UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 23-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 23 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 23 ноября 2021 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 23 November 2021 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Суғурта фаолияти тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2021 йил 15 июнда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 27 августда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади суғурта фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонун давлат ижтимоий суғуртаси ва давлат тиббий суғуртаси билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда суғурта соҳасидаги муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.

2-модда. Суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик

Суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

алоҳида бўлинма — суғурталовчининг (суғурта брокерининг) Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги филиали;

суғурта — муайян воқеа (ҳодиса) юз берганда етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш, товонлар ва бошқа тўловлар тўлаш учун мақсадли пул жамғармаларини ташкил этиш ҳамда улардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган, жисмоний ва юридик шахсларнинг манфаатларини ҳимоя қилишга доир муносабатлар;

суғурта бадали — суғурта мукофотининг суғурта шартномасида назарда тутилган муддатларда, миқдорларда ва шартларда миллий валютада ёки чет эл валютасида тўланадиган бир қисми;

суғурта мукофоти — суғурта қилдирувчи (наф олувчи) томонидан суғурталовчига суғурта шартномасида шарт қилиб кўрсатилган тартибда ва муддатларда миллий валютада ёки чет эл валютасида тўланадиган суғурта учун тўлов;

суғурта суммаси — муайян сумма бўлиб, суғурталовчи суғурта товонини (суғурта тўловини) суғурта шартномаси бўйича ушбу сумма доирасида тўлаш мажбуриятини ўз зиммасига олади;

суғурта таваккалчилиги — тахмин қилинаётган воқеа бўлиб, ушбу воқеа юз берган тақдирда суғурта амалга оширилади;

суғурта тарифи — суғурта объектини ва суғурта таваккалчилигининг хусусиятини ҳисобга олган ҳолда белгиланадиган, шунингдек суғурта шартларига мувофиқ суғурта суммаси бирлигидан олинадиган суғурта мукофоти ставкаси;

суғурта товони (суғурта тўлови) — суғурта шартномасида назарда тутилган суғурта ҳодисаси юз берганда суғурта қилдирувчига, суғурталанган шахсга (наф олувчига) ҳар бир суғурталанган шахс учун суғурта суммаси доирасида тўланадиган пул маблағлари суммаси;

суғурта тури — суғурта ташкилоти томонидан бир ёки бир нечта суғурта класслари доирасида ишлаб чиқилган ва тақдим этиладиган аниқ суғурта хизмати;

суғурта фаолияти — суғурта бозори профессионал иштирокчиларининг суғуртани ва қайта суғуртани амалга ошириш билан боғлиқ фаолияти;

суғурта қиймати — агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, суғурта шартномасини тузиш чоғида тарафларнинг келишуви билан аниқланадиган, суғуртага топшириладиган мол-мулкнинг қиймати;

франшиза — суғурта қилдирувчи зарарларининг бир қисми бўлиб, суғурта шартномасига мувофиқ унинг ўрни суғурталовчи томонидан қопланмайди;

қайта суғурта — суғурта шартномаси бўйича қабул қилинган суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш таваккалчилигини бошқа суғурталовчи (қайта суғурталовчи) билан тузилган қайта суғурта шартномасига мувофиқ суғурталовчи (қайта суғурталовчи) томонидан тўлиқ ёки қисман суғурта қилиш;

қайта суғурталовчи — бошқа суғурта ташкилотидан қайта суғурта қилиш учун суғурта таваккалчиликларини қабул қиладиган суғурта ёки қайта суғурта ташкилоти;

қайта суғурта шартномаси — суғурталовчи ўзининг суғурта шартномасига доир барча мажбуриятларини ёки уларнинг бир қисмини қайта суғурталовчига қайси шартномага мувофиқ ўтказса ўша шартнома.

4-модда. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида норезидентларнинг суғурта фаолияти

Ўзбекистон Республикасининг норезидентлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари бўлган юридик шахсларнинг муассислари (иштирокчилари) сифатида иш юритиши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган, Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган юридик шахснинг мулкий манфаатларини суғурта қилиш фақат Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган суғурта ташкилоти томонидан амалга оширилади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

5-модда. Трансчегаравий суғурта ва қайта суғурта

Суғурта ташкилоти томонидан бошқа давлат ҳудудида суғурта шартномаларини тузиш ва бажариш бўйича фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ суғурта трансчегаравий суғуртадир.

Суғурта (қайта суғурта) ташкилоти томонидан ўзи қабул қилган суғурта таваккалчиликларини қайта суғуртага ўтказиш пруденциал нормативларни ҳисоблаш тартибига доир талаблар ҳисобга олинган ҳолда амалга оширилади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Ўзбекистон Республикасининг норезиденти бўлган суғурта ташкилоти номидан суғурта шартномасини тузиш бўйича воситачилик фаолиятига йўл қўйилмайди, бундан Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқаётган транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси мустасно.

Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқаётган транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Ўзбекистон Республикасининг норезиденти бўлган суғурта ташкилоти номидан тузиш бўйича воситачилик фаолиятини ваколатли давлат органининг тегишли суғурта класси кўрсатилган лицензиясига эга бўлган, Ўзбекистон Республикасининг резидентлари бўлган суғурталовчилар амалга ошириши мумкин.

2-боб. Суғурта фаолиятини ташкил этиш

6-модда. Суғурта соҳалари ва турлари (класслари)

Суғурта қуйидаги соҳаларга бўлинади:

ҳаётни суғурта қилиш (жисмоний шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи, меҳнат қобилияти ва пул таъминоти билан боғлиқ манфаатларини суғурта қилиш, бунда шартнома бўйича суғуртанинг энг кам муддати бир йилни ташкил этади ҳамда суғурта суммаларининг суғурта шартномасида кўрсатиб ўтилган оширилган фоизни ўз ичига олувчи бир марталик ёки даврий тўловларини (аннуитетларни) қамраб олади);

умумий суғурта (шахсий, мулкий суғурта, жавобгарликни суғурта қилиш ҳамда ҳаётни суғурта қилиш соҳасига тааллуқли бўлмаган бошқа суғурта турлари).

Суғурта таваккалчиликларининг ёки улар гуруҳларининг ва улар билан боғлиқ мажбуриятларнинг умумий хусусиятларига мувофиқ суғурта соҳалари суғурта турларига (классларига) бўлинади. Суғурта турлари (класслари) қонунчиликда белгиланади.

7-модда. Суғурта шакллари

Суғурта ихтиёрий ва мажбурий суғурта шаклларида амалга оширилади.

Ихтиёрий суғурта ихтиёрий суғуртани амалга оширишнинг умумий шартлари ва тартибини белгиловчи суғурта шартномаси ҳамда қоидалари асосида амалга оширилади.

Ихтиёрий суғурта шартномасида суғурта қоидаларининг асосий тушунчаларини акс эттирувчи суғуртанинг муҳим шартлари кўрсатилиши керак.

Мажбурий суғуртани амалга ошириш шартлари ва тартиби мажбурий суғуртанинг аниқ турлари тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси қонунлари билан белгиланади.

Мажбурий суғурта объекти бир вақтнинг ўзида бир хил турдаги бир нечта мажбурий суғурта шартномаси бўйича суғурталаниши мумкин эмас. Бунда фақат дастлабки тузилган мажбурий суғурта шартномаси бўйича суғурта объектига етказилган зарар қопланади.

8-модда. Суғурталовчининг қайта суғуртага доир суғурта фаолияти

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фақат қайта суғуртани амалга оширишга доир фаолият қонунчиликда назарда тутилган тартибда лицензияланиши лозим.

Суғурта ташкилоти суғурта фаолиятининг турлари (класслари) бўйича суғурта таваккалчиликларини қайта суғуртага ўтказишни ва қабул қилишни суғурта фаолиятини амалга ошириш учун олинган лицензияга мувофиқ, қонунчиликда белгиланган пруденциал нормативларга риоя этган ҳолда, қайта суғуртага оид лицензияни олмасдан туриб амалга ошириши мумкин.

Қайта суғуртани қайта суғуртага оид лицензия асосида фаолиятнинг алоҳида тури сифатида амалга оширувчи қайта суғурта ташкилоти «ҳаётни суғурта қилиш» ва «умумий суғурта» соҳаларида суғуртанинг барча класслари бўйича қайта суғуртани амалга оширишга ҳақли.

Резидент бўлган суғурталовчиларнинг тузилган суғурта шартномалари бўйича суғурта товонларига (суғурта тўловларига) доир мажбуриятларини (бундай мажбуриятларнинг бир қисмини) қайта суғурта қилиш, ўзи таъсис этилган мамлакатнинг миллий қонунчилигига мувофиқ қайта суғурта фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини олган чет эл суғурта ташкилотлари, қайта суғурта ва (ёки) брокерлик ташкилотлари томонидан амалга оширилиши мумкин.

9-модда. Биргаликдаги суғурта фаолияти

Биргаликдаги суғурта деганда битта суғурта шартномаси бўйича айни бир объектни бир нечта суғурталовчи томонидан биргаликда суғурта қилиш тушунилади.

Суғурта қилдирувчилар, суғурталанган шахслар, наф олувчилар суғурта шартномаси бўйича суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, бундай шартномада кўрсатилган исталган суғурталовчига суғурта товони (суғурта тўлови) тўғрисидаги талаб билан мурожаат қилишга ҳақли.

Лицензиясида тегишли суғурта класси кўрсатилмаган суғурта ташкилотининг биргаликдаги суғурта фаолиятида иштирок этиши тақиқланади.

10-модда. Суғурта (қайта суғурта) шерикчилиги

Суғурта (қайта суғурта) шерикчилиги деганда суғуртанинг айрим турлари ёки суғурта таваккалчиликлари бўйича суғурта фаолиятини биргаликдаги фаолият тўғрисидаги шартнома асосида биргаликда амалга оширувчи суғурталовчилар бирлашмаси тушунилади.

Суғурта шерикчилиги ўз иштирокчиларининг молиявий барқарорлигини таъминлаш, улар томонидан миқдори битта суғурта ташкилотининг ўз маблағларидан (капиталидан) ошиб кетиши мумкин бўлган суғурта товонлари бўйича мажбуриятларни бажариш учун ташкил этилади ҳамда биргаликдаги суғурта ёки қайта суғурта принциплари асосида фаолият кўрсатади.

Қайта суғурта шерикчилиги шерикчилик аъзолари томонидан қайта суғуртани суғурта шартномаси бўйича уларда қолдирилган маблағларидан ошадиган қисми бўйича амалга ошириш орқали шерикчилик аъзоларининг молиявий имкониятларини кўпайтириш учун ташкил этилади.

11-модда. Суғурта объектлари

Жисмоний шахсларнинг маълум бир ёшгача ёки муддатгача яшаши ёхуд жисмоний шахсларнинг ҳаётида бошқа воқеалар юз бериши, шунингдек уларнинг ўлими билан боғлиқ мулкий манфаатлар ёки жисмоний шахсларнинг соғлиғига зарар етказилиши, шунингдек бахтсиз ҳодиса ёки касаллик натижасида уларнинг ўлими билан боғлиқ мулкий манфаатлар ҳаётни суғурта қилиш объектлари бўлиши мумкин.

Тиббий хизматлар (тиббий ёрдам, дори-дармонлар билан таъминлаш) ҳамда бошқа хизматлар ташкил этилишини ва кўрсатилишини талаб этаётган шахс соғлиғининг ёки ҳолатининг бузилиши оқибатида бундай хизматларни ташкил этиш ва кўрсатиш учун, шунингдек шахснинг ҳаёти ёки соғлиғи учун хавфли бўлган таҳдидлар даражасини камайтирадиган ва (ёки) уларни бартараф этадиган профилактика тадбирларини ўтказиш учун ҳақ тўлаш билан боғлиқ мулкий манфаатлар тиббий суғурта объектлари бўлиши мумкин.

Мол-мулкнинг йўқотилиши (нобуд бўлиши), камомади ёки шикастланиши таваккалчилиги билан боғлиқ мулкий манфаатлар мол-мулкни суғурта қилиш объектлари бўлиши мумкин.

Суғурта қилдирувчининг (суғурталанган шахснинг) даромадлар ололмаслик, жисмоний ва юридик шахсларнинг кутилмаган харажатлари юзага келиши таваккалчилиги билан боғлиқ мулкий манфаатлари мулкий суғуртада молиявий таваккалчиликларни суғурта қилиш объектлари бўлиши мумкин.

Тадбиркорнинг контрагентлари томонидан ўз мажбуриятлари бажарилмаганлиги сабабли тадбиркорлик фаолиятидан зарарлар юзага келиши ёки тадбиркорга боғлиқ бўлмаган ҳолатларга кўра ушбу фаолиятнинг шартлари ўзгариши таваккалчилиги, шу жумладан кутилаётган даромадларни ололмаслик таваккалчилиги билан боғлиқ мулкий манфаатлар тадбиркорлик таваккалчиликларини суғурта қилиш объектлари бўлиши мумкин.

Қуйидагилар билан боғлиқ бўлган мулкий манфаатлар фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш объектлари бўлиши мумкин:

жисмоний шахсларнинг ҳаётига, соғлиғига ёки мол-мулкига, юридик шахсларнинг, давлатнинг мол-мулкига зарар етказганлик учун жавобгарлик юзага келиши таваккалчилиги;

шартнома шартларини бузганлик учун жавобгарлик юзага келиши таваккалчилиги.

12-модда. Суғурта фаолиятининг субъектлари

Суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари суғурта фаолиятининг субъектларидир.

Суғурталовчилар, суғурта воситачилари, аджастерлар, актуарийлар, суғурта сюрвейерлари, ассистанс суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларидир.

Суғурта брокери, қайта суғурта брокери ва суғурта агенти суғурта воситачиларидир.

13-модда. Суғурталовчи

Тегишли турдаги суғуртани амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган ва суғурта шартномасига мувофиқ суғурта товони (суғурта тўлови) тўловини амалга ошириш мажбуриятини олувчи тижорат ташкилоти бўлган юридик шахс суғурталовчи деб эътироф этилади.

Суғурталовчилар суғуртани амалга ошириш билан бевосита боғлиқ бўлмаган тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиши мумкин эмас, бундан ушбу Қонуннинг 14-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

14-модда. Суғурталовчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Суғурталовчи:

суғурта (қайта суғурта) шартномаларини тузишга;

ўз мажбуриятларини белгиланган тартибда қайта суғурта қилишга, шу жумладан Ўзбекистон Республикасидан ташқарида қайта суғурта қилишга;

инвестиция фаолиятини амалга оширишга;

қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачиси сифатида профессионал фаолиятни амалга оширишга. Бунда мазкур фаолият турини амалга ошириш учун суғурталовчининг лицензия олиши талаб қилинмайди;

суғурта (қайта суғурта) соҳасидаги мутахассислар малакасини ошириш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширишга;

суғурталовчи томонидан амалга ошириладиган суғурта турларига доир қоидаларни (шартларни) ишлаб чиқишга ва тасдиқлашга;

суғурта ҳодисаси рўй беришининг сабаблари ва ҳолатларини, шунингдек суғурта товони (суғурта тўлови) миқдорини белгилаш учун зарур бўлган тегишли ахборотни ва ҳужжатларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан, судлардан, тиббиёт, сейсмология, ветеринария, гидрометеорология ташкилотларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан белгиланган тартибда сўрашга ва олишга;

суғурта агентлари, суғурта ва қайта суғурта брокерлари ҳамда суғурта бозорининг бошқа профессионал иштирокчилари билан тегишли шартномалар тузишга;

қонунчиликда ва (ёки) суғурта (қайта суғурта) шартномасида белгиланган ҳолларда ҳамда тартибда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлашни рад этишга, суғурта (қайта суғурта) шартномасини муддатидан илгари бекор қилишга;

суғурта (қайта суғурта) шартномасида назарда тутилган тартибда суғурта қилдирувчи томонидан тақдим этилган ахборотни текширишга, суғурта қилдирувчи томонидан суғурта шартномаси талаблари ва шартларининг бажарилиши устидан назорат олиб боришга;

чет эл суғурталовчиларига сюрвейер ва аджастер хизматлари кўрсатишга;

илгари суғурталовчи томонидан ўз эҳтиёжлари учун олинган ёки суғурта шартномасини амалга ошириш натижасида ўз ихтиёрига ўтган мол-мулкни реализация қилишга ёки ижарага беришга;

Ўзбекистон Республикасининг рейтинг ташкилотлари ва хорижий рейтинг ташкилотларидан ахборот олишга;

ўзининг алоҳида бўлинмаларини ташкил этишга ҳақли.

Суғурталовчи қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Суғурталовчи:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта фаолиятини амалга ошириш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини қонунчилик талабларига мувофиқ таъминлаши;

ўзи ваколат берган суғурта агентларининг реестрини юритиши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига биноан тақдим этиши;

суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, қонунчиликда ёки суғурта (қайта суғурта) шартномасида назарда тутилган муддатларда барча зарур ҳисоб-китобларни ва суғурта товони (суғурта тўлови) тўловларини амалга ошириши;

фирма номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган тақдирда, бу ҳақда ваколатли давлат органини ва суғурта қилдирувчиларни ушбу Қонунда белгиланган тартибда хабардор қилиши;

суғурта захираларини қонунчиликда белгиланадиган тартибда ва шартларда шакллантириши ҳамда жойлаштириши;

ҳар йили мажбурий аудиторлик текширувидан ўтиши;

ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда бир йилда камида бир марта актуар ташкилотни актуар хизматлар кўрсатиш учун жалб этиши;

ваколатли давлат органи томонидан белгиланган шаклда, тартибда ва муддатларда йиллик молиявий ҳисоботни эълон қилиши;

суғурта агенти жисмоний шахснинг ёки юридик шахс раҳбарининг ёхуд ходимининг малакасини ўз маблағлари ҳисобидан ошириши;

бухгалтерия ҳисобини юритиши, молиявий, статистика, солиқ ҳисоботларини ва бошқа ҳисоботларни тузиши шарт.

Суғурталовчининг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

15-модда. Суғурта брокери

Суғурта қилдирувчининг номидан ва топшириғига биноан суғурта шартномасини тузишни ҳамда унинг бажарилишини ташкил этишга доир фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган юридик шахс суғурта брокеридир.

Суғурта брокерининг фаолияти суғурта соҳасидаги бошқа фаолият турлари билан қўшиб олиб борилиши мумкин эмас, бундан қайта суғурта брокерининг фаолияти мустасно.

Суғурта брокери суғурталовчининг устав фондида (устав капиталида) иштирок этишга ҳақли эмас.

Суғурта брокери ўзи ва суғурта қилдирувчи ўртасида тузилган шартнома асосида хизматлар кўрсатади.

16-модда. Қайта суғурта брокери

Ўз номидан ва қайта суғурта шартномаси бўйича суғурта қилдирувчи сифатида иштирок этувчи суғурталовчининг топшириғига биноан қайта суғурта шартномасини тузишни ҳамда унинг бажарилишини ташкил этишга доир фаолиятни амалга оширувчи юридик шахс қайта суғурта брокеридир.

Қайта суғурта брокери ўз фаолиятини ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда бошлайди ва тугатади. Қайта суғурта брокерининг хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятининг талаблари ва шартлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Қайта суғурта брокери суғурталовчининг устав фондида (устав капиталида) иштирок этишга ҳақли эмас.

Қайта суғурта брокери ўзи ва суғурта қилдирувчи ўртасида тузилган шартнома асосида хизматлар кўрсатади.

17-модда. Суғурта ҳамда қайта суғурта брокерларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Суғурта ва қайта суғурта брокерлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

суғуртанинг (қайта суғуртанинг) ҳар қандай тури бўйича воситачилик фаолиятини ваколатлари доирасида амалга ошириш, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно;

суғурта (қайта суғурта) шартномаси тузилган тақдирда, суғурталовчини танлаш;

суғурталовчидан лицензиянинг мавжудлиги, устав фондининг, суғурта захираларининг ҳамда қабул қилинган мажбуриятларнинг миқдорлари тўғрисида, шунингдек суғурталовчининг тўловга қобилиятлилиги ва молиявий барқарорлигига доир бошқа кўрсаткичлар ҳақида маълумотлар олиш;

эксперт ва маслаҳат хизматлари кўрсатиш.

Суғурта ва қайта суғурта брокерлари қонунчиликка ҳамда ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Суғурта ва қайта суғурта брокерлари:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта (қайта суғурта) шартномасини тузиш ва бажариш бўйича тўлиқ, ишончли ҳамда холисона ахборотни мижозларнинг сўровларига кўра тақдим этиши;

мижознинг тижорат сирини ва бошқа сирини ташкил этадиган маълумотларни ошкор қилмаслиги;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига кўра тақдим этиши;

фирма номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли ва (ёки) жойлашган ери ўзгарган тақдирда, бу ҳақда ваколатли давлат органини ҳамда суғурталовчиларни хабардор қилиши;

қонунчиликда белгиланган тартибда бухгалтерия ҳисобини юритиши, молиявий, статистика, солиқ ҳисоботларини ва бошқа ҳисоботларни тузиши шарт.

Суғурта ва қайта суғурта брокерларининг зиммасида қонунчиликка ҳамда ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

18-модда. Суғурта агенти

Суғурталовчининг номидан ва топшириғига биноан суғурта шартномасини тузишни ҳамда унинг бажарилишини ташкил этишга доир фаолиятни воситачилик ҳақи эвазига амалга оширувчи жисмоний ёки юридик шахс суғурта агентидир.

Суғурта агенти бир вақтнинг ўзида суғурталовчининг бошқарув ва назорат органлари аъзолари ҳамда раҳбарлари, шунингдек ходими сифатида иш юритиши мумкин эмас.

Суғурта агенти ўз фаолиятини суғурталовчилар билан қонунчиликда белгиланган тартибда тузилган топшириқ шартномалари (агент битимлари) асосида амалга оширади.

Суғурта агенти фақат ўзи билан топшириқ шартномаси (агент битими) тузган суғурталовчининг реестрига киритилганидан кейин ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин.

Қуйидагиларга:

суғурта агентининг тегишли турдаги суғуртани амалга ошириш учун лицензияга эга бўлмаган суғурталовчилар номидан суғурта шартномалари тузишига;

юридик шахс бўлган суғурта агентлари суғурта қилдирувчи сифатида иштирок этадиган суғурта шартномаларида суғурта агенти сифатида иш юритишига;

суғурта агентининг қонунчилик билан белгиланган вазифаларини бошқа ҳар қандай фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида амалга оширишига.

агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида суғурта бўйича суғурта агентининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган тартибда рўйхатга олинмаган чет эл суғурта ташкилотлари номидан суғурта шартномалари тузиш билан боғлиқ бўлган воситачилик фаолиятига йўл қўйилмайди;

Жисмоний шахс бўлган суғурта агенти ўз номига, яқин қариндошлари (ота-онаси, туғишган ва ўгай ака-ука ва опа-сингиллари, эри, хотини, фарзандлари, шу жумладан фарзандликка олинганлар, бобоси, бувиси, неваралари, шунингдек эрининг, хотинининг ота-онаси, туғишган ҳамда ўгай ака-ука ва опа-сингиллари) номига суғурта шартномалари бўйича ҳужжатлар ёзишга, шунингдек ўз фойдасига суғурта шартномалари тузишга ҳамда бунда мазкур суғурта шартномаси бўйича суғурта агенти сифатида иш юритишга ҳақли эмас.

Инсофсиз суғурта агентларининг реестри ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда юритилади.

19-модда. Суғурта агентининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Суғурта агенти қуйидаги ҳуқуқларга эга:

суғурталовчи томонидан берилган ваколатлар доирасида суғуртанинг ҳар қандай тури, шу жумладан мажбурий суғурта турлари бўйича ҳам воситачилик фаолиятини амалга ошириш, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно

суғуртага қабул қилинаётган суғурта таваккалчилигини баҳолашда, суғурта ҳодисаси юз берганда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлашда ва суғурта қилдирувчининг суғурта мукофотини тўлиқ ҳажмда ҳамда суғурта шартномасида белгиланган муддатларда тўлашида зарур кўмак кўрсатиш;

лицензиянинг мавжудлиги, устав фондининг, суғурта захираларининг ҳамда қабул қилинган мажбуриятларнинг миқдорлари тўғрисида, шунингдек суғурталовчининг тўловга қобилиятлилигига ва молиявий барқарорлигига доир бошқа кўрсаткичлар ҳақида суғурталовчидан маълумотлар олиш;

суғурта шартномаси (суғурта полиси) тузиш учун зарур ҳужжатларни расмийлаштириш;

суғурта қилдирувчидан қабул қилиб олинаётган таваккалчиликлар тўғрисида суғурталовчига тўлиқроқ ахборот бериш мақсадида ҳамма учун очиқ бўлган манбалардан таваккалчилик ва суғурта қилдирувчи ҳақида суғурта қилдирувчининг шахсий ҳаётига аралашмаган ҳолда маълумотлар тўплаш.

Суғурта агенти қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Суғурта агенти:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта шартномасини тузиш ва суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш чоғида ҳужжатларни ўз вақтида расмийлаштиришга кўмаклашиши;

суғурта тарифлари, суғурталовчилар томонидан таклиф этилаётган суғурта шартлари ҳақида, лицензиянинг мавжудлиги, устав фондининг, суғурта захираларининг ҳамда қабул қилинган мажбуриятларнинг миқдорлари тўғрисида, шунингдек суғурталовчининг тўловга қобилиятлилиги ва молиявий барқарорлигига доир бошқа кўрсаткичлар ҳақида ахборотга эга бўлиши;

суғурта шартномасини расмийлаштириш чоғида суғурта қилдирувчи тўғрисида зарур ахборотга эга бўлиши, унга суғурта таваккалчилигини пасайтиришга ва суғурта ҳодисаси юз бериши эҳтимолини камайтиришга қаратилган аниқ тадбирларни амалга оширишни таклиф этиши;

суғурта қилдирувчиларнинг сўровига кўра уларни суғуртанинг амалдаги шартлари тўғрисида хабардор қилиши;

суғурта шартномаларини белгиланган тартибда тузиши ва янги муддатга ўз вақтида қайта расмийлаштириши;

тузилган суғурта шартномалари ва олинган суғурта мукофотлари суммалари ҳисобини белгиланган шаклда юритиши;

суғурта ҳужжатларининг бут сақланишини таъминлаши;

мижознинг тижорат сирини ёки бошқа сирини ташкил этадиган маълумотларнинг махфийлигини сақлаши;

суғурта шартномасининг амал қилиш муддати ичида таваккалчилик шартлари жиддий равишда ўзгарганлигига тааллуқли ахборот суғурталовчи томонидан ўз вақтида олинишини, шунингдек суғурта эътирозлари юзага келганда ҳамда уларни тартибга солиш жараёнида суғурталовчи ва суғурта қилдирувчи ўртасида ахборотнинг ўз вақтида алмашинишини таъминлаши;

тегишли битим мавжуд бўлган тақдирда, суғурталовчининг топшириғига кўра ва унинг ҳисобидан суғурта товони (суғурта тўлови) тўланишини ташкил этиши шарт.

Суғурта агентининг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

20-модда. Аджастер

Аджастер суғурталовчининг, суғурта қилдирувчининг ва бошқа буюртмачининг топшириғи бўйича қуйидаги хизматларни кўрсатадиган, ўз штатида тегишли мутахассисларга эга бўлган юридик шахс ёки профессионал билим ва малакага эга бўлган жисмоний шахсдир:

суғурта ҳодисаси юз берганидан кейин суғурта объектини кўздан кечириш ва текшириш;

суғурта ҳодисаси фактларини ва таваккалчилик ҳолатларини таҳлил қилиш;

суғурта объектининг шикастланиш сабабларини ва суғурта ҳодисаси мавжудлигини аниқлаш;

суғурта ҳодисаси мавжуд бўлган тақдирда — суғурта ҳодисаси оқибатида вужудга келган шикастланиш даражасини ва зарар миқдорини аниқлаш;

тўланиши лозим бўлган суғурта товони (суғурта тўлови) суммасини аниқлаш;

суғурта ҳодисаси бўйича хулоса тузиш.

Аджастер ўз фаолиятини ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда бошлайди ва тугатади. Аджастернинг хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятининг талаблари ва шартлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Аджастер ўз фаолиятини суғурталовчи, суғурта қилдирувчи ва бошқа буюртмачи билан тузилган шартномага мувофиқ амалга оширади.

Аджастер:

суғурталовчи сифатида суғурта ва қайта суғурта операцияларини ўтказишга;

суғурта бўйича воситачилик фаолиятини амалга оширишга;

суғурталовчиларнинг устав фондларида (устав капиталларида) иштирок этишга;

суғурта қилдирувчининг вакили сифатида суғурта товони (суғурта тўлови) суммасини олишга ҳақли эмас.

Аджастер хизмати кўрсатиш натижалари ҳисобот тарзида расмийлаштирилиб, суғурталовчи ундан зарарларнинг ўрнини қоплаш ва низоларни ҳал қилиш чоғида фойдаланиши мумкин.

Аджастернинг ҳисоботидаги хулосалар мустақил суғурта экспертизаси жараёнида қайта кўриб чиқилиши мумкин.

21-модда. Аджастернинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Аджастер қуйидаги ҳуқуқларга эга:

аджастер хизматлари кўрсатиладиган суғурталовчини, суғурта қилдирувчини ва бошқа буюртмачиларни эркин танлаш;

суғурта воқеасини (суғурта ҳодисасини) ўрганиш учун суғурталовчидан, суғурта қилдирувчидан ва бошқа буюртмачилардан зарур ахборотни сўраш ҳамда олиш;

суғурта ҳодисаси юз берганидан кейин суғурта объектини кўздан кечириш ва текшириш;

ўзи суғурта объектини сиртдан (зарур бўлганда — техника воситаларини қўллаган ҳолда) кўздан кечирганлиги тўғрисидаги далолатномани расмийлаштириш;

суғурта ҳодисаси рўй беришининг сабаблари ва ҳолатларини, шунингдек суғурта товони (суғурта тўлови) миқдорини аниқлаш учун зарур бўлган тегишли ахборотни ва ҳужжатларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан, судлардан, тиббиёт, сейсмология, ветеринария, гидрометеорология ташкилотларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан белгиланган тартибда сўраш ва олиш.

Аджастер қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Аджастер:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта ҳужжатларининг бут сақланишини таъминлаши;

мижознинг тижорат сирини ёки бошқа сирини ташкил этадиган маълумотларнинг махфийлигини сақлаши;

суғурта ҳодисасига тааллуқли маълумотларни ўз вақтида таҳлил қилиш учун чоралар кўриши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига кўра тақдим этиши шарт.

Аджастернинг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

22-модда. Актуар ташкилот ва актуарий

Актуар ташкилот қуйидагиларни ўз ичига оладиган актуар хизматлари кўрсатувчи юридик шахсдир:

суғурта воқеаси юз беришининг математик жиҳатдан эҳтимоллиги ҳисоб-китобларини амалга оширишни, ҳам алоҳида таваккалчилик гуруҳларида, ҳам умуман суғурта мажмуи бўйича зарар етказилишининг такрорийлигини ва унинг оқибатларининг оғирлик даражасини белгилашни;

суғурталовчининг зарур суғурта захиралари ва фондларини математик жиҳатдан асослаш ҳамда ҳисоб-китоб қилишни, уларни шакллантириш усулларини ишлаб чиқишни;

суғурталовчининг инвестициялар сифатида тўпланган бадаллардан фойдаланишида капитал қўйилма нормаси ва нетто-ставка миқдори ўртасидаги боғлиқликни тариф ставкаларини инвестиция даромади суммасига камайтиришга имкон берадиган тарзда аниқлашни;

суғурталовчилар ва қайта суғурталовчилар капиталининг етарлилик кўрсаткичини ҳисоблашни, шунингдек активлар сифатини таъминлаш механизмларини белгилашни;

суғурта жараёнини ташкил этиш учун зарур харажатларни асослашни ва суғурта хизматлари таннархини ҳисоб-китоб қилишни;

суғуртанинг (қайта суғуртанинг) ҳар бир тури бўйича тариф ставкаларини суғурталовчилар учун уларни ўтказишнинг узоқ муддатли ва қисқа муддатли хусусиятини ҳисобга олган ҳолда белгилашни;

суғурталовчининг инвестиция фаолияти натижаларини актуар ҳисоб-китоблардан фойдаланган ҳолда баҳолашни;

суғурталовчининг даромадларини суғуртанинг (қайта суғуртанинг) ҳар хил турлари бўйича режалаштиришни;

актуар ҳисоб-китобларни амалга ошириш бўйича дастурий маҳсулотларни ишлаб чиқишни;

суғурта билан боғлиқ бошқа актуар хизматларини кўрсатишни.

Актуар ташкилот ўз фаолиятини ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда бошлайди ва тугатади. Актуар ташкилотнинг хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятининг талаблари ва шартлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Актуар ташкилот шартномага мувофиқ тўлов асосида фақат актуар хизматларини кўрсатиши мумкин.

Актуарий қонунчиликда белгиланган тартибда актуарий малака сертификатини олган ва актуар ташкилот штатида турган ёки актуар ташкилот билан фуқаролик-ҳуқуқий шартнома тузган жисмоний шахсдир.

Актуарий сифатсиз актуар хизматларини кўрсатганлик, тижорат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ошкор қилганлик ва актуар ташкилотнинг зарар кўришига олиб келган ўзга хатти-ҳаракатлари натижасида етказилган зарар учун актуар ташкилот олдида жавобгар бўлади.

Актуар ташкилот ўз штатида камида битта актуарийга эга бўлиши керак.

Актуарий:

суғурталовчи сифатида суғурта ва қайта суғурта операцияларини ўтказишга;

суғурта бўйича воситачилик фаолиятини амалга оширишга;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) устав фондларида (устав капиталларида) иштирок этишга ҳақли эмас.

Актуарий фаолиятининг натижалари ҳисобот тарзида расмийлаштирилади.

Актуарийнинг ҳисоботидаги хулосалар мустақил суғурта экспертизаси жараёнида қайта кўриб чиқилиши мумкин.

23-модда. Актуар ташкилотнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Актуар ташкилот қуйидаги ҳуқуқларга эга:

актуар хизматлари кўрсатиладиган суғурталовчини ва бошқа буюртмачиларни эркин танлаш;

актуар хулосасини тузиш учун зарур бўлган ахборот суғурталовчи ва бошқа буюртмачилар томонидан тақдим этилмаган тақдирда, актуар хизматлари кўрсатишни рад этиш;

бошқа актуар ташкилотларни ва ўзга мутахассисларни актуар хизматлари кўрсатишда иштирок этишга белгиланган тартибда жалб қилиш.

Актуар ташкилот қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Актуар ташкилот:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

актуар хизматлари кўрсатиш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигига риоя этиши;

актуар хулосасида актуар ҳисоб-китобларнинг камчиликлари фактларини ва уларни бартараф этишга доир таклифларни акс эттириши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига кўра тақдим этиши шарт.

Актуар ташкилотнинг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

24-модда. Суғурта сюрвейери

Суғурта сюрвейери қуйидагилар бўйича хизматлар кўрсатувчи, ўз штатида тегишли мутахассисларга эга бўлган юридик шахс ёки профессионал билим ва малакага эга бўлган жисмоний шахсдир:

суғурта (қайта суғурта) шартномаси тузилгунига қадар суғурта (қайта суғурта) объектини кўздан кечириш ва текшириш;

суғурта (қайта суғурта) шартномаси тузилгунига қадар барча фактларни ва таваккалчилик ҳолатларини таҳлил қилиш, таваккалчилик даражасини аниқлаш;

текширилаётган суғурта объекти бўйича хулоса тузиш.

Суғурта экспертизасини ўтказишга ваколатли бўлган мутахассисларнинг (экспертларнинг) иш тартиби суғурта сюрвейери томонидан белгиланади.

Суғурта сюрвейери ўз фаолиятини ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда бошлайди ва тугатади. Суғурта сюрвейерининг хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятининг талаблари ва шартлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Суғурта сюрвейери ўз фаолиятини суғурталовчи ёки суғурта қилдирувчи билан тузилган шартномага мувофиқ амалга оширади.

Суғурта сюрвейери:

суғурталовчи сифатида суғурта ва қайта суғурта операцияларини ўтказишга;

суғурта бўйича воситачилик фаолиятини амалга оширишга;

суғурталовчиларнинг устав фондларида (устав капиталларида) иштирок этишга ҳақли эмас.

Суғурта сюрвейери ишининг натижалари бўйича ҳисобот тақдим этилиб, суғурталовчи ёки суғурта қилдирувчи бу ҳисоботдан суғурта (қайта суғурта) шартномасини тузиш чоғида фойдаланиши мумкин.

Суғурта сюрвейерининг ҳисоботидаги хулосалар мустақил суғурта экспертизаси жараёнида қайта кўриб чиқилиши мумкин.

25-модда. Суғурта сюрвейерининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Суғурта сюрвейери:

хизматлар кўрсатиладиган суғурталовчини ёки суғурта қилдирувчини эркин танлашга;

суғурта объектини ўрганиш учун суғурта қилдирувчидан ёки суғурталовчидан зарур ахборотни сўрашга ва олишга;

давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларидан, фаолияти суғурта объектларига дахлдор бўлган бошқа ташкилотлардан зарур маълумотларни сўрашга ва олишга ҳақли.

Суғурта сюрвейери қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Суғурта сюрвейери:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта экспертизасини ўтказиш учун тарафлар тақдим этган ҳужжатларнинг бут сақланишини таъминлаши;

мижознинг тижорат сирини ёки бошқа сирини ташкил этадиган маълумотларнинг махфийлигини сақлаши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига кўра тақдим этиши шарт.

Суғурта сюрвейерининг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

26-модда. Ассистанс

Ассистанс суғурта қилдирувчиларга (суғурталанган шахсларга, наф олувчиларга) ҳамда суғурталовчиларга суғурта шартномаси доирасида ассистанс хизматлари, техник, тиббий ва бошқа хизматлар кўрсатувчи, шунингдек уларга молиявий кўмак берувчи жисмоний ёки юридик шахсдир.

Ассистанс ўз фаолиятини суғурталовчи билан тузилган шартномага мувофиқ амалга оширади.

Ассистанс ўз фаолиятини ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда бошлайди ва тугатади. Ассистанснинг хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятининг талаблари ва шартлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ассистанс хизматларига суғурта қилдирувчиларнинг (суғурталанган шахсларнинг) иштирокисиз фақат суғурталовчилар томонидан ҳақ тўланади.

Ассистанс:

суғурталовчи сифатида суғурта ва қайта суғурта операцияларини ўтказишга;

суғурта бўйича воситачилик фаолиятини амалга оширишга;

суғурталовчиларнинг устав фондларида (устав капиталларида) иштирок этишга ҳақли эмас.

27-модда. Ассистанснинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ассистанс қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ассистанс хизматлари кўрсатилиши бўйича суғурталовчилар билан мустақил равишда шартнома тузиш;

ассистанс хизматлари кўрсатилиши учун зарур бўлган барча ахборот суғурталовчи томонидан тақдим этилмаган тақдирда, ассистанс хизматлари кўрсатишни рад этиш;

тегишли мутахассисларни ассистанс хизматлари кўрсатишда иштирок этишга белгиланган тартибда жалб қилиш.

Ассистанс қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Ассистанс:

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

суғурта қилдирувчилардан (суғурталанган шахслардан) суғурта воқеалари (суғурта ҳодисалари) тўғрисидаги хабарлар кеча-кундуз қабул қилинишини ташкил этиши ва суғурта қилдирувчиларга (суғурталанган шахсларга) суғурта шартномаси доирасида, тақдим этилган суғурта полиси асосида зарур ёрдам кўрсатиши;

суғурта ҳодисаларини кўриб чиқиш ва тартибга солиш чораларини кўриши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни ваколатли давлат органининг талабига кўра тақдим этиши шарт.

Ассистанснинг зиммасида қонунчиликка ва ўзи тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

28-модда. Суғурта бозори профессионал иштирокчиларининг уюшмалари

Агар суғурта бозори профессионал иштирокчиларининг уюшмаларини ва бошқа бирлашмаларини ташкил этиш қонунчилик талабларига зид келмаса, суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда биргаликдаги тадбирларни (чораларни) амалга ошириш мақсадида уюшмалар ва бошқа бирлашмалар ташкил этиши мумкин.

3-боб. Суғурта шартномаси ва қоидалари

29-модда. Суғурта шартномаси

Суғурта қилиш суғурта қилдирувчи ва суғурталовчи ўртасида тузиладиган суғурта шартномаси асосида амалга оширилади.

Суғурта шартномаси суғурталовчи ва суғурта қилдирувчи ўртасида ёзма ёки электрон шаклда тузилган битим бўлиб, суғурта қилдирувчи унга мувофиқ суғурта мукофотини (суғурта бадалини) суғурта шартномасида белгиланган тартибда, муддатларда ва ҳажмда тўлайди ҳамда суғурта шартномасида ёки қонунчиликда назарда тутилган бошқа мажбуриятларни бажаради, суғурталовчи эса суғурта шартномасида кўрсатилган муайян воқеа (суғурта ҳодисаси) юз берганда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш мажбуриятини ўз зиммасига олади.

Суғурта шартномаларида франшиза назарда тутилиши мумкин.

Франшиза ҳам суғурта суммасининг фоизларида, ҳам муайян суммада белгиланиши мумкин ҳамда шартли ва шартсиз франшизага бўлинади. Суғурта шартномасида франшизанинг бошқа турлари назарда тутилиши мумкин.

Суғурта шартномасининг ёзма ёки электрон шаклини тузишга доир талабларга риоя этмаслик ушбу шартноманинг ҳақиқий эмаслигига сабаб бўлади.

Ваколатли давлат органи суғурта шартномаси шартларига қўйиладиган энг кам талабларни белгилаш ҳуқуқига эга.

30-модда. Суғурта қоидалари

Суғурта қоидалари (бундан халқаро суғурта тизимлари доирасида қабул қилинадиган суғурта қоидалари мустасно) суғурталовчи ёки суғурталовчиларнинг бирлашмаси томонидан қабул қилинади ҳамда тасдиқланади ва суғуртанинг асосий қоидаларини ўз ичига олиши керак.

Суғуртанинг асосий қоидалари қуйидаги тушунчаларни ўз ичига олиши керак:

суғурта субъектлари;

суғурта объектлари;

суғурта ҳодисалари;

суғурта таваккалчиликлари;

суғурта суммаси, суғурта тарифи ва суғурта мукофотини (суғурта бадалларини) аниқлаш тартиби;

суғурта шартномаларини тузиш, бажариш ва тугатиш тартиби;

тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

зарарларнинг ёки зиённинг миқдорини аниқлаш тартиби;

суғурта товонини (суғурта тўловини) аниқлаш тартиби;

суғурта товонини (суғурта тўловини) амалга ошириш муддатлари, шунингдек суғурта товонини (суғурта тўловини) рад этиш асосларининг батафсил рўйхати ва бошқа қоидалар.

31-модда. Суғурта қилдирувчи ва суғурталовчи ўртасида электрон шаклдаги ахборот алмашинувининг ўзига хос хусусиятлари

Суғурта қилдирувчи (суғурталанган шахс, наф олувчи) томонидан суғурталовчига суғурта шартномасини тузиш, ўзгартириш, муддатидан олдин тугатиш учун, суғурта қоидаларида назарда тутилган ҳолларда ва тартибда суғурта товонини (суғурта тўловини) олиш учун электрон шаклдаги ахборотни (суғурта шартномасини тузиш, ўзгартириш, муддатидан олдин тугатиш тўғрисидаги аризани, суғурта ҳодисаси юз берганлиги ҳақидаги билдиришномани, суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш тўғрисидаги аризани ва (ёки) бошқа ҳужжатларни) яратиш ҳамда жўнатиш суғурталовчининг Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги расмий веб-сайтидан, шунингдек мобиль иловалардан, электрон почтадан ва ахборот алмашишнинг бошқа усулларидан фойдаланилган ҳолда амалга оширилади. Суғурталовчининг расмий веб-сайтидан ушбу ахборот тизимининг оператори бўлган суғурта қилдирувчи ва суғурталовчи ўртасида электрон шаклдаги ахборот алмашинувини таъминлайдиган ахборот тизими сифатида фойдаланилиши мумкин.

Ушбу моддада назарда тутилган ҳаракатларни бажариш учун суғурталовчининг расмий веб-сайтига киришни суғурта қилдирувчи (суғурталанган шахс, наф олувчи) идентификациялаш ва аутентификациялаш тизимидан фойдаланган ҳолда амалга ошириши мумкин.

Суғуртани электрон шаклда амалга ошириш чоғида электрон рақамли имзо билан тасдиқланган ёхуд электрон рақамли имзосиз тақдим этилган электрон шаклдаги ахборот суғурта шартномаси, шу жумладан суғурталовчининг электрон рақамли имзоси билан имзоланган қайси суғурта шартномаси (полиси) шартларига суғурта қилдирувчи офертани (суғурта шартномаси тузиш таклифини) қабул қилиш ва суғурта мукофоти тўлаш орқали ўз розилигини берган бўлса, ўша суғурта шартномаси (полиси) шартларига мувофиқ қоғоздаги ҳужжатга тенг ҳужжат деб эътироф этилади.

Ихтиёрий суғуртани амалга ошириш чоғида суғурта қилдирувчи (суғурталанган шахс, наф олувчи) ва суғурталовчи ўртасида электрон ҳужжатлардан фойдаланишга доир талаблар ҳамда электрон шаклда ахборот алмашиш тартиби суғурта қоидаларида ва (ёки) мазкур шахслар ўртасидаги бошқа келишувда белгиланади.

32-модда. Суғурта шартномаси иштирокчилари

Суғурталовчилар, суғурта қилдирувчилар, суғурталанган шахслар, наф олувчилар ва манфаатдор шахслар суғурта шартномасининг иштирокчилари сифатида иш юритиши мумкин.

Суғурталовчи билан суғурта шартномасини тузувчи ва суғурта мукофотини (суғурта бадалларини) тўловчи юридик шахс ёки муомалага лаёқатли жисмоний шахс суғурта қилдирувчидир.

Суғурта қилдирувчилар учинчи шахсларни (суғурталанган шахсларни) суғурта қилиш тўғрисида фақат уларнинг розилиги мавжуд бўлган тақдирдагина суғурталовчилар билан шартномалар тузиши мумкин, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Суғуртада иштирок этаётган, мулкий манфаатлари суғурта ҳимоясининг объекти бўлган жисмоний шахс суғурталанган шахсдир.

Суғурталанган шахс, агар ўзига нисбатан суғурта шартномасини тузса ва ҳисобланган суғурта мукофотини тўласа, суғурта қилдирувчи ҳам бўлиши мумкин.

Суғурта қилдирувчи (суғурталанган шахс) томонидан суғурта товонини ёки суғурта тўловини олувчи сифатида тайинланган жисмоний ёки юридик шахс наф олувчидир.

Наф олувчи суғурта шартномаси ҳақидаги ахборотни суғурта қилдирувчидан, суғурталанган шахсдан ёки суғурталовчидан олишга ҳақли.

33-модда. Суғурта мукофоти

Суғурталовчи суғурта шартномаси бўйича тўланиши лозим бўлган суғурта мукофотининг миқдорини белгилашда ўзи ишлаб чиққан суғурта тарифларини қўллашга ҳақли бўлиб, бу тарифлар суғурта объекти ва суғурта таваккалчилигининг хусусияти ҳисобга олинган ҳолда суғурта суммаси бирлигидан ундириладиган мукофотни белгилайди.

Суғуртанинг айрим турлари бўйича суғурта мукофотининг миқдори Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган суғурта тарифларига мувофиқ аниқланади.

33 1 -модда. Суғурта полиси

Суғурта шартномасига ёки суғурта қоидаларига асосан белгиланган суғурта мукофотининг тўланганлигини ва суғурталовчининг суғуртага оид мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи ҳужжат суғурта полиси ҳисобланади.

Суғурта мукофоти тўланмасдан суғурта полиси берилган ҳолларда суғурталовчи суғуртага оид мажбуриятлар бажарилишини тўлиқ таъминлаши лозим.

34-модда. Суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш

Суғурталовчи суғурта шартномасида кўрсатилган шахсга фақат суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаши шарт.

Суғурталовчи қуйидагиларга ҳақли эмас:

агар у суғурта шартномасида ёки қонунда кўрсатиб ўтилган суғурта ҳодисаси юз берганлиги тўғрисидаги далилларни олган бўлса, суғурта шартномасида белгиланган муддатда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлашни рад этишга;

агар суғурта ҳодисасининг юз бериши суғурта қилдирувчининг (суғурталанган шахснинг ва (ёки) наф олувчининг) суғурта ҳодисаси юз беришига қаратилган қасддан қилган ҳаракатлари натижасида келиб чиққан бўлса, суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлашга. Бундай ҳолда суғурталовчи тўланган суғурта мукофотини қайтармайди.

Тарафларнинг келишувига кўра, суғурталовчи зарарларни тўлиқ ҳисоб-китоб қилгунига қадар суғурта товонининг бир қисмини тарафлардан бирортаси ҳам низолашмайдиган миқдорда тўлаши мумкин.

4-боб. Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг), суғурта брокерининг ҳамда уларнинг алоҳида бўлинмаларининг раҳбарига ва бош бухгалтерига, устав фондининг (устав капиталининг) анча улушига эга бўлган мулкдорларига ва бенефициарларига қўйиладиган талаблар

35-модда. Умумий талаблар

Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг), суғурта брокерларининг ҳамда улар алоҳида бўлинмаларининг раҳбарлари ва бош бухгалтерлари, башарти улар ушбу Қонунда белгиланган малака талабларига мувофиқ бўлса, тайинланади.

Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) ва суғурта брокери номзоднинг ушбу Қонунда белгиланган малака талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатларни номзод ваколатли давлат органига суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг, шунингдек уларнинг алоҳида бўлинмаларининг раҳбари ёки бош бухгалтери лавозимига тайинлангунига қадар тақдим этиши шарт.

Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг), суғурта брокерларининг ҳамда улар алоҳида бўлинмалари раҳбарларининг ва бош бухгалтерларининг малака талабларига мувофиқлигини аниқлаш тартиби ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

36-модда. Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг раҳбарига ва бош бухгалтерига қўйиладиган малака талаблари

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг раҳбари қуйидаги малака талабларига мувофиқ бўлиши керак:

олий маълумотга эга бўлиш;

иқтисодий, молиявий, юридик ихтисосликка эга бўлган мутахассислар учун суғурта соҳасида камида уч йиллик иш стажининг (суғурта агенти сифатидаги, шунингдек ёрдамчи, техник ва хизмат кўрсатувчи ходим лавозимларидаги иш стажини ҳисобга олмаган ҳолда) мавжудлиги;

бошқа ихтисосликка эга бўлган мутахассислар учун суғурта соҳасида камида етти йиллик иш стажининг (суғурта агенти сифатидаги, шунингдек ёрдамчи, техник ва хизмат кўрсатувчи ходим лавозимларидаги иш стажини ҳисобга олмаган ҳолда) мавжудлиги;

суғуртага оид қонунчилик ҳужжатлари бўйича етарлича билимга ва ижобий ишчанлик обрўсига эга бўлиши.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг бош бухгалтери «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган талабларга ҳамда бухгалтерия ва суғуртага оид қонунчилик ҳужжатлари бўйича етарлича билимга ва ижобий ишчанлик обрўсига эга бўлишга доир талабларга мувофиқ бўлиши керак.

37-модда. Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг алоҳида бўлинмаси раҳбарига ва бош бухгалтерига қўйиладиган малака талаблари

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг алоҳида бўлинмаси раҳбари қуйидаги малака талабларига мувофиқ бўлиши керак:

олий маълумотга эга бўлиш;

суғурта соҳасида камида бир йиллик иш стажининг (суғурта агенти сифатидаги, шунингдек ёрдамчи, техник ва хизмат кўрсатувчи ходим лавозимларидаги иш стажини ҳисобга олмаган ҳолда) мавжудлиги.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг алоҳида бўлинмаси бош бухгалтери қуйидаги малака талабларига мувофиқ бўлиши керак:

олий (бухгалтерлик, аудиторлик, молиявий, иқтисодий) маълумотга эга бўлиш;

бухгалтер сифатида камида бир йиллик иш стажининг мавжудлиги.

38-модда. Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг), суғурта брокерининг ҳамда уларнинг алоҳида бўлинмаларининг раҳбарига ва бош бухгалтерига, устав фондининг (устав капиталининг) анча улушига эга бўлган мулкдорларига ва бенефициарларига қўйиладиган қўшимча талаблар

Қуйидаги шахслар суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг), суғурта брокерининг ҳамда уларнинг алоҳида бўлинмаларининг раҳбари (бош бухгалтери) этиб тайинланиши, шунингдек суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг), суғурта брокерининг устав фондида (устав капиталида) анча улушига эга бўлган мулкдори ва бенефициари бўлиши мумкин эмас:

раҳбар (бош бухгалтер) томонидан амалга ошириладиган ҳаракатлар юридик шахсни банкротликка ёки уни тугатиш тўғрисида суд томонидан қарор қабул қилинишига олиб келганлиги ҳақидаги фактлар мавжуд бўлган тақдирда, ушбу юридик шахс банкрот деб топилган ёки суд томонидан уни тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтга қадар бир йил давомида юридик шахснинг раҳбари (бош бухгалтери) бўлган;

террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган;

иқтисодиёт соҳасидаги жиноятлар, бошқарув тартибига қарши жиноятлар ҳамда терроризмни молиялаштириш ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш билан боғлиқ жиноятлар учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёки судланганлиги олиб ташланмаган.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг устав фондида (устав капиталида) анча улушга эга бўлган мулкдорларига ҳамда бенефициарларига қўйиладиган талабларни амалга ошириш механизми, шунингдек суғурталовчи (қайта суғурталовчи) ва суғурта брокери устав фондининг (устав капиталининг) анча улуши миқдори қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

5-боб. Суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларини давлат рўйхатидан ўтказиш, уларнинг фаолиятини лицензиялаш, уларни қайта ташкил этиш ва тугатиш

39-модда. Суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларини ташкил этиш ва давлат рўйхатидан ўтказиш

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилади.

Юридик шахс бўлган суғурта бозорининг бошқа профессионал иштирокчилари қонун ҳужжатларида назарда тутилган ташкилий-ҳуқуқий шаклларда ташкил этилади.

40-модда. Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) устав фонди (устав капитали)

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдори қонунчиликда белгиланади.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) устав фонди (устав капитали) суғурта ташкилотининг муассислари томонидан киритилган пул маблағларидан ташкил топади ҳамда миллий валютада ифодаланади.

Суғурталовчининг устав фондини шакллантириш учун кредитга, гаровга олинган маблағлардан ва бошқа жалб қилинган маблағлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдори лицензия олиш тўғрисида ариза бериладиган пайтга қадар суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) таъсисчилари томонидан шакллантирилган бўлиши керак.

Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) бошқа суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) устав фондида (устав капиталида) иштирок этишига йўл қўйилмайди, бундан суғуртанинг бошқа тармоқларидаги суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) устав фондида (устав капиталида) ўзаро иштирокини чеклаш шартларида иштирок этиш ҳоллари мустасно.

41-модда. Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг фирма номига доир талаблар

Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг фирма номида илгари ташкил этилган суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг фирма номи билан адаштириб юбориш даражасида бир хил ёки уларга айнан ўхшаш бўлган белгилардан фойдаланилишига йўл қўйилмайди, бундан суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг филиаллари номлари мустасно.

Фирма номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган тақдирда, суғурталовчи (қайта суғурталовчи) ва суғурта брокери оммавий ахборот воситалари орқали бу ҳақда суғурта қилдирувчиларни хабардор қилиши, ўзи бажараётган, бир йилдан ортиқ муддатга мўлжалланган шартномалар бўйича эса ёзма шаклда ёки ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда электрон ҳужжат шаклида хабардор қилиши шарт.

«Суғурта» атамасидан ёки бу атама қўшиб ясалган сўз бирикмаларидан фақат суғурта фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган юридик шахслар томонидан фирма номида ёки товар белгисида (хизмат кўрсатиш белгисида) фойдаланилади.

Суғурта фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган юридик шахслар «суғурта» атамасини ўз фирма номига киритиши шарт.

42-модда. Суғурта фаолиятини лицензиялаш

Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг суғурта фаолияти қонунчиликда белгиланган тартибда ваколатли давлат органи томонидан бериладиган лицензиялар асосида амалга оширилади.

Лицензия суғурталовчига ҳаётни суғурта қилиш соҳасида ёки умумий суғурта соҳасида ёхуд фақат қайта суғурта қилиш бўйича суғурта фаолиятини амалга ошириш учун берилади.

Ҳаётни суғурта қилиш соҳасида суғурта фаолиятини амалга оширувчи суғурталовчи умумий суғурта соҳасида суғурта фаолиятини амалга оширишга ҳақли эмас, бундан умумий суғурта соҳасининг қонунчиликда белгиланган айрим турлари (класслари) мустасно. Умумий суғурта соҳасида суғурта фаолиятини амалга оширувчи суғурталовчи ҳаётни суғурта қилиш соҳасида суғурта фаолиятини амалга оширишга ҳақли эмас. Фақат қайта суғурта бўйича суғурта фаолиятини амалга оширувчи суғурталовчи суғурта шартномаларини тузишга ҳақли эмас.

Лицензияда суғурталовчи амалга оширишни мўлжаллаётган суғурта турлари (класслари) кўрсатилади.

43-модда. Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) лицензиясининг амал қилишини тўхтатиб туришнинг ўзига хос хусусиятлари

Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) лицензиясининг амал қилишини тўхтатиб туриш унинг янги суғурта (қайта суғурта) шартномаларини тузишини, шу жумладан амалдаги суғурта (қайта суғурта) шартномаларини узайтиришни тақиқлашга сабаб бўлади. Лицензияси тўхтатиб турилган суғурталовчи (қайта суғурталовчи) илгари тузилган суғурта (қайта суғурта) шартномалари бўйича ўз зиммасига олган мажбуриятларини белгиланган тартибда бажариши шарт.

44-модда. Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) лицензияси бекор бўлишининг ўзига хос хусусиятлари

Лицензия бекор қилинган кундан эътиборан беш кун ичида ваколатли давлат органи суғурталовчини (қайта суғурталовчини) тугатиш тўғрисидаги ариза билан қонунчиликда белгиланган тартибда судга мурожаат қилиши шарт.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) илгари фаолият кўрсатган бошқарув органларининг ваколатлари тўхтатиб турилади ва ваколатли давлат органи томонидан тайинланадиган муваққат маъмуриятга ўтади. Муваққат маъмурият ўз фаолиятини суд қарор чиқаргунига қадар бўлган даврда амалга оширади.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) муваққат маъмуриятининг ҳисоботи ваколатли давлат органига ва суғурталовчини (қайта суғурталовчини) тугатиш тўғрисида ваколатли давлат органининг аризаси юборилган судга тақдим этилади.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) муваққат маъмурияти ўз фаолияти даврида харажат операцияларини амалга оширишга ҳақли эмас, бундан суғурталовчининг бошқарув харажатлари (маъмурий харажатлари), суғурталовчига (қайта суғурталовчига) келиб тушаётган пулларни ҳисобга олиш ва илгари тузилган суғурта шартномалари бўйича суғурта ҳодисалари юз берганда суғурта товонини (суғурта тўловини) тўлаш билан боғлиқ операциялар мустасно.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) муваққат маъмуриятининг иш тартиби ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

Ушбу модданинг биринчи — бешинчи қисмларида белгиланган қоидалар суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) аризасига биноан лицензия бекор бўлиши ҳолларига нисбатан, шунингдек суғурталовчи (қайта суғурталовчи) таъсисчиларининг ёхуд таъсис ҳужжатларида шунга ваколат берилган ушбу суғурталовчи (қайта суғурталовчи) бошқарув органининг қарорига кўра қайта ташкил этилганда ёки тугатилганда татбиқ этилмайди.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) лицензиясини ихтиёрий бекор қилишга оид, шунингдек суғурталовчи (қайта суғурталовчи) таъсисчиларининг ёхуд таъсис ҳужжатларида шунга ваколат берилган ушбу суғурталовчи (қайта суғурталовчи) бошқарув органининг қарорига кўра қайта ташкил этиш ёки тугатиш муносабати билан лицензияни бекор қилишга оид аризаларни тақдим этиш ҳамда кўриб чиқиш тартиби ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

45-модда. Суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари

Суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш, ўзгартириш шаклида қайта ташкил этиш ваколатли давлат органининг рухсати билан амалга оширилиши мумкин.

Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) қайта ташкил этишга рухсатнома олиш учун ваколатли давлат органига тегишли ариза билан бирга қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

муассислар (иштирокчилар) ёки қайта ташкил этиш тўғрисидаги таъсис ҳужжатларида қайта ташкил этиш ваколати берилган суғурталовчи (қайта суғурталовчи) бошқарув органининг қарорини;

ташкил этилаётган суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) балансини ва унинг фаолиятининг молиявий натижалари прогнозини;

қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш шартномасининг лойиҳасини (қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш шаклида қайта ташкил этилаётганда).

Суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этишни амалга оширишга доир ариза зарур ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан ўн беш кун ичида ваколатли давлат органи томонидан кўриб чиқилиши керак.

Ваколатли давлат органи қабул қилинган қарор тўғрисида суғурталовчини (қайта суғурталовчини) ёзма равишда ёки ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда электрон ҳужжат шаклида хабардор қилиши шарт.

Ваколатли давлат органи суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этиш учун рухсатнома беришни қуйидаги ҳолларда рад этишга ҳақли, агар:

суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этиш натижасида уларнинг молиявий барқарорлигига доир талаблар бузилиши мумкин бўлса;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) қайта ташкил этилиши суғурта бозорида рақобатнинг чекланишига ёки бартараф этилишига олиб келиши мумкин бўлса;

суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этиш учун рухсатнома берилишини сўраб тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри маълумотлар бўлса ёки бу ҳужжатлар қонунчиликка мувофиқ бўлмаса;

суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этиш қонунчиликка зид бўлса.

Суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этишни амалга ошириш учун берилган аризани такроран кўриб чиқишда суғурталовчиларни (қайта суғурталовчиларни) қайта ташкил этишни ушбу қайта ташкил этишни амалга оширишни рад этиш тўғрисидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича амалга оширишни рад этишга йўл қўйилмайди.

Бўлиш ва ажратиб чиқариш шаклида қайта ташкил этилганда суғурталовчи (суғурталовчилар) (қайта суғурталовчилар) лицензиясининг амал қилиши тугатилади. Қайта ташкил этиш натижасида янгидан тузилган суғурталовчиларга (қайта суғурталовчиларга) лицензиялар бериш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади. Бўлиш ва ажратиб чиқариш шаклида қайта ташкил этилаётган вақт учун ва янгидан тузилган суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) томонидан лицензия олинадиган пайтга қадар улар янги суғурта шартномаларини тузишга, амалдаги суғурта шартномаларини узайтиришга ҳақли эмас, бундан илгари тузилган суғурта шартномалари бўйича ушбу суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ўз зиммасига олган, ҳуқуқий ворислик тартибида уларнинг ўзига ўтган мажбуриятларни бажариш ҳоллари мустасно.

Агар қўшиб олиш натижасида лицензия шартлари ўзгармаса, қўшиб олиш шаклида қайта ташкил этилганда ўзига бошқа суғурталовчи (қайта суғурталовчи) қўшилган суғурталовчи (қайта суғурталовчи) амалдаги лицензияни сақлаб қолади.

Ўзгартириш шаклида қайта ташкил этилганда суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) лицензияси қайта расмийлаштирилади.

Қўшиб юбориш шаклида қайта ташкил этилганда лицензияни қайта расмийлаштиришга қайта ташкил этилаётган суғурталовчиларда (қайта суғурталовчиларда) янгидан вужудга келган суғурталовчини (қайта суғурталовчини) давлат рўйхатидан ўтказиш санасида лицензия мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади.

46-модда. Тугатилаётган суғурталовчи кредиторларининг талабларини қаноатлантириш навбати

Тугатилаётган суғурталовчи кредиторларининг талаблари тугатишни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар, шунингдек тугатиладиган суғурталовчининг асосий вазифаларини таъминлаш заруратидан келиб чиқадиган харажатлар тўланганидан кейин қуйидаги тартибда қаноатлантирилади:

биринчи навбатда — ҳаётни суғурта қилиш соҳасидаги мажбурий суғурта шартномалари бўйича суғурта қилдирувчиларнинг талаблари;

иккинчи навбатда — суғурта қилдирувчиларнинг бошқа мажбурий суғурта шартномалари бўйича талаблари;

учинчи навбатда — бошқа суғурта қилдирувчиларнинг (наф олувчиларнинг) талаблари;

тўртинчи навбатда — бюджетга, бюджетдан ташқари жамғармаларга тўловларни назарда тутувчи тўлов (ижро) ҳужжатларига доир талаблар. Кўрсатилган талаблар тўлиқ қаноатлантирилганидан кейин ижтимоий суғурта бўйича талаблар ҳамда жиноят ёки маъмурий ҳуқуқбузарлик туфайли фуқароларнинг мол-мулкига етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш бўйича талаблари қаноатлантирилади;

бешинчи навбатда — суғурталовчининг бошқа кредиторлари талаблари.

6-боб. Суғурта фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш

47-модда. Ваколатли давлат органи

Суғурта фаолиятини лицензиялаш, рухсат бериш, хабардор қилиш, тартибга солиш ҳамда пруденциал назорат бўйича ваколатларни амалга оширувчи ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан белгиланади.

Ваколатли давлат органи:

бажарилиши мажбурий бўлган тўловга қобилиятлилик нормативларини ҳамда уларни аниқлаш тартибини, айрим таваккалчиликлар бўйича суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) мажбуриятларининг йўл қўйиладиган энг кўп ёки энг кам миқдорини ва мажбуриятларнинг жами миқдорини ҳисоблаб чиқариш услубини, суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) тўловга қобилиятлилигига доир ахборотни тақдим этиш тартиби ва муддатларини белгилайди;

суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари томонидан суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишини, тўловга қобилиятлиликнинг белгиланган нормативлари ва уларнинг молиявий барқарорлигининг бошқа талаблари таъминланишини назорат қилади;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг суғурта фаолиятини лицензиялайди, қайта суғурта брокери, суғурта сюрвейери, аджастер, актуар ташкилот ва ассистанс фаолияти юзасидан хабардор қилиш тартиб-таомилларини амалга оширади ҳамда уларнинг реестрини юритади;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) суғурта захиралари маблағларини шакллантириш ҳамда жойлаштириш тартиби ва шартларини, шунингдек бундай маблағларнинг ҳисобини юритиш ва улар бўйича ҳисоботлар тузиш тартибини белгилайди;

суғурта захиралари маблағларининг энг кам миқдорини белгилайди;

суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) томонидан тақдим этиладиган молиявий ҳисоботларнинг ва улар томонидан эълон қилинадиган йиллик молиявий ҳисоботнинг шаклини, шунингдек уни тақдим этиш ҳамда эълон қилиш тартиби ва муддатларини белгилайди;

қонунчиликка мувофиқ суғурта бозори профессионал иштирокчиларининг фаолиятини текширишни амалга оширади ва уларга аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида, шу жумладан суғурта хизматлари истеъмолчилари ҳуқуқларининг бузилишига олиб келувчи сабабларни бартараф этиш ҳақида ижро қилиниши мажбурий бўлган кўрсатмалар киритади;

суғурталовчи (қайта суғурталовчи) томонидан суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик, шу жумладан белгиланган иқтисодий нормативлар бузилганлиги учун суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) устав фонди (устав капитали) энг кам миқдорининг 0,1 фоизигача миқдорида, белгиланган тартибда жарима солади;

суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ва суғурта брокерлари лицензияларининг амал қилишини қонунчиликда белгиланган тартибда тўлиқ ёки айрим суғурта классларига нисбатан тўхтатиб туради, бекор қилади, шунингдек уларнинг фаолиятини тугатиш тўғрисида судга мурожаат қилади;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ҳамда терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги аниқланган тақдирда, суғурталовчиларга (қайта суғурталовчиларга) ҳамда суғурта воситачиларига нисбатан қонунчиликка мувофиқ чоралар ва санкциялар қўллайди;

суғурта фаолиятини тартибга солиш ва уни назорат қилиш борасидаги фаолият тўғрисида йиллик ҳисоботларни, шунингдек суғурта бозорининг молия йили давомидаги фаолияти ҳақидаги статистик маълумотларни расмий веб-сайтида ва оммавий ахборот воситаларида ҳар бир молия йили тугаганидан кейин олти ой ичида эълон қилади;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) инвестиция фаолиятини амалга ошириш тартиби ҳамда шартларини белгилайди;

суғурта агентлари фаолиятини амалга ошириш тартибини белгилайди;

суғурталовчиларга нисбатан чоралар ва санкцияларни қўллаш тартибини белгилайди;

суғурта хизматларини электрон шаклда кўрсатиш тартибини белгилайди;

ўз ваколатларини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни давлат органлари ва ташкилотларидан сўраб олади;

актуар хизматлари кўрсатиш тартибини белгилайди;

актуарий малака сертификатини олиш учун ўқув дастурларини ҳамда малака имтиҳонлари топшириш тартибини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди, мазкур сертификатни олиш ҳуқуқи учун малака имтиҳонини ўтказади;

белгиланган тартибда актуарий малака сертификатини беради, унинг амал қилишини тугатади ва уни бекор қилади, малака сертификатига эга бўлган актуарийлар реестрини юритади;

суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларидан назорат қилиш вазифаларига оид ахборотни сўраб олади;

қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга оширади.

Ваколатли давлат органи ва унинг ходимлари суғурта бозори профессионал иштирокчиларининг устав фондида (устав капиталида) ҳамда бошқарув органларида иштирок этишга, шунингдек суғурта воситачиси сифатида иш юритишга ҳақли эмас, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

48-модда. Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) томонидан пруденциал нормативларга риоя этилиши

Суғурта (қайта суғурта) ташкилотларининг молиявий барқарорлигини таъминлаш ҳамда суғурта хизматлари истеъмолчиларининг қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) белгиланган пруденциал нормативларга риоя этиши шарт, ушбу нормативларни ҳисоблаб чиқариш тартиби ва йўл қўйиладиган қийматлари ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

Пруденциал нормативлар қуйидагиларни ўз ичига олади:

устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдорини;

тўловга қобилиятлилик маржасининг етарлилик нормативини;

суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) алоҳида таваккалчиликлар бўйича мажбуриятлари нормативини;

суғурта захираларини шакллантириш ва жойлаштириш бўйича нормативни;

ваколатли давлат органи томонидан белгиланган бошқа пруденциал нормативларни.

Пруденциал нормативларга келгусидаги ўзгартишлар ушбу ўзгартишлар амалга киритилишидан камида бир ой олдин ваколатли давлат органи томонидан расмий равишда эълон қилинади.

49-модда. Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) суғурта захиралари

Суғурта мажбуриятларининг бажарилишини таъминлаш учун суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ваколатли давлат органи томонидан белгиланадиган тартибда ва шартларда миллий валютада ҳам, чет эл валютасида ҳам тўланган суғурта мукофотларидан суғурта захираларини шакллантиради ва жойлаштиради.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ўз суғурта захираларига мувофиқ бўлган активлари олиб қўйилмайди.

50-модда. Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг кафолатлари

Давлат суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) мулкий ҳуқуқларига ва бошқа ҳуқуқларига ҳамда қонуний манфаатларига риоя этилишини ва уларнинг ҳимоя қилинишини, суғурта фаолиятини амалга оширишдаги эркин рақобат шароитларини кафолатлайди.

Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) фаолиятига давлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан аралашиш, агар бу суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) фаолияти устидан давлат назорати ва текширувини амалга оширувчи органларнинг ваколатлари билан боғлиқ бўлмаса, тақиқланади.

51-модда. Ички назоратга ва таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир талаблар

Суғурта (қайта суғурта) ташкилотлари ваколатли давлат органи томонидан белгиланган ички назоратга ва таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир талабларга риоя этиши шарт. Ваколатли давлат органининг талаблари суғурталовчи (қайта суғурталовчи) томонидан амалга оширилаётган фаолият турининг тизимли аҳамиятини, ўзига хос хусусиятини, кўлами ва мураккаблигини инобатга олади.

Ваколатли давлат органининг ички назоратга ва таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир талаблари жумласига қуйидагилар киради:

пруденциал талаблар учун молиявий, назоратга оид ҳисоботларнинг ва бошқа ҳисоботларнинг тўлиқлигини, ишончлилигини ҳамда ўз вақтида топширилишини таъминлаш;

муҳим аҳамиятга молик таваккалчиликларни аниқлаш ва бошқариш, стресс-тестдан ўтказиш бўйича тасдиқланган сиёсатнинг, шунингдек муҳим аҳамиятга молик таваккалчиликларга ҳамда капиталга доир ҳисоботлар тизимининг мавжудлиги;

суғурталовчи (қайта суғурталовчи) учун муҳим аҳамиятга молик таваккалчиликларни бошқаришга ва уларнинг самарадорлигини баҳолашга доир сиёсатнинг изчил амалга оширилиши ҳамда унга риоя этилиши;

ички ҳужжатларда белгиланган таваккалчиликларнинг ва капиталнинг чекланган миқдорларига риоя этилиши, суғурталовчи (қайта суғурталовчи) таваккалчиликларни бошқариш бўйича қўллаётган тартиб-таомиллар самарадорлиги устидан кузатув кенгаши томонидан назоратни амалга ошириш.

51 1 -модда. Суғурталовчи фойдасининг тақсимланишини чеклаш

Суғурталовчи (қайта суғурталовчи) фойдани қуйидаги ҳолларда тақсимлашга ҳақли эмас:

пруденциал нормативлар белгиланган талабларга мувофиқ бўлмаганда ёки улар мазкур тақсимлаш оқибатида бузилганда;

тўловга қобилиятсиз бўлганда ёки мазкур тақсимлаш оқибатида тўловга қобилиятсизлик аломатлари юзага келганда.

52-модда. Монополистик фаолиятга йўл қўйилмаслиги

Суғурта бозорида рақобатни чеклашга ёки бартараф этишга, бир суғурталовчиларга бошқаларига қараганда асоссиз афзалликлар берилишига ёки олинишига, суғурта қилдирувчиларнинг ва бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари камситилишига қаратилган фаолиятга йўл қўйилмайди.

Суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларига ўз уюшмалари ва бошқа бирлашмаларидан суғурта бозорини монополлаштиришга қаратилган битимларга эришиш учун фойдаланиш тақиқланади.

7-боб. Ваколатли давлат органи томонидан қўлланиладиган чоралар ва санкциялар

53-модда. Чоралар ва санкцияларнинг қўлланилиши

Ваколатли давлат органи суғурта (қайта суғурта) ташкилотига, суғурта брокерига, илгари уларга назорат тарзида жавоб қайтариш чора-тадбирлари қўлланилганидан қатъи назар, қуйидаги чоралар ва санкцияларни қўллашга ҳақли:

аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш, шу жумладан суғурта хизматлари истеъмолчилари ҳуқуқларининг бузилишига олиб келувчи сабабларни бартараф этиш тўғрисида ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатма беришга;

суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги учун жарималар қўллашга;

лицензиянинг амал қилишини ўн кунгача муддатга тўхтатиб туришга;

агар лицензиат лицензия беришга доир қарор қабул қилинганлиги ҳақида билдиришнома юборилган (топширилган) пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида ваколатли давлат органига лицензия берганлик учун давлат божини тўламаган бўлса, лицензия беришга доир қарорни бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилишга;

суғурта портфелини бошқа суғурта ташкилотларига ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилишга.

Лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш ёки тугатиш тарзидаги санкцияни қўллашнинг мақсадга мувофиқлигини аниқлашда қуйидагилар ҳисобга олинади:

таваккалчиликнинг даражаси, қоидабузарликлар ва (ёки) камчиликларнинг хусусияти ҳамда уларнинг оқибатлари;

йўл қўйилган қоидабузарликлар ва (ёки) камчиликларнинг кўлами ҳамда аҳамияти ва уларнинг оқибатлари;

қоидабузарликлар ва (ёки) камчиликларнинг мунтазамлиги (икки ва ундан кўп марта) ҳамда давомийлиги;

йўл қўйилган қоидабузарликлар ва (ёки) камчиликларнинг молиявий ҳолатга таъсири;

аниқланган қоидабузарликлар ва (ёки) камчиликларнинг юзага келиши билан боғлиқ бўлган сабаблар;

суғурта (қайта суғурта) ташкилоти ва суғурта брокери томонидан фаолиятда аниқланган камчиликларни, таваккалчиликларни ёки қоидабузарликларни бартараф этишга қаратилган мустақил чоралар кўриш.

54-модда. Қўпол қоидабузарлик

Лицензиянинг амал қилишини тугатиш учун асос бўладиган лицензия талаблари ва шартларининг бир марта қўпол равишда бузилиши жумласига қуйидагилар киради:

а) суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) учун:

лицензиат учун қонунчиликда тақиқланган бошқа фаолият турларини амалга ошириш;

суғурта полисларини қонунчиликда белгиланган тартибда расмийлаштирмаслик;

суғурта фаолиятини амалга ошириш чоғида олинган махфий ахборотни суғурта қилдирувчининг рухсатисиз ошкор қилиш, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

б) суғурта брокерлари учун:

мижоз учун манфаатли эмаслиги олдиндан маълум бўлган суғурта шартномасини тузиш ва бажариш;

суғурта бўйича воситачилик фаолиятини амалга ошириш чоғида олинган махфий ахборотни мижознинг рухсатисиз ошкор қилиш, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

8-боб. Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) тўловга қобилиятлилигини баҳолаш

55-модда. Суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) тўловга қобилиятлилиги кафолатлари

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) айрим таваккалчиликлар бўйича йўл қўйиладиган энг кўп миқдордан ва жами мажбуриятларнинг йўл қўйиладиган энг кўп миқдоридан ортиқ мажбуриятларни ўз зиммасига олиши мумкин эмас, бундан уларнинг ушбу мажбуриятларни бажариш қобилияти тўловга қобилиятлиликнинг белгиланган нормативларига ва молиявий барқарорликнинг бошқа талабларига мувофиқ қайта суғурта қилинган ҳоллар мустасно.

56-модда. Актуар хулоса

Суғурта захиралари бўйича актуар хулоса суғурта (қайта суғурта) ташкилоти йиллик молиявий ҳисоботларининг ажралмас қисми бўлиб, ваколатли давлат органига тақдим этилиши лозим.

Актуар хулосани тақдим этишнинг мазмунига ва тартибига қўйиладиган талаблар ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

57-модда. Зарарлиликни тавсифловчи коэффициентлар

Суғурта (қайта суғурта) ташкилотлари суғуртанинг барча ёки айрим турларини (классларини) амалга оширишда ўз фаолиятини таҳлил қилиш мақсадида зарарни тавсифловчи коэффициентлар (зарарлилик коэффициенти, харажатлар коэффициенти, бирлаштирилган коэффициент) ҳисоб-китобини амалга оширади.

Зарарлиликни тавсифловчи коэффициентлар (зарарлилик коэффициенти, харажатлар коэффициенти, бирлаштирилган коэффициент) — суғурта (қайта суғурта) ташкилоти фаолиятининг суғуртанинг барча ёки айрим турларини (классларини) амалга ошириш чоғидаги зарарлилигини акс эттирувчи нисбий кўрсаткичлардир.

Зарарлиликни тавсифловчи коэффициентларни (зарарлилик коэффициентини, харажатлар коэффициентини, бирлаштирилган коэффициентни) ҳисоб-китоб қилиш тартиби ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

58-модда. Молиявий ҳисоботларни эълон қилиш

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ва суғурта брокерлари молиявий ҳисоботларни ваколатли давлат органи томонидан белгиланадиган шаклда эълон қилади.

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) ва суғурта брокерлари ўз маблағлари ҳолатига, капиталга доир талабларнинг бажарилишига, ликвидлиликка, таваккалчиликларнинг катта-кичиклигига ва бошқа муҳим кўрсаткичларга (нормативларга) боғлиқ бўлган ахборотни ошкор этиши керак.

Суғурталовчининг (қайта суғурталовчининг) ва суғурта брокерининг йиллик молиявий ҳисоботи аудиторлик хулосасисиз эълон қилинмайди.

9-боб. Ҳисоботлар, ҳужжатларни сақлаш ва ахборот олиш

59-модда. Бухгалтерия ҳисобининг ўзига хос хусусиятлари

Суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар), суғурта брокерлари ва қайта суғурта брокерлари ваколатли давлат органи томонидан белгиланадиган ўзига хос хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда, қонунчиликка мувофиқ бухгалтерия ҳисобини юритади.

60-модда. Суғурта фаолиятига доир ҳужжатларни сақлаш

Суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари ҳужжатларни ўзининг идоравий архивида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда ва муддатларда сақлаши шарт.

61-модда. Ахборот олиш ҳуқуқи

Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, судлар, тиббиёт, сейсмология, ветеринария, гидрометеорология ташкилотлари ҳамда бошқа ташкилотлар суғурта ҳодисаларининг рўй бериши сабаблари ҳамда ҳолатларини, шунингдек суғурта товони (суғурта тўлови) миқдорларини суғурталовчи ва аджастер томонидан аниқлаш учун зарур бўлган тегишли ахборотни ҳамда ҳужжатларни суғурталовчиларнинг ва аджастерларнинг сўровига кўра тақдим этиши шарт.

Ваколатли давлат органи суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларидан қабул қилинган пул маблағлари ва мажбуриятларнинг миқдорлари ҳақидаги ахборотни, шунингдек бошқа ахборотни ўз ваколати доирасида талаб қилишга ҳақли. Бундай ахборотни сўраш сўров сабаблари кўрсатилган ҳолда ёзма тарзда амалга оширилиши керак.

Ваколатли давлат органи ўз ваколатларини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни давлат органлари ва ташкилотларидан сўраб олади ҳамда ўзи олган ахборотга нисбатан махфийликка риоя этиши шарт, бундан қонунга мувофиқ ахборотнинг ошкор қилинишига йўл қўйиладиган ҳоллар мустасно.

62-модда. Суғурта сири

Суғурта қилдирувчилар, суғурталанган шахслар ва наф олувчилар тўғрисидаги, суғурта қилдирувчилар ҳамда суғурталанган шахслар соғлиғининг ҳолати, суғурталанган мол-мулк, суғурта суммаси ҳақидаги, банк ҳисобварақларининг мавжудлиги, ушбу ҳисобварақлардаги пул қолдиқлари ва пул ҳаракати тўғрисидаги маълумотлар ошкор қилинмайди.

Суғурта фаолиятини амалга оширишнинг умумий шартлари, таклиф этилаётган суғурта битимлари ва операцияларининг рўйхати, суғурта тарифлари, суғурта турлари ҳамда муддатлари очиқ ахборот бўлиб, суғурта сири предмети бўлиши мумкин эмас.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маълумотлар суғурта қилдирувчининг, шунингдек суғурталанган шахсларнинг ва наф олувчиларнинг ўзига тааллуқли маълумотларга доир ёзма розилиги асосида учинчи шахсларга ошкор қилиниши мумкин.

Суғурталовчилар транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш билан боғлиқ маълумотлар тўғрисидаги маълумотномаларни Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш бўйича тўловларни кафолатлаш жамғармасига суғурта қилдирувчининг розилигини олмаган ҳолда, белгиланган тартибда тақдим этади.

Суғурталовчилар ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маълумотлар тўғрисидаги маълумотномаларни судга, прокурорга, қўзғатилган жиноят иши мавжуд бўлган тақдирда эса суриштирув ва тергов органларига, суднинг ундирувни суғурта қилдирувчининг мол-мулкига қаратиш ёки бу мол-мулкни хатлаш ҳақидаги қонуний кучга кирган қарори мавжуд бўлган тақдирда, давлат ижрочиларига, шунингдек қонунчиликка риоя этилиши юзасидан назорат қилиш мақсадида ваколатли давлат органига суғурта қилдирувчиларнинг розилигини олмаган ҳолда, белгиланган тартибда тақдим этади.

Суғурталовчилар ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маълумотлар тўғрисидаги маълумотномаларни, бундан суғурта қилдирувчилар ва суғурталанган шахслар соғлиғининг ҳолати тўғрисидаги, банк ҳисобварақлари мавжудлиги, ушбу ҳисобварақлардаги пул қолдиқлари ва пул ҳаракати ҳақидаги маълумотлар мустасно, қонунчиликда мажбурий суғурта бўйича белгиланган мажбуриятларнинг суғурта қилдирувчилар томонидан бажарилиши устидан назоратни амалга оширувчи тегишли давлат бошқаруви органларига суғурта қилдирувчиларнинг розилигини олмаган ҳолда, белгиланган тартибда тақдим этади.

Ваколатли давлат органи барча суғурта шартномаларини рўйхатга олувчи ва суғурта полисларини расмийлаштирувчи Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимида суғурта сирини ташкил этувчи маълумотларни тўплаш, сақлаш ва қайта ишлашни амалга оширади.

Тузилган суғурта шартномалари ва амалга оширилган ҳисоб-китоблар тўғрисидаги маълумотномалар суғурта қилдирувчи жисмоний шахс вафот этган тақдирда қуйидагиларга берилади:

суғурта қилдирувчи ўз васиятномасида кўрсатган шахсга;

судга ва нотариусга — уларнинг иш юритувида бўлган меросга оид ишлар бўйича суднинг қарори ёки нотариуснинг ўз муҳри билан тасдиқланган ёзма сўрови асосида. Нотариуснинг ёзма сўровига суғурта қилдирувчи вафот этганлиги тўғрисидаги гувоҳноманинг кўчирма нусхаси илова қилинган бўлиши керак;

консулга — унинг иш юритувида бўлган меросга оид ишлар юзасидан.

Суғурталовчилар ва суғурта воситачилари пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ операциялар тўғрисидаги, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ бўлган ахборотни «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ махсус ваколатли давлат органига қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда тақдим этади.

Тузилган суғурта шартномалари тўғрисидаги маълумотлар қонунчиликда белгиланган тартибда кредит бюроларига тақдим этилади.

10-боб. Якунловчи қоидалар

63-модда. Суғурта хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш

Суғурта хизматларининг истеъмолчилари суғурталовчини ва суғурта хизматларини танлашда эркиндир. Суғурталовчилар истеъмолчининг талабига биноан унга суғурта хизматларини кўрсатиш шартлари билан танишиш имкониятини тақдим этиши шарт.

Суғурталовчи шахсни суғурта хизматидан ёки маҳсулотидан фойдаланиш шарти сифатида суғурталовчининг ёхуд ўзга учинчи шахснинг бошқа суғурта хизматидан ёки маҳсулотидан фойдаланишга мажбурламаслиги керак.

Суғурта хизматларини кўрсатиш жараёнида суғурта хизматлари истеъмолчиларига суғурталовчи томонидан қуйидагилар ҳақида ҳаққоний ва тўлиқ ахборот тақдим этилиши шарт:

суғурталовчи (ошкора ахборотни) ва унинг суғурта агенти ҳақида (воситачи иштироки мавжуд бўлганда);

суғурта хизмати, унинг нархи (суғурта мукофоти), суғурта мукофотини қайтариб бериш шартлари, суғурта хизматининг истеъмолчи учун афзалликлари ва камчиликлари ҳақида;

суғурта билан ҳимояланган таваккалчиликлар, суғурта ҳодисаси ҳисобланадиган ва ҳисобланмайдиган (истисно) ҳолатлар, суғурта товони (суғурта тўлови) миқдори, суғурталовчи ва суғурта хизматлари истеъмолчиларининг мажбуриятлари ҳамда уларни бажармаслик оқибатлари ва суғурта даъволарини ҳал этиш тартиби ҳақида.

64-модда. Суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари томонидан кўрсатиладиган хизматлар истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш чоралари

Ваколатли давлат органи суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари томонидан кўрсатиладиган хизматлар истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вазифаларни бажариш учун қуйидаги чораларни кўради:

суғурта ташкилотлари томонидан кўрсатиладиган суғурта хизматлари тўғрисидаги ахборотни ошкор этиш тартибини белгилайди;

суғурта ташкилотлари фаолиятидаги улар кўрсатадиган хизматлар истеъмолчиларининг ҳуқуқлари бузилишига олиб келувчи тизимли камчиликларни аниқлайди, шунингдек уларнинг олдини олиш чораларини кўради;

ўз хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари бузилишига йўл қўйган суғурта ташкилотларига нисбатан чоралар ва санкциялар қўллайди;

суғурта ташкилотлари хизматлари истеъмолчиларининг бузилган ҳуқуқларини тиклаш борасида маслаҳатлар беради ва кўмаклашади;

аҳолининг ва тадбиркорлик субъектларининг молиявий саводхонлиги даражасини ошириш чораларини кўради.

Ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикасининг суғурта бозори тўғрисидаги ахборотни аниқлайди ва ўзининг расмий веб-сайтида эълон қилади.

Суғурта бозори профессионал иштирокчилари истеъмолчилар билан ўзаро муносабатларда ўз фаолиятига қўйиладиган талабларга риоя этишини текшириш учун ваколатли давлат органи ўз ходимлари суғурта бозори профессионал иштирокчилари томонидан кўрсатиладиган хизматларни сотиб олиши юзасидан назорат тадбирларини амалга оширишга ҳақли.

Назорат тадбирлари суғурта бозорининг профессионал иштирокчиларини олдиндан хабардор қилмасдан ўтказилади.

65-модда. Низоларни ҳал этиш

Суғурта фаолияти соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

66-модда. Ваколатли давлат органининг қарори устидан шикоят қилиш

Ваколатли давлат органининг қарори ва ҳаракатлари устидан қонунчиликда белгиланган тартибда шикоят қилиниши мумкин.

67-модда. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл фуқароларини, фуқаролиги бўлмаган шахсларни ва чет эл юридик шахсларини суғурта қилиш

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахслар ва чет эл юридик шахслари Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари ва юридик шахслари билан тенг равишда суғурта ҳимояси ҳуқуқидан фойдаланади.

68-модда. Суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

69-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 2002 йил 5 апрелда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги 358-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2002 йил, № 4-5, 68-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2002 йил 5 апрелда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 359-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2002 йил, № 4-5, 69-модда;

3) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 10 октябрда қабул қилинган «Тадбиркорлик субъектларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизими такомиллаштирилганлиги ҳамда уларнинг молиявий жавобгарлиги эркинлаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-59-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда) 32-моддаси ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 14 сентябрда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-108-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 9, 415-модда);

5) Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 21 апрелда қабул қилинган «Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-156-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 4, 192-модда) 3-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 22 декабрда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-192-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 12, 635-модда);

7) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 22 сентябрда қабул қилинган «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-223-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 9, 337-модда) 10-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 16 декабрда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 15 ҳамда 18-моддаларига ўзгартишлар ва қўшимча киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-267-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2010 йил, № 12, 467-модда);

9) Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 11 апрелда қабул қилинган «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-323-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2012 йил, № 4, 107-модда);

10) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 38-моддаси ;

11) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 7 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-355-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 10, 263-модда) 25-моддаси ;

12) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 4 сентябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-373-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 9, 244-модда) 22-моддаси ;

13) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 29 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-396-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 12, 452-модда) 22-моддаси ;

14) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-429-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 4, 137-модда) 12-моддаси ;

15) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 16 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-448-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 10, 605-модда) 14-моддаси ;

16) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 15 январда қабул қилинган «Иқтисодий жиноятларга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш механизмлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-516-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 1, 5-модда) 16-моддаси ;

17) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 137-моддаси .

70-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

71-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

72-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2021 йил 23 ноябрь,

ЎРҚ-730-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.11.2021 й., 03/21/730/1089-сон; 17.04.2025 й., 03/25/1057/0351-сон; 23.06.2026 й., 03/26/1154/0618-сон; 14.07.2026 й., 03/26/1158/0727-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2021-yil 15-iyunda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 27-avgustda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi sugʻurta faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun davlat ijtimoiy sugʻurtasi va davlat tibbiy sugʻurtasi bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda sugʻurta sohasidagi munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

2-modda. Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik

Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

alohida boʻlinma — sugʻurtalovchining (sugʻurta brokerining) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi filiali;

sugʻurta — muayyan voqea (hodisa) yuz berganda yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash, tovonlar va boshqa toʻlovlar toʻlash uchun maqsadli pul jamgʻarmalarini tashkil etish hamda ulardan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan, jismoniy va yuridik shaxslarning manfaatlarini himoya qilishga doir munosabatlar;

sugʻurta badali — sugʻurta mukofotining sugʻurta shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda, miqdorlarda va shartlarda milliy valyutada yoki chet el valyutasida toʻlanadigan bir qismi;

sugʻurta mukofoti — sugʻurta qildiruvchi (naf oluvchi) tomonidan sugʻurtalovchiga sugʻurta shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan tartibda va muddatlarda milliy valyutada yoki chet el valyutasida toʻlanadigan sugʻurta uchun toʻlov;

sugʻurta summasi — muayyan summa boʻlib, sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) sugʻurta shartnomasi boʻyicha ushbu summa doirasida toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi;

sugʻurta tavakkalchiligi — taxmin qilinayotgan voqea boʻlib, ushbu voqea yuz bergan taqdirda sugʻurta amalga oshiriladi;

sugʻurta tarifi — sugʻurta obyektini va sugʻurta tavakkalchiligining xususiyatini hisobga olgan holda belgilanadigan, shuningdek sugʻurta shartlariga muvofiq sugʻurta summasi birligidan olinadigan sugʻurta mukofoti stavkasi;

sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) — sugʻurta shartnomasida nazarda tutilgan sugʻurta hodisasi yuz berganda sugʻurta qildiruvchiga, sugʻurtalangan shaxsga (naf oluvchiga) har bir sugʻurtalangan shaxs uchun sugʻurta summasi doirasida toʻlanadigan pul mablagʻlari summasi;

sugʻurta turi — sugʻurta tashkiloti tomonidan bir yoki bir nechta sugʻurta klasslari doirasida ishlab chiqilgan va taqdim etiladigan aniq sugʻurta xizmati;

sugʻurta faoliyati — sugʻurta bozori professional ishtirokchilarining sugʻurtani va qayta sugʻurtani amalga oshirish bilan bogʻliq faoliyati;

sugʻurta qiymati — agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, sugʻurta shartnomasini tuzish chogʻida taraflarning kelishuvi bilan aniqlanadigan, sugʻurtaga topshiriladigan mol-mulkning qiymati;

franshiza — sugʻurta qildiruvchi zararlarining bir qismi boʻlib, sugʻurta shartnomasiga muvofiq uning oʻrni sugʻurtalovchi tomonidan qoplanmaydi;

qayta sugʻurta — sugʻurta shartnomasi boʻyicha qabul qilingan sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash tavakkalchiligini boshqa sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) bilan tuzilgan qayta sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) tomonidan toʻliq yoki qisman sugʻurta qilish;

qayta sugʻurtalovchi — boshqa sugʻurta tashkilotidan qayta sugʻurta qilish uchun sugʻurta tavakkalchiliklarini qabul qiladigan sugʻurta yoki qayta sugʻurta tashkiloti;

qayta sugʻurta shartnomasi — sugʻurtalovchi oʻzining sugʻurta shartnomasiga doir barcha majburiyatlarini yoki ularning bir qismini qayta sugʻurtalovchiga qaysi shartnomaga muvofiq oʻtkazsa oʻsha shartnoma.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududida norezidentlarning sugʻurta faoliyati

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari Oʻzbekiston Respublikasi hududida sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari boʻlgan yuridik shaxslarning muassislari (ishtirokchilari) sifatida ish yuritishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan, Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan yuridik shaxsning mulkiy manfaatlarini sugʻurta qilish faqat Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan sugʻurta tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

5-modda. Transchegaraviy sugʻurta va qayta sugʻurta

Sugʻurta tashkiloti tomonidan boshqa davlat hududida sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish bilan bogʻliq sugʻurta transchegaraviy sugʻurtadir.

Sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkiloti tomonidan oʻzi qabul qilgan sugʻurta tavakkalchiliklarini qayta sugʻurtaga oʻtkazish prudensial normativlarni hisoblash tartibiga doir talablar hisobga olingan holda amalga oshiriladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti boʻlgan sugʻurta tashkiloti nomidan sugʻurta shartnomasini tuzish boʻyicha vositachilik faoliyatiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqayotgan transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomasi mustasno.

Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga chiqayotgan transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti boʻlgan sugʻurta tashkiloti nomidan tuzish boʻyicha vositachilik faoliyatini vakolatli davlat organining tegishli sugʻurta klassi koʻrsatilgan litsenziyasiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari boʻlgan sugʻurtalovchilar amalga oshirishi mumkin.

2-bob. Sugʻurta faoliyatini tashkil etish

6-modda. Sugʻurta sohalari va turlari (klasslari)

Sugʻurta quyidagi sohalarga boʻlinadi:

hayotni sugʻurta qilish (jismoniy shaxslarning hayoti, sogʻligʻi, mehnat qobiliyati va pul taʼminoti bilan bogʻliq manfaatlarini sugʻurta qilish, bunda shartnoma boʻyicha sugʻurtaning eng kam muddati bir yilni tashkil etadi hamda sugʻurta summalarining sugʻurta shartnomasida koʻrsatib oʻtilgan oshirilgan foizni oʻz ichiga oluvchi bir martalik yoki davriy toʻlovlarini (annuitetlarni) qamrab oladi);

umumiy sugʻurta (shaxsiy, mulkiy sugʻurta, javobgarlikni sugʻurta qilish hamda hayotni sugʻurta qilish sohasiga taalluqli boʻlmagan boshqa sugʻurta turlari).

Sugʻurta tavakkalchiliklarining yoki ular guruhlarining va ular bilan bogʻliq majburiyatlarning umumiy xususiyatlariga muvofiq sugʻurta sohalari sugʻurta turlariga (klasslariga) boʻlinadi. Sugʻurta turlari (klasslari) qonunchilikda belgilanadi.

7-modda. Sugʻurta shakllari

Sugʻurta ixtiyoriy va majburiy sugʻurta shakllarida amalga oshiriladi.

Ixtiyoriy sugʻurta ixtiyoriy sugʻurtani amalga oshirishning umumiy shartlari va tartibini belgilovchi sugʻurta shartnomasi hamda qoidalari asosida amalga oshiriladi.

Ixtiyoriy sugʻurta shartnomasida sugʻurta qoidalarining asosiy tushunchalarini aks ettiruvchi sugʻurtaning muhim shartlari koʻrsatilishi kerak.

Majburiy sugʻurtani amalga oshirish shartlari va tartibi majburiy sugʻurtaning aniq turlari toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi.

Majburiy sugʻurta obyekti bir vaqtning oʻzida bir xil turdagi bir nechta majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurtalanishi mumkin emas. Bunda faqat dastlabki tuzilgan majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta obyektiga yetkazilgan zarar qoplanadi.

8-modda. Sugʻurtalovchining qayta sugʻurtaga doir sugʻurta faoliyati

Oʻzbekiston Respublikasi hududida faqat qayta sugʻurtani amalga oshirishga doir faoliyat qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda litsenziyalanishi lozim.

Sugʻurta tashkiloti sugʻurta faoliyatining turlari (klasslari) boʻyicha sugʻurta tavakkalchiliklarini qayta sugʻurtaga oʻtkazishni va qabul qilishni sugʻurta faoliyatini amalga oshirish uchun olingan litsenziyaga muvofiq, qonunchilikda belgilangan prudensial normativlarga rioya etgan holda, qayta sugʻurtaga oid litsenziyani olmasdan turib amalga oshirishi mumkin.

Qayta sugʻurtani qayta sugʻurtaga oid litsenziya asosida faoliyatning alohida turi sifatida amalga oshiruvchi qayta sugʻurta tashkiloti “hayotni sugʻurta qilish” va “umumiy sugʻurta” sohalarida sugʻurtaning barcha klasslari boʻyicha qayta sugʻurtani amalga oshirishga haqli.

Rezident boʻlgan sugʻurtalovchilarning tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha sugʻurta tovonlariga (sugʻurta toʻlovlariga) doir majburiyatlarini (bunday majburiyatlarning bir qismini) qayta sugʻurta qilish, oʻzi taʼsis etilgan mamlakatning milliy qonunchiligiga muvofiq qayta sugʻurta faoliyatini amalga oshirish huquqini olgan chet el sugʻurta tashkilotlari, qayta sugʻurta va (yoki) brokerlik tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

9-modda. Birgalikdagi sugʻurta faoliyati

Birgalikdagi sugʻurta deganda bitta sugʻurta shartnomasi boʻyicha ayni bir obyektni bir nechta sugʻurtalovchi tomonidan birgalikda sugʻurta qilish tushuniladi.

Sugʻurta qildiruvchilar, sugʻurtalangan shaxslar, naf oluvchilar sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta hodisasi yuz bergan taqdirda, bunday shartnomada koʻrsatilgan istalgan sugʻurtalovchiga sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) toʻgʻrisidagi talab bilan murojaat qilishga haqli.

Litsenziyasida tegishli sugʻurta klassi koʻrsatilmagan sugʻurta tashkilotining birgalikdagi sugʻurta faoliyatida ishtirok etishi taqiqlanadi.

10-modda. Sugʻurta (qayta sugʻurta) sherikchiligi

Sugʻurta (qayta sugʻurta) sherikchiligi deganda sugʻurtaning ayrim turlari yoki sugʻurta tavakkalchiliklari boʻyicha sugʻurta faoliyatini birgalikdagi faoliyat toʻgʻrisidagi shartnoma asosida birgalikda amalga oshiruvchi sugʻurtalovchilar birlashmasi tushuniladi.

Sugʻurta sherikchiligi oʻz ishtirokchilarining moliyaviy barqarorligini taʼminlash, ular tomonidan miqdori bitta sugʻurta tashkilotining oʻz mablagʻlaridan (kapitalidan) oshib ketishi mumkin boʻlgan sugʻurta tovonlari boʻyicha majburiyatlarni bajarish uchun tashkil etiladi hamda birgalikdagi sugʻurta yoki qayta sugʻurta prinsiplari asosida faoliyat koʻrsatadi.

Qayta sugʻurta sherikchiligi sherikchilik aʼzolari tomonidan qayta sugʻurtani sugʻurta shartnomasi boʻyicha ularda qoldirilgan mablagʻlaridan oshadigan qismi boʻyicha amalga oshirish orqali sherikchilik aʼzolarining moliyaviy imkoniyatlarini koʻpaytirish uchun tashkil etiladi.

11-modda. Sugʻurta obyektlari

Jismoniy shaxslarning maʼlum bir yoshgacha yoki muddatgacha yashashi yoxud jismoniy shaxslarning hayotida boshqa voqealar yuz berishi, shuningdek ularning oʻlimi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlar yoki jismoniy shaxslarning sogʻligʻiga zarar yetkazilishi, shuningdek baxtsiz hodisa yoki kasallik natijasida ularning oʻlimi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlar hayotni sugʻurta qilish obyektlari boʻlishi mumkin.

Tibbiy xizmatlar (tibbiy yordam, dori-darmonlar bilan taʼminlash) hamda boshqa xizmatlar tashkil etilishini va koʻrsatilishini talab etayotgan shaxs sogʻligʻining yoki holatining buzilishi oqibatida bunday xizmatlarni tashkil etish va koʻrsatish uchun, shuningdek shaxsning hayoti yoki sogʻligʻi uchun xavfli boʻlgan tahdidlar darajasini kamaytiradigan va (yoki) ularni bartaraf etadigan profilaktika tadbirlarini oʻtkazish uchun haq toʻlash bilan bogʻliq mulkiy manfaatlar tibbiy sugʻurta obyektlari boʻlishi mumkin.

Mol-mulkning yoʻqotilishi (nobud boʻlishi), kamomadi yoki shikastlanishi tavakkalchiligi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlar mol-mulkni sugʻurta qilish obyektlari boʻlishi mumkin.

Sugʻurta qildiruvchining (sugʻurtalangan shaxsning) daromadlar ololmaslik, jismoniy va yuridik shaxslarning kutilmagan xarajatlari yuzaga kelishi tavakkalchiligi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlari mulkiy sugʻurtada moliyaviy tavakkalchiliklarni sugʻurta qilish obyektlari boʻlishi mumkin.

Tadbirkorning kontragentlari tomonidan oʻz majburiyatlari bajarilmaganligi sababli tadbirkorlik faoliyatidan zararlar yuzaga kelishi yoki tadbirkorga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra ushbu faoliyatning shartlari oʻzgarishi tavakkalchiligi, shu jumladan kutilayotgan daromadlarni ololmaslik tavakkalchiligi bilan bogʻliq mulkiy manfaatlar tadbirkorlik tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish obyektlari boʻlishi mumkin.

Quyidagilar bilan bogʻliq boʻlgan mulkiy manfaatlar fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish obyektlari boʻlishi mumkin:

jismoniy shaxslarning hayotiga, sogʻligʻiga yoki mol-mulkiga, yuridik shaxslarning, davlatning mol-mulkiga zarar yetkazganlik uchun javobgarlik yuzaga kelishi tavakkalchiligi;

shartnoma shartlarini buzganlik uchun javobgarlik yuzaga kelishi tavakkalchiligi.

12-modda. Sugʻurta faoliyatining subyektlari

Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari sugʻurta faoliyatining subyektlaridir.

Sugʻurtalovchilar, sugʻurta vositachilari, adjasterlar, aktuariylar, sugʻurta syurveyerlari, assistans sugʻurta bozorining professional ishtirokchilaridir.

Sugʻurta brokeri, qayta sugʻurta brokeri va sugʻurta agenti sugʻurta vositachilaridir.

13-modda. Sugʻurtalovchi

Tegishli turdagi sugʻurtani amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan va sugʻurta shartnomasiga muvofiq sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) toʻlovini amalga oshirish majburiyatini oluvchi tijorat tashkiloti boʻlgan yuridik shaxs sugʻurtalovchi deb eʼtirof etiladi.

Sugʻurtalovchilar sugʻurtani amalga oshirish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishi mumkin emas, bundan ushbu Qonunning 14-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

14-modda. Sugʻurtalovchining huquq va majburiyatlari

Sugʻurtalovchi:

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomalarini tuzishga;

oʻz majburiyatlarini belgilangan tartibda qayta sugʻurta qilishga, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida qayta sugʻurta qilishga;

investitsiya faoliyatini amalga oshirishga;

qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisi sifatida professional faoliyatni amalga oshirishga. Bunda mazkur faoliyat turini amalga oshirish uchun sugʻurtalovchining litsenziya olishi talab qilinmaydi;

sugʻurta (qayta sugʻurta) sohasidagi mutaxassislar malakasini oshirish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshirishga;

sugʻurtalovchi tomonidan amalga oshiriladigan sugʻurta turlariga doir qoidalarni (shartlarni) ishlab chiqishga va tasdiqlashga;

sugʻurta hodisasi roʻy berishining sabablari va holatlarini, shuningdek sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) miqdorini belgilash uchun zarur boʻlgan tegishli axborotni va hujjatlarni huquqni muhofaza qiluvchi organlardan, sudlardan, tibbiyot, seysmologiya, veterinariya, gidrometeorologiya tashkilotlaridan hamda boshqa tashkilotlardan belgilangan tartibda soʻrashga va olishga;

sugʻurta agentlari, sugʻurta va qayta sugʻurta brokerlari hamda sugʻurta bozorining boshqa professional ishtirokchilari bilan tegishli shartnomalar tuzishga;

qonunchilikda va (yoki) sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasida belgilangan hollarda hamda tartibda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlashni rad etishga, sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasini muddatidan ilgari bekor qilishga;

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasida nazarda tutilgan tartibda sugʻurta qildiruvchi tomonidan taqdim etilgan axborotni tekshirishga, sugʻurta qildiruvchi tomonidan sugʻurta shartnomasi talablari va shartlarining bajarilishi ustidan nazorat olib borishga;

chet el sugʻurtalovchilariga syurveyer va adjaster xizmatlari koʻrsatishga;

ilgari sugʻurtalovchi tomonidan oʻz ehtiyojlari uchun olingan yoki sugʻurta shartnomasini amalga oshirish natijasida oʻz ixtiyoriga oʻtgan mol-mulkni realizatsiya qilishga yoki ijaraga berishga;

Oʻzbekiston Respublikasining reyting tashkilotlari va xorijiy reyting tashkilotlaridan axborot olishga;

oʻzining alohida boʻlinmalarini tashkil etishga haqli.

Sugʻurtalovchi qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sugʻurtalovchi:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta faoliyatini amalga oshirish chogʻida olingan axborotning maxfiyligini qonunchilik talablariga muvofiq taʼminlashi;

oʻzi vakolat bergan sugʻurta agentlarining reyestrini yuritishi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga binoan taqdim etishi;

sugʻurta hodisasi yuz bergan taqdirda, qonunchilikda yoki sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda barcha zarur hisob-kitoblarni va sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) toʻlovlarini amalga oshirishi;

firma nomi, tashkiliy-huquqiy shakli yoki joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgargan taqdirda, bu haqda vakolatli davlat organini va sugʻurta qildiruvchilarni ushbu Qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi;

sugʻurta zaxiralarini qonunchilikda belgilanadigan tartibda va shartlarda shakllantirishi hamda joylashtirishi;

har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi;

vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda bir yilda kamida bir marta aktuar tashkilotni aktuar xizmatlar koʻrsatish uchun jalb etishi;

vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan shaklda, tartibda va muddatlarda yillik moliyaviy hisobotni eʼlon qilishi;

sugʻurta agenti jismoniy shaxsning yoki yuridik shaxs rahbarining yoxud xodimining malakasini oʻz mablagʻlari hisobidan oshirishi;

buxgalteriya hisobini yuritishi, moliyaviy, statistika, soliq hisobotlarini va boshqa hisobotlarni tuzishi shart.

Sugʻurtalovchining zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

15-modda. Sugʻurta brokeri

Sugʻurta qildiruvchining nomidan va topshirigʻiga binoan sugʻurta shartnomasini tuzishni hamda uning bajarilishini tashkil etishga doir faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxs sugʻurta brokeridir.

Sugʻurta brokerining faoliyati sugʻurta sohasidagi boshqa faoliyat turlari bilan qoʻshib olib borilishi mumkin emas, bundan qayta sugʻurta brokerining faoliyati mustasno.

Sugʻurta brokeri sugʻurtalovchining ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etishga haqli emas.

Sugʻurta brokeri oʻzi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatadi.

16-modda. Qayta sugʻurta brokeri

Oʻz nomidan va qayta sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta qildiruvchi sifatida ishtirok etuvchi sugʻurtalovchining topshirigʻiga binoan qayta sugʻurta shartnomasini tuzishni hamda uning bajarilishini tashkil etishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs qayta sugʻurta brokeridir.

Qayta sugʻurta brokeri oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Qayta sugʻurta brokerining xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Qayta sugʻurta brokeri sugʻurtalovchining ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etishga haqli emas.

Qayta sugʻurta brokeri oʻzi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatadi.

17-modda. Sugʻurta hamda qayta sugʻurta brokerlarining huquq va majburiyatlari

Sugʻurta va qayta sugʻurta brokerlari quyidagi huquqlarga ega:

sugʻurtaning (qayta sugʻurtaning) har qanday turi boʻyicha vositachilik faoliyatini vakolatlari doirasida amalga oshirish, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno;

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasi tuzilgan taqdirda, sugʻurtalovchini tanlash;

sugʻurtalovchidan litsenziyaning mavjudligi, ustav fondining, sugʻurta zaxiralarining hamda qabul qilingan majburiyatlarning miqdorlari toʻgʻrisida, shuningdek sugʻurtalovchining toʻlovga qobiliyatliligi va moliyaviy barqarorligiga doir boshqa koʻrsatkichlar haqida maʼlumotlar olish;

ekspert va maslahat xizmatlari koʻrsatish.

Sugʻurta va qayta sugʻurta brokerlari qonunchilikka hamda oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sugʻurta va qayta sugʻurta brokerlari:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasini tuzish va bajarish boʻyicha toʻliq, ishonchli hamda xolisona axborotni mijozlarning soʻrovlariga koʻra taqdim etishi;

mijozning tijorat sirini va boshqa sirini tashkil etadigan maʼlumotlarni oshkor qilmasligi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi;

firma nomi, tashkiliy-huquqiy shakli va (yoki) joylashgan yeri oʻzgargan taqdirda, bu haqda vakolatli davlat organini hamda sugʻurtalovchilarni xabardor qilishi;

qonunchilikda belgilangan tartibda buxgalteriya hisobini yuritishi, moliyaviy, statistika, soliq hisobotlarini va boshqa hisobotlarni tuzishi shart.

Sugʻurta va qayta sugʻurta brokerlarining zimmasida qonunchilikka hamda oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

18-modda. Sugʻurta agenti

Sugʻurtalovchining nomidan va topshirigʻiga binoan sugʻurta shartnomasini tuzishni hamda uning bajarilishini tashkil etishga doir faoliyatni vositachilik haqi evaziga amalga oshiruvchi jismoniy yoki yuridik shaxs sugʻurta agentidir.

Sugʻurta agenti bir vaqtning oʻzida sugʻurtalovchining boshqaruv va nazorat organlari aʼzolari hamda rahbarlari, shuningdek xodimi sifatida ish yuritishi mumkin emas.

Sugʻurta agenti oʻz faoliyatini sugʻurtalovchilar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan topshiriq shartnomalari (agent bitimlari) asosida amalga oshiradi.

Sugʻurta agenti faqat oʻzi bilan topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzgan sugʻurtalovchining reyestriga kiritilganidan keyin oʻz faoliyatini amalga oshirishi mumkin.

Quyidagilarga:

sugʻurta agentining tegishli turdagi sugʻurtani amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlmagan sugʻurtalovchilar nomidan sugʻurta shartnomalari tuzishiga;

yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta agentlari sugʻurta qildiruvchi sifatida ishtirok etadigan sugʻurta shartnomalarida sugʻurta agenti sifatida ish yuritishiga;

sugʻurta agentining qonunchilik bilan belgilangan vazifalarini boshqa har qanday fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida amalga oshirishiga.

agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi hududida sugʻurta boʻyicha sugʻurta agentining Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan tartibda roʻyxatga olinmagan chet el sugʻurta tashkilotlari nomidan sugʻurta shartnomalari tuzish bilan bogʻliq boʻlgan vositachilik faoliyatiga yoʻl qoʻyilmaydi;

Jismoniy shaxs boʻlgan sugʻurta agenti oʻz nomiga, yaqin qarindoshlari (ota-onasi, tugʻishgan va oʻgay aka-uka va opa-singillari, eri, xotini, farzandlari, shu jumladan farzandlikka olinganlar, bobosi, buvisi, nevaralari, shuningdek erining, xotinining ota-onasi, tugʻishgan hamda oʻgay aka-uka va opa-singillari) nomiga sugʻurta shartnomalari boʻyicha hujjatlar yozishga, shuningdek oʻz foydasiga sugʻurta shartnomalari tuzishga hamda bunda mazkur sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta agenti sifatida ish yuritishga haqli emas.

Insofsiz sugʻurta agentlarining reyestri vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda yuritiladi.

19-modda. Sugʻurta agentining huquq va majburiyatlari

Sugʻurta agenti quyidagi huquqlarga ega:

sugʻurtalovchi tomonidan berilgan vakolatlar doirasida sugʻurtaning har qanday turi, shu jumladan majburiy sugʻurta turlari boʻyicha ham vositachilik faoliyatini amalga oshirish, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno

sugʻurtaga qabul qilinayotgan sugʻurta tavakkalchiligini baholashda, sugʻurta hodisasi yuz berganda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlashda va sugʻurta qildiruvchining sugʻurta mukofotini toʻliq hajmda hamda sugʻurta shartnomasida belgilangan muddatlarda toʻlashida zarur koʻmak koʻrsatish;

litsenziyaning mavjudligi, ustav fondining, sugʻurta zaxiralarining hamda qabul qilingan majburiyatlarning miqdorlari toʻgʻrisida, shuningdek sugʻurtalovchining toʻlovga qobiliyatliligiga va moliyaviy barqarorligiga doir boshqa koʻrsatkichlar haqida sugʻurtalovchidan maʼlumotlar olish;

sugʻurta shartnomasi (sugʻurta polisi) tuzish uchun zarur hujjatlarni rasmiylashtirish;

sugʻurta qildiruvchidan qabul qilib olinayotgan tavakkalchiliklar toʻgʻrisida sugʻurtalovchiga toʻliqroq axborot berish maqsadida hamma uchun ochiq boʻlgan manbalardan tavakkalchilik va sugʻurta qildiruvchi haqida sugʻurta qildiruvchining shaxsiy hayotiga aralashmagan holda maʼlumotlar toʻplash.

Sugʻurta agenti qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sugʻurta agenti:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta shartnomasini tuzish va sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash chogʻida hujjatlarni oʻz vaqtida rasmiylashtirishga koʻmaklashishi;

sugʻurta tariflari, sugʻurtalovchilar tomonidan taklif etilayotgan sugʻurta shartlari haqida, litsenziyaning mavjudligi, ustav fondining, sugʻurta zaxiralarining hamda qabul qilingan majburiyatlarning miqdorlari toʻgʻrisida, shuningdek sugʻurtalovchining toʻlovga qobiliyatliligi va moliyaviy barqarorligiga doir boshqa koʻrsatkichlar haqida axborotga ega boʻlishi;

sugʻurta shartnomasini rasmiylashtirish chogʻida sugʻurta qildiruvchi toʻgʻrisida zarur axborotga ega boʻlishi, unga sugʻurta tavakkalchiligini pasaytirishga va sugʻurta hodisasi yuz berishi ehtimolini kamaytirishga qaratilgan aniq tadbirlarni amalga oshirishni taklif etishi;

sugʻurta qildiruvchilarning soʻroviga koʻra ularni sugʻurtaning amaldagi shartlari toʻgʻrisida xabardor qilishi;

sugʻurta shartnomalarini belgilangan tartibda tuzishi va yangi muddatga oʻz vaqtida qayta rasmiylashtirishi;

tuzilgan sugʻurta shartnomalari va olingan sugʻurta mukofotlari summalari hisobini belgilangan shaklda yuritishi;

sugʻurta hujjatlarining but saqlanishini taʼminlashi;

mijozning tijorat sirini yoki boshqa sirini tashkil etadigan maʼlumotlarning maxfiyligini saqlashi;

sugʻurta shartnomasining amal qilish muddati ichida tavakkalchilik shartlari jiddiy ravishda oʻzgarganligiga taalluqli axborot sugʻurtalovchi tomonidan oʻz vaqtida olinishini, shuningdek sugʻurta eʼtirozlari yuzaga kelganda hamda ularni tartibga solish jarayonida sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida axborotning oʻz vaqtida almashinishini taʼminlashi;

tegishli bitim mavjud boʻlgan taqdirda, sugʻurtalovchining topshirigʻiga koʻra va uning hisobidan sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) toʻlanishini tashkil etishi shart.

Sugʻurta agentining zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

20-modda. Adjaster

Adjaster sugʻurtalovchining, sugʻurta qildiruvchining va boshqa buyurtmachining topshirigʻi boʻyicha quyidagi xizmatlarni koʻrsatadigan, oʻz shtatida tegishli mutaxassislarga ega boʻlgan yuridik shaxs yoki professional bilim va malakaga ega boʻlgan jismoniy shaxsdir:

sugʻurta hodisasi yuz berganidan keyin sugʻurta obyektini koʻzdan kechirish va tekshirish;

sugʻurta hodisasi faktlarini va tavakkalchilik holatlarini tahlil qilish;

sugʻurta obyektining shikastlanish sabablarini va sugʻurta hodisasi mavjudligini aniqlash;

sugʻurta hodisasi mavjud boʻlgan taqdirda — sugʻurta hodisasi oqibatida vujudga kelgan shikastlanish darajasini va zarar miqdorini aniqlash;

toʻlanishi lozim boʻlgan sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) summasini aniqlash;

sugʻurta hodisasi boʻyicha xulosa tuzish.

Adjaster oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Adjasterning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Adjaster oʻz faoliyatini sugʻurtalovchi, sugʻurta qildiruvchi va boshqa buyurtmachi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.

Adjaster:

sugʻurtalovchi sifatida sugʻurta va qayta sugʻurta operatsiyalarini oʻtkazishga;

sugʻurta boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshirishga;

sugʻurtalovchilarning ustav fondlarida (ustav kapitallarida) ishtirok etishga;

sugʻurta qildiruvchining vakili sifatida sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) summasini olishga haqli emas.

Adjaster xizmati koʻrsatish natijalari hisobot tarzida rasmiylashtirilib, sugʻurtalovchi undan zararlarning oʻrnini qoplash va nizolarni hal qilish chogʻida foydalanishi mumkin.

Adjasterning hisobotidagi xulosalar mustaqil sugʻurta ekspertizasi jarayonida qayta koʻrib chiqilishi mumkin.

21-modda. Adjasterning huquq va majburiyatlari

Adjaster quyidagi huquqlarga ega:

adjaster xizmatlari koʻrsatiladigan sugʻurtalovchini, sugʻurta qildiruvchini va boshqa buyurtmachilarni erkin tanlash;

sugʻurta voqeasini (sugʻurta hodisasini) oʻrganish uchun sugʻurtalovchidan, sugʻurta qildiruvchidan va boshqa buyurtmachilardan zarur axborotni soʻrash hamda olish;

sugʻurta hodisasi yuz berganidan keyin sugʻurta obyektini koʻzdan kechirish va tekshirish;

oʻzi sugʻurta obyektini sirtdan (zarur boʻlganda — texnika vositalarini qoʻllagan holda) koʻzdan kechirganligi toʻgʻrisidagi dalolatnomani rasmiylashtirish;

sugʻurta hodisasi roʻy berishining sabablari va holatlarini, shuningdek sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) miqdorini aniqlash uchun zarur boʻlgan tegishli axborotni va hujjatlarni huquqni muhofaza qiluvchi organlardan, sudlardan, tibbiyot, seysmologiya, veterinariya, gidrometeorologiya tashkilotlaridan hamda boshqa tashkilotlardan belgilangan tartibda soʻrash va olish.

Adjaster qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Adjaster:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta hujjatlarining but saqlanishini taʼminlashi;

mijozning tijorat sirini yoki boshqa sirini tashkil etadigan maʼlumotlarning maxfiyligini saqlashi;

sugʻurta hodisasiga taalluqli maʼlumotlarni oʻz vaqtida tahlil qilish uchun choralar koʻrishi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi shart.

Adjasterning zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

22-modda. Aktuar tashkilot va aktuariy

Aktuar tashkilot quyidagilarni oʻz ichiga oladigan aktuar xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxsdir:

sugʻurta voqeasi yuz berishining matematik jihatdan ehtimolligi hisob-kitoblarini amalga oshirishni, ham alohida tavakkalchilik guruhlarida, ham umuman sugʻurta majmui boʻyicha zarar yetkazilishining takroriyligini va uning oqibatlarining ogʻirlik darajasini belgilashni;

sugʻurtalovchining zarur sugʻurta zaxiralari va fondlarini matematik jihatdan asoslash hamda hisob-kitob qilishni, ularni shakllantirish usullarini ishlab chiqishni;

sugʻurtalovchining investitsiyalar sifatida toʻplangan badallardan foydalanishida kapital qoʻyilma normasi va netto-stavka miqdori oʻrtasidagi bogʻliqlikni tarif stavkalarini investitsiya daromadi summasiga kamaytirishga imkon beradigan tarzda aniqlashni;

sugʻurtalovchilar va qayta sugʻurtalovchilar kapitalining yetarlilik koʻrsatkichini hisoblashni, shuningdek aktivlar sifatini taʼminlash mexanizmlarini belgilashni;

sugʻurta jarayonini tashkil etish uchun zarur xarajatlarni asoslashni va sugʻurta xizmatlari tannarxini hisob-kitob qilishni;

sugʻurtaning (qayta sugʻurtaning) har bir turi boʻyicha tarif stavkalarini sugʻurtalovchilar uchun ularni oʻtkazishning uzoq muddatli va qisqa muddatli xususiyatini hisobga olgan holda belgilashni;

sugʻurtalovchining investitsiya faoliyati natijalarini aktuar hisob-kitoblardan foydalangan holda baholashni;

sugʻurtalovchining daromadlarini sugʻurtaning (qayta sugʻurtaning) har xil turlari boʻyicha rejalashtirishni;

aktuar hisob-kitoblarni amalga oshirish boʻyicha dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqishni;

sugʻurta bilan bogʻliq boshqa aktuar xizmatlarini koʻrsatishni.

Aktuar tashkilot oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Aktuar tashkilotning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Aktuar tashkilot shartnomaga muvofiq toʻlov asosida faqat aktuar xizmatlarini koʻrsatishi mumkin.

Aktuariy qonunchilikda belgilangan tartibda aktuariy malaka sertifikatini olgan va aktuar tashkilot shtatida turgan yoki aktuar tashkilot bilan fuqarolik-huquqiy shartnoma tuzgan jismoniy shaxsdir.

Aktuariy sifatsiz aktuar xizmatlarini koʻrsatganlik, tijorat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oshkor qilganlik va aktuar tashkilotning zarar koʻrishiga olib kelgan oʻzga xatti-harakatlari natijasida yetkazilgan zarar uchun aktuar tashkilot oldida javobgar boʻladi.

Aktuar tashkilot oʻz shtatida kamida bitta aktuariyga ega boʻlishi kerak.

Aktuariy:

sugʻurtalovchi sifatida sugʻurta va qayta sugʻurta operatsiyalarini oʻtkazishga;

sugʻurta boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshirishga;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) ustav fondlarida (ustav kapitallarida) ishtirok etishga haqli emas.

Aktuariy faoliyatining natijalari hisobot tarzida rasmiylashtiriladi.

Aktuariyning hisobotidagi xulosalar mustaqil sugʻurta ekspertizasi jarayonida qayta koʻrib chiqilishi mumkin.

23-modda. Aktuar tashkilotning huquq va majburiyatlari

Aktuar tashkilot quyidagi huquqlarga ega:

aktuar xizmatlari koʻrsatiladigan sugʻurtalovchini va boshqa buyurtmachilarni erkin tanlash;

aktuar xulosasini tuzish uchun zarur boʻlgan axborot sugʻurtalovchi va boshqa buyurtmachilar tomonidan taqdim etilmagan taqdirda, aktuar xizmatlari koʻrsatishni rad etish;

boshqa aktuar tashkilotlarni va oʻzga mutaxassislarni aktuar xizmatlari koʻrsatishda ishtirok etishga belgilangan tartibda jalb qilish.

Aktuar tashkilot qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Aktuar tashkilot:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

aktuar xizmatlari koʻrsatish chogʻida olingan axborotning maxfiyligiga rioya etishi;

aktuar xulosasida aktuar hisob-kitoblarning kamchiliklari faktlarini va ularni bartaraf etishga doir takliflarni aks ettirishi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi shart.

Aktuar tashkilotning zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

24-modda. Sugʻurta syurveyeri

Sugʻurta syurveyeri quyidagilar boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi, oʻz shtatida tegishli mutaxassislarga ega boʻlgan yuridik shaxs yoki professional bilim va malakaga ega boʻlgan jismoniy shaxsdir:

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasi tuzilguniga qadar sugʻurta (qayta sugʻurta) obyektini koʻzdan kechirish va tekshirish;

sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasi tuzilguniga qadar barcha faktlarni va tavakkalchilik holatlarini tahlil qilish, tavakkalchilik darajasini aniqlash;

tekshirilayotgan sugʻurta obyekti boʻyicha xulosa tuzish.

Sugʻurta ekspertizasini oʻtkazishga vakolatli boʻlgan mutaxassislarning (ekspertlarning) ish tartibi sugʻurta syurveyeri tomonidan belgilanadi.

Sugʻurta syurveyeri oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Sugʻurta syurveyerining xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Sugʻurta syurveyeri oʻz faoliyatini sugʻurtalovchi yoki sugʻurta qildiruvchi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.

Sugʻurta syurveyeri:

sugʻurtalovchi sifatida sugʻurta va qayta sugʻurta operatsiyalarini oʻtkazishga;

sugʻurta boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshirishga;

sugʻurtalovchilarning ustav fondlarida (ustav kapitallarida) ishtirok etishga haqli emas.

Sugʻurta syurveyeri ishining natijalari boʻyicha hisobot taqdim etilib, sugʻurtalovchi yoki sugʻurta qildiruvchi bu hisobotdan sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomasini tuzish chogʻida foydalanishi mumkin.

Sugʻurta syurveyerining hisobotidagi xulosalar mustaqil sugʻurta ekspertizasi jarayonida qayta koʻrib chiqilishi mumkin.

25-modda. Sugʻurta syurveyerining huquq va majburiyatlari

Sugʻurta syurveyeri:

xizmatlar koʻrsatiladigan sugʻurtalovchini yoki sugʻurta qildiruvchini erkin tanlashga;

sugʻurta obyektini oʻrganish uchun sugʻurta qildiruvchidan yoki sugʻurtalovchidan zarur axborotni soʻrashga va olishga;

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlaridan, faoliyati sugʻurta obyektlariga daxldor boʻlgan boshqa tashkilotlardan zarur maʼlumotlarni soʻrashga va olishga haqli.

Sugʻurta syurveyeri qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sugʻurta syurveyeri:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta ekspertizasini oʻtkazish uchun taraflar taqdim etgan hujjatlarning but saqlanishini taʼminlashi;

mijozning tijorat sirini yoki boshqa sirini tashkil etadigan maʼlumotlarning maxfiyligini saqlashi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi shart.

Sugʻurta syurveyerining zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

26-modda. Assistans

Assistans sugʻurta qildiruvchilarga (sugʻurtalangan shaxslarga, naf oluvchilarga) hamda sugʻurtalovchilarga sugʻurta shartnomasi doirasida assistans xizmatlari, texnik, tibbiy va boshqa xizmatlar koʻrsatuvchi, shuningdek ularga moliyaviy koʻmak beruvchi jismoniy yoki yuridik shaxsdir.

Assistans oʻz faoliyatini sugʻurtalovchi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiradi.

Assistans oʻz faoliyatini vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda boshlaydi va tugatadi. Assistansning xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatining talablari va shartlari qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Assistans xizmatlariga sugʻurta qildiruvchilarning (sugʻurtalangan shaxslarning) ishtirokisiz faqat sugʻurtalovchilar tomonidan haq toʻlanadi.

Assistans:

sugʻurtalovchi sifatida sugʻurta va qayta sugʻurta operatsiyalarini oʻtkazishga;

sugʻurta boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshirishga;

sugʻurtalovchilarning ustav fondlarida (ustav kapitallarida) ishtirok etishga haqli emas.

27-modda. Assistansning huquq va majburiyatlari

Assistans quyidagi huquqlarga ega:

assistans xizmatlari koʻrsatilishi boʻyicha sugʻurtalovchilar bilan mustaqil ravishda shartnoma tuzish;

assistans xizmatlari koʻrsatilishi uchun zarur boʻlgan barcha axborot sugʻurtalovchi tomonidan taqdim etilmagan taqdirda, assistans xizmatlari koʻrsatishni rad etish;

tegishli mutaxassislarni assistans xizmatlari koʻrsatishda ishtirok etishga belgilangan tartibda jalb qilish.

Assistans qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Assistans:

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

sugʻurta qildiruvchilardan (sugʻurtalangan shaxslardan) sugʻurta voqealari (sugʻurta hodisalari) toʻgʻrisidagi xabarlar kecha-kunduz qabul qilinishini tashkil etishi va sugʻurta qildiruvchilarga (sugʻurtalangan shaxslarga) sugʻurta shartnomasi doirasida, taqdim etilgan sugʻurta polisi asosida zarur yordam koʻrsatishi;

sugʻurta hodisalarini koʻrib chiqish va tartibga solish choralarini koʻrishi;

qonunchilikda belgilangan axborotni vakolatli davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi shart.

Assistansning zimmasida qonunchilikka va oʻzi tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

28-modda. Sugʻurta bozori professional ishtirokchilarining uyushmalari

Agar sugʻurta bozori professional ishtirokchilarining uyushmalarini va boshqa birlashmalarini tashkil etish qonunchilik talablariga zid kelmasa, sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish hamda birgalikdagi tadbirlarni (choralarni) amalga oshirish maqsadida uyushmalar va boshqa birlashmalar tashkil etishi mumkin.

3-bob. Sugʻurta shartnomasi va qoidalari

29-modda. Sugʻurta shartnomasi

Sugʻurta qilish sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalovchi oʻrtasida tuziladigan sugʻurta shartnomasi asosida amalga oshiriladi.

Sugʻurta shartnomasi sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida yozma yoki elektron shaklda tuzilgan bitim boʻlib, sugʻurta qildiruvchi unga muvofiq sugʻurta mukofotini (sugʻurta badalini) sugʻurta shartnomasida belgilangan tartibda, muddatlarda va hajmda toʻlaydi hamda sugʻurta shartnomasida yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni bajaradi, sugʻurtalovchi esa sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan muayyan voqea (sugʻurta hodisasi) yuz berganda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi.

Sugʻurta shartnomalarida franshiza nazarda tutilishi mumkin.

Franshiza ham sugʻurta summasining foizlarida, ham muayyan summada belgilanishi mumkin hamda shartli va shartsiz franshizaga boʻlinadi. Sugʻurta shartnomasida franshizaning boshqa turlari nazarda tutilishi mumkin.

Sugʻurta shartnomasining yozma yoki elektron shaklini tuzishga doir talablarga rioya etmaslik ushbu shartnomaning haqiqiy emasligiga sabab boʻladi.

Vakolatli davlat organi sugʻurta shartnomasi shartlariga qoʻyiladigan eng kam talablarni belgilash huquqiga ega.

30-modda. Sugʻurta qoidalari

Sugʻurta qoidalari (bundan xalqaro sugʻurta tizimlari doirasida qabul qilinadigan sugʻurta qoidalari mustasno) sugʻurtalovchi yoki sugʻurtalovchilarning birlashmasi tomonidan qabul qilinadi hamda tasdiqlanadi va sugʻurtaning asosiy qoidalarini oʻz ichiga olishi kerak.

Sugʻurtaning asosiy qoidalari quyidagi tushunchalarni oʻz ichiga olishi kerak:

sugʻurta subyektlari;

sugʻurta obyektlari;

sugʻurta hodisalari;

sugʻurta tavakkalchiliklari;

sugʻurta summasi, sugʻurta tarifi va sugʻurta mukofotini (sugʻurta badallarini) aniqlash tartibi;

sugʻurta shartnomalarini tuzish, bajarish va tugatish tartibi;

taraflarning huquq va majburiyatlari;

zararlarning yoki ziyonning miqdorini aniqlash tartibi;

sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) aniqlash tartibi;

sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) amalga oshirish muddatlari, shuningdek sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) rad etish asoslarining batafsil roʻyxati va boshqa qoidalar.

31-modda. Sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalovchi oʻrtasida elektron shakldagi axborot almashinuvining oʻziga xos xususiyatlari

Sugʻurta qildiruvchi (sugʻurtalangan shaxs, naf oluvchi) tomonidan sugʻurtalovchiga sugʻurta shartnomasini tuzish, oʻzgartirish, muddatidan oldin tugatish uchun, sugʻurta qoidalarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) olish uchun elektron shakldagi axborotni (sugʻurta shartnomasini tuzish, oʻzgartirish, muddatidan oldin tugatish toʻgʻrisidagi arizani, sugʻurta hodisasi yuz berganligi haqidagi bildirishnomani, sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash toʻgʻrisidagi arizani va (yoki) boshqa hujjatlarni) yaratish hamda joʻnatish sugʻurtalovchining Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-saytidan, shuningdek mobil ilovalardan, elektron pochtadan va axborot almashishning boshqa usullaridan foydalanilgan holda amalga oshiriladi. Sugʻurtalovchining rasmiy veb-saytidan ushbu axborot tizimining operatori boʻlgan sugʻurta qildiruvchi va sugʻurtalovchi oʻrtasida elektron shakldagi axborot almashinuvini taʼminlaydigan axborot tizimi sifatida foydalanilishi mumkin.

Ushbu moddada nazarda tutilgan harakatlarni bajarish uchun sugʻurtalovchining rasmiy veb-saytiga kirishni sugʻurta qildiruvchi (sugʻurtalangan shaxs, naf oluvchi) identifikatsiyalash va autentifikatsiyalash tizimidan foydalangan holda amalga oshirishi mumkin.

Sugʻurtani elektron shaklda amalga oshirish chogʻida elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan yoxud elektron raqamli imzosiz taqdim etilgan elektron shakldagi axborot sugʻurta shartnomasi, shu jumladan sugʻurtalovchining elektron raqamli imzosi bilan imzolangan qaysi sugʻurta shartnomasi (polisi) shartlariga sugʻurta qildiruvchi ofertani (sugʻurta shartnomasi tuzish taklifini) qabul qilish va sugʻurta mukofoti toʻlash orqali oʻz roziligini bergan boʻlsa, oʻsha sugʻurta shartnomasi (polisi) shartlariga muvofiq qogʻozdagi hujjatga teng hujjat deb eʼtirof etiladi.

Ixtiyoriy sugʻurtani amalga oshirish chogʻida sugʻurta qildiruvchi (sugʻurtalangan shaxs, naf oluvchi) va sugʻurtalovchi oʻrtasida elektron hujjatlardan foydalanishga doir talablar hamda elektron shaklda axborot almashish tartibi sugʻurta qoidalarida va (yoki) mazkur shaxslar oʻrtasidagi boshqa kelishuvda belgilanadi.

32-modda. Sugʻurta shartnomasi ishtirokchilari

Sugʻurtalovchilar, sugʻurta qildiruvchilar, sugʻurtalangan shaxslar, naf oluvchilar va manfaatdor shaxslar sugʻurta shartnomasining ishtirokchilari sifatida ish yuritishi mumkin.

Sugʻurtalovchi bilan sugʻurta shartnomasini tuzuvchi va sugʻurta mukofotini (sugʻurta badallarini) toʻlovchi yuridik shaxs yoki muomalaga layoqatli jismoniy shaxs sugʻurta qildiruvchidir.

Sugʻurta qildiruvchilar uchinchi shaxslarni (sugʻurtalangan shaxslarni) sugʻurta qilish toʻgʻrisida faqat ularning roziligi mavjud boʻlgan taqdirdagina sugʻurtalovchilar bilan shartnomalar tuzishi mumkin, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Sugʻurtada ishtirok etayotgan, mulkiy manfaatlari sugʻurta himoyasining obyekti boʻlgan jismoniy shaxs sugʻurtalangan shaxsdir.

Sugʻurtalangan shaxs, agar oʻziga nisbatan sugʻurta shartnomasini tuzsa va hisoblangan sugʻurta mukofotini toʻlasa, sugʻurta qildiruvchi ham boʻlishi mumkin.

Sugʻurta qildiruvchi (sugʻurtalangan shaxs) tomonidan sugʻurta tovonini yoki sugʻurta toʻlovini oluvchi sifatida tayinlangan jismoniy yoki yuridik shaxs naf oluvchidir.

Naf oluvchi sugʻurta shartnomasi haqidagi axborotni sugʻurta qildiruvchidan, sugʻurtalangan shaxsdan yoki sugʻurtalovchidan olishga haqli.

33-modda. Sugʻurta mukofoti

Sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasi boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan sugʻurta mukofotining miqdorini belgilashda oʻzi ishlab chiqqan sugʻurta tariflarini qoʻllashga haqli boʻlib, bu tariflar sugʻurta obyekti va sugʻurta tavakkalchiligining xususiyati hisobga olingan holda sugʻurta summasi birligidan undiriladigan mukofotni belgilaydi.

Sugʻurtaning ayrim turlari boʻyicha sugʻurta mukofotining miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan sugʻurta tariflariga muvofiq aniqlanadi.

33 1 -modda. Sugʻurta polisi

Sugʻurta shartnomasiga yoki sugʻurta qoidalariga asosan belgilangan sugʻurta mukofotining toʻlanganligini va sugʻurtalovchining sugʻurtaga oid majburiyatlari kuchga kirganligini tasdiqlovchi hujjat sugʻurta polisi hisoblanadi.

Sugʻurta mukofoti toʻlanmasdan sugʻurta polisi berilgan hollarda sugʻurtalovchi sugʻurtaga oid majburiyatlar bajarilishini toʻliq taʼminlashi lozim.

34-modda. Sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash

Sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomasida koʻrsatilgan shaxsga faqat sugʻurta hodisasi yuz bergan taqdirda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlashi shart.

Sugʻurtalovchi quyidagilarga haqli emas:

agar u sugʻurta shartnomasida yoki qonunda koʻrsatib oʻtilgan sugʻurta hodisasi yuz berganligi toʻgʻrisidagi dalillarni olgan boʻlsa, sugʻurta shartnomasida belgilangan muddatda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlashni rad etishga;

agar sugʻurta hodisasining yuz berishi sugʻurta qildiruvchining (sugʻurtalangan shaxsning va (yoki) naf oluvchining) sugʻurta hodisasi yuz berishiga qaratilgan qasddan qilgan harakatlari natijasida kelib chiqqan boʻlsa, sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlashga. Bunday holda sugʻurtalovchi toʻlangan sugʻurta mukofotini qaytarmaydi.

Taraflarning kelishuviga koʻra, sugʻurtalovchi zararlarni toʻliq hisob-kitob qilguniga qadar sugʻurta tovonining bir qismini taraflardan birortasi ham nizolashmaydigan miqdorda toʻlashi mumkin.

4-bob. Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining), sugʻurta brokerining hamda ularning alohida boʻlinmalarining rahbariga va bosh buxgalteriga, ustav fondining (ustav kapitalining) ancha ulushiga ega boʻlgan mulkdorlariga va benefitsiarlariga qoʻyiladigan talablar

35-modda. Umumiy talablar

Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning), sugʻurta brokerlarining hamda ular alohida boʻlinmalarining rahbarlari va bosh buxgalterlari, basharti ular ushbu Qonunda belgilangan malaka talablariga muvofiq boʻlsa, tayinlanadi.

Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) va sugʻurta brokeri nomzodning ushbu Qonunda belgilangan malaka talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlarni nomzod vakolatli davlat organiga sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining, shuningdek ularning alohida boʻlinmalarining rahbari yoki bosh buxgalteri lavozimiga tayinlanguniga qadar taqdim etishi shart.

Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning), sugʻurta brokerlarining hamda ular alohida boʻlinmalari rahbarlarining va bosh buxgalterlarining malaka talablariga muvofiqligini aniqlash tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

36-modda. Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining rahbariga va bosh buxgalteriga qoʻyiladigan malaka talablari

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining rahbari quyidagi malaka talablariga muvofiq boʻlishi kerak:

oliy maʼlumotga ega boʻlish;

iqtisodiy, moliyaviy, yuridik ixtisoslikka ega boʻlgan mutaxassislar uchun sugʻurta sohasida kamida uch yillik ish stajining (sugʻurta agenti sifatidagi, shuningdek yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodim lavozimlaridagi ish stajini hisobga olmagan holda) mavjudligi;

boshqa ixtisoslikka ega boʻlgan mutaxassislar uchun sugʻurta sohasida kamida yetti yillik ish stajining (sugʻurta agenti sifatidagi, shuningdek yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodim lavozimlaridagi ish stajini hisobga olmagan holda) mavjudligi;

sugʻurtaga oid qonunchilik hujjatlari boʻyicha yetarlicha bilimga va ijobiy ishchanlik obroʻsiga ega boʻlishi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining bosh buxgalteri “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan talablarga hamda buxgalteriya va sugʻurtaga oid qonunchilik hujjatlari boʻyicha yetarlicha bilimga va ijobiy ishchanlik obroʻsiga ega boʻlishga doir talablarga muvofiq boʻlishi kerak.

37-modda. Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining alohida boʻlinmasi rahbariga va bosh buxgalteriga qoʻyiladigan malaka talablari

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining alohida boʻlinmasi rahbari quyidagi malaka talablariga muvofiq boʻlishi kerak:

oliy maʼlumotga ega boʻlish;

sugʻurta sohasida kamida bir yillik ish stajining (sugʻurta agenti sifatidagi, shuningdek yordamchi, texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodim lavozimlaridagi ish stajini hisobga olmagan holda) mavjudligi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining alohida boʻlinmasi bosh buxgalteri quyidagi malaka talablariga muvofiq boʻlishi kerak:

oliy (buxgalterlik, auditorlik, moliyaviy, iqtisodiy) maʼlumotga ega boʻlish;

buxgalter sifatida kamida bir yillik ish stajining mavjudligi.

38-modda. Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining), sugʻurta brokerining hamda ularning alohida boʻlinmalarining rahbariga va bosh buxgalteriga, ustav fondining (ustav kapitalining) ancha ulushiga ega boʻlgan mulkdorlariga va benefitsiarlariga qoʻyiladigan qoʻshimcha talablar

Quyidagi shaxslar sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining), sugʻurta brokerining hamda ularning alohida boʻlinmalarining rahbari (bosh buxgalteri) etib tayinlanishi, shuningdek sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining), sugʻurta brokerining ustav fondida (ustav kapitalida) ancha ulushiga ega boʻlgan mulkdori va benefitsiari boʻlishi mumkin emas:

rahbar (bosh buxgalter) tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar yuridik shaxsni bankrotlikka yoki uni tugatish toʻgʻrisida sud tomonidan qaror qabul qilinishiga olib kelganligi haqidagi faktlar mavjud boʻlgan taqdirda, ushbu yuridik shaxs bankrot deb topilgan yoki sud tomonidan uni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytga qadar bir yil davomida yuridik shaxsning rahbari (bosh buxgalteri) boʻlgan;

terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan;

iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlar, boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlar hamda terrorizmni moliyalashtirish va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish bilan bogʻliq jinoyatlar uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining ustav fondida (ustav kapitalida) ancha ulushga ega boʻlgan mulkdorlariga hamda benefitsiarlariga qoʻyiladigan talablarni amalga oshirish mexanizmi, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) va sugʻurta brokeri ustav fondining (ustav kapitalining) ancha ulushi miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

5-bob. Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish, ularning faoliyatini litsenziyalash, ularni qayta tashkil etish va tugatish

39-modda. Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilarini tashkil etish va davlat roʻyxatidan oʻtkazish

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etiladi.

Yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta bozorining boshqa professional ishtirokchilari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tashkiliy-huquqiy shakllarda tashkil etiladi.

40-modda. Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) ustav fondi (ustav kapitali)

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori qonunchilikda belgilanadi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) ustav fondi (ustav kapitali) sugʻurta tashkilotining muassislari tomonidan kiritilgan pul mablagʻlaridan tashkil topadi hamda milliy valyutada ifodalanadi.

Sugʻurtalovchining ustav fondini shakllantirish uchun kreditga, garovga olingan mablagʻlardan va boshqa jalb qilingan mablagʻlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori litsenziya olish toʻgʻrisida ariza beriladigan paytga qadar sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) taʼsischilari tomonidan shakllantirilgan boʻlishi kerak.

Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqa sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan sugʻurtaning boshqa tarmoqlaridagi sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) ustav fondida (ustav kapitalida) oʻzaro ishtirokini cheklash shartlarida ishtirok etish hollari mustasno.

41-modda. Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining firma nomiga doir talablar

Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining firma nomida ilgari tashkil etilgan sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining firma nomi bilan adashtirib yuborish darajasida bir xil yoki ularga aynan oʻxshash boʻlgan belgilardan foydalanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining filiallari nomlari mustasno.

Firma nomi, tashkiliy-huquqiy shakli yoki joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgargan taqdirda, sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) va sugʻurta brokeri ommaviy axborot vositalari orqali bu haqda sugʻurta qildiruvchilarni xabardor qilishi, oʻzi bajarayotgan, bir yildan ortiq muddatga moʻljallangan shartnomalar boʻyicha esa yozma shaklda yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda elektron hujjat shaklida xabardor qilishi shart.

“Sugʻurta” atamasidan yoki bu atama qoʻshib yasalgan soʻz birikmalaridan faqat sugʻurta faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan firma nomida yoki tovar belgisida (xizmat koʻrsatish belgisida) foydalaniladi.

Sugʻurta faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar “sugʻurta” atamasini oʻz firma nomiga kiritishi shart.

42-modda. Sugʻurta faoliyatini litsenziyalash

Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining sugʻurta faoliyati qonunchilikda belgilangan tartibda vakolatli davlat organi tomonidan beriladigan litsenziyalar asosida amalga oshiriladi.

Litsenziya sugʻurtalovchiga hayotni sugʻurta qilish sohasida yoki umumiy sugʻurta sohasida yoxud faqat qayta sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta faoliyatini amalga oshirish uchun beriladi.

Hayotni sugʻurta qilish sohasida sugʻurta faoliyatini amalga oshiruvchi sugʻurtalovchi umumiy sugʻurta sohasida sugʻurta faoliyatini amalga oshirishga haqli emas, bundan umumiy sugʻurta sohasining qonunchilikda belgilangan ayrim turlari (klasslari) mustasno. Umumiy sugʻurta sohasida sugʻurta faoliyatini amalga oshiruvchi sugʻurtalovchi hayotni sugʻurta qilish sohasida sugʻurta faoliyatini amalga oshirishga haqli emas. Faqat qayta sugʻurta boʻyicha sugʻurta faoliyatini amalga oshiruvchi sugʻurtalovchi sugʻurta shartnomalarini tuzishga haqli emas.

Litsenziyada sugʻurtalovchi amalga oshirishni moʻljallayotgan sugʻurta turlari (klasslari) koʻrsatiladi.

43-modda. Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) litsenziyasining amal qilishini toʻxtatib turishning oʻziga xos xususiyatlari

Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) litsenziyasining amal qilishini toʻxtatib turish uning yangi sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomalarini tuzishini, shu jumladan amaldagi sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomalarini uzaytirishni taqiqlashga sabab boʻladi. Litsenziyasi toʻxtatib turilgan sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) ilgari tuzilgan sugʻurta (qayta sugʻurta) shartnomalari boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarini belgilangan tartibda bajarishi shart.

44-modda. Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) litsenziyasi bekor boʻlishining oʻziga xos xususiyatlari

Litsenziya bekor qilingan kundan eʼtiboran besh kun ichida vakolatli davlat organi sugʻurtalovchini (qayta sugʻurtalovchini) tugatish toʻgʻrisidagi ariza bilan qonunchilikda belgilangan tartibda sudga murojaat qilishi shart.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) ilgari faoliyat koʻrsatgan boshqaruv organlarining vakolatlari toʻxtatib turiladi va vakolatli davlat organi tomonidan tayinlanadigan muvaqqat maʼmuriyatga oʻtadi. Muvaqqat maʼmuriyat oʻz faoliyatini sud qaror chiqarguniga qadar boʻlgan davrda amalga oshiradi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) muvaqqat maʼmuriyatining hisoboti vakolatli davlat organiga va sugʻurtalovchini (qayta sugʻurtalovchini) tugatish toʻgʻrisida vakolatli davlat organining arizasi yuborilgan sudga taqdim etiladi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) muvaqqat maʼmuriyati oʻz faoliyati davrida xarajat operatsiyalarini amalga oshirishga haqli emas, bundan sugʻurtalovchining boshqaruv xarajatlari (maʼmuriy xarajatlari), sugʻurtalovchiga (qayta sugʻurtalovchiga) kelib tushayotgan pullarni hisobga olish va ilgari tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha sugʻurta hodisalari yuz berganda sugʻurta tovonini (sugʻurta toʻlovini) toʻlash bilan bogʻliq operatsiyalar mustasno.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) muvaqqat maʼmuriyatining ish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlarida belgilangan qoidalar sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) arizasiga binoan litsenziya bekor boʻlishi hollariga nisbatan, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) taʼsischilarining yoxud taʼsis hujjatlarida shunga vakolat berilgan ushbu sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqaruv organining qaroriga koʻra qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda tatbiq etilmaydi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) litsenziyasini ixtiyoriy bekor qilishga oid, shuningdek sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) taʼsischilarining yoxud taʼsis hujjatlarida shunga vakolat berilgan ushbu sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqaruv organining qaroriga koʻra qayta tashkil etish yoki tugatish munosabati bilan litsenziyani bekor qilishga oid arizalarni taqdim etish hamda koʻrib chiqish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

45-modda. Sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari

Sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish, oʻzgartirish shaklida qayta tashkil etish vakolatli davlat organining ruxsati bilan amalga oshirilishi mumkin.

Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) qayta tashkil etishga ruxsatnoma olish uchun vakolatli davlat organiga tegishli ariza bilan birga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:

muassislar (ishtirokchilar) yoki qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi taʼsis hujjatlarida qayta tashkil etish vakolati berilgan sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) boshqaruv organining qarorini;

tashkil etilayotgan sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) balansini va uning faoliyatining moliyaviy natijalari prognozini;

qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish shartnomasining loyihasini (qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish shaklida qayta tashkil etilayotganda).

Sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etishni amalga oshirishga doir ariza zarur hujjatlar taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida vakolatli davlat organi tomonidan koʻrib chiqilishi kerak.

Vakolatli davlat organi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida sugʻurtalovchini (qayta sugʻurtalovchini) yozma ravishda yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda elektron hujjat shaklida xabardor qilishi shart.

Vakolatli davlat organi sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etish uchun ruxsatnoma berishni quyidagi hollarda rad etishga haqli, agar:

sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etish natijasida ularning moliyaviy barqarorligiga doir talablar buzilishi mumkin boʻlsa;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) qayta tashkil etilishi sugʻurta bozorida raqobatning cheklanishiga yoki bartaraf etilishiga olib kelishi mumkin boʻlsa;

sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etish uchun ruxsatnoma berilishini soʻrab taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri maʼlumotlar boʻlsa yoki bu hujjatlar qonunchilikka muvofiq boʻlmasa;

sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etish qonunchilikka zid boʻlsa.

Sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etishni amalga oshirish uchun berilgan arizani takroran koʻrib chiqishda sugʻurtalovchilarni (qayta sugʻurtalovchilarni) qayta tashkil etishni ushbu qayta tashkil etishni amalga oshirishni rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha amalga oshirishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Boʻlish va ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etilganda sugʻurtalovchi (sugʻurtalovchilar) (qayta sugʻurtalovchilar) litsenziyasining amal qilishi tugatiladi. Qayta tashkil etish natijasida yangidan tuzilgan sugʻurtalovchilarga (qayta sugʻurtalovchilarga) litsenziyalar berish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Boʻlish va ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etilayotgan vaqt uchun va yangidan tuzilgan sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) tomonidan litsenziya olinadigan paytga qadar ular yangi sugʻurta shartnomalarini tuzishga, amaldagi sugʻurta shartnomalarini uzaytirishga haqli emas, bundan ilgari tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha ushbu sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) oʻz zimmasiga olgan, huquqiy vorislik tartibida ularning oʻziga oʻtgan majburiyatlarni bajarish hollari mustasno.

Agar qoʻshib olish natijasida litsenziya shartlari oʻzgarmasa, qoʻshib olish shaklida qayta tashkil etilganda oʻziga boshqa sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) qoʻshilgan sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) amaldagi litsenziyani saqlab qoladi.

Oʻzgartirish shaklida qayta tashkil etilganda sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) litsenziyasi qayta rasmiylashtiriladi.

Qoʻshib yuborish shaklida qayta tashkil etilganda litsenziyani qayta rasmiylashtirishga qayta tashkil etilayotgan sugʻurtalovchilarda (qayta sugʻurtalovchilarda) yangidan vujudga kelgan sugʻurtalovchini (qayta sugʻurtalovchini) davlat roʻyxatidan oʻtkazish sanasida litsenziya mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

46-modda. Tugatilayotgan sugʻurtalovchi kreditorlarining talablarini qanoatlantirish navbati

Tugatilayotgan sugʻurtalovchi kreditorlarining talablari tugatishni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar, shuningdek tugatiladigan sugʻurtalovchining asosiy vazifalarini taʼminlash zaruratidan kelib chiqadigan xarajatlar toʻlanganidan keyin quyidagi tartibda qanoatlantiriladi:

birinchi navbatda — hayotni sugʻurta qilish sohasidagi majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha sugʻurta qildiruvchilarning talablari;

ikkinchi navbatda — sugʻurta qildiruvchilarning boshqa majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha talablari;

uchinchi navbatda — boshqa sugʻurta qildiruvchilarning (naf oluvchilarning) talablari;

toʻrtinchi navbatda — budjetga, budjetdan tashqari jamgʻarmalarga toʻlovlarni nazarda tutuvchi toʻlov (ijro) hujjatlariga doir talablar. Koʻrsatilgan talablar toʻliq qanoatlantirilganidan keyin ijtimoiy sugʻurta boʻyicha talablar hamda jinoyat yoki maʼmuriy huquqbuzarlik tufayli fuqarolarning mol-mulkiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash boʻyicha talablari qanoatlantiriladi;

beshinchi navbatda — sugʻurtalovchining boshqa kreditorlari talablari.

6-bob. Sugʻurta faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish

47-modda. Vakolatli davlat organi

Sugʻurta faoliyatini litsenziyalash, ruxsat berish, xabardor qilish, tartibga solish hamda prudensial nazorat boʻyicha vakolatlarni amalga oshiruvchi vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

Vakolatli davlat organi:

bajarilishi majburiy boʻlgan toʻlovga qobiliyatlilik normativlarini hamda ularni aniqlash tartibini, ayrim tavakkalchiliklar boʻyicha sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) majburiyatlarining yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp yoki eng kam miqdorini va majburiyatlarning jami miqdorini hisoblab chiqarish uslubini, sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) toʻlovga qobiliyatliligiga doir axborotni taqdim etish tartibi va muddatlarini belgilaydi;

sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari tomonidan sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini, toʻlovga qobiliyatlilikning belgilangan normativlari va ularning moliyaviy barqarorligining boshqa talablari taʼminlanishini nazorat qiladi;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) va sugʻurta brokerlarining sugʻurta faoliyatini litsenziyalaydi, qayta sugʻurta brokeri, sugʻurta syurveyeri, adjaster, aktuar tashkilot va assistans faoliyati yuzasidan xabardor qilish tartib-taomillarini amalga oshiradi hamda ularning reyestrini yuritadi;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) sugʻurta zaxiralari mablagʻlarini shakllantirish hamda joylashtirish tartibi va shartlarini, shuningdek bunday mablagʻlarning hisobini yuritish va ular boʻyicha hisobotlar tuzish tartibini belgilaydi;

sugʻurta zaxiralari mablagʻlarining eng kam miqdorini belgilaydi;

sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) tomonidan taqdim etiladigan moliyaviy hisobotlarning va ular tomonidan eʼlon qilinadigan yillik moliyaviy hisobotning shaklini, shuningdek uni taqdim etish hamda eʼlon qilish tartibi va muddatlarini belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq sugʻurta bozori professional ishtirokchilarining faoliyatini tekshirishni amalga oshiradi va ularga aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida, shu jumladan sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilari huquqlarining buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish haqida ijro qilinishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar kiritadi;

sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) tomonidan sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik, shu jumladan belgilangan iqtisodiy normativlar buzilganligi uchun sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) ustav fondi (ustav kapitali) eng kam miqdorining 0,1 foizigacha miqdorida, belgilangan tartibda jarima soladi;

sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) va sugʻurta brokerlari litsenziyalarining amal qilishini qonunchilikda belgilangan tartibda toʻliq yoki ayrim sugʻurta klasslariga nisbatan toʻxtatib turadi, bekor qiladi, shuningdek ularning faoliyatini tugatish toʻgʻrisida sudga murojaat qiladi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga hamda terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi aniqlangan taqdirda, sugʻurtalovchilarga (qayta sugʻurtalovchilarga) hamda sugʻurta vositachilariga nisbatan qonunchilikka muvofiq choralar va sanksiyalar qoʻllaydi;

sugʻurta faoliyatini tartibga solish va uni nazorat qilish borasidagi faoliyat toʻgʻrisida yillik hisobotlarni, shuningdek sugʻurta bozorining moliya yili davomidagi faoliyati haqidagi statistik maʼlumotlarni rasmiy veb-saytida va ommaviy axborot vositalarida har bir moliya yili tugaganidan keyin olti oy ichida eʼlon qiladi;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) investitsiya faoliyatini amalga oshirish tartibi hamda shartlarini belgilaydi;

sugʻurta agentlari faoliyatini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

sugʻurtalovchilarga nisbatan choralar va sanksiyalarni qoʻllash tartibini belgilaydi;

sugʻurta xizmatlarini elektron shaklda koʻrsatish tartibini belgilaydi;

oʻz vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab oladi;

aktuar xizmatlari koʻrsatish tartibini belgilaydi;

aktuariy malaka sertifikatini olish uchun oʻquv dasturlarini hamda malaka imtihonlari topshirish tartibini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, mazkur sertifikatni olish huquqi uchun malaka imtihonini oʻtkazadi;

belgilangan tartibda aktuariy malaka sertifikatini beradi, uning amal qilishini tugatadi va uni bekor qiladi, malaka sertifikatiga ega boʻlgan aktuariylar reyestrini yuritadi;

sugʻurta bozorining professional ishtirokchilaridan nazorat qilish vazifalariga oid axborotni soʻrab oladi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organi va uning xodimlari sugʻurta bozori professional ishtirokchilarining ustav fondida (ustav kapitalida) hamda boshqaruv organlarida ishtirok etishga, shuningdek sugʻurta vositachisi sifatida ish yuritishga haqli emas, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

48-modda. Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) tomonidan prudensial normativlarga rioya etilishi

Sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini taʼminlash hamda sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilarining qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) belgilangan prudensial normativlarga rioya etishi shart, ushbu normativlarni hisoblab chiqarish tartibi va yoʻl qoʻyiladigan qiymatlari vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Prudensial normativlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdorini;

toʻlovga qobiliyatlilik marjasining yetarlilik normativini;

sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) alohida tavakkalchiliklar boʻyicha majburiyatlari normativini;

sugʻurta zaxiralarini shakllantirish va joylashtirish boʻyicha normativni;

vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan boshqa prudensial normativlarni.

Prudensial normativlarga kelgusidagi oʻzgartishlar ushbu oʻzgartishlar amalga kiritilishidan kamida bir oy oldin vakolatli davlat organi tomonidan rasmiy ravishda eʼlon qilinadi.

49-modda. Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) sugʻurta zaxiralari

Sugʻurta majburiyatlarining bajarilishini taʼminlash uchun sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda milliy valyutada ham, chet el valyutasida ham toʻlangan sugʻurta mukofotlaridan sugʻurta zaxiralarini shakllantiradi va joylashtiradi.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) oʻz sugʻurta zaxiralariga muvofiq boʻlgan aktivlari olib qoʻyilmaydi.

50-modda. Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) huquqlari va qonuniy manfaatlarining kafolatlari

Davlat sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) mulkiy huquqlariga va boshqa huquqlariga hamda qonuniy manfaatlariga rioya etilishini va ularning himoya qilinishini, sugʻurta faoliyatini amalga oshirishdagi erkin raqobat sharoitlarini kafolatlaydi.

Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) faoliyatiga davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan aralashish, agar bu sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) faoliyati ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organlarning vakolatlari bilan bogʻliq boʻlmasa, taqiqlanadi.

51-modda. Ichki nazoratga va tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablar

Sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkilotlari vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan ichki nazoratga va tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablarga rioya etishi shart. Vakolatli davlat organining talablari sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) tomonidan amalga oshirilayotgan faoliyat turining tizimli ahamiyatini, oʻziga xos xususiyatini, koʻlami va murakkabligini inobatga oladi.

Vakolatli davlat organining ichki nazoratga va tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablari jumlasiga quyidagilar kiradi:

prudensial talablar uchun moliyaviy, nazoratga oid hisobotlarning va boshqa hisobotlarning toʻliqligini, ishonchliligini hamda oʻz vaqtida topshirilishini taʼminlash;

muhim ahamiyatga molik tavakkalchiliklarni aniqlash va boshqarish, stress-testdan oʻtkazish boʻyicha tasdiqlangan siyosatning, shuningdek muhim ahamiyatga molik tavakkalchiliklarga hamda kapitalga doir hisobotlar tizimining mavjudligi;

sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) uchun muhim ahamiyatga molik tavakkalchiliklarni boshqarishga va ularning samaradorligini baholashga doir siyosatning izchil amalga oshirilishi hamda unga rioya etilishi;

ichki hujjatlarda belgilangan tavakkalchiliklarning va kapitalning cheklangan miqdorlariga rioya etilishi, sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) tavakkalchiliklarni boshqarish boʻyicha qoʻllayotgan tartib-taomillar samaradorligi ustidan kuzatuv kengashi tomonidan nazoratni amalga oshirish.

51 1 -modda. Sugʻurtalovchi foydasining taqsimlanishini cheklash

Sugʻurtalovchi (qayta sugʻurtalovchi) foydani quyidagi hollarda taqsimlashga haqli emas:

prudensial normativlar belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda yoki ular mazkur taqsimlash oqibatida buzilganda;

toʻlovga qobiliyatsiz boʻlganda yoki mazkur taqsimlash oqibatida toʻlovga qobiliyatsizlik alomatlari yuzaga kelganda.

52-modda. Monopolistik faoliyatga yoʻl qoʻyilmasligi

Sugʻurta bozorida raqobatni cheklashga yoki bartaraf etishga, bir sugʻurtalovchilarga boshqalariga qaraganda asossiz afzalliklar berilishiga yoki olinishiga, sugʻurta qildiruvchilarning va boshqa shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari kamsitilishiga qaratilgan faoliyatga yoʻl qoʻyilmaydi.

Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilariga oʻz uyushmalari va boshqa birlashmalaridan sugʻurta bozorini monopollashtirishga qaratilgan bitimlarga erishish uchun foydalanish taqiqlanadi.

7-bob. Vakolatli davlat organi tomonidan qoʻllaniladigan choralar va sanksiyalar

53-modda. Choralar va sanksiyalarning qoʻllanilishi

Vakolatli davlat organi sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkilotiga, sugʻurta brokeriga, ilgari ularga nazorat tarzida javob qaytarish chora-tadbirlari qoʻllanilganidan qatʼi nazar, quyidagi choralar va sanksiyalarni qoʻllashga haqli:

aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish, shu jumladan sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilari huquqlarining buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatma berishga;

sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi uchun jarimalar qoʻllashga;

litsenziyaning amal qilishini oʻn kungacha muddatga toʻxtatib turishga;

agar litsenziat litsenziya berishga doir qaror qabul qilinganligi haqida bildirishnoma yuborilgan (topshirilgan) paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida vakolatli davlat organiga litsenziya berganlik uchun davlat bojini toʻlamagan boʻlsa, litsenziya berishga doir qarorni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga;

sugʻurta portfelini boshqa sugʻurta tashkilotlariga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga.

Litsenziyaning amal qilishini toʻxtatib turish yoki tugatish tarzidagi sanksiyani qoʻllashning maqsadga muvofiqligini aniqlashda quyidagilar hisobga olinadi:

tavakkalchilikning darajasi, qoidabuzarliklar va (yoki) kamchiliklarning xususiyati hamda ularning oqibatlari;

yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklar va (yoki) kamchiliklarning koʻlami hamda ahamiyati va ularning oqibatlari;

qoidabuzarliklar va (yoki) kamchiliklarning muntazamligi (ikki va undan koʻp marta) hamda davomiyligi;

yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklar va (yoki) kamchiliklarning moliyaviy holatga taʼsiri;

aniqlangan qoidabuzarliklar va (yoki) kamchiliklarning yuzaga kelishi bilan bogʻliq boʻlgan sabablar;

sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkiloti va sugʻurta brokeri tomonidan faoliyatda aniqlangan kamchiliklarni, tavakkalchiliklarni yoki qoidabuzarliklarni bartaraf etishga qaratilgan mustaqil choralar koʻrish.

54-modda. Qoʻpol qoidabuzarlik

Litsenziyaning amal qilishini tugatish uchun asos boʻladigan litsenziya talablari va shartlarining bir marta qoʻpol ravishda buzilishi jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) uchun:

litsenziat uchun qonunchilikda taqiqlangan boshqa faoliyat turlarini amalga oshirish;

sugʻurta polislarini qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiylashtirmaslik;

sugʻurta faoliyatini amalga oshirish chogʻida olingan maxfiy axborotni sugʻurta qildiruvchining ruxsatisiz oshkor qilish, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;

b) sugʻurta brokerlari uchun:

mijoz uchun manfaatli emasligi oldindan maʼlum boʻlgan sugʻurta shartnomasini tuzish va bajarish;

sugʻurta boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshirish chogʻida olingan maxfiy axborotni mijozning ruxsatisiz oshkor qilish, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

8-bob. Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) toʻlovga qobiliyatliligini baholash

55-modda. Sugʻurtalovchilarning (qayta sugʻurtalovchilarning) toʻlovga qobiliyatliligi kafolatlari

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) ayrim tavakkalchiliklar boʻyicha yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp miqdordan va jami majburiyatlarning yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp miqdoridan ortiq majburiyatlarni oʻz zimmasiga olishi mumkin emas, bundan ularning ushbu majburiyatlarni bajarish qobiliyati toʻlovga qobiliyatlilikning belgilangan normativlariga va moliyaviy barqarorlikning boshqa talablariga muvofiq qayta sugʻurta qilingan hollar mustasno.

56-modda. Aktuar xulosa

Sugʻurta zaxiralari boʻyicha aktuar xulosa sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkiloti yillik moliyaviy hisobotlarining ajralmas qismi boʻlib, vakolatli davlat organiga taqdim etilishi lozim.

Aktuar xulosani taqdim etishning mazmuniga va tartibiga qoʻyiladigan talablar vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

57-modda. Zararlilikni tavsiflovchi koeffitsiyentlar

Sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkilotlari sugʻurtaning barcha yoki ayrim turlarini (klasslarini) amalga oshirishda oʻz faoliyatini tahlil qilish maqsadida zararni tavsiflovchi koeffitsiyentlar (zararlilik koeffitsiyenti, xarajatlar koeffitsiyenti, birlashtirilgan koeffitsiyent) hisob-kitobini amalga oshiradi.

Zararlilikni tavsiflovchi koeffitsiyentlar (zararlilik koeffitsiyenti, xarajatlar koeffitsiyenti, birlashtirilgan koeffitsiyent) — sugʻurta (qayta sugʻurta) tashkiloti faoliyatining sugʻurtaning barcha yoki ayrim turlarini (klasslarini) amalga oshirish chogʻidagi zararliligini aks ettiruvchi nisbiy koʻrsatkichlardir.

Zararlilikni tavsiflovchi koeffitsiyentlarni (zararlilik koeffitsiyentini, xarajatlar koeffitsiyentini, birlashtirilgan koeffitsiyentni) hisob-kitob qilish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

58-modda. Moliyaviy hisobotlarni eʼlon qilish

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) va sugʻurta brokerlari moliyaviy hisobotlarni vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadigan shaklda eʼlon qiladi.

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar) va sugʻurta brokerlari oʻz mablagʻlari holatiga, kapitalga doir talablarning bajarilishiga, likvidlilikka, tavakkalchiliklarning katta-kichikligiga va boshqa muhim koʻrsatkichlarga (normativlarga) bogʻliq boʻlgan axborotni oshkor etishi kerak.

Sugʻurtalovchining (qayta sugʻurtalovchining) va sugʻurta brokerining yillik moliyaviy hisoboti auditorlik xulosasisiz eʼlon qilinmaydi.

9-bob. Hisobotlar, hujjatlarni saqlash va axborot olish

59-modda. Buxgalteriya hisobining oʻziga xos xususiyatlari

Sugʻurtalovchilar (qayta sugʻurtalovchilar), sugʻurta brokerlari va qayta sugʻurta brokerlari vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadigan oʻziga xos xususiyatlarni hisobga olgan holda, qonunchilikka muvofiq buxgalteriya hisobini yuritadi.

60-modda. Sugʻurta faoliyatiga doir hujjatlarni saqlash

Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari hujjatlarni oʻzining idoraviy arxivida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda va muddatlarda saqlashi shart.

61-modda. Axborot olish huquqi

Huquqni muhofaza qiluvchi organlar, sudlar, tibbiyot, seysmologiya, veterinariya, gidrometeorologiya tashkilotlari hamda boshqa tashkilotlar sugʻurta hodisalarining roʻy berishi sabablari hamda holatlarini, shuningdek sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) miqdorlarini sugʻurtalovchi va adjaster tomonidan aniqlash uchun zarur boʻlgan tegishli axborotni hamda hujjatlarni sugʻurtalovchilarning va adjasterlarning soʻroviga koʻra taqdim etishi shart.

Vakolatli davlat organi sugʻurta bozorining professional ishtirokchilaridan qabul qilingan pul mablagʻlari va majburiyatlarning miqdorlari haqidagi axborotni, shuningdek boshqa axborotni oʻz vakolati doirasida talab qilishga haqli. Bunday axborotni soʻrash soʻrov sabablari koʻrsatilgan holda yozma tarzda amalga oshirilishi kerak.

Vakolatli davlat organi oʻz vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab oladi hamda oʻzi olgan axborotga nisbatan maxfiylikka rioya etishi shart, bundan qonunga muvofiq axborotning oshkor qilinishiga yoʻl qoʻyiladigan hollar mustasno.

62-modda. Sugʻurta siri

Sugʻurta qildiruvchilar, sugʻurtalangan shaxslar va naf oluvchilar toʻgʻrisidagi, sugʻurta qildiruvchilar hamda sugʻurtalangan shaxslar sogʻligʻining holati, sugʻurtalangan mol-mulk, sugʻurta summasi haqidagi, bank hisobvaraqlarining mavjudligi, ushbu hisobvaraqlardagi pul qoldiqlari va pul harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oshkor qilinmaydi.

Sugʻurta faoliyatini amalga oshirishning umumiy shartlari, taklif etilayotgan sugʻurta bitimlari va operatsiyalarining roʻyxati, sugʻurta tariflari, sugʻurta turlari hamda muddatlari ochiq axborot boʻlib, sugʻurta siri predmeti boʻlishi mumkin emas.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan maʼlumotlar sugʻurta qildiruvchining, shuningdek sugʻurtalangan shaxslarning va naf oluvchilarning oʻziga taalluqli maʼlumotlarga doir yozma roziligi asosida uchinchi shaxslarga oshkor qilinishi mumkin.

Sugʻurtalovchilar transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish bilan bogʻliq maʼlumotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalarni Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasiga sugʻurta qildiruvchining roziligini olmagan holda, belgilangan tartibda taqdim etadi.

Sugʻurtalovchilar ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan maʼlumotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalarni sudga, prokurorga, qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi mavjud boʻlgan taqdirda esa surishtiruv va tergov organlariga, sudning undiruvni sugʻurta qildiruvchining mol-mulkiga qaratish yoki bu mol-mulkni xatlash haqidagi qonuniy kuchga kirgan qarori mavjud boʻlgan taqdirda, davlat ijrochilariga, shuningdek qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan nazorat qilish maqsadida vakolatli davlat organiga sugʻurta qildiruvchilarning roziligini olmagan holda, belgilangan tartibda taqdim etadi.

Sugʻurtalovchilar ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan maʼlumotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalarni, bundan sugʻurta qildiruvchilar va sugʻurtalangan shaxslar sogʻligʻining holati toʻgʻrisidagi, bank hisobvaraqlari mavjudligi, ushbu hisobvaraqlardagi pul qoldiqlari va pul harakati haqidagi maʼlumotlar mustasno, qonunchilikda majburiy sugʻurta boʻyicha belgilangan majburiyatlarning sugʻurta qildiruvchilar tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi tegishli davlat boshqaruvi organlariga sugʻurta qildiruvchilarning roziligini olmagan holda, belgilangan tartibda taqdim etadi.

Vakolatli davlat organi barcha sugʻurta shartnomalarini roʻyxatga oluvchi va sugʻurta polislarini rasmiylashtiruvchi Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida sugʻurta sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarni toʻplash, saqlash va qayta ishlashni amalga oshiradi.

Tuzilgan sugʻurta shartnomalari va amalga oshirilgan hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalar sugʻurta qildiruvchi jismoniy shaxs vafot etgan taqdirda quyidagilarga beriladi:

sugʻurta qildiruvchi oʻz vasiyatnomasida koʻrsatgan shaxsga;

sudga va notariusga — ularning ish yurituvida boʻlgan merosga oid ishlar boʻyicha sudning qarori yoki notariusning oʻz muhri bilan tasdiqlangan yozma soʻrovi asosida. Notariusning yozma soʻroviga sugʻurta qildiruvchi vafot etganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning koʻchirma nusxasi ilova qilingan boʻlishi kerak;

konsulga — uning ish yurituvida boʻlgan merosga oid ishlar yuzasidan.

Sugʻurtalovchilar va sugʻurta vositachilari pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar toʻgʻrisidagi, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq boʻlgan axborotni “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq maxsus vakolatli davlat organiga qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda taqdim etadi.

Tuzilgan sugʻurta shartnomalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qonunchilikda belgilangan tartibda kredit byurolariga taqdim etiladi.

10-bob. Yakunlovchi qoidalar

63-modda. Sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish

Sugʻurta xizmatlarining isteʼmolchilari sugʻurtalovchini va sugʻurta xizmatlarini tanlashda erkindir. Sugʻurtalovchilar isteʼmolchining talabiga binoan unga sugʻurta xizmatlarini koʻrsatish shartlari bilan tanishish imkoniyatini taqdim etishi shart.

Sugʻurtalovchi shaxsni sugʻurta xizmatidan yoki mahsulotidan foydalanish sharti sifatida sugʻurtalovchining yoxud oʻzga uchinchi shaxsning boshqa sugʻurta xizmatidan yoki mahsulotidan foydalanishga majburlamasligi kerak.

Sugʻurta xizmatlarini koʻrsatish jarayonida sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilariga sugʻurtalovchi tomonidan quyidagilar haqida haqqoniy va toʻliq axborot taqdim etilishi shart:

sugʻurtalovchi (oshkora axborotni) va uning sugʻurta agenti haqida (vositachi ishtiroki mavjud boʻlganda);

sugʻurta xizmati, uning narxi (sugʻurta mukofoti), sugʻurta mukofotini qaytarib berish shartlari, sugʻurta xizmatining isteʼmolchi uchun afzalliklari va kamchiliklari haqida;

sugʻurta bilan himoyalangan tavakkalchiliklar, sugʻurta hodisasi hisoblanadigan va hisoblanmaydigan (istisno) holatlar, sugʻurta tovoni (sugʻurta toʻlovi) miqdori, sugʻurtalovchi va sugʻurta xizmatlari isteʼmolchilarining majburiyatlari hamda ularni bajarmaslik oqibatlari va sugʻurta daʼvolarini hal etish tartibi haqida.

64-modda. Sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlarini himoya qilish choralari

Vakolatli davlat organi sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlarini himoya qilish boʻyicha vazifalarni bajarish uchun quyidagi choralarni koʻradi:

sugʻurta tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladigan sugʻurta xizmatlari toʻgʻrisidagi axborotni oshkor etish tartibini belgilaydi;

sugʻurta tashkilotlari faoliyatidagi ular koʻrsatadigan xizmatlar isteʼmolchilarining huquqlari buzilishiga olib keluvchi tizimli kamchiliklarni aniqlaydi, shuningdek ularning oldini olish choralarini koʻradi;

oʻz xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari buzilishiga yoʻl qoʻygan sugʻurta tashkilotlariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllaydi;

sugʻurta tashkilotlari xizmatlari isteʼmolchilarining buzilgan huquqlarini tiklash borasida maslahatlar beradi va koʻmaklashadi;

aholining va tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy savodxonligi darajasini oshirish choralarini koʻradi.

Vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasining sugʻurta bozori toʻgʻrisidagi axborotni aniqlaydi va oʻzining rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi.

Sugʻurta bozori professional ishtirokchilari isteʼmolchilar bilan oʻzaro munosabatlarda oʻz faoliyatiga qoʻyiladigan talablarga rioya etishini tekshirish uchun vakolatli davlat organi oʻz xodimlari sugʻurta bozori professional ishtirokchilari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarni sotib olishi yuzasidan nazorat tadbirlarini amalga oshirishga haqli.

Nazorat tadbirlari sugʻurta bozorining professional ishtirokchilarini oldindan xabardor qilmasdan oʻtkaziladi.

65-modda. Nizolarni hal etish

Sugʻurta faoliyati sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

66-modda. Vakolatli davlat organining qarori ustidan shikoyat qilish

Vakolatli davlat organining qarori va harakatlari ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.

67-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududida chet el fuqarolarini, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni va chet el yuridik shaxslarini sugʻurta qilish

Oʻzbekiston Respublikasi hududida chet el fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar va chet el yuridik shaxslari Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari va yuridik shaxslari bilan teng ravishda sugʻurta himoyasi huquqidan foydalanadi.

68-modda. Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

69-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 5-aprelda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi 358-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 4-5, 68-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2002-yil 5-aprelda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 359-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 4-5, 69-modda;

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 10-oktabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik subyektlarini huquqiy himoya qilish tizimi takomillashtirilganligi hamda ularning moliyaviy javobgarligi erkinlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-59-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda) 32-moddasi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 14-sentabrda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-108-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 9, 415-modda);

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 21-aprelda qabul qilingan “Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-156-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 4, 192-modda) 3-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 22-dekabrda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-192-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 12, 635-modda);

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 22-sentabrda qabul qilingan “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-223-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 9, 337-modda) 10-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2010-yil 16-dekabrda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15 hamda 18-moddalariga oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritish haqida”gi OʻRQ-267-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 12, 467-modda);

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 11-aprelda qabul qilingan “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-323-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 4, 107-modda);

10) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 38-moddasi ;

11) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 7-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-355-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 10, 263-modda) 25-moddasi ;

12) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-373-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 9, 244-modda) 22-moddasi ;

13) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 29-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-396-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 12, 452-modda) 22-moddasi ;

14) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-429-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 4, 137-modda) 12-moddasi ;

15) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 16-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-448-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 10, 605-modda) 14-moddasi ;

16) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvarda qabul qilingan “Iqtisodiy jinoyatlarga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish mexanizmlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-516-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 5-modda) 16-moddasi ;

17) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 137-moddasi .

70-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

71-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

72-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 23-noyabr,

OʻRQ-730-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.11.2021-y., 03/21/730/1089-son; 17.04.2025-y., 03/25/1057/0351-son; 23.06.2026-y., 03/26/1154/0618-son; 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О страховой деятельности

Принят Законодательной палатой 15 июня 2021 года Одобрен Сенатом 27 августа 2021 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель и сфера применения настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области страховой деятельности.

Настоящий Закон не распространяется на отношения, связанные с государственным социальным страхованием и государственным медицинским страхованием.

На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, отношения в области страхования регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.

Статья 2. Законодательство о страховой деятельности

Законодательство о страховой деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о страховой деятельности, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

обособленное подразделение — филиал страховщика (страхового брокера) в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте;

страхование — отношения по защите интересов физических и юридических лиц, связанные с покрытием причиненного ущерба, организацией и использованием целевых денежных фондов для выплаты возмещений и других платежей при наступлении определенного события (случая);

страховой взнос — часть страховой премии, уплачиваемая в национальной или иностранной валюте в сроки, размерах и условиях, предусмотренных договором страхования;

страховая премия — плата за страхование, уплачиваемая страхователем (выгодоприобретателем) страховщику в национальной или иностранной валюте в порядке и сроках, обусловленных в договоре страхования;

страховая сумма — определенная сумма, в пределах которой страховщик обязуется выплатить страховое возмещение (страховую выплату) по договору страхования;

страховой риск — предполагаемое событие, на случай наступления которого проводится страхование;

страховой тариф — ставка страховой премии с единицы страховой суммы, определяемая с учетом объекта страхования и характера страхового риска, а также в соответствии с условиями страхования;

страховое возмещение (страховая выплата) — сумма денежных средств, выплачиваемая страхователю, застрахованному лицу (выгодоприобретателю) при наступлении страхового случая, предусмотренного договором страхования, в пределах страховой суммы для каждого застрахованного лица;

вид страхования — конкретная страховая услуга, разработанная и предоставляемая страховой организацией в рамках одного или нескольких классов страхования;

страховая деятельность — деятельность профессиональных участников страхового рынка, связанная с осуществлением страхования и перестрахования;

страховая стоимость — стоимость имущества, передаваемого на страхование, определяемая соглашением сторон при заключении договора страхования, если иное не предусмотрено законодательством;

франшиза — часть убытков страхователя, не возмещаемая страховщиком согласно договору страхования;

перестрахование — полное или частичное страхование страховщиком (перестраховщиком) принятого по договору страхования риска выплаты страхового возмещения (страховой выплаты) в соответствии с договором перестрахования, заключенным с другим страховщиком (перестраховщиком);

перестраховщик — страховая или перестраховочная организация, принимающая страховые риски на перестрахование от другой страховой организации;

договор перестрахования — договор, в соответствии с которым страховщик передает все или часть своих обязательств по договору страхования перестраховщику.

Статья 4. Страховая деятельность нерезидентов на территории Республики Узбекистан

Нерезиденты Республики Узбекистан могут выступать учредителями (участниками) юридических лиц — профессиональных участников страхового рынка на территории Республики Узбекистан.

Страхование расположенных на территории Республики Узбекистан имущественных интересов юридического лица, являющегося резидентом Республики Узбекистан, осуществляется только страховой организацией — резидентом Республики Узбекистан, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Статья 5. Трансграничное страхование и перестрахование

Страхование, связанное с осуществлением страховой организацией деятельности по заключению и исполнению договоров страхования на территории другого государства, является трансграничным.

Передача страховой (перестраховочной) организацией принятых ею страховых рисков в перестрахование осуществляется с учетом требований к порядку расчета пруденциальных нормативов.

Посредническая деятельность по заключению договора страхования от имени страховой организации — нерезидента Республики Узбекистан, за исключением договора страхования гражданской ответственности владельцев транспортных средств, выезжающих за пределы Республики Узбекистан, на территории Республики Узбекистан не допускается, если международными договорами Республики Узбекистан не предусмотрено иное.

Посредническую деятельность по заключению на территории Республики Узбекистан от имени страховой организации — нерезидента Республики Узбекистан договоров страхования гражданской ответственности владельцев транспортных средств, выезжающих за пределы Республики Узбекистан, могут осуществлять страховщики — резиденты Республики Узбекистан, имеющие лицензию уполномоченного государственного органа с указанием соответствующего класса страхования.

Глава 2. Организация страховой деятельности

Статья 6. Отрасли и виды (классы) страхования

Страхование подразделяется на следующие отрасли:

страхование жизни (страхование интересов, связанных с жизнью, здоровьем, трудоспособностью и денежным обеспечением физических лиц, где минимальный срок страхования по договору составляет один год и включает разовые или периодические выплаты страховых сумм, содержащих в себе наращенный процент, оговоренный договором страхования (аннуитетов);

общее страхование (личное, имущественное страхование, страхование ответственности и другие виды страхования, не относящиеся к отрасли страхования жизни).

В соответствии с общими характеристиками страховых рисков или их групп и связанных с ними обязательств отрасли страхования подразделяются на виды (классы) страхования. Виды (классы) страхования определяются законодательством.

Статья 7. Формы страхования

Страхование осуществляется в формах добровольного и обязательного страхования.

Добровольное страхование осуществляется на основании договора и правил страхования, определяющих общие условия и порядок его осуществления.

В договоре добровольного страхования должны быть указаны существенные условия страхования, отражающие основные понятия правил страхования.

Условия и порядок осуществления обязательного страхования определяются законами Республики Узбекистан о конкретных видах обязательного страхования.

Объект обязательного страхования не может быть одновременно застрахован по нескольким договорам обязательного страхования одного и того же вида. В этом случае возмещению подлежит только вред, причиненный объекту страхования по ранее заключенному договору страхования.

Статья 8. Страховая деятельность страховщика по перестрахованию

Деятельность по осуществлению исключительно перестрахования на территории Республики Узбекистан подлежит лицензированию в порядке, предусмотренном законодательством.

Страховая организация может осуществлять перестрахование и прием страховых рисков на перестрахование по видам (классам) страховой деятельности в соответствии с полученной лицензией на осуществление страховой деятельности с соблюдением пруденциальных нормативов, установленных законодательством, без получения лицензии по перестрахованию.

Перестраховочная организация, осуществляющая перестрахование как исключительный вид деятельности на основании лицензии по перестрахованию, вправе осуществлять перестрахование по всем классам страхования в отраслях «страхование жизни» и «общее страхование».

Перестрахование обязательств страховщиков-резидентов по страховым возмещениям (страховым выплатам) по заключенным договорам страхования (части таких обязательств) могут осуществлять иностранные страховые, перестраховые и (или) брокерские организации, получившие в соответствии с национальным законодательством страны, где они учреждены, право на осуществление перестраховочной деятельности.

Статья 9. Деятельность по сострахованию

Под сострахованием понимается деятельность страхования одного и того же объекта по одному договору страхования совместно несколькими страховщиками.

При наступлении страхового случая по договору страхования страхователи, застрахованные лица, выгодоприобретатели вправе обратиться с требованием страхового возмещения (страховой выплаты) к любому страховщику, указанному в таком договоре.

Запрещается участвовать в деятельности по сострахованию страховой организации, в лицензии которой не указан соответствующий класс страхования.

Статья 10. Страховые (перестраховочные) пулы

Под страховым (перестраховочным) пулом понимается объединение страховщиков, совместно осуществляющих страховую деятельность по отдельным видам страхования или страховым рискам на основании договора о совместной деятельности.

Страховые пулы создаются для обеспечения финансовой устойчивости его участников, исполнения ими обязательств по страховым возмещениям, размер которых может превысить собственные средства (капитал) одной страховой организации, и действуют на принципах сострахования или перестрахования.

Перестраховочные пулы создаются для увеличения финансовых возможностей членов пула путем осуществления ими перестрахования в части, превышающей собственное удержание членов пула по договору страхования.

Статья 11. Объекты страхования

Объектами страхования жизни могут быть имущественные интересы, связанные с дожитием физических лиц до определенных возраста или срока либо наступлением иных событий в жизни физических лиц, а также с их смертью или имущественные интересы, связанные с причинением вреда здоровью физических лиц, а также с их смертью в результате несчастного случая или болезни.

Объектами медицинского страхования могут быть имущественные интересы, связанные с оплатой организации и оказания медицинских (медицинской помощи, обеспечения медикаментами) и иных услуг вследствие расстройства здоровья лица или состояния лица, требующих организации и оказания таких услуг, а также проведения профилактических мероприятий, снижающих степень опасных для жизни или здоровья лица угроз и (или) устраняющих их.

Объектами страхования имущества могут быть имущественные интересы, связанные с риском утраты (гибели), недостачи или повреждения имущества.

Объектами страхования финансовых рисков в имущественном страховании могут быть имущественные интересы страхователя (застрахованного лица), связанные с риском неполучения доходов, возникновения непредвиденных расходов физических и юридических лиц.

Объектами страхования предпринимательских рисков могут быть имущественные интересы, связанные с риском возникновения убытков от предпринимательской деятельности из-за невыполнения своих обязательств контрагентами предпринимателя или изменения условий этой деятельности по независящим от предпринимателя обстоятельствам, в том числе с риском неполучения ожидаемых доходов.

Объектами страхования гражданской ответственности могут быть имущественные интересы, связанные с:

риском наступления ответственности за причинение вреда жизни, здоровью или имуществу физических лиц, имуществу юридических лиц, государства;

риском наступления ответственности за нарушение условий договора.

Статья 12. Субъекты страховой деятельности

Субъектами страховой деятельности являются профессиональные участники страхового рынка.

Профессиональными участниками страхового рынка являются страховщики, страховые посредники, аджастеры, актуарии, страховые сюрвейеры, ассистанс.

Страховыми посредниками являются страховой брокер, перестраховочный брокер и страховой агент.

Статья 13. Страховщик

Страховщиком признается юридическое лицо, являющееся коммерческой организацией, имеющее лицензию на осуществление страхования соответствующего вида и принимающее в соответствии с договором страхования обязательство осуществить выплату страхового возмещения (страховой выплаты).

Страховщики не могут заниматься предпринимательской деятельностью, непосредственно не связанной с осуществлением страхования, за исключением случаев, предусмотренных статьей 14 настоящего Закона.

Статья 14. Права и обязанности страховщика

Страховщик вправе:

заключать договоры страхования (перестрахования);

в установленном порядке перестраховать свои обязательства, в том числе за пределами Республики Узбекистан;

осуществлять инвестиционную деятельность;

осуществлять профессиональную деятельность на рынке ценных бумаг в качестве инвестиционного посредника. При этом получение страховщиком лицензии на осуществление указанного вида деятельности не требуется;

осуществлять деятельность, связанную с повышением квалификации специалистов в области страхования (перестрахования);

разрабатывать и утверждать правила (условия) по осуществляемым страховщиком видам страхования;

в установленном порядке запрашивать и получать от правоохранительных органов, судов, медицинских, сейсмологических, ветеринарных, гидрометеорологических и иных организаций соответствующую информацию и документы, необходимые для определения причин и обстоятельств наступления страхового случая, а также размера страхового возмещения (страховой выплаты);

заключать соответствующие договоры со страховыми агентами, страховыми и перестраховочными брокерами и другими профессиональными участниками страхового рынка;

отказать в выплате страхового возмещения (страховой выплаты), досрочно расторгнуть договор страхования (перестрахования) в случаях и порядке, установленных законодательством и (или) договором страхования (перестрахования);

в порядке, предусмотренном в договоре страхования (перестрахования), проверять представленную страхователем информацию, вести контроль за выполнением страхователем требований и условий договора страхования;

оказывать сюрвейерские и аджастерские услуги иностранным страховщикам;

реализовать или сдавать в аренду имущество, ранее приобретенное страховщиком для собственных нужд или поступившее в его распоряжение в результате реализации договора страхования;

получать информацию из рейтинговых организаций Республики Узбекистан и зарубежных рейтинговых организаций;

создавать свои обособленные подразделения.

Страховщик может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Страховщик обязан:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

обеспечивать конфиденциальность информации, полученной при осуществлении страховой деятельности, в соответствии с требованиями законодательства;

вести реестр уполномоченных им страховых агентов;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию;

при наступлении страхового случая произвести в сроки, предусмотренные законодательством или договором страхования (перестрахования), все необходимые расчеты и выплаты по страховому возмещению (страховой выплате);

в случае изменения фирменного наименования, организационно-правовой формы или местонахождения (почтового адреса) уведомить об этом уполномоченный государственный орган и страхователей в порядке, установленном настоящим Законом;

формировать и размещать страховые резервы в порядке и на условиях, устанавливаемых законодательством;

ежегодно проходить обязательную аудиторскую проверку;

не реже одного раза в год привлекать актуарную организацию для оказания актуарных услуг в порядке, установленном уполномоченным государственным органом;

публиковать годовую финансовую отчетность по форме, в порядке и сроки, установленные уполномоченным государственным органом;

повышать квалификацию страхового агента физического лица или руководителя либо работника юридического лица за счет собственных средств;

вести бухгалтерский учет, составлять финансовую, статистическую, налоговую и иную отчетность.

Страховщик может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Статья 15. Страховой брокер

Страховым брокером является юридическое лицо, имеющее лицензию на осуществление деятельности по организации заключения и исполнения договора страхования от имени и по поручению страхователя.

Деятельность страхового брокера не может совмещаться с другими видами деятельности в сфере страхования, за исключением деятельности перестраховочного брокера.

Страховой брокер не вправе участвовать в уставном фонде (уставном капитале) страховщика.

Страховой брокер оказывает услуги на основании договора, заключенного между ним и страхователем.

Статья 16. Перестраховочный брокер

Перестраховочным брокером является юридическое лицо, осуществляющее деятельность по организации заключения и исполнения договора перестрахования от своего имени и по поручению страховщика, выступающего по договору перестрахования в качестве страхователя.

Перестраховочный брокер начинает и прекращает свою деятельность путем уведомления уполномоченного государственного органа. Требования и условия к деятельности перестраховочного брокера, осуществляемой в порядке уведомления, устанавливаются актами законодательства.

Перестраховочный брокер оказывает услуги на основании договора, заключенного между ним и страхователем.

Статья 17. Права и обязанности страхового и перестраховочного брокеров

Страховой и перестраховочный брокеры имеют право:

осуществлять в пределах полномочий посредническую деятельность по любому виду страхования (перестрахования), за исключением случаев, предусмотренных законодательством;

выбирать страховщика при заключении договора страхования (перестрахования);

получать от страховщика сведения о наличии лицензии, размерах уставного фонда, страховых резервов и принятых обязательств, а также иных показателях его платежеспособности и финансовой устойчивости;

предоставлять экспертные и консультационные услуги.

Страховой и перестраховочный брокеры могут иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными ими договорами.

Страховой и перестраховочный брокеры обязаны:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

по запросам клиентов предоставлять полную, достоверную и объективную информацию по заключению и исполнению договора страхования (перестрахования);

не разглашать сведения, составляющие коммерческую и иную тайну клиента;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию;

в случае изменения фирменного наименования, организационно-правовой формы и (или) местонахождения уведомить об этом уполномоченный государственный орган и страхователей;

вести бухгалтерский учет, составлять финансовую, статистическую, налоговую и иную отчетность в установленном законодательством порядке.

Страховой и перестраховочный брокеры могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными ими договорами.

Статья 18. Страховой агент

Страховым агентом является физическое или юридическое лицо, осуществляющее деятельность по организации за посредническое вознаграждение заключения и исполнения договора страхования от имени и по поручению страховщика.

Страховой агент не может одновременно выступать в качестве члена и руководителя органов управления и контроля, а также работника страховщика.

Страховой агент осуществляет свою деятельность на основе заключенных со страховщиками в порядке, установленном законодательством договоров поручения (агентских соглашений).

Страховой агент может осуществлять свою деятельность только после внесения его в реестр страховщика, с которым он заключил договор поручения (агентское соглашение).

Не допускается:

заключение страховым агентом договоров страхования от имени страховщиков, не имеющих лицензию на осуществление страхования соответствующего вида;

выступать в качестве страхового агента в договорах страхования, в которых страховые агенты — юридические лица выступают в качестве страхователей;

не допускается осуществление установленных законодательством задач страхового агента, на основании любого другого договора гражданско-правового характера;

посредническая деятельность страхового агента по страхованию на территории Республики Узбекистан, связанная с заключением договоров страхования от имени иностранных страховых организаций, не зарегистрированных в установленном порядке на территории Республики Узбекистан, если международными договорами Республики Узбекистан не предусмотрено иное.

Страховой агент — физическое лицо не вправе по договорам страхования выписывать документы на свое имя, на имя близких родственников (родители, кровные и сводные братья и сестры, супруги, дети, в том числе усыновленные (удочеренные), дедушки, бабушки, внуки, а также родители, кровные и сводные братья и сестры супругов), а также заключать договоры страхования в свою пользу и при этом выступать страховым агентом по данному договору страхования.

Реестр недобросовестных страховых агентов ведется в установленном уполномоченным государственным органом порядке.

Статья 19. Права и обязанности страхового агента

Страховой агент имеет право:

осуществлять посредническую деятельность по любому виду страхования в пределах полномочий, предоставленных страховщиком, в том числе и по видам обязательного страхования, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;

оказывать необходимое содействие при оценке страхового риска, принимаемого на страхование, по выплате страхового возмещения (страховой выплаты) при наступлении страхового случая и в уплате страхователем страховой премии в полном объеме и в сроки, установленные в договоре страхования;

получать от страховщика сведения о наличии лицензии, размерах уставного фонда, страховых резервов и принятых обязательств, а также иных показателях его платежеспособности и финансовой устойчивости;

оформлять необходимые документы для заключения договора страхования (страхового полиса);

собирать из общедоступных источников, не вмешиваясь в частную жизнь страхователя, сведения о риске и страхователе с целью предоставления страховщику более полной информации о принимаемых от страхователя рисках.

Страховой агент может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Страховой агент обязан:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

содействовать своевременному оформлению документов при заключении договора страхования и выплате страхового возмещения (страховой выплаты);

владеть информацией о страховых тарифах, условиях страхования, предлагаемых страховщиками, о наличии лицензии, размерах уставного фонда, страховых резервов и принятых обязательств, а также иных показателях его платежеспособности и финансовой устойчивости;

при оформлении договора страхования владеть необходимой информацией о страхователе, предложить ему проведение конкретных мероприятий, направленных на снижение страхового риска и уменьшение вероятности наступления страхового случая;

информировать страхователей по их запросу о действующих условиях страхования;

в установленном порядке заключать и своевременно переоформлять на новый срок договоры страхования;

вести учет заключенных договоров страхования и полученных сумм страховых премий по установленной форме;

обеспечивать сохранность страховой документации;

сохранять конфиденциальность сведений, составляющих коммерческую или иную тайну клиента;

обеспечивать своевременное получение страховщиком информации, касающейся существенных изменений условий риска в течение срока действия договора страхования, а также своевременный обмен информацией между страховщиком и страхователем при возникновении и в процессе урегулирования страховых претензий;

организовать выплату страхового возмещения (страховой выплаты) по поручению и за счет страховщика при наличии соответствующего соглашения.

Страховой агент может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Статья 20. Аджастер

Аджастером является юридическое лицо, имеющее в своем штате соответствующих специалистов, или физическое лицо, владеющее профессиональными знаниями и навыками, оказывающее по поручению страховщика, страхователя и иного заказчика следующие услуги:

осмотр и обследование объекта страхования после наступления страхового случая;

анализ фактов и рисковых обстоятельств страхового случая;

установление причин повреждения объекта страхования и наличия страхового случая;

при наличии страхового случая — установление степени повреждения и размера ущерба, возникшего вследствие страхового случая;

определение суммы страхового возмещения (страховой выплаты), подлежащей выплате;

составление заключения по страховому случаю.

Аджастер начинает и прекращает свою деятельность путем уведомления уполномоченного государственного органа. Требования и условия к деятельности аджастера, осуществляемой в порядке уведомления, устанавливаются актами законодательства.

Аджастер осуществляет свою деятельность в соответствии с договором, заключенным со страховщиком, страхователем и иным заказчиком.

Аджастер не вправе:

проводить страховые и перестраховочные операции в качестве страховщика;

осуществлять посредническую деятельность по страхованию;

участвовать в уставных фондах (уставных капиталах) страховщиков;

получать сумму страхового возмещения (страховой выплаты) в качестве представителя страхователя.

Результаты оказания аджастерской услуги оформляются в виде отчета, который может быть использован страховщиком при возмещении убытков и разрешении споров.

Выводы, содержащиеся в отчете аджастера, могут быть пересмотрены в ходе независимой страховой экспертизы.

Статья 21. Права и обязанности аджастера

Аджастер имеет право:

свободно выбирать страховщика, страхователя и иных заказчиков, которым будет оказывать аджастерские услуги;

запрашивать и получать необходимую информацию от страховщика, страхователя и иных заказчиков для изучения страхового события (страхового случая);

осматривать и обследовать объект страхования после наступления страхового случая;

оформлять акт о произведенном им визуальном осмотре объекта страхования (при необходимости — с применением технических средств);

в установленном порядке запрашивать и получать от правоохранительных органов, судов, медицинских, сейсмологических, ветеринарных, гидрометеорологических и иных организаций соответствующую информацию и документы, необходимые для определения причин и обстоятельств наступления страхового случая, а также размера страхового возмещения (страховой выплаты).

Аджастер может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Аджастер обязан:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

обеспечивать сохранность страховой документации;

сохранять конфиденциальность сведений, составляющих коммерческую или иную тайну клиента;

принимать меры для своевременного анализа данных, касающихся страхового случая;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию.

Аджастер может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Статья 22. Актуарная организация и актуарий

Актуарной организацией является юридическое лицо, оказывающее актуарные услуги, включающие в себя:

осуществление расчетов математической вероятности наступления страхового события, определение частоты и степени тяжести последствий причинения ущерба как в отдельных рисковых группах, так и в целом по страховой совокупности;

математическое обоснование и расчет необходимых страховых резервов и фондов страховщика, разработку методов их формирования;

определение зависимости между нормой вложения капитала и величиной нетто-ставки при использовании страховщиком собранных в качестве инвестиций взносов, что способствует снижению тарифных ставок на сумму инвестиционного дохода;

расчет показателя достаточности капитала страховщиков и перестраховщиков, а также механизмов обеспечения качества активов;

обоснование необходимых расходов на организацию процесса страхования и расчет себестоимости страховых услуг;

установление тарифных ставок по каждому виду страхования (перестрахования) с учетом долгосрочного и краткосрочного характера их проведения для страховщиков;

оценку результатов инвестиционной деятельности страховщика с использованием актуарных расчетов;

планирование доходов страховщика по различным видам страхования (перестрахования);

разработку программных продуктов по осуществлению актуарных расчетов;

оказание других актуарных услуг, связанных со страхованием.

Актуарная организация начинает и прекращает свою деятельность путем уведомления уполномоченного государственного органа. Требования и условия к деятельности актуарной организации, осуществляемой в порядке уведомления, устанавливаются актами законодательства.

Актуарная организация может оказывать только актуарные услуги в соответствии с договором на платной основе.

Актуарием является физическое лицо, получившее квалификационный сертификат актуария в порядке, установленном законодательством, и состоящее в штате актуарной организации или заключившее с актуарной организацией гражданско-правовой договор.

Актуарий несет перед актуарной организацией ответственность за ущерб, причиненный в результате некачественного оказания актуарных услуг, разглашения коммерческой или иной охраняемой законом тайны и других действий, повлекших убытки для актуарной организации.

Актуарная организация должна иметь в своем штате не менее одного актуария.

Актуарий не вправе:

проводить страховые и перестраховочные операции в качестве страховщика;

осуществлять посредническую деятельность по страхованию;

участвовать в уставных фондах (уставных капиталах) страховщиков (перестраховщиков).

Результаты деятельности актуария оформляются в виде отчета.

Выводы, содержащиеся в отчете актуария, могут быть пересмотрены в ходе независимой страховой экспертизы.

Статья 23. Права и обязанности актуарной организации

Актуарная организация имеет право:

свободно выбирать страховщика и иных заказчиков, которым будет оказывать актуарные услуги;

отказаться от оказания актуарных услуг в случае непредоставления страховщиком и иными заказчиками информации, необходимой для составления актуарного заключения;

привлекать в установленном порядке к участию в оказании актуарных услуг другие актуарные организации и иных специалистов.

Актуарная организация может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными ею договорами.

Актуарная организация обязана:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

соблюдать конфиденциальность информации, полученной при оказании актуарных услуг;

отражать в актуарном заключении факты недостатков актуарных расчетов и предложения по их устранению;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию.

Актуарная организация может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными ею договорами.

Статья 24. Страховой сюрвейер

Страховым сюрвейером является юридическое лицо, имеющее в своем штате соответствующих специалистов, или физическое лицо, владеющее профессиональными знаниями и навыками, оказывающее услуги по:

осмотру и обследованию объекта страхования (перестрахования) до заключения договора страхования (перестрахования);

проведению анализа всех фактов и рисковых обстоятельств, определению степени риска до заключения договора страхования (перестрахования);

составлению заключения по исследуемому объекту страхования.

Порядок работы специалистов (экспертов), уполномоченных на проведение страховой экспертизы, определяется страховым сюрвейером.

Страховой сюрвейер начинает и прекращает свою деятельность путем уведомления уполномоченного государственного органа. Требования и условия к деятельности страхового сюрвейера, осуществляемой в порядке уведомления, устанавливаются актами законодательства.

Страховой сюрвейер осуществляет свою деятельность в соответствии с договором, заключенным со страховщиком или страхователем.

Страховой сюрвейер не вправе:

проводить страховые и перестраховочные операции в качестве страховщика;

осуществлять посредническую деятельность по страхованию;

участвовать в уставных фондах (уставных капиталах) страховщиков.

По результатам работы страхового сюрвейера предоставляется отчет, который может быть использован страховщиком или страхователем при заключении договора страхования (перестрахования).

Выводы, содержащиеся в отчете страхового сюрвейера, могут быть пересмотрены в ходе независимой страховой экспертизы.

Статья 25. Права и обязанности страхового сюрвейера

Страховой сюрвейер вправе:

свободно выбирать страховщика или страхователя, которому будет оказывать услуги;

запрашивать и получать необходимую информацию от страхователя или страховщика для изучения объекта страхования;

запрашивать и получать необходимые сведения от органов государственной власти и управления, иных организаций, чья деятельность касается объектов страхования.

Страховой сюрвейер может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Страховой сюрвейер обязан:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

обеспечивать сохранность документации, предоставленной сторонами для проведения страховой экспертизы;

сохранять конфиденциальность сведений, составляющих коммерческую или иную тайну клиента;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию.

Страховой сюрвейер может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Статья 26. Ассистанс

Ассистансом является физическое или юридическое лицо, оказывающее услуги ассистанс в рамках договора страхования, технические, медицинские и другие услуги страхователям (застрахованным лицам, выгодоприобретателям) и страховщикам, а также оказывающее им финансовое содействие.

Ассистанс осуществляет свою деятельность в соответствии с договором, заключенным со страховщиком.

Ассистанс начинает и прекращает свою деятельность путем уведомления уполномоченного государственного органа. Требования и условия к деятельности ассистанса, осуществляемой в порядке уведомления, устанавливаются актами законодательства.

Услуги ассистанс оплачиваются только страховщиками без участия страхователей (застрахованных лиц).

Ассистанс не вправе:

проводить страховые и перестраховочные операции в качестве страховщика;

осуществлять посредническую деятельность по страхованию;

участвовать в уставных фондах (уставных капиталах) страховщиков.

Статья 27. Права и обязанности ассистанс

Ассистанс имеет право:

самостоятельно заключать со страховщиками договор по предоставлению услуг ассистанс;

отказаться от оказания услуг ассистанс в случае непредставления страховщиком всей информации, необходимой для оказания услуг ассистанс;

привлекать в установленном порядке к участию в оказании услуг ассистанс соответствующих специалистов.

Ассистанс может иметь и иные права в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Ассистанс обязан:

соблюдать требования законодательства о страховой деятельности;

организовать круглосуточный прием сообщений от страхователей (застрахованных лиц) о страховых событиях (страховых случаях) и оказывать страхователям (застрахованным лицам) необходимую помощь в рамках договора страхования на основании предъявленного страхового полиса;

принимать меры по рассмотрению и урегулированию страховых случаев;

предоставлять по требованию уполномоченного государственного органа установленную законодательством информацию.

Ассистанс может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и заключенными им договорами.

Статья 28. Ассоциации профессиональных участников страхового рынка

Профессиональные участники страхового рынка в целях защиты своих прав и законных интересов и осуществления совместных мероприятий (мер) могут создавать ассоциации и иные объединения, если их создание не противоречит требованиям законодательства.

Глава 3. Договор и правила страхования

Статья 29. Договор страхования

Страхование осуществляется на основании договора страхования, заключаемого между страхователем и страховщиком.

Договор страхования представляет собой соглашение между страховщиком и страхователем, заключенное в письменной или электронной форме, в соответствии с которым страхователь уплачивает страховую премию (страховой взнос) в порядке, сроках и объеме, установленных в договоре страхования, и выполняет другие обязательства, предусмотренные договором страхования или законодательством, а страховщик принимает на себя обязательство выплатить страховое возмещение (страховую выплату) при наступлении определенного события (страхового случая), указанного в договоре страхования.

В договорах страхования может быть предусмотрена франшиза.

Франшиза может быть установлена как в процентах от страховой суммы, так и в определенной сумме, и различается на условную и безусловную. Договором страхования могут быть предусмотрены иные виды франшизы.

Несоблюдение требований к составлению письменной или электронной формы договора страхования влечет недействительность данного договора.

Уполномоченный государственный орган имеет право устанавливать минимальные требования к условиям договора страхования.

Статья 30. Правила страхования

Правила страхования (за исключением правил страхования, принимаемых в рамках международных систем страхования) принимаются и утверждаются страховщиком или объединением страховщиков и должны содержать основные положения страхования.

Основные положения страхования должны содержать следующие понятия:

субъекты страхования;

объекты страхования;

страховые случаи;

страховые риски;

порядок определения страховой суммы, страхового тарифа и страховой премии (страховых взносов);

порядок заключения, исполнения и прекращения договоров страхования;

права и обязанности сторон;

порядок определения размера убытков или ущерба;

порядок определения страхового возмещения (страховой выплаты);

сроки осуществления страхового возмещения (страховой выплаты), а также исчерпывающий перечень оснований отказа в страховом возмещении (страховой выплате) и иные положения.

Статья 31. Особенности обмена информацией в электронной форме между страхователем и страховщиком

Создание и отправка страхователем (застрахованным лицом, выгодоприобретателем) страховщику информации в электронной форме (заявления о заключении, изменении, досрочном прекращении договора страхования, уведомления о наступлении страхового случая, заявления о выплате страхового возмещения (страховой выплаты) и (или) иных документов) для заключения, изменения, досрочного прекращения договора страхования, для получения страхового возмещения (страховой выплаты) в случаях и в порядке, которые предусмотрены правилами страхования, осуществляются с использованием официального веб-сайта страховщика во всемирной информационной сети Интернет, а также мобильных приложений, электронной почты и других способов обмена информацией. Официальный веб-сайт страховщика может использоваться в качестве информационной системы, обеспечивающей обмен информацией в электронной форме между страхователем и страховщиком, являющимся оператором этой информационной системы.

Доступ к официальному веб-сайту страховщика для совершения действий, предусмотренных настоящей статьей, может осуществляться страхователем (застрахованным лицом, выгодоприобретателем) с использованием системы идентификации и аутентификации.

При осуществлении страхования в электронной форме информация в электронной форме, заверенная электронной цифровой подписью либо представленная без электронной цифровой подписи согласно условиям договора страхования, в том числе договор (полис) страхования, подписанный электронной цифровой подписью страховщика, на условия которой страхователь дал свое согласие принятием оферты (предложения заключить договор страхования) и уплатой страховой премии, признается равнозначным документу на бумажном носителе.

Требования к использованию электронных документов и порядок обмена информацией в электронной форме между страхователем (застрахованным лицом, выгодоприобретателем) и страховщиком при осуществлении добровольного страхования устанавливаются правилами страхования и (или) иным соглашением между указанными лицами.

Статья 32. Участники договора страхования

Участниками договора страхования могут выступать страховщики, страхователи, застрахованные лица, выгодоприобретатели и заинтересованные лица.

Страхователь — юридическое лицо или дееспособное физическое лицо, заключающее со страховщиком договор страхования и уплачивающее страховую премию (страховые взносы).

Страхователи могут заключать со страховщиками договоры о страховании третьих лиц (застрахованных лиц) лишь при наличии их согласия, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Застрахованное лицо — физическое лицо, участвующее в страховании, чьи имущественные интересы являются объектом страховой защиты.

Застрахованное лицо может быть и страхователем, если заключает договор страхования в отношении себя и уплачивает начисленную страховую премию.

Выгодоприобретатель — физическое или юридическое лицо, назначенное страхователем (застрахованным лицом) в качестве получателя страхового возмещения или страховой выплаты.

Выгодоприобретатель вправе получить от страхователя, застрахованного лица или страховщика информацию о договоре страхования.

Статья 33. Страховая премия

Страховщик при определении размера страховой премии, подлежащей уплате по договору страхования, вправе применять разработанные им страховые тарифы, определяющие премию, взимаемую с единицы страховой суммы, с учетом объекта страхования и характера страхового риска.

Размер страховой премии по отдельным видам страхования определяется в соответствии со страховыми тарифами, установленными Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 33 1 . Страховой полис

Страховым полисом является документ, подтверждающий уплату страховой премии, установленной договором страхования или правилами страхования, и вступление в силу страховых обязательств страховщика.

В случаях выдачи страхового полиса без уплаты страховой премии страховщик должен полностью обеспечить выполнение страховых обязательств.

Статья 34. Выплата страхового возмещения (страховой выплаты)

Страховщик обязан выплатить страховое возмещение (страховую выплату) указанному в договоре страхования лицу только при наступлении страхового случая.

Страховщик не вправе:

отказать в выплате страхового возмещения (страховой выплаты) в установленный договором страхования срок, если им получены доказательства наступления страхового случая, оговоренные в договоре страхования или законе;

выплатить страховое возмещение (страховую выплату), если наступление страхового случая вызвано умышленными действиями страхователя (застрахованного лица и (или) выгодоприобретателя), направленными на наступление страхового случая. В этом случае страховщик уплаченную страховую премию не возвращает.

По соглашению сторон страховщик до проведения полного расчета убытков может выплатить часть страхового возмещения в размере, не оспариваемом ни одной из сторон.

Глава 4. Требования, предъявляемые к руководителю и главному бухгалтеру, владельцам значительной доли уставного фонда (уставного капитала) и бенефициарам страховщика (перестраховщика), страхового брокера и их обособленных подразделений

Статья 35. Общие требования

Руководители и главные бухгалтера страховщиков (перестраховщиков), страховых брокеров и их обособленных подразделений назначаются при условии их соответствия квалификационным требованиям, установленным настоящим Законом.

Страховщик (перестраховщик) и страховой брокер обязаны представить в уполномоченный государственный орган документы, подтверждающие соответствие кандидата квалификационным требованиям, установленным настоящим Законом, до его назначения на должность руководителя или главного бухгалтера страховщика (перестраховщика) и страхового брокера, а также их обособленных подразделений.

Порядок определения соответствия квалификационным требованиям руководителей и главных бухгалтеров страховщиков (перестраховщиков), страховых брокеров, а также их отдельных подразделений устанавливается уполномоченным государственным органом.

Статья 36. Квалификационные требования к руководителю и главному бухгалтеру страховщика (перестраховщика) и страхового брокера

Руководитель страховщика (перестраховщика) и страхового брокера должен соответствовать следующим квалификационным требованиям:

наличие высшего образования;

для специалистов, имеющих экономическую, финансовую, юридическую специализацию, наличие стажа работы в сфере страхования не менее трех лет (без учета стажа работы страховым агентом, а также на должностях вспомогательного, технического и обслуживающего персонала);

наличие стажа не менее семи лет в сфере страхования для специалистов, имеющих другие специализации (без учета стажа работы страховым агентом, а также на должностях вспомогательного, технического и обслуживающего персонала);

иметь достаточные знания актов законодательства о страховании и положительную деловую репутацию.

Главный бухгалтер страховщика (перестраховщика) и страхового брокера должен соответствовать требованиям, установленным Законом Республики Узбекистан «О бухгалтерском учете», а также требованиям о наличии достаточных знаний в области бухгалтерского учета и актов законодательства о страховании и положительной деловой репутации.

Статья 37. Квалификационные требования к руководителю и главному бухгалтеру обособленного подразделения страховщика (перестраховщика) и страхового брокера

Руководитель обособленного подразделения страховщика (перестраховщика) и страхового брокера должен соответствовать следующим квалификационным требованиям:

наличие высшего образования;

наличие стажа работы в сфере страхования не менее одного года (без учета стажа работы страховым агентом, а также на должностях вспомогательного, технического и обслуживающего персонала).

Главный бухгалтер обособленного подразделения страховщика (перестраховщика) и страхового брокера должен соответствовать следующим квалификационным требованиям:

наличие высшего (бухгалтерского, аудиторского, финансового, экономического) образования;

наличие стажа работы бухгалтером не менее одного года.

Статья 38. Дополнительные требования, предъявляемые к руководителю и главному бухгалтеру, владельцам значительной доли уставного фонда (уставного капитала) и бенефициарам страховщика (перестраховщика), страхового брокера и их обособленных подразделений

Не может быть назначено руководителем (главным бухгалтером) страховщика (перестраховщика), страхового брокера и их обособленных подразделений, а также быть владельцем значительной доли уставного фонда (уставного капитала) и бенефициаром страховщика (перестраховщика), страхового брокера лицо:

являвшееся руководителем (главным бухгалтером) юридического лица в течение одного года до момента признания этого юридического лица банкротом или принятия решения судом о его ликвидации, при наличии фактов о том, что предпринятые руководителем (главным бухгалтером) действия привели к банкротству или принятию решения судом о его ликвидации;

участвующее или подозреваемое в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения;

имеющее непогашенную или неснятую судимость за преступления в сфере экономики, преступления против порядка управления и преступления, связанные с финансированием терроризма и легализацией доходов, полученных от преступной деятельности.

Механизм реализации требований, предъявляемых к владельцам значительной доли уставного фонда (уставного капитала) и бенефициарам страховщика (перестраховщика), страхового брокера и размер значительной доли уставного фонда (уставного капитала) страховщика (перестраховщика), страхового брокера определяются актами законодательства.

Глава 5. Государственная регистрация, лицензирование деятельности, реорганизация и ликвидация профессиональных участников страхового рынка

Статья 39. Создание и государственная регистрация профессиональных участников страхового рынка

Страховщики (перестраховщики) создаются в форме акционерного общества.

Другие профессиональные участники страхового рынка, являющиеся юридическими лицами, создаются в предусмотренных законодательными актами организационно-правовых формах.

Статья 40. Уставный фонд (уставный капитал) страховщиков (перестраховщиков)

Минимальный размер уставного фонда (уставного капитала) страховщиков (перестраховщиков) определяется законодательством.

Уставный фонд (уставный капитал) страховщика (перестраховщика) складывается из денежных средств, внесенных учредителями страховой организации, и выражается в национальной валюте.

Использование для формирования уставного фонда (уставного капитала) страховщика средств, полученных в кредит, под залог, и других привлеченных средств не допускается.

Минимальный размер уставного фонда (уставного капитала) должен быть сформирован учредителями страховщика (перестраховщика) к моменту подачи заявления о выдаче лицензии.

Не допускается участие страховщика (перестраховщика) в уставном фонде (уставном капитале) других страховщиков (перестраховщиков), за исключением случаев участия в уставном фонде (уставном капитале) страховщиков (перестраховщиков) другой отрасли страхования на условиях ограничения их взаимного участия.

Статья 41. Требования к фирменному наименованию страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров

В фирменном наименовании страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров не допускается использование обозначений, тождественных или сходных до степени его смешения с фирменным наименованием ранее созданных страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров, за исключением наименований филиалов страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров.

В случае изменения фирменного наименования, организационно-правовой формы или местонахождения (почтовый адрес) страховщик (перестраховщик) и страховой брокер обязаны довести об этом до сведения страхователей через средства массовой информации, а по имеющимся у них на исполнении договорам со сроком свыше одного года — в письменной форме или в форме электронного документа с использованием информационно-коммуникационных технологий.

Термин «страхование» или словосочетания с этим термином используются в фирменном наименовании или товарном знаке (знаке обслуживания) только юридическими лицами, имеющими лицензию на право осуществления страховой деятельности.

Юридические лица, имеющие лицензию на право осуществления страховой деятельности, обязаны включать термин «страхование» в свое фирменное наименование.

Статья 42. Лицензирование страховой деятельности

Страховая деятельность страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров осуществляется на основании лицензий, выдаваемых уполномоченным государственным органом в порядке, установленном законодательством.

Лицензия выдается страховщику на осуществление страховой деятельности либо в сфере страхования жизни, либо в сфере общего страхования, либо исключительно по перестрахованию.

Страховщик, осуществляющий страховую деятельность в сфере страхования жизни, не вправе осуществлять страховую деятельность в сфере общего страхования, за исключением отдельных видов (классов) в сфере общего страхования, определяемых законодательством. Страховщик, осуществляющий страховую деятельность в сфере общего страхования, не вправе осуществлять страховую деятельность в сфере страхования жизни. Страховщик, осуществляющий страховую деятельность исключительно по перестрахованию, не вправе заключать договоры страхования.

В лицензии указываются виды (классы) страхования, которые страховщик предполагает осуществлять.

Статья 43. Особенности приостановления действия лицензии страховщика (перестраховщика)

Приостановление действия лицензии страховщика (перестраховщика) влечет запрет на заключение им новых договоров страхования (перестрахования), включая продление действующих договоров страхования (перестрахования). Страховщик (перестраховщик), лицензия которого приостановлена, обязан исполнять в установленном порядке принятые на себя обязательства по ранее заключенным договорам страхования (перестрахования).

Статья 44. Особенности аннулирования лицензии страховщика (перестраховщика)

Со дня аннулирования лицензии в течение пяти дней уполномоченный государственный орган обязан обратиться в суд с заявлением о ликвидации страховщика (перестраховщика) в установленном законодательством порядке.

Полномочия ранее действовавших органов управления страховщика (перестраховщика) приостанавливаются и переходят к временной администрации, назначаемой уполномоченным государственным органом. Временная администрация осуществляет свою деятельность в период до вынесения судом решения.

Отчет временной администрации страховщика (перестраховщика) представляется в уполномоченный государственный орган и суд, в который направлено заявление уполномоченного государственного органа о ликвидации страховщика (перестраховщика).

В период своей деятельности временная администрация страховщика (перестраховщика) не вправе осуществлять расходные операции, за исключением операций, связанных с расходами по управлению (административными расходами) страховщика, зачислением поступающих страховщику (перестраховщику) денег и производством выплат страхового возмещения (страховой выплаты) по ранее заключенным договорам страхования, по которым наступили страховые случаи.

Порядок работы временной администрации страховщика (перестраховщика) определяется уполномоченным государственным органом.

Правила, установленные частями первой — пятой настоящей статьи, не применяются в случаях аннулирования лицензии по заявлению страховщика (перестраховщика), а также при реорганизации или ликвидации страховщика (перестраховщика) по решению его учредителей либо органа управления страховщика (перестраховщика), уполномоченного на то учредительными документами.

Порядок представления и рассмотрения заявлений о добровольном прекращении действия лицензии страховщика (перестраховщика), а также заявлений об аннулировании лицензии в связи с реорганизацией или ликвидацией страховщика (перестраховщика) по решению его учредителей либо органа управления данного страховщика (перестраховщика), уполномоченного на принятие такого решения учредительными документами, определяется уполномоченным государственным органом.

Статья 45. Особенности реорганизации страховщиков (перестраховщиков)

Реорганизация страховщиков (перестраховщиков) в форме слияния, присоединения, разделения, выделения, преобразования может осуществляться с разрешения уполномоченного государственного органа.

Для получения разрешения на реорганизацию вместе с соответствующим заявлением в уполномоченный государственный орган страховщик (перестраховщик) представляет следующие документы:

решение учредителей (участников) либо органа управления страховщика (перестраховщика), уполномоченного на то учредительными документами о реорганизации;

баланс создаваемого страховщика (перестраховщика) и прогноз финансовых результатов его деятельности;

проект договора слияния или присоединения (при реорганизации в форме слияния или присоединения).

Заявление на проведение реорганизации страховщиков (перестраховщиков) должно быть рассмотрено уполномоченным государственным органом в течение пятнадцати дней со дня представления необходимых документов.

Уполномоченный государственный орган обязан письменно или в форме электронного документа с использованием информационно-коммуникационных технологий уведомить страховщика (перестраховщика) о принятом решении.

Уполномоченный государственный орган вправе отказать в выдаче разрешения на реорганизацию страховщиков (перестраховщиков) в случаях, если:

в результате реорганизации страховщиков (перестраховщиков) могут быть нарушены требования к их финансовой устойчивости;

осуществление реорганизации страховщиков (перестраховщиков) может привести к ограничению или устранению конкуренции на страховом рынке;

в представленных документах на выдачу разрешения на реорганизацию страховщиков (перестраховщиков) содержатся неверные сведения либо эти документы не соответствуют законодательству;

реорганизация страховщиков (перестраховщиков) противоречит законодательству.

При повторном рассмотрении заявления на проведение реорганизации страховщиков (перестраховщиков) не допускается отказ в проведении реорганизации страховщиков (перестраховщиков) по новым основаниям, ранее не указанным в уведомлении об отказе в проведении данной реорганизации.

При реорганизации в форме разделения и выделения действие лицензии страховщика (страховщиков) (перестраховщиков) прекращается. Выдача лицензий вновь образованным в результате реорганизации страховщикам (перестраховщикам) осуществляется в установленном законодательством порядке. На время осуществления реорганизации в форме разделения и выделения и до момента получения лицензии вновь образованными страховщиками (перестраховщиками) они не вправе заключать новые договоры страхования, продлевать действующие договоры страхования, за исключением выполнения принятых на себя обязательств по ранее заключенным договорам страхования, перешедших к ним в порядке правопреемства.

При реорганизации в форме присоединения страховщик (перестраховщик), к которому присоединяется другой страховщик (перестраховщик), сохраняет действующую лицензию в случае, если в результате присоединения не меняются условия лицензии.

При реорганизации в форме преобразования лицензия страховщика (перестраховщика) переоформляется.

При реорганизации в форме слияния допускается переоформление лицензии при наличии у реорганизуемых страховщиков (перестраховщиков) на дату государственной регистрации вновь возникшего страховщика (перестраховщика) лицензии.

Статья 46. Очередность удовлетворения требований кредиторов ликвидируемого страховщика

Требования кредиторов ликвидируемого страховщика после оплаты расходов, связанных с ликвидационным производством, а также расходов, вытекающих из необходимости обеспечения основных функций ликвидируемого страховщика, удовлетворяются в следующем порядке:

в первую очередь — требования страхователей по договорам обязательного страхования в отрасли страхования жизни;

во вторую очередь — требования страхователей по иным договорам обязательного страхования;

в третью очередь — требования иных страхователей (выгодоприобретателей);

в четвертую очередь — требования по платежным (исполнительным) документам, предусматривающим платежи в бюджет, во внебюджетные фонды. После полного удовлетворения указанных требований удовлетворяются требования по социальному страхованию и требования граждан по возмещению ущерба, причиненного их имуществу преступлением или административным правонарушением;

в пятую очередь — требования прочих кредиторов страховщика.

Глава 6. Государственное регулирование страховой деятельности

Статья 47. Уполномоченный государственный орган

Уполномоченный государственный орган, регулирующий страховую деятельность и осуществляющий полномочия по лицензированию, выдаче разрешений, регулированию и пруденциальному надзору, определяется Президентом Республики Узбекистан.

Уполномоченный государственный орган:

устанавливает обязательные для исполнения нормативы платежеспособности и порядок их определения, методику вычисления предельно допустимого размера обязательств страховщиков (перестраховщиков) по отдельным рискам и совокупного размера обязательств, порядок и сроки предоставления информации по платежеспособности страховщиков (перестраховщиков);

контролирует соблюдение профессиональными участниками страхового рынка законодательства о страховой деятельности, обеспечение установленных нормативов платежеспособности и иных требований их финансовой устойчивости;

лицензирует страховую деятельность страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров, реализует уведомительные процедуры в отношении деятельности перестраховочного брокера, страхового сюрвейера, аджастера, актуарной организации и ассистанса, а также ведет их реестр;

устанавливает порядок и условия формирования и размещения средств страховых резервов страховщиков (перестраховщиков), а также порядок ведения их учета и составления отчетности по ним;

устанавливает минимальный размер средств страховых резервов;

устанавливает форму представляемой страховщиками (перестраховщиками) финансовой отчетности и публикуемой ими годовой финансовой отчетности, а также порядок и сроки ее представления и публикации;

производит в соответствии с законодательством проверку деятельности профессиональных участников страхового рынка и вносит им обязательные к исполнению предписания об устранении выявленных нарушений, в том числе об устранении причин, приводящих к нарушению права потребителей страховых услуг;

в установленном порядке налагает штраф в размере до 0,1 процента от минимального размера уставного фонда (уставного капитала) страховщика (перестраховщика) за нарушение страховщиком (перестраховщиком) законодательства о страховой деятельности, в том числе установленных экономических нормативов;

приостанавливает, аннулирует в порядке, установленном законодательством, действие лицензий страховщиков (перестраховщиков) и страховых брокеров полностью либо в отношении отдельных классов страхования, а также обращается в суд о прекращении их действия;

применяет в отношении страховщиков (перестраховщиков) и страховых посредников меры и санкции в соответствии с законодательством в случае выявления нарушения законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;

публикует на официальном веб-сайте и в средствах массовой информации в течение шести месяцев по окончании каждого финансового года годовые отчеты о деятельности по регулированию и надзору за страховой деятельностью, а также статистические данные о деятельности страхового рынка в течение финансового года;

устанавливает порядок и условия осуществления страховщиками (перестраховщиками) инвестиционной деятельности;

определяет порядок осуществления деятельности страховых агентов;

устанавливает порядок применения мер и санкций к страховщикам;

определяет порядок предоставления страховых услуг в электронном виде;

запрашивает у государственных органов и организаций необходимую для осуществления своих полномочий информацию;

устанавливает порядок оказания актуарных услуг;

разрабатывает и утверждает программы обучения и порядок сдачи квалификационных экзаменов для получения квалификационного сертификата актуария, проводит квалификационный экзамен на право получения указанного сертификата;

в установленном порядке выдает, прекращает действие и аннулирует квалификационный сертификат актуария, ведет реестр актуариев, имеющих квалификационный сертификат;

запрашивает у профессиональных участников страхового рынка относящуюся к надзорным функциям информацию;

осуществляет иные полномочия в соответствии с законодательством.

Уполномоченный государственный орган и его работники не вправе участвовать в уставном фонде (уставном капитале), за исключением случаев, предусмотренных законодательством и в органах управления профессиональных участников страхового рынка, а также действовать в качестве страхового посредника.

Статья 48. Соблюдение страховщиками (перестраховщиками) пруденциальных нормативов

В целях обеспечения финансовой устойчивости страховых (перестраховочных) организаций и защиты законных интересов потребителей страховых услуг страховщики (перестраховщики) обязаны соблюдать установленные пруденциальные нормативы, порядок исчисления и допустимые значения которых определяются уполномоченным государственным органом.

Пруденциальные нормативы включают:

минимальный размер уставного фонда (уставного капитала);

норматив достаточности маржи платежеспособности;

норматив обязательств страховщиков (перестраховщиков) по отдельным рискам;

норматив по образованию и размещению страховых резервов;

иные пруденциальные нормативы, установленные уполномоченным государственным органом.

Предстоящие изменения пруденциальных нормативов официально объявляются уполномоченным государственным органом не позднее чем за месяц до введения их в действие.

Статья 49. Страховые резервы страховщиков (перестраховщиков)

Для обеспечения выполнения принятых страховых обязательств страховщики (перестраховщики) из уплаченных как в национальной валюте, так и в иностранной валюте страховых премий образуют и размещают страховые резервы в порядке и на условиях, устанавливаемых уполномоченным государственным органом.

Активы страховщика (перестраховщика), соответствующие его страховым резервам, изъятию не подлежат.

Статья 50. Гарантии прав и законных интересов страховщиков (перестраховщиков)

Государство гарантирует соблюдение и защиту имущественных и других прав и законных интересов страховщиков (перестраховщиков), условий свободной конкуренции в осуществлении страховой деятельности.

Вмешательство в деятельность страховщиков (перестраховщиков) со стороны государственных органов и других организаций запрещается, если оно не связано с полномочиями органов, которые осуществляют государственный надзор и контроль за деятельностью страховщиков (перестраховщиков).

Статья 51. Требования к внутреннему контролю и системе управления рисками

Страховые (перестраховые) организации обязаны соблюдать установленные уполномоченным государственным органом требования к внутреннему контролю и системе управления рисками. Требования уполномоченного государственного органа учитывают системную значимость, специфику, масштаб и сложность осуществляемого вида деятельности страховщика (перестраховщика).

К требованиям уполномоченного государственного органа к внутреннему контролю и системе управления рисками относятся:

обеспечение полноты, достоверности и своевременности финансовой, надзорной и другой отчетности для пруденциальных требований;

наличие утвержденной политики выявления и управления значимыми рисками, проведения стресс-тестирования, а также системы отчетности по значимым рискам и капиталу;

последовательное исполнение и соблюдение политики по управлению значимыми для страховщика (перестраховщика) рисками и оценке их эффективности;

осуществление наблюдательным советом контроля за соблюдением установленных внутренними документами предельных значений рисков и капитала, эффективности процедур, применяемых страховщиком (перестраховщиком) по управлению рисками.

Статья 51 1 . Ограничение распределения прибыли страховщика

Страховщик (перестраховщик) не имеет права осуществлять распределение прибыли в следующих случаях:

когда пруденциальные нормативы не соответствуют установленным требованиям или нарушаются в результате данного распределения;

при неплатежеспособности или возникновении признаков неплатежеспособности вследствие данного распределения.

Статья 52. Недопущение монополистической деятельности

Деятельность, направленная на ограничение или устранение конкуренции на страховом рынке, предоставление или получение необоснованных преимуществ одних страховщиков перед другими, ущемление прав и законных интересов страхователей и иных лиц, не допускается.

Профессиональным участникам страхового рынка запрещается использовать свои ассоциации и иные объединения для достижения соглашений, направленных на монополизацию страхового рынка.

Глава 7. Меры и санкции, применяемые уполномоченным государственным органом

Статья 53. Применение мер и санкций

Уполномоченный государственный орган вправе применить к страховой (перестраховочной) организации, страховому брокеру, независимо от того, применялись ли ранее к ним меры надзорного реагирования следующие меры и санкции:

выдавать обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных нарушений, в том числе причин, приводящих к нарушению прав потребителей страховых услуг;

применять штрафы за нарушение законодательства о страховой деятельности;

приостанавливать действие лицензии на срок до десяти дней;

принимать решение об отмене решения о выдаче лицензии, если лицензиат в течение тридцати дней с момента направления (вручения) уведомления о принятии решения о выдаче лицензии не уплатил государственную пошлину за выдачу лицензии уполномоченному государственному органу;

принимать решение о передаче страхового портфеля другим страховым организациям.

При определении целесообразности применения санкции в виде приостановления либо прекращения действия лицензии учитываются:

уровень риска, характер нарушений и (или) недостатков и их последствий;

масштаб и значительность допущенных нарушений и (или) недостатков и их последствий;

систематичность (два и более раза) и продолжительность нарушений и (или) недостатков;

влияние допущенных нарушений и (или) недостатков на финансовое состояние;

причины, обусловившие возникновение выявленных нарушений и (или) недостатков;

принятие страховой (перестраховочной) организацией и страховым брокером самостоятельных мер, направленных на устранение недостатков, рисков или нарушений, выявленных в деятельности.

Статья 54. Грубое нарушение

К однократному грубому нарушению лицензионных требований и условий, являющемуся основанием для прекращения действия лицензии, относятся:

а) для страховщиков (перестраховщиков):

осуществление иных видов деятельности, запрещенных законодательством для лицензиата;

неоформление страховых полисов в установленном законодательством порядке;

разглашение без разрешения страхователя конфиденциальной информации, полученной при проведении страховой деятельности, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;

б) для страховых брокеров:

заключение и исполнение заведомо невыгодного для клиента договора страхования;

разглашение без разрешения клиента конфиденциальной информации, полученной при осуществлении посреднической деятельности по страхованию, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Глава 8. Оценка платежеспособности страховщиков (перестраховщиков)

Статья 55. Гарантии платежеспособности страховщиков (перестраховщиков)

Страховщики (перестраховщики) не могут принимать на себя обязательства, превышающие предельно допустимый размер по отдельным рискам и предельно допустимый совокупный размер обязательств, за исключением случаев, когда их способность выполнять эти обязательства перестрахована в соответствии с установленными нормативами платежеспособности и иными требованиями финансовой устойчивости.

Статья 56. Актуарное заключение

Актуарное заключение по страховым резервам является неотъемлемой частью годовой финансовой отчетности страховой (перестраховочной) организации и подлежит предоставлению в уполномоченный государственный орган.

Требования к содержанию и порядку предоставления актуарного заключения устанавливаются уполномоченным государственным органом.

Статья 57. Коэффициенты, характеризующие убыточность

Страховые (перестраховочные) организации в целях анализа своей деятельности при осуществлении всех либо отдельных видов (классов) страхования производят расчет коэффициентов, характеризующих убыточность (коэффициент убыточности, коэффициент затрат, комбинированный коэффициент).

Коэффициенты, характеризующие убыточность (коэффициент убыточности, коэффициент затрат, комбинированный коэффициент) — относительные показатели, отражающие убыточность деятельности страховой (перестраховочной) организации при осуществлении всех либо отдельных видов (классов) страхования.

Порядок расчета коэффициентов, характеризующих убыточность (коэффициент убыточности, коэффициент затрат, комбинированный коэффициент), устанавливается уполномоченным государственным органом.

Статья 58. Публикация финансовых отчетов

Страховщики (перестраховщики) и страховые брокеры публикуют финансовые отчеты в форме, устанавливаемой уполномоченным государственным органом.

Страховщики (перестраховщики) и страховые брокеры должны раскрывать информацию, связанную с состоянием собственных средств, выполнением требований к капиталу, ликвидности, величине рисков и других ключевых показателей (нормативов).

Годовой финансовый отчет страховщика (перестраховщика) и страхового брокера не подлежит публикации без аудиторского заключения.

Глава 9. Отчетность, хранение документов и получение информации

Статья 59. Особенности бухгалтерского учета

Страховщики (перестраховщики), страховые брокеры и перестраховочные брокеры ведут бухгалтерский учет в соответствии с законодательством с учетом особенностей, устанавливаемых уполномоченным государственным органом.

Статья 60. Хранение документации по страховой деятельности

Профессиональные участники страхового рынка обязаны хранить в своем ведомственном архиве документы в порядке и сроки, установленные Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 61. Право на получение информации

Правоохранительные органы, суды, медицинские, сейсмологические, ветеринарные, гидрометеорологические и иные организации обязаны по запросу страховщиков и аджастеров предоставлять соответствующую информацию и документы, необходимые для определения причин и обстоятельств наступления страховых случаев, а также размеров страхового возмещения (страховой выплаты) страховщиком и аджастером.

Уполномоченный государственный орган вправе требовать информацию у профессиональных участников страхового рынка о размерах принятых денежных средств и обязательств, а также иную информацию в пределах своей компетенции. Запрос такой информации должен производиться в письменном виде с указанием причин запроса.

Уполномоченный государственный орган запрашивает информацию у государственных органов и организаций, необходимую для осуществления своих полномочий, а также обязан соблюдать конфиденциальность полученной информации, за исключением случаев, когда раскрытие информации допускается в соответствии с законом.

Статья 62. Тайна страхования

Не подлежат разглашению сведения о страхователях, застрахованных лицах и выгодоприобретателях, состоянии здоровья страхователей и застрахованных лиц, застрахованном имуществе, страховой сумме, наличии банковских счетов, об остатках и движении денег на этих счетах.

Общие условия осуществления страховой деятельности, перечень предлагаемых страховых сделок и операций, страховые тарифы, виды и сроки страхования являются открытой информацией и не могут быть предметом тайны страхования.

Сведения, указанные в части первой настоящей статьи, могут быть раскрыты третьим лицам на основании письменного согласия страхователя, а также застрахованных лиц и выгодоприобретателей в отношении сведений, касающихся их.

Справки о сведениях, связанных с обязательным страхованием гражданской ответственности владельцев транспортных средств, представляются страховщиками в установленном порядке без получения согласия страхователей Фонду гарантирования выплат по обязательному страхованию гражданской ответственности владельцев транспортных средств.

Справки о сведениях, указанных в части первой настоящей статьи, представляются страховщиками в установленном порядке без получения согласия страхователей суду, прокурору, а при наличии возбужденного уголовного дела — органам дознания и следствия, при наличии вступившего в законную силу решения суда об обращении взыскания или наложении ареста на имущество страхователя — государственным исполнителям, а также уполномоченному государственному органу в целях контроля за соблюдением законодательства.

Справки о сведениях, указанных в части первой настоящей статьи, за исключением сведений о состоянии здоровья страхователей и застрахованных лиц, наличии банковских счетов, об остатках и движении денег на этих счетах, предоставляются страховщиками в установленном порядке без получения согласия страхователей соответствующим органам государственного управления, осуществляющим контроль за исполнением страхователями установленной законодательством обязанности по обязательному страхованию.

Уполномоченный государственный орган осуществляет сбор, хранение и обработку информации, составляющей страховую тайну, в Единой автоматизированной информационной системе, обеспечивающей регистрацию всех договоров страхования и оформление страховых полисов.

Справки о заключенных договорах страхования и произведенных расчетах в случае смерти страхователя — физического лица выдаются:

лицу, указанному страхователем в завещании;

суду и нотариусу — по находящимся в их производстве наследственным делам на основании решения суда или письменного запроса нотариуса, заверенного его печатью. К письменному запросу нотариуса должна быть приложена копия свидетельства о смерти страхователя;

консулу — по находящимся в его производстве наследственным делам.

Страховщики и страховые посредники предоставляют информацию об операциях с денежными средствами или иным имуществом, связанную с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, в специально уполномоченный государственный орган, в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения», в случаях и порядке, предусмотренных законодательством.

Сведения о заключенных договорах страхования предоставляются в кредитные бюро в порядке, установленном законодательством.

Глава 10. Заключительные положения

Статья 63. Защита прав и законных интересов потребителей страховых услуг

Потребители страховых услуг свободны в выборе страховщика и страховых услуг. Страховщики обязаны по требованию потребителя предоставлять ему возможность ознакомления с условиями предоставления страховых услуг.

Страховщик не должен в качестве условия для получения страховой услуги или продукта принуждать лицо к получению другой страховой услуги или продукта страховщика либо иного третьего лица.

В процессе оказании страховых услуг страховщик обязан предоставить потребителям страховых услуг достоверную и полную информацию о следующем:

о страховщике (открытую информацию) и его страховом агенте (при наличии участия посредника);

о страховой услуге, ее стоимости (страховой премии), условиях возврата страховой премии, преимуществах и недостатках страховой услуги для потребителя;

о застрахованных рисках, обстоятельствах, которые считаются и не считаются (исключения) страховым случаем, размере страхового возмещения (выплаты), обязанностях страховщика и потребителей страховых услуг, последствиях их неисполнения и порядке урегулирования страховых претензий.

Статья 64. Меры по защите прав потребителей услуг, оказываемых профессиональными участниками страхового рынка

Уполномоченный государственный орган для выполнения функций по защите прав потребителей услуг, оказываемых профессиональными участниками страхового рынка, принимает следующие меры:

устанавливает порядок раскрытия информации о страховых услугах, предоставляемых страховыми организациями;

выявляет системные недостатки в деятельности страховых организаций, приводящих к нарушению прав потребителей их услуг, а также принимает меры по их предотвращению;

применяет меры и санкции в отношении страховых организаций, допустивших нарушения прав потребителей их услуг;

консультирует и оказывает содействие в восстановлении нарушенных прав потребителей услуг страховых организаций;

принимает меры по повышению уровня финансовой грамотности населения и субъектов предпринимательства.

Уполномоченный государственный орган определяет и публикует на своем официальном веб-сайте информацию о страховом рынке Республики Узбекистан.

Уполномоченный государственный орган вправе проводить контрольные мероприятия по приобретению его работниками услуг, оказываемых профессиональными участниками страхового рынка, для проверки соблюдения профессиональными участниками страхового рынка требований, предъявляемых к их деятельности при взаимоотношениях с потребителями.

Контрольные мероприятия проводятся без предварительного уведомления профессиональных участников страхового рынка.

Статья 65. Разрешение споров

Споры, возникающие в области страховой деятельности, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 66. Обжалование решения уполномоченного государственного органа

Решения и действия уполномоченного государственного органа могут быть обжалованы в установленном законодательством порядке.

Статья 67. Страхование иностранных граждан, лиц без гражданства и иностранных юридических лиц на территории Республики Узбекистан

Иностранные граждане, лица без гражданства и иностранные юридические лица на территории Республики Узбекистан пользуются правом на страховую защиту наравне с гражданами и юридическими лицами Республики Узбекистан.

Статья 68. Ответственность за нарушение законодательства о страховой деятельности

Лица, виновные в нарушении законодательства о страховой деятельности, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 69. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 5 апреля 2002 года № 358-II «О страховой деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2002 г., № 4-5, ст. 68);

2) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 5 апреля 2002 года № 359-II «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О страховой деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2002 г., № 4-5, ст. 69);

3) статью 32 Закона Республики Узбекистан от 10 октября 2006 года № ЗРУ-59 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы правовой защиты и либерализацией финансовой ответственности субъектов предпринимательства» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536);

4) Закон Республики Узбекистан от 14 сентября 2007 года № ЗРУ-108 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О страховой деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 9, ст. 415);

5) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2008 года № ЗРУ-156 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием Закона Республики Узбекистан «Об обязательном страховании гражданской ответственности владельцев транспортных средств» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2008 г., № 4, ст. 192);

6) Закон Республики Узбекистан от 22 декабря 2008 года № ЗРУ-192 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О страховой деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2008 г., № 12, ст. 635);

7) статью 10 Закона Республики Узбекистан от 22 сентября 2009 года № ЗРУ-223 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности и финансированию терроризма» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 9, ст. 337);

8) Закон Республики Узбекистан от 16 декабря 2010 года № ЗРУ-267 «О внесении изменений и дополнения в статьи 15 и 18 Закона Республики Узбекистан «О страховой деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2010 г., № 12, ст. 467);

9) Закон Республики Узбекистан от 11 апреля 2012 года № ЗРУ-323 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О страховой деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., № 4, ст. 107);

10) статью 38 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98);

11) статью 25 Закона Республики Узбекистан от 7 октября 2013 года № ЗРУ-355 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 10, ст. 263);

12) статью 22 Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 9, ст. 244);

13) статью 22 Закона Республики Узбекистан от 29 декабря 2015 года № ЗРУ-396 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 12, ст. 452);

14) статью 12 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 4, ст. 137);

15) статью 14 Закона Республики Узбекистан от 16 октября 2017 года № ЗРУ-448 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 10, ст. 605);

16) статью 16 Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием механизмов борьбы с экономическими преступлениями и финансированием распространения оружия массового уничтожения» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 1, ст. 5);

17) статью 137 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4).

Статья 70. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству финансов Республики Узбекистан и заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 71. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 72. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

23 ноября 2021 г.,

№ ЗРУ-730

(Национальная база данных законодательства, 24.11.2021 г., № 03/21/730/1089)

lex.uz