UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 15-dekabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 15 декабрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 15 декабря 2021 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 15 December 2021 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Фавқулодда ҳолат тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2021 йил 24 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2021 йил 19 ноябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Конституциявий Қонуннинг мақсади

Ушбу Конституциявий Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ёки айрим жойларида фавқулодда ҳолатни жорий этиш шартлари ва тартибини белгилашдан иборат.

2-модда. Фавқулодда ҳолат тўғрисидаги қонунчилик

Фавқулодда ҳолат тўғрисидаги қонунчилик ушбу Конституциявий Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг фавқулодда ҳолат тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Конституциявий Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

комендантлик соати — сутканинг махсус берилган рухсатномаларсиз ва шахсни тасдиқловчи ҳужжатларсиз кўчаларда ҳамда бошқа жамоат жойларида ёхуд турар жойдан ташқарида бўлишга тақиқ белгиланган вақти;

фавқулодда ҳолат — Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, чет эл фуқароларининг ҳамда фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига, шунингдек юридик шахсларнинг ҳуқуқларига нисбатан ушбу Конституциявий Қонунда назарда тутилган айрим чекловлар белгилашга йўл қўядиган ҳамда уларнинг зиммасига қўшимча мажбуриятлар юклайдиган, Ўзбекистон Республикаси Конституциясига мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ёки айрим жойларида вақтинча жорий қилинадиган давлат бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, бошқа ташкилотлар, уларнинг мансабдор шахслари фаолиятининг алоҳида ҳуқуқий режими;

фавқулодда ҳолат жорий этилаётган ҳудудларнинг чегаралари (бундан буён матнда фавқулодда ҳолат жорий этилаётган ҳудудлар деб юритилади) — Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди ёхуд бир ёки бир неча маъмурий-ҳудудий бирликлари ёхуд уларнинг қисмини қамраб олувчи фавқулодда ҳолат режими амал қилиши доираси;

Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш бўйича давлат комиссияси — Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан фавқулодда ҳолат даврига тузиладиган вақтинчалик махсус давлат бошқаруви органи;

ҳудуд коменданти — ҳудуд комендатураси фаолиятига раҳбарлик қилувчи ҳамда фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи кучлар ва воситаларнинг ягона бошқарувини амалга оширувчи мансабдор шахс;

ҳудуд комендатураси — фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи кучлар ва воситаларни бошқариш учун ташкил этиладиган вақтинчалик махсус давлат бошқаруви органи.

4-модда. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш мақсадлари

Фавқулодда ҳолатни жорий этиш мақсадлари уни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этишдан, Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг хавфсизлигини ҳамда Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузуми ва ҳудудий яхлитлиги ҳимоя қилинишини таъминлашдан иборат.

2-боб. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш ҳоллари ва тартиби

5-модда. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш ҳоллари

Фавқулодда ҳолат Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг ҳаётига, соғлиғига ва хавфсизлигига, Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузумига ва (ёки) ҳудудий яхлитлигига бевосита таҳдид соладиган ҳамда фавқулодда чоралар қўлламасдан бартараф этиш мумкин бўлмаган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, алоҳида ҳолларда жорий этилади. Бундай ҳолатлар жумласига қуйидагилар киради:

реал ташқи хавф, Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузумини ва (ёки) ҳудудий яхлитлигини зўрлик билан ўзгартиришга уринишлар, оммавий тартибсизликлар, террорчилик ҳаракатлари, шунингдек зўравонлик ҳаракатлари билан бир вақтда юз берадиган, фуқароларнинг ҳаётига, соғлиғига ва хавфсизлигига, давлат органларининг, бошқа ташкилотларнинг кундалик фаолиятига бевосита таҳдид солувчи ўта муҳим ҳамда тоифаланган объектларни ёки айрим жойларни тўсиш ёки босиб олиш, қонунга хилоф қуролли тузилмаларни тайёрлаш (ташкил этиш) ва уларнинг фаолияти, миллатлараро, конфессиялараро ва чегаравий низолар;

кенг қамровли авария-қутқарув ишлари ва бошқа кечиктириб бўлмайдиган ишлар амалга оширилишини талаб этадиган йирик ҳалокатлар, табиий офатлар, эпидемиялар ҳамда бошқа табиий ва техноген хусусиятга эга фавқулодда вазиятлар, фавқулодда экологик вазиятлар.

6-модда. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш

Фавқулодда ҳолат Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ёки айрим жойларида жорий этилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони дарҳол оммавий ахборот воситаларида эълон қилиниши лозим.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони уч сутка ичида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенатига тасдиқлаш учун киритилади.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонида қуйидагилар белгиланади:

фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар;

фавқулодда ҳолатни жорий этиш заруратининг асоси;

фавқулодда ҳолат жорий этилаётган ҳудуднинг чегаралари;

фавқулодда ҳолат режимини таъминлайдиган кучлар ва воситалар;

фавқулодда чоралар рўйхати ва уларни қўллаш чегаралари, вақтинчалик чекловларнинг қатъий рўйхати;

фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган фавқулодда чораларни амалга ошириш учун масъул бўлган давлат органлари, уларнинг мансабдор шахслари;

фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида ташкил этиладиган махсус давлат бошқаруви органлари ва уларнинг ваколатлари;

фармон кучга кирадиган сана ва вақт, шунингдек фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш муддати.

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонини тасдиқлаш

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони эълон қилинганидан кейин Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси депутатлари ва Сенати аъзолари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлиси ўтказиладиган жойга дарҳол, махсус чақирувсиз етиб келиши шарт.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонини тасдиқлаш ҳақидаги масала Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг иккала палатаси қўмиталарида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг сиёсий партиялар фракциялари томонидан дастлабки тарзда муҳокама қилинмасдан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисида кўриб чиқилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони келиб тушган пайтдан эътиборан 72 соатдан кечиктирмай Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати ушбу фармонни тасдиқлаш ҳақидаги масалани кўриб чиқади ҳамда қўшма қарор қабул қилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонини тасдиқлаш масаласига доир қўшма қарори дарҳол Ўзбекистон Республикаси Президентига юборилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисида тасдиқланмаган фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони ушбу масала юзасидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма қарори қабул қилинган пайтдан эътиборан ўз кучини йўқотади. Бу ҳақда аҳоли фавқулодда ҳолат жорий этилиши ҳақида қандай тартибда хабардор қилинган бўлса, худди шундай тартибда хабардор қилинади.

9-модда. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари

Фавқулодда ҳолат жорий этилганда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати фавқулодда ҳолат амал қилишининг бутун даври мобайнида ўз ишини давом эттиради ва тарқатиб юборилиши мумкин эмас.

10-модда. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш муддати

Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида жорий этиладиган фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш муддати ўттиз суткадан, унинг айрим жойларида жорий этиладиган фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш муддати эса олтмиш суткадан ошиши мумкин эмас.

Агар фавқулодда ҳолатни жорий этиш мақсадларига эришилмаган бўлса, фавқулодда ҳолатнинг амал қилиши Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан яна бир муддатга узайтирилиши мумкин. Бу ҳақда аҳоли фавқулодда ҳолат жорий этилиши ҳақида қандай тартибда хабардор қилинган бўлса, худди шундай тартибда хабардор қилинади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини узайтириш тўғрисидаги фармони ушбу Конституциявий Қонуннинг 8-моддасида назарда тутилган тартибда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисида тасдиқланади.

11-модда. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини тугатиш

Агар фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар бартараф этилса, фавқулодда ҳолатнинг амал қилиши Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан тўлиқ ёки қисман, шу жумладан муддатидан илгари тугатилади. Бу ҳақда аҳоли фавқулодда ҳолат жорий этилиши ҳақида қандай тартибда хабардор қилинган бўлса, худди шундай тартибда хабардор қилинади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги фармони ушбу Конституциявий Қонуннинг 8-моддасида назарда тутилган тартибда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисида тасдиқланади.

3-боб. Фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар

12-модда. Фавқулодда ҳолат жорий этилганда қўлланиладиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонида фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида қуйидаги фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар жорий этилиши назарда тутилиши мумкин:

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда давлат бошқаруви органларининг (улар таркибий бўлинмаларининг), маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ваколатларини тўлиқ ёки қисман тўхтатиб туриш;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудуд бўйлаб ҳаракатланиш эркинлигига нисбатан чекловлар, шунингдек мазкур ҳудудга кириш ва ундан чиқишнинг алоҳида режими, шу жумладан мазкур ҳудудга, зарур бўлганда эса Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудига чет эл фуқароларининг ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг кириши ҳамда ушбу ҳудудларда туришига нисбатан чекловлар;

жамоат тартибини, ўта муҳим ва тоифаланган объектларни ҳамда аҳолининг ҳаёт фаолиятини ва транспортнинг ҳаракатланишини таъминловчи объектларни муҳофаза қилишни кучайтириш;

фаолиятнинг айрим турларини амалга оширишга, шу жумладан товарларни реализация қилишга, ишларни бажаришга ва хизматлар кўрсатишга нисбатан чекловлар;

озиқ-овқатни ва энг зарур нарсаларни сотиш, сотиб олиш ҳамда тақсимлашнинг алоҳида тартиби;

йиғилишлар, митинглар, кўча юришлари ёки намойишлар, шунингдек бошқа оммавий тадбирлар ўтказилишини тақиқлаш ёки чеклаш;

транспорт воситаларининг ҳаракатини чеклаш ва уларни кўздан кечиришни амалга ошириш;

хавфли ишлаб чиқаришлар ҳамда портловчи, радиоактив, шунингдек хавфли кимёвий ва биологик моддалардан фойдаланадиган ташкилотлар фаолиятини тўхтатиб туриш;

фавқулодда ҳолатлар муносабати билан моддий ва маданий қимматликларнинг йўқ қилинишига, ўғирланишига ёки шикастланишига аниқ таҳдид мавжуд бўлган тақдирда, уларни хавфсиз ҳудудларга эвакуация қилиш, кўчмас объектларга, шу жумладан моддий маданий мерос объектларига нисбатан эса уларни муҳофаза қилишга доир тегишли чоралар кўриш.

Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларга қараб, мазкур модданинг биринчи қисмида , шунингдек ушбу Конституциявий Қонуннинг 13 ва 14-моддаларида назарда тутилган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловларнинг бутун мажмуи ҳам, уларнинг айримлари ҳам жорий этилиши мумкин.

13-модда. Ушбу Конституциявий Қонун 5-моддасининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатлар мавжуд бўлганда жорий этилган фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар

Ушбу Конституциявий Қонун 5-моддасининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатлар мавжуд бўлганда фавқулодда ҳолат жорий этилган тақдирда, фавқулодда ҳолат жорий этилаётган ҳудудда ушбу Конституциявий Қонуннинг 12-моддасида кўрсатилган фавқулодда чораларга ва вақтинчалик чекловларга қўшимча равишда Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони билан қуйидаги қўшимча фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар назарда тутилиши мумкин:

комендантлик соатини жорий этиш;

ҳудудий мудофаа тадбирларини амалга ошириш;

оммавий ахборот воситалари фаолиятини чеклаш шартлари ва тартиби кўрсатилган ҳолда бундай фаолиятни чеклаш, шунингдек босма маҳсулотни, радиоузатувчи, овоз кучайтирувчи воситаларни, нусха кўпайтириш техникасини вақтинча олиб қўйиш ёки хатлаш, журналистлар аккредитациясини ўтказишнинг алоҳида тартибини белгилаш;

фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этишга монелик қилаётган нодавлат нотижорат ташкилотларининг фаолиятини тўхтатиб туриш;

Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, чет эл фуқароларининг, фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг шахсий кўригини, уларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлар текширувини, ашёларни, уй-жойни ва транспорт воситаларини кўздан кечиришни ўтказиш;

қуролни, унинг ўқ-дориларини, портловчи моддаларни, махсус воситаларни, заҳарли моддаларни реализация қилишни тақиқлаш, таркибида гиёҳвандлик воситалари ва уларнинг аналоглари, психотроп ва кучли таъсир этувчи моддалар мавжуд бўлган дори воситалари ва препаратлар, этил спирти, алкоголь маҳсулотлари муомалада бўлишининг алоҳида режимини белгилаш. Алоҳида ҳолларда фуқаролардан қуролни ва ўқ-дориларни, ташкилотлардан қуролни ва унинг ўқ-дориларини, махсус воситалар ва заҳарли моддаларни, шунингдек жанговар ва ўқув-жанговар ҳарбий техникани, портловчи ва радиоактив моддаларни вақтинча олиб қўйиш;

фавқулодда ҳолат режимини бузаётган ва фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда яшамайдиган шахсларни белгиланган тартибда ушбу ҳудуддан ташқарига ўз ҳисобидан чиқариб юбориш, уларда маблағлар мавжуд бўлмаган тақдирда эса харажатларнинг ўрнини кейинчалик суд тартибида ушбу шахслардан ундирган ҳолда Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан чиқариб юбориш.

14-модда. Ушбу Конституциявий Қонун 5-моддасининг учинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатлар мавжуд бўлганда жорий этилган фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар

Ушбу Конституциявий Қонун 5-моддасининг учинчи хатбошисида кўрсатилган ҳолатлар мавжуд бўлганда фавқулодда ҳолат жорий этилган тақдирда, фавқулодда ҳолат жорий этилаётган ҳудудда ушбу Конституциявий Қонуннинг 12-моддасида кўрсатилган фавқулодда чораларга ва вақтинчалик чекловларга қўшимча равишда Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармони билан қуйидаги қўшимча фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар назарда тутилиши мумкин:

аҳолини хавфсиз ҳудудларга вақтинча яшаб туриш учун стационар ёки кўчма турар жойлар мажбурий равишда берилган ҳолда эвакуация қилиш;

карантин жорий этиш, санитария-эпидемияга қарши, ветеринария тадбирларини ва бошқа тадбирларни амалга ошириш;

давлат захираларини жалб этиш, мулкчилик шаклларидан ва ташкилий-ҳуқуқий шаклларидан қатъи назар, ташкилотларнинг ресурсларини сафарбар этиш, уларнинг иш режимини ўзгартириш, мазкур ташкилотларни фавқулодда ҳолат шароитларида зарур бўлган маҳсулотларни ишлаб чиқаришга қайта ихтисослаштириш ва ишлаб чиқариш-хўжалик фаолиятини фавқулодда ҳолат шароитларида зарур бўлган бошқача тарзда ўзгартириш;

авария-қутқарув ишларини ва бошқа кечиктириб бўлмайдиган ишларни амалга ошириш ҳамда таъминлаш зарурати билан боғлиқ бўлган алоҳида ҳолларда мазкур ишларни амалга ошириш учун меҳнатга лаёқатли аҳолини, юридик ва жисмоний шахсларнинг транспорт воситаларини меҳнатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига мажбурий равишда риоя этган ҳолда жалб этиш.

15-модда. Сайловлар ва референдумлар ўтказишни чеклаш

Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида жорий этилган фавқулодда ҳолат амал қилишининг бутун муддати давомида сайловлар ва референдумлар ўтказилмайди.

Ўзбекистон Республикасининг айрим жойида жорий этилган фавқулодда ҳолат амал қилишининг бутун даври мобайнида ушбу жойда жойлашган халқ депутатлари Кенгашларига сайлов ва фуқаролар йиғинлари раислари сайлови ўтказилмайди.

Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида давлат ҳокимиятининг тегишли вакиллик органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва мансабдор шахслар ваколатларининг муддати тугаган тақдирда уларнинг ваколатлари муддати, агар мазкур органлар ва шахсларнинг ваколатлари ушбу Конституциявий Қонунда белгиланган тартибда тўхтатиб турилмаган бўлса, фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даври тугагунига қадар узайтирилади.

16-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг амал қилишини тўхтатиб туриш

Ўзбекистон Республикаси Президенти фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари ва қарорларининг, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорларининг, вазирликлар ҳамда идоралар буйруқлари ва қарорларининг, шунингдек маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қарорларининг амал қилишини ушбу ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонига зид бўлган тақдирда, фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш муддатига тўхтатиб туришга ҳақли.

4-боб. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида ташкил этиладиган махсус давлат бошқаруви органлари

17-модда. Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш бўйича махсус давлат бошқаруви органлари

Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этишга оид масалаларни дарҳол ҳал этиш ва тадбирларни амалга ошириш мақсадида фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш бўйича махсус давлат бошқаруви органлари ташкил этилиши мумкин бўлиб, улар жумласига қуйидагилар киради:

Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш бўйича давлат комиссияси (бундан буён матнда Давлат комиссияси деб юритилади);

ҳудуд комендатураси.

Икки ва ундан ортиқ ҳудудлар комендатураси ташкил этилган тақдирда, Давлат комиссияси Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан тузилади.

18-модда. Давлат комиссиясининг асосий вазифалари ва функциялари

Давлат комиссиясининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этиш бўйича чоралар ишлаб чиқиш;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудни бошқариш бўйича тезкор тадбирлар ўтказилишини ташкил этиш;

фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар натижасида жабрланган фуқаролар вақтинча яшаш, шунингдек уларга зарур ёрдам кўрсатиш учун стационар ёки кўчма турар жойларга вақтинча жойлаштирилишини ташкил этиш;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудларда давлат бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, бошқа ташкилотларнинг ҳамда ҳудудлар комендатураларининг фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этишга доир фаолиятини мувофиқлаштириш;

фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида ўтказиладиган тадбирларнинг бажарилиши устидан назорат қилиш.

Давлат комиссияси қуйидаги функцияларни амалга оширади:

давлат бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, бошқа ташкилотларнинг ва ҳудудлар комендатураларининг фаолиятини мувофиқлаштиришга доир таклифларни ишлаб чиқади;

Давлат комиссиясининг зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш масалалари юзасидан давлат бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахсларини ва ҳудудлар комендантларини эшитади;

давлат бошқаруви органларидан, маҳаллий давлат ҳокимияти органларидан, бошқа ташкилотлардан ва ҳудудлар комендантларидан Давлат комиссиясининг фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ҳужжатлар ҳамда маълумотларни сўраб олади;

давлат бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, бошқа ташкилотлар ва ҳудудлар комендатуралари томонидан фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларни бартараф этишга доир тадбирларнинг бажарилишини назорат қилади;

таҳлилий, экспертга оид ва бошқа ишларни бажариш учун давлат бошқаруви органларининг, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг мутахассисларини жалб этади;

ушбу Конституциявий Қонун 12-моддасининг биринчи қисмида , 13 ва 14-моддаларида кўрсатилган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар жорий этилишининг самарадорлигини кўриб чиқади. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар тўлиқ ёки қисман бартараф этилган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Президентига фавқулодда чораларни ва вақтинчалик чекловларни тўлиқ ёки қисман бекор қилиш ёки фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини тугатиш тўғрисида тегишли таклифлар киритади.

Давлат комиссияси Ўзбекистон Республикаси Президентига ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг тегишли лойиҳаларини кўриб чиқиш учун киритади.

19-модда. Давлат комиссиясининг фаолиятини ташкил этиш

Давлат комиссияси давлат бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, бошқа ташкилотлар вакилларидан ва ҳудудлар комендантларидан иборат таркибда тузилади.

Давлат комиссиясининг таркиби ва Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш бўйича давлат комиссияси тўғрисидаги низом Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланади.

Давлат комиссиясининг фаолияти раисдан, котибдан ва бошқа аъзолардан иборат таркибда амалга оширилади.

Давлат комиссиясининг раиси Ўзбекистон Республикаси Президентига ҳисобдордир.

Давлат комиссияси аъзоларининг ва унинг ишини таъминлаш учун жалб этиладиган мутахассисларнинг иш ўринлари ҳамда асосий иш жойидаги иш ҳақи сақланиб қолади.

Давлат комиссиясининг мажлислари заруратга қараб, унинг раиси томонидан чақирилади, қарорлари эса баённома шаклида расмийлаштирилади. Давлат комиссияси аъзолари мажлисларда алмаштириш ҳуқуқисиз иштирок этади.

Давлат комиссиясининг мажлис кун тартибидаги ҳар бир масалага доир қарорлари очиқ овоз бериш орқали қабул қилинади ҳамда, агар Давлат комиссияси аъзолари умумий сонининг кўпчилиги улар учун овоз берган бўлса, қабул қилинган деб ҳисобланади. Овозлар тенг бўлган тақдирда, Давлат комиссияси раисининг овози ҳал қилувчи бўлади. Давлат комиссиясининг ўз ваколатларига мувофиқ қабул қилинадиган қарорлари давлат бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, ҳудудларнинг комендатуралари, шунингдек жисмоний ва юридик шахслар томонидан бажарилиши шарт.

20-модда. Ҳудуд коменданти

Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи кучлар ва воситаларнинг ягона бошқарувини амалга ошириш учун Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан ҳудуд коменданти тайинланади.

Ҳудуд коменданти Ўзбекистон Республикаси Президентига, Давлат комиссияси тузилганда эса Ўзбекистон Республикаси Президентига ва Давлат комиссияси раисига бўйсунади.

Ҳудуд коменданти:

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш масалалари юзасидан барча давлат бошқаруви органлари (уларнинг таркибий бўлинмалари), маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, ташкилотлар, мансабдор шахслар, фуқаролар томонидан тегишли ҳудудда бажарилиши шарт бўлган буйруқлар ва фармойишларни ўз ваколатлари доирасида чиқаради;

комендантлик соатининг вақтини ва амал қилиш муддатини белгилайди;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудга кириш ва ундан чиқишнинг алоҳида режимини белгилайди;

қуролни, ўқ-дориларни, портловчи моддаларни, махсус воситаларни, заҳарли моддаларни, таркибида гиёҳвандлик воситалари ва уларнинг аналоглари, психотроп ва кучли таъсир этувчи моддалар мавжуд бўлган дори воситаларини ва препаратларни, этил спиртини, алкоголь маҳсулотини реализация қилишни тақиқлаш бўйича чоралар кўради;

фуқаролардан вақтинча олиб қўйилган қуролни ва ўқ-дориларни, ташкилотлардан вақтинча олиб қўйилган қуролни ва унинг ўқ-дориларини, махсус воситаларни, портловчи, заҳарли ҳамда радиоактив моддаларни, шунингдек жанговар ва ўқув-жанговар техникани сақлаш тартиби ва жойларини белгилайди;

фавқулодда ҳолат режимини бузаётган шахсларни фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудуддан ташқарига, уларнинг ҳаётига, соғлиғига ва хавфсизлигига хавф туғдирмайдиган ҳудудга белгиланган тартибда чиқариб юборади;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда ушбу Конституциявий Қонуннинг 12 , 13 ва 14-моддаларида назарда тутилган, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонига мувофиқ ҳали қўлланилмаган қўшимча фавқулодда чораларни ва вақтинчалик чекловларни қўллаш зарурати ҳақидаги асослантирилган таклифлар билан Ўзбекистон Республикаси Президентига ёки Давлат комиссияси раисига мурожаат қилади;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фавқулодда ҳолат режимини таъминлашга доир тадбирларни қўшимча равишда молиялаштириш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритади;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудуд аҳолисини юзага келган фавқулодда ҳолат ҳамда фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган айрим фавқулодда чораларни ва вақтинчалик чекловларни бажариш тартиби ҳақида оммавий ахборот воситалари орқали хабардор қилади;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда журналистларни аккредитация қилишнинг алоҳида тартибига риоя этилишини ҳамда уларнинг иш тартибини таъминлайди;

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда аҳолининг нормал ҳаёт фаолиятини сақлаб туриш ва таъминлаш учун зарур чоралар кўради.

Ҳудуд коменданти фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фаолият кўрсатувчи давлат бошқаруви органларининг (улар таркибий бўлинмаларининг), маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг барча мажлисларида иштирок этишга ҳамда ушбу Конституциявий Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари билан ўз ваколатлари жумласига киритилган масалалар бўйича таклифлар киритишга ҳақли.

Ҳудуд коменданти ҳудуд комендатурасига раҳбарликни амалга оширади. Ҳудуд комендатурасининг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланган низом асосида амалга оширилади.

Агар Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ҳудуд комендатурасининг ташкил этилиши фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фаолият юритувчи давлат бошқаруви органларининг (улар таркибий бўлинмаларининг) ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг фаолиятини тўхтатиб турмайди.

5-боб. Фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи (сақловчи) кучлар ва воситалар

21-модда. Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш учун кучлар ва воситалар

Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш учун Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, Миллий гвардиясининг, Давлат хавфсизлик хизматининг ва Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва ҳаракат қилиш давлат тизимига кирувчи бошқа давлат органлари ҳамда ташкилотларининг кучлари ва воситаларидан фойдаланилади.

22-модда. Фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи кучлар ва воситалар фаолиятини мувофиқлаштириш

Фавқулодда ҳолат режимини таъминловчи кучлар ва воситаларнинг ҳаракатларини мувофиқлаштириш учун ҳудуд комендатураси таркибида ҳудуд коменданти томонидан тегишли давлат бошқаруви органларининг (улар таркибий бўлинмаларининг) ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг вакиллари орасидан тезкор штаб тузилади.

Тезкор штабга ҳудуд коменданти раҳбарлик қилади.

23-модда. Фавқулодда ҳолат режимини сақлаб туриш учун қўшимча кучлар ва воситаларни жалб этиш

Алоҳида ҳолларда, ушбу Конституциявий Қонуннинг 21-моддасида кўрсатилган кучлар ва воситаларга қўшимча равишда, фавқулодда ҳолат режимини сақлаб туриш учун Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонига асосан Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг кучлари ва воситалари жалб этилиши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги қуйидаги вазифаларни бажариш учун жалб этилади:

фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудга кириш ва ундан чиқишнинг алоҳида режимини сақлаб туриш;

аҳолининг ҳаёт фаолиятини ва транспортнинг ҳаракатланишини таъминловчи объектларни ҳамда одамларнинг ҳаёти ва соғлиғи, шунингдек атроф-муҳит учун юқори хавф туғдирадиган объектларни муҳофаза қилиш;

қурол, жанговар ва махсус техника қўлланилган ҳолда зўравонлик ҳаракатлари билан бирга юз берадиган тўқнашувларда иштирок этаётган қарама-қарши курашаётган тарафларни ажратиш;

қонунга хилоф қуролли тузилмалар фаолиятига чек қўйишда иштирок этиш;

Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва ҳаракат қилиш давлат тизимининг кучлари таркибида фавқулодда вазиятларнинг оқибатларини бартараф этишда, шунингдек одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишда иштирок этиш.

Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ушбу модда иккинчи қисмининг иккинчи — бешинчи хатбошиларида кўрсатилган вазифаларни Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардияси ва Давлат хавфсизлик хизмати билан биргаликда, ушбу модда иккинчи қисмининг олтинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолларда эса Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан биргаликда бажаради.

6-боб. Фавқулодда ҳолат шароитларида жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек мансабдор шахслар ҳуқуқларининг кафолатлари

24-модда. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида жисмоний ва юридик шахслар мулкий ва ижтимоий ҳуқуқларининг кафолатлари

Ушбу Конституциявий Қонун 14-моддасининг бешинчи хатбошисига мувофиқ авария-қутқарув ва бошқа кечиктириб бўлмайдиган ишларни амалга ошириш ҳамда таъминлаш учун жалб этилган шахслар меҳнатига меҳнат тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ҳақ тўлаш кафолатланади, бундан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Банд бўлмаган аҳоли орасидан авария-қутқарув ва бошқа кечиктириб бўлмайдиган ишларни амалга ошириш ҳамда таъминлаш учун жалб этилган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш тартиби ва миқдорлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар натижасида ёки бундай ҳолатларни йўқ қилиш ёки уларнинг оқибатларини бартараф этиш бўйича чоралар қўлланилиши муносабати билан жабрланган шахсларга Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган шартлар асосида ва тартибда турар жойлар берилади, етказилган моддий зарарнинг ўрни қопланади, ишга жойлашишда кўмак берилади ва зарур ёрдам кўрсатилади.

Ушбу Конституциявий Қонун 14-моддасининг тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида назарда тутилган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар оқибатида зарар кўрган шахсларга ушбу зарарнинг ўрни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда қопланади.

25-модда. Фавқулодда ҳолатни таъминлашда (сақлаб туришда) иштирок этган шахсларга бериладиган қўшимча кафолатлар ва компенсациялар

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, Миллий гвардиясининг, Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, Давлат хавфсизлик хизматининг ҳамда Мудофаа вазирлигининг ходимларига ва ҳарбий хизматчиларига, шунингдек фавқулодда ҳолат режимини таъминлашда (сақлаб туришда) иштирок этган бошқа шахсларга нисбатан қонунчиликда назарда тутилган қўшимча кафолатлар ва компенсациялар татбиқ этилади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларни ҳисобга олиш тартиби, шунингдек мазкур шахсларга нисбатан қўшимча кафолатлар ва компенсациялар қўллаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

26-модда. Фавқулодда ҳолат шароитларида фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловларни қўллаш чегаралари

Фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган ҳамда Ўзбекистон Республикаси фуқаролари, чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар ҳуқуқ ва эркинликларининг, шунингдек юридик шахслар ҳуқуқларининг алоҳида чекловлари белгиланишига сабаб бўладиган ҳамда уларнинг зиммасига қўшимча мажбуриятлар юклатадиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар қонунга мувофиқ вужудга келган фавқулодда ҳолат талаб этадиган чегаралар доирасида амалга оширилиши керак.

Фавқулодда ҳолат шароитларида қўлланиладиган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро шартномаларига зид бўлмаслиги керак. Фавқулодда ҳолатнинг жорий этилиши инсон ва фуқаронинг Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 24 , 25 , 26-моддаларида , 27-моддасининг биринчи қисмида , 30 , 31 ва 44-моддаларида назарда тутилган ҳуқуқ ва эркинликларини чеклаш учун асос бўла олмайди.

Ушбу Конституциявий Қонунда назарда тутилган фавқулодда чоралар ва вақтинчалик чекловлар қатъийдир, улар кенгайтириб талқин этилмайди ва бошқа чекловлар белгиланишига йўл қўйилмайди.

27-модда. Жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни, жанговар ва махсус техникани ҳамда ўқотар қуролни қўллаш шартлари ва чегаралари

Жисмоний куч ишлатишнинг, махсус воситаларни, жанговар ва махсус техникани ҳамда ўқотар қуролни қўллашнинг қонунларда ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларида белгиланган шартлари ва чегаралари фавқулодда ҳолат шароитларида ўзгартирилмайди.

Фавқулодда ҳолат режимини таъминлашга (сақлаб туришга) жалб этилган шахсларнинг ўз ваколатлари доирасидан чиқиши, шунингдек қонунга хилоф равишда куч ишлатиши, махсус воситаларни ва ўқотар қуролни қўллаши қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.

28-модда. Комендантлик соати қоидаларини бузган шахсларни маъмурий йўл билан ушлаб туриш тартиби

Комендантлик соати қоидаларини бузган шахслар комендантлик соати тугагунига қадар ушлаб турилади, ёнида шахсини тасдиқловчи ҳужжатлар бўлмаган (ўз шахси ҳақидаги маълумотларни яшираётган) шахслар эса ички ишлар органи бошлиғининг қарорига кўра кўпи билан йигирма тўрт соат муддатга ушлаб турилиши мумкин.

Ушлаб турилган шахслар, уларнинг ёнида бўлган нарсалар ва ҳужжатлар, шунингдек уларнинг транспорт воситалари қонунчиликда белгиланган тартибда кўздан кечирилиши мумкин.

Ички ишлар органи бошлиғининг маъмурий йўл билан ушлаб туриш тўғрисидаги қарори устидан юқори турувчи органга (мансабдор шахсга) ёки судга шикоят қилиниши мумкин.

Ички ишлар органи бошлиғининг комендантлик соати қоидаларини бузган шахсларни маъмурий йўл билан ушлаб туриш тўғрисидаги қарорининг қонунийлиги ва ушлаб турилган шахсларни сақлаш тартибига риоя этилиши устидан назорат қилиш прокурор томонидан амалга оширилади.

Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда одамлар, ҳайвонлар ва ўсимликларнинг хавфли юқумли касалликлари юзага келиши ҳамда тарқалиши хавфи туфайли чекловчи тадбирлар (карантин) жорий этилган тақдирда, фавқулодда ҳолат режимини бузган, мазкур жойда яшамайдиган ҳамда ушбу жойдан ташқарига чиқариб юборилиши лозим бўлган фуқаролар шу шахслар учун белгиланган тиббий кузатув муддати тугагунига қадар умумий асосларда ушлаб турилади.

29-модда. Фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини тугатишнинг ҳуқуқий оқибатлари

Фавқулодда ҳолат режимини таъминлаш мақсадида қабул қилинган ҳамда Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, чет эл фуқароларининг ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини, шунингдек юридик шахсларнинг ҳуқуқларини вақтинча чеклаш билан боғлиқ бўлган Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари ҳамда бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, ҳудуд комендантининг буйруқлари ва фармойишларининг амал қилиши фавқулодда ҳолатнинг амал қилиши тугатилиши билан бир вақтда тугатилади.

Фавқулодда ҳолатнинг амал қилишини тугатиш фавқулодда ҳолат режимини бузиш тўғрисидаги маъмурий ишни юритишнинг тугатилишига ва маъмурий йўл билан ушлаб турилган шахсларнинг ёки мазкур ҳуқуқбузарликни содир этганлиги учун ўзига нисбатан маъмурий қамоққа олиш тарзидаги маъмурий жазо қўлланилган шахсларнинг дарҳол озод этилишига сабаб бўлади.

30-модда. Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда одил судловни амалга ошириш

Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда одил судлов фақат суд томонидан амалга оширилади. Мазкур ҳудудда Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига ва «Судлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ ташкил этилган барча судлар фаолият кўрсатади.

Фавқулодда судларнинг бирор-бир шаклини ёки турини яратишга, худди шунингдек тезлаштирилган ёки фавқулодда суд ишларини юритишнинг ҳар қандай шакллари ва турларини қўллашга йўл қўйилмайди.

Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда фаолият кўрсатаётган судлар томонидан одил судловни амалга ошириш мумкин бўлмаган тақдирда, судларда кўриб чиқиладиган ишларнинг судловга тегишлилиги Ўзбекистон Республикаси Олий судининг қарорига кўра ўзгартирилиши мумкин.

7-боб. Якунловчи қоидалар

31-модда. Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларнинг сабаблари ва оқибатларини бартараф этишга доир ишларни молиялаштириш

Фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатларнинг сабаблари ва оқибатларини бартараф этишга доир ишларни молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиш даврида Давлат комиссиясига ва (ёки) ҳудуд комендантига ҳаёт кечириш учун зарур бўлган ва ижтимоий соҳа объектларини, уй-жой фондини тиклашга, фуқароларга етказилган зарарнинг ўрнини қоплашга, фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда жойлашган тегишли ташкилотларга компенсациялар тўлашга йўналтирилаётган маблағларни белгиланган тартибда тасарруф этиш вазифалари топширилиши мумкин.

32-модда. Бирлашган Миллатлар Ташкилотини фавқулодда ҳолатни жорий этиш ва унинг амал қилиш даврини тугатиш тўғрисида хабардор қилиш

Ушбу Конституциявий Қонунга мувофиқ фавқулодда ҳолат жорий этилган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пактдан (Нью-Йорк, 1966 йил 16 декабрь) келиб чиқадиган халқаро мажбуриятларига биноан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонини тасдиқлаш ҳақидаги қўшма қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан уч кунлик муддатда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош котибини мазкур халқаро шартномада назарда тутилган инсоннинг фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқларини вақтинча чеклаш ҳажми ҳамда фавқулодда ҳолатни жорий этиш шартлари тўғрисида хабардор қилади.

Фавқулодда ҳолатнинг амал қилиши узайтирилган тақдирда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош котиби фавқулодда ҳолат жорий этилиши ҳақида қандай тартибда хабардор қилинган бўлса, худди шундай тартибда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги томонидан хабардор қилинади.

Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош котибини фавқулодда ҳолатнинг амал қилиши тугатилганлиги ва Ўзбекистон Республикаси халқаро шартномалари қоидаларининг амал қилиши тўлиқ ҳажмда тикланганлиги тўғрисида хабардор қилади.

33-модда. Чегарадош давлатларни фавқулодда ҳолат жорий этилганлиги тўғрисида хабардор қилиш

Ўзбекистон Республикасининг айрим жойларида фавқулодда ҳолат жорий этилган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг фавқулодда ҳолат жорий этиш тўғрисидаги фармонини тасдиқлаш ҳақидаги қўшма қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан 24 соат ичида чегарадош давлатларни фавқулодда ҳолатни жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар тўғрисида хабардор қилади.

34-модда. Халқаро инсонпарварлик ёрдами

Фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳудудда халқаро инсонпарварлик ёрдами Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

35-модда. Фавқулодда ҳолат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Фавқулодда ҳолат тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

36-модда. Ушбу Конституциявий Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Конституциявий Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

37-модда. Қонунчиликни ушбу Конституциявий Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Конституциявий Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Конституциявий Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

38-модда. Ушбу Конституциявий Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Конституциявий Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2021 йил 15 декабрь,

ЎРҚ-737-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.12.2021 й., 03/21/737/1163-сон; 08.05.2023 й., 03/23/838/0257-сон; 29.11.2023 й., 03/23/880/0905-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Favqulodda holat toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2021-yil 24-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2021-yil 19-noyabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning maqsadi

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki ayrim joylarida favqulodda holatni joriy etish shartlari va tartibini belgilashdan iborat.

2-modda. Favqulodda holat toʻgʻrisidagi qonunchilik

Favqulodda holat toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Konstitutsiyaviy Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining favqulodda holat toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

komendantlik soati — sutkaning maxsus berilgan ruxsatnomalarsiz va shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarsiz koʻchalarda hamda boshqa jamoat joylarida yoxud turar joydan tashqarida boʻlishga taqiq belgilangan vaqti;

favqulodda holat — Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning huquq va erkinliklariga, shuningdek yuridik shaxslarning huquqlariga nisbatan ushbu Konstitutsiyaviy Qonunda nazarda tutilgan ayrim cheklovlar belgilashga yoʻl qoʻyadigan hamda ularning zimmasiga qoʻshimcha majburiyatlar yuklaydigan, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki ayrim joylarida vaqtincha joriy qilinadigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari faoliyatining alohida huquqiy rejimi;

favqulodda holat joriy etilayotgan hududlarning chegaralari (bundan buyon matnda favqulodda holat joriy etilayotgan hududlar deb yuritiladi) — Oʻzbekiston Respublikasining butun hududi yoxud bir yoki bir necha maʼmuriy-hududiy birliklari yoxud ularning qismini qamrab oluvchi favqulodda holat rejimi amal qilishi doirasi;

Favqulodda holat rejimini taʼminlash boʻyicha davlat komissiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan favqulodda holat davriga tuziladigan vaqtinchalik maxsus davlat boshqaruvi organi;

hudud komendanti — hudud komendaturasi faoliyatiga rahbarlik qiluvchi hamda favqulodda holat rejimini taʼminlovchi kuchlar va vositalarning yagona boshqaruvini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs;

hudud komendaturasi — favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini taʼminlovchi kuchlar va vositalarni boshqarish uchun tashkil etiladigan vaqtinchalik maxsus davlat boshqaruvi organi.

4-modda. Favqulodda holatni joriy etish maqsadlari

Favqulodda holatni joriy etish maqsadlari uni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etishdan, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xavfsizligini hamda Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumi va hududiy yaxlitligi himoya qilinishini taʼminlashdan iborat.

2-bob. Favqulodda holatni joriy etish hollari va tartibi

5-modda. Favqulodda holatni joriy etish hollari

Favqulodda holat Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining hayotiga, sogʻligʻiga va xavfsizligiga, Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumiga va (yoki) hududiy yaxlitligiga bevosita tahdid soladigan hamda favqulodda choralar qoʻllamasdan bartaraf etish mumkin boʻlmagan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, alohida hollarda joriy etiladi. Bunday holatlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

real tashqi xavf, Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini va (yoki) hududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga urinishlar, ommaviy tartibsizliklar, terrorchilik harakatlari, shuningdek zoʻravonlik harakatlari bilan bir vaqtda yuz beradigan, fuqarolarning hayotiga, sogʻligʻiga va xavfsizligiga, davlat organlarining, boshqa tashkilotlarning kundalik faoliyatiga bevosita tahdid soluvchi oʻta muhim hamda toifalangan obyektlarni yoki ayrim joylarni toʻsish yoki bosib olish, qonunga xilof qurolli tuzilmalarni tayyorlash (tashkil etish) va ularning faoliyati, millatlararo, konfessiyalararo va chegaraviy nizolar;

keng qamrovli avariya-qutqaruv ishlari va boshqa kechiktirib boʻlmaydigan ishlar amalga oshirilishini talab etadigan yirik halokatlar, tabiiy ofatlar, epidemiyalar hamda boshqa tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar, favqulodda ekologik vaziyatlar.

6-modda. Favqulodda holatni joriy etish

Favqulodda holat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki ayrim joylarida joriy etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni darhol ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni uch sutka ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senatiga tasdiqlash uchun kiritiladi.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonida quyidagilar belgilanadi:

favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar;

favqulodda holatni joriy etish zaruratining asosi;

favqulodda holat joriy etilayotgan hududning chegaralari;

favqulodda holat rejimini taʼminlaydigan kuchlar va vositalar;

favqulodda choralar roʻyxati va ularni qoʻllash chegaralari, vaqtinchalik cheklovlarning qatʼiy roʻyxati;

favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan favqulodda choralarni amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari;

favqulodda holatning amal qilish davrida tashkil etiladigan maxsus davlat boshqaruvi organlari va ularning vakolatlari;

farmon kuchga kiradigan sana va vaqt, shuningdek favqulodda holatning amal qilish muddati.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonini tasdiqlash

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni eʼlon qilinganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati aʼzolari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma majlisi oʻtkaziladigan joyga darhol, maxsus chaqiruvsiz yetib kelishi shart.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonini tasdiqlash haqidagi masala Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining ikkala palatasi qoʻmitalarida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining siyosiy partiyalar fraksiyalari tomonidan dastlabki tarzda muhokama qilinmasdan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma majlisida koʻrib chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni kelib tushgan paytdan eʼtiboran 72 soatdan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati ushbu farmonni tasdiqlash haqidagi masalani koʻrib chiqadi hamda qoʻshma qaror qabul qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonini tasdiqlash masalasiga doir qoʻshma qarori darhol Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma majlisida tasdiqlanmagan favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni ushbu masala yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma qarori qabul qilingan paytdan eʼtiboran oʻz kuchini yoʻqotadi. Bu haqda aholi favqulodda holat joriy etilishi haqida qanday tartibda xabardor qilingan boʻlsa, xuddi shunday tartibda xabardor qilinadi.

9-modda. Favqulodda holatning amal qilish davrida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi faoliyatining oʻziga xos xususiyatlari

Favqulodda holat joriy etilganda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati favqulodda holat amal qilishining butun davri mobaynida oʻz ishini davom ettiradi va tarqatib yuborilishi mumkin emas.

10-modda. Favqulodda holatning amal qilish muddati

Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida joriy etiladigan favqulodda holatning amal qilish muddati oʻttiz sutkadan, uning ayrim joylarida joriy etiladigan favqulodda holatning amal qilish muddati esa oltmish sutkadan oshishi mumkin emas.

Agar favqulodda holatni joriy etish maqsadlariga erishilmagan boʻlsa, favqulodda holatning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan yana bir muddatga uzaytirilishi mumkin. Bu haqda aholi favqulodda holat joriy etilishi haqida qanday tartibda xabardor qilingan boʻlsa, xuddi shunday tartibda xabardor qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holatning amal qilishini uzaytirish toʻgʻrisidagi farmoni ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 8-moddasida nazarda tutilgan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma majlisida tasdiqlanadi.

11-modda. Favqulodda holatning amal qilishini tugatish

Agar favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar bartaraf etilsa, favqulodda holatning amal qilishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan toʻliq yoki qisman, shu jumladan muddatidan ilgari tugatiladi. Bu haqda aholi favqulodda holat joriy etilishi haqida qanday tartibda xabardor qilingan boʻlsa, xuddi shunday tartibda xabardor qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi farmoni ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 8-moddasida nazarda tutilgan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qoʻshma majlisida tasdiqlanadi.

3-bob. Favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar

12-modda. Favqulodda holat joriy etilganda qoʻllaniladigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonida favqulodda holatning amal qilish davrida quyidagi favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar joriy etilishi nazarda tutilishi mumkin:

favqulodda holat joriy etilgan hududda davlat boshqaruvi organlarining (ular tarkibiy boʻlinmalarining), mahalliy davlat hokimiyati organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining vakolatlarini toʻliq yoki qisman toʻxtatib turish;

favqulodda holat joriy etilgan hudud boʻylab harakatlanish erkinligiga nisbatan cheklovlar, shuningdek mazkur hududga kirish va undan chiqishning alohida rejimi, shu jumladan mazkur hududga, zarur boʻlganda esa Oʻzbekiston Respublikasining butun hududiga chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning kirishi hamda ushbu hududlarda turishiga nisbatan cheklovlar;

jamoat tartibini, oʻta muhim va toifalangan obyektlarni hamda aholining hayot faoliyatini va transportning harakatlanishini taʼminlovchi obyektlarni muhofaza qilishni kuchaytirish;

faoliyatning ayrim turlarini amalga oshirishga, shu jumladan tovarlarni realizatsiya qilishga, ishlarni bajarishga va xizmatlar koʻrsatishga nisbatan cheklovlar;

oziq-ovqatni va eng zarur narsalarni sotish, sotib olish hamda taqsimlashning alohida tartibi;

yigʻilishlar, mitinglar, koʻcha yurishlari yoki namoyishlar, shuningdek boshqa ommaviy tadbirlar oʻtkazilishini taqiqlash yoki cheklash;

transport vositalarining harakatini cheklash va ularni koʻzdan kechirishni amalga oshirish;

xavfli ishlab chiqarishlar hamda portlovchi, radioaktiv, shuningdek xavfli kimyoviy va biologik moddalardan foydalanadigan tashkilotlar faoliyatini toʻxtatib turish;

favqulodda holatlar munosabati bilan moddiy va madaniy qimmatliklarning yoʻq qilinishiga, oʻgʻirlanishiga yoki shikastlanishiga aniq tahdid mavjud boʻlgan taqdirda, ularni xavfsiz hududlarga evakuatsiya qilish, koʻchmas obyektlarga, shu jumladan moddiy madaniy meros obyektlariga nisbatan esa ularni muhofaza qilishga doir tegishli choralar koʻrish.

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarga qarab, mazkur moddaning birinchi qismida , shuningdek ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 13 va 14-moddalarida nazarda tutilgan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlarning butun majmui ham, ularning ayrimlari ham joriy etilishi mumkin.

13-modda. Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 5-moddasining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan holatlar mavjud boʻlganda joriy etilgan favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 5-moddasining ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan holatlar mavjud boʻlganda favqulodda holat joriy etilgan taqdirda, favqulodda holat joriy etilayotgan hududda ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan favqulodda choralarga va vaqtinchalik cheklovlarga qoʻshimcha ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni bilan quyidagi qoʻshimcha favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar nazarda tutilishi mumkin:

komendantlik soatini joriy etish;

hududiy mudofaa tadbirlarini amalga oshirish;

ommaviy axborot vositalari faoliyatini cheklash shartlari va tartibi koʻrsatilgan holda bunday faoliyatni cheklash, shuningdek bosma mahsulotni, radiouzatuvchi, ovoz kuchaytiruvchi vositalarni, nusxa koʻpaytirish texnikasini vaqtincha olib qoʻyish yoki xatlash, jurnalistlar akkreditatsiyasini oʻtkazishning alohida tartibini belgilash;

favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etishga monelik qilayotgan nodavlat notijorat tashkilotlarining faoliyatini toʻxtatib turish;

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning shaxsiy koʻrigini, ularning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar tekshiruvini, ashyolarni, uy-joyni va transport vositalarini koʻzdan kechirishni oʻtkazish;

qurolni, uning oʻq-dorilarini, portlovchi moddalarni, maxsus vositalarni, zaharli moddalarni realizatsiya qilishni taqiqlash, tarkibida giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop va kuchli taʼsir etuvchi moddalar mavjud boʻlgan dori vositalari va preparatlar, etil spirti, alkogol mahsulotlari muomalada boʻlishining alohida rejimini belgilash. Alohida hollarda fuqarolardan qurolni va oʻq-dorilarni, tashkilotlardan qurolni va uning oʻq-dorilarini, maxsus vositalar va zaharli moddalarni, shuningdek jangovar va oʻquv-jangovar harbiy texnikani, portlovchi va radioaktiv moddalarni vaqtincha olib qoʻyish;

favqulodda holat rejimini buzayotgan va favqulodda holat joriy etilgan hududda yashamaydigan shaxslarni belgilangan tartibda ushbu hududdan tashqariga oʻz hisobidan chiqarib yuborish, ularda mablagʻlar mavjud boʻlmagan taqdirda esa xarajatlarning oʻrnini keyinchalik sud tartibida ushbu shaxslardan undirgan holda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan chiqarib yuborish.

14-modda. Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 5-moddasining uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan holatlar mavjud boʻlganda joriy etilgan favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 5-moddasining uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan holatlar mavjud boʻlganda favqulodda holat joriy etilgan taqdirda, favqulodda holat joriy etilayotgan hududda ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 12-moddasida koʻrsatilgan favqulodda choralarga va vaqtinchalik cheklovlarga qoʻshimcha ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoni bilan quyidagi qoʻshimcha favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar nazarda tutilishi mumkin:

aholini xavfsiz hududlarga vaqtincha yashab turish uchun statsionar yoki koʻchma turar joylar majburiy ravishda berilgan holda evakuatsiya qilish;

karantin joriy etish, sanitariya-epidemiyaga qarshi, veterinariya tadbirlarini va boshqa tadbirlarni amalga oshirish;

davlat zaxiralarini jalb etish, mulkchilik shakllaridan va tashkiliy-huquqiy shakllaridan qatʼi nazar, tashkilotlarning resurslarini safarbar etish, ularning ish rejimini oʻzgartirish, mazkur tashkilotlarni favqulodda holat sharoitlarida zarur boʻlgan mahsulotlarni ishlab chiqarishga qayta ixtisoslashtirish va ishlab chiqarish-xoʻjalik faoliyatini favqulodda holat sharoitlarida zarur boʻlgan boshqacha tarzda oʻzgartirish;

avariya-qutqaruv ishlarini va boshqa kechiktirib boʻlmaydigan ishlarni amalga oshirish hamda taʼminlash zarurati bilan bogʻliq boʻlgan alohida hollarda mazkur ishlarni amalga oshirish uchun mehnatga layoqatli aholini, yuridik va jismoniy shaxslarning transport vositalarini mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga majburiy ravishda rioya etgan holda jalb etish.

15-modda. Saylovlar va referendumlar oʻtkazishni cheklash

Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida joriy etilgan favqulodda holat amal qilishining butun muddati davomida saylovlar va referendumlar oʻtkazilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining ayrim joyida joriy etilgan favqulodda holat amal qilishining butun davri mobaynida ushbu joyda joylashgan xalq deputatlari Kengashlariga saylov va fuqarolar yigʻinlari raislari saylovi oʻtkazilmaydi.

Favqulodda holatning amal qilish davrida davlat hokimiyatining tegishli vakillik organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va mansabdor shaxslar vakolatlarining muddati tugagan taqdirda ularning vakolatlari muddati, agar mazkur organlar va shaxslarning vakolatlari ushbu Konstitutsiyaviy Qonunda belgilangan tartibda toʻxtatib turilmagan boʻlsa, favqulodda holatning amal qilish davri tugaguniga qadar uzaytiriladi.

16-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning amal qilishini toʻxtatib turish

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti favqulodda holat joriy etilgan hududda amalda boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlarining, vazirliklar hamda idoralar buyruqlari va qarorlarining, shuningdek mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining amal qilishini ushbu hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoniga zid boʻlgan taqdirda, favqulodda holatning amal qilish muddatiga toʻxtatib turishga haqli.

4-bob. Favqulodda holatning amal qilish davrida tashkil etiladigan maxsus davlat boshqaruvi organlari

17-modda. Favqulodda holat rejimini taʼminlash boʻyicha maxsus davlat boshqaruvi organlari

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etishga oid masalalarni darhol hal etish va tadbirlarni amalga oshirish maqsadida favqulodda holatning amal qilish davrida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan favqulodda holat rejimini taʼminlash boʻyicha maxsus davlat boshqaruvi organlari tashkil etilishi mumkin boʻlib, ular jumlasiga quyidagilar kiradi:

Favqulodda holat rejimini taʼminlash boʻyicha davlat komissiyasi (bundan buyon matnda Davlat komissiyasi deb yuritiladi);

hudud komendaturasi.

Ikki va undan ortiq hududlar komendaturasi tashkil etilgan taqdirda, Davlat komissiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan tuziladi.

18-modda. Davlat komissiyasining asosiy vazifalari va funksiyalari

Davlat komissiyasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etish boʻyicha choralar ishlab chiqish;

favqulodda holat joriy etilgan hududni boshqarish boʻyicha tezkor tadbirlar oʻtkazilishini tashkil etish;

favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar natijasida jabrlangan fuqarolar vaqtincha yashash, shuningdek ularga zarur yordam koʻrsatish uchun statsionar yoki koʻchma turar joylarga vaqtincha joylashtirilishini tashkil etish;

favqulodda holat joriy etilgan hududlarda davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, boshqa tashkilotlarning hamda hududlar komendaturalarining favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etishga doir faoliyatini muvofiqlashtirish;

favqulodda holatning amal qilish davrida oʻtkaziladigan tadbirlarning bajarilishi ustidan nazorat qilish.

Davlat komissiyasi quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, boshqa tashkilotlarning va hududlar komendaturalarining faoliyatini muvofiqlashtirishga doir takliflarni ishlab chiqadi;

Davlat komissiyasining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish masalalari yuzasidan davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslarini va hududlar komendantlarini eshitadi;

davlat boshqaruvi organlaridan, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan, boshqa tashkilotlardan va hududlar komendantlaridan Davlat komissiyasining faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlar hamda maʼlumotlarni soʻrab oladi;

davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar va hududlar komendaturalari tomonidan favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etishga doir tadbirlarning bajarilishini nazorat qiladi;

tahliliy, ekspertga oid va boshqa ishlarni bajarish uchun davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning mutaxassislarini jalb etadi;

ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 12-moddasining birinchi qismida , 13 va 14-moddalarida koʻrsatilgan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar joriy etilishining samaradorligini koʻrib chiqadi. Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar toʻliq yoki qisman bartaraf etilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni toʻliq yoki qisman bekor qilish yoki favqulodda holatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisida tegishli takliflar kiritadi.

Davlat komissiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga favqulodda holat rejimini taʼminlash masalalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlarning tegishli loyihalarini koʻrib chiqish uchun kiritadi.

19-modda. Davlat komissiyasining faoliyatini tashkil etish

Davlat komissiyasi davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar vakillaridan va hududlar komendantlaridan iborat tarkibda tuziladi.

Davlat komissiyasining tarkibi va Favqulodda holat rejimini taʼminlash boʻyicha davlat komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat komissiyasining faoliyati raisdan, kotibdan va boshqa aʼzolardan iborat tarkibda amalga oshiriladi.

Davlat komissiyasining raisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga hisobdordir.

Davlat komissiyasi aʼzolarining va uning ishini taʼminlash uchun jalb etiladigan mutaxassislarning ish oʻrinlari hamda asosiy ish joyidagi ish haqi saqlanib qoladi.

Davlat komissiyasining majlislari zaruratga qarab, uning raisi tomonidan chaqiriladi, qarorlari esa bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi. Davlat komissiyasi aʼzolari majlislarda almashtirish huquqisiz ishtirok etadi.

Davlat komissiyasining majlis kun tartibidagi har bir masalaga doir qarorlari ochiq ovoz berish orqali qabul qilinadi hamda, agar Davlat komissiyasi aʼzolari umumiy sonining koʻpchiligi ular uchun ovoz bergan boʻlsa, qabul qilingan deb hisoblanadi. Ovozlar teng boʻlgan taqdirda, Davlat komissiyasi raisining ovozi hal qiluvchi boʻladi. Davlat komissiyasining oʻz vakolatlariga muvofiq qabul qilinadigan qarorlari davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, hududlarning komendaturalari, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan bajarilishi shart.

20-modda. Hudud komendanti

Favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini taʼminlovchi kuchlar va vositalarning yagona boshqaruvini amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan hudud komendanti tayinlanadi.

Hudud komendanti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga, Davlat komissiyasi tuzilganda esa Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Davlat komissiyasi raisiga boʻysunadi.

Hudud komendanti:

favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini taʼminlash masalalari yuzasidan barcha davlat boshqaruvi organlari (ularning tarkibiy boʻlinmalari), mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tashkilotlar, mansabdor shaxslar, fuqarolar tomonidan tegishli hududda bajarilishi shart boʻlgan buyruqlar va farmoyishlarni oʻz vakolatlari doirasida chiqaradi;

komendantlik soatining vaqtini va amal qilish muddatini belgilaydi;

favqulodda holat joriy etilgan hududga kirish va undan chiqishning alohida rejimini belgilaydi;

qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, maxsus vositalarni, zaharli moddalarni, tarkibida giyohvandlik vositalari va ularning analoglari, psixotrop va kuchli taʼsir etuvchi moddalar mavjud boʻlgan dori vositalarini va preparatlarni, etil spirtini, alkogol mahsulotini realizatsiya qilishni taqiqlash boʻyicha choralar koʻradi;

fuqarolardan vaqtincha olib qoʻyilgan qurolni va oʻq-dorilarni, tashkilotlardan vaqtincha olib qoʻyilgan qurolni va uning oʻq-dorilarini, maxsus vositalarni, portlovchi, zaharli hamda radioaktiv moddalarni, shuningdek jangovar va oʻquv-jangovar texnikani saqlash tartibi va joylarini belgilaydi;

favqulodda holat rejimini buzayotgan shaxslarni favqulodda holat joriy etilgan hududdan tashqariga, ularning hayotiga, sogʻligʻiga va xavfsizligiga xavf tugʻdirmaydigan hududga belgilangan tartibda chiqarib yuboradi;

favqulodda holat joriy etilgan hududda ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 12 , 13 va 14-moddalarida nazarda tutilgan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmoniga muvofiq hali qoʻllanilmagan qoʻshimcha favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni qoʻllash zarurati haqidagi asoslantirilgan takliflar bilan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga yoki Davlat komissiyasi raisiga murojaat qiladi;

favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini taʼminlashga doir tadbirlarni qoʻshimcha ravishda moliyalashtirish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

favqulodda holat joriy etilgan hudud aholisini yuzaga kelgan favqulodda holat hamda favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan ayrim favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni bajarish tartibi haqida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qiladi;

favqulodda holat joriy etilgan hududda jurnalistlarni akkreditatsiya qilishning alohida tartibiga rioya etilishini hamda ularning ish tartibini taʼminlaydi;

favqulodda holat joriy etilgan hududda aholining normal hayot faoliyatini saqlab turish va taʼminlash uchun zarur choralar koʻradi.

Hudud komendanti favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat koʻrsatuvchi davlat boshqaruvi organlarining (ular tarkibiy boʻlinmalarining), mahalliy davlat hokimiyati organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining barcha majlislarida ishtirok etishga hamda ushbu Konstitutsiyaviy Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan oʻz vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar boʻyicha takliflar kiritishga haqli.

Hudud komendanti hudud komendaturasiga rahbarlikni amalga oshiradi. Hudud komendaturasining faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlangan nizom asosida amalga oshiriladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, hudud komendaturasining tashkil etilishi favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat yurituvchi davlat boshqaruvi organlarining (ular tarkibiy boʻlinmalarining) va mahalliy davlat hokimiyati organlarining faoliyatini toʻxtatib turmaydi.

5-bob. Favqulodda holat rejimini taʼminlovchi (saqlovchi) kuchlar va vositalar

21-modda. Favqulodda holat rejimini taʼminlash uchun kuchlar va vositalar

Favqulodda holat rejimini taʼminlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining, Milliy gvardiyasining, Davlat xavfsizlik xizmatining va Favqulodda vaziyatlar vazirligining, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va harakat qilish davlat tizimiga kiruvchi boshqa davlat organlari hamda tashkilotlarining kuchlari va vositalaridan foydalaniladi.

22-modda. Favqulodda holat rejimini taʼminlovchi kuchlar va vositalar faoliyatini muvofiqlashtirish

Favqulodda holat rejimini taʼminlovchi kuchlar va vositalarning harakatlarini muvofiqlashtirish uchun hudud komendaturasi tarkibida hudud komendanti tomonidan tegishli davlat boshqaruvi organlarining (ular tarkibiy boʻlinmalarining) va mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakillari orasidan tezkor shtab tuziladi.

Tezkor shtabga hudud komendanti rahbarlik qiladi.

23-modda. Favqulodda holat rejimini saqlab turish uchun qoʻshimcha kuchlar va vositalarni jalb etish

Alohida hollarda, ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning 21-moddasida koʻrsatilgan kuchlar va vositalarga qoʻshimcha ravishda, favqulodda holat rejimini saqlab turish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining kuchlari va vositalari jalb etilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi quyidagi vazifalarni bajarish uchun jalb etiladi:

favqulodda holat joriy etilgan hududga kirish va undan chiqishning alohida rejimini saqlab turish;

aholining hayot faoliyatini va transportning harakatlanishini taʼminlovchi obyektlarni hamda odamlarning hayoti va sogʻligʻi, shuningdek atrof-muhit uchun yuqori xavf tugʻdiradigan obyektlarni muhofaza qilish;

qurol, jangovar va maxsus texnika qoʻllanilgan holda zoʻravonlik harakatlari bilan birga yuz beradigan toʻqnashuvlarda ishtirok etayotgan qarama-qarshi kurashayotgan taraflarni ajratish;

qonunga xilof qurolli tuzilmalar faoliyatiga chek qoʻyishda ishtirok etish;

Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va harakat qilish davlat tizimining kuchlari tarkibida favqulodda vaziyatlarning oqibatlarini bartaraf etishda, shuningdek odamlarning hayotini saqlab qolishda ishtirok etish.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi ushbu modda ikkinchi qismining ikkinchi — beshinchi xatboshilarida koʻrsatilgan vazifalarni Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiyasi va Davlat xavfsizlik xizmati bilan birgalikda, ushbu modda ikkinchi qismining oltinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda esa Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan birgalikda bajaradi.

6-bob. Favqulodda holat sharoitlarida jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek mansabdor shaxslar huquqlarining kafolatlari

24-modda. Favqulodda holatning amal qilish davrida jismoniy va yuridik shaxslar mulkiy va ijtimoiy huquqlarining kafolatlari

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 14-moddasining beshinchi xatboshisiga muvofiq avariya-qutqaruv va boshqa kechiktirib boʻlmaydigan ishlarni amalga oshirish hamda taʼminlash uchun jalb etilgan shaxslar mehnatiga mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq haq toʻlash kafolatlanadi, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Band boʻlmagan aholi orasidan avariya-qutqaruv va boshqa kechiktirib boʻlmaydigan ishlarni amalga oshirish hamda taʼminlash uchun jalb etilgan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash tartibi va miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar natijasida yoki bunday holatlarni yoʻq qilish yoki ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha choralar qoʻllanilishi munosabati bilan jabrlangan shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan shartlar asosida va tartibda turar joylar beriladi, yetkazilgan moddiy zararning oʻrni qoplanadi, ishga joylashishda koʻmak beriladi va zarur yordam koʻrsatiladi.

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun 14-moddasining toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar oqibatida zarar koʻrgan shaxslarga ushbu zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda qoplanadi.

25-modda. Favqulodda holatni taʼminlashda (saqlab turishda) ishtirok etgan shaxslarga beriladigan qoʻshimcha kafolatlar va kompensatsiyalar

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining, Milliy gvardiyasining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Davlat xavfsizlik xizmatining hamda Mudofaa vazirligining xodimlariga va harbiy xizmatchilariga, shuningdek favqulodda holat rejimini taʼminlashda (saqlab turishda) ishtirok etgan boshqa shaxslarga nisbatan qonunchilikda nazarda tutilgan qoʻshimcha kafolatlar va kompensatsiyalar tatbiq etiladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarni hisobga olish tartibi, shuningdek mazkur shaxslarga nisbatan qoʻshimcha kafolatlar va kompensatsiyalar qoʻllash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

26-modda. Favqulodda holat sharoitlarida favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlarni qoʻllash chegaralari

Favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar huquq va erkinliklarining, shuningdek yuridik shaxslar huquqlarining alohida cheklovlari belgilanishiga sabab boʻladigan hamda ularning zimmasiga qoʻshimcha majburiyatlar yuklatadigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar qonunga muvofiq vujudga kelgan favqulodda holat talab etadigan chegaralar doirasida amalga oshirilishi kerak.

Favqulodda holat sharoitlarida qoʻllaniladigan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro shartnomalariga zid boʻlmasligi kerak. Favqulodda holatning joriy etilishi inson va fuqaroning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 24 , 25 , 26-moddalarida , 27-moddasining birinchi qismida , 30 , 31 va 44-moddalarida nazarda tutilgan huquq va erkinliklarini cheklash uchun asos boʻla olmaydi.

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunda nazarda tutilgan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar qatʼiydir, ular kengaytirib talqin etilmaydi va boshqa cheklovlar belgilanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

27-modda. Jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni, jangovar va maxsus texnikani hamda oʻqotar qurolni qoʻllash shartlari va chegaralari

Jismoniy kuch ishlatishning, maxsus vositalarni, jangovar va maxsus texnikani hamda oʻqotar qurolni qoʻllashning qonunlarda hamda boshqa qonunchilik hujjatlarida belgilangan shartlari va chegaralari favqulodda holat sharoitlarida oʻzgartirilmaydi.

Favqulodda holat rejimini taʼminlashga (saqlab turishga) jalb etilgan shaxslarning oʻz vakolatlari doirasidan chiqishi, shuningdek qonunga xilof ravishda kuch ishlatishi, maxsus vositalarni va oʻqotar qurolni qoʻllashi qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.

28-modda. Komendantlik soati qoidalarini buzgan shaxslarni maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turish tartibi

Komendantlik soati qoidalarini buzgan shaxslar komendantlik soati tugaguniga qadar ushlab turiladi, yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar boʻlmagan (oʻz shaxsi haqidagi maʼlumotlarni yashirayotgan) shaxslar esa ichki ishlar organi boshligʻining qaroriga koʻra koʻpi bilan yigirma toʻrt soat muddatga ushlab turilishi mumkin.

Ushlab turilgan shaxslar, ularning yonida boʻlgan narsalar va hujjatlar, shuningdek ularning transport vositalari qonunchilikda belgilangan tartibda koʻzdan kechirilishi mumkin.

Ichki ishlar organi boshligʻining maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turish toʻgʻrisidagi qarori ustidan yuqori turuvchi organga (mansabdor shaxsga) yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Ichki ishlar organi boshligʻining komendantlik soati qoidalarini buzgan shaxslarni maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turish toʻgʻrisidagi qarorining qonuniyligi va ushlab turilgan shaxslarni saqlash tartibiga rioya etilishi ustidan nazorat qilish prokuror tomonidan amalga oshiriladi.

Favqulodda holat joriy etilgan hududda odamlar, hayvonlar va oʻsimliklarning xavfli yuqumli kasalliklari yuzaga kelishi hamda tarqalishi xavfi tufayli cheklovchi tadbirlar (karantin) joriy etilgan taqdirda, favqulodda holat rejimini buzgan, mazkur joyda yashamaydigan hamda ushbu joydan tashqariga chiqarib yuborilishi lozim boʻlgan fuqarolar shu shaxslar uchun belgilangan tibbiy kuzatuv muddati tugaguniga qadar umumiy asoslarda ushlab turiladi.

29-modda. Favqulodda holatning amal qilishini tugatishning huquqiy oqibatlari

Favqulodda holat rejimini taʼminlash maqsadida qabul qilingan hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning huquq va erkinliklarini, shuningdek yuridik shaxslarning huquqlarini vaqtincha cheklash bilan bogʻliq boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar, hudud komendantining buyruqlari va farmoyishlarining amal qilishi favqulodda holatning amal qilishi tugatilishi bilan bir vaqtda tugatiladi.

Favqulodda holatning amal qilishini tugatish favqulodda holat rejimini buzish toʻgʻrisidagi maʼmuriy ishni yuritishning tugatilishiga va maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turilgan shaxslarning yoki mazkur huquqbuzarlikni sodir etganligi uchun oʻziga nisbatan maʼmuriy qamoqqa olish tarzidagi maʼmuriy jazo qoʻllanilgan shaxslarning darhol ozod etilishiga sabab boʻladi.

30-modda. Favqulodda holat joriy etilgan hududda odil sudlovni amalga oshirish

Favqulodda holat joriy etilgan hududda odil sudlov faqat sud tomonidan amalga oshiriladi. Mazkur hududda Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga va “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tashkil etilgan barcha sudlar faoliyat koʻrsatadi.

Favqulodda sudlarning biror-bir shaklini yoki turini yaratishga, xuddi shuningdek tezlashtirilgan yoki favqulodda sud ishlarini yuritishning har qanday shakllari va turlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat koʻrsatayotgan sudlar tomonidan odil sudlovni amalga oshirish mumkin boʻlmagan taqdirda, sudlarda koʻrib chiqiladigan ishlarning sudlovga tegishliligi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining qaroriga koʻra oʻzgartirilishi mumkin.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

31-modda. Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etishga doir ishlarni moliyalashtirish

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etishga doir ishlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Favqulodda holatning amal qilish davrida Davlat komissiyasiga va (yoki) hudud komendantiga hayot kechirish uchun zarur boʻlgan va ijtimoiy soha obyektlarini, uy-joy fondini tiklashga, fuqarolarga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashga, favqulodda holat joriy etilgan hududda joylashgan tegishli tashkilotlarga kompensatsiyalar toʻlashga yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarni belgilangan tartibda tasarruf etish vazifalari topshirilishi mumkin.

32-modda. Birlashgan Millatlar Tashkilotini favqulodda holatni joriy etish va uning amal qilish davrini tugatish toʻgʻrisida xabardor qilish

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunga muvofiq favqulodda holat joriy etilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro paktdan (Nyu-York, 1966-yil 16-dekabr) kelib chiqadigan xalqaro majburiyatlariga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonini tasdiqlash haqidagi qoʻshma qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran uch kunlik muddatda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh kotibini mazkur xalqaro shartnomada nazarda tutilgan insonning fuqarolik va siyosiy huquqlarini vaqtincha cheklash hajmi hamda favqulodda holatni joriy etish shartlari toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Favqulodda holatning amal qilishi uzaytirilgan taqdirda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh kotibi favqulodda holat joriy etilishi haqida qanday tartibda xabardor qilingan boʻlsa, xuddi shunday tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan xabardor qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh kotibini favqulodda holatning amal qilishi tugatilganligi va Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari qoidalarining amal qilishi toʻliq hajmda tiklanganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi.

33-modda. Chegaradosh davlatlarni favqulodda holat joriy etilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish

Oʻzbekiston Respublikasining ayrim joylarida favqulodda holat joriy etilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish toʻgʻrisidagi farmonini tasdiqlash haqidagi qoʻshma qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran 24 soat ichida chegaradosh davlatlarni favqulodda holatni joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar toʻgʻrisida xabardor qiladi.

34-modda. Xalqaro insonparvarlik yordami

Favqulodda holat joriy etilgan hududda xalqaro insonparvarlik yordami Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

35-modda. Favqulodda holat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Favqulodda holat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

36-modda. Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

37-modda. Qonunchilikni ushbu Konstitutsiyaviy Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Konstitutsiyaviy Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Konstitutsiyaviy Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

38-modda. Ushbu Konstitutsiyaviy Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Konstitutsiyaviy Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 15-dekabr,

OʻRQ-737-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.12.2021-y., 03/21/737/1163-son; 08.05.2023-y., 03/23/838/0257-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О чрезвычайном положении

Принят Законодательной палатой 24 июля 2021 года Одобрен Сенатом 19 ноября 2021 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Конституционного Закона

Целью настоящего Конституционного Закона является определение условий и порядка введения чрезвычайного положения на всей территории или в отдельных местностях Республики Узбекистан.

Статья 2. Законодательство о чрезвычайном положении

Законодательство о чрезвычайном положении состоит из настоящего Конституционного Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о чрезвычайном положении, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Конституционном Законе применяются следующие основные понятия:

комендантский час — время суток, в течение которого устанавливается запрет на нахождение на улицах и в иных общественных местах либо вне жилища без специально выданных пропусков и документов, удостоверяющих личность;

чрезвычайное положение — временно вводимый в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан на всей территории или в отдельных местностях Республики Узбекистан особый правовой режим деятельности органов государственного управления, органов государственной власти на местах, органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и иных организаций независимо от организационно-правовой формы и формы собственности, их должностных лиц, допускающий установление предусмотренных настоящим Конституционным Законом отдельных ограничений прав и свобод граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, а также прав юридических лиц и возлагающий на них дополнительные обязанности;

границы территорий, в которых вводится чрезвычайное положение (далее — территории, где вводится чрезвычайное положение) — пределы действия режима чрезвычайного положения, охватывающие всю территорию либо территорию одной или нескольких административно-территориальных единиц Республики Узбекистан либо их часть;

Государственная комиссия по обеспечению режима чрезвычайного положения — временный специальный орган государственного управления, создаваемый указом Президента Республики Узбекистан на период чрезвычайного положения;

комендант территории — должностное лицо, руководящее деятельностью комендатуры территории и осуществляющее единое управление силами и средствами, обеспечивающими режим чрезвычайного положения;

комендатура территории — временный специальный орган государственного управления, создаваемый на территории, где введено чрезвычайное положение, для управления силами и средствами, обеспечивающими режим чрезвычайного положения.

Статья 4. Цели введения чрезвычайного положения

Целями введения чрезвычайного положения являются устранение обстоятельств, послуживших основанием для его введения, обеспечение безопасности граждан Республики Узбекистан и защиты конституционного строя и территориальной целостности Республики Узбекистан.

Глава 2. Обстоятельства и порядок введения чрезвычайного положения

Статья 5. Обстоятельства введения чрезвычайного положения

Чрезвычайное положение вводится в исключительных случаях при наличии обстоятельств, которые представляют собой непосредственную угрозу жизни, здоровью и безопасности граждан Республики Узбекистан, конституционному строю и (или) территориальной целостности Республики Узбекистан и устранение которых невозможно без применения чрезвычайных мер. К таким обстоятельствам относятся:

реальная внешняя угроза, попытки насильственного изменения основ конституционного строя и (или) территориальной целостности Республики Узбекистан, массовые беспорядки, террористические акты, а также блокирование или захват особо важных и категорированных объектов или отдельных местностей, подготовка (создание) и деятельность незаконных вооруженных формирований, межнациональные, межконфессиональные и пограничные конфликты, сопровождающиеся насильственными действиями, создающие непосредственную угрозу жизни, здоровью и безопасности граждан, повседневной деятельности государственных органов, других организаций;

крупные катастрофы, стихийные бедствия, эпидемии и другие чрезвычайные ситуации природного и техногенного характера, чрезвычайные экологические ситуации, требующие проведения масштабных аварийно-спасательных и других неотложных работ.

Статья 6. Введение чрезвычайного положения

Чрезвычайное положение на всей территории или в отдельных местностях Республики Узбекистан вводится указом Президента Республики Узбекистан.

Указ Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения подлежит незамедлительному обнародованию в средствах массовой информации.

Указ Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения в течение трех суток вносится на утверждение в Законодательную палату и Сенат Олий Мажлиса Республики Узбекистан.

Статья 7. Указ Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения

В указе Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения определяются:

обстоятельства, послужившие основанием для введения чрезвычайного положения;

обоснование необходимости введения чрезвычайного положения;

границы территории, где вводится чрезвычайное положение;

силы и средства, обеспечивающие режим чрезвычайного положения;

перечень чрезвычайных мер и пределы их применения, исчерпывающий перечень временных ограничений;

государственные органы, их должностные лица, ответственные за осуществление чрезвычайных мер, применяемых в условиях чрезвычайного положения;

специальные органы государственного управления, создаваемые на период действия чрезвычайного положения, и их полномочия;

дата и время вступления указа в силу, а также срок действия чрезвычайного положения.

Статья 8. Утверждение указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения

После обнародования указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения депутаты Законодательной палаты и члены Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан обязаны прибыть к месту проведения совместного заседания Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан незамедлительно, без специального вызова.

Вопрос об утверждении указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения рассматривается на совместном заседании Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан без предварительного обсуждения в комитетах обеих палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, а также фракциями политических партий в Законодательной палате Олий Мажлиса Республики Узбекистан.

Законодательная палата и Сенат Олий Мажлиса Республики Узбекистан не позднее 72 часов с момента поступления указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения рассматривают вопрос об утверждении данного указа и принимают совместное постановление.

Совместное постановление Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан по вопросу утверждения указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения незамедлительно направляется Президенту Республики Узбекистан.

Указ Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения, не утвержденный на совместном заседании Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан, утрачивает силу с момента принятия совместного постановления Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан по данному вопросу. Об этом население оповещается в том же порядке, в каком оно оповещалось о введении чрезвычайного положения.

Статья 9. Особенности деятельности Олий Мажлиса Республики Узбекистан в период действия чрезвычайного положения

При введении чрезвычайного положения Законодательная палата и Сенат Олий Мажлиса Республики Узбекистан продолжают свою работу в течение всего периода действия чрезвычайного положения и не могут быть распущены.

Статья 10. Срок действия чрезвычайного положения

Срок действия чрезвычайного положения, вводимого на всей территории Республики Узбекистан, не может превышать тридцати суток, а вводимого в ее отдельных местностях — шестидесяти суток.

Действие чрезвычайного положения может быть продлено еще на один срок указом Президента Республики Узбекистан, если цели введения чрезвычайного положения не были достигнуты. Об этом население оповещается в том же порядке, в каком оно оповещалось о введении чрезвычайного положения.

Указ Президента Республики Узбекистан о продлении действия чрезвычайного положения утверждается на совместном заседании Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан в порядке, предусмотренном статьей 8 настоящего Конституционного Закона.

Статья 11. Прекращение действия чрезвычайного положения

Действие чрезвычайного положения полностью или частично прекращается, в том числе досрочно, указом Президента Республики Узбекистан, если обстоятельства, послужившие основанием для введения чрезвычайного положения, были устранены. Об этом население оповещается в том же порядке, в каком оно оповещалось о введении чрезвычайного положения.

Указ Президента Республики Узбекистан о прекращении действия чрезвычайного положения утверждается на совместном заседании Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан в порядке, предусмотренном статьей 8 настоящего Конституционного Закона.

Глава 3. Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые в условиях чрезвычайного положения

Статья 12. Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые при введении чрезвычайного положения

Указом Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения на период действия чрезвычайного положения может предусматриваться введение следующих чрезвычайных мер и временных ограничений:

полное или частичное приостановление на территории, где введено чрезвычайное положение, полномочий органов государственного управления (их структурных подразделений), органов государственной власти на местах, органов самоуправления граждан;

ограничения на свободу передвижения по территории, где введено чрезвычайное положение, а также особый режим въезда на указанную территорию и выезда с нее, включая ограничения на въезд и пребывание иностранных граждан и лиц без гражданства на указанной территории, а при необходимости — на всей территории Республики Узбекистан;

усиление охраны общественного порядка, особо важных и категорированных объектов и объектов, обеспечивающих жизнедеятельность населения и функционирование транспорта;

ограничения на осуществление отдельных видов деятельности, включая реализацию товаров, выполнение работ и оказание услуг;

особый порядок продажи, приобретения и распределения продовольствия и предметов первой необходимости;

запрещение или ограничение проведения собраний, митингов, уличных шествий или демонстраций, а также иных массовых мероприятий;

ограничение движения транспортных средств и осуществление их досмотра;

приостановление деятельности опасных производств и организаций, в которых используются взрывчатые, радиоактивные, а также опасные химические и биологические вещества;

эвакуация материальных и культурных ценностей в безопасные районы в случае, если существует реальная угроза их уничтожения, похищения или повреждения в связи с чрезвычайными обстоятельствами, а в отношении недвижимых объектов, в том числе объектов материального культурного наследия, принятие соответствующих мер по их охране.

В зависимости от обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, может вводиться как весь комплекс чрезвычайных мер и временных ограничений, так и отдельные из них, предусмотренные частью первой настоящей статьи, а также статьями 13 и 14 настоящего Конституционного Закона.

Статья 13. Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые в условиях чрезвычайного положения, введенного при наличии обстоятельств, указанных в абзаце втором статьи 5 настоящего Конституционного Закона

В случае введения чрезвычайного положения при наличии обстоятельств, указанных в абзаце втором статьи 5 настоящего Конституционного Закона, в дополнение к чрезвычайным мерам и временным ограничениям, указанным в статье 12 настоящего Конституционного Закона, на территории, где вводится чрезвычайное положение, указом Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения могут быть предусмотрены следующие дополнительные чрезвычайные меры и временные ограничения:

введение комендантского часа;

проведение мероприятий территориальной обороны;

ограничение деятельности средств массовой информации с указанием условий и порядка такого ограничения, а также временное изъятие или арест печатной продукции, радиопередающих, звукоусиливающих средств, множительной техники, установление особого порядка проведения аккредитации журналистов;

приостановление деятельности негосударственных некоммерческих организаций, препятствующих устранению обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения;

проведение личного досмотра граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан, лиц без гражданства, проверки документов, удостоверяющих их личность, досмотра вещей, жилища и транспортных средств;

запрещение реализации оружия, боевых припасов к нему, взрывчатых веществ, специальных средств, ядовитых веществ, установление особого режима оборота лекарственных средств и препаратов, содержащих наркотические средства и их аналоги, психотропные и сильнодействующие вещества, этилового спирта, алкогольной продукции. В исключительных случаях временное изъятие у граждан оружия и боевых припасов, у организаций — оружия и боевых припасов к нему, специальных средств и ядовитых веществ, а также боевой и учебно-боевой военной техники, взрывчатых и радиоактивных веществ;

выдворение в установленном порядке лиц, нарушающих режим чрезвычайного положения и не проживающих на территории, где введено чрезвычайное положение, за ее пределы за их счет, а при отсутствии у них средств — за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан с последующим взысканием расходов с этих лиц в судебном порядке.

Статья 14. Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые в условиях чрезвычайного положения, введенного при наличии обстоятельств, указанных в абзаце третьем статьи 5 настоящего Конституционного Закона

В случае введения чрезвычайного положения при наличии обстоятельств, указанных в абзаце третьем статьи 5 настоящего Конституционного Закона, в дополнение к чрезвычайным мерам и временным ограничениям, указанным в статье 12 настоящего Конституционного Закона, на территории, где вводится чрезвычайное положение, указом Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения могут быть предусмотрены следующие чрезвычайные меры и временные ограничения:

эвакуация населения в безопасные районы с обязательным предоставлением стационарных или мобильных жилых помещений для временного проживания;

введение карантина, проведение санитарно-противоэпидемических, ветеринарных и других мероприятий;

привлечение государственных резервов, мобилизация ресурсов организаций, независимо от форм собственности и организационно-правовых форм, изменение режима их работы, переориентация указанных организаций на производство необходимой в условиях чрезвычайного положения продукции и иные необходимые в условиях чрезвычайного положения изменения производственно-хозяйственной деятельности;

в исключительных случаях, связанных с необходимостью проведения и обеспечения аварийно-спасательных и других неотложных работ, привлечение трудоспособного населения, транспортных средств юридических и физических лиц для проведения указанных работ при обязательном соблюдении требований законодательства об охране труда.

Статья 15. Ограничения проведения выборов и референдумов

В течение всего срока действия чрезвычайного положения, введенного на всей территории Республики Узбекистан, выборы и референдумы не проводятся.

В течение всего срока действия чрезвычайного положения, введенного в отдельной местности Республики Узбекистан, выборы в Кенгаши народных депутатов и председателей сходов граждан, расположенных в этой местности, не проводятся.

В случае истечения в период действия чрезвычайного положения срока полномочий соответствующих представительных органов государственной власти, органов самоуправления граждан и должностных лиц срок полномочий указанных органов и лиц продлевается до прекращения периода действия чрезвычайного положения, если их полномочия не приостановлены в порядке, установленном настоящим Конституционным Законом.

Статья 16. Приостановление действия нормативно-правовых актов

Президент Республики Узбекистан вправе приостанавливать на срок действия чрезвычайного положения действие указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан, приказов и постановлений министерств и ведомств, а также решений органов государственной власти на местах, действующих на территории, на которой введено чрезвычайное положение, в случае противоречия этих актов указу Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения.

Глава 4. Специальные органы государственного управления, создаваемые на период действия чрезвычайного положения

Статья 17. Специальные органы государственного управления по обеспечению режима чрезвычайного положения

В целях незамедлительного решения вопросов и проведения мероприятий по ликвидации обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, указом Президента Республики Узбекистан на период действия чрезвычайного положения могут создаваться специальные органы государственного управления по обеспечению режима чрезвычайного положения, к которым относятся:

Государственная комиссия по обеспечению режима чрезвычайного положения (далее — Государственная комиссия);

комендатура территории.

Государственная комиссия создается указом Президента Республики Узбекистан в случае создания двух и более комендатур территорий.

Статья 18. Основные задачи и функции Государственной комиссии

Основными задачами Государственной комиссии являются:

выработка мер по ликвидации обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения;

организация проведения оперативных мероприятий по управлению территориями, где введено чрезвычайное положение;

организация временного размещения граждан, пострадавших в результате обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, в стационарные или мобильные жилые помещения для временного проживания, а также оказания им необходимой помощи;

координация деятельности органов государственного управления, органов государственной власти на местах, других организаций и комендатур территорий на территориях, где введено чрезвычайное положение, по устранению обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения;

контроль за выполнением мероприятий, проводимых в период действия чрезвычайного положения.

Государственная комиссия осуществляет следующие функции:

разрабатывает предложения по координации деятельности органов государственного управления, органов государственной власти на местах, других организаций и комендатур территорий;

заслушивает должностных лиц органов государственного управления, органов государственной власти на местах, других организаций и комендантов территорий по вопросам выполнения задач, возложенных на Государственную комиссию;

запрашивает у органов государственного управления, органов государственной власти на местах, других организаций и комендантов территорий документы и сведения, необходимые для осуществления деятельности Государственной комиссии;

контролирует выполнение органами государственного управления, органами государственной власти на местах, другими организациями и комендатурами территорий мероприятий по устранению обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения;

привлекает специалистов органов государственного управления, органов исполнительной власти на местах и других организаций для выполнения аналитических, экспертных и других работ;

рассматривает эффективность введения чрезвычайных мер и временных ограничений, указанных в части первой статьи 12, статьях 13 и 14 настоящего Конституционного Закона. При полном или частичном устранении обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, вносит соответствующие предложения Президенту Республики Узбекистан о полной или частичной отмене чрезвычайных мер и временных ограничений или прекращении действия чрезвычайного положения.

Государственная комиссия вносит на рассмотрение Президенту Республики Узбекистан и в Кабинет Министров Республики Узбекистан соответствующие проекты нормативно-правовых актов по вопросам обеспечения режима чрезвычайного положения.

Статья 19. Организация деятельности Государственной комиссии

Государственная комиссия образуется в составе представителей органов государственного управления, органов государственной власти на местах, других организаций и комендантов территорий.

Состав Государственной комиссии и положение о Государственной комиссии по обеспечению режима чрезвычайного положения утверждаются Президентом Республики Узбекистан.

Деятельность Государственной комиссии осуществляется в составе председателя, секретаря и других членов.

Председатель Государственной комиссии подотчетен Президенту Республики Узбекистан.

За членами Государственной комиссии и специалистами, привлекаемыми для обеспечения ее работы, сохраняются рабочие места и заработная плата по основному месту работы.

Заседания Государственной комиссии созываются ее председателем по мере необходимости, а решения оформляются протоколами. Члены Государственной комиссии участвуют в заседаниях без права замены.

Решения Государственной комиссии по каждому вопросу повестки дня заседания принимаются открытым голосованием и считаются принятыми, если за них подано большинство голосов от общего количества членов Государственной комиссии. В случае равенства голосов голос председателя Государственной комиссии является решающим. Решения, принимаемые Государственной комиссией в соответствии с ее полномочиями, являются обязательными для исполнения органами государственного управления, органами государственной власти на местах, комендатурами территорий, а также физическими и юридическими лицами.

Статья 20. Комендант территории

Для осуществления единого управления силами и средствами, обеспечивающими режим чрезвычайного положения, на территории, где введено чрезвычайное положение, указом Президента Республики Узбекистан назначается комендант территории.

Комендант территории подчиняется Президенту Республики Узбекистан, а при создании Государственной комиссии — Президенту Республики Узбекистан и председателю Государственной комиссии.

Комендант территории:

издает в пределах своих полномочий приказы и распоряжения по вопросам обеспечения режима чрезвычайного положения на территории, где введено чрезвычайное положение, обязательные для исполнения на соответствующей территории всеми органами государственного управления (их структурными подразделениями), органами государственной власти на местах, органами самоуправления граждан, организациями, должностными лицами, гражданами;

устанавливает время и срок действия комендантского часа;

определяет особый режим въезда на территорию, где введено чрезвычайное положение, и выезда с нее;

принимает меры по запрету реализации оружия, боевых припасов, взрывчатых веществ, специальных средств, ядовитых веществ, лекарственных средств и препаратов, содержащих наркотические средства и их аналоги, психотропные и сильнодействующие вещества, этилового спирта, алкогольной продукции;

определяет порядок и места хранения временно изъятых у граждан оружия и боевых припасов, у организаций — оружия и боевых припасов к нему, специальных средств, взрывчатых, ядовитых и радиоактивных веществ, а также боевой и учебно-боевой техники;

выдворяет в установленном порядке за пределы территории, где введено чрезвычайное положение, лиц, нарушающих режим чрезвычайного положения, на территорию, не представляющую опасность жизни, здоровью и безопасности выдворяемого;

обращается к Президенту Республики Узбекистан или председателю Государственной комиссии с обоснованными предложениями о необходимости применения на территории, где введено чрезвычайное положение, дополнительных чрезвычайных мер и временных ограничений, предусмотренных статьями 12 , 13 и 14 настоящего Конституционного Закона, которые еще не были применены в соответствии с указом Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения;

вносит предложения в Кабинет Министров Республики Узбекистан о дополнительном финансировании мероприятий по обеспечению режима чрезвычайного положения на территории, где введено чрезвычайное положение;

оповещает посредством средств массовой информации население территории, где введено чрезвычайное положение, о сложившемся чрезвычайном положении и порядке выполнения отдельных чрезвычайных мер и временных ограничений, применяемых в условиях чрезвычайного положения;

обеспечивает соблюдение особого порядка аккредитации журналистов на территории, где введено чрезвычайное положение, и порядок их работы;

принимает необходимые меры для поддержания и обеспечения нормальной жизнедеятельности населения на территории, где введено чрезвычайное положение.

Комендант территории вправе принимать участие во всех заседаниях органов государственного управления (их структурных подразделений), органов государственной власти на местах, органов самоуправления граждан, действующих на территории, где введено чрезвычайное положение, и вносить предложения по вопросам, отнесенным настоящим Конституционным Законом и иными актами законодательства к его полномочиям.

Комендант территории осуществляет руководство комендатурой территории. Деятельность комендатуры территории осуществляется на основе положения, утвержденного Президентом Республики Узбекистан.

Образование комендатуры территории не приостанавливает деятельность органов государственного управления (их структурных подразделений) и органов государственной власти на местах, действующих на территории, где введено чрезвычайное положение, если иное не предусмотрено указом Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения.

Глава 5. Силы и средства, обеспечивающие (поддерживающие) режим чрезвычайного положения

Статья 21. Силы и средства для обеспечения режима чрезвычайного положения

Для обеспечения режима чрезвычайного положения используются силы и средства Министерства внутренних дел, Национальной гвардии, Службы государственной безопасности и Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан, а также других государственных органов и организаций, входящих в Государственную систему предупреждения и действий в чрезвычайных ситуациях Республики Узбекистан.

Статья 22. Координация действий сил и средств, обеспечивающих режим чрезвычайного положения

Для координации действий сил и средств, обеспечивающих режим чрезвычайного положения, в составе комендатуры территории комендантом территории создается оперативный штаб из числа представителей соответствующих органов государственного управления (их структурных подразделений) и органов государственной власти на местах.

Оперативным штабом руководит комендант территории.

Статья 23. Привлечение дополнительных сил и средств для поддержания режима чрезвычайного положения

В исключительных случаях на основании указа Президента Республики Узбекистан в дополнение к силам и средствам, указанным в статье 21 настоящего Конституционного Закона, для поддержания режима чрезвычайного положения могут привлекаться силы и средства Министерства обороны Республики Узбекистан.

Министерство обороны Республики Узбекистан привлекается для выполнения следующих задач:

поддержание особого режима въезда на территорию, где введено чрезвычайное положение, и выезда с нее;

охрана объектов, обеспечивающих жизнедеятельность населения и функционирование транспорта, и объектов, представляющих повышенную опасность для жизни и здоровья людей, а также для окружающей среды;

разъединение противоборствующих сторон, участвующих в конфликтах, сопровождающихся насильственными действиями с применением оружия, боевой и специальной техники;

участие в пресечении деятельности незаконных вооруженных формирований;

участие в ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций, а также спасении жизни людей в составе сил Государственной системы предупреждения и действий в чрезвычайных ситуациях.

Задачи, указанные в абзацах втором — пятом части второй настоящей статьи, Министерство обороны Республики Узбекистан выполняет совместно с Министерством внутренних дел, Национальной гвардией и Службой государственной безопасности Республики Узбекистан, а в случаях, предусмотренных абзацем шестым части второй настоящей статьи, — совместно с Министерством по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан.

Глава 6. Гарантии прав физических и юридических лиц, а также должностных лиц в условиях чрезвычайного положения

Статья 24. Гарантии имущественных и социальных прав физических и юридических лиц в период действия чрезвычайного положения

Лицам, привлеченным для проведения и обеспечения аварийно-спасательных и других неотложных работ в соответствии с абзацем пятым статьи 14 настоящего Конституционного Закона, гарантируется оплата труда в соответствии с трудовым законодательством, за исключением случаев, предусмотренных частью второй настоящей статьи.

Порядок и размеры оплаты труда лиц, привлеченных для проведения и обеспечения аварийно-спасательных и других неотложных работ, из числа незанятого населения определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Лицам, пострадавшим в результате обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, или в связи с применением мер по устранению таких обстоятельств или ликвидацией их последствий, предоставляются жилые помещения, возмещается причиненный материальный ущерб, оказывается содействие в трудоустройстве и предоставляется необходимая помощь на условиях и в порядке, установленных Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Лицам, понесшим ущерб вследствие применения чрезвычайных мер и временных ограничений, указанных в абзацах четвертом и пятом статьи 14 настоящего Конституционного Закона, возмещается ущерб в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 25. Дополнительные гарантии и компенсации лицам, участвовавшим в обеспечении (поддержании) чрезвычайного положения

На сотрудников и военнослужащих Министерства внутренних дел, Национальной гвардии, Министерства по чрезвычайным ситуациям, Службы государственной безопасности и Министерства обороны Республики Узбекистан, а также иных лиц, участвовавших в обеспечении (поддержании) режима чрезвычайного положения, распространяются дополнительные гарантии и компенсации, предусмотренные законодательством.

Порядок учета лиц, указанных в части первой настоящей статьи, а также порядок применения в отношении указанных лиц дополнительных гарантий и компенсаций определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 26. Пределы применения чрезвычайных мер и временных ограничений в условиях чрезвычайного положения

Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые в условиях чрезвычайного положения и влекущие за собой установление отдельных ограничений прав и свобод граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, а также прав юридических лиц и возлагающие на них дополнительные обязанности должны осуществляться в соответствии с законом в тех пределах, которых требует создавшееся чрезвычайное положение.

Чрезвычайные меры и временные ограничения, применяемые в условиях чрезвычайного положения, не должны противоречить международным договорам Республики Узбекистан в области прав человека. Введение чрезвычайного положения не может быть основанием для ограничения прав и свобод человека и гражданина, предусмотренных статьями 24 , 25 , 26 , частью первой статьи 27, статьями 30 , 31 и 44 Конституции Республики Узбекистан.

Предусмотренные настоящим Конституционным Законом чрезвычайные меры и временные ограничения являются исчерпывающими, расширительному толкованию не подлежат, и установление других ограничений не допускается.

Статья 27. Условия и пределы применения физической силы, специальных средств, боевой и специальной техники и огнестрельного оружия

Установленные законами и иными актами законодательства условия и пределы применения физической силы, специальных средств, боевой и специальной техники и огнестрельного оружия изменению в условиях чрезвычайного положения не подлежат.

Превышение лицами, привлеченными к обеспечению (поддержанию) режима чрезвычайного положения, своих полномочий, а также незаконное применение физической силы, специальных средств и огнестрельного оружия влекут ответственность, установленную законом.

Статья 28. Порядок административного задержания лиц, нарушивших правила комендантского часа

Лица, нарушившие правила комендантского часа, задерживаются до окончания комендантского часа, а лица, не имеющие при себе документов, удостоверяющих личность (скрывающие данные о своей личности), могут быть задержаны по решению начальника органа внутренних дел на срок не более двадцати четырех часов.

Задержанные лица, находящиеся при них вещи и документы, а также их транспортные средства могут подвергаться досмотру в порядке, установленном законодательством.

Решение начальника органа внутренних дел об административном задержании может быть обжаловано в вышестоящий орган (должностному лицу) или в суд.

Надзор за законностью решения начальника органа внутренних дел об административном задержании лиц, нарушивших правила комендантского часа, и соблюдением порядка содержания задержанных лиц осуществляется прокурором.

В случае введения ограничительных мероприятий (карантина) вследствие угрозы возникновения и распространения опасных инфекционных заболеваний людей, животных и растений на территории, где введено чрезвычайное положение, граждане, нарушившие режим чрезвычайного положения, не проживающие в указанной местности и подлежащие выдворению за ее пределы, задерживаются на общих основаниях до истечения срока медицинского наблюдения, установленного за этими лицами.

Статья 29. Правовые последствия прекращения действия чрезвычайного положения

Указы Президента Республики Узбекистан и иные нормативно-правовые акты, приказы и распоряжения коменданта территории, принятые в целях обеспечения режима чрезвычайного положения и связанные с временным ограничением прав и свобод граждан Республики Узбекистан, иностранных граждан и лиц без гражданства, а также прав юридических лиц, прекращают свое действие одновременно с прекращением действия чрезвычайного положения.

Прекращение действия чрезвычайного положения влечет за собой прекращение административного производства по делам о нарушении режима чрезвычайного положения и немедленное освобождение лиц, подвергнутых административному задержанию, или лиц, в отношении которых применено административное взыскание в виде административного ареста за совершение данного правонарушения.

Статья 30. Осуществление правосудия на территории, где введено чрезвычайное положение

Правосудие на территории, где введено чрезвычайное положение, осуществляется только судом. На указанной территории действуют все суды, созданные в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан и Законом Республики Узбекистан «О судах».

Создание каких-либо форм или видов чрезвычайных судов, а равно применение любых форм и видов ускоренного или чрезвычайного судопроизводства не допускаются.

В случае невозможности осуществления правосудия судами, действующими на территории, где введено чрезвычайное положение, по решению Верховного суда Республики Узбекистан может быть изменена подсудность дел, рассматриваемых в судах.

Глава 7. Заключительные положения

Статья 31. Финансирование работ по устранению причин и последствий обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения

Финансирование работ по устранению причин и последствий обстоятельств, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения, осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством.

Государственная комиссия и (или) комендант территории на период действия чрезвычайного положения может наделяться функциями распоряжения в установленном порядке ассигнованиями, направляемыми на восстановление объектов жизнеобеспечения и социальной сферы, жилого фонда, возмещение ущерба гражданам, выплату компенсаций соответствующим организациям, расположенным на территории, где введено чрезвычайное положение.

Статья 32. Уведомление Организации Объединенных Наций о введении чрезвычайного положения и прекращении периода его действия

В случае введения в соответствии с настоящим Конституционным Законом чрезвычайного положения Министерство иностранных дел Республики Узбекистан, согласно международным обязательствам Республики Узбекистан, вытекающим из Международного пакта о гражданских и политических правах (Нью-Йорк, 16 декабря 1966 года), в трехдневный срок с момента принятия Законодательной палатой и Сенатом Олий Мажлиса Республики Узбекистан совместного постановления об утверждении указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения уведомляет Генерального секретаря Организации Объединенных Наций об объеме временных ограничений гражданских и политических прав человека, предусмотренных данным международным договором, и условиях введения чрезвычайного положения.

В случае продления действия чрезвычайного положения Генеральный секретарь Организации Объединенных Наций уведомляется Министерством иностранных дел Республики Узбекистан точно в таком же порядке, в каком он был оповещен о введении чрезвычайного положения.

Министерство иностранных дел Республики Узбекистан информирует Генерального секретаря Организации Объединенных Наций о прекращении действия чрезвычайного положения и возобновлении в полном объеме действия положений международных договоров Республики Узбекистан.

Статья 33. Уведомление сопредельных государств о введении чрезвычайного положения

В случае введения чрезвычайного положения на отдельных местностях Республики Узбекистан Министерство иностранных дел Республики Узбекистан в течение 24 часов с момента принятия Законодательной палатой и Сенатом Олий Мажлиса Республики Узбекистан совместного постановления об утверждении указа Президента Республики Узбекистан о введении чрезвычайного положения уведомляет сопредельные государства об обстоятельствах, послуживших основанием для введения чрезвычайного положения.

Статья 34. Международная гуманитарная помощь

Международная гуманитарная помощь на территории, где введено чрезвычайное положение, осуществляется в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан и в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 35. Ответственность за нарушение законодательства о чрезвычайном положении

Лица, виновные в нарушении законодательства о чрезвычайном положении, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 36. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Конституционного Закона

Министерству по чрезвычайным ситуациям, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Конституционного Закона.

Статья 37. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Конституционным Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Конституционным Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Конституционному Закону.

Статья 38. Вступление в силу настоящего Конституционного Закона

Настоящий Конституционный Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

15 декабря 2021 г.,

№ ЗРУ-737

(Национальная база данных законодательства, 16.12.2021 г., № 03/21/737/1163; 08.05.2023 г., № 03/23/838/0257; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905)

lex.uz