UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг

Қарори

НИЗОМ

Мижозларни рақамли идентификация қилиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги ҳамда « Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Мижозларни рақамли идентификация қилиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2021 йил 6 сентябрдаги 20/5-сон қарорига ИЛОВА

Мижозларни рақамли идентификация қилиш тартиби тўғрисидаги

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги, « Банклар ва банк фаолияти тўғрисида »ги, « Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида »ги ва « Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ банклар, микромолия ташкилотлари, ломбардлар ва тўлов ташкилотлари (бундан буён матнда кредит ва тўлов ташкилотлари деб юритилади) томонидан жисмоний шахсларни (бундан буён матнда мижоз деб юритилади) рақамли идентификация қилиш тартиби ва шартларини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

ички назорат қоидалари — кредит ва тўлов ташкилотларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидалари;

рақамли идентификация — ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда мазкур Низомда белгиланган талаблар асосида мижознинг шахсини текшириш ва тасдиқлаш жараёни;

рақамли аутентификация — аввал идентификация қилинган мижоздан реал вақт режимида олинган фотосурат ёки видеотасвирни дастлабки идентификация маълумотлари билан автоматлаштирилган ҳолда (инсон омилисиз) солиштириш орқали мижознинг шахсини текшириш ва тасдиқлаш жараёни;

Рўйхат — терроризмга, оммавий қирғин қуролини тарқатишга қарши курашишни амалга оширувчи давлат органлари ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа ваколатли органларидан тақдим этилаётган маълумотлар, шунингдек чет давлатларнинг ваколатли органлари ва халқаро ташкилотларидан расмий каналлар орқали тақдим этилаётган маълумотлар асосида Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти томонидан тузилган террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхати.

2. Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозларни рақамли идентификация қилиш тизимини йўлга қўйишдан олдин:

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришнинг эҳтимолий таваккалчилик даражасини ўрганиш, таҳлил қилиш, аниқлаш, баҳолаш, мониторинг қилиш, бошқариш, ҳужжатлаштириш ва уни камайтириш чораларини кўриши;

ўз ички қоидаларида мижозларни рақамли идентификация қилиш тартибини белгилаши шарт.

3. Кредит ва тўлов ташкилотлари:

мижознинг идентификация маълумотларини ҳимоя қилиш бўйича зарур бўлган ҳуқуқий, ташкилий ва техник чораларни кўриши;

идентификация маълумотларининг ишончлилиги ва тўғрилигини таъминлаши;

идентификация маълумотларининг сохталаштирилишига, рухсатсиз ўзгартирилишига ва ошкор қилинишига қарши чораларни кўриши;

идентификация маълумотларини сақлаш ва улардан фойдаланиш устидан назоратни таъминлаши;

тўлов хизматларини кўрсатишда ахборот хавфсизлиги билан боғлиқ операцион хатарларни камайтириш ва уларни назорат қилиш бўйича чора-тадбирлар тизимини, шу жумладан мижозни рақамли идентификация қилиш пайтида хавфсизликни таъминлаши;

алоқа каналлари орқали кредит ва тўлов ташкилотлари хизматларидан фойдаланишда мижоз учун кўп факторли аутентификация (мобил телефонга боғланиш ёки SMS хабар юбориш ёхуд электрон почта, шунингдек ижтимоий тармоқлар орқали мижознинг шахсини қўшимча равишда текшириш ва тасдиқлаш) тартиб-қоидаларини қўллаши;

соҳага доир бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ахборот хавфсизлиги бўйича зарурий талабларни қўллаши керак.

2-боб. Мижозларни рақамли идентификация қилиш

4. Рақамли идентификация Ўзбекистон Республикасининг фуқароларига, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида доимий ёки вақтинча яшайдиган чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга нисбатан қўлланилади.

5. Мижозларни рақамли идентификация қилишда кредит ва тўлов ташкилоти томонидан қуйидаги усуллардан фойдаланилади:

мижоз томонидан тақдим қилинган маълумотларга таянган ҳолда кредит ва тўлов ташкилотининг ходими томонидан мижоз шахсини текшириш ва идентификация қилиш;

кредит ва тўлов ташкилотининг ахборот тизимлари томонидан реал вақт режимида инсон омилисиз мижознинг шахсини текшириш ва идентификация қилиш.

6. Кредит ва тўлов ташкилотлари мазкур Низомнинг 5-банди иккинчи хатбошисида қайд этилган усул бўйича мижознинг шахсини текшириш ва идентификация қилишда:

шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг (биометрик паспорт ёки идентификация ID-картаси ёхуд янги намунадаги ҳайдовчилик гувоҳномасининг) ички назорат қоидалари талабларига мувофиқ тегишли маълумотларга эга бўлган қисмлари фотосуратларини мижоздан қабул қилади;

мазкур Низом талабларига мувофиқ мижознинг фотосурати ва (ёки) видеотасвирини қабул қилади;

«Электрон ҳукумат» тизимининг жисмоний ва юридик шахслар марказий маълумотлар базаларига (бундан буён матнда марказий маълумотлар базаси деб юритилади) сўров юбориш орқали ундаги маълумотлар билан солиштиради;

шахсни тасдиқловчи ҳужжатда жойлашган фотосуратни мазкур Низомга мувофиқ қабул қилинган фотосурат ва (ёки) видеотасвир билан, шунингдек марказий маълумотлар базасида жойлаштирилган фотосурат билан (агар мавжуд бўлса) солиштиради;

мижоз билан боғланишда фойдаланиладиган мобил телефон рақамини айнан ушбу мижоз томонидан фойдаланилаётганлигини аниқлаш имконини берувчи усул (мобил телефонга боғланиш, SMS хабар юбориш) ёрдамида текширади;

ички назорат қоидаларига мувофиқ мижознинг юқори даражадаги таваккалчилик тоифасига кириши ёки кирмаслиги нуқтаи назаридан текширувни амалга оширади.

Кредит ва тўлов ташкилотининг масъул ходими мижоз билан онлайн видеоконференцалоқа сеансини ўрнатиб, қабул қилинган ҳужжатларнинг айнан унга тегишлилигини текширади.

7. Кредит ва тўлов ташкилотларининг ахборот тизими мазкур Низомнинг 5-банди учинчи хатбошисида қайд этилган усул бўйича мижознинг шахсини текшириш ва идентификация қилишда:

а) мижоздан шахсини тасдиқловчи ҳужжат (биометрик паспорт ёки идентификация ID-картаси ёхуд янги намунадаги ҳайдовчилик гувоҳномаси) серияси ва рақамини ёки жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами ва туғилган санасини ёхуд ушбу маълумотлардан барчасини ҳамда мазкур Низомга мувофиқ фотосуратини ёки видеотасвирини реал вақт режимида олади;

б) марказий маълумотлар базасига сўров юборади ва мижознинг қуйидаги шахсий маълумотларини олади:

рақамли фотосурати (агар мавжуд бўлса);

жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР);

биометрик паспорт ёки идентификация ID-картасининг берилган санаси, унинг амал қилиш муддати ҳамда берилган жойи;

давлат тилида фамилияси, исми, отасининг исми (лотин ёзувида);

жинси, туғилган мамлакати, туғилган жойи, миллати, фуқаролиги ҳамда яшаш жойи ёки турган жойи ҳақидаги маълумотлар;

в) мижоздан реал вақт режимида олинган фотосуратни ёки видеотасвирдаги фотосуратни марказий маълумотлар базасидан олинган фотосурат билан (агар мавжуд бўлса) автоматлаштирилган ҳолда (инсон омилисиз) солиштиради;

г) мижоз билан боғланишда фойдаланиладиган мобил телефон рақамини айнан ушбу мижоз томонидан фойдаланилаётганлигини аниқлаш имконини берувчи усул (мобил телефонга боғланиш, SMS хабар юбориш) ёрдамида текширади;

д) қабул қилинган маълумотларни ички назорат қоидаларига мувофиқ Рўйхат билан автоматлаштирилган ҳолда (инсон омилисиз) солиштиради.

8. Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозни рақамли идентификация қилишда ўз ахборот тизимларидан ёки шартнома асосида учинчи шахслар томонидан тақдим этилган ахборот тизимларидан фойдаланади.

9. Мижозларни рақамли идентификация қилиш учун фойдаланиладиган ахборот тизимлари:

Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги серверларда жойлашган бўлиши;

ахборотни узатишда ўзаро шифрлашни таъминлаши;

фақат реал вақт режимида яратилган фотосурат ва (ёки) видеотасвирдан фойдаланишни таъминлаши;

фотосурат ва (ёки) видеотасвирни алмаштириш ҳамда бузишдан, илгари яратилган фотосурат ва (ёки) видеотасвирдан фойдаланишдан ҳимояланган бўлиши;

идентификация қилишда мижозлар томонидан бошқа мижозларнинг фотосурати ва (ёки) видеотасвиридан фойдаланишга бўлган уринишларни аниқлаш имконини бериши керак.

10. Мижозни рақамли идентификация ёки рақамли аутентификация қилишда:

фотосурат ва (ёки) видеотасвир рангли бўлиши;

видеотасвир товушли бўлиши;

фотосурат ва (ёки) видеотасвирда мижознинг ўзидан бошқа шахслар бўлишига йўл қўйилмаслиги;

мижознинг юзи қисман ёки тўлиқ яширилмаган бўлиши, мижознинг юзига соя тушмаслиги, шунингдек мижоз юзни қоплайдиган кўзойнакда (шаффоф ойнали кўзойнакдан ташқари) бўлмаслиги;

фотосурат ва (ёки) видеотасвирда мижознинг юзи яққол кўриниши керак.

3-боб. Рақамли идентификацияни қўллаш

11. Рақамли идентификация қилиш мазкур Низомда белгиланган талабларни инобатга олган ҳолда қуйидаги хизматларни кўрсатишда қўлланилиши мумкин:

электрон ҳамёнларни очиш ва уларни бошқариш;

банк ҳисобварағини, шунингдек банк картасини очиш ва уларни бошқариш;

банк карталари ёки электрон пуллар тизимларидан фойдаланилган ҳолда трансчегаравий пул ўтказмаларини амалга ошириш;

онлайн-микроқарз олиш.

12. Кредит ва тўлов ташкилотлари рақамли идентификациядан ўтган мижозлар билан амалга ошириладиган қуйидаги операцияларга нисбатан ички назорат қоидаларига мувофиқ таваккалчилик даражасини баҳолаган ҳолда чекловларни ўз ички қоидаларида ўрнатишлари шарт:

электрон пуллар эгаси томонидан амалга ошириладиган бир операциянинг максимал суммаси;

электрон пуллар эгасининг битта электрон қурилмасида сақланаётган электрон пулларнинг максимал суммаси;

электрон пуллар эгаси томонидан календарь ой давомида амалга оширилган транзакциялар суммасининг йиғиндиси;

банк ҳисобварағининг (картасининг) эгаси томонидан календарь ой мобайнида амалга ошириладиган транзакциялар суммасининг йиғиндиси;

онлайн-микроқарз миқдори.

Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозларни рақамли идентификация қилиш, аввал идентификация қилинган мижозларни эса рақамли аутентификация қилиш юзасидан ҳар бир мижоз томонидан амалга ошириладиган операцияларга таваккалчилик даражасини баҳолаган ҳолда чекловлар ўрнатиши мумкин.

Бунда, кредит ва тўлов ташкилотлари мижозларни ички назорат қоидаларига мувофиқ лозим даражада текширишлари ва скоринг таҳлилини амалга оширишлари керак.

13. Кредит ёки тўлов ташкилотлари мижозни ахборот тизимлари орқали рақамли идентификация ёки рақамли аутентификация қилган ҳолда унга тегишли банк карталарини масофадан туриб блокдан чиқариши мумкин, бунда бу ҳақида дарҳол мижознинг шахсан ўзига бошқа алоқа каналлари орқали хабар берилиши лозим.

14. Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозларнинг белгиланган чекловларни четлаб ўтишга қаратилган уринишларини аниқлаш ва олдини олиш юзасидан чоралар кўришлари керак.

15. Қуйидаги ҳолатларда мижозлар рақамли идентификация қилинмайди:

мижоз ва (ёки) мижоз томонидан амалга оширилаётган операция ички назорат қоидаларига мувофиқ юқори даражадаги таваккалчилик тоифасига кирган тақдирда;

мижоз томонидан тақдим этилган маълумотларнинг ҳақиқийлигига шубҳа туғилганда;

шахсни тасдиқловчи ҳужжатдаги фотосуратнинг ушбу Низомга мувофиқ олинган фотосурат ва (ёки) видеотасвир ҳамда марказий маълумотлар базасига жойлаштирилган фотосурат билан (агар мавжуд бўлса) мослигига шубҳа мавжуд бўлганда;

мижоздан олинган маълумотлар марказий маълумотлар базасига жойлаштирилган маълумотларга мос келмаганда ёки мос келишини текширишнинг иложи бўлмаганда;

фотосурат ва (ёки) видеотасвир ушбу Низом талабларига мос келмаганда;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш бўйича шубҳалар мавжуд бўлганда.

16. Рақамли идентификация қилишда мижознинг барча идентификация маълумотлари Рўйхатга киритилган шахснинг маълумотлари билан қисман ёки тўлиқ мос келган тақдирда кредит ва тўлов ташкилотлари ички назорат қоидаларида назарда тутилган чораларни кўриши шарт.

17. Мижозни рақамли идентификация қилиш натижаси бўйича мижоз анкетасини тўлдириш ва юритиш ички назорат қоидаларида белгиланган талаблар асосида амалга оширилади.

4-боб. Якуний қоидалар

18. Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозни рақамли идентификация ва рақамли аутентификация қилишнинг сифати учун жавобгардирлар.

19. Мижозларни рақамли идентификация қилишни йўлга қўйган кредит ва тўлов ташкилотлари ўн кун муддатда Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига қуйидаги маълумотларни ўз ичига олган ҳисоботни тақдим этади:

мижозларни рақамли идентификация қилиш тизимини йўлга қўйиш санаси;

мижозларни рақамли идентификация қилиш жараёнларининг тўлиқ тавсифи;

кредит ва тўлов ташкилотлари томонидан мижозларни рақамли идентификация қилиш орқали кўрсатиладиган хизматларнинг рўйхати.

20. Кредит ва тўлов ташкилотлари рақамли идентификация қилинган мижозлар бўйича ички назорат қоидаларида кўзда тутилган маълумотларга қўшимча равишда, мижозлардан олинган фотосуратлар ва (ёки) видеотасвирларни, мижоз шахсини текшириш ва идентификация қилиш амалга оширилган аниқ сана ва вақти қайд этилган ҳужжатларни, шунингдек марказий маълумотлар базасидан фойдаланган ҳолда маълумотларни текшириш натижаларини мижозлар анкеталари билан биргаликда ички назорат қоидаларига мувофиқ беш йил давомида сақлашлари шарт.

21. Кредит ва тўлов ташкилотларининг ахборот тизимлари рақамли идентификация ва рақамли аутентификация қилинган мижозлар ва уларнинг сони ҳақида тезкор маълумот олиш имкониятини таъминлаши лозим.

22. Кредит ва тўлов ташкилотлари мижозни рақамли идентификация қилиш натижасида олинган маълумотларга ўзгартиришлар киритишда ушбу Низом талабларига амал қилишлари керак.

23. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти билан келишилган.

Раис М. НУРМУРАТОВ

Бош прокуратура ҳузуридаги Департамент бошлиғи Д. РАХИМОВ

Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири Ш. САДИКОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 6 сентябрь,

2021 йил 31 август

2021 йил 6 сентябрь

20/5-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.09.2021 й., 10/21/3322/0923-сон; 01.08.2022 й., 10/22/3377/0696-сон; 24.11.2025 й., 10/25/3709/1082-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining

Qarori

NIZOM

Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi hamda “ Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:

1. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 6-sentabrdagi 20/5-son qaroriga ILOVA

Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi, “ Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida ”gi, “ Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisida ”gi va “ Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq banklar, mikromoliya tashkilotlari, lombardlar va toʻlov tashkilotlari (bundan buyon matnda kredit va toʻlov tashkilotlari deb yuritiladi) tomonidan jismoniy shaxslarni (bundan buyon matnda mijoz deb yuritiladi) raqamli identifikatsiya qilish tartibi va shartlarini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

ichki nazorat qoidalari — kredit va toʻlov tashkilotlarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari;

raqamli identifikatsiya — axborot tizimlaridan foydalangan holda mazkur Nizomda belgilangan talablar asosida mijozning shaxsini tekshirish va tasdiqlash jarayoni;

raqamli autentifikatsiya — avval identifikatsiya qilingan mijozdan real vaqt rejimida olingan fotosurat yoki videotasvirni dastlabki identifikatsiya maʼlumotlari bilan avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtirish orqali mijozning shaxsini tekshirish va tasdiqlash jarayoni;

Roʻyxat — terrorizmga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi davlat organlari va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vakolatli organlaridan taqdim etilayotgan maʼlumotlar, shuningdek chet davlatlarning vakolatli organlari va xalqaro tashkilotlaridan rasmiy kanallar orqali taqdim etilayotgan maʼlumotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti tomonidan tuzilgan terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxati.

2. Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tizimini yoʻlga qoʻyishdan oldin:

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishning ehtimoliy tavakkalchilik darajasini oʻrganish, tahlil qilish, aniqlash, baholash, monitoring qilish, boshqarish, hujjatlashtirish va uni kamaytirish choralarini koʻrishi;

oʻz ichki qoidalarida mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibini belgilashi shart.

3. Kredit va toʻlov tashkilotlari:

mijozning identifikatsiya maʼlumotlarini himoya qilish boʻyicha zarur boʻlgan huquqiy, tashkiliy va texnik choralarni koʻrishi;

identifikatsiya maʼlumotlarining ishonchliligi va toʻgʻriligini taʼminlashi;

identifikatsiya maʼlumotlarining soxtalashtirilishiga, ruxsatsiz oʻzgartirilishiga va oshkor qilinishiga qarshi choralarni koʻrishi;

identifikatsiya maʼlumotlarini saqlash va ulardan foydalanish ustidan nazoratni taʼminlashi;

toʻlov xizmatlarini koʻrsatishda axborot xavfsizligi bilan bogʻliq operatsion xatarlarni kamaytirish va ularni nazorat qilish boʻyicha chora-tadbirlar tizimini, shu jumladan mijozni raqamli identifikatsiya qilish paytida xavfsizlikni taʼminlashi;

aloqa kanallari orqali kredit va toʻlov tashkilotlari xizmatlaridan foydalanishda mijoz uchun koʻp faktorli autentifikatsiya (mobil telefonga bogʻlanish yoki SMS xabar yuborish yoxud elektron pochta, shuningdek ijtimoiy tarmoqlar orqali mijozning shaxsini qoʻshimcha ravishda tekshirish va tasdiqlash) tartib-qoidalarini qoʻllashi;

sohaga doir boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq axborot xavfsizligi boʻyicha zaruriy talablarni qoʻllashi kerak.

2-bob. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish

4. Raqamli identifikatsiya Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolariga, Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yoki vaqtincha yashaydigan chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga nisbatan qoʻllaniladi.

5. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilishda kredit va toʻlov tashkiloti tomonidan quyidagi usullardan foydalaniladi:

mijoz tomonidan taqdim qilingan maʼlumotlarga tayangan holda kredit va toʻlov tashkilotining xodimi tomonidan mijoz shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish;

kredit va toʻlov tashkilotining axborot tizimlari tomonidan real vaqt rejimida inson omilisiz mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish.

6. Kredit va toʻlov tashkilotlari mazkur Nizomning 5-bandi ikkinchi xatboshisida qayd etilgan usul boʻyicha mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilishda:

shaxsni tasdiqlovchi hujjatning (biometrik pasport yoki identifikatsiya ID-kartasi yoxud yangi namunadagi haydovchilik guvohnomasining) ichki nazorat qoidalari talablariga muvofiq tegishli maʼlumotlarga ega boʻlgan qismlari fotosuratlarini mijozdan qabul qiladi;

mazkur Nizom talablariga muvofiq mijozning fotosurati va (yoki) videotasvirini qabul qiladi;

“Elektron hukumat” tizimining jismoniy va yuridik shaxslar markaziy maʼlumotlar bazalariga (bundan buyon matnda markaziy maʼlumotlar bazasi deb yuritiladi) soʻrov yuborish orqali undagi maʼlumotlar bilan solishtiradi;

shaxsni tasdiqlovchi hujjatda joylashgan fotosuratni mazkur Nizomga muvofiq qabul qilingan fotosurat va (yoki) videotasvir bilan, shuningdek markaziy maʼlumotlar bazasida joylashtirilgan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) solishtiradi;

mijoz bilan bogʻlanishda foydalaniladigan mobil telefon raqamini aynan ushbu mijoz tomonidan foydalanilayotganligini aniqlash imkonini beruvchi usul (mobil telefonga bogʻlanish, SMS xabar yuborish) yordamida tekshiradi;

ichki nazorat qoidalariga muvofiq mijozning yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kirishi yoki kirmasligi nuqtai nazaridan tekshiruvni amalga oshiradi.

Kredit va toʻlov tashkilotining masʼul xodimi mijoz bilan onlayn videokonferensaloqa seansini oʻrnatib, qabul qilingan hujjatlarning aynan unga tegishliligini tekshiradi.

7. Kredit va toʻlov tashkilotlarining axborot tizimi mazkur Nizomning 5-bandi uchinchi xatboshisida qayd etilgan usul boʻyicha mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilishda:

a) mijozdan shaxsini tasdiqlovchi hujjat (biometrik pasport yoki identifikatsiya ID-kartasi yoxud yangi namunadagi haydovchilik guvohnomasi) seriyasi va raqamini yoki jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami va tugʻilgan sanasini yoxud ushbu maʼlumotlardan barchasini hamda mazkur Nizomga muvofiq fotosuratini yoki videotasvirini real vaqt rejimida oladi;

b) markaziy maʼlumotlar bazasiga soʻrov yuboradi va mijozning quyidagi shaxsiy maʼlumotlarini oladi:

raqamli fotosurati (agar mavjud boʻlsa);

jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami (JSHSHIR);

biometrik pasport yoki identifikatsiya ID-kartasining berilgan sanasi, uning amal qilish muddati hamda berilgan joyi;

davlat tilida familiyasi, ismi, otasining ismi (lotin yozuvida);

jinsi, tugʻilgan mamlakati, tugʻilgan joyi, millati, fuqaroligi hamda yashash joyi yoki turgan joyi haqidagi maʼlumotlar;

v) mijozdan real vaqt rejimida olingan fotosuratni yoki videotasvirdagi fotosuratni markaziy maʼlumotlar bazasidan olingan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtiradi;

g) mijoz bilan bogʻlanishda foydalaniladigan mobil telefon raqamini aynan ushbu mijoz tomonidan foydalanilayotganligini aniqlash imkonini beruvchi usul (mobil telefonga bogʻlanish, SMS xabar yuborish) yordamida tekshiradi;

d) qabul qilingan maʼlumotlarni ichki nazorat qoidalariga muvofiq Roʻyxat bilan avtomatlashtirilgan holda (inson omilisiz) solishtiradi.

8. Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozni raqamli identifikatsiya qilishda oʻz axborot tizimlaridan yoki shartnoma asosida uchinchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan axborot tizimlaridan foydalanadi.

9. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish uchun foydalaniladigan axborot tizimlari:

Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi serverlarda joylashgan boʻlishi;

axborotni uzatishda oʻzaro shifrlashni taʼminlashi;

faqat real vaqt rejimida yaratilgan fotosurat va (yoki) videotasvirdan foydalanishni taʼminlashi;

fotosurat va (yoki) videotasvirni almashtirish hamda buzishdan, ilgari yaratilgan fotosurat va (yoki) videotasvirdan foydalanishdan himoyalangan boʻlishi;

identifikatsiya qilishda mijozlar tomonidan boshqa mijozlarning fotosurati va (yoki) videotasviridan foydalanishga boʻlgan urinishlarni aniqlash imkonini berishi kerak.

10. Mijozni raqamli identifikatsiya yoki raqamli autentifikatsiya qilishda:

fotosurat va (yoki) videotasvir rangli boʻlishi;

videotasvir tovushli boʻlishi;

fotosurat va (yoki) videotasvirda mijozning oʻzidan boshqa shaxslar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligi;

mijozning yuzi qisman yoki toʻliq yashirilmagan boʻlishi, mijozning yuziga soya tushmasligi, shuningdek mijoz yuzni qoplaydigan koʻzoynakda (shaffof oynali koʻzoynakdan tashqari) boʻlmasligi;

fotosurat va (yoki) videotasvirda mijozning yuzi yaqqol koʻrinishi kerak.

3-bob. Raqamli identifikatsiyani qoʻllash

11. Raqamli identifikatsiya qilish mazkur Nizomda belgilangan talablarni inobatga olgan holda quyidagi xizmatlarni koʻrsatishda qoʻllanilishi mumkin:

elektron hamyonlarni ochish va ularni boshqarish;

bank hisobvaragʻini, shuningdek bank kartasini ochish va ularni boshqarish;

bank kartalari yoki elektron pullar tizimlaridan foydalanilgan holda transchegaraviy pul oʻtkazmalarini amalga oshirish;

onlayn-mikroqarz olish.

12. Kredit va toʻlov tashkilotlari raqamli identifikatsiyadan oʻtgan mijozlar bilan amalga oshiriladigan quyidagi operatsiyalarga nisbatan ichki nazorat qoidalariga muvofiq tavakkalchilik darajasini baholagan holda cheklovlarni oʻz ichki qoidalarida oʻrnatishlari shart:

elektron pullar egasi tomonidan amalga oshiriladigan bir operatsiyaning maksimal summasi;

elektron pullar egasining bitta elektron qurilmasida saqlanayotgan elektron pullarning maksimal summasi;

elektron pullar egasi tomonidan kalendar oy davomida amalga oshirilgan tranzaksiyalar summasining yigʻindisi;

bank hisobvaragʻining (kartasining) egasi tomonidan kalendar oy mobaynida amalga oshiriladigan tranzaksiyalar summasining yigʻindisi;

onlayn-mikroqarz miqdori.

Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish, avval identifikatsiya qilingan mijozlarni esa raqamli autentifikatsiya qilish yuzasidan har bir mijoz tomonidan amalga oshiriladigan operatsiyalarga tavakkalchilik darajasini baholagan holda cheklovlar oʻrnatishi mumkin.

Bunda, kredit va toʻlov tashkilotlari mijozlarni ichki nazorat qoidalariga muvofiq lozim darajada tekshirishlari va skoring tahlilini amalga oshirishlari kerak.

13. Kredit yoki toʻlov tashkilotlari mijozni axborot tizimlari orqali raqamli identifikatsiya yoki raqamli autentifikatsiya qilgan holda unga tegishli bank kartalarini masofadan turib blokdan chiqarishi mumkin, bunda bu haqida darhol mijozning shaxsan oʻziga boshqa aloqa kanallari orqali xabar berilishi lozim.

14. Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozlarning belgilangan cheklovlarni chetlab oʻtishga qaratilgan urinishlarini aniqlash va oldini olish yuzasidan choralar koʻrishlari kerak.

15. Quyidagi holatlarda mijozlar raqamli identifikatsiya qilinmaydi:

mijoz va (yoki) mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiya ichki nazorat qoidalariga muvofiq yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kirgan taqdirda;

mijoz tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarning haqiqiyligiga shubha tugʻilganda;

shaxsni tasdiqlovchi hujjatdagi fotosuratning ushbu Nizomga muvofiq olingan fotosurat va (yoki) videotasvir hamda markaziy maʼlumotlar bazasiga joylashtirilgan fotosurat bilan (agar mavjud boʻlsa) mosligiga shubha mavjud boʻlganda;

mijozdan olingan maʼlumotlar markaziy maʼlumotlar bazasiga joylashtirilgan maʼlumotlarga mos kelmaganda yoki mos kelishini tekshirishning iloji boʻlmaganda;

fotosurat va (yoki) videotasvir ushbu Nizom talablariga mos kelmaganda;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish boʻyicha shubhalar mavjud boʻlganda.

16. Raqamli identifikatsiya qilishda mijozning barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan qisman yoki toʻliq mos kelgan taqdirda kredit va toʻlov tashkilotlari ichki nazorat qoidalarida nazarda tutilgan choralarni koʻrishi shart.

17. Mijozni raqamli identifikatsiya qilish natijasi boʻyicha mijoz anketasini toʻldirish va yuritish ichki nazorat qoidalarida belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi.

4-bob. Yakuniy qoidalar

18. Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozni raqamli identifikatsiya va raqamli autentifikatsiya qilishning sifati uchun javobgardirlar.

19. Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilishni yoʻlga qoʻygan kredit va toʻlov tashkilotlari oʻn kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hisobotni taqdim etadi:

mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tizimini yoʻlga qoʻyish sanasi;

mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish jarayonlarining toʻliq tavsifi;

kredit va toʻlov tashkilotlari tomonidan mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish orqali koʻrsatiladigan xizmatlarning roʻyxati.

20. Kredit va toʻlov tashkilotlari raqamli identifikatsiya qilingan mijozlar boʻyicha ichki nazorat qoidalarida koʻzda tutilgan maʼlumotlarga qoʻshimcha ravishda, mijozlardan olingan fotosuratlar va (yoki) videotasvirlarni, mijoz shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish amalga oshirilgan aniq sana va vaqti qayd etilgan hujjatlarni, shuningdek markaziy maʼlumotlar bazasidan foydalangan holda maʼlumotlarni tekshirish natijalarini mijozlar anketalari bilan birgalikda ichki nazorat qoidalariga muvofiq besh yil davomida saqlashlari shart.

21. Kredit va toʻlov tashkilotlarining axborot tizimlari raqamli identifikatsiya va raqamli autentifikatsiya qilingan mijozlar va ularning soni haqida tezkor maʼlumot olish imkoniyatini taʼminlashi lozim.

22. Kredit va toʻlov tashkilotlari mijozni raqamli identifikatsiya qilish natijasida olingan maʼlumotlarga oʻzgartirishlar kiritishda ushbu Nizom talablariga amal qilishlari kerak.

23. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan kelishilgan.

Rais M. NURMURATOV

Bosh prokuratura huzuridagi Departament boshligʻi D. RAXIMOV

Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri Sh. SADIKOV

Toshkent sh.,

2021-yil 6-sentabr,

2021-yil 31-avgust

2021-yil 6-sentabr

20/5-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.09.2021-y., 10/21/3322/0923-son; 01.08.2022-y., 10/22/3377/0696-son; 24.11.2025-y., 10/25/3709/1082-son)

lex.uz