UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

СХЕМАСИ

Умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга тайёрлаш чора-тадбирлари тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ишчи касблар бўйича кадрларни тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2021 йил 8 июндаги ПҚ-5140-сон қарори ижросини таъминлаш ҳамда умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга ўқитиш, ўқувчиларнинг қизиқиш ва қобилиятларидан келиб чиқиб келажакда уларнинг таълимни давом эттиришлари ёки эгаллаган касблари бўйича меҳнат фаолияти билан шуғулланишларига шарт-шароитлар яратиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ишчи касблар бўйича кадрларни тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2021 йил 8 июндаги ПҚ-5140-сон қарори 12-бандига мувофиқ умумий ўрта таълим муассасаларининг 9 — 11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга ўқитиш тартиби жорий қилинганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

2. Белгилаб қўйилсинки:

умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга тайёрлаш 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб 10-синфларда, 2023/2024 ўқув йилидан — 11-синфларда ташкил этилади;

касб-ҳунарга тайёрлаш бўйича умумий ўрта таълим муассасаларига бириктирилган яқин ҳудудда жойлашган касб-ҳунарга ўқитиш марказлари, маҳалла аҳолисини касб-ҳунарга ўқитиш масканлари ва қисқа муддатли курслар очилган таълим муассасаларининг ўқув бинолари, шу жумладан, синф хоналари ва устахоналаридан бепул фойдаланилади;

касб-ҳунарга тайёрлаш билан боғлиқ сарф-харажатлар Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси, тизимида таълим муассасалари бўлган вазирликлар ва идораларнинг таълим муассасаси учун ажратилган маблағлари, халқаро молия институтлари ва ташкилотлари маблағлари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрининг маҳаллий бюджетлари маблағлари ҳамда қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан қопланади.

3. Қуйидагиларни назарда тутувчи Умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:

а) умумтаълим муассасалари психологи томонидан ўқувчиларнинг касбга мойиллигини ўрганиш ва уларни касбга йўналтиришда қуйидагиларни амалга ошириш:

7-синфдан бошлаб ўқувчилар ўртасида интерактив сўровномалар ўтказиб, касб-ҳунарга бўлган қизиқишини аниқлаш ва уларнинг маълумотлар базасини яратиш;

9-синф ўқувчиларининг касбий мойиллиги бўйича ўтказилган психологик ташхислар натижалари асосида келгусида аниқ ишчи касблар бўйича касб-ҳунар мактабларида таълим олиши ёки касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида касбга тайёргарликни давом эттиришлари учун ўқувчиларни ўқув йили давомида муайян касбга йўналтириш ишларини олиб бориш;

б) ўқув-тарбия жараёнини ташкил этишда қуйидаги муддатларга амал қилиш:

касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида ўқиш ўқувчилар учун жорий ўқув йилининг 2 сентябридан келгуси йилнинг 25 майигача бўлган даврда тўрт чоракка бўлинган ҳолда ташкил этилади;

ўқув йилининг давомийлиги — 34 ҳафта;

ҳафтасига камида бир марта белгиланган соатлар доирасидан чиқмаган ҳолда ўқиш ташкил этилади;

ҳафталик ва умумий ўқув юкламаси касб турига қараб белгиланади;

машғулотнинг давомийлиги — 45 дақиқа;

машғулотлар оралиғидаги танаффуснинг давомийлиги — 5 — 10 дақиқа.

4. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ўз ҳудудидаги касб-ҳунарга тайёрлаш жараёнида ўргатиладиган касбларни ҳудуднинг ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларига мувофиқлаштирсин ҳамда 2022 йилдан бошлаб умумий ўрта таълим муассасалари битирувчиларининг эгаллаган касблари бўйича меҳнат фаолияти билан шуғулланишлари учун зарур иш ўринларини яратиш, уларнинг бандлигини таъминлаш чораларини кўрсин.

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги касб-ҳунарга тайёрлаш билан боғлиқ сарф-харажатлар учун белгиланган тартибда Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармасига зарур маблағларни ажратиб борсин.

5. Вазирлар Маҳкамасининг «Умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларига касбий таълим беришга ихтисослашган ўқув-ишлаб чиқариш мажмуаларини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2017 йил 24 октябрдаги 868-сон қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

6. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси халқ таълими вазири Б.О. Саидов ҳамда Ўзбекистон Республикаси бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Н.Б. Хусанов зиммасига ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг Таълим ва соғлиқни сақлаш масалалари котибиятига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 30 декабрдаги 792-сон қарорига ИЛОВА

Умумий ўрта таълим муассасаларининг 10-11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом умумий ўрта таълим муассасаларининг (кейинги ўринларда — ўқувчилар) 10-11-синфлари ўқувчиларини (кейинги ўринларда — умумтаълим муассасалари) касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш (кейинги ўринларда — касб-ҳунарга тайёрлаш) тартибини белгилайди.

2. Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлаш узлуксиз таълим тизимининг таркибий қисми бўлиб, уларнинг касб-ҳунар ўрганишга бўлган эҳтиёжини қондириш, республика иқтисодиёти тармоқлари учун бошланғич касбий билим ва кўникмаларга эга кадрларни шакллантиришни таъминлайди.

3. Ўқувчилар учун касб-ҳунар йўналишини танлаш ихтиёрий бўлиб, таълим бепул амалга оширилади.

4. Умумтаълим муассасалари ўзига яқин ҳудудда жойлашган «Ишга марҳамат» мономарказлари, касб-ҳунарга ўқитиш марказлари, маҳалла аҳолисини касб-ҳунарга ўқитиш масканлари (кейинги ўринларда — касб-ҳунарга тайёрлаш марказлари)га бириктирилади.

Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлашда умумтаълим муассасалари касб-ҳунарга тайёрлаш марказларига туман (шаҳар) ҳокимликлари томонидан тегишлича Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар халқ таълими бошқармалари ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар Касбий таълимни ривожлантириш ва мувофиқлаштириш ҳудудий бошқармалари билан келишган ҳолда бириктирилади.

5. Касб-ҳунарга тайёрлаш маркази раҳбари ўқув жараёнига масъул ҳисобланиб, тадбиркорлик субъектлари ва ҳунармандлар билан тўлов-шартнома асосида касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиши мумкин.

6. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида ўқувчиларнинг касб эгаллашларининг назорати Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан амалга оширилади.

2-боб. Касб-ҳунарга тайёрлашнинг мақсади ва вазифалари

7. Касб-ҳунарга тайёрлашнинг мақсади ўқувчиларни касб бўйича ижодий фикрлайдиган, ташкилотчилик, тадбиркорлик кўникмаларига эга бўлган шахсни тарбиялаш ҳамда уларнинг қизиқиш ва қобилиятларидан келиб чиқиб касб-ҳунар танлашда кўмаклашишдан иборат.

8. Касб-ҳунарга тайёрлашнинг вазифалари қуйидагилардан иборат:

ўқувчиларнинг касбий мойиллигини замонавий ташхислаш методларини қўллаган ҳолда баҳолаш, касбий синов орқали уларнинг қизиқишларини аниқлаш ва уларни касбга йўналтириш;

ўқувчилар томонидан касб кўникмаларининг ўзлаштирилишини таъминлаш, уларнинг касб-ҳунар олишга бўлган эҳтиёжини қондириш;

касб-ҳунарга тайёрлаш жараёнининг методик таъминотини такомиллаштириб бориш;

меҳнат бозори учун тегишли касблар бўйича рақобатбардош кадрлар тайёрлашни таъминлаш.

9. Касбий таълим беришнинг мақсад ва вазифаларини амалга ошириш учун касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида зарур ташкилий, ўқув-методик, моддий-техник ва психологик-педагогик шарт-шароитлар яратилади.

3-боб. Ўқувчиларни ташхислаш ва касб-ҳунарга йўналтириш

10. Умумтаълим муассасалари психологи томонидан ўқувчиларнинг касбга мойиллиги ўрганилади ва уларни касбга йўналтиришда қуйидагилар амалга оширилади:

7-синфдан бошлаб ўқувчилар ўртасида интерактив сўровномалар ўтказилиб, касб-ҳунарга бўлган қизиқиши аниқланади ва уларнинг маълумотлар базаси яратилади. Ҳар ойда бир марта «Касблар оламига саёҳат» мавзусида махсус курслар ташкил қилинади;

8-синфда таълимнинг кейинги босқичларида ўқишни давом эттириш, танлаган касби бўйича касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида касб ўрганиш учун ўқувчилар ва ота-оналарга тавсиялар берилади ва йўналтирилади. Ҳар чоракда камида бир марта «Менинг келажакдаги касбим» мавзусида семинар-тренинглар ташкил қилинади;

Ўқувчи умумтаълим муассасасида таълим олишни давом эттиришга розилик билдирганда, муассасага бириктирилган касб-ҳунарга тайёрлаш марказидаги касб турларидан бирини танлайди.

11. Ўқувчилар 10-11-синфларда ўқиши давомида қизиқишлари, ота-онасининг фикри ҳамда умумтаълим муассасаси психологининг хулосасига мувофиқ касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида касбларга ўқитилади.

4-боб. Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш

12. Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш ушбу Низомга иловада келтирилган схемага мувофиқ амалга оширилади.

13. Ҳар йили июнь ойида туман (шаҳар) ҳокимликлари ҳудуднинг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши ҳамда ўзига хос хусусиятларини инобатга олган ҳолда келгусида эҳтиёж мавжуд бўлган ишчи касбларни аниқлайди.

Туман (шаҳар) ҳокимликлари Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар халқ таълими бошқармалари ва Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар Касбий таълимни ривожлантириш ва мувофиқлаштириш ҳудудий бошқармалари билан келишган ҳолда умумтаълим муассасаларини касб-ҳунарга тайёрлаш марказларига бириктириш бўйича манзилли рўйхатни тасдиқлайди.

Бунда қуйидагилар инобатга олинади:

туман (шаҳар) халқ таълими бўлимларининг умумтаълим муассасаларидаги 10-11-синфлар ўқувчилари сони, умумтаълим муассасасидаги технология фани устахоналари ва уларнинг сиғими, компьютер синфлари сони ҳамда умумтаълим муассасасига яқин ҳудудда жойлашган касб-ҳунарга ўқитиш марказларининг манзилли рўйхати;

туман (шаҳар)даги касб-ҳунарга ўқитиш марказларининг ўқитиш сиғими, педагоглари ва ўқув-таълим усталари таркиби, моддий-техника базаси.

14. Касб-ҳунарга тайёрлаш умумтаълим муассасасининг моддий-техника ҳолати, технология фани устахонаси, компьютер синф хоналарининг ҳолатини инобатга олиб туман (шаҳар) Бандликка кўмаклашиш марказининг хулосасига асосан, истисно тариқасида, туман (шаҳар) ҳокимининг қарори билан умумтаълим муассасасида ҳам ташкил этилиши мумкин.

Касб-ҳунарга тайёрлаш умумтаълим муассасасида ташкил этилганда педагоглар ва ўқув-таълим усталари белгиланган тартибда туман (шаҳар) Бандликка кўмаклашиш маркази томонидан ишга қабул қилинади.

Касб-ҳунарга тайёрлаш марказлари ўқитувчилари ва ишлаб чиқариш таълими усталари мақоми бўйича профессионал таълим муассасаларининг ўқитувчилари ва ишлаб чиқариш таълими усталарига тенглаштирилади ҳамда уларга ушбу ходим учун қонунчиликда белгиланган имтиёзлар ва ижтимоий ҳимоя кафолатлари татбиқ этилади.

15. Касб-ҳунарга тайёрлашга қўйиладиган малака талабларини ва бошқа ўқув-методик ҳужжатларни ишлаб чиқиш, касбий таълим бериш жараёнини мувофиқлаштириш ва методик жиҳатдан таъминлаш, ўқув режалари ва ўқув дастурларини ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ва амалиётга жорий этиш ҳар йили июль ойида Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги билан келишган ҳолда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан амалга оширилади.

5-боб. Касб-ҳунарга тайёрлашда таълим бериш ва ўқув-тарбия жараёнини ташкил этиш

16. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида ўқиш умумтаълим муассасаси директори ва Касб-ҳунарга тайёрлаш маркази раҳбари томонидан тасдиқланган дарс жадвалига асосан ташкил этилади.

Ўқувчиларнинг дарс жадвалида белгиланган вақтда машғулотларда иштирок этиши умумтаълим муассасаси томонидан назоратга олинади.

17. Ўқув-тарбия жараёнини ташкил этишда қуйидаги муддатларга амал қилинади:

ўқув йилининг давомийлиги — 34 ҳафта;

ҳафтасига камида бир марта белгиланган соатлар доирасидан чиқмаган ҳолда ўқиш ташкил этилади;

ҳафталик ва умумий ўқув юкламаси касб турига қараб белгиланади;

машғулотнинг давомийлиги — 45 дақиқа;

машғулотлар оралиғидаги танаффуснинг давомийлиги — 5 — 10 дақиқа.

18. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида машғулотлар касблардан келиб чиқиб ташкил этилади.

Касбга қараб бир синф (гуруҳ)да ўқувчилар сони 10 нафардан 20 нафаргача бўлиши мумкин.

19. Ўқувчиларнинг касбга оид билим, кўникма ва малакаларини аниқлаш ва назорат қилиш мақсадида қуйидаги назорат турлари амалга оширилади:

жорий назорат — ўқувчилар танлаган касбга оид курснинг ҳар бир бўлими якунида уларнинг касбий билим ва кўникмаларини намойиш этиш, гуруҳларда ишлаш, савол-жавоб, муҳокама, амалий иш кўринишида амалга оширилади;

якуний назорат — ўқувчи танлаган касбга оид курснинг барча бўлими тўлиқ якунлангандан сўнг касб бўйича касбий билим ва кўникмаларни амалий намойиш этиши орқали амалга оширилади.

Жорий ва якуний назоратларнинг баҳолаш мезонлари Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.

20. Якуний назорат ўтказиш муддатлари Касб-ҳунарга тайёрлаш маркази раҳбари ва умумтаълим муассасаси директори томонидан тасдиқланган график асосида ўтказилади.

21. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказини муваффақиятли тамомлаган ўқувчиларга Касб-ҳунарга тайёрлаш марказлари томонидан давлат намунасидаги сертификат берилади.

22. Ўқув юкламаси ҳажмидан келиб чиқиб ўқувчилар бир неча касбларни эгаллаши мумкин.

23. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказида ўқув-тарбия жараёни билан боғлиқ бошқа масалалар ўқув режаси ва ўқув дастурига мувофиқ белгиланади.

6-боб. Ўқувчилар соғлиғини муҳофаза қилиш

24. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказида санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига ҳамда бошқа талабларга амал қилинишига ушбу марказ раҳбари шахсан жавобгар ҳисобланади.

25. Ўқувчиларга тиббий хизмат кўрсатиш умумтаълим муассасасига бириктирилган тиббиёт ходими ва Касб-ҳунарга тайёрлаш марказига бириктирилган (агар мавжуд бўлса) тиббиёт ходимлари томонидан амалга оширилади.

7-боб. Якунловчи қоидалар

26. Касб-ҳунарга тайёрлаш маркази фаолиятини молиялаштириш Марказнинг белгиланган тартибда тасдиқланган харажатлар сметасига мувофиқ амалга оширилади.

27. Касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида касб ўрганаётган ўқувчиларнинг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан доимий назорат қилиб борилади.

Умумий ўрта таълим муассасаларининг 9 — 11-синфлари ўқувчиларини касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низомга ИЛОВА

Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлашни ташкил этиш

Босқичлар Ижрочилар Тадбирлар Муддатлар I. Ўқувчиларни ташхислаш ва касб-ҳунарга йўналтириш 1-босқич Умумтаълим муассасалари 7-синфдан бошлаб ўқувчилар ўртасида интерактив сўровномалар ўтказилиб, касб-ҳунарга бўлган қизиқишни аниқлайди ва уларнинг маълумотлар базасини яратади. Ўқув йили давомида 2-босқич Умумтаълим муассасалари 8-синфда таълимнинг кейинги босқичларида ўқишни давом эттириш, танлаган касби бўйича касб-ҳунарга тайёрлаш марказларида касб ўрганиш учун ўқувчилар ва ота-оналарга тавсиялар беради ва йўналтиради. Ҳар чорак якунида 3-босқич Умумтаълим муассасалари , Касб-ҳунарга тайёрлаш маркази 9-синф ўқувчиларининг касбий мойиллиги бўйича муайян касбга йўналтириш ишларини олиб боради. Ўқув йили давомида II. Ўқувчиларни касб-ҳунарга тайёрлаш 4-босқич Туман (шаҳар) ҳокимликлари, мактабгача ва мактаб таълими бошқармалари, Касбий таълимни ривожлантириш ва мувофиқлаштириш бошқармалари Эҳтиёж мавжуд бўлган ишчи касбларни аниқлайди. Умумтаълим муассасаларини касб-ҳунарга тайёрлаш марказларига бириктириш бўйича манзилли рўйхатни тасдиқлайди. Ҳар йили июнь ойида 5-босқич Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Касб-ҳунарга тайёрлашга қўйиладиган малака талаблари ва бошқа ўқув-методик ҳужжатларни ишлаб чиқади, ўқув режалари ва ўқув дастурларини тасдиқлайди ва амалиётга жорий қилади. Ҳар йили июль ойида 6-босқич Касб-ҳунарга тайёрлаш марказлари Ўқувчиларга касбий таълим беришни ва ўқув-тарбия жараёнини амалга оширади. Ўқув йили давомида 7-босқич Касб-ҳунарга тайёрлаш марказлари Касб-ҳунарга тайёрлаш марказини муваффақиятли тамомлаган ўқувчиларга давлат намунасидаги сертификатни беради . Касб-ҳунарга тайёрлашнинг якуний босқичида

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 30 декабрь,

792-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.12.2021 й., 09/21/792/1221-сон; 03.08.2022 й., 09/22/425/0712-сон; 10.11.2025 й., 09/25/709/1027-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

SXEMASI

Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga tayyorlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ishchi kasblar boʻyicha kadrlarni tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2021-yil 8-iyundagi PQ-5140-son qarori ijrosini taʼminlash hamda umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga oʻqitish, oʻquvchilarning qiziqish va qobiliyatlaridan kelib chiqib kelajakda ularning taʼlimni davom ettirishlari yoki egallagan kasblari boʻyicha mehnat faoliyati bilan shugʻullanishlariga shart-sharoitlar yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Ishchi kasblar boʻyicha kadrlarni tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2021-yil 8-iyundagi PQ-5140-son qarori 12-bandiga muvofiq umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 9 — 11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga oʻqitish tartibi joriy qilinganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Belgilab qoʻyilsinki:

umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga tayyorlash 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab 10-sinflarda, 2023/2024 oʻquv yilidan — 11-sinflarda tashkil etiladi;

kasb-hunarga tayyorlash boʻyicha umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga biriktirilgan yaqin hududda joylashgan kasb-hunarga oʻqitish markazlari, mahalla aholisini kasb-hunarga oʻqitish maskanlari va qisqa muddatli kurslar ochilgan taʼlim muassasalarining oʻquv binolari, shu jumladan, sinf xonalari va ustaxonalaridan bepul foydalaniladi;

kasb-hunarga tayyorlash bilan bogʻliq sarf-xarajatlar Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi, tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar va idoralarning taʼlim muassasasi uchun ajratilgan mablagʻlari, xalqaro moliya institutlari va tashkilotlari mablagʻlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining mahalliy budjetlari mablagʻlari hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.

3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

a) umumtaʼlim muassasalari psixologi tomonidan oʻquvchilarning kasbga moyilligini oʻrganish va ularni kasbga yoʻnaltirishda quyidagilarni amalga oshirish:

7-sinfdan boshlab oʻquvchilar oʻrtasida interaktiv soʻrovnomalar oʻtkazib, kasb-hunarga boʻlgan qiziqishini aniqlash va ularning maʼlumotlar bazasini yaratish;

9-sinf oʻquvchilarining kasbiy moyilligi boʻyicha oʻtkazilgan psixologik tashxislar natijalari asosida kelgusida aniq ishchi kasblar boʻyicha kasb-hunar maktablarida taʼlim olishi yoki kasb-hunarga tayyorlash markazlarida kasbga tayyorgarlikni davom ettirishlari uchun oʻquvchilarni oʻquv yili davomida muayyan kasbga yoʻnaltirish ishlarini olib borish;

b) oʻquv-tarbiya jarayonini tashkil etishda quyidagi muddatlarga amal qilish:

kasb-hunarga tayyorlash markazlarida oʻqish oʻquvchilar uchun joriy oʻquv yilining 2-sentabridan kelgusi yilning 25-mayigacha boʻlgan davrda toʻrt chorakka boʻlingan holda tashkil etiladi;

oʻquv yilining davomiyligi — 34 hafta;

haftasiga kamida bir marta belgilangan soatlar doirasidan chiqmagan holda oʻqish tashkil etiladi;

haftalik va umumiy oʻquv yuklamasi kasb turiga qarab belgilanadi;

mashgʻulotning davomiyligi — 45 daqiqa;

mashgʻulotlar oraligʻidagi tanaffusning davomiyligi — 5 — 10 daqiqa.

4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari oʻz hududidagi kasb-hunarga tayyorlash jarayonida oʻrgatiladigan kasblarni hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlariga muvofiqlashtirsin hamda 2022-yildan boshlab umumiy oʻrta taʼlim muassasalari bitiruvchilarining egallagan kasblari boʻyicha mehnat faoliyati bilan shugʻullanishlari uchun zarur ish oʻrinlarini yaratish, ularning bandligini taʼminlash choralarini koʻrsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi kasb-hunarga tayyorlash bilan bogʻliq sarf-xarajatlar uchun belgilangan tartibda Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasiga zarur mablagʻlarni ajratib borsin.

5. Vazirlar Mahkamasining “Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilariga kasbiy taʼlim berishga ixtisoslashgan oʻquv-ishlab chiqarish majmualarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 24-oktabrdagi 868-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vaziri B.O. Saidov hamda Oʻzbekiston Respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vaziri N.B. Xusanov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Taʼlim va sogʻliqni saqlash masalalari kotibiyatiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 30-dekabrdagi 792-son qaroriga ILOVA

Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining (keyingi oʻrinlarda — oʻquvchilar) 10-11-sinflari oʻquvchilarini (keyingi oʻrinlarda — umumtaʼlim muassasalari) kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish (keyingi oʻrinlarda — kasb-hunarga tayyorlash) tartibini belgilaydi.

2. Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlash uzluksiz taʼlim tizimining tarkibiy qismi boʻlib, ularning kasb-hunar oʻrganishga boʻlgan ehtiyojini qondirish, respublika iqtisodiyoti tarmoqlari uchun boshlangʻich kasbiy bilim va koʻnikmalarga ega kadrlarni shakllantirishni taʼminlaydi.

3. Oʻquvchilar uchun kasb-hunar yoʻnalishini tanlash ixtiyoriy boʻlib, taʼlim bepul amalga oshiriladi.

4. Umumtaʼlim muassasalari oʻziga yaqin hududda joylashgan “Ishga marhamat” monomarkazlari, kasb-hunarga oʻqitish markazlari, mahalla aholisini kasb-hunarga oʻqitish maskanlari (keyingi oʻrinlarda — kasb-hunarga tayyorlash markazlari)ga biriktiriladi.

Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlashda umumtaʼlim muassasalari kasb-hunarga tayyorlash markazlariga tuman (shahar) hokimliklari tomonidan tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Kasbiy taʼlimni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmalari bilan kelishgan holda biriktiriladi.

5. Kasb-hunarga tayyorlash markazi rahbari oʻquv jarayoniga masʼul hisoblanib, tadbirkorlik subyektlari va hunarmandlar bilan toʻlov-shartnoma asosida kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etishi mumkin.

6. Kasb-hunarga tayyorlash markazlarida oʻquvchilarning kasb egallashlarining nazorati Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

2-bob. Kasb-hunarga tayyorlashning maqsadi va vazifalari

7. Kasb-hunarga tayyorlashning maqsadi oʻquvchilarni kasb boʻyicha ijodiy fikrlaydigan, tashkilotchilik, tadbirkorlik koʻnikmalariga ega boʻlgan shaxsni tarbiyalash hamda ularning qiziqish va qobiliyatlaridan kelib chiqib kasb-hunar tanlashda koʻmaklashishdan iborat.

8. Kasb-hunarga tayyorlashning vazifalari quyidagilardan iborat:

oʻquvchilarning kasbiy moyilligini zamonaviy tashxislash metodlarini qoʻllagan holda baholash, kasbiy sinov orqali ularning qiziqishlarini aniqlash va ularni kasbga yoʻnaltirish;

oʻquvchilar tomonidan kasb koʻnikmalarining oʻzlashtirilishini taʼminlash, ularning kasb-hunar olishga boʻlgan ehtiyojini qondirish;

kasb-hunarga tayyorlash jarayonining metodik taʼminotini takomillashtirib borish;

mehnat bozori uchun tegishli kasblar boʻyicha raqobatbardosh kadrlar tayyorlashni taʼminlash.

9. Kasbiy taʼlim berishning maqsad va vazifalarini amalga oshirish uchun kasb-hunarga tayyorlash markazlarida zarur tashkiliy, oʻquv-metodik, moddiy-texnik va psixologik-pedagogik shart-sharoitlar yaratiladi.

3-bob. Oʻquvchilarni tashxislash va kasb-hunarga yoʻnaltirish

10. Umumtaʼlim muassasalari psixologi tomonidan oʻquvchilarning kasbga moyilligi oʻrganiladi va ularni kasbga yoʻnaltirishda quyidagilar amalga oshiriladi:

7-sinfdan boshlab oʻquvchilar oʻrtasida interaktiv soʻrovnomalar oʻtkazilib, kasb-hunarga boʻlgan qiziqishi aniqlanadi va ularning maʼlumotlar bazasi yaratiladi. Har oyda bir marta “Kasblar olamiga sayohat” mavzusida maxsus kurslar tashkil qilinadi;

8-sinfda taʼlimning keyingi bosqichlarida oʻqishni davom ettirish, tanlagan kasbi boʻyicha kasb-hunarga tayyorlash markazlarida kasb oʻrganish uchun oʻquvchilar va ota-onalarga tavsiyalar beriladi va yoʻnaltiriladi. Har chorakda kamida bir marta “Mening kelajakdagi kasbim” mavzusida seminar-treninglar tashkil qilinadi;

Oʻquvchi umumtaʼlim muassasasida taʼlim olishni davom ettirishga rozilik bildirganda, muassasaga biriktirilgan kasb-hunarga tayyorlash markazidagi kasb turlaridan birini tanlaydi.

11. Oʻquvchilar 10-11-sinflarda oʻqishi davomida qiziqishlari, ota-onasining fikri hamda umumtaʼlim muassasasi psixologining xulosasiga muvofiq kasb-hunarga tayyorlash markazlarida kasblarga oʻqitiladi.

4-bob. Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish

12. Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish ushbu Nizomga ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.

13. Har yili iyun oyida tuman (shahar) hokimliklari hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi hamda oʻziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda kelgusida ehtiyoj mavjud boʻlgan ishchi kasblarni aniqlaydi.

Tuman (shahar) hokimliklari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalari va Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar Kasbiy taʼlimni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmalari bilan kelishgan holda umumtaʼlim muassasalarini kasb-hunarga tayyorlash markazlariga biriktirish boʻyicha manzilli roʻyxatni tasdiqlaydi.

Bunda quyidagilar inobatga olinadi:

tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlarining umumtaʼlim muassasalaridagi 10-11-sinflar oʻquvchilari soni, umumtaʼlim muassasasidagi texnologiya fani ustaxonalari va ularning sigʻimi, kompyuter sinflari soni hamda umumtaʼlim muassasasiga yaqin hududda joylashgan kasb-hunarga oʻqitish markazlarining manzilli roʻyxati;

tuman (shahar)dagi kasb-hunarga oʻqitish markazlarining oʻqitish sigʻimi, pedagoglari va oʻquv-taʼlim ustalari tarkibi, moddiy-texnika bazasi.

14. Kasb-hunarga tayyorlash umumtaʼlim muassasasining moddiy-texnika holati, texnologiya fani ustaxonasi, kompyuter sinf xonalarining holatini inobatga olib tuman (shahar) Bandlikka koʻmaklashish markazining xulosasiga asosan, istisno tariqasida, tuman (shahar) hokimining qarori bilan umumtaʼlim muassasasida ham tashkil etilishi mumkin.

Kasb-hunarga tayyorlash umumtaʼlim muassasasida tashkil etilganda pedagoglar va oʻquv-taʼlim ustalari belgilangan tartibda tuman (shahar) Bandlikka koʻmaklashish markazi tomonidan ishga qabul qilinadi.

Kasb-hunarga tayyorlash markazlari oʻqituvchilari va ishlab chiqarish taʼlimi ustalari maqomi boʻyicha professional taʼlim muassasalarining oʻqituvchilari va ishlab chiqarish taʼlimi ustalariga tenglashtiriladi hamda ularga ushbu xodim uchun qonunchilikda belgilangan imtiyozlar va ijtimoiy himoya kafolatlari tatbiq etiladi.

15. Kasb-hunarga tayyorlashga qoʻyiladigan malaka talablarini va boshqa oʻquv-metodik hujjatlarni ishlab chiqish, kasbiy taʼlim berish jarayonini muvofiqlashtirish va metodik jihatdan taʼminlash, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, tasdiqlash va amaliyotga joriy etish har yili iyul oyida Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishgan holda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

5-bob. Kasb-hunarga tayyorlashda taʼlim berish va oʻquv-tarbiya jarayonini tashkil etish

16. Kasb-hunarga tayyorlash markazlarida oʻqish umumtaʼlim muassasasi direktori va Kasb-hunarga tayyorlash markazi rahbari tomonidan tasdiqlangan dars jadvaliga asosan tashkil etiladi.

Oʻquvchilarning dars jadvalida belgilangan vaqtda mashgʻulotlarda ishtirok etishi umumtaʼlim muassasasi tomonidan nazoratga olinadi.

17. Oʻquv-tarbiya jarayonini tashkil etishda quyidagi muddatlarga amal qilinadi:

kasb-hunarga tayyorlash markazlarida oʻqish oʻquvchilar uchun joriy oʻquv yilining 2-sentabridan kelgusi yilning 25-mayigacha boʻlgan davrda toʻrt chorakka boʻlingan holda tashkil etiladi;

oʻquv yilining davomiyligi — 34 hafta;

haftasiga kamida bir marta belgilangan soatlar doirasidan chiqmagan holda oʻqish tashkil etiladi;

haftalik va umumiy oʻquv yuklamasi kasb turiga qarab belgilanadi;

mashgʻulotning davomiyligi — 45 daqiqa;

mashgʻulotlar oraligʻidagi tanaffusning davomiyligi — 5 — 10 daqiqa.

18. Kasb-hunarga tayyorlash markazlarida mashgʻulotlar kasblardan kelib chiqib tashkil etiladi.

Kasbga qarab bir sinf (guruh)da oʻquvchilar soni 10 nafardan 20 nafargacha boʻlishi mumkin.

19. Oʻquvchilarning kasbga oid bilim, koʻnikma va malakalarini aniqlash va nazorat qilish maqsadida quyidagi nazorat turlari amalga oshiriladi:

joriy nazorat — oʻquvchilar tanlagan kasbga oid kursning har bir boʻlimi yakunida ularning kasbiy bilim va koʻnikmalarini namoyish etish, guruhlarda ishlash, savol-javob, muhokama, amaliy ish koʻrinishida amalga oshiriladi;

yakuniy nazorat — oʻquvchi tanlagan kasbga oid kursning barcha boʻlimi toʻliq yakunlangandan soʻng kasb boʻyicha kasbiy bilim va koʻnikmalarni amaliy namoyish etishi orqali amalga oshiriladi.

Joriy va yakuniy nazoratlarning baholash mezonlari Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

20. Yakuniy nazorat oʻtkazish muddatlari Kasb-hunarga tayyorlash markazi rahbari va umumtaʼlim muassasasi direktori tomonidan tasdiqlangan grafik asosida oʻtkaziladi.

21. Kasb-hunarga tayyorlash markazini muvaffaqiyatli tamomlagan oʻquvchilarga Kasb-hunarga tayyorlash markazlari tomonidan davlat namunasidagi sertifikat beriladi.

22. Oʻquv yuklamasi hajmidan kelib chiqib oʻquvchilar bir necha kasblarni egallashi mumkin.

23. Kasb-hunarga tayyorlash markazida oʻquv-tarbiya jarayoni bilan bogʻliq boshqa masalalar oʻquv rejasi va oʻquv dasturiga muvofiq belgilanadi.

6-bob. Oʻquvchilar sogʻligʻini muhofaza qilish

24. Kasb-hunarga tayyorlash markazida sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga hamda boshqa talablarga amal qilinishiga ushbu markaz rahbari shaxsan javobgar hisoblanadi.

25. Oʻquvchilarga tibbiy xizmat koʻrsatish umumtaʼlim muassasasiga biriktirilgan tibbiyot xodimi va Kasb-hunarga tayyorlash markaziga biriktirilgan (agar mavjud boʻlsa) tibbiyot xodimlari tomonidan amalga oshiriladi.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

26. Kasb-hunarga tayyorlash markazi faoliyatini moliyalashtirish Markazning belgilangan tartibda tasdiqlangan xarajatlar smetasiga muvofiq amalga oshiriladi.

27. Kasb-hunarga tayyorlash markazlarida kasb oʻrganayotgan oʻquvchilarning faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan doimiy nazorat qilib boriladi.

Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 9 — 11-sinflari oʻquvchilarini kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA

Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlashni tashkil etish

Bosqichlar Ijrochilar Tadbirlar Muddatlar I. Oʻquvchilarni tashxislash va kasb-hunarga yoʻnaltirish 1-bosqich Umumtaʼlim muassasalari 7-sinfdan boshlab oʻquvchilar oʻrtasida interaktiv soʻrovnomalar oʻtkazilib, kasb-hunarga boʻlgan qiziqishni aniqlaydi va ularning maʼlumotlar bazasini yaratadi. Oʻquv yili davomida 2-bosqich Umumtaʼlim muassasalari 8-sinfda taʼlimning keyingi bosqichlarida oʻqishni davom ettirish, tanlagan kasbi boʻyicha kasb-hunarga tayyorlash markazlarida kasb oʻrganish uchun oʻquvchilar va ota-onalarga tavsiyalar beradi va yoʻnaltiradi. Har chorak yakunida 3-bosqich Umumtaʼlim muassasalari , Kasb-hunarga tayyorlash markazi 9-sinf oʻquvchilarining kasbiy moyilligi boʻyicha muayyan kasbga yoʻnaltirish ishlarini olib boradi. Oʻquv yili davomida II. Oʻquvchilarni kasb-hunarga tayyorlash 4-bosqich Tuman (shahar) hokimliklari, maktabgacha va maktab taʼlimi boshqarmalari, Kasbiy taʼlimni rivojlantirish va muvofiqlashtirish boshqarmalari Ehtiyoj mavjud boʻlgan ishchi kasblarni aniqlaydi. Umumtaʼlim muassasalarini kasb-hunarga tayyorlash markazlariga biriktirish boʻyicha manzilli roʻyxatni tasdiqlaydi. Har yili iyun oyida 5-bosqich Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Kasb-hunarga tayyorlashga qoʻyiladigan malaka talablari va boshqa oʻquv-metodik hujjatlarni ishlab chiqadi, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini tasdiqlaydi va amaliyotga joriy qiladi. Har yili iyul oyida 6-bosqich Kasb-hunarga tayyorlash markazlari Oʻquvchilarga kasbiy taʼlim berishni va oʻquv-tarbiya jarayonini amalga oshiradi. Oʻquv yili davomida 7-bosqich Kasb-hunarga tayyorlash markazlari Kasb-hunarga tayyorlash markazini muvaffaqiyatli tamomlagan oʻquvchilarga davlat namunasidagi sertifikatni beradi . Kasb-hunarga tayyorlashning yakuniy bosqichida

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2021-yil 30-dekabr,

792-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2021-y., 09/21/792/1221-son; 03.08.2022-y., 09/22/425/0712-son; 10.11.2025-y., 09/25/709/1027-son)

lex.uz