📅 2021-yil 26-noyabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021-yil 26-noyabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2021 йил 26 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 26 ноября 2021 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 26 November 2021 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Ноширлик фаолияти тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2021 йил 4 мартда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 23 апрелда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади ноширлик фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик
Ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида Ўзбекистон Республикасининг ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
адад — ноширлик маҳсулотининг тайёрланган нусхалари сони;
нашр — моддий жисмда матн ва (ёки) тасвир тарзида қайд этилган, таҳририй-ноширлик жиҳатдан ишлов берилган, ноширлик маҳсулотини тайёрлаш учун мўлжалланган ахборот;
ноширлик маҳсулоти — чоп этиш матбаачилик технологияларини ва (ёки) визуаллаштирувчи дастурий-технологик воситаларни қўллаш йўли билан нашрга мувофиқ тайёрланган маҳсулот;
ноширлик фаолияти — нашрларни тайёрлашга ва чиқаришга қаратилган ташкилий, ижодий, ишлаб чиқариш чора-тадбирлари ҳамда бошқа чора-тадбирлар мажмуи.
4-модда. Ноширлик фаолиятининг асосий принциплари
Ноширлик фаолиятининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:
ноширлик фаолиятининг эркинлиги;
китобхонлик маданиятини оммалаштириш ва ошириш;
муаллифлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш;
ноширлик фаолияти эркинлигини суиистеъмол қилишга йўл қўймаслик.
5-модда. Ноширлик фаолиятининг эркинлиги принципи
Ноширлик фаолияти субъектлари ўз фаолиятида, шу жумладан мавзуни, ихтисослашувини, ишлаб чиқариш кооперациясини аниқлашда, муаллифларни танлашда, ададни, ноширлик маҳсулотининг нархларини белгилашда, ўзаро алоқаларнинг, ишлаб чиқарувчилар ва етказиб берувчилар, шунингдек бошқа ташкилотлар билан алоқаларнинг шаклларини белгилашда мустақилдир.
Агар давлат органларининг ва жамоат бирлашмаларининг мансабдор шахслари нашрнинг муаллифлари бўлмаса, ушбу мансабдор шахслар томонидан нашриётлардан материалларнинг олдиндан келишиб олинишини, матнни олиб ташлашни ёки унинг айрим қисмларини тузатишни талаб қилишга йўл қўйилмайди.
Нашрга тайёрланган қўлёзмаларни ва материалларни цензурадан ўтказишга йўл қўйилмайди.
6-модда. Китобхонлик маданиятини оммалаштириш ва ошириш принципи
Давлат, нашриётлар, ноширлик маҳсулотини тайёрловчилар ҳамда тарқатувчилар китобхонлик маданиятини оммалаштиришга ва оширишга кўмаклашади.
Китобхонлик маданиятини оммалаштириш ва ошириш қуйидагилар орқали амалга оширилади:
китобхонликни тарғиб қилиш учун қулай ахборот муҳитини шакллантиришга кўмаклашиш ва ижтимоий аҳамиятга молик адабиётдан фойдаланишни таъминлаш;
миллий ва жаҳон адабиёти классикларининг энг яхши асарларини чоп этиш, тарқатиш ва оммалаштириш, шунингдек улардан китобхонларнинг фойдаланишини таъминлаш;
жамоатчилик онгида китобнинг қиймати ва аҳамияти тўғрисида барқарор тасаввурларни шакллантириш;
аҳолининг барча қатламларини, аввало ёшларни китобхонликка жалб этиш, китобхонликни рағбатлантириш.
7-модда. Муаллифлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш принципи
Ноширлик фаолиятида муаллифлик ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг асосий вазифалари муаллифлик ҳуқуқларига риоя этилишини таъминлашдан, шунингдек контрафакт маҳсулотни ишлаб чиқариш ва тарқатишга қарши курашишдан иборатдир.
8-модда. Ноширлик фаолияти эркинлигини суиистеъмол қилишга йўл қўймаслик принципи
Қуйидагиларни ўз ичига олган нашрларни ва ноширлик маҳсулотини тайёрлаш ва (ёки) тарқатишга йўл қўйилмайди:
Ўзбекистон Республикасининг мавжуд конституциявий тузумини, ҳудудий яхлитлигини зўрлик билан ўзгартиришга доир даъватни;
оммавий тартибсизликларга, шунингдек белгиланган тартибни бузган ҳолда ўтказиладиган йиғилишлар, митингларда, кўча юришларида ва намойишларда иштирок этишга даъват қилишни;
жамоат тартибига ёки хавфсизлигига таҳдид солувчи ёлғон ахборотни;
уруш, зўравонлик ва терроризм, шунингдек диний экстремизм, сепаратизм ва ақидапарастлик ғоялари тарғиботини;
давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни;
миллий, ирқий, этник ёки диний адоватни қўзғатувчи ахборотни;
жамиятга, давлатга, давлат рамзларига ҳурматсизликни намоён этувчи, шу жумладан беодоблик билан ифодаланган ахборотни;
гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорлар тарғиботини;
порнографияни тарғиб қилишни ва ўз жонига қасд қилишга даъват этишни;
фуқароларни, шу жумладан вояга етмаганларни уларнинг ҳаёти ва (ёки) соғлиғига ёхуд бошқа шахсларнинг ҳаёти ва (ёки) соғлиғига хавф солувчи ҳаракатларни содир этишга ишонтиришга ёки бошқача тарзда жалб қилишга қаратилган ахборотни;
тайёрланиши ёки тарқатилиши қонунга мувофиқ жиноий ва бошқа жавобгарликка сабаб бўладиган бошқа ахборотни.
Фуқароларнинг шаъни ва қадр-қимматига ёки ишчанлик обрўсига путур етказувчи, мазмунига кўра уларнинг шахсий ҳаётига аралашув деб қаралиши мумкин бўлган нашрларни ҳамда ноширлик маҳсулотини чиқариш ва тарқатиш тақиқланади.
2-боб. Ноширлик фаолияти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш ва ноширлик фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш
9-модда. Ноширлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Ноширлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш;
ушбу соҳада давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш;
илмий тадқиқотларни ташкил этиш ва ривожлантириш;
кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;
ноширлик соҳасига инвестицияларни жалб қилиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш;
ноширлик фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлашни амалга ошириш;
ноширлик хизматлари бозорида тадбиркорлик субъектлари учун тенг имкониятлар яратиш;
ноширлик фаолиятини амалга оширишнинг талаблари ва шартларига риоя этилишини қонунчиликка мувофиқ назорат қилиш;
халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.
10-модда. Ноширлик фаолияти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
Ноширлик фаолияти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва ноширлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.
11-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ноширлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ноширлик фаолияти соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
ноширлик фаолиятини ривожлантириш соҳасидаги давлат дастурлари ишлаб чиқилиши, тасдиқланиши ҳамда амалга оширилишини таъминлайди;
ноширлик фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади ва қабул қилади;
ноширлик фаолияти соҳасидаги хабардор қилиш тартиб-таомилларидан ўтиш тартибини белгилайди;
ноширлик фаолиятини амалга оширишнинг талаблари ва шартларига нашриёт томонидан риоя этилишини назорат қилиш тартибини белгилайди;
ноширлик фаолияти соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тартибини белгилайди;
ноширлик маҳсулотларининг мажбурий нусхаларини тақдим этиш тартибини белгилайди;
ноширлик фаолияти соҳасидаги давлат реестрини юритиш тартибини белгилайди;
ноширлик фаолияти соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади ва ҳукуматлараро шартномалар тузади.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
12-модда. Ноширлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органининг ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ноширлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).
Ваколатли давлат органи:
ноширлик фаолияти соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;
ноширлик фаолиятини ривожлантириш соҳасидаги давлат дастурларини ҳамда бошқа дастурларни ишлаб чиқишда ва амалга оширишда иштирок этади;
ноширлик фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг лойиҳаларини ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади;
ноширлик фаолияти соҳасида давлат реестрини юритади;
ноширлик фаолиятини ривожлантиришга кўмаклашади;
ноширлик фаолияти субъектларига уларнинг фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ масалаларда услубий ва маслаҳат ёрдамини кўрсатади;
ноширлик фаолияти соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;
ноширлик фаолияти соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантиради, халқаро ташкилотларнинг мазкур йўналишдаги ишларида иштирок этади;
ноширлик фаолиятини амалга ошириш талаблари ва шартларига риоя этилиши устидан назорат олиб боради;
ноширлик фаолияти соҳасидаги қонунчилик бузилишларини бартараф этиш тўғрисида давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, ноширлик фаолиятининг субъектлари томонидан бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беради.
Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
13-модда. Ноширлик фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш
Ноширлик фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш:
ноширлик фаолиятини амалга оширишда солиқ имтиёзлари ва преференциялар бериш;
ноширлик фаолияти субъектларининг молиявий ва моддий-техника базасини мустаҳкамлаш;
ижтимоий аҳамиятга молик адабиётлар чиқарилишини қўллаб-қувватлаш;
қонунчиликни, давлат ва тармоқ дастурларини бажариш мақсадида, шунингдек ахборот-кутубхона муассасалари фондларини бутлашга мўлжалланган ноширлик маҳсулотини чиқариш учун давлат грантлари, субсидиялар ва ижтимоий буюртмалар тақдим этиш;
республикада миллий ва жаҳон адабиётининг энг яхши намуналари таржималарини ташкил қилиш ҳамда сифатли тарзда нашр этишни молиялаштириш тизимини йўлга қўйиш;
танловлар ўтказиш орқали ноширлик фаолияти субъектларини моддий рағбатлантириш;
ахборот-кутубхона фаолиятини ривожлантиришга инвестицияларни жалб этиш орқали амалга оширилади.
Ноширлик фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш қонунчиликка мувофиқ бошқа усуллар билан ҳам амалга оширилиши мумкин.
3-боб. Ноширлик фаолиятининг субъектлари ҳамда уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
14-модда. Ноширлик фаолиятининг субъектлари
Ноширлик фаолиятининг субъектлари қуйидагилардан иборат:
нашриёт;
тайёрловчи;
буюртмачи;
тарқатувчи.
15-модда. Нашриёт
Нашриёт нашрларни тайёрлаш ва чиқаришни амалга оширувчи юридик шахс ёки юридик шахснинг таркибий бўлинмасидир.
Нашриёт:
ноширлик маҳсулотини чиқариш дастурини тузиш ва тасдиқлашга;
талаб қилинган мавзулар бўйича бадиий, бадиий-публицистик, ижтимоий-сиёсий, ўқув ва илмий тусдаги асарларни яратиш билан боғлиқ буюртмаларни олишга;
муаллифлар ва ноширлик фаолияти субъектлари билан шартномалар тузишга;
муаллифнинг мулкий ҳуқуқларини, шу жумладан унинг асарларидан бошқа мамлакатларда фойдаланиш ҳуқуқларини олишга;
муаллифларнинг асарларидан уларнинг рухсати билан бошқа мамлакатларда ва чет эллик муаллифларнинг асарларидан Ўзбекистон Республикасида фойдаланиш учун чет эл жисмоний ва юридик шахслари билан шартномалар тузишда воситачи сифатида иштирок этишга;
ноширлик фаолияти соҳасидаги миллий ва халқаро танловларда, кўргазмаларда, ярмаркаларда иштирок этишга;
ноширлик маҳсулотини тайёрловчи ва тарқатувчи сифатида иш юритишга ҳақли.
Нашриёт қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Нашриёт:
нашрларни ноширлик фаолияти соҳасидаги техник регламентларга (миллий стандартларга) мувофиқ безаши;
муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги қонунчилик талабларига, ноширлик фаолияти соҳасидаги техник регламентлар (миллий стандартлар), ноширлик фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига риоя этиши;
чоп этилган нашрлар ҳақидаги ахборотни ваколатли давлат органига тақдим этиши шарт.
Нашриётнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
15 1 -модда. Бош муҳаррир
Бош муҳаррир нашриёт таҳририятининг ижодий фаолиятига раҳбарлик қиладиган, нашриётнинг мавзу режалари ишлаб чиқилиши ҳамда нашрларнинг қонунчилик талабларига, ноширлик фаолияти соҳасидаги техник регламентлар (миллий стандартлар) талабларига мувофиқ тайёрланиши учун масъул бўлган шахсдир.
Бош муҳаррир лавозимига олий маълумотга ва ноширлик фаолиятида камида уч йил иш стажига эга бўлган шахс тайинланади. Бош муҳаррир ташкилотнинг муассиси (муассислари) ёки раҳбари томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимидан озод қилинади.
Нашриёт нашрларини чиқариш тўғрисидаги қарор бош муҳаррир томонидан қабул қилинади.
Бош муҳаррир нашриётнинг ижодий фаолияти учун қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.
Бош муҳаррир нашрларнинг мавзу йўналишларидан келиб чиқиб, тегишли экспертлар ва олимларнинг ёки илмий-тадқиқот муассасаларининг тақризларини мустақил равишда олишга ёки муаллифдан (муаллифлардан) уларнинг тақдим этилишини талаб қилишга ҳақли.
16-модда. Тайёрловчи
Тайёрловчи ноширлик маҳсулотини чиқариш ва кўпайтиришни амалга оширувчи юридик шахс ёки юридик шахснинг таркибий бўлинмаси ёхуд якка тартибдаги тадбиркордир.
Тайёрловчи:
ноширлик маҳсулотини тайёрлашга доир шартномалар тузишга;
ўз ноширлик маҳсулотини тайёрлашга, шунингдек реализация қилиш учун ноширлик фаолияти субъектларидан буюртмалар қабул қилишга ҳақли.
Тайёрловчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Тайёрловчи:
муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишини таъминлаши;
ноширлик маҳсулотининг нашрга мувофиқ тарзда тайёрланишини таъминлаши;
ноширлик маҳсулотининг сифатига доир белгиланган талабларга риоя этиши шарт.
Тайёрловчининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
17-модда. Буюртмачи
Буюртмачи нашр ва (ёки) ноширлик маҳсулоти учун буюртмани тақдим этувчи жисмоний ёки юридик шахсдир.
Буюртмачи нашриётга ёки тайёрловчига нашрларни таҳририй-ноширлик жиҳатдан ишлов бериш, ноширлик маҳсулотини тайёрлаш ва чиқариш бўйича хизматларни бажариш учун қуйидаги материалларни тақдим этиши мумкин:
беллетристика, ижтимоий-сиёсий, реклама, ахборот, ўқув, илмий ва техник хусусиятга эга асарларни;
чиқишлар, лекциялар, нутқлар, маърузаларни;
матнли ва матнсиз мусиқали асарларни;
драматик, мусиқали-драматик асарларни;
амалий санъат асарларини;
фотосуратлар, расмлар, хариталар, тарҳлар, эскизларни;
таржималар, аннотациялар, шарҳлар, қисқача шарҳлар, асарларнинг асл нусхаси мазмунига зарар етказмайдиган бошқа ишланмаларни, эркин асарлар яратилишига асос бўладиган фольклор ишланмаларни;
альманахлар, антологиялар, энциклопедиялар, маълумотномаларни ва бошқа тўпламларни;
бошқа асарларни.
Буюртмачи ноширлик маҳсулотининг тили, ҳажми, адади, шунингдек уни реализация қилиш ва тарқатиш тартибини белгилаш ҳуқуқига эга.
Буюртмаларни бажариш шартлари, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари қонунчиликка мувофиқ муаллиф (ҳаммуаллиф) ёки буюртма объектининг эгаси бўлган шахс, буюртмачи, нашриёт, ноширлик маҳсулотини тайёрловчи ва тарқатувчи ўртасида тузилган шартномада белгиланади.
Буюртмачи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
18-модда. Тарқатувчи
Тарқатувчи ноширлик маҳсулотини тарқатишни, жумладан сотишни амалга оширувчи жисмоний ёки юридик шахсдир.
Тарқатувчи:
мустақил равишда ўз режаларини шакллантиришга, ўз фаолияти миқёсларини белгилашга, ноширлик маҳсулотини мавзулар йўналиши бўйича танлашга;
юридик ва жисмоний шахслардан ноширлик маҳсулотини тарқатиш учун буюртмалар қабул қилишга;
ноширлик маҳсулотини олиб кириш ёки олиб чиқиш мақсадида чет эл нашриётлари, ноширлик маҳсулотини тайёрловчилар ёки тарқатувчилар билан муносабатлар ўрнатишга ҳақли.
Тарқатувчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Тарқатувчи:
ушбу Қонунда белгиланган ноширлик фаолияти талабларига риоя этиши;
ноширлик маҳсулоти материалларини тақдим этган шахс тўғрисидаги маълумотларни унинг розилигисиз ошкор қилмаслиги;
ўз фаолиятини қонунчилик талабларига мувофиқ амалга ошириши шарт.
Тарқатувчининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
4-боб. Ноширлик фаолиятини ташкил этиш
19-модда. Ноширлик фаолиятини амалга ошириш бошланганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Ноширлик фаолияти қонунчиликка мувофиқ хабардор қилиш тартибида амалга оширилади.
Қуйидаги ҳолларда хабардор қилиш тартиб-таомилларидан ўтиш талаб этилмайди:
давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, марказий муассасалар, судлар, прокуратура органлари томонидан расмий материаллар, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўпламларини ҳамда бошқа ҳужжатларни нашр этишда;
республика аҳамиятига эга бўлган нодавлат ва нотижорат ташкилотлари, шунингдек ташкилотлар, таълим ва илмий муассасалар томонидан ўз фаолияти учун зарур бўлган, оммавий равишда тарқатиш ёки қўлёзма ҳуқуқи асосида кўпайтириш учун мўлжалланмаган материалларни нашр этишда;
оммавий ахборот воситалари ушбу оммавий ахборот воситаларининг таҳририятлари томонидан чоп этилганда.
20-модда. Ноширлик фаолиятини амалга ошириш талаблари ва шартлари
Ноширлик фаолиятини амалга ошириш талаблари ва шартлари қуйидагилардан иборат:
ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка, мазкур соҳадаги техник ва бошқа талабларга риоя этиш;
нашрларни тайёрлашни ва чиқаришни белгиланган ихтисослашув бўйича амалга ошириш;
чиқарилаётган нашрларнинг нашриёт-матбаа сифати белгиланган талаблар ва стандартларга мувофиқ бўлишини таъминлаш;
муаллифлик ҳуқуқига риоя этиш;
тайёрланган нашрлар (шу жумладан ушбу маҳсулот таркибига киритилган асарлар) ҳисобини уларнинг номини, нусхалар сонини, шунингдек нашриётнинг ёки буюртмачининг мазкур нашрга бўлган ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларни кўрсатган ҳолда юритиш.
21-модда. Ноширлик фаолиятини амалга ошириш талаблари ва шартларига риоя этилиши устидан назорат
Ноширлик фаолиятини амалга ошириш талаблари ва шартларига риоя этилиши устидан назорат ваколатли давлат органи томонидан олиб борилади.
Ваколатли давлат органи жисмоний ва юридик шахслар томонидан хабарнома юбормасдан ноширлик фаолияти билан шуғулланиш ҳолларини аниқлаш учун белгиланган тартибда назорат тадбирларини ўтказади.
Ваколатли давлат органи:
текширувлар натижалари асосида, шу жумладан жойига чиққан ҳолда, жисмоний ва юридик шахслар томонидан ноширлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ белгиланган талаблар ва шартларнинг бузилишини кўрсатган ҳолда далолатномалар тузишга, аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини жисмоний ва юридик шахслар зиммасига юкловчи қарорлар қабул қилишга, шунингдек мазкур қоидабузарликларни бартараф этиш муддатларини белгилашга;
ноширлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ талаблар ва шартлар бузилганлиги аниқланган тақдирда, нашриётнинг фаолиятини ўн иш кунидан ошмайдиган муддатга тўхтатиб туришга ва аниқланган қоидабузарликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаган тақдирда нашриёт фаолиятини тугатиш тўғрисида белгиланган тартибда судга даъво аризаси беришга ҳақли.
5-боб. Ноширлик маҳсулотини нашр этиш ва тарқатишнинг ўзига хос хусусиятлари
22-модда. Ноширлик маҳсулотини тарқатиш
Ноширлик маҳсулотини тарқатиш тарқатувчи томонидан бошқа жисмоний ва юридик шахслар билан тузилган шартномалар асосида амалга оширилади.
Ноширлик маҳсулотини тарқатишга фақат буюртмачи ёки нашриёт ёхуд улар ваколат берган шахс мазкур маҳсулотнинг чиқарилишига рухсат берганидан кейин йўл қўйилади.
23-модда. Муаллифлик нашрлари
Юридик ва жисмоний шахслар ўз қўлёзмаларини ҳамда бошқа материалларини, агар улар қонунчиликда белгиланган талабларга зид бўлмаса, ўз маблағлари ҳисобидан чиқаришга, тарқатишга ҳақли.
24-модда. Нашрнинг чиқарилишига доир маълумотлар
Нашрнинг чиқарилишига доир маълумотлар нашрни тавсифловчи ва уни расмийлаштириш, истеъмолчиларни хабардор қилиш, унга библиографик ишлов бериш ва уни статистик ҳисобга олиш учун мўлжалланган маълумотлар йиғиндисидир.
Чиқариладиган барча турдаги ноширлик маҳсулотида ноширлик фаолияти соҳасидаги халқаро ва миллий стандартларга, техник регламентларга (миллий стандартларга) мувофиқ нашрнинг чиқарилишига доир маълумотлар бўлиши керак.
Нашрнинг чиқарилишига доир маълумотлар таркибига қуйидагилар киради:
ноширлик маҳсулотининг халқаро стандарт рақами;
бош муҳаррирнинг ва муаллифнинг (ҳаммуаллифларнинг, тузувчиларнинг, таржимонларнинг) фамилияси, исми, отасининг исми;
нашрнинг номи;
таржима ёки қайта босиш қайси нашр асосида амалга оширилганлиги ҳақидаги маълумотлар;
таснифлаш индекслари;
муаллифлик ҳуқуқини ҳимоя қилиш белгиси;
нашр чиқарилган жой;
нашриётнинг номи;
нашр чиқарилган йил;
адади;
босма табоғининг ва ҳисобга олиш-ноширлик табоғининг ҳажми;
нашрни теришга берилган ва босишга рухсат этилган саналар ҳақидаги маълумотлар;
қоғоз бичими, табоқ улуши;
асосий матннинг фойдаланилган шрифт гарнитураси;
буюртма рақами;
ноширлик маҳсулотини тайёрловчи ҳақидаги ахборот ва унинг почта манзили.
25-модда. Хизматда фойдаланиш учун мўлжалланган ёки давлат сирларини ташкил этувчи маълумотларни ўз ичига олган ҳужжатларни нашр этиш
Хизматда фойдаланиш учун мўлжалланган ёки давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирларни ташкил этувчи ҳужжатларни нашр этиш қоидалари ва шартлари қонунчиликка мувофиқ белгиланади.
6-боб. Ноширлик фаолияти соҳасидаги халқаро ҳамкорлик
26-модда. Халқаро ҳамкорлик
Ноширлик фаолияти соҳасидаги халқаро ҳамкорлик халқаро шартномалар ва Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги асосида амалга оширилади.
Ноширлик фаолияти соҳасидаги халқаро ҳамкорликнинг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
янги технологияларни жорий этиш орқали нашриёт-матбаа мажмуасининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, бунинг учун чет эл инвестицияларини жалб қилиш;
мамлакатда ишлаб чиқарилган ноширлик маҳсулотини хорижда тарқатиш тармоғини ва тегишинча чет эл ноширлик маҳсулотини Ўзбекистон Республикасида тарқатиш тармоғини яратиш;
ноширлик фаолияти соҳасида биргаликда кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш ҳамда ўзаро тажриба алмашиш;
ноширлик фаолияти соҳасида халқаро конференциялар, семинарлар, симпозиумлар, ярмаркалар (кўргазмалар) ва бошқа тадбирлар ўтказиш.
27-модда. Чет эл инвесторлари билан ҳамкорлик қилиш
Ноширлик фаолияти субъектлари чет эл инвесторлари билан биргаликда ноширлик-матбаа корхоналарини ва китоб савдоси корхоналарини ташкил этиши мумкин.
28-модда. Ноширлик маҳсулотини олиб чиқиш ва олиб кириш
Ноширлик маҳсулотини Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш, шунингдек бошқа давлатлардан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириш Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига ва қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.
7-боб. Якунловчи қоидалар
29-модда. Низоларни ҳал этиш
Ноширлик фаолияти соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
30-модда. Ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Ноширлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
31-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 30 августда қабул қилинган «Ноширлик фаолияти тўғрисида»ги 274-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 9, 137-модда);
2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1996 йил 30 августда қабул қилинган «Ноширлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 275-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 9, 138-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 2002 йил 13 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-447-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 1, 8-модда) XII бўлими ;
4) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 16-моддаси .
32-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
33-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
34-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2021 йил 26 ноябрь,
ЎРҚ-731-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Noshirlik faoliyati toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2021-yil 4-martda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 23-aprelda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi noshirlik faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik
Noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida Oʻzbekiston Respublikasining noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
adad — noshirlik mahsulotining tayyorlangan nusxalari soni;
nashr — moddiy jismda matn va (yoki) tasvir tarzida qayd etilgan, tahririy-noshirlik jihatdan ishlov berilgan, noshirlik mahsulotini tayyorlash uchun moʻljallangan axborot;
noshirlik mahsuloti — chop etish matbaachilik texnologiyalarini va (yoki) vizuallashtiruvchi dasturiy-texnologik vositalarni qoʻllash yoʻli bilan nashrga muvofiq tayyorlangan mahsulot;
noshirlik faoliyati — nashrlarni tayyorlashga va chiqarishga qaratilgan tashkiliy, ijodiy, ishlab chiqarish chora-tadbirlari hamda boshqa chora-tadbirlar majmui.
4-modda. Noshirlik faoliyatining asosiy prinsiplari
Noshirlik faoliyatining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
noshirlik faoliyatining erkinligi;
kitobxonlik madaniyatini ommalashtirish va oshirish;
mualliflik huquqlarini himoya qilish;
noshirlik faoliyati erkinligini suiisteʼmol qilishga yoʻl qoʻymaslik.
5-modda. Noshirlik faoliyatining erkinligi prinsipi
Noshirlik faoliyati subyektlari oʻz faoliyatida, shu jumladan mavzuni, ixtisoslashuvini, ishlab chiqarish kooperatsiyasini aniqlashda, mualliflarni tanlashda, adadni, noshirlik mahsulotining narxlarini belgilashda, oʻzaro aloqalarning, ishlab chiqaruvchilar va yetkazib beruvchilar, shuningdek boshqa tashkilotlar bilan aloqalarning shakllarini belgilashda mustaqildir.
Agar davlat organlarining va jamoat birlashmalarining mansabdor shaxslari nashrning mualliflari boʻlmasa, ushbu mansabdor shaxslar tomonidan nashriyotlardan materiallarning oldindan kelishib olinishini, matnni olib tashlashni yoki uning ayrim qismlarini tuzatishni talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Nashrga tayyorlangan qoʻlyozmalarni va materiallarni senzuradan oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
6-modda. Kitobxonlik madaniyatini ommalashtirish va oshirish prinsipi
Davlat, nashriyotlar, noshirlik mahsulotini tayyorlovchilar hamda tarqatuvchilar kitobxonlik madaniyatini ommalashtirishga va oshirishga koʻmaklashadi.
Kitobxonlik madaniyatini ommalashtirish va oshirish quyidagilar orqali amalga oshiriladi:
kitobxonlikni targʻib qilish uchun qulay axborot muhitini shakllantirishga koʻmaklashish va ijtimoiy ahamiyatga molik adabiyotdan foydalanishni taʼminlash;
milliy va jahon adabiyoti klassiklarining eng yaxshi asarlarini chop etish, tarqatish va ommalashtirish, shuningdek ulardan kitobxonlarning foydalanishini taʼminlash;
jamoatchilik ongida kitobning qiymati va ahamiyati toʻgʻrisida barqaror tasavvurlarni shakllantirish;
aholining barcha qatlamlarini, avvalo yoshlarni kitobxonlikka jalb etish, kitobxonlikni ragʻbatlantirish.
7-modda. Mualliflik huquqlarini himoya qilish prinsipi
Noshirlik faoliyatida mualliflik huquqlarini himoya qilishning asosiy vazifalari mualliflik huquqlariga rioya etilishini taʼminlashdan, shuningdek kontrafakt mahsulotni ishlab chiqarish va tarqatishga qarshi kurashishdan iboratdir.
8-modda. Noshirlik faoliyati erkinligini suiisteʼmol qilishga yoʻl qoʻymaslik prinsipi
Quyidagilarni oʻz ichiga olgan nashrlarni va noshirlik mahsulotini tayyorlash va (yoki) tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi:
Oʻzbekiston Respublikasining mavjud konstitutsiyaviy tuzumini, hududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga doir daʼvatni;
ommaviy tartibsizliklarga, shuningdek belgilangan tartibni buzgan holda oʻtkaziladigan yigʻilishlar, mitinglarda, koʻcha yurishlarida va namoyishlarda ishtirok etishga daʼvat qilishni;
jamoat tartibiga yoki xavfsizligiga tahdid soluvchi yolgʻon axborotni;
urush, zoʻravonlik va terrorizm, shuningdek diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalari targʻibotini;
davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni;
milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovatni qoʻzgʻatuvchi axborotni;
jamiyatga, davlatga, davlat ramzlariga hurmatsizlikni namoyon etuvchi, shu jumladan beodoblik bilan ifodalangan axborotni;
giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlar targʻibotini;
pornografiyani targʻib qilishni va oʻz joniga qasd qilishga daʼvat etishni;
fuqarolarni, shu jumladan voyaga yetmaganlarni ularning hayoti va (yoki) sogʻligʻiga yoxud boshqa shaxslarning hayoti va (yoki) sogʻligʻiga xavf soluvchi harakatlarni sodir etishga ishontirishga yoki boshqacha tarzda jalb qilishga qaratilgan axborotni;
tayyorlanishi yoki tarqatilishi qonunga muvofiq jinoiy va boshqa javobgarlikka sabab boʻladigan boshqa axborotni.
Fuqarolarning shaʼni va qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi, mazmuniga koʻra ularning shaxsiy hayotiga aralashuv deb qaralishi mumkin boʻlgan nashrlarni hamda noshirlik mahsulotini chiqarish va tarqatish taqiqlanadi.
2-bob. Noshirlik faoliyati sohasini davlat tomonidan tartibga solish va noshirlik faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash
9-modda. Noshirlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Noshirlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;
ushbu sohada davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish;
ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish va rivojlantirish;
kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
noshirlik sohasiga investitsiyalarni jalb qilish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;
noshirlik faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashni amalga oshirish;
noshirlik xizmatlari bozorida tadbirkorlik subyektlari uchun teng imkoniyatlar yaratish;
noshirlik faoliyatini amalga oshirishning talablari va shartlariga rioya etilishini qonunchilikka muvofiq nazorat qilish;
xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
10-modda. Noshirlik faoliyati sohasini davlat tomonidan tartibga solish
Noshirlik faoliyati sohasini davlat tomonidan tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va noshirlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining noshirlik faoliyati sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
noshirlik faoliyati sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
noshirlik faoliyatini rivojlantirish sohasidagi davlat dasturlari ishlab chiqilishi, tasdiqlanishi hamda amalga oshirilishini taʼminlaydi;
noshirlik faoliyati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi va qabul qiladi;
noshirlik faoliyati sohasidagi xabardor qilish tartib-taomillaridan oʻtish tartibini belgilaydi;
noshirlik faoliyatini amalga oshirishning talablari va shartlariga nashriyot tomonidan rioya etilishini nazorat qilish tartibini belgilaydi;
noshirlik faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;
noshirlik mahsulotlarining majburiy nusxalarini taqdim etish tartibini belgilaydi;
noshirlik faoliyati sohasidagi davlat reyestrini yuritish tartibini belgilaydi;
noshirlik faoliyati sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hukumatlararo shartnomalar tuzadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
12-modda. Noshirlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organining vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi noshirlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).
Vakolatli davlat organi:
noshirlik faoliyati sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
noshirlik faoliyatini rivojlantirish sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;
noshirlik faoliyati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarning loyihalarini oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi;
noshirlik faoliyati sohasida davlat reyestrini yuritadi;
noshirlik faoliyatini rivojlantirishga koʻmaklashadi;
noshirlik faoliyati subyektlariga ularning faoliyatini tashkil etish bilan bogʻliq masalalarda uslubiy va maslahat yordamini koʻrsatadi;
noshirlik faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;
noshirlik faoliyati sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantiradi, xalqaro tashkilotlarning mazkur yoʻnalishdagi ishlarida ishtirok etadi;
noshirlik faoliyatini amalga oshirish talablari va shartlariga rioya etilishi ustidan nazorat olib boradi;
noshirlik faoliyati sohasidagi qonunchilik buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisida davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, noshirlik faoliyatining subyektlari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar beradi.
Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
13-modda. Noshirlik faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash
Noshirlik faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash:
noshirlik faoliyatini amalga oshirishda soliq imtiyozlari va preferensiyalar berish;
noshirlik faoliyati subyektlarining moliyaviy va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
ijtimoiy ahamiyatga molik adabiyotlar chiqarilishini qoʻllab-quvvatlash;
qonunchilikni, davlat va tarmoq dasturlarini bajarish maqsadida, shuningdek axborot-kutubxona muassasalari fondlarini butlashga moʻljallangan noshirlik mahsulotini chiqarish uchun davlat grantlari, subsidiyalar va ijtimoiy buyurtmalar taqdim etish;
respublikada milliy va jahon adabiyotining eng yaxshi namunalari tarjimalarini tashkil qilish hamda sifatli tarzda nashr etishni moliyalashtirish tizimini yoʻlga qoʻyish;
tanlovlar oʻtkazish orqali noshirlik faoliyati subyektlarini moddiy ragʻbatlantirish;
axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishga investitsiyalarni jalb etish orqali amalga oshiriladi.
Noshirlik faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash qonunchilikka muvofiq boshqa usullar bilan ham amalga oshirilishi mumkin.
3-bob. Noshirlik faoliyatining subyektlari hamda ularning huquq va majburiyatlari
14-modda. Noshirlik faoliyatining subyektlari
Noshirlik faoliyatining subyektlari quyidagilardan iborat:
nashriyot;
tayyorlovchi;
buyurtmachi;
tarqatuvchi.
15-modda. Nashriyot
Nashriyot nashrlarni tayyorlash va chiqarishni amalga oshiruvchi yuridik shaxs yoki yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasidir.
Nashriyot:
noshirlik mahsulotini chiqarish dasturini tuzish va tasdiqlashga;
talab qilingan mavzular boʻyicha badiiy, badiiy-publitsistik, ijtimoiy-siyosiy, oʻquv va ilmiy tusdagi asarlarni yaratish bilan bogʻliq buyurtmalarni olishga;
mualliflar va noshirlik faoliyati subyektlari bilan shartnomalar tuzishga;
muallifning mulkiy huquqlarini, shu jumladan uning asarlaridan boshqa mamlakatlarda foydalanish huquqlarini olishga;
mualliflarning asarlaridan ularning ruxsati bilan boshqa mamlakatlarda va chet ellik mualliflarning asarlaridan Oʻzbekiston Respublikasida foydalanish uchun chet el jismoniy va yuridik shaxslari bilan shartnomalar tuzishda vositachi sifatida ishtirok etishga;
noshirlik faoliyati sohasidagi milliy va xalqaro tanlovlarda, koʻrgazmalarda, yarmarkalarda ishtirok etishga;
noshirlik mahsulotini tayyorlovchi va tarqatuvchi sifatida ish yuritishga haqli.
Nashriyot qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Nashriyot:
nashrlarni noshirlik faoliyati sohasidagi texnik reglamentlarga (milliy standartlarga) muvofiq bezashi;
mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga, noshirlik faoliyati sohasidagi texnik reglamentlar (milliy standartlar), noshirlik faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etishi;
chop etilgan nashrlar haqidagi axborotni vakolatli davlat organiga taqdim etishi shart.
Nashriyotning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
15 1 -modda. Bosh muharrir
Bosh muharrir nashriyot tahririyatining ijodiy faoliyatiga rahbarlik qiladigan, nashriyotning mavzu rejalari ishlab chiqilishi hamda nashrlarning qonunchilik talablariga, noshirlik faoliyati sohasidagi texnik reglamentlar (milliy standartlar) talablariga muvofiq tayyorlanishi uchun masʼul boʻlgan shaxsdir.
Bosh muharrir lavozimiga oliy maʼlumotga va noshirlik faoliyatida kamida uch yil ish stajiga ega boʻlgan shaxs tayinlanadi. Bosh muharrir tashkilotning muassisi (muassislari) yoki rahbari tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod qilinadi.
Nashriyot nashrlarini chiqarish toʻgʻrisidagi qaror bosh muharrir tomonidan qabul qilinadi.
Bosh muharrir nashriyotning ijodiy faoliyati uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.
Bosh muharrir nashrlarning mavzu yoʻnalishlaridan kelib chiqib, tegishli ekspertlar va olimlarning yoki ilmiy-tadqiqot muassasalarining taqrizlarini mustaqil ravishda olishga yoki muallifdan (mualliflardan) ularning taqdim etilishini talab qilishga haqli.
16-modda. Tayyorlovchi
Tayyorlovchi noshirlik mahsulotini chiqarish va koʻpaytirishni amalga oshiruvchi yuridik shaxs yoki yuridik shaxsning tarkibiy boʻlinmasi yoxud yakka tartibdagi tadbirkordir.
Tayyorlovchi:
noshirlik mahsulotini tayyorlashga doir shartnomalar tuzishga;
oʻz noshirlik mahsulotini tayyorlashga, shuningdek realizatsiya qilish uchun noshirlik faoliyati subyektlaridan buyurtmalar qabul qilishga haqli.
Tayyorlovchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Tayyorlovchi:
mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini taʼminlashi;
noshirlik mahsulotining nashrga muvofiq tarzda tayyorlanishini taʼminlashi;
noshirlik mahsulotining sifatiga doir belgilangan talablarga rioya etishi shart.
Tayyorlovchining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
17-modda. Buyurtmachi
Buyurtmachi nashr va (yoki) noshirlik mahsuloti uchun buyurtmani taqdim etuvchi jismoniy yoki yuridik shaxsdir.
Buyurtmachi nashriyotga yoki tayyorlovchiga nashrlarni tahririy-noshirlik jihatdan ishlov berish, noshirlik mahsulotini tayyorlash va chiqarish boʻyicha xizmatlarni bajarish uchun quyidagi materiallarni taqdim etishi mumkin:
belletristika, ijtimoiy-siyosiy, reklama, axborot, oʻquv, ilmiy va texnik xususiyatga ega asarlarni;
chiqishlar, leksiyalar, nutqlar, maʼruzalarni;
matnli va matnsiz musiqali asarlarni;
dramatik, musiqali-dramatik asarlarni;
amaliy sanʼat asarlarini;
fotosuratlar, rasmlar, xaritalar, tarhlar, eskizlarni;
tarjimalar, annotatsiyalar, sharhlar, qisqacha sharhlar, asarlarning asl nusxasi mazmuniga zarar yetkazmaydigan boshqa ishlanmalarni, erkin asarlar yaratilishiga asos boʻladigan folklor ishlanmalarni;
almanaxlar, antologiyalar, ensiklopediyalar, maʼlumotnomalarni va boshqa toʻplamlarni;
boshqa asarlarni.
Buyurtmachi noshirlik mahsulotining tili, hajmi, adadi, shuningdek uni realizatsiya qilish va tarqatish tartibini belgilash huquqiga ega.
Buyurtmalarni bajarish shartlari, taraflarning huquq va majburiyatlari qonunchilikka muvofiq muallif (hammuallif) yoki buyurtma obyektining egasi boʻlgan shaxs, buyurtmachi, nashriyot, noshirlik mahsulotini tayyorlovchi va tarqatuvchi oʻrtasida tuzilgan shartnomada belgilanadi.
Buyurtmachi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
18-modda. Tarqatuvchi
Tarqatuvchi noshirlik mahsulotini tarqatishni, jumladan sotishni amalga oshiruvchi jismoniy yoki yuridik shaxsdir.
Tarqatuvchi:
mustaqil ravishda oʻz rejalarini shakllantirishga, oʻz faoliyati miqyoslarini belgilashga, noshirlik mahsulotini mavzular yoʻnalishi boʻyicha tanlashga;
yuridik va jismoniy shaxslardan noshirlik mahsulotini tarqatish uchun buyurtmalar qabul qilishga;
noshirlik mahsulotini olib kirish yoki olib chiqish maqsadida chet el nashriyotlari, noshirlik mahsulotini tayyorlovchilar yoki tarqatuvchilar bilan munosabatlar oʻrnatishga haqli.
Tarqatuvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Tarqatuvchi:
ushbu Qonunda belgilangan noshirlik faoliyati talablariga rioya etishi;
noshirlik mahsuloti materiallarini taqdim etgan shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni uning roziligisiz oshkor qilmasligi;
oʻz faoliyatini qonunchilik talablariga muvofiq amalga oshirishi shart.
Tarqatuvchining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
4-bob. Noshirlik faoliyatini tashkil etish
19-modda. Noshirlik faoliyatini amalga oshirish boshlanganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Noshirlik faoliyati qonunchilikka muvofiq xabardor qilish tartibida amalga oshiriladi.
Quyidagi hollarda xabardor qilish tartib-taomillaridan oʻtish talab etilmaydi:
davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, markaziy muassasalar, sudlar, prokuratura organlari tomonidan rasmiy materiallar, normativ-huquqiy hujjatlar toʻplamlarini hamda boshqa hujjatlarni nashr etishda;
respublika ahamiyatiga ega boʻlgan nodavlat va notijorat tashkilotlari, shuningdek tashkilotlar, taʼlim va ilmiy muassasalar tomonidan oʻz faoliyati uchun zarur boʻlgan, ommaviy ravishda tarqatish yoki qoʻlyozma huquqi asosida koʻpaytirish uchun moʻljallanmagan materiallarni nashr etishda;
ommaviy axborot vositalari ushbu ommaviy axborot vositalarining tahririyatlari tomonidan chop etilganda.
20-modda. Noshirlik faoliyatini amalga oshirish talablari va shartlari
Noshirlik faoliyatini amalga oshirish talablari va shartlari quyidagilardan iborat:
noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mazkur sohadagi texnik va boshqa talablarga rioya etish;
nashrlarni tayyorlashni va chiqarishni belgilangan ixtisoslashuv boʻyicha amalga oshirish;
chiqarilayotgan nashrlarning nashriyot-matbaa sifati belgilangan talablar va standartlarga muvofiq boʻlishini taʼminlash;
mualliflik huquqiga rioya etish;
tayyorlangan nashrlar (shu jumladan ushbu mahsulot tarkibiga kiritilgan asarlar) hisobini ularning nomini, nusxalar sonini, shuningdek nashriyotning yoki buyurtmachining mazkur nashrga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni koʻrsatgan holda yuritish.
21-modda. Noshirlik faoliyatini amalga oshirish talablari va shartlariga rioya etilishi ustidan nazorat
Noshirlik faoliyatini amalga oshirish talablari va shartlariga rioya etilishi ustidan nazorat vakolatli davlat organi tomonidan olib boriladi.
Vakolatli davlat organi jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan xabarnoma yubormasdan noshirlik faoliyati bilan shugʻullanish hollarini aniqlash uchun belgilangan tartibda nazorat tadbirlarini oʻtkazadi.
Vakolatli davlat organi:
tekshiruvlar natijalari asosida, shu jumladan joyiga chiqqan holda, jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan noshirlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq belgilangan talablar va shartlarning buzilishini koʻrsatgan holda dalolatnomalar tuzishga, aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish majburiyatini jismoniy va yuridik shaxslar zimmasiga yuklovchi qarorlar qabul qilishga, shuningdek mazkur qoidabuzarliklarni bartaraf etish muddatlarini belgilashga;
noshirlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq talablar va shartlar buzilganligi aniqlangan taqdirda, nashriyotning faoliyatini oʻn ish kunidan oshmaydigan muddatga toʻxtatib turishga va aniqlangan qoidabuzarliklar belgilangan muddatda bartaraf etilmagan taqdirda nashriyot faoliyatini tugatish toʻgʻrisida belgilangan tartibda sudga daʼvo arizasi berishga haqli.
5-bob. Noshirlik mahsulotini nashr etish va tarqatishning oʻziga xos xususiyatlari
22-modda. Noshirlik mahsulotini tarqatish
Noshirlik mahsulotini tarqatish tarqatuvchi tomonidan boshqa jismoniy va yuridik shaxslar bilan tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
Noshirlik mahsulotini tarqatishga faqat buyurtmachi yoki nashriyot yoxud ular vakolat bergan shaxs mazkur mahsulotning chiqarilishiga ruxsat berganidan keyin yoʻl qoʻyiladi.
23-modda. Mualliflik nashrlari
Yuridik va jismoniy shaxslar oʻz qoʻlyozmalarini hamda boshqa materiallarini, agar ular qonunchilikda belgilangan talablarga zid boʻlmasa, oʻz mablagʻlari hisobidan chiqarishga, tarqatishga haqli.
24-modda. Nashrning chiqarilishiga doir maʼlumotlar
Nashrning chiqarilishiga doir maʼlumotlar nashrni tavsiflovchi va uni rasmiylashtirish, isteʼmolchilarni xabardor qilish, unga bibliografik ishlov berish va uni statistik hisobga olish uchun moʻljallangan maʼlumotlar yigʻindisidir.
Chiqariladigan barcha turdagi noshirlik mahsulotida noshirlik faoliyati sohasidagi xalqaro va milliy standartlarga, texnik reglamentlarga (milliy standartlarga) muvofiq nashrning chiqarilishiga doir maʼlumotlar boʻlishi kerak.
Nashrning chiqarilishiga doir maʼlumotlar tarkibiga quyidagilar kiradi:
noshirlik mahsulotining xalqaro standart raqami;
bosh muharrirning va muallifning (hammualliflarning, tuzuvchilarning, tarjimonlarning) familiyasi, ismi, otasining ismi;
nashrning nomi;
tarjima yoki qayta bosish qaysi nashr asosida amalga oshirilganligi haqidagi maʼlumotlar;
tasniflash indekslari;
mualliflik huquqini himoya qilish belgisi;
nashr chiqarilgan joy;
nashriyotning nomi;
nashr chiqarilgan yil;
adadi;
bosma tabogʻining va hisobga olish-noshirlik tabogʻining hajmi;
nashrni terishga berilgan va bosishga ruxsat etilgan sanalar haqidagi maʼlumotlar;
qogʻoz bichimi, taboq ulushi;
asosiy matnning foydalanilgan shrift garniturasi;
buyurtma raqami;
noshirlik mahsulotini tayyorlovchi haqidagi axborot va uning pochta manzili.
25-modda. Xizmatda foydalanish uchun moʻljallangan yoki davlat sirlarini tashkil etuvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjatlarni nashr etish
Xizmatda foydalanish uchun moʻljallangan yoki davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlarni tashkil etuvchi hujjatlarni nashr etish qoidalari va shartlari qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
6-bob. Noshirlik faoliyati sohasidagi xalqaro hamkorlik
26-modda. Xalqaro hamkorlik
Noshirlik faoliyati sohasidagi xalqaro hamkorlik xalqaro shartnomalar va Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi asosida amalga oshiriladi.
Noshirlik faoliyati sohasidagi xalqaro hamkorlikning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
yangi texnologiyalarni joriy etish orqali nashriyot-matbaa majmuasining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, buning uchun chet el investitsiyalarini jalb qilish;
mamlakatda ishlab chiqarilgan noshirlik mahsulotini xorijda tarqatish tarmogʻini va tegishincha chet el noshirlik mahsulotini Oʻzbekiston Respublikasida tarqatish tarmogʻini yaratish;
noshirlik faoliyati sohasida birgalikda kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etish hamda oʻzaro tajriba almashish;
noshirlik faoliyati sohasida xalqaro konferensiyalar, seminarlar, simpoziumlar, yarmarkalar (koʻrgazmalar) va boshqa tadbirlar oʻtkazish.
27-modda. Chet el investorlari bilan hamkorlik qilish
Noshirlik faoliyati subyektlari chet el investorlari bilan birgalikda noshirlik-matbaa korxonalarini va kitob savdosi korxonalarini tashkil etishi mumkin.
28-modda. Noshirlik mahsulotini olib chiqish va olib kirish
Noshirlik mahsulotini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish, shuningdek boshqa davlatlardan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga va qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
29-modda. Nizolarni hal etish
Noshirlik faoliyati sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
30-modda. Noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Noshirlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
31-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Noshirlik faoliyati toʻgʻrisida”gi 274-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 137-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Noshirlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 275-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 138-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-447-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 1, 8-modda) XII boʻlimi ;
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 16-moddasi .
32-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
33-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
34-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2021-yil 26-noyabr,
OʻRQ-731-son
Закон Республики Узбекистан
Об издательской деятельности
Принят Законодательной палатой 4 марта 2021 года Одобрен Сенатом 23 апреля 2021 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области издательской деятельности.
Статья 2. Законодательство об издательской деятельности
Законодательство об издательской деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международными договорами Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об издательской деятельности, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
тираж — количество изготовленных экземпляров издательской продукции;
издание — информация, зафиксированная на материальном носителе в виде текста и (или) изображения, прошедшая редакционно-издательскую обработку, предназначенная для изготовления издательской продукции;
издательская продукция — продукция, изготовленная в соответствии с изданием, путем применения полиграфических технологий печати и (или) программно-технологических средств визуализации;
издательская деятельность — совокупность организационных, творческих, производственных и иных мер, направленных на подготовку и выпуск в свет изданий.
Статья 4. Основные принципы издательской деятельности
Основными принципами издательской деятельности являются:
свобода издательской деятельности;
популяризация и повышение культуры чтения;
защита авторских прав;
недопустимость злоупотребления свободой издательской деятельности.
Статья 5. Принцип свободы издательской деятельности
Субъекты издательской деятельности независимы в своей деятельности, в том числе в определении тематики, специализации, производственной кооперации, выборе авторов, определении тиражей, цен на издательскую продукцию, установлении форм связей между собой, с производителями и поставщиками, а также с другими организациями.
Не допускается требование от издательств предварительного согласования материалов, изъятия или исправления отдельных частей текста со стороны должностных лиц государственных органов и общественных объединений, если они не являются авторами издания.
Цензура подготовленных к изданию рукописей и материалов не допускается.
Статья 6. Принцип популяризации и повышения культуры чтения
Государство, издательства, изготовители и распространители издательской продукции способствуют популяризации и повышению культуры чтения.
Популяризация и повышение культуры чтения осуществляются путем:
содействия формированию благоприятной среды для продвижения чтения и обеспечения доступности социально значимой литературы;
издания, распространения и популяризации лучших произведений классиков национальной и мировой литературы, а также обеспечения доступности их для читателей;
формирования в общественном сознании устойчивых представлений о ценности и значимости книги;
вовлечения в чтение всех слоев населения, прежде всего молодежи, стимулирование чтения.
Статья 7. Принцип защиты авторских прав
Основными задачами защиты авторских прав в издательской деятельности являются обеспечение соблюдения авторских прав, а также противодействие производству и распространению контрафактной продукции.
Статья 8. Принцип недопустимости злоупотребления свободой издательской деятельности
Не допускается изготовление и (или) распространение изданий и издательской продукции, в которых содержатся:
призывы к насильственному изменению существующего конституционного строя, территориальной целостности Республики Узбекистан;
призывы к массовым беспорядкам, а также к участию в собраниях, митингах, уличных шествиях и демонстрациях, проводимых с нарушением установленного порядка;
информация, содержащая угрозу общественному порядку или безопасности;
пропаганда войны, насилия и терроризма, а также идей религиозного экстремизма, сепаратизма и фундаментализма;
сведения, составляющие государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;
информация, возбуждающая национальную, расовую, этническую или религиозную вражду;
информация, в том числе выраженная в неприличной форме, демонстрирующая неуважение к обществу, государству, государственным символам;
пропаганда наркотических средств, психотропных веществ и прекурсоров;
пропаганда порнографии и подстрекательство к совершению самоубийства;
информация, направленная на склонение или иное вовлечение граждан, в том числе несовершеннолетних, в совершение противоправных действий, представляющих угрозу для их жизни и (или) здоровья либо для жизни и (или) здоровья иных лиц;
иная информация, изготовление или распространение которой влечет за собой уголовную и иную ответственность в соответствии с законом.
Запрещается выпуск и распространение изданий и издательской продукции, порочащих честь и достоинство или деловую репутацию граждан, содержание которых можно рассматривать как вмешательство в их частную жизнь.
Глава 2. Государственное регулирование в области издательской деятельности и государственная поддержка издательской деятельности
Статья 9. Основные направления государственной политики в области издательской деятельности
Основными направлениями государственной политики в области издательской деятельности являются:
совершенствование нормативно-правовой базы;
развитие государственно-частного партнерства в этой области;
организация и развитие научных исследований;
подготовка, переподготовка кадров и повышение их квалификации;
создание благоприятных условий для привлечения инвестиций в издательскую сферу;
осуществление государственной поддержки субъектов издательской деятельности;
создание равных возможностей для субъектов предпринимательства на рынке издательских услуг;
контроль за соблюдением требований и условий осуществления издательской деятельности в соответствии с законодательством;
развитие международного сотрудничества.
Статья 10. Государственное регулирование в области издательской деятельности
Государственное регулирование в области издательской деятельности осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан и уполномоченным государственным органом в области издательской деятельности.
Статья 11. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области издательской деятельности
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области издательской деятельности;
обеспечивает разработку, утверждение и реализацию государственных программ в области развития издательской деятельности;
разрабатывает и принимает в пределах своих полномочий нормативно-правовые акты в области издательской деятельности;
определяет порядок прохождения уведомительных процедур в области издательской деятельности;
определяет порядок контроля за соблюдением издательством требований и условий осуществления издательской деятельности;
определяет порядок подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в области издательской деятельности;
устанавливает порядок представления обязательных экземпляров издательской продукции;
определяет порядок ведения государственного реестра в области издательской деятельности;
осуществляет международное сотрудничество в области издательской деятельности и заключает межправительственные договоры.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 12. Полномочия уполномоченного государственного органа в области издательской деятельности
Уполномоченным государственным органом в области издательской деятельности является Агентство информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан (далее — уполномоченный государственный орган).
Уполномоченный государственный орган:
реализует единую государственную политику в области издательской деятельности;
участвует в разработке и реализации государственных программ и иных программ в области развития издательской деятельности;
разрабатывает в пределах своих полномочий проекты нормативно-правовых актов в области издательской деятельности;
ведет государственный реестр в области издательской деятельности;
оказывает содействие развитию издательской деятельности;
оказывает методическую и консультативную помощь субъектам издательской деятельности по вопросам, связанным с организацией их деятельности;
организует подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в области издательской деятельности;
развивает международное сотрудничество в области издательской деятельности, участвует в работе международных организаций в данном направлении;
осуществляет контроль за соблюдением требований и условий осуществления издательской деятельности;
выдает обязательные для исполнения органами государственного управления, органами исполнительной власти на местах, субъектами издательской деятельности, предписания об устранении нарушений законодательства в области издательской деятельности.
Уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 13. Государственная поддержка издательской деятельности
Государственная поддержка издательской деятельности осуществляется путем:
предоставления налоговых льгот и преференций при осуществлении издательской деятельности;
укрепления финансовой и материально-технической базы субъектов издательской деятельности;
поддержки выпуска социально значимой литературы;
предоставления государственных грантов, субсидий и социальных заказов в целях исполнения законодательства, государственных и отраслевых программ, а также для выпуска издательской продукции, предназначенной для комплектования фондов информационно-библиотечных учреждений;
налаживания системы финансирования организации и качественного издания в республике переводов лучших образцов национальной и мировой литературы;
материального поощрения субъектов издательской деятельности посредством проведения конкурсов;
привлечения инвестиций в развитие информационно-библиотечной деятельности.
Государственная поддержка издательской деятельности может осуществляться и иными способами в соответствии с законодательством.
Глава 3. Субъекты издательской деятельности, их права и обязанности
Статья 14. Субъекты издательской деятельности
Субъектами издательской деятельности являются:
издательство;
изготовитель;
заказчик;
распространитель.
Статья 15. Издательство
Издательством является юридическое лицо или структурное подразделение юридического лица, осуществляющее подготовку и выпуск в свет изданий.
Издательство вправе:
составлять и утверждать программу выпуска издательской продукции;
получать заказы, связанные с созданием произведений художественного, художественно-публицистического, общественно-политического, учебного и научного характера по востребованной тематике;
заключать договоры с авторами и субъектами издательской деятельности;
приобретать имущественные права автора, в том числе права на использование его произведения в других странах;
принимать участие в качестве посредника при заключении договоров с иностранными физическими и юридическими лицами для использования произведений авторов с их разрешения в других странах и произведений иностранных авторов в Республике Узбекистан;
принимать участие в национальных и международных конкурсах, выставках, ярмарках в области издательской деятельности;
выступать в качестве изготовителя и распространителя издательской продукции.
Издательство может иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Издательство обязано:
оформлять издания в соответствии с техническими регламентами (национальными стандартами) в области издательской деятельности;
соблюдать требования законодательства об авторском праве, требования технических регламентов (национальных стандартов) в области издательской деятельности, нормативно-правовых актов, регламентирующих издательскую деятельность;
представлять информацию о выпущенных в свет изданиях уполномоченному государственному органу.
Издательство может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 15 1 . Главный редактор
Главный редактор — это лицо, которое руководит творческой деятельностью редакции издательства, несет ответственность за разработку тематических планов издательства и подготовку изданий в соответствии с требованиями законодательства, а также техническими регламентами (национальными стандартами) в сфере издательской деятельности.
На должность главного редактора назначается лицо, имеющее высшее образование и стаж работы в издательской деятельности не менее трех лет. Главный редактор назначается на должность и освобождается от должности учредителем (учредителями) или руководителем организации.
Решение о выпуске печатной продукции издательства принимается главным редактором.
Главный редактор несет ответственность за творческую деятельность издательства в соответствии с законодательством.
Главный редактор имеет право самостоятельно получать или требовать предоставления от автора (авторов) рецензий соответствующих экспертов и ученых либо научно-исследовательских учреждений, исходя из тематической направленности изданий.
Статья 16. Изготовитель
Изготовителем является юридическое лицо или структурное подразделение юридического лица либо индивидуальный предприниматель, осуществляющие выпуск и тиражирование издательской продукции.
Изготовитель вправе:
заключать договоры на изготовление издательской продукции;
принимать заказы от субъектов издательской деятельности на изготовление, а также реализацию своей продукции.
Изготовитель может иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Изготовитель обязан:
обеспечивать соблюдение законодательства об авторском праве;
обеспечивать изготовление издательской продукции в соответствии с изданием;
соблюдать установленные требования к качеству издательской продукции.
Изготовитель может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 17. Заказчик
Заказчиком является физическое или юридическое лицо, предоставляющее заказ на издание и (или) издательскую продукцию.
Заказчик может предоставить издательству или изготовителю для выполнения услуг по редакционно-издательской обработке изданий, подготовке и выпуску издательской продукции следующие материалы:
произведения беллетристики, общественно-политического, рекламного, информационного, учебного, научного и технического характера;
выступления, лекции, речи, доклады;
музыкальные произведения с текстом и без текста;
драматические, музыкально-драматические произведения;
произведения прикладного искусства;
фотографии, иллюстрации, карты, планы, эскизы;
переводы, аннотации, обзоры, краткие содержания, другие разработки произведений, не наносящие ущерба содержанию оригинала, фольклорные разработки, на основе которых создаются произвольные произведения;
альманахи, антологии, энциклопедии, справочники и другие сборники;
другие произведения.
Заказчик имеет право определять язык, объем, тираж, а также порядок реализации и распространения издательской продукции.
Условия исполнения заказов, права и обязанности сторон устанавливаются заключенным в соответствии с законодательством договором между автором (соавтором) или лицом, являющимся владельцем объекта заказа, заказчиком, издательством, изготовителем и распространителем издательской продукции.
Заказчик может иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 18. Распространитель
Распространителем является физическое или юридическое лицо, осуществляющее распространение, в том числе продажу, издательской продукции.
Распространитель вправе:
самостоятельно формировать свои планы, определять масштабы своей деятельности, подбирать издательскую продукцию по тематической направленности;
принимать от юридических и физических лиц заказы на распространение издательской продукции;
устанавливать отношения с иностранными издательствами, изготовителями или распространителями издательской продукции в целях ее ввоза или вывоза.
Распространитель может иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Распространитель обязан:
следовать требованиям издательской деятельности, установленным в настоящем Законе;
не разглашать сведения о лице, предоставившим материалы издательской продукции, без его разрешения;
осуществлять свою деятельность в соответствии с требованиями законодательства.
Распространитель может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Глава 4. Организация издательской деятельности
Статья 19. Уведомление о начале осуществления издательской деятельности
Издательская деятельность осуществляется в уведомительном порядке в соответствии с законодательством.
Не требуется прохождение уведомительных процедур при:
издании органами государственной власти и управления, центральными учреждениями, судами, органами прокуратуры официальных материалов, сборников нормативно-правовых актов и других документов;
издании негосударственными и некоммерческими организациями республиканского значения, а также организациями, образовательными и научными учреждениями материалов, необходимых для их деятельности, не рассчитанных для массового распространения либо тиражирования на правах рукописи;
издании средств массовой информации редакциями этих средств массовой информации.
Статья 20. Требования и условия осуществления издательской деятельности
Требования и условия осуществления издательской деятельности заключаются в следующем:
соблюдение законодательства об издательской деятельности, технических и других требований в данной области;
осуществление подготовки и выпуск изданий по определенной специализации;
обеспечение соответствия издательско-полиграфического качества выпускаемых изданий определенным требованиям и стандартам;
соблюдение авторского права;
ведение учета подготовленных изданий (в том числе произведений, включенных в состав продукции) с указанием их названия, количества копий, а также документов, подтверждающих право издательства либо заказчика на это издание.
Статья 21. Контроль за соблюдением требований и условий осуществления издательской деятельности
Контроль за соблюдением требований и условий осуществления издательской деятельности осуществляется уполномоченным государственным органом.
Уполномоченный государственный орган в установленном порядке проводит контрольные мероприятия для выявления случаев занятия физическими и юридическими лицами издательской деятельностью без направления уведомления.
Уполномоченный государственный орган вправе:
составлять на основании результатов проверок акты, в том числе с выездом на место, с указанием нарушений физическими и юридическими лицами установленных требований и условий, связанных с ведением издательской деятельности, принимать решения, обязывающие физических и юридических лиц устранить выявленные нарушения, устанавливать сроки устранения таких нарушений;
в случае выявления нарушения требований и условий, связанных с ведением издательской деятельности, принимать решение о приостановлении деятельности издательства на срок, не превышающий десяти рабочих дней, и подавать в установленном порядке в суд исковое заявление о прекращении деятельности издательства при условий их неустранения в установленный срок.
Глава 5. Особенности издания и распространения издательской продукции
Статья 22. Распространение издательской продукции
Распространение издательской продукции осуществляется распространителем на основании договоров с другими физическими и юридическими лицами.
Распространение издательской продукции допускается только после выдачи разрешения заказчиком или издательством либо уполномоченным им лицом.
Статья 23. Авторские издания
Юридические и физические лица вправе выпускать, распространять свои рукописи и иные материалы за счет собственных средств, если они не противоречат требованиям, установленным законодательством.
Статья 24. Выходные данные издания
Выходными данными издания является совокупность сведений, характеризующих издание и предназначенных для его оформления, информирования потребителей, библиографической обработки и статистического учета.
Все виды выпускаемой издательской продукции должны содержать выходные данные издания в соответствии с международными и национальными стандартами, техническими регламентами (национальными стандартами) в области издательской деятельности.
В состав выходных данных издания включаются:
международный стандартный номер издательской продукции;
фамилия, имя, отчество главного редактора и автора (соавторов, составителей, переводчиков);
заглавие издания;
сведения об издании, с которого сделаны перевод или перепечатка;
классификационные индексы;
знак охраны авторского права;
место выпуска издания;
наименование издательства;
год выпуска издания;
тираж;
объем печатных и учетно-издательских листов;
сведения о датах сдачи в набор и подписания в печать;
формат бумаги, доля листа;
гарнитура шрифта основного текста;
номер заказа;
информация об изготовителе издательской продукции и его почтовый адрес.
Статья 25. Издание документов, предназначенных для служебного пользования или содержащих сведения, составляющие государственные секреты
Правила и условия издания документов, предназначенных для служебного пользования или содержащих сведения, составляющие государственные секреты или иную охраняемую законом тайну, устанавливаются в соответствии с законодательством.
Глава 6. Международное сотрудничество в области издательской деятельности
Статья 26. Международное сотрудничество
Международное сотрудничество в области издательской деятельности осуществляется на основе международных договоров и законодательства Республики Узбекистан.
Основными направлениями международного сотрудничества в области издательской деятельности являются:
укрепление материально-технической базы издательско-полиграфического комплекса путем внедрения новых технологий, привлечения для этого иностранных инвестиций;
создание сети по распространению отечественной издательской продукции за рубежом и соответственно иностранной в Республике Узбекистан;
совместная подготовка, переподготовка кадров и повышение их квалификации и взаимный обмен опытом в области издательской деятельности;
проведение международных конференций, семинаров, симпозиумов, ярмарок (выставок) и других мероприятий в области издательской деятельности.
Статья 27. Сотрудничество с иностранными инвесторами
Субъекты издательской деятельности совместно с иностранными инвесторами могут организовывать издательско-полиграфические и книготорговые предприятия.
Статья 28. Вывоз и ввоз издательской продукции
Вывоз за пределы Республики Узбекистан, а также ввоз на территорию Республики Узбекистан из других государств издательской продукции осуществляется в соответствии с международными договорами и законодательством Республики Узбекистан.
Глава 7. Заключительные положения
Статья 29. Разрешение споров
Споры, возникающие в области издательской деятельности, разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 30. Ответственность за нарушение законодательства об издательской деятельности
Лица, виновные в нарушении требований законодательства об издательской деятельности, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 31. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 30 августа 1996 года № 274-I «Об издательской деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст. 137);
2) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 30 августа 1996 года № 275-I «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «Об издательской деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст. 138);
3) раздел XII Закона Республики Узбекистан от 13 декабря 2002 года № 447-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 1, ст. 8);
4) статью 16 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98).
Статья 32. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 33. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 34. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
26 ноября 2021 г.,
№ ЗРУ-731