиент имеет право:

получить информацию о маршруте следования, составе и видах транспорта;

требовать от оператора смешанных перевозок надлежащего исполнения обязательств по договору смешанных перевозок;

требовать возмещения ущерба, причиненного при смешанной перевозке, при предъявлении письменных документальных доказательств.

Клиент может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором смешанных перевозок.

Клиент обязан:

оплатить оператору смешанных перевозок все причитающиеся выплаты, оговоренные в договоре смешанных перевозок;

предоставить багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления оператору смешанных перевозок согласно сроку, указанному в договоре смешанных перевозок.

Клиент может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором смешанных перевозок.

Статья 23. Договор взаимодействия при смешанных перевозках

Договор взаимодействия при смешанных перевозках заключается между оператором смешанных перевозок и перевозчиками различных видов транспорта, участвующими в этих перевозках, и должен содержать:

права и обязанности оператора смешанных перевозок и перевозчика;

ответственность оператора смешанных перевозок и перевозчика;

стоимость услуг каждого перевозчика и порядок их оплаты;

порядок взаимодействия перевозчиков и пересадки пассажира или перегрузки багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений с одного вида транспортного средства на другой;

порядок заполнения единого перевозочного документа (билета, багажной квитанции, единой товарно-транспортной накладной);

сроки и условия перевозки.

В договоре взаимодействия при смешанных перевозках могут предусматриваться и другие условия, не противоречащие законодательству.

Глава 5. Транзитные перевозки

Статья 24. Транзитные перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений

Транзитной перевозкой является перемещение пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений через территорию Республики Узбекистан любым видом транспорта, если такое перемещение является лишь частью пути, пункты отправления и назначения которых находятся за пределами Республики Узбекистан, а также перевозка, осуществляемая транспортными средствами Республики Узбекистан через территорию иностранных государств.

Перевозка транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений через территорию Республики Узбекистан может осуществляться одним или несколькими видами транспорта с использованием одного или нескольких перевозочных документов соответствующих видов транспорта.

Пересадка транзитного пассажира и перегрузка багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений с одного вида транспорта на другой осуществляются на основании перевозочных документов. При этом товаросопроводительные документы должны следовать с грузом на всем пути его следования.

В случае, если условия перевозки отдельных транзитных багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений требуют соответствующих операций с ними (разгрузка, перегрузка, хранение, дробление на партии или накопление на партии и другие подобные операции), то они сохраняют статус транзитных грузов.

Перегрузка транзитных багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, следующих в прямом международном сообщении, осуществляется в транспортные средства, предоставляемые перевозчиком.

После заключения с оператором транзитной перевозки договора перевозчики при получении от операторов транзитных перевозок заявок на перевозку транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений не вправе отказать им в удовлетворении указанных заявок.

Статья 25. Запреты и ограничения в отношении отдельных транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений

В целях обеспечения безопасности Республики Узбекистан, жизни и здоровья граждан Республики Узбекистан, охраны окружающей среды в отношении отдельных транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, в том числе продукции военного назначения, могут применяться запреты или ограничения, а также ветеринарные, ветеринарно-санитарные правила и нормы, карантинные ограничения и фитосанитарные требования, требования к обеспечению радиационной безопасности окружающей среды и иные требования и условия, установленные законом и международными договорами Республики Узбекистан.

Статья 26. Транзитные транспортные коридоры

Транзитные транспортные коридоры создаются в целях оптимизации использования транспортной системы для перевозок транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений в международном сообщении в направлениях их наибольшей концентрации.

Пункты транзитного транспортного коридора должны быть оснащены информационными и техническими средствами, обеспечивающими дистанционный контроль за перемещением транспортных средств международной перевозки и соблюдением установленного маршрута перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений.

На каждый транзитный транспортный коридор специально уполномоченным государственным органом составляется паспорт транзитного транспортного коридора, в который включаются следующие сведения и документы:

вид транзитного транспортного коридора;

наименование начального, конечного и промежуточных пунктов транзитного транспортного коридора;

протяженность транзитного транспортного коридора;

срок перевозки транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

технологические характеристики транзитного транспортного коридора и иные сведения, определяемые специально уполномоченным государственным органом;

технологические схемы осуществления государственного контроля и надзора.

Начальным и конечным пунктами транзитного транспортного коридора являются соответствующие пункты пропуска через Государственную границу Республики Узбекистан.

Транзитный транспортный коридор включается в реестр транзитных транспортных коридоров, ведение которого осуществляется специально уполномоченным государственным органом.

Сведения, включаемые в реестр транзитных транспортных коридоров, размещаются на официальном веб-сайте специально уполномоченного государственного органа.

Перечень транзитных транспортных коридоров утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 27. Идентификация транзитных грузов и документов

При транзите грузов в пунктах пропуска через Государственную границу Республики Узбекистан осуществляется идентификация транзитных грузов и документов в целях недопущения совершения с транзитными грузами каких-либо операций, не предусмотренных таможенным законодательством.

Статья 28. Государственный контроль за перевозкой транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений

Государственный контроль за перевозкой транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений осуществляется в пунктах пропуска через Государственную границу Республики Узбекистан должностными лицами соответствующих уполномоченных государственных органов.

В ходе государственного контроля производится проверка соответствия транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений и средств транзита требованиям таможенного, санитарного, ветеринарного, фитосанитарного, радиологического, экологического и других видов контроля, устанавливаемым законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Обязательными условиями осуществления государственного контроля за перевозкой транзитных пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений являются:

комплексное, одновременное проведение всех видов государственного контроля уполномоченными государственными органами в пределах их полномочий;

регламентация проведения государственного контроля и действий должностных лиц уполномоченных государственных органов;

выполнение функций государственного контроля должностными лицами уполномоченных государственных органов в сроки, установленные законодательством;

использование средств измерения, прошедших государственный метрологический контроль;

ускоренный и приоритетный порядок государственного контроля при перевозке живых животных, скоропортящихся продуктов, трансплантатов, биоматериалов, специальных медицинских препаратов.

Должностные лица соответствующих уполномоченных государственных органов не могут передавать свои полномочия по государственному контролю другим лицам.

Глава 6. Транспортная логистика

Статья 29. Основные задачи транспортной логистики

Транспортная логистика должна своевременно и качественно обеспечивать согласованность и взаимосвязанность действий всех участников транспортного комплекса по планированию перевозки и ее управлению по оптимальному маршруту с использованием различных видов транспорта, включая мониторинг за движением пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений на каждом этапе перевозки.

Основными задачами транспортной логистики являются:

согласованность параметров единой транспортной системы с применением единой технологии транспортировки, прямых перегрузок, бесперегрузочного сообщения;

разработка и применение единых планов-графиков перевозок;

формирование транспортных коридоров и транспортных цепей;

обеспечение технологического единства транспортно-складского процесса;

определение рационального маршрута доставки груза;

выбор типа и вида транспортного средства.

Статья 30. Транспортно-логистические центры

На территории Республики Узбекистан в зависимости от операций, выполняемых в отношении товаров и транспортных средств, могут создаваться международные и территориальные транспортно-логистические центры.

Транспортно-логистические центры оказывают услуги по складированию, хранению, обработке, переработке, упаковке и распределению грузов, которые прибывают в данные центры и вывозятся из них любыми видами транспорта, а также осуществляют хранение и техническое обслуживание транспортных средств. Транспортно-логистические центры могут предоставлять полный комплекс таможенных, логистических, фитосанитарных, ветеринарных, санитарно-эпидемиологических, экологических, сертификационных и других услуг для экспорта и импорта грузов, не запрещенных законодательством.

Основные функции государственных органов, а также других организаций в международных транспортно-логистических центрах осуществляются по принципу «одно окно» и специализируются на предоставлении таможенных, пограничных, логистических, оперативно-лабораторных, фитосанитарных, ветеринарных, санитарно-эпидемиологических, экологических, сертификационных и других услуг, не запрещенных законодательством.

Международные транспортно-логистические центры предназначены для выполнения операций с грузами и транспортными средствами, перемещаемыми через таможенную границу Республики Узбекистан, в том числе осуществления транспортного контроля, включая таможенные и пограничные операции в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.

Территориальные транспортно-логистические центры предназначены для оказания услуг по складированию, хранению, обработке, переработке, упаковке и распределению грузов, а также осуществления хранения и технического обслуживания транспортных средств на территории Республики Узбекистан.

Типовые требования по оснащению транспортно-логистических центров современной техникой и оборудованием утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Глава 7. Транспортная безопасность

Статья 31. Меры по обеспечению безопасности перевозок, эксплуатации транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры

Транспортные организации, а также перевозчики обязаны обеспечить безопасность жизни и здоровья граждан, имущества физических и юридических лиц, эксплуатации транспортных средств, объектов транспортной инфраструктуры, а также охрану окружающей среды.

Осуществление хозяйственной и иной деятельности, препятствующей функционированию и обеспечению безопасности объектов транспортной инфраструктуры, а также оказанию транспортных услуг, не допускается.

Работники, непосредственно обеспечивающие безопасность транспортных средств и сооружений, должны иметь соответствующие знания, навыки и подготовку, а также допуск к работе разрешительного характера в соответствии с требованиями законодательства. Эти работники, а также работники, занятые на работах с особо вредными и особо тяжелыми условиями труда, должны проходить медицинское обследование.

Территории объектов транспортной инфраструктуры, на которых осуществляется движение транспортных средств, проводятся маневровые и погрузочно-разгрузочные работы, являются зонами повышенной опасности и, при необходимости, ограждаются и оборудуются техническими средствами контроля. Правила нахождения физических лиц и размещения объектов в зонах повышенной опасности, проведения в них работ утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

За обеспечение установленных нормативов при строительстве и эксплуатации газо-, нефтепроводов и других сооружений, пересекающих автомобильные дороги и железнодорожные пути общего пользования или находящихся в непосредственной близости от них, а также безопасности эксплуатации указанных сооружений ответственны их владельцы.

Статья 32. Обеспечение экологических норм в области транспорта

Транспортные организации и перевозчики обязаны планировать, осуществлять организацию и финансирование природоохранных мероприятий, вести ведомственный и производственный контроль в области охраны окружающей среды и недр, обеспечивать соблюдение установленных норм по охране окружающей среды и недр, рациональному использованию природных ресурсов и другим критериям, регламентирующим максимально допустимые нагрузки на окружающую среду и недра.

За ущерб, причиненный окружающей среде и недрам, транспортные организации и перевозчики несут ответственность в порядке, установленном законом.

Статья 33. Оценка уязвимости транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры

Оценкой уязвимости транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры является определение степени их защищенности от незаконного вмешательства, а также уровень обеспеченности их устойчивого функционирования в обычном режиме и в случаях чрезвычайных ситуаций.

Оценка уязвимости транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры проводится специализированными организациями в области обеспечения транспортной безопасности.

Результаты проведенной оценки уязвимости транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры утверждаются уполномоченными органами в области обеспечения транспортной безопасности.

Сведения о результатах проведенной оценки уязвимости транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры являются информацией ограниченного распространения.

Статья 34. Категорирование транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры

Категорирование транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры осуществляется уполномоченными органами в области обеспечения транспортной безопасности.

Количество категорий и критерии категорирования транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Категорированные объекты включаются в реестр транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры, ведение которого осуществляется уполномоченными органами в области обеспечения транспортной безопасности.

Статья 35. Досмотр на объектах транспортной инфраструктуры

В целях охраны жизни и здоровья пассажиров и других лиц, обеспечения безопасности перевозок уполномоченные органы при входе в вокзал, аэровокзал, аэропорт, метрополитен и на автостанцию могут производить досмотр транспортного средства, багажа, грузобагажа и груза и личный досмотр пассажиров и других лиц. При отказе пассажиров и других лиц от досмотра вход в вокзал, аэровокзал, аэропорт, метрополитен и на автостанцию запрещается.

Перечень уполномоченных органов, имеющих право производить досмотр транспортного средства, багажа, грузобагажа и груза, личный досмотр пассажиров и других лиц, порядок производства досмотра, а также правила нахождения на вокзалах, аэровокзалах, автостанциях, в аэропортах и метрополитене пассажиров и других лиц устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Порядок формирования и ведения автоматизированных централизованных баз персональных данных о пассажирах, а также предоставления содержащихся в них данных устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Транспортные организации или перевозчики иностранного государства, которые осуществляют международные перевозки в Республику Узбекистан, обеспечивают передачу данных, содержащихся в перевозочных документах (билетах), в автоматизированные централизованные базы персональных данных о пассажирах.

Статья 36. Организация работы транспорта при чрезвычайных ситуациях

Транспортные организации и перевозчики принимают срочные меры по ликвидации аварий, катастроф, опасных природных явлений, стихийных или иных бедствий, повлекших за собой создание помех для надлежащего функционирования транспорта.

При возникновении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введении чрезвычайного положения договорные отношения транспортных организаций и перевозчиков могут быть приостановлены по решению Кабинета Министров Республики Узбекистан для ликвидации указанных чрезвычайных ситуаций и их последствий.

В условиях чрезвычайных ситуаций природного, социального и техногенного характера, введения чрезвычайного положения расходы транспортных организаций, операторов смешанных перевозок и перевозчиков по осуществлению перевозок, связанных с обеспечением мероприятий мобилизационной готовности, мероприятий по гражданской обороне и аварийно-спасательным, а также неотложным работам возмещаются за счет Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан и органы исполнительной власти на местах оказывают транспортным организациям, перевозчикам помощь в ликвидации последствий аварий, катастроф, стихийных бедствий и других чрезвычайных обстоятельств, возникших в результате чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера и угрожающих жизни и здоровью людей, окружающей среде, безопасности движения и сохранности грузов, а также принимают меры по их предотвращению, спасению жизни и сохранению здоровья людей, защите материальных и культурных ценностей, снижению причиненного ущерба (вреда).

Ущерб (вред), причиненный в результате создания умышленных препятствий на дороге и других незаконных действий (бездействия), направленных на нарушение беспрепятственной и бесперебойной работы транспортных средств, возмещается транспортным организациям виновными лицами.

Статья 37. Охрана багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, а также транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры

Транспортные организации, операторы смешанных перевозок, перевозчики должны обеспечивать сохранность багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений с момента их принятия для перевозки и до выдачи их получателям, если иное не предусмотрено договором.

Охрана багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, а также транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры может осуществляться ведомственными подразделениями военизированной охраны и правоохранительными органами.

Ведомственные подразделения военизированной охраны обеспечиваются огнестрельным оружием и специальными средствами. Порядок применения огнестрельного оружия и специальных средств устанавливается в соответствии с законодательством.

Охрана особо важных транспортных средств и объектов транспортной инфраструктуры осуществляется подразделениями охраны Министерства обороны, Службы государственной безопасности, Министерства внутренних дел и Национальной гвардии Республики Узбекистан, а также ведомственными подразделениями военизированной охраны.

Статья 38. Обеспечение безопасности на транспорте

Требования безопасности на транспорте, методы государственного контроля и надзора, общественного контроля их соблюдения, а также формы оценки их соответствия устанавливаются нормативно-правовыми актами и нормативными документами в области технического регулирования.

Объекты, на территории которых осуществляются производство, хранение, погрузка, транспортировка и разгрузка опасных грузов, должны быть удалены от мест общего пользования, сооружений, жилых массивов, охраняемых природных территорий и объектов, подлежащих особой охране, на расстояние, обеспечивающее их безопасную работу.

Переоборудование коммуникаций, связанное с реконструкцией и ремонтом сооружений транспорта, расположенных в полосе отвода автомобильных дорог и железнодорожных путей, осуществляется за счет средств собственников и владельцев таких коммуникаций.

Охрана и сопровождение опасных и специальных грузов обеспечиваются отправителями или получателями грузов на всем пути следования. Владельцы опасных и специальных грузов, перевозимых транспортом, отправляющие и получающие такие грузы, должны гарантировать безопасность их перевозки, погрузки и разгрузки с привлечением средств и мобильных подразделений, необходимых для ликвидации аварийных ситуаций и последствий аварий в случаях их возникновения при перевозке этих грузов.

Транспортные организации и перевозчики обязаны обеспечивать безопасность транспортировки опасных и специальных грузов и принимать участие в ликвидации последствий аварий в случаях их возникновения при перевозке этих грузов.

Отношения, возникающие в сфере перевозки опасных и специальных грузов, регулируются законодательством.

Запрещается проектирование и строительство транспортных организаций на площадях залегания полезных ископаемых, размещение в местах их залегания подземных сооружений. В исключительных случаях проектирование и строительство допускаются по разрешению Государственного комитета Республики Узбекистан по геологии и минеральным ресурсам.

Отдельные категории работников транспорта, работа которых непосредственно связана с движением транспортных средств и обеспечением их безопасности, обязаны соблюдать особенности режима рабочего времени, режима отдыха и других условий труда в порядке, установленном законодательством.

Транспортные организации и перевозчики обязаны организовывать проведение предварительных и периодических медицинских осмотров работников, работа которых связана с движением транспортных средств и занятых на работах с особо вредными и особо тяжелыми условиями труда. Перечень таких работников и работ, а также порядок проведения медицинских осмотров устанавливаются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Вопросы безопасности движения транспортных средств на территории Республики Узбекистан регулируются законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Глава 8. Ответственность перевозчика, оператора смешанных перевозок при осуществлении перевозок

Статья 39. Ответственность по обязательствам, вытекающим из договора перевозки

Соглашения перевозчика, а при смешанных перевозках — оператора смешанных перевозок с пассажирами и грузовладельцами об ограничении или устранении установленной законом ответственности признаются недействительными.

Перевозчик, а при смешанных перевозках — оператор смешанных перевозок обеспечивает сохранность багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений с момента принятия их к перевозке и до выдачи получателю или другому уполномоченному лицу.

Перевозчик, а при смешанных перевозках — оператор смешанных перевозок несет ответственность за утрату, недостачу или повреждение (порчу) принятого к перевозке багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, если не докажет, что их утрата, недостача или повреждение (порча) произошли не по его вине.

Ущерб, причиненный при перевозке багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, возмещается в случаях:

утраты или недостачи — в размере стоимости утраченного или недостающего багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

повреждения (порчи) багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений — в размере суммы, на которую понизилась их стоимость, а при невозможности восстановления поврежденного (испорченного) багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений — в размере их стоимости;

утраты багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, сданных к перевозке с объявлением их ценности, — в размере объявленной стоимости багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений.

Если в результате повреждения (порчи), за которое отвечает перевозчик, а при смешанных перевозках — оператор смешанных перевозок и перевозчик, участвующий в смешанных перевозках, качество багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений изменилось настолько, что они не могут быть использованы по прямому назначению, получатель багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений вправе от них отказаться и потребовать возмещение за их утрату.

В случаях утраты или недостачи багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений транспортная организация и перевозчик, а при смешанных перевозках — оператор смешанных перевозок рассматривают претензии пассажиров, грузоотправителей, грузополучателей или уполномоченных ими лиц, имеющих право на предъявление претензии или иска, в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Законами могут предусматриваться и иные виды ответственности перевозчика, а при смешанных перевозках — оператора смешанных перевозок.

Статья 40. Ответственность транспортной организации, перевозчика и оператора смешанных перевозок за смерть или причинение вреда здоровью пассажира

Транспортная организация, перевозчик, а при смешанных перевозках — оператор смешанных перевозок несут в установленном законодательством порядке ответственность за смерть или причинение вреда здоровью пассажира при перевозке, если не докажут, что вред возник вследствие грубой неосторожности потерпевшего или обстоятельств непреодолимой силы.

Глава 9. Заключительные положения

Статья 41. Разрешение споров

Споры, возникающие в области транспорта, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 42. Ответственность за нарушение законодательства о транспорте

Лица, виновные в нарушении законодательства о транспорте, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 43. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству транспорта Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 44. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 45. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

9 августа 2021 г.,

№ ЗРУ-706

(Национальная база данных законодательства, 10.08.2021 г., № 03/21/706/0774)

lex.uz