UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 27-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumin

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 27 ноябрь · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди пленумин

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 27 ноября 2021 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 27 November 2021 · Other documents · Oliy sudi plenumin

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленуминнинг

Қарори

Терроризм ва экстремизмни молиялаштиришга оид жиноят ишлари бўйича суд амалиётининг айрим масалалари тўғрисида

Терроризм ва экстремизмни молиялаштиришга оид жиноят ишлари бўйича суд амалиётида вужудга келган масалалар муносабати билан, шунингдек, мазкур тоифадаги ишларни кўриб чиқишда қонун нормалари тўғри ва бир хилда қўлланилишини таъминлаш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 22-моддасига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, терроризм ва экстремизмни молиялаштириш билан боғлиқ жиноят ишларининг ўз вақтида ва сифатли кўриб чиқилиши миллий хавфсизликни таъминлашнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади.

2. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, терроризм ва экстремизмни молиялаштириш билан боғлиқ жиноят ишларини кўриб чиқишда судлар жиноят ва жиноят-процессуал қонунлари билан бир қаторда қуйидагиларга амал қилишлари лозим:

Ўзбекистон Республикасининг «Терроризмга қарши кураш тўғрисида»ги Қонунига ;

Ўзбекистон Республикасининг «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Қонунига ;

Ўзбекистон Республикасининг терроризм ва экстремизмни молиялаштиришга қарши курашишга қаратилган бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларига;

терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги халқаро конвенцияларга;

Жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши молиявий чораларни ишлаб чиқиш гуруҳи (ФАТФ) тавсияларига.

3. Судларга тушунтирилсинки, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг (бундан буён матнда ЖК деб юритилади) 155 3 -моддасида қуйидагилар учун жиноий жавобгарлик белгиланган:

террорчилик ташкилотининг мавжуд бўлишини, фаолият кўрсатишини, террорчилик фаолиятида иштирок этиш учун шахсларнинг хорижга чиқиб кетиши ёки Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали ҳаракатланишини, террорчилик ҳаракатини тайёрлаш ва содир этишни моддий ёки молиявий жиҳатдан таъминлаш (бундан буён матнда терроризмни моддий ва молиявий таъминлаш деб юритилади);

террорчилик ташкилотларига ёхуд террорчилик фаолиятига кўмаклашаётган ёки бундай фаолиятда иштирок этаётган шахсларга бевосита ёки билвосита ҳар қандай воситаларни, ресурсларни бериш ёки йиғиш, бошқа хизматлар кўрсатиш.

4. Ўзбекистон Республикасининг «Терроризмга қарши кураш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ террорчилик ташкилоти деганда, икки ёки ундан ортиқ шахснинг ёки террорчилик гуруҳларининг террорчилик фаолиятини амалга ошириш учун барқарор бирлашуви тушунилади.

5. Террорчилик ташкилотининг мавжуд бўлишини, фаолият кўрсатишини моддий ва молиявий жиҳатдан таъминлаш қуйидагиларда ифодаланиши мумкин:

ҳар қандай кўчар ёки кўчмас активларни ёки бундай активларга бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи юридик ҳужжатларни тақдим этишда ёхуд уларда иштирок этишда (масалан, банк чеклари, пул ўтказмалари, банк кредитлари, қимматли қоғозлар, облигациялар, векселлар, акциялар, аккредитивлар ва ҳ.к.);

террористик ҳаракатларни амалга ошириш учун мўлжалланган бошқа мулкларни тақдим этишда ёки хизматлар кўрсатишда.

6. Террористик фаолиятни амалга ошириш учун мўлжалланган мулкий характердаги хизматлар қуйидагиларда ифодаланиши мумкин:

террорчилик фаолиятида иштирок этиш учун хорижга чиқиш ёки Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали ҳаракатланиш учун чипталар сотиб олишда;

пул маблағларини, шу жумладан, хайрия ниқоби остида Ўзбекистон Республикасидаги ёки хориждаги ҳисоб рақамларига ўтказишда;

учинчи шахслар орқали пул ва бошқа маблағларни тақдим этишда;

террорчилик ташкилотларига қўшилиш учун жўнаб кетаётган шахсларга йўлбошчилик қилишда;

террорчилик ҳаракатларини амалга ошириш учун қурол-яроқ, ўқ-дори ва бошқа асбоб-ускуналар тақдим этишда;

озиқ-овқат маҳсулотлари, ҳаётий зарур нарсалар, дори-дармонлар, кийим-бош, анжомлар, алоқа воситалари, транспорт, турар ва нотурар жойлар пул маблағлари тақдим этишда ва ҳ.к.

7. Воситалар, ресурслар тўплаш деганда, терроризмни молиялаштириш учун мўлжалланган жиноят предметини излаб топиш ёки жамғаришга қаратилган ҳаракатларни содир этиш тушунилади. Воситалар, ресурслар тўплашда ифодаланган жиноят терроризмни молиялаштириш учун мўлжалланган предметларнинг бир қисми олинган пайтдан бошлаб, бунда олинган воситаларни тасарруф этиш учун реал имконият мавжудлигидан қатъий назар, тугалланган ҳисобланади

8. Воситалар, ресурсларни тақдим этиш деганда, илгари қонуний ёки ноқонуний йўл билан топилган ва терроризмни молиялаштириш учун мўлжалланган жиноят предметини террористик характердаги жиноятларни содир этишгача ёки содир этиш жараёнида топшириш тушунилади. Бу қилмиш жиноят предмети амалда тақдим этилган, шу жумладан, почта ёки бошқа алоқа воситалари орқали жўнатилган пайтдан бошлаб, ундан фойдаланиш учун реал имконият мавжудлигидан қатъий назар, тугалланган ҳисобланади.

9. Террористик ташкилот аъзоси бўлган шахс томонидан уни молиялаштиришда ифодаланган ҳаракатлар ЖК 155 ва 155 3 -моддалари мажмуи билан квалификация қилинади.

10. Тушунтирилсинки, шахсни ЖК 155 3 -моддасида назарда тутилган жиноятни содир этишда айбдор деб топиш учун терроризмни молиялаштиришнинг ҳеч бўлмаганда битта факти аниқланганлигининг ўзи етарли.

11. Дастлабки тергов органлари ва судлар айбдорнинг ҳаракатларини ЖК 155 3 -моддаси иккинчи қисмининг «а» банди билан квалификация қилишда ЖК 32 ва 34-моддаларида назарда тутилган қоидаларга риоя этишлари лозим.

12. Мансабдор шахсларнинг терроризмни молиялаштиришда ифодаланган ҳаракатлари ЖК 155 3 -моддаси иккинчи қисмининг «б» банди бўйича квалификация қилинади ва ЖК 192 11 , 205-моддалари бўйича қўшимча квалификация қилишни талаб қилмайди.

Мансабдор шахснинг ҳаракатларини ЖК 155 3 -моддаси иккинчи қисмининг «б» банди бўйича квалификация қилишда, айбдор терроризмни молиялаштиришда ўз мансаб ваколатларидан фойдаланганлиги аниқланиши лозим.

13. Айбдорнинг ҳаракатларини ЖК 155 3 -моддаси иккинчи қисмининг «в» банди бўйича квалификация қилиш учун икки ва ундан ортиқ шахсларнинг терроризмни молиялаштириш фаолиятини амалга ошириш мақсадида гуруҳга бирлашганлиги аниқланган бўлиши керак.

14. Шахснинг ҳаракатларида экстремизм белгилари бор-йўқлиги тўғрисидаги масалани ҳал этишда, судлар Ўзбекистон Республикасининг «Экстремизмга қарши курашиш тўғрисида»ги Қонунининг 3-моддасига амал қилишлари лозим.

15. Қонунга мувофиқ экстремизмни молиялаштириш деганда, қуйидагиларга қаратилган фаолият тушунилади:

экстремистик фаолиятнинг мавжуд бўлишини ва фаолият кўрсатишини, шахсларнинг экстремистик фаолиятда иштирок этиш учун хорижга чиқиб кетишини ёки Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали ҳаракатланишини таъминлашга;

экстремистик ташкилотларга ёки экстремистик фаолиятга кўмаклашаётган ёки бундай фаолиятда иштирок этаётган шахсларга бевосита ёки билвосита ҳар қандай маблағларни, ресурсларни беришга ёхуд йиғишга, бошқа хизматлар кўрсатишга.

16. Судларга тушунтирилсинки, ЖК 244 1 -моддасининг биринчи қисмида қуйидагилар учун жиноий жавобгарлик белгиланган:

диний экстремизм, сепаратизм ва ақидапарастлик ғоялари билан йўғрилган материалларни тарқатиш мақсадида тайёрлаш ёки сақлаш;

қирғин солишга ёки фуқароларни зўрлик билан кўчириб юборишга ёхуд аҳоли орасида ваҳима чиқаришга даъват этиш;

диний-экстремистик, террорчилик ташкилотларининг атрибутларини ёки рамзий белгиларини тарқатиш мақсадида тайёрлаш, сақлаш ёхуд намойиш этиш.

17. Шуни назарда тутиш керакки, ЖК 244 1 -моддасининг иккинчи қисми бўйича жиноий жавобгарлик қуйидаги ҳолларда келиб чиқади:

диний экстремизм, сепаратизм ва ақидапарастлик ғоялари билан йўғрилган маълумотлар ва материалларни ҳар қандай шаклда тарқатиш;

қирғин солишга ёки фуқароларни зўрлик билан кўчириб юборишга ёхуд аҳоли орасида ваҳима чиқаришга даъват этиш;

фуқаролар тотувлигини бузиш, туҳматона, вазиятни беқарорлаштирувчи уйдирмалар тарқатиш ҳамда жамиятда қарор топган хулқ-атвор қоидаларига ва жамоат хавфсизлигига қарши қаратилган бошқа қилмишларни содир этиш мақсадида диндан фойдаланиш;

диний-экстремистик, террорчилик ташкилотларининг атрибутларини ёки рамзий белгиларини тарқатиш ёхуд намойиш этиш.

18. ЖК 241 1 -моддасида назарда тутилган жиноятлар содир этилишини молиялаштиришда иштирок этган шахснинг ҳаракатлари, жиноятни бажарувчининг ҳаракатларидан келиб чиққан ҳолда, ёрдамчи сифатида квалификация қилинади.

19. Диний экстремистик, сепаратистик, фундаменталистик ёки бошқа тақиқланган ташкилотлар тузиш, уларга раҳбарлик қилиш, уларда иштирок этишни молиялаштиришда иштирок этган шахснинг ҳаракатлари ЖК 244 2 -моддаси билан квалификация қилинади.

20. Мазкур тоифадаги ишларни кўриб чиқишда, судлар шахсда терроризмни ёки экстремизмни молиялаштиришга қаратилган тўғри қасд мавжудлигини аниқлаши лозим. Жумладан, судлар томонидан шахснинг айбини исботловчи далилларга ҳуқуқий баҳо беришда, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2018 йил 24 августдаги «Далиллар мақбуллигига оид жиноят-процессуал қонуни нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида»ги қарорида баён этилган тушунтиришларга амал қилишлари лозим.

21. Терроризм ва экстремизмни молиялаштиришда айбдор деб топилган шахсларга жазо тайинлашда, ҳар бир алоҳида ҳолатда судлар содир этилган жиноятнинг ижтимоий хавфлилик даражасини инобатга олишлари зарур.

22. Терроризмни, экстремизмни молиялаштириш тўғрисидаги иш бўйича муҳокама тамомланганда, судлар иш бўйича ашёвий далиллар тўғрисидаги масалани ЖПК 211-моддасига мувофиқ ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2012 йил 13 декабрдаги «Жиноят ишлари бўйича ашёвий далилларга оид қонунчиликни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида»ги қарорида берилган тушунтиришларига амал қилган ҳолда ҳал қилишлари шарт.

23. Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва уларга тенглаштирилган судлар терроризм ва экстремизмни молиялаштириш билан боғлиқ жиноят ишлари тўғри кўриб чиқилишини таъминласинлар, шунингдек, суд амалиётида мавжуд камчиликларни ўз вақтида бартараф этилиши юзасидан чоралар кўрсинлар.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси К. КАМИЛОВ

Пленум котиби, Олий суд судьяси И. АЛИМОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 27 ноябрь,

32-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenuminning

Qarori

Terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirishga oid jinoyat ishlari boʻyicha sud amaliyotining ayrim masalalari toʻgʻrisida

Terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirishga oid jinoyat ishlari boʻyicha sud amaliyotida vujudga kelgan masalalar munosabati bilan, shuningdek, mazkur toifadagi ishlarni koʻrib chiqishda qonun normalari toʻgʻri va bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirish bilan bogʻliq jinoyat ishlarining oʻz vaqtida va sifatli koʻrib chiqilishi milliy xavfsizlikni taʼminlashning muhim shartlaridan biri hisoblanadi.

2. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirish bilan bogʻliq jinoyat ishlarini koʻrib chiqishda sudlar jinoyat va jinoyat-protsessual qonunlari bilan bir qatorda quyidagilarga amal qilishlari lozim:

Oʻzbekiston Respublikasining “Terrorizmga qarshi kurash toʻgʻrisida”gi Qonuniga ;

Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonuniga ;

Oʻzbekiston Respublikasining terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirishga qarshi kurashishga qaratilgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlariga;

terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyalarga;

Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi moliyaviy choralarni ishlab chiqish guruhi (FATF) tavsiyalariga.

3. Sudlarga tushuntirilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining (bundan buyon matnda JK deb yuritiladi) 155 3 -moddasida quyidagilar uchun jinoiy javobgarlik belgilangan:

terrorchilik tashkilotining mavjud boʻlishini, faoliyat koʻrsatishini, terrorchilik faoliyatida ishtirok etish uchun shaxslarning xorijga chiqib ketishi yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali harakatlanishini, terrorchilik harakatini tayyorlash va sodir etishni moddiy yoki moliyaviy jihatdan taʼminlash (bundan buyon matnda terrorizmni moddiy va moliyaviy taʼminlash deb yuritiladi);

terrorchilik tashkilotlariga yoxud terrorchilik faoliyatiga koʻmaklashayotgan yoki bunday faoliyatda ishtirok etayotgan shaxslarga bevosita yoki bilvosita har qanday vositalarni, resurslarni berish yoki yigʻish, boshqa xizmatlar koʻrsatish.

4. Oʻzbekiston Respublikasining “Terrorizmga qarshi kurash toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq terrorchilik tashkiloti deganda, ikki yoki undan ortiq shaxsning yoki terrorchilik guruhlarining terrorchilik faoliyatini amalga oshirish uchun barqaror birlashuvi tushuniladi.

5. Terrorchilik tashkilotining mavjud boʻlishini, faoliyat koʻrsatishini moddiy va moliyaviy jihatdan taʼminlash quyidagilarda ifodalanishi mumkin:

har qanday koʻchar yoki koʻchmas aktivlarni yoki bunday aktivlarga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi yuridik hujjatlarni taqdim etishda yoxud ularda ishtirok etishda (masalan, bank cheklari, pul oʻtkazmalari, bank kreditlari, qimmatli qogʻozlar, obligatsiyalar, veksellar, aksiyalar, akkreditivlar va h.k.);

terroristik harakatlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan boshqa mulklarni taqdim etishda yoki xizmatlar koʻrsatishda.

6. Terroristik faoliyatni amalga oshirish uchun moʻljallangan mulkiy xarakterdagi xizmatlar quyidagilarda ifodalanishi mumkin:

terrorchilik faoliyatida ishtirok etish uchun xorijga chiqish yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali harakatlanish uchun chiptalar sotib olishda;

pul mablagʻlarini, shu jumladan, xayriya niqobi ostida Oʻzbekiston Respublikasidagi yoki xorijdagi hisob raqamlariga oʻtkazishda;

uchinchi shaxslar orqali pul va boshqa mablagʻlarni taqdim etishda;

terrorchilik tashkilotlariga qoʻshilish uchun joʻnab ketayotgan shaxslarga yoʻlboshchilik qilishda;

terrorchilik harakatlarini amalga oshirish uchun qurol-yaroq, oʻq-dori va boshqa asbob-uskunalar taqdim etishda;

oziq-ovqat mahsulotlari, hayotiy zarur narsalar, dori-darmonlar, kiyim-bosh, anjomlar, aloqa vositalari, transport, turar va noturar joylar pul mablagʻlari taqdim etishda va h.k.

7. Vositalar, resurslar toʻplash deganda, terrorizmni moliyalashtirish uchun moʻljallangan jinoyat predmetini izlab topish yoki jamgʻarishga qaratilgan harakatlarni sodir etish tushuniladi. Vositalar, resurslar toʻplashda ifodalangan jinoyat terrorizmni moliyalashtirish uchun moʻljallangan predmetlarning bir qismi olingan paytdan boshlab, bunda olingan vositalarni tasarruf etish uchun real imkoniyat mavjudligidan qatʼiy nazar, tugallangan hisoblanadi

8. Vositalar, resurslarni taqdim etish deganda, ilgari qonuniy yoki noqonuniy yoʻl bilan topilgan va terrorizmni moliyalashtirish uchun moʻljallangan jinoyat predmetini terroristik xarakterdagi jinoyatlarni sodir etishgacha yoki sodir etish jarayonida topshirish tushuniladi. Bu qilmish jinoyat predmeti amalda taqdim etilgan, shu jumladan, pochta yoki boshqa aloqa vositalari orqali joʻnatilgan paytdan boshlab, undan foydalanish uchun real imkoniyat mavjudligidan qatʼiy nazar, tugallangan hisoblanadi.

9. Terroristik tashkilot aʼzosi boʻlgan shaxs tomonidan uni moliyalashtirishda ifodalangan harakatlar JK 155 va 155 3 -moddalari majmui bilan kvalifikatsiya qilinadi.

10. Tushuntirilsinki, shaxsni JK 155 3 -moddasida nazarda tutilgan jinoyatni sodir etishda aybdor deb topish uchun terrorizmni moliyalashtirishning hech boʻlmaganda bitta fakti aniqlanganligining oʻzi yetarli.

11. Dastlabki tergov organlari va sudlar aybdorning harakatlarini JK 155 3 -moddasi ikkinchi qismining “a” bandi bilan kvalifikatsiya qilishda JK 32 va 34-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga rioya etishlari lozim.

12. Mansabdor shaxslarning terrorizmni moliyalashtirishda ifodalangan harakatlari JK 155 3 -moddasi ikkinchi qismining “b” bandi boʻyicha kvalifikatsiya qilinadi va JK 192 11 , 205-moddalari boʻyicha qoʻshimcha kvalifikatsiya qilishni talab qilmaydi.

Mansabdor shaxsning harakatlarini JK 155 3 -moddasi ikkinchi qismining “b” bandi boʻyicha kvalifikatsiya qilishda, aybdor terrorizmni moliyalashtirishda oʻz mansab vakolatlaridan foydalanganligi aniqlanishi lozim.

13. Aybdorning harakatlarini JK 155 3 -moddasi ikkinchi qismining “v” bandi boʻyicha kvalifikatsiya qilish uchun ikki va undan ortiq shaxslarning terrorizmni moliyalashtirish faoliyatini amalga oshirish maqsadida guruhga birlashganligi aniqlangan boʻlishi kerak.

14. Shaxsning harakatlarida ekstremizm belgilari bor-yoʻqligi toʻgʻrisidagi masalani hal etishda, sudlar Oʻzbekiston Respublikasining “Ekstremizmga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunining 3-moddasiga amal qilishlari lozim.

15. Qonunga muvofiq ekstremizmni moliyalashtirish deganda, quyidagilarga qaratilgan faoliyat tushuniladi:

ekstremistik faoliyatning mavjud boʻlishini va faoliyat koʻrsatishini, shaxslarning ekstremistik faoliyatda ishtirok etish uchun xorijga chiqib ketishini yoki Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali harakatlanishini taʼminlashga;

ekstremistik tashkilotlarga yoki ekstremistik faoliyatga koʻmaklashayotgan yoki bunday faoliyatda ishtirok etayotgan shaxslarga bevosita yoki bilvosita har qanday mablagʻlarni, resurslarni berishga yoxud yigʻishga, boshqa xizmatlar koʻrsatishga.

16. Sudlarga tushuntirilsinki, JK 244 1 -moddasining birinchi qismida quyidagilar uchun jinoiy javobgarlik belgilangan:

diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalari bilan yoʻgʻrilgan materiallarni tarqatish maqsadida tayyorlash yoki saqlash;

qirgʻin solishga yoki fuqarolarni zoʻrlik bilan koʻchirib yuborishga yoxud aholi orasida vahima chiqarishga daʼvat etish;

diniy-ekstremistik, terrorchilik tashkilotlarining atributlarini yoki ramziy belgilarini tarqatish maqsadida tayyorlash, saqlash yoxud namoyish etish.

17. Shuni nazarda tutish kerakki, JK 244 1 -moddasining ikkinchi qismi boʻyicha jinoiy javobgarlik quyidagi hollarda kelib chiqadi:

diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalari bilan yoʻgʻrilgan maʼlumotlar va materiallarni har qanday shaklda tarqatish;

qirgʻin solishga yoki fuqarolarni zoʻrlik bilan koʻchirib yuborishga yoxud aholi orasida vahima chiqarishga daʼvat etish;

fuqarolar totuvligini buzish, tuhmatona, vaziyatni beqarorlashtiruvchi uydirmalar tarqatish hamda jamiyatda qaror topgan xulq-atvor qoidalariga va jamoat xavfsizligiga qarshi qaratilgan boshqa qilmishlarni sodir etish maqsadida dindan foydalanish;

diniy-ekstremistik, terrorchilik tashkilotlarining atributlarini yoki ramziy belgilarini tarqatish yoxud namoyish etish.

18. JK 241 1 -moddasida nazarda tutilgan jinoyatlar sodir etilishini moliyalashtirishda ishtirok etgan shaxsning harakatlari, jinoyatni bajaruvchining harakatlaridan kelib chiqqan holda, yordamchi sifatida kvalifikatsiya qilinadi.

19. Diniy ekstremistik, separatistik, fundamentalistik yoki boshqa taqiqlangan tashkilotlar tuzish, ularga rahbarlik qilish, ularda ishtirok etishni moliyalashtirishda ishtirok etgan shaxsning harakatlari JK 244 2 -moddasi bilan kvalifikatsiya qilinadi.

20. Mazkur toifadagi ishlarni koʻrib chiqishda, sudlar shaxsda terrorizmni yoki ekstremizmni moliyalashtirishga qaratilgan toʻgʻri qasd mavjudligini aniqlashi lozim. Jumladan, sudlar tomonidan shaxsning aybini isbotlovchi dalillarga huquqiy baho berishda, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2018-yil 24-avgustdagi “Dalillar maqbulligiga oid jinoyat-protsessual qonuni normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi qarorida bayon etilgan tushuntirishlarga amal qilishlari lozim.

21. Terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirishda aybdor deb topilgan shaxslarga jazo tayinlashda, har bir alohida holatda sudlar sodir etilgan jinoyatning ijtimoiy xavflilik darajasini inobatga olishlari zarur.

22. Terrorizmni, ekstremizmni moliyalashtirish toʻgʻrisidagi ish boʻyicha muhokama tamomlanganda, sudlar ish boʻyicha ashyoviy dalillar toʻgʻrisidagi masalani JPK 211-moddasiga muvofiq va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2012-yil 13-dekabrdagi “Jinoyat ishlari boʻyicha ashyoviy dalillarga oid qonunchilikni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi qarorida berilgan tushuntirishlariga amal qilgan holda hal qilishlari shart.

23. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va ularga tenglashtirilgan sudlar terrorizm va ekstremizmni moliyalashtirish bilan bogʻliq jinoyat ishlari toʻgʻri koʻrib chiqilishini taʼminlasinlar, shuningdek, sud amaliyotida mavjud kamchiliklarni oʻz vaqtida bartaraf etilishi yuzasidan choralar koʻrsinlar.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi K. KAMILOV

Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi I. ALIMOV

Toshkent sh.,

2021-yil 27-noyabr,

32-son

lex.uz

пленума Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

О некоторых вопросах судебной практики по уголовным делам о финансировании терроризма и экстремизма

В связи с вопросами, возникшими в судебной практике по уголовным делам о финансировании терроризма и экстремизма, а также в целях обеспечения правильного и единообразного применения норм закона при рассмотрении дел данной категории, руководствуясь статьей 22 Закона «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Обратить внимание судов, что своевременное и качественное рассмотрение уголовных дел, связанных с финансированием терроризма и экстремизма, является одним из важных условий обеспечения национальной безопасности.

2. Обратить внимание судов, что при рассмотрении дел о преступлениях, связанных с финансированием терроризма и экстремизма, судам наряду с уголовным и уголовно-процессуальными законами надлежит руководствоваться:

Законом Республики Узбекистан «О борьбе с терроризмом»;

Законом Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения»;

другими нормативно-правовыми актами Республики Узбекистан, направленными на противодействие финансированию терроризма и экстремизма;

международными конвенциями о борьбе с финансированием терроризма;

рекомендациями Группы разработки финансовых мер борьбы с отмыванием денег (ФАТФ).

3. Разъяснить судам, что в статье 155 3 Уголовного кодекса Республики Узбекистан (далее — УК) предусмотрена уголовная ответственность за:

материальное или финансовое обеспечение существования, функционирования террористической организации, выезда лиц за границу либо их передвижения через территорию Республики Узбекистан для участия в террористической деятельности, подготовки и совершения террористической акции (далее — материальное и финансовое обеспечение терроризма);

прямое или косвенное предоставление или сбор любых средств, ресурсов, оказание иных услуг террористическим организациям либо лицам, содействующим или участвующим в террористической деятельности.

4. В соответствии с Законом Республики Узбекистан «О борьбе с терроризмом» под террористической организацией понимается устойчивое объединение двух или более лиц либо террористических групп для осуществления террористической деятельности.

5. Материальное и финансовое обеспечение существования, функционирования террористической организации может выразиться:

в предоставлении движимых или недвижимых активов любого рода или юридических документов, удостоверяющих право на такие активы, либо участие в них (например, банковские чеки, денежные переводы, банковские кредиты, ценные бумаги, облигации, векселя, акции, аккредитивы и т. п.);

иного имущества или услуги имущественного характера, предназначенной для осуществления террористической деятельности.

6. Услуги имущественного характера, предназначенные для осуществления террористической деятельности, могут выражаться в:

приобретении билетов для выезда за границу либо передвижения через территорию Республики Узбекистан для участия в террористической деятельности;

переводе денежных средств, в том числе под видом благотворительности, на расчетные счета в Республике Узбекистан или за рубежом;

предоставлении денежных и иных средств через третьих лиц;

сопровождении лиц, направляющихся для присоединения к террористическим организациям;

предоставлении оружия, боеприпасов и другого снаряжения для совершения террористических акций;

предоставлении продуктов питания, предметов первой необходимости, медикаментов, обмундирования, экипировки, средств связи, транспорта, жилых и не жилых помещений, денежных средств и т.п.

7. Под сбором средств, ресурсов понимается совершение действий, направленных на непосредственное приискание или накопление предмета преступления, предназначенного для финансирования терроризма. Преступление, выражающееся в сборе средств, ресурсов считается оконченным с момента получения хотя бы части предмета, предназначенного для финансирования терроризма, вне зависимости от наличия реальной возможности распоряжения полученными средствами.

8. Под предоставлением средств, ресурсов понимается передача предмета финансирования терроризма, ранее добытого правомерным или противоправным путем, до или в процессе совершения преступлений террористического характера. Данное деяние считается оконченным с момента фактического предоставления предмета преступления, в том числе с момента отправления по почте или другими средствами связи, вне зависимости от наличия реальной возможности его использования.

9. Действия, выраженные в финансировании террористической организации лицом, являющимся ее участником, квалифицируется по совокупности статей 155 и 155 3 УК.

10. Разъяснить, что для признания лица, виновным в совершении преступления, предусмотренного статьей 155 3 УК, достаточно установления хотя бы одного факта финансирования терроризма.

11. Органы предварительного следствия и суды при квалификации действий виновного по пункту «а» части второй статьи 155 3 УК должны руководствоваться положениями, предусмотренными статьями 32 и 34 УК.

12. Действия должностных лиц, выразившиеся в финансировании терроризма, квалифицируются по пункту «б» части второй статьи 155 3 УК и не требуют дополнительной квалификации по статьям 192 11 , 205 УК.

При квалификации действий должностного лица по пункту «б» части второй статьи 155 3 УК следует установить, что исполнитель использовал свои служебные полномочия для финансирования терроризма.

13. Для квалификации действий виновного по пункту «в» части второй статьи 155 3 УК должно быть установлено предварительное объединение двух и более лиц в группу с целью осуществления совместной деятельности по финансированию терроризма.

14. При решении вопроса о наличии в действиях лица признаков экстремизма судам следует руководствоваться статьей 3 Закона Республики Узбекистан «О противодействии экстремизму».

15. Под финансированием экстремизма в соответствии с законом понимается деятельность:

направленная на обеспечение существования и функционирования экстремистской деятельности, выезда лиц за границу и передвижение через территорию Республики Узбекистан для участия в экстремистской деятельности:

прямое или косвенное предоставление либо сбор любых средств, ресурсов, иных услуг экстремистским организациям или лицам, содействующим или участвующим в экстремистской деятельности.

16. Разъяснить судам, что в части первой статьи 244 1 УК установлена уголовная ответственность за:

изготовление или хранение с целью распространения материалов, содержащих идеи религиозного экстремизма, сепаратизма и фундаментализма;

призывы к погромам или насильственному выселению граждан либо направленных на создание паники среди населения;

изготовление, хранение с целью распространения либо демонстрации атрибутики или символики религиозно-экстремистских, террористических организаций.

17. Следует иметь в виду, что уголовная ответственность по части второй статьи 244 1 УК наступает в случаях:

распространения в любой форме сведений и материалов, содержащих идеи религиозного экстремизма, сепаратизма и фундаментализма;

призыва к погромам или насильственному выселению граждан либо направленного на создание паники среди населения;

использования религии в целях нарушения гражданского согласия, распространения клеветнических, дестабилизирующих обстановку измышлений, совершения иных деяний, направленных против установленных правил поведения в обществе и общественной безопасности;

распространения либо демонстрации атрибутики или символики религиозно-экстремистских, террористических организаций.

18. Действия лица, участвовавшего в финансировании совершения преступления, предусмотренного статьей 244 1 УК, квалифицируются как пособника в зависимости от квалификации действий исполнителя преступления.

19. Действия лица, участвовавшего в финансировании создания, руководства, участия в религиозных экстремистских, сепаратистских, фундаменталистских или иных запрещенных организаций квалифицируются по статье 244 2 УК.

20. При рассмотрении дел данной категории, судам надлежит установить наличие у лица прямого умысла, направленного на финансирование терроризма или экстремизма. Так, при даче правовой оценки доказательствам виновности лица, судам необходимо руководствоваться разъяснениями, изложенными в постановлении Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 августа 2018 года «О некоторых вопросах применения норм уголовно-процессуального закона о допустимости доказательств».

21. При назначении наказания лицам, признанным виновными в финансировании терроризма и экстремизма, в каждом отдельно взятом случае судам следует учитывать степень общественной опасности совершенного преступления.

22. По окончании разбирательства по уголовному делу о финансировании терроризма, экстремизма суды обязаны разрешить вопрос о вещественных доказательствах в соответствии со статьей 211 УПК и руководствуясь разъяснениями, данными в постановлении Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 13 декабря 2012 года «О некоторых вопросах применения законодательства о вещественных доказательствах по уголовным делам».

23. Суду Республики Каракалпакстан, областным и приравненным к ним судам обеспечить правильное разрешение уголовных дел, связанных с финансированием терроризма и экстремизма, а также принять меры к устранению недостатков, имеющихся в судебной практике.

Председатель Верховного суда Республики Узбекистан К. КАМИЛОВ

Секретарь Пленума, судья Верховного суда И. АЛИМОВ

г. Ташкент,

27 ноября 2021 г.,

№ 32

lex.uz