UzbekAI

← Qonunlar

📅 2021-yil 27-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumi

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2021 йил 27 ноябрь · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди пленуми

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 27 ноября 2021 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 27 November 2021 · Other documents · Oliy sudi plenumi

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг

Қарори

Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда муомалага киритиш билан боғлиқ жиноят ишлари бўйича суд амалиёти тўғрисида

Қонунчиликка ўзгартириш ва қўшимчалар киритилганлиги, шунингдек, суд амалиётида масалалар келиб чиққанлиги муносабати билан, «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 22-моддасига асосан, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари ёхуд психотроп моддалар ҳисобланмайдиган кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни (бундан буён матнда кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддалар деб юритилади) қонунга хилоф равишда муомалага киритиш билан боғлиқ жиноят ишларини кўриб чиқишда, судлар жиноят ва жиноят-процессуал қонунлари билан бир қаторда қуйидагиларга амал қилишлари лозим:

Ўзбекистон Республикасининг «Дори воситалари ва фармацевтика фаолияти тўғрисида»ги Қонунига ;

Ўзбекистон Республикасининг «Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида»ги Қонунига ;

Кучли таъсир қилувчи моддалар рўйхатига (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 27 сентябрдаги 818-сонли қарорига 1-илова );

Яратиш, ишлаб чиқариш, ташиш, сақлаш ва реализация қилиш фаолияти лицензияланиши шарт бўлган портловчи ва заҳарли моддалар, уларни қўллаган ҳолда материаллар ва маҳсулотлар, шунингдек, портлатиш воситалари рўйхатига (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 2 октябрдаги 782-сонли қарорига 1-илова );

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 12 ноябрдаги 330-сонли қарори билан тасдиқланган қуйидаги рўйхатларга:

Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлиши тақиқланган гиёҳвандлик воситаларининг рўйхати (I рўйхат);

Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлиши чекланган гиёҳвандлик воситаларининг рўйхати (II рўйхат);

Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлиши чекланган психотроп моддаларнинг рўйхати (III рўйхат);

Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлиши чекланган прекурсорларнинг рўйхати (IV рўйхат).

2. Тушунтирилсинки, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг (бундан буён матнда ЖК деб юритилади) 251 1 -моддасида назарда тутилган кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда муомалага киритиш деганда, кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни ўтказиш мақсадида қонунга хилоф равишда тайёрлаш, қайта ишлаш, олиш, сақлаш, ташиш ёки жўнатиш, худди шунингдек, кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш ёки кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни тайёрлаш ёхуд қайта ишлаш учун мўлжалланган асбоб-ускуналарни ўтказиш мақсадида тайёрлаш, олиш, сақлаш, ташиш, жўнатиш ёки ўтказиш тушунилади.

3. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда тайёрлаш деганда, уларни қонунчиликни бузган ҳолда кимёвий моддалардан, ўсимлик ёки ҳайвонот дунёсидан бир маротаба ёки кўплаб олишга қасддан қаратилган ҳаракатлар тушунилиши лозим.

4. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда қайта ишлаш деганда, таркибида бир ёки бир неча кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддалар мавжуд қаттиқ ёки суюқ аралашмаларни қўшимча моддалардан тозалаш (рафинация) ёхуд бундай аралашмада кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддалар нисбатини кўпайтириш, шунингдек, бошқа фармокологик актив моддалар билан аралаштириш орқали уларнинг одам организмига таъсирини кучайтириш тушунилиши лозим.

5. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда олиш деганда, уларни ҳар қандай усулда олиш, шу жумладан, сотиб олиш, ҳадя тариқасида ёки бажарилган иш, кўрсатилган хизмат ёки қарзни узишда ўзаро ҳисоб-китоб воситаси сифатида олиш, шунингдек, бошқа товарлар ёки ашёлар билан алмаштириш, топилмани ўзлаштириш тушунилиши лозим.

6. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда сақлаш деганда, шахснинг бундай моддаларга қонунга зид равишда эгалик қилиш билан боғлиқ қасддан содир этилган ҳаракатлари (ёнида, бинода, махфий жой ва бошқа жойларда сақлаши) тушунилиши лозим. Бунда шахс кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қанча вақт давомида қонунга хилоф равишда сақлаганлиги аҳамият касб этмайди.

7. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда ташиш деганда, уларни ҳар қандай транспорт туридан ёки ташиш воситаси сифатида қўлланилган қандайдир объектдан фойдаланган ҳолда бир жойдан бошқа жойга, шу жумладан, бир аҳоли пункти доирасида кўчириш, шунингдек, қайд этилган восита ва моддаларни бундай фаолият тури билан шуғулланишга лицензияси бўлган юридик шахснинг масъул шахси томонидан қонунчиликда белгиланган тартибни бузган ҳолда ташиш тушунилиши лозим.

8. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда жўнатиш деганда, шахснинг почта алоқаси, ҳаво ёки бошқа транспорт туридан фойдаланиб, уларни почта жўнатмалари, посилкалар ёки юк (багаж) сифатида, шунингдек, ўзи бевосита иштирок этмаган ҳолда бошқа шахс орқали қонунчиликда белгиланган тартибни бузган ҳолда кўчиришга қасддан қаратилган ҳаракатлари тушунилиши лозим.

Бунда ушбу қилмишлар учун жиноий жавобгарлик шахсда келгусида мазкур моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш қасди мавжуд бўлганидагина, вужудга келади.

9. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш деганда, уларни ҳар қандай усулда ҳақ эвазига ёки текинга (сотиш, ҳадя этиш, алмаштириш, қарзи эвазига бериш ёки қарз сифатида бериш ва ҳ.к.) бошқа шахсга бериш тушунилиши лозим. Бунда моддалар шахс томонидан бевосита ёки бошқа усулда (масалан, улар сақланадиган жой ҳақида хабар бериш, шартлашилган жойга қўйиб кетиш) амалга оширилиши мумкин.

10. Айбдор томонидан кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларнинг фақат бир қисми қонунга хилоф равишда ўтказилиб, қолган қисми кейинчалик суриштирув ёки дастлабки тергов давомида аниқланган ҳолларда, айбдорнинг ҳаракатлари кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларнинг умумий миқдоридан келиб чиқиб, қонунга хилоф равишда ўтказиш сифатида квалификация қилиниши лозим.

11. Кучли таъсир қилувчи ва заҳарли моддалар миқдорлари, шунингдек, уларни тайёрлаш ёки қайта ишлаш учун мўлжалланган асбоб-ускуналарга (приборлар, аппаратлар, асбоблар, иншоотлар, технологик комплекслар ва ҳ.к.) оид масалаларни ҳал қилишда судлар тегишли давлат органининг Кучли таъсир қилувчи моддалар рўйхатига (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 27 сентябрдаги 818-сонли қарорига 1-илова ) асосланиб берилган хулосасига амал қилишлари лозим.

12. Агар шахс томонидан кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддалар ниқоби остида қандайдир бошқа моддалар ўтказилган бўлса, унинг қилмиши фирибгарлик сифатида квалификация қилиниши лозим. Бунда олувчининг ҳаракатлари, қонунда назарда тутилган асослар мавжуд бўлса, кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказишга суиқасд сифатида квалификация қилинади.

13. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни ёки уларни ишлаб чиқариш ёки қайта ишлаш учун асбоб-ускуналарни қонунга хилоф равишда ўтказиш ёки олишда воситачининг ҳаракатлари, мазкур моддаларни ёки асбоб-ускуналарни қонунга хилоф равишда ўтказишда иштирокчилик сифатида квалификация қилиниши лозим.

14. Айбдорда кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказишга қасд мавжудлиги тўғрисидаги масалани ҳал этишда, судлар бундай восита ёки моддалар ҳақиқатдан ўтказиш мақсадида тайёрлаб қўйилганлигига оид далиллар мажмуидан келиб чиқишлари лозим. Бундай далилларга, масалан, кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддалар фақат истеъмол қилинишини истисно этадиган миқдорда топилганлиги, бундай моддалар муайян дозада қадоқланганлиги, улар ташиш ёки жўнатишда махсус махфий жойга яширилганлиги, уларни тайёрлаш учун асбоб-ускуналар мавжудлиги ва ҳ.к. киради.

15. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, кучли таъсир қилувчи ёхуд заҳарли моддаларни кўп миқдорни ташкил қилмайдиган миқдорда ўтказиш мақсадида қонунга хилоф равишда тайёрлаш, қайта ишлаш, олиш, сақлаш, ташиш ёки жўнатиш, худди шунингдек, уларни қонунга хилоф равишда ўтказиш учун айбдорлар ҳар қандай ҳолларда ЖК 251 1 -моддасининг биринчи қисми билан жиноий жавобгарликка тортилади.

Агар мазкур ҳаракатлар айбни оғирлаштирувчи ҳолатларда — такроран, бир гуруҳ шахслар томонидан олдиндан тил бириктириб, уюшган гуруҳ томонидан ёхуд кўп миқдорда содир этилган бўлса, қилмиш тегишли равишда ЖК 251 1 -моддасининг иккинчи ёки учинчи қисми бўйича квалификация қилиниши лозим.

16. Кучли таъсир қилувчи ёхуд заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда муомалага киритиш билан боғлиқ жиноят таркиби формал бўлганлиги сабабли, мазкур жиноят қонунида кўрсатилган ҳаракатлардан бири содир этилган вақтдан бошлаб тамомланган деб ҳисобланади.

17. Судларга тушунтирилсинки, кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни Ўзбекистон Республикаси божхона чегарасидан қонунга хилоф равишда ўтказиш йўли билан ташиш ёки жўнатиш ЖК 246 ва 251 1 -моддалари мажмуи билан квалификация қилиниши лозим.

18. Таркибида кучли таъсир қилувчи моддалар мавжуд бўлган дори воситаларини рецепт бўйича чакана реализация қилиш тартибини бузиш Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси 165 1 -моддасининг учинчи қисми билан жавобгарликка сабаб бўлади. Агар бундай ҳаракатлар маъмурий жазо чоралари қўлланилгандан сўнг ёки кўп миқдорда содир этилган бўлса, айбдорнинг ҳаракатлари ЖК 186 3 -моддасининг бешинчи қисми билан квалификация қилинади.

19. Таркибида кучли таъсир қилувчи моддалар мавжуд бўлган дори воситаларини бунга рухсатномаси (лицензияси) бўлмаган дорихоналарда реализация қилиш кучли таъсир қилувчи моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш сифатида баҳоланиши ва ЖК 251 1 -моддасининг тегишли қисми билан квалификация қилиниши лозим.

20. Таркибида кучли таъсир қилувчи моддалар мавжуд бўлган дори воситаларини бериш учун мўлжалланган рецептни уларни шахсан истеъмол қилиш мақсадида қалбакилаштириш ЖК 228-моддаси билан, рецепт бундай воситаларни ўтказиш мақсадида қалбакилаштирилганда эса, ЖК 228 ва 251 1 -моддалари мажмуи билан квалификация қилиниши лозим.

21. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни ишлаб чиқариш, олиш, сақлаш, ҳисобга олиш, бериш, ташиш ёхуд жўнатиш қоидаларини бузиш (ЖК 251 1 -моддасининг тўртинчи қисми ) одамнинг узоқ муддат давомида касалланиши, атроф-муҳитнинг заҳарли моддалар билан ифлосланиши ва ҳк.ларда ифодаланиши мумкин. Эҳтиётсизлик орқасида баданга шикаст етказилиши ёхуд одам ўлиши ЖК 251 1 -моддасининг тўртинчи қисми билан қамраб олинади ва ЖК Махсус қисмининг инсон ҳаёти ва соғлиғига қарши жиноятлар учун жавобгарликни назарда тутувчи тегишли моддалари билан квалификация қилишни талаб этмайди.

22. Судлар мазкур тоифадаги ишлар бўйича жазо тайинлашда Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2006 йил 3 февралдаги «Судлар томонидан жиноят учун жазо тайинлаш амалиёти тўғрисида»ги қарорида берилган тушунтиришларга амал қилишлари лозим.

23. Кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда муомалага киритиш билан боғлиқ жиноятларга оид ишлар бўйича ашёвий далиллар тўғрисидаги масалани судлар уларни сақлаш, давлатга топшириш ва йўқ қилишнинг ўрнатилган тартибига қатъий амал қилган ҳолда ҳукмда ҳал этишлари лозим.

24. Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва уларга тенглаштирилган судлар кучли таъсир қилувчи ёки заҳарли моддаларни қонунга хилоф равишда муомалага киритиш билан боғлиқ жиноятларга оид ишлар судлар томонидан қонунга мувофиқ кўрилишини таъминласинлар ва суд хатоларини ўз вақтида тузатиш юзасидан зарур чоралар кўрсинлар.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси К. КАМИЛОВ

Пленум котиби, Олий суд судьяси И. АЛИМОВ

Тошкент ш.,

2021 йил 27 ноябрь,

33-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining

Qarori

Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish bilan bogʻliq jinoyat ishlari boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida

Qonunchilikka oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi, shuningdek, sud amaliyotida masalalar kelib chiqqanligi munosabati bilan, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga asosan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari yoxud psixotrop moddalar hisoblanmaydigan kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni (bundan buyon matnda kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalar deb yuritiladi) qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish bilan bogʻliq jinoyat ishlarini koʻrib chiqishda, sudlar jinoyat va jinoyat-protsessual qonunlari bilan bir qatorda quyidagilarga amal qilishlari lozim:

Oʻzbekiston Respublikasining “Dori vositalari va farmatsevtika faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga ;

Oʻzbekiston Respublikasining “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga ;

Kuchli taʼsir qiluvchi moddalar roʻyxatiga (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-sentabrdagi 818-sonli qaroriga 1-ilova );

Yaratish, ishlab chiqarish, tashish, saqlash va realizatsiya qilish faoliyati litsenziyalanishi shart boʻlgan portlovchi va zaharli moddalar, ularni qoʻllagan holda materiallar va mahsulotlar, shuningdek, portlatish vositalari roʻyxatiga (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 2-oktabrdagi 782-sonli qaroriga 1-ilova );

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 12-noyabrdagi 330-sonli qarori bilan tasdiqlangan quyidagi roʻyxatlarga:

Oʻzbekiston Respublikasida muomalada boʻlishi taqiqlangan giyohvandlik vositalarining roʻyxati (I roʻyxat);

Oʻzbekiston Respublikasida muomalada boʻlishi cheklangan giyohvandlik vositalarining roʻyxati (II roʻyxat);

Oʻzbekiston Respublikasida muomalada boʻlishi cheklangan psixotrop moddalarning roʻyxati (III roʻyxat);

Oʻzbekiston Respublikasida muomalada boʻlishi cheklangan prekursorlarning roʻyxati (IV roʻyxat).

2. Tushuntirilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining (bundan buyon matnda JK deb yuritiladi) 251 1 -moddasida nazarda tutilgan kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish deganda, kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni oʻtkazish maqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, qayta ishlash, olish, saqlash, tashish yoki joʻnatish, xuddi shuningdek, kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazish yoki kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni tayyorlash yoxud qayta ishlash uchun moʻljallangan asbob-uskunalarni oʻtkazish maqsadida tayyorlash, olish, saqlash, tashish, joʻnatish yoki oʻtkazish tushuniladi.

3. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda tayyorlash deganda, ularni qonunchilikni buzgan holda kimyoviy moddalardan, oʻsimlik yoki hayvonot dunyosidan bir marotaba yoki koʻplab olishga qasddan qaratilgan harakatlar tushunilishi lozim.

4. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda qayta ishlash deganda, tarkibida bir yoki bir necha kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalar mavjud qattiq yoki suyuq aralashmalarni qoʻshimcha moddalardan tozalash (rafinatsiya) yoxud bunday aralashmada kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalar nisbatini koʻpaytirish, shuningdek, boshqa farmokologik aktiv moddalar bilan aralashtirish orqali ularning odam organizmiga taʼsirini kuchaytirish tushunilishi lozim.

5. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda olish deganda, ularni har qanday usulda olish, shu jumladan, sotib olish, hadya tariqasida yoki bajarilgan ish, koʻrsatilgan xizmat yoki qarzni uzishda oʻzaro hisob-kitob vositasi sifatida olish, shuningdek, boshqa tovarlar yoki ashyolar bilan almashtirish, topilmani oʻzlashtirish tushunilishi lozim.

6. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda saqlash deganda, shaxsning bunday moddalarga qonunga zid ravishda egalik qilish bilan bogʻliq qasddan sodir etilgan harakatlari (yonida, binoda, maxfiy joy va boshqa joylarda saqlashi) tushunilishi lozim. Bunda shaxs kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qancha vaqt davomida qonunga xilof ravishda saqlaganligi ahamiyat kasb etmaydi.

7. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda tashish deganda, ularni har qanday transport turidan yoki tashish vositasi sifatida qoʻllanilgan qandaydir obyektdan foydalangan holda bir joydan boshqa joyga, shu jumladan, bir aholi punkti doirasida koʻchirish, shuningdek, qayd etilgan vosita va moddalarni bunday faoliyat turi bilan shugʻullanishga litsenziyasi boʻlgan yuridik shaxsning masʼul shaxsi tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibni buzgan holda tashish tushunilishi lozim.

8. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda joʻnatish deganda, shaxsning pochta aloqasi, havo yoki boshqa transport turidan foydalanib, ularni pochta joʻnatmalari, posilkalar yoki yuk (bagaj) sifatida, shuningdek, oʻzi bevosita ishtirok etmagan holda boshqa shaxs orqali qonunchilikda belgilangan tartibni buzgan holda koʻchirishga qasddan qaratilgan harakatlari tushunilishi lozim.

Bunda ushbu qilmishlar uchun jinoiy javobgarlik shaxsda kelgusida mazkur moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazish qasdi mavjud boʻlganidagina, vujudga keladi.

9. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazish deganda, ularni har qanday usulda haq evaziga yoki tekinga (sotish, hadya etish, almashtirish, qarzi evaziga berish yoki qarz sifatida berish va h.k.) boshqa shaxsga berish tushunilishi lozim. Bunda moddalar shaxs tomonidan bevosita yoki boshqa usulda (masalan, ular saqlanadigan joy haqida xabar berish, shartlashilgan joyga qoʻyib ketish) amalga oshirilishi mumkin.

10. Aybdor tomonidan kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarning faqat bir qismi qonunga xilof ravishda oʻtkazilib, qolgan qismi keyinchalik surishtiruv yoki dastlabki tergov davomida aniqlangan hollarda, aybdorning harakatlari kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarning umumiy miqdoridan kelib chiqib, qonunga xilof ravishda oʻtkazish sifatida kvalifikatsiya qilinishi lozim.

11. Kuchli taʼsir qiluvchi va zaharli moddalar miqdorlari, shuningdek, ularni tayyorlash yoki qayta ishlash uchun moʻljallangan asbob-uskunalarga (priborlar, apparatlar, asboblar, inshootlar, texnologik komplekslar va h.k.) oid masalalarni hal qilishda sudlar tegishli davlat organining Kuchli taʼsir qiluvchi moddalar roʻyxatiga (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-sentabrdagi 818-sonli qaroriga 1-ilova ) asoslanib berilgan xulosasiga amal qilishlari lozim.

12. Agar shaxs tomonidan kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalar niqobi ostida qandaydir boshqa moddalar oʻtkazilgan boʻlsa, uning qilmishi firibgarlik sifatida kvalifikatsiya qilinishi lozim. Bunda oluvchining harakatlari, qonunda nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlsa, kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazishga suiqasd sifatida kvalifikatsiya qilinadi.

13. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni yoki ularni ishlab chiqarish yoki qayta ishlash uchun asbob-uskunalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazish yoki olishda vositachining harakatlari, mazkur moddalarni yoki asbob-uskunalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazishda ishtirokchilik sifatida kvalifikatsiya qilinishi lozim.

14. Aybdorda kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazishga qasd mavjudligi toʻgʻrisidagi masalani hal etishda, sudlar bunday vosita yoki moddalar haqiqatdan oʻtkazish maqsadida tayyorlab qoʻyilganligiga oid dalillar majmuidan kelib chiqishlari lozim. Bunday dalillarga, masalan, kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalar faqat isteʼmol qilinishini istisno etadigan miqdorda topilganligi, bunday moddalar muayyan dozada qadoqlanganligi, ular tashish yoki joʻnatishda maxsus maxfiy joyga yashirilganligi, ularni tayyorlash uchun asbob-uskunalar mavjudligi va h.k. kiradi.

15. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, kuchli taʼsir qiluvchi yoxud zaharli moddalarni koʻp miqdorni tashkil qilmaydigan miqdorda oʻtkazish maqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, qayta ishlash, olish, saqlash, tashish yoki joʻnatish, xuddi shuningdek, ularni qonunga xilof ravishda oʻtkazish uchun aybdorlar har qanday hollarda JK 251 1 -moddasining birinchi qismi bilan jinoiy javobgarlikka tortiladi.

Agar mazkur harakatlar aybni ogʻirlashtiruvchi holatlarda — takroran, bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib, uyushgan guruh tomonidan yoxud koʻp miqdorda sodir etilgan boʻlsa, qilmish tegishli ravishda JK 251 1 -moddasining ikkinchi yoki uchinchi qismi boʻyicha kvalifikatsiya qilinishi lozim.

16. Kuchli taʼsir qiluvchi yoxud zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish bilan bogʻliq jinoyat tarkibi formal boʻlganligi sababli, mazkur jinoyat qonunida koʻrsatilgan harakatlardan biri sodir etilgan vaqtdan boshlab tamomlangan deb hisoblanadi.

17. Sudlarga tushuntirilsinki, kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasidan qonunga xilof ravishda oʻtkazish yoʻli bilan tashish yoki joʻnatish JK 246 va 251 1 -moddalari majmui bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.

18. Tarkibida kuchli taʼsir qiluvchi moddalar mavjud boʻlgan dori vositalarini retsept boʻyicha chakana realizatsiya qilish tartibini buzish Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi 165 1 -moddasining uchinchi qismi bilan javobgarlikka sabab boʻladi. Agar bunday harakatlar maʼmuriy jazo choralari qoʻllanilgandan soʻng yoki koʻp miqdorda sodir etilgan boʻlsa, aybdorning harakatlari JK 186 3 -moddasining beshinchi qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi.

19. Tarkibida kuchli taʼsir qiluvchi moddalar mavjud boʻlgan dori vositalarini bunga ruxsatnomasi (litsenziyasi) boʻlmagan dorixonalarda realizatsiya qilish kuchli taʼsir qiluvchi moddalarni qonunga xilof ravishda oʻtkazish sifatida baholanishi va JK 251 1 -moddasining tegishli qismi bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.

20. Tarkibida kuchli taʼsir qiluvchi moddalar mavjud boʻlgan dori vositalarini berish uchun moʻljallangan retseptni ularni shaxsan isteʼmol qilish maqsadida qalbakilashtirish JK 228-moddasi bilan, retsept bunday vositalarni oʻtkazish maqsadida qalbakilashtirilganda esa, JK 228 va 251 1 -moddalari majmui bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.

21. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni ishlab chiqarish, olish, saqlash, hisobga olish, berish, tashish yoxud joʻnatish qoidalarini buzish (JK 251 1 -moddasining toʻrtinchi qismi ) odamning uzoq muddat davomida kasallanishi, atrof-muhitning zaharli moddalar bilan ifloslanishi va hk.larda ifodalanishi mumkin. Ehtiyotsizlik orqasida badanga shikast yetkazilishi yoxud odam oʻlishi JK 251 1 -moddasining toʻrtinchi qismi bilan qamrab olinadi va JK Maxsus qismining inson hayoti va sogʻligʻiga qarshi jinoyatlar uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi tegishli moddalari bilan kvalifikatsiya qilishni talab etmaydi.

22. Sudlar mazkur toifadagi ishlar boʻyicha jazo tayinlashda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2006-yil 3-fevraldagi “Sudlar tomonidan jinoyat uchun jazo tayinlash amaliyoti toʻgʻrisida”gi qarorida berilgan tushuntirishlarga amal qilishlari lozim.

23. Kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish bilan bogʻliq jinoyatlarga oid ishlar boʻyicha ashyoviy dalillar toʻgʻrisidagi masalani sudlar ularni saqlash, davlatga topshirish va yoʻq qilishning oʻrnatilgan tartibiga qatʼiy amal qilgan holda hukmda hal etishlari lozim.

24. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va ularga tenglashtirilgan sudlar kuchli taʼsir qiluvchi yoki zaharli moddalarni qonunga xilof ravishda muomalaga kiritish bilan bogʻliq jinoyatlarga oid ishlar sudlar tomonidan qonunga muvofiq koʻrilishini taʼminlasinlar va sud xatolarini oʻz vaqtida tuzatish yuzasidan zarur choralar koʻrsinlar.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi K. KAMILOV

Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi I. ALIMOV

Toshkent sh.,

2021-yil 27-noyabr,

33-son

lex.uz

Пленума Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

О судебной практике по уголовным делам, связанным с незаконным оборотом сильнодействующих или ядовитых веществ

В связи с изменениями и дополнениями, внесенными в законодательство, а также вопросами, возникшими в судебной практике, на основании статьи 22 Закона «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Обратить внимание судов, что при рассмотрении дел о преступлениях, связанных с незаконным оборотом сильнодействующих или ядовитых веществ, не являющиеся наркотическими средствами, их аналогами либо психотропными веществами (далее — сильнодействующие или ядовитые вещества), судам наряду с уголовным и уголовно-процессуальными законами надлежит руководствоваться:

Законом Республики Узбекистан «О лекарственных средствах и фармацевтической деятельности»;

Законом Республики Узбекистан «О наркотических средствах и психотропных веществах»;

Перечнем сильнодействующих веществ ( Приложение № 1 к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан от 27 сентября 2019 года № 818);

Перечнем взрывчатых и ядовитых веществ, материалов и изделий с их применением, а также средств взрывания, деятельность по разработке, производству, транспортировке, хранению и реализации которых подлежит лицензированию ( Приложение № 1 к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан от 2 октября 2018 года № 782);

Списками, утвержденными постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 12 ноября 2015 года № 330:

Список наркотических средств, оборот которых в Республике Узбекистан запрещен (Список I);

Список наркотических средств, оборот которых в Республике Узбекистан ограничен (Список II);

Список психотропных веществ, оборот которых в Республике Узбекистан ограничен (Список III);

Список прекурсоров, оборот которых в Республике Узбекистан ограничен (Список IV).

2. Разъяснить, что под незаконным оборотом сильнодействующих или ядовитых веществ, предусмотренным статьей 251 1 Уголовного кодекса Республики Узбекистан (далее — УК), понимается незаконное изготовление, переработка, приобретение, хранение, перевозка или пересылка с целью сбыта, а равно незаконный сбыт сильнодействующих или ядовитых веществ или изготовление, приобретение, хранение, перевозка, пересылка с целью сбыта или сбыт оборудования, предназначенного для изготовления либо переработки сильнодействующих или ядовитых веществ.

3. Под незаконным изготовлением сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать совершенные в нарушение законодательства умышленные действия, направленные на разовое или серийное их получение из химических веществ, растительного или животного мира.

4. Под незаконной переработкой сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать совершение умышленных действий по очистке от примесей (рафинирование) твердой или жидкой смеси, содержащих одно или несколько сильнодействующих или ядовитых веществ, либо повышению в такой смеси концентрации сильнодействующих или ядовитых веществ, а также повышению их активности или усиления действия на организм человека путем смешивания с другими фармокологическими активными веществами.

5. Под незаконным приобретением сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать их получение любым способом, в том числе путем покупки, получения в дар, либо в качестве средства взаиморасчета за проделанную работу, оказанную услугу или в уплату долга, а также в обмен на другие товары или вещи, присвоение найденного.

6. Под незаконным хранением сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать умышленные действия лица, связанные с незаконным владением этими веществами (содержание при себе, в помещении, тайнике и других местах). При этом не имеет значение, в течении какого времени лицо незаконно хранило сильнодействующие или ядовитые вещества.

7. Под незаконной перевозкой сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать умышленное перемещение их из одного места в другое, в том числе в пределах одного населенного пункта, совершенные с использованием любого вида транспорта или какого-либо объекта, применяемого в виде перевозочного средства, а также в нарушение установленного законодательством порядка перевозки указанных веществ уполномоченным лицом юридического лица, имеющего лицензию на такой вид деятельности.

8. Под незаконной пересылкой сильнодействующих или ядовитых веществ следует понимать умышленные действия лица, направленные на их перемещение в почтовых отправлениях, посылках или багаже с использованием средств почтовой связи, воздушного или другого вида транспорта, а также через другого лица без его непосредственного участия в нарушение порядка, установленного законодательством.

При этом уголовная ответственность за эти деяния наступает лишь при наличии у лица умысла на последующий незаконный сбыт этих веществ.

9. Под незаконным сбытом сильнодействующих или ядовитых веществ, следует понимать любые способы их возмездной либо безвозмездной передачи (продажа, дарение, мена, уплата долга или дача взаймы и т.д.) другому лицу. При этом сама передача лицом веществ может быть осуществлена непосредственно либо иным способом (например, путем сообщения о месте их хранения, проведения закладки в обусловленном месте).

10. В случаях, когда виновным незаконно сбыта лишь часть сильнодействующих или ядовитых веществ, а другая часть обнаружена впоследствии в ходе дознания или предварительного следствия, действия виновного подлежат квалификации как незаконный сбыт сильнодействующих или ядовитых веществ, исходя из общего размера сильнодействующих или ядовитых веществ.

11. При решении вопросов о размерах сильнодействующих и ядовитых вещества, а также об оборудованиях, предназначенных для их изготовления или переработки (приборах, аппаратах, инструментах, установках, технологических комплексах и т.п.), суды должны руководствоваться заключением соответствующего государственного органа, данного на основании Перечня сильнодействующих веществ ( Приложение № 1 к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан от 27 сентября 2019 года № 818).

12. Если лицом, под видом сильнодействующих или ядовитых веществ сбываются какие-либо иные вещества, его деяния следует квалифицировать как мошенничество. При этом действия покупателя, при наличии предусмотренных законом оснований, квалифицируются как покушение на незаконный сбыт сильнодействующих или ядовитых веществ.

13. Действия посредника в незаконном сбыте или приобретении сильнодействующих или ядовитых веществ или оборудования для их изготовления или переработки, следует квалифицировать как соучастие в незаконном сбыте таких веществ или оборудования.

14. При решении вопроса о наличии у виновного умысла на незаконный сбыт сильнодействующих или ядовитых веществ суды должны исходить из совокупности доказательств о том, что эти средства или вещества реально подготовлены к сбыту. Такими доказательствами являются, например, обнаружение сильнодействующих или ядовитых веществ в размерах, исключающих только употребление, расфасовка таких веществ на определенные дозы, сокрытие их при перевозке или пересылке в специальных тайниках, наличие оборудования для их изготовления и т.д.

15. Судам следует иметь в виду, что за незаконное изготовление, переработку, приобретение, хранение, перевозку или пересылку с целью сбыта, а равно незаконный сбыт сильнодействующих или ядовитых веществ в размерах, не составляющих крупный, виновные во всех случаях подлежат уголовной ответственности по части первой статьи 251 1 УК.

Если указанные действия совершены при наличии отягчающих вину обстоятельств — повторно, группой лиц по предварительному сговору, организованной группой либо в крупном размере, деяние подлежит квалификации соответственно по части второй или третьей статьи 251 1 УК.

16. Поскольку состав преступления, связанного с незаконным оборотом сильнодействующих или ядовитых веществ, является формальным, данное преступление следует считать оконченным с момента совершения одного из указанных в законе действий.

17. Разъяснить судам, что незаконная перевозка или пересылка сильнодействующих или ядовитых веществ через таможенную границу Республики Узбекистан подлежит квалификации по совокупности статей 246 и 251 1 УК.

18. Нарушение порядка розничной реализации по рецепту лекарственных средств, содержащих сильнодействующие вещества влечет ответственность по части третьей статьи 165 1 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности. Если такие действия совершены после применения административного взыскания или в крупном размере, то действия виновного квалифицируются по части пятой статьи 186 3 УК.

19. Реализация лекарственных средств, содержащих сильнодействующие средства, в аптеках, не имеющих на то разрешение (лицензию), должна рассматриваться как незаконный сбыт сильнодействующих средств и квалифицироваться по соответствующей части статьи 251 1 УК.

20. Подделка рецепта на отпуск лекарственных средств, содержащих сильнодействующие средства, с целью их собственного потребления подлежит квалификации по статье 228 УК, а в случае подделки рецепта с целью сбыта таких лекарственных средств — по совокупности статей 228 и 251 1 УК.

21. Причинение иного существенного вреда вследствии нарушения правил производства, приобретения, хранения, учета, отпуска, перевозки или пересылки сильнодействующих или ядовитых веществ ( часть четвертая статьи 251 1 УК) может выражаться в длительном заболевании человека, загрязнении ядовитыми средствами окружающей среды и т.п. Причинение по неосторожности телесного повреждения либо смерти охватывается частью четвертой статьи 251 1 УК и дополнительной квалификации по соответствующим статьям Особенной части УК, предусматривающим ответственность за преступления против жизни и здоровья, не требует.

22. Судам при назначении наказания по делам данной категории следует руководствоваться разъяснениями, содержащимися в постановлении Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 3 февраля 2006 года «О практике назначения судами уголовного наказания».

23. Вопрос о вещественных доказательствах по делам о незаконном обороте сильнодействующих или ядовитых веществ суды должны разрешать в приговоре, строго руководствуясь установленным порядком их хранения, сдачи государству и уничтожения.

24. Суду Республики Каракалпакстан, областным и приравненным к ним судам обеспечить разрешение судами дел о преступлениях, связанных с незаконным оборотом сильнодействующих или ядовитых веществ, в соответствии с законом и принимать необходимые меры к своевременному исправлению судебных ошибок.

Председатель Верховного суда Республики Узбекистан К. КАМИЛОВ

Секретарь Пленума, судья Верховного суда И. АЛИМОВ

г. Ташкент,

27 ноября 2021 г.,

№ 33

lex.uz