UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

КОНЦЕПЦИЯСИ

УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАРИ

ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ

РЎЙХАТИ

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Сўнгги йилларда Оролбўйи минтақасида экологик вазиятни тубдан яхшилаш, минтақани ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни жадаллаштириш ҳамда аҳоли турмуш тарзи ва даромадларини оширишга қаратилган кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширилди.

Орол денгизининг қуриб қолган қисмида экотизимни яхшилаш, тадқиқотлар ва инновацияларнинг илғор тажрибаларини жорий этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Оролбўйи халқаро инновация маркази ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Оролбўйи минтақаси учун Инсон хавфсизлиги бўйича кўп томонлама шериклик траст жамғармаси ташкил этилди ҳамда Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди деб эълон қилиш ҳақида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг махсус резолюцияси қабул қилинди.

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш ҳамда ушбу ҳудудни барқарор ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 2021 йил 18 майдаги «Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди деб эълон қилиш тўғрисида»ги махсус резолюциясини амалга ошириш чоралари тўғрисида» 2021 йил 29 июлдаги ПҚ-5202-сон қарорига мувофиқ ташқи кўмак маблағларини ажратувчи донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, молия институтлари, жамғармалар ва компаниялар маблағларини жалб қилиш ҳамда «Оролбўйи минтақаси — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди» концепцияси ва «Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантириш бўйича кўп томонлама «йўл харитаси»ни тасдиқлаш белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

2. Қуйидаги устувор йўналишларни назарда тутувчи Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

институционал инновацияларни амалга ошириш, ҳамкорлар ва манфаатдор томонлар билан самарали ишлаш имкониятини берадиган механизмларни амалиётга татбиқ қилиш;

технологик инновациялар, шу жумладан, йўналишлар бўйича «драйвер» кластерларни ташкил этиш, экотизимларни бошқаришнинг самарали усулларини, айниқса, табиий ресурсларни тежовчи самарали янги технологияларни жорий қилиш;

иқтисодий ва молиявий инновацияларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш, технологик инновацияларни рағбатлантириш ҳамда «яшил» иш ўринларини ташкил этиш учун зарур бўлган бозор ва нарх-наво механизмларини шакллантириш;

инновацион сиёсат ва ҳуқуқий инновацияларни татбиқ қилиш, шу жумладан, иқлим ўзгариши билан боғлиқ хатарларни баҳолаш, қишлоқ хўжалиги ва «яшил» иқтисодиёт стратегияларини амалга ошириш, ер эгаларининг инвестиция киритишини рағбатлантирувчи ер ислоҳотларини жорий этиш.

3. Қуйидагиларни ўз ичига олувчи 2022 — 2026 йилларда Оролбўйи минтақасига ташқи кўмак маблағларини жалб қилишнинг устувор йўналишлари тўғрисидаги кўп томонлама «йўл харитаси» (кейинги ўринларда — «йўл харитаси»):

2022 — 2026 йилларда Оролбўйи минтақасини комплекс ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирларни амалга оширишнинг устувор йўналишлари 2-иловага мувофиқ;

Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантириш бўйича халқаро ҳамкорликни кенгайтириш ҳамда дастур ва лойиҳаларни амалга оширишнинг мониторингини ташкил этиш чора-тадбирлари 3-иловага мувофиқ;

Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантиришга йўналтирилган лойиҳалар рўйхати 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

4. Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги:

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда «йўл харитаси»да белгиланган чора-тадбирлар ва лойиҳаларнинг ташқи кўмак маблағларини ажратувчи донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, молия институтлари, жамғармалар ва компаниялар маблағлари ҳисобидан амалга оширилишини назарда тутсин ва ушбу маблағларни жалб қилиш бўйича амалий чораларни кўрсин;

Инновацион ривожланиш вазирлиги билан биргаликда Концепция ва «йўл харитаси»да белгиланган чора-тадбирлар ва лойиҳаларнинг ижроси юзасидан ҳар чоракдан кейинги ойнинг 10-санасига қадар Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ва Вазирлар Маҳкамасига таҳлилий ахборот киритиб борсин.

5. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, манфаатдор вазирлик ва идоралар раҳбарлари:

2022 йил 31 июлга қадар устувор равишда камбағалликни қисқартириш ва янги иш ўринларини яратиш ҳамда экологик ҳолатни яхшилашга эътибор қаратган ҳолда, Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантиришга йўналтирилган лойиҳалар паспортлари ишлаб чиқилишини таъминласин. Бунда тегишли ҳужжат лойиҳаларини ишлаб чиқишда инвестиция, ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмаларини ривожлантириш, «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» давлат мақсадли дастурлари инобатга олинсин;

Концепция ва «йўл харитаси»да назарда тутилган тегишли тадбирларни ўз вақтида, сифатли ва тўлиқ бажариш юзасидан шахсан масъул этиб белгилансин.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг инвестициялар ва ташқи иқтисодий алоқалар масалалари бўйича ўринбосари — инвестициялар ва ташқи савдо вазири С.У. Умурзаков зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 январдаги 41-сон қарорига 1-ИЛОВА

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш

1-боб. Умумий қоидалар

Оролбўйи минтақасида сўнгги йилларда экологик вазиятни тубдан яхшилаш, минтақани ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни жадаллаштириш ҳамда аҳоли турмуш тарзи ва даромадларини оширишга қаратилган кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширилди.

Оролбўйи минтақасида экологик фожианинг оқибатларини юмшатиш ҳамда мавжуд аҳволни яхшилаш учун 2 миллион гектар янги дарахтзор ва ўсимлик майдонлари барпо этилди.

Орол денгизи минтақасига мослашган ўсимликларнинг саноат плантацияларини яратишда фойдаланиш учун Тоттори университети (Япония) билан ҳамкорликда ёғочли дарахтларнинг тез ўсадиган, жумладан, жийда, айлант, Канада толи ва павлония каби турларини танлаб олиш бўйича тадқиқотлар ўтказилди.

Шўрланиш шароитида биодеҳқончилик халқаро марказининг (ICBA) молиявий кўмагида Орол денгизининг қуриган тубидан 10 хилдан ортиқ тупроқ типларини бир жойга тўплаш ва илмий тадқиқотлар олиб бориш мақсадида лизиметрик тадқиқот майдончаси барпо этилди ва тадқиқот ишлари бошланди.

Канада маҳаллий ташаббуслар фондининг (CFLI) молиявий кўмагида «Оролбўйи аҳолисининг атроф муҳит ва иқлим ўзгаришларига мослашиш масалалари бўйича хабардорлигини оммавий ахборот воситалари ёрдамида ошириш» лойиҳаси амалга оширилди. Натижада Орол денгизи ҳавзасида 1 миллиондан ортиқ аҳолининг иқлим ўзгаришига мослашиш ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш борасидаги хабардорлиги сезиларли даражада ошишига эришилди.

Орол денгизининг қуриб қолган қисмида экотизимни яхшилаш, тадқиқотлар ва инновацияларнинг илғор тажрибаларини жорий этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Оролбўйи халқаро инновация маркази ҳамда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг (кейинги ўринларда — БМТ) Оролбўйи минтақаси учун Инсон хавфсизлиги бўйича кўп томонлама шериклик траст жамғармаси ташкил этилди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёевнинг ташаббуслари билан БМТ Бош Ассамблеясининг 2021 йил 18 майдаги 75-сессиясида «Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди деб эълон қилиш тўғрисида»ги махсус резолюцияси (кейинги ўринларда — махсус резолюция) қабул қилинди.

2-боб. Концепциянинг мақсад ва вазифалари

Концепциянинг мақсади экологик инновациялар ва технологиялар, шунингдек, «яшил» ва циркуляр иқтисодиёт тамойиллари асосида Оролбўйи минтақасини экологик ва гуманитар инқироз юз бераётган ҳудуддан экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича концептуал йўналишлар ва вазифаларни белгилашдан иборат.

Концепцияда Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича қуйидаги асосий вазифаларни амалга ошириш назарда тутилган:

а) Оролбўйи минтақаси дуч келаётган мураккаб экологик, ижтимоий ва иқтисодий муаммоларни юмшатиш ҳамда бартараф этиш учун тизимли инновацион ёндашувларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

б) алоҳида лойиҳалар ва тармоқ дастурлари ўрнига ўзаро уйғунлашган ва бир-бири билан узвий боғлиқ комплекс дастурлар ва лойиҳаларни амалиётга жорий қилиш;

в) Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш мақсадида турли соҳаларни уйғунлаштириш ҳамда минтақада фаолият юритаётган идоралараро манфаатларни бирлаштириш;

г) барча манфаатдор томонларнинг имкониятларини кенгайтириш ҳамда тизимли ўзгаришларни амалга оширишга қаратилган маҳаллий ва халқаро ташкилотларнинг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш;

д) хусусий сектор, халқаро ҳамжамият, фуқаролик жамияти институтлари, илмий доиралар, донорлар, шунингдек, ривожланиш босқичида анъанавий ва янги ҳамкорлар иштирокида комплекс ёндашувларни амалга ошириш ҳамда кўп томонлама ҳамкорликни ривожлантириш;

е) республиканинг бошқа ҳудудларидан келган тадбиркорлик субъектлари томонидан «Қорақалпоғистонда бизнес қилинг» шиори остида амалга ошириладиган лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш ва амалга ошириш.

3-боб. Оролбўйи минтақасидаги жорий ҳолат

Орол денгизидаги сув ҳажми 1960 йил даражасининг 10 фоизидан камроғини ташкил этмоқда. Сув ҳажми қарийб 15 мартага камайган. Қолдиқ сув ҳажми 3 та ҳавзага бўлинган: Ғарбий денгиз, Шарқий денгиз ва Кичик Орол.

Сўнгги 55 йилда Орол денгизининг қуриган тубида 5,2 миллион гектар майдонда янги Оролқум чўли пайдо бўлди.

Дунёнинг бошқа ҳар қандай чўлларида бўлгани каби Оролқумда ҳам одамларнинг тўкис ҳаёт кечириши, ижтимоий-иқтисодий ривожланиш, биологик хилма-хиллик ва экотизимни қўллаб-қувватлаш учун керак бўлган инфратузилма, шунингдек, ижтимоий тараққиёт ва фаровонлик учун зарур бошқа шарт-шароитлар мавжуд эмас.

Иқлим ўзгариши минтақада ижтимоий-иқтисодий, экологик ва соғлиқни сақлаш тизимидаги долзарб муаммоларни янада оғирлаштирувчи асосий омиллардан ҳисобланади.

Оролбўйи минтақасининг катта қисми қурғоқчил ҳудуд бўлиб, Ўзбекистон ҳудудида ер майдонларининг катта қисми таназзулга учрашга ва чўлланишга мойил бўлган қурғоқчил зона сифатида таснифланади. Қурғоқчилик, қум ва туз бўронлари каби ҳодисаларнинг тез-тез юз бериши ва интенсивлиги катта аҳамият касб этаётганлиги ва деярли ҳар йили содир бўладиган ҳодисага айланиб бораётганлиги аҳоли саломатлиги учун сезиларли даражада хавф-хатарларнинг ошишига ва қишлоқ хўжалиги экинлари ҳосилдорлигининг пасайишига олиб келмоқда.

4-боб. Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича асосий вазифалар

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича асосий вазифалар қуйидагилардан иборат:

институционал инновацияларни амалга ошириш — барча ҳамкорлар ва манфаатдор томонлар билан самарали ишлаш имкониятини берадиган механизмларни амалиётга татбиқ қилиш;

технологик инновациялар, шу жумладан, йўналишлар бўйича «драйвер» кластерларни ташкил этиш — дастлаб Қорақалпоғистон Республикасида, сўнгра бутун Оролбўйи минтақасида экотизимларни бошқаришнинг самарали усулларини, айниқса, қишлоқ хўжалигида сувни ва табиий ресурсларни тежовчи самарали янги технологияларни қисқа фурсатда жорий қилиш;

иқтисодий ва молиявий инновацияларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш — технологик инновацияларни рағбатлантириш ҳамда «яшил» иш ўринлари ташкил этиш учун зарур бўлган бозор ва нарх-наво механизмларини шакллантириш;

инновацион сиёсат ва ҳуқуқий инновацияларни татбиқ қилиш — тезкор ва тизимли ўзгаришлар учун қулай муҳит яратиш.

Барча инновациялар биргаликда Оролбўйи минтақасида хатарларни ҳисобга олган ҳолда, «яшил» ва циркуляр иқтисодиётга ҳамда барқарор ривожланишга ўтиш бўйича ёндашувларни белгилайди.

4.1. Институционал инновацияларни амалга ошириш

Институционал инновациялар давлат органлари, ташкилотлар, бизнес доиралар ва хорижий ҳамкорларнинг Оролбўйи минтақасидаги муаммоларни ҳал этиш бўйича биргаликда ҳаракатини ташкил этишга қаратилган.

Ушбу инновациялар жойларда муаммоларни ҳал қилиш механизмларини, шу жумладан, давлат-хусусий шериклик механизми орқали хусусий секторнинг самарали жалб қилинишини, ижтимоий ва маданий соҳалар қамраб олиниши орқали ривожланиш йўлида кўмаклашиш учун ноанъанавий ҳамкорлар жалб қилинишини белгилаб беради.

Хусусан, Оролбўйи минтақасида амалга оширилаётган ҳаракатларни самарали мувофиқлаштириш бўйича вазирликлар, идоралар, маҳаллий ҳокимият органлари, халқаро ташкилотлар, молия институтлари, фуқаролик жамияти институтлари, илмий доиралар ва бошқа манфаатдор томонларнинг яқин ҳамкорлигида чора-тадбирлар ва фаолиятни амалга ошириш ва мониторинг қилишни таъминловчи ягона умумий платформани яратиш таклиф этилади.

Тизимли инновацион ёндашувларни амалга ошириш механизмига айланадиган ушбу Оролбўйи инновациялар платформаси Оролбўйи минтақасига қаратилган давлат дастурларига, шунингдек, минтақада амалга ошириш учун ташқи кўмак маблағлари дастурларига мувофиқлаштирилиши керак.

Шу билан бирга, илмий-тадқиқот институтлари ва олий таълим муассасалари билан яқин ҳамкорликда иқлим омилларини ҳисобга олган ҳолда, ахборот-маслаҳат хизматларини кўрсатиш тизимини янада ривожлантириш ва кенгайтириш зарур.

Институционал инновацион ёндашувлар камбағалликни қисқартиришга доир умумдавлат яхлит ёндашувларни таъминлашга қаратилган Камбағалликни қисқартириш миллий стратегиясини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш бўйича ҳаракатларни ҳисобга олади ҳамда мувофиқлаштиради.

4.2. Технологик инновацияларни, шу жумладан, йўналишлар бўйича «драйвер» кластерларни ташкил этиш

Концепция технологик инновацияларга эътиборни кучайтириш зарурлигига асосланади. Технологик инновациялар атроф муҳитга салбий таъсирни камайтирадиган инновацион маҳсулотлар ва хизматларни ишлаб чиқиш ва етказиб бериш, шунингдек, барқарор ишлаб чиқариш жараёнларини жорий қилишни ўз ичига олади.

Технологик инновацияларнинг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

иқлим ўзгариши ҳамда сув ресурсларининг чекланганлиги омилларидан келиб чиқиб, қишлоқ хўжалигини диверсификация қилиш ҳамда кам сув истеъмол қилувчи экинларга эътибор қаратиш ва бунинг стандартларини жорий қилиш;

маҳсулотлар ва хизматларнинг жаҳон бозорларида рақобатбардошлигин ошириш мақсадида кам углеродли ва барқарор логистика тизимини ривожлантириш;

сифат назорати ва керакли синов лабораторияларини ривожлантириш орқали халқаро стандартлаш ва тамғалаш (маркировка) тизимини такомиллаштириш;

қайта тикланадиган энергия манбалари ва энергия тежайдиган технологиялардан фойдаланишни кенгайтириш;

ўрмонзорлар майдонини кенгайтириш ва аҳоли пунктлари атрофида «яшил» ҳудудларни кенгайтириш;

иқтисодиётнинг тармоқ йўналишлари бўйича «драйвер» кластерларни ташкил этиш;

ер ости сувларини чучуклаштириш асосида иссиқхона хўжаликларини ривожлантириш, шунингдек, қамиш, саксовулни қайта ишлаш ҳамда қизилмия ва бошқа чўл экинлари етиштиришдан иборат.

4.3. Иқтисодий ва молиявий инновацияларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш

Иқтисодий ва молиявий инновациялар барқарор ҳаракатларни ривожлантириш бўйича айрим шахслар ва компаниялар учун рағбатлантиришнинг бозор механизмларини яратиш ёки кучайтиришга қаратилади.

Камбағалликни қисқартириш миллий стратегиясини комплекс ишлаб чиқиш ва жорий этишни ўз ичига олган, бандлик ва тармоқларни ривожлантириш соҳасидаги иқтисодий ислоҳотлар, сув кўп талаб қилинадиган тармоқлардан (қишлоқ хўжалиги ва балиқчилик каби) саноатни ривожлантиришга, шунингдек, хизмат кўрсатишга қаратилган соҳаларга ўтишни рағбатлантириш тавсия этилади.

Кўп сонли билимли ёшларни иш билан таъминлаш имконияти мавжуд бўлган логистика, электрон тижорат, туризм каби хизмат кўрсатиш соҳаларига кўпроқ инвестициялар йўналтириш муҳим аҳамият касб этади.

Қўшни давлатлар билан эркин савдо сиёсати маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун қулай ишбилармонлик муҳитига асос яратиб, бозор имкониятларини кенгайтириши мумкин.

Кўриладиган бошқа чоралар «яшил» ва циркуляр (чиқиндисиз, регенератив ва самарали) иқтисодиётга ўтишни рағбатлантиришдан, шунингдек, натижага йўналтирилган тўловлар ва харидларни жорий этиш, молиявий оқимлар натижаларини кузатиш, «яшил» технологияларни молиявий қўллаб-қувватлашдан иборат бўлиши таклиф этилади.

Концепцияга мувофиқ таклиф этиладиган ташаббуслар учун молиявий ёрдамнинг янги шакллари, шу жумладан, анъанавий молиялаштиришни ривожлантириш билан бирга «яшил» лойиҳалар учун муқобил манбалардан фойдаланадиган аралаш молиялаштириш, «яшил» молиялаштириш каби инновацион молиялаштириш механизмлари жалб қилиниши устувор йўналишлардан ҳисобланади.

Молиявий технологиялар, краудфандинг ва венчур капитал бўйича инновациялар ва инноваторларни рағбатлантириш ҳам Концепция амалга оширилишини қўллаб-қувватлаш учун молиявий оқимларни тезлаштиришга ёрдам беради.

Инноваторлар ва молиявий технологияларга инновациялар, краудфандинг ва венчур капитални рағбатлантириш ҳам Концепция мақсадларининг амалга оширилишини қўллаб-қувватлаш учун молиявий оқимларни тезлаштиришга ёрдам бериши мумкин.

4.4. Инновацион сиёсат ва ҳуқуқий инновацияларни татбиқ қилиш

Инновацион сиёсат ва ҳуқуқий инновациялар режалаштирилган таркибий ва трансформацион ўзгаришлар учун зарур бўлган қулай муҳитни яратишда муҳим аҳамият касб этади. Хусусан:

қарорлар қабул қилиш жараёнида иқлим ўзгариши билан боғлиқ ёндашувлар ҳисобига хатарлар баҳоланишини жорий этиш;

қишлоқ хўжалиги ва «яшил» иқтисодиёт стратегияларини амалга ошириш, шунингдек, рақамли ўзгаришлар ва тадқиқотларни тарғиб этиш;

камбағалликни қисқартириш тизимини такомиллаштириб бориш, шу жумладан, Оролбўйи минтақасида иш ўринларини ташкил этиш имкониятларини яратиш;

ернинг ҳосилдорлиги, алмашлаб экиш ва углеродни сақлаш ҳамда фойда олишни оширишга хизмат қиладиган ер эгаларининг инвестиция киритишини рағбатлантирувчи ер ислоҳотларини жорий этиш.

Экологик муҳит ва ижтимоий-иқтисодий шароит, шунингдек, иқлим ва саломатлик учун хавф-хатарларни ҳисобга олган ҳолда, Қорақалпоғистон Республикасида ва умуман, Оролбўйи минтақасида сув ресурсларига бўлган талаб ҳамда таклифларни инновацион ва барқарор мақбуллаштириш асосий таҳдидлар ҳисобланади.

Барча ўзаро бир-бирига боғлиқ омилларни баҳолаш ҳамда қисқа, ўрта ва узоқ муддатли инновацион ва барқарор ечимларни аниқлаш учун тизимли инновациялар ва портфель ёндашувлар, ўқитиш жараёнини тезлаштириш, молиялаштириш ва инвестицияларни жалб қилиш учун ўзаро манфаатли шароитларни яратиш мақсадга мувофиқ.

Сувдан фойдаланиш самарадорлигининг пастлиги ва йўқотишларнинг кўплиги ҳамда сув ресурсларига бўлган эҳтиёжнинг ошиб бориши натижасида Оролбўйи минтақасида зарур миқдорда сув ресурслари мавжуд эмас.

Сув таъминотининг барқарор эмаслиги экотизимни тиклаш ва бутун Оролбўйи минтақасини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича барча зарур чора-тадбирларни амалга оширишда жиддий муаммоларни келтириб чиқармоқда.

Орол денгизи ҳавзасидаги барча давлатларнинг сувни тежаш, трансчегаравий сув ресурсларини бошқариш ва улардан оқилона фойдаланишга қаратилган минтақавий ҳамкорлиги асосида Амударё ва Сирдарё дельталарига сувнинг прогноз қилинадиган оқимини таъминлайдиган сув бошқариш тизимини такомиллаштиришга ва сув йўқотишни камайтиришга эришиш зарур.

Ушбу мақсадларга эришиш учун қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш таклиф этилади:

сув ресурсларини тармоқлараро бошқаришни ривожлантириш учун сув ресурсларини комплекс бошқариш принципларини жорий этадиган қонунчилик ҳужжатларини уйғунлаштириш;

Оролбўйи минтақасида, шу жумладан, Қорақалпоғистон Республикасида сув ресурсларини бошқариш инфратузилмасини тиклаш ва унинг ривожланишини таъминлаш ҳамда иқлим ўзгаришларидан ҳимоя қилиш;

автоматлаштириш ва мониторинг тизими билан боғлиқ методология ва компьютер моделларидан фойдаланиш, дарёлар ва сув омборларида сув йўқотилишини камайтириш, оқимни тақсимлаш, шунингдек, генерация ва прогнозлаштириш алгоритмларини, дарё ирмоқлари бўйлаб ва вақтни ҳисобга олган ҳолда, сувни тенг тақсимлаш мақсадида амалга ошириладиган тезкор бошқариш алгоритмларини ҳамда сув ҳажми ва уни чиқариш учун кетадиган вақтни ҳисобга олиш тизимларини жорий этиш;

масофадан туриб зондлаш, учувчисиз учиш аппаратлари, географик ахборот тизими ва ахборот алмашиш усулларидан фойдаланган ҳолда, Оролбўйи минтақасида ва денгизнинг қуриган тубида атроф муҳит ва сув ресурслари ҳолатини комплекс мониторинг қилиш тизимини такомиллаштириш, Оролбўйи жанубида сув ресурслари, тупроқ, атмосфера ҳавоси ва биологик хилма-хиллик ҳолати ҳақида маълумотлар тизимини ишлаб чиқиш назарда тутилган комплекс мониторинг тизимини яратиш, Оролбўйи жанубида сув ресурсларининг ҳолатини мониторинг қилишнинг замонавий юқори технологияли тизимини жорий этиш, экологик сиёсат ва стратегияни ишлаб чиқиш, ифлосланишни камайтириш ҳамда мақсадга эришиш ва чора-тадбирлар самарадорлиги бўйича ютуқларни баҳолаш мақсадларини белгилаш ва чора-тадбирларини ишлаб чиқиш;

иқлим ўзгариши натижасида музликлар майдонининг камайиши, қор тўпланишининг ўзгариши ва сув омборларига сув оқимини мавсумий тақсимлаш каби оқим ҳосил қилувчи омиллар тизимида тобора кўпроқ ва тез-тез ўзгаришлар содир бўлаётганлиги сабабли гидрологик ҳамда метеорологик прогнозларнинг ишончлилигини, шунингдек, зарур маълумотларга эга бўлиш имкониятларини ошириш;

маълумотларнинг булутли экотизими, уларни таҳлил қилиш ва улар билан алмашиш тизимларидан фойдаланган ҳолда, минтақавий кузатиш ва баҳолаш тармоғини ташкил этиш мақсадида атроф муҳит ва табиий ресурслар ҳолатини мониторинг қилиш ҳамда Оролбўйи минтақасида экологик лабораториялар ва мониторинг тизимлари салоҳиятини янада мустаҳкамлаш учун стационар ва кўчма постларнинг замонавий ўлчов ускуналаридан фойдаланиш.

Шу билан бирга, сув истеъмолини камайтириш, сувга бўлган талаб ва таклиф ўртасида тегишли мувозанатни таъминлаш учун қатор чоралар кўрилиши зарур. Хусусан:

Амударё ва Сирдарё ҳавзаларида сувни тежаш ва эҳтиёжни бошқариш, сувни ҳисобга олиш ҳамда тақсимлашнинг автоматлаштирилган инновацион технологиялари ва тажрибаларини жорий этиш;

Оролни қутқариш халқаро жамғармаси доирасида Амударё ва Сирдарё ҳавзалари сув ресурсларидан комплекс фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш схемаларида Орол денгизига йўналтирилиши белгиланган миқдордаги сув ресурсларининг тўлиқ етиб боришини таъминлаш чораларини кўриш;

қайта ишлатиладиган коллектор-дренаж сувларининг ўз вақтида ва аниқ ҳисобининг юритилишини ҳамда уларда шаклланадиган сув миқдори прогноз қилинишини таъминлаш;

2019 — 2030 йилларда Ўзбекистон Республикасини «яшил» иқтисодиётга ўтказиш стратегияси, 2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепцияси, 2020 — 2030 йилларда қишлоқ хўжалигини ривожлантириш стратегияси ҳамда Ўзбекистон Республикаси сув хўжалигини ривожлантиришнинг 2020 — 2030 йилларга мўлжалланган концепциясининг амалга оширилишини таъминлаш;

фискал сиёсатда инновацияларни ўрганиш, баҳолаш ва жорий қилиш, шу жумладан, натижага йўналтирилган мақсадли қўллаб-қувватлаш, фойдаланганлик учун тўловлар, хизмат кўрсатиш учун тўловлар, даромад тушумларидан стратегик фойдаланиш;

ер эгаларини ишлаб чиқариш ва фойда оширилишига инвестиция киритишга тўғри рағбатлантириш учун ер ислоҳотини амалга ошириш.

5-боб. Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича устувор инновацион йўналишлар

Инновацияларни жалб этиш келажакда Орол денгизининг сув мавжуд қисмидаги ҳолат ёмонлашишининг олдини олиш, экотизимларни барқарорлаштириш, Орол денгизи инқирози оқибатларини юмшатиш ва бартараф этиш, Оролбўйи минтақасида экологик ва ижтимоий-иқтисодий вазиятни яхшилаш, миграцияни камайтириш, иқлим барқарорлигини таъминлаш, иқтисодиётни диверсификация қилиш, логистика тизимини яхшилаш ва ижтимоий ҳимоянинг самарали чораларини ишлаб чиқишга инвестицияларни жалб этиш ва биргаликда ҳаракат қилиш бўйича минтақавий ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун қулай имкониятлар яратади.

Бу борада инновацияларнинг устувор жабҳаларини қуйидаги йўналишларга бирлаштириш мумкин: сув таъминоти, қишлоқ хўжалиги, энергетика, инфратузилма, бозор, бандлик, овқатланиш, соғлиқни сақлаш ва атроф муҳитни тиклаш.

5.1. Сув ресурсларини комплекс бошқариш

Оролбўйи минтақасида сув ресурсларидан самарали фойдаланиш учун қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш таклиф этилади:

тармоқлараро бошқаришни жорий этиш орқали сув ресурсларини комплекс бошқаришни йўлга қўйишнинг ҳуқуқий ва сиёсий муҳитини яратиш;

ботқоқланиш ва шўрланишнинг олдини олиш учун энергия ва сувни тежайдиган технологияларни, шу жумладан, томчилатиб суғориш тизимини жорий этиш;

иккиламчи фойдаланиладиган сувнинг аниқ ҳисобини юритиш ва ундан фойдаланиш, шунингдек, коллекторларга сарфланадиган харажатларни прогноз қилиш;

майдонларда сувни 50 — 60 фоизга тежаш имкониятини берадиган қувурлар орқали суғориш тизимига босқичма-босқич ўтиш;

дренаж ва канализация оқова сувларидан иккиламчи фойдаланиш;

сув-экология тизими кўринишидаги интеграциялашган сув ҳавзаси ёндашувини ишлаб чиқиш;

сувга ҳақиқий эҳтиёждан келиб чиқиб, айрим кичик ҳавзаларнинг сув билан таъминланганлик даражасини белгилаган ҳолда, Амударё ва Сирдарё ҳавзаларининг ўрта ва юқори оқимларида сувдан фойдаланишнинг келишилган лимитларини белгилаш;

барқарор ҳаёт манбаларини қўллаб-қувватлаш, шу жумладан, экотизимни босқичма-босқич тиклаш ва унинг функционал яхлитлигини ошириш мақсадида мавжуд сув ҳавзаларини муҳофаза қилиш ва улар ўртасида боғлиқликни яхшилаш учун Оролбўйи соҳилларида йўлаклар ва сув-ботқоқлик экотизимини сақлаб қолиш ва барқарор бошқариш;

вегетация даврида сув таъминотини бир текис ошириш ва барча турли йўқотишларни камайтириш, шу жумладан, тизим ва суғориш ускуналари самарадорлигини ошириш орқали юқори ва қуйи оқимларда сув истеъмолининг пасайтирилган меъёрларини жорий этиш йўли билан Амударё ва Сирдарё оқимларини дельтага олиб келиш;

Хоразм воҳасининг барча оқова сувларини тўлиқ тозалашни жорий қилиш;

мавжуд маълумотлардан келиб чиқиб, илмий асосланган амалий қарорлар қабул қилиш мақсадида манфаатдор томонлар ўртасида ўзаро алмашиш учун интеграцияланган маълумотлар платформасини ишлаб чиқиш;

сувга бўлган узоқ муддатли талаб ва таклифни яхшироқ тушуниш учун маълумотлар орасидаги бўшлиқни бартараф этиш, тизимлар ўртасида ўзаро муносабатларни енгиллаштириш, шунингдек, моделлаштириш ва таҳлил қилишга кўмаклашиш.

Шу билан бирга, Оролбўйи минтақасида атроф муҳит ва сув ресурсларининг ҳолатини комплекс мониторинг қилиш тизимини ишлаб чиқиш, сув таъминоти тизимини ривожлантириш ва қишлоқ аҳолисининг тоза сувдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш, канализация ва санитария тизимларини яхшилаш бўйича қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш таклиф этилади:

атроф муҳит ва табиий ресурсларнинг ҳолати бўйича мониторинг ўтказиш учун турғун ва кўчма постларни замонавий баҳолаш ва мониторинг қилиш ускуналари билан қайта жиҳозлаш;

Оролбўйи минтақасида ва умуман, Амударё ва Сирдарё ҳавзаларида иқлимий, гидрологик ва метеорологик мониторинг ишларини яхшилаш, шу жумладан, мавжуд сув ресурсларини комплекс баҳолаш;

иқлим ва об-ҳавони онлайн мониторинг ва прогноз қиладиган метеорологик станцияларни ташкил этиш;

Орол денгизи ва Оролбўйи минтақаси Атласини тузиш;

оқова сувларни тозалаш тизимини яхшилаш;

дренаж ва оқова сув иншоотларини реконструкция қилиш;

маиший чиқиндиларни йиғиш, олиб кетиш ва утилизация қилиш ҳамда қайта ишлаш тизимини яхшилаш ва ривожлантириш;

эски қаттиқ маиший чиқиндилар полигонларини рекультивация, шунингдек, саралаш ва қайта ишлаш замонавий ускуналари билан жиҳозланган янги полигонларни ташкил этиш;

таълим муассасаларида ахборот ва таълим бериш, чиқиндиларни камайтириш ва қайта ишлаш бўйича ташвиқот ишларини олиб бориш;

атроф муҳитнинг барқарорлигини ва биологик хилма-хилликни сақлаш учун экологик асос сифатида турли даражадаги муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тармоғини яратиш.

5.2. Қишлоқ хўжалиги ва энергетика самарадорлигини ошириш

Оролбўйида қишлоқ хўжалиги соҳасига «яшил» ва циркуляр иқтисодиёт тамойилларини ҳамда энергия тежайдиган технологияларни комплекс жорий этиш, экологик тоза технология ва амалиётларни ишлаб чиқиш, шунингдек, минтақада ижтимоий-иқтисодий ривожланишни рағбатлантириш учун қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш назарда тутилади:

коллекторлардаги ва ер ости шўр сувларни чучуклаштириш усулларини такомиллаштириш;

қўшилган қийматли қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва жаҳон бозорларига чиқиш имкониятларини кенгайтириш;

халқаро илғор тажрибалар, шу жумладан, сифатли қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш ва сертификатлаш тизимларини жорий этиш;

Оролбўйи минтақаси майдонларининг электрон харитасини тузиш, қишлоқ хўжалиги ерларини хатловдан ўтказиш, ерлар ва экинлар ҳолатини ҳамда биологик хилма-хилликни ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни мониторинг қилиш мақсадида учувчисиз учиш воситаларидан (дронлардан) фойдаланишга асосланган янги методологияларни амалиётга жорий қилиш;

тадқиқотлар олиб бориш имкониятларини ва ахборот-маслаҳат хизматларини ривожлантириш;

цитрус мевалар, кўкатлар ва қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш учун сув манбаларига яқин жойларда сув ва электр энергиясига уланишни соддалаштириш мақсадида муқобил энергия манбаларидан иситиладиган энергия тежайдиган иссиқхоналар ташкил этиш;

иссиқхоналарда, шунингдек, Оролбўйи аҳолисининг томорқа участкаларида ўсимликларни биологик ҳимоя қилиш тажрибасини жорий этиш;

Оролбўйи аҳоли пунктларида энергия тежайдиган кўча чироқларини ўрнатиш тажрибасини жорий қилиш;

ижтимоий объектларни электр энергияси билан таъминлаш учун қуёш электр станцияларини қуриш;

ресурс тежайдиган ва экологик тоза илғор технологиялар асосида қурилиш материалларини ишлаб чиқариш;

энергия тежайдиган иншоотларни қуриш;

қишлоқ хўжалиги экинларининг илмий асосланган тупроқ-иқлим шароитларига мос турлари ва навларини жойлаштириш.

5.3. Инфратузилмани мустаҳкамлаш

Оролбўйи минтақасида ишончли алоқа ва Интернет жаҳон ахборот тармоғига қулай уланиш тизимини ривожлантириш, шунингдек, трансчегаравий ва маҳаллий автомобиль транспорти инфратузилмасини яхшилаш орқали қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:

маҳаллий автомобиль, темир йўл ва бошқа транспорт турлари бўйича инфратузилмани яхшилаш ҳамда трансчегаравий алоқаларни кенгайтириш мақсадида лойиҳа ва дастурларни амалга оширишга кўмаклашиш;

шаҳар ва қишлоқ аҳолиси, биринчи навбатда, ёш оилалар учун ҳамда салбий экологик омиллар туфайли ногиронлари бўлган шахслар учун арзон ва сифатли уй-жойлар қурилишини кенгайтириш;

ишончли алоқа ва Интернет жаҳон ахборот тармоғига қулай уланиш тизимини ривожлантириш;

Оролбўйи минтақасидаги мавжуд муаммоларни ҳал қилишга қаратилган тадбирларни амалга ошириш мақсадида жамоатчиликни, айниқса, ёшларни қамраб оладиган ва жалб қиладиган жамоатчиликни хабардор қилиш тизимини яратиш;

медиа-турлар шакллантириладиган, шунингдек, ўқув марказлари ва инновацион ўқув майдончалари ташкил этиладиган туризм кластерларини яратиш;

«яшил» ва циркуляр иқтисодиёт тамойилларига асосланган янги технологияларни жорий этиш ва тарғиб қилиш учун туризм кластерлари ҳузурида инновацион кўргазма марказларини ташкил этиш.

5.4. Аҳоли турмуш тарзининг барқарор манбаларини ва иш ўринларини яратишни кенгайтириш

Ушбу мақсадда қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш назарда тутилади:

электрон тижорат, савдо логистикаси, туризм, кўчма банк ва финтех орқали молиявий хизматларни диверсификация қилиш ҳамда ёшлар учун қулай имкониятлар яратишга қаратилган сиёсатни амалга ошириш;

иш билан таъминлашни ва тадбиркорликни ривожлантириш учун кичик ва ўрта бизнесни молиялаштиришни ривожлантириш;

Ижтимоий реестрга киритилган қишлоқ аҳолисига имконият яратиш учун микромолиялаштириш имкониятларини кенгайтириш.

5.5. Соғлом турмуш тарзи ва овқатланиш тартибини тарғиб қилиш

Ушбу мақсадда қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш назарда тутилади:

озиқ-овқатга бўлган эҳтиёжни таъминлаш, иқлимга бардошли экинлар етиштиришга қаратилган тадқиқотлар ва ишланмаларга инвестициялар киритиш;

ёшларни жисмоний тарбия ва спортга жалб қилиш учун замонавий спорт комплекслари тармоғини кенгайтириш;

сифатли туризм хизматларини кўрсатиш ҳамда сайёҳлар учун тренинг ва машғулотлар ўтказиш мақсадида маҳаллий аҳолини жалб қилган ҳолда, туризм кластерларини ташкил этиш;

инсонлар соғлиғига сув ва ҳаво ифлосланишининг салбий таъсирини юмшатиш дастурларини ишлаб чиқиш;

ҳаво ифлосланишини камайтириш учун Орол денгизининг қуриган тубида ўрмонзорлар барпо этиш дастурини фаол давом эттириш;

маҳаллий шароитда фойдаланиш ҳамда хорижий давлатларга экспорт қилиш учун доривор ўсимликлар плантацияларини ташкил қилиш.

5.6. Атроф муҳит ва табиий ресурсларни бошқариш

Экотизимлар шароитларига эътибор қаратиш, шунингдек, биологик ресурслар ва экотизимларни сақлаш, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тизимини кенгайтириш, чўлланишнинг олдини олиш, экотуризмни ривожлантириш, қишлоқ хўжалигининг янги усулларига ва ишлаб чиқариш — сотиш занжирига инвестициялар киритиш ҳамда Орол денгизининг қуриган тубида ўрмон плантациялари ва ўсимликлар қопламини кенгайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим:

барча зарур инфратузилмага эга инновацион технологияларни жорий этиш, шунингдек, маҳаллий мутахассисларни ўқитиш, моддий-техник таъминлаш мақсадида Орол денгизининг қуриган тубида илмий-тадқиқот станциясини ташкил этиш;

Оролбўйи минтақасида тажриба майдонларида суғориладиган ерларнинг шўрланишига қарши курашиш бўйича илғор технологияларни жорий этиш, илғор тажрибалар ва энг яхши эришилган натижаларни кенгайтириш;

экологик ҳолатни яхшилаш ва тез ўсадиган маҳаллий дарахт турларининг плантацияларини ташкил этиш мақсадида маҳаллий ва минтақавий турдаги дарахтлар ва буталарни ўстириш;

аҳоли яшаш пунктларида минтақанинг иқлим ва табиий шароитларига мос келувчи дарахтларни экиш, уларни парвариш қилиш ва ўстириш бўйича давлат хусусий шерикчилик тамойиллари асосида секторни кенг жалб қилиш;

ноёб ва йўқолиб кетиш хавфи остида бўлган ўсимликларни сақлаб қолиш ва қайта тиклаш;

Амударё ва Сирдарё дарёларининг қирғоқ ҳудудларида тўқайларни тиклашга ҳамда уларнинг табиий янгиланишига кўмаклашиш;

чорвачиликни ривожлантириш, яйловларни тиклаш ва ем-хашак ўсимликларини етиштириш;

қатор фойдали хусусиятларга эга бўлган доривор ўсимликлар плантацияларини ташкил этиш;

ёввойи ҳайвонлар популяциясини қайта тиклаш ва кўпайтириш;

умуртқасиз ҳайвонлар, судралиб юрувчилар, қушлар ва бошқа сут эмизувчиларнинг ноёб турлари сонини кўпайтириш учун шароит яратиш, шунингдек, ўсимликлар қопламини ҳосил қилиш ва экологик туризмни ривожлантириш учун қулай табиий шароит яратиш мақсадида «Оролқум» миллий табиат боғини ташкил этиш;

Судочье кўллар тизими Қушлар ва уларни яшаш ҳудудларини сақлаш бўйича халқаро ассоциация «BirdLifе Intеrnаtiоnаl» тизимига киритилганлигини инобатга олган ҳолда, туризм кластерларини ташкил этишдан аввал глобал таҳдид остида бўлган турларга зарар етказмасдан, ташриф буюриш мумкин бўлган жойларни аниқлаш;

Оролбўйида таназзулга учраган ерларда етиштириш учун инновацион экинларни экиш ва чўл ўсимликларининг минтақавий селекцион ўрмон уруғлик базасини яратиш;

Орол денгизининг қуриган тубида қум кўчишини бартараф этиш учун ўрмон плантациялари ва уруғлик материаллари тайёрланадиган питомниклар ташкил этиш ишларини кенгайтириш;

шўрланиш ва қурғоқчиликка чидамли ўсимликлар турларини микроклонлаштириш, қурғоқчил тупроқларни мустаҳкамлаш ва сувни ушлаб қолиши учун маҳаллий мелиорантлардан фойдаланиш;

дельтаплан ва дронлардан фойдаланган ҳолда, шунингдек, уруғларни капсулалаш ва грануляциялаш орқали чўл ўсимликлари экишни кенгайтириш;

артемияни кўпайтириш, қизилмия плантацияларини ташкил этиш ва кенгайтириш, шунингдек, доривор турдаги ўсимликларни етиштириш;

аквакультура ва балиқчиликни ривожлантириш, балиқларни қайта ишлаш ва балиқчилик хўжаликларини ташкил этиш, шунингдек, олдинги вақтларда сони кўп бўлган мўйнали ҳайвонларни кўпайтириш;

Орол денгизининг қуриган тубидаги майдонларда ўсадиган турли хил ўрмон экинларини узлуксиз мониторинг қилиш тизимини яратиш ҳамда инновацион технологиялар ва илғор илмий намуналардан фойдаланган ҳолда, ушбу майдонларда ўсимлик ўсишини тезлаштириш тамойилларини аниқлаш;

чўл ўсимликлари, шу жумладан, ем-хашак ўсимликларини етиштиришни кенг амалга ошириш;

яйловлардан чорвачилик учун фойдаланишнинг самарали ва режали тизимини ишлаб чиқиш ҳамда амалиётга жорий қилиш.

6-боб. Оролбўйи минтақасидаги мамлакатларга таклиф этилаётган ҳамкорлик фаолияти

Экстремал об-ҳаво ҳодисаларининг тез-тез содир бўлиши ва музликларнинг тез эриши туфайли Оролбўйида муаммоларни узоқ муддатга, барқарор ҳал қилиш учун қуйидаги йўналишларда пухта режалаштирилган ҳаракатлар олиб борилиши таклиф этилади.

6.1. Сув ресурсларини бошқариш

Институционал механизмлар, маълумотларни таҳлил қилиш ва инфратузилмани такомиллаштириш чора-тадбирларини амалга ошириш назарда тутилади.

6.1.1. Инфратузилмани такомиллаштириш

Орол денгизи ҳавзаси дастури доирасида Оролбўйи минтақасида сув хўжалиги ҳолатини яхшилаш бўйича инновацион ва технологик лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш чораларини кўриш.

6.1.2. Маълумотлар ва уларни таҳлил қилишни такомиллаштириш

Ушбу йўналишда қуйидаги тадбирларни амалга ошириш назарда тутилади:

Оролбўйи минтақасига етказиб берилаётган ҳамда ушбу ҳудудда шаклланаётган коллектор-дренаж сувларининг ҳисобини юритиш ва маълумотлар базасини яратиш;

Амударё ва Сирдарё ўзанида жойлашган асосий гидропостларга сув сарфини онлайн кузатиш имконини берадиган автоматлашган қурилмалар ўрнатиш;

Амударё, Сирдарё ва бошқа трансчегаравий дарёларда мониторинг тизимини такомиллаштириш, ҳамкорликда сувни назорат қилиш ва мониторингини юритиш ҳамда очиқ маълумотлар билан алмашиш тизимини яратиш ва амалиётга жорий этиш бўйича таклифлар тайёрлаш;

минтақавий сув ресурсларини бошқариш бўйича қўшма режаларни ишлаб чиқиш ва истиқболдаги вазифаларни белгилаш, шу жумладан, минтақа миқёсида иқлим ўзгаришига мослашиш чораларини ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш юзасидан таклифлар тайёрлаш.

6.1.3. Институционал механизмларни такомиллаштириш

Амударё дельтасида сув истеъмолчилари уюшмасини ташкил этиш ва дельтада сув ресурсларини бошқариш тартибини ишлаб чиқиш;

Марказий Осиё мамлакатлари манфаатлари ўртасидаги мувозанатни таъминлайдиган минтақанинг трансчегаравий сув ресурсларини биргаликда бошқаришнинг ўзаро мақбул механизмлари ривожлантириш.

6.2. Экологик тизимни тиклаш

Ушбу йўналишда қуйидаги ҳаракатлар назарда тутилади:

Оролбўйи минтақасида Оролни қутқариш халқаро жамғармаси, шунингдек, Чўлланишга қарши кураш бўйича БМТ Конвенцияси доирасида ҳамкорликда кўп тармоқли ва фанлараро қўшма тадқиқотлар ўтказиш;

биологик хилма-хилликнинг ноёб турларини, минтақа ландшафтини сақлаб қолиш ҳамда экотуризмни ривожлантириш учун Оролбўйи минтақасида трансчегаравий, минтақавий ва муҳофаза этиладиган бошқа табиий ҳудудларга ёрдам бериш. Ушбу мақсадда Туркманистоннинг Қоплонқир қўриқхонаси ва Қозоғистон Республикасининг Устюрт табиат қўриқхонаси билан чегарадош бўлган «Жанубий Устюрт» миллий табиат боғи негизида трансчегаравий муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд ташкил этиш чораларини кўриш;

Қозоғистон Республикасининг чегара ҳудудидаги «Борсакелмас» қўриқхонасига қўшни ҳамда «Сайгачий» мажмуа буюртма қўриқхонаси билан чегарадош ҳудудларда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ташкил этиш имкониятини кўриб чиқиш;

Оролбўйи минтақасида сайёҳларнинг эркин ҳаракатланиши учун махсус туристик виза ташкил этиш имкониятини кўриб чиқиш;

Қозоғистон Республикаси билан биргаликда Орол денгизининг қуриган тубини ўрмон-мелиоратив ўзлаштиришнинг ягона тизимини ишлаб чиқиш.

6.3. Илмий тадқиқотлар ва ишланмалар

Ушбу йўналишда ҳаракатлар қуйидагиларни ўз ичига олади:

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Оролбўйи халқаро инновация маркази томонидан Фанлар академиясининг Қорақалпоғистон Республикаси бўлими билан ҳамкорликда Мўйноқ туманида илмий-тажриба участкаси ва экофизиологик тадқиқотлар лабораторияси фаолиятини йўлга қўйиш;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Оролбўйи халқаро инновация марказининг тажриба майдонларида маҳаллий ва хорижий олимларнинг Оролбўйи минтақасидаги илмий-тадқиқот ишларига кўмаклашиш;

йўналтирилган мақсадидан (маҳаллий, массив, фокал ўрмонлар ва бошқалар) келиб чиқиб, Орол денгизнинг қуриган тубини ўрмон-мелиоратив ўзлаштириш тамойилини ишлаб чиқиш;

Оролбўйи минтақаси экологик ҳолатини тиклаш ва яхшилаш, табиий ресурсларни сақлаш ва аҳоли ҳаёт сифатини ошириш, шунингдек яқин келажакда юзага келиши мумкин бўлган долзарб ижтимоий-иқтисодий муаммоларни тизимли ўрганиш, таҳлил қилиш ҳамда олдини олишга қаратилган халқаро ва минтақавий даражада илмий тадқиқот ишларини фаоллаштириш;

экологик тоза технологияларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш, шўрланишга қарши курашиш ва ердан фойдаланиш унумдорлигини ошириш, иқлим ўзгариши оқибатларини юмшатиш, энергия ва сувни тежовчи технологияларни қўллашга туртки бериш мақсадида халқаро ҳамкорларнинг грант маблағларини жалб этиш.

7-боб. Оролбўйини инновациялар платформасига айлантириш

Оролбўйи инновациялар платформаси — минтақани тизимли даражада ўзгартириш учун барча манфаатдор томонларни, шу жумладан, халқаро институтлар, ҳамжамиятлар, нодавлат нотижорат ташкилотлар ва хусусий секторни жалб қилишни назарда тутади.

Мазкур платформа амалга оширилаётган чораларни доимий мониторинг қилиш, баҳолаш, мақсадга мувофиқликни ўрганиш, ахборот тўплаш ва ғояларни тарқатиш минтақага доимий равишда инвестиция жалб қилишни таъминлашга ёрдам беради.

Оролбўйи инновациялар платформаси қуйидаги тизимли инновацион ёндашувларга йўналтирилади ва назорат қилинади:

«яшил» ва циркуляр иқтисодиёт тамойиллари, молиявий кредит схемалари, аралаш молиялаштириш, иқлим ўзгариши ва «яшил» молиялаштириш воситалари, молиявий хатарлар, исломий молиялаштириш, венчур капитал, «яшил» ва углеродли табиий технологиялар учун иқтисодий ва молиявий инновацияларни илгари суриш ва улардан фойдаланишни таъминлаш;

тизимли инновацион ёндашувлардан фойдаланиб, шунингдек, лойиҳалар ва инвестицияларни танлаш орқали устувор вазифа ва чораларни белгилаш;

лойиҳалар портфеллари таркиби бўйича мулоҳазаларни тайёрлаш учун ва қулай шарт-шароит яратиш борасидаги ишларни давом эттириш учун таҳлилий ҳисоботлар шаклида олинган дарсларни шакллантириш/тарқатишга ва лойиҳаларни баҳолашга кўмаклашиш учун мавжуд лойиҳалар портфеллари тўғрисида ахборот тўплаш ва мақсадга мувофиқликни баҳолаш имкониятларини шакллантириш;

лойиҳалар портфелига ўзгартиришлар киритиш, шу жумладан, тизимли инновацион ёндашувларга мувофиқ эътирозлар, мувофиқликни баҳолаш даврини шакллантириш, олинган сабоқлар ва тадқиқотлар асосида инвестицияларни қайта тақсимлаш ва ўзгартириш киритиш тўғрисида қарор қабул қилиш;

манфаатли халқаро ҳамкорлик механизмларини қўллаб-қувватлаш, доимий равишда минтақавий ва глобал даражада олиб бориладиган ишларни мувофиқлаштириш.

7.1. Ишлаб чиқариш тамойиллари

Оролбўйи инновациялар платформаси томонидан қуйидаги тамойилларни назарда тутувчи Оролбўйи минтақасида трансформацион тизимли ўзгаришлар концепциясини ишлаб чиқиш таклиф этилади:

экологик барқарорликни ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишни уйғунлаштирган ҳолда, тизимли ва комплекс чораларни амалга ошириш;

қарорлар қабул қилишда хатарлар ва ноаниқликларни баҳолаш ҳамда уларни юмшатиш бўйича чораларни белгилаш тизимини жорий этиш;

қарорлар қабул қилиш жараёни самарадорлигини ошириш учун ўқитишни тезлаштириш ва ахборот тақдим этиш;

алоҳида лойиҳалар учун эмас, балки инвестицияларни кенгайтиришга асосий эътиборни қаратиш;

ривожланишда аҳолининг алоҳида заиф гуруҳларига кенг имкониятлар яратиш;

маълумотлар базаси ва рақамли технологиялардан фойдаланиш.

Ушбу тамойиллар инновацион фаолиятнинг устувор йўналишлари ва инновацион кўрсаткичларга эришишга тааллуқли бўлган аввалги ҳаракатлардан ёки бошқа лойиҳалардан тизимли инновацион ёндашувларни жорий этиш жараёнини ажратиб туради.

7.2. Тизимли инновацион ёндашувлар

Кўплаб тармоқлар, субъектлар ва географик минтақалар кесимида ўтиш жараёнларини таъминлаш учун Оролбўйи экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудини қўллаб-қувватлашга қаратилган лойиҳалар ва инвестициялар бўйича қарор қабул қилишда тизимли инновацион ёндашувлардан фойдаланиш зарур.

Тизимли инновацион ёндашувлар тизимли ўзгаришларни тезлаштириш, кўплаб ижтимоий, иқтисодий ва экологик муаммоларни комплекс ҳамда яхлит ҳал қилиш усули сифатида тақдим этилган.

Ушбу ёндашувлар ривожланиш йўлида юзага келаётган тўсиқлар, ғовлар ва муаммоларнинг омилларини ва уларнинг самарали таъсир нуқталари тезда аниқлаш ҳамда инвестициялар самарадорлигини ошириш бўйича келгусидаги фаолиятнинг йўналишларини ишлаб чиқиш орқали ижобий ўзгаришларга эришиш ва трансформация йўлларини белгилаш имконини беради.

Концепцияда назарда тутилган тизимли ўзгаришлар босқичма-босқичли инновациялардан трансформацион инновацияларга ўтиладиган инновацияларнинг бошқа бир тартибини талаб қилади.

Амалиётда тизимли инновациялар ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий тизимларга интеграциялашган ҳамда мувофиқлаштирилган интервенциялар сифатида, шунингдек, режалаштирилган ва боғланган инновацион экспериментлар портфели орқали қиймат ҳосил қилишнинг бутун занжири бўйича аниқланиши мумкин.

7.2.1. Лойиҳалар йўналишлари ва портфель таркиби

Оролбўйи инновациялар платформаси — анъанавий форматдаги техник кўмаклашишдан техник ҳамкорликка ўтиш учун шароит яратади.

Тизимли инновацион ёндашувлар кўплаб турли, лекин ўзаро боғланган ташаббусларни жорий этишга қаратилган лойиҳалар портфели ва ҳаракатларни амалга ошириш даврида лойиҳалар йўналишларини танлаш ва портфель тузиш орқали амалга оширилади.

Бунда уларнинг индивидуал салоҳиятига камроқ таянилади ва кўпроқ муқобил, боғлиқлик ва алоқаларни ўрганиш ва уларни синаш орқали вариантлар тўпламини кўриб чиқишга ҳаракат қилинади.

Ушбу ёндашувлар асосида Оролбўйи минтақасининг ўзгартиришида юзага келадиган ноаниқлик ва мураккабликлардан келиб чиқиб, зарур ўзгаришларни тезлаштиришга ҳисса қўшадиган турли таклифлар ишлаб чиқилади.

Донорлар ва хусусий инвесторларга иқлим билан боғлиқ ҳаракатларни ва бошқа мураккаб ижтимоий ечимларни молиялаштириш мақсадида капиталнинг бир нечта манбаларидан бир вақтда фойдаланиш учун янги амалиёт сифатида инновацияларга тизимли инвестиция киритишни таклиф қилади.

Бу эса лойиҳаларни бирлаштириш ва уйғунлаштириш учун умумий тезлаштирилган ўқитишга инвестиция киритиш (инновацион портфелда) имконияти бўлиб, хавфларни ҳисобга олган ҳолда, Оролбўйи минтақасини инқирозли ҳудуддан имкониятлар ва барқарор ривожланган ҳудудга айлантиришни тезлаштиради.

Барча манфаатдор томонларнинг ҳамкорликда фаолият олиб бориши самарадорликни ошириб, ҳаракатларнинг такрорланишини камайтиради ва жамоавий, мувофиқлаштирилган ҳаракатлар учун шароит яратади, шунингдек, Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш учун зарур бўладиган маблағни йўналтириш имкониятини беради.

7.2.2. Мақсадга мувофиқликни баҳолаш ва ахборот тўплаш

Амалга оширилаётган ва янги лойиҳалар ва дастурлар портфеллари доирасида мақсадга мувофиқликни баҳолаш ва ахборот тўплашдан Оролбўйи минтақасини ривожлантириш мақсадида умумий ҳаракатларни тезлаштириш учун фойдаланилади.

Уларни қўллаш (ҳам жорий, ҳам янги) натижаси ҳаракатларнинг стратегик долзарблигини аниқлашга, шунингдек, дастурларнинг мувофиқлигини таъминлашга, узлуксиз самарадорликни рағбатлантиришга ҳамда портфелни динамик бошқариш механизми ёрдамида донорлар ва инвесторлар учун манфаатли бўлган бутун лойиҳалар портфелини амалга оширишни тезлаштириш имкониятини яратади.

Бу эса дифференциялашнинг муҳим омили бўлиб, даромадни динамик бошқариш учун портфель назариясидан фойдаланадиган йирик инвесторларнинг илғор тажрибасини акс эттиради, бунда асосий фарқ тизимли инновацион ёндашувлардан фойдаланиб, портфелни шакллантириш мақсадида якуний натижани кенг доирада трансформацион (нафақат иқтисодий ва молиявий, балки ижтимоий ва экологик) ўзгартиришдир.

8-боб. Оролбўйи минтақасида инновацияларни жорий этиш бўйича шарт-шароитлари

8.1. Норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш

Оролбўйи минтақасида инновацияларни жорий этиш имконини берадиган асосий шартлардан бири — бу норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ҳисобланади.

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш учун зарур норматив-ҳуқуқий базани яратишга барча манфаатдор томонларни жалб этиш зарур.

Шу мақсадда «Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди»ни юридик ва/ёки дастурий ҳужжатларда аниқ белгилаш зарур.

Норматив-ҳуқуқий база Амударё ва Сирдарё ҳавзаларида сув ресурсларини бошқариш тизимининг самарадорлигини ошириш учун халқаро ҳуқуқ нормалари ва принципларини ҳисобга олган ҳолда, минтақавий даражада муносабатларни тартибга солишнинг инновацион механизмлари ва воситаларини, шу жумладан, рағбатлантириш ва жавобгарлик механизмларини, шунингдек, сув ресурсларини тежаш ва электр энергияси ишлаб чиқаришни кафолатлайдиган ҳамда Оролбўйи минтақасида ишончли сув таъминотини кафолатлайдиган бошқариш қоидаларини ўз ичига олиши керак.

Ушбу тадбирлар масъул вазирликлар билан биргаликда амалга оширилади. Бунда ҳар бир алоҳида элементни ишлаб чиқишда тегишли жиҳатларни қабул қилиш ва улардан фойдаланиш мумкинлигини таъминлаш учун барча аниқ ўзгаришларга бир вақтда эътибор қаратилади ва тизимли инновацион ёндашувларнинг асосий принципларидан (яъни ҳуқуқий, сиёсий, иқтисодий, тезкор ва ташкилий базадан) фойдаланиб, мувофиқлаштирилган ҳолда, ёндашилади.

Оролбўйи инновациялар платформаси орқали лойиҳалар ва дастурлар портфелларини, уларнинг экологик ва техник-иқтисодий экспертизасини, тендерларни жорий қилиш ва натижалардан келиб чиқиб, мониторинг ва баҳолашни тасдиқлаш ҳамда мувофиқлаштириш учун келишилган ва соддалаштирилган тартиб ва механизмлар ишлаб чиқилиши зарур.

8.2. Молиялаштириш тизимини ривожлантириш

Концепция ва тизимли инновацион ёндашувларни амалга ошириш учун ҳукумат ва ҳукуматлараро даражада «Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди»ни молиялаштиришнинг инновацион вариантларини аниқлаш, шу билан бирга, инновацион ҳудудни ташкил этиш бўйича халқаро ташкилотлар ва тегишли молиявий ҳамкорлар билан алоқа ўрнатиш зарур, хусусан:

табиий шароитлари ўхшаш бўлган минтақаларда ушбу тизимли ёндашувларни инвестиция портфелларига қўллаш тажрибасини ҳисобга олиб, тизимли трансформацион инвестициялар дастурини Оролбўйи инновациялар платформаси орқали биргаликда шакллантириш;

лойиҳалар портфелини амалга ошириш даврида ишлаб чиқилган инвестиция лойиҳаларини инновацион молиялаштиришни, шу жумладан, «яшил» молиялаштириш воситалари, узоқ муддатли кредитлар, глобал фондлар, икки томонлама ҳамкорлик, кўп тармоқли молиявий институтларнинг кредит ва грантлари, хусусий молиялаштириш каби хусусий ва давлатнинг аралаш молиялаштиришини, шунингдек, уларга мос келадиган янги молиявий воситаларни биргаликда сафарбар этиш;

краудфандинг, исломий молиялаштириш, «яшил» молиялаштириш воситалари ва субсидиялар каби муқобил молиялаштириш воситалари учун сиёсий ва ҳуқуқий муҳитни яхшилаш.

Айни вақтда Глобал яшил ўсиш институти ва Яшил иқлим жамғармаси билан ҳамкорликда иқлим ўзгариши, «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш, экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва Орол денгизи муаммоларини ҳал қилиш соҳасида лойиҳаларнинг инновацион портфелларини шакллантириш учун молиявий ва техник ёрдамни жалб қилиш мақсадида БМТ ташкилотлари ва халқаро молия институтлари билан ҳамкорликни йўлга қўйиш мақсадга мувофиқ.

8.3. Фанлараро илмий платформани йўлга қўйиш

Жаҳон банки, Швейцария тараққиёт агентлиги, Германия Фан ва тадқиқотлар вазирлиги, шунингдек, Германия, АҚШ ва Глобал яшил ўсиш институти илмий жамғармаларининг илмий-техник ва молиявий қўллаб-қувватлаши орқали ҳамда Германия, АҚШ, Россия, Марказий Осиё ва Ўзбекистоннинг етакчи олимлари ва мутахассисларини жалб қилган ҳолда, академик ва амалий фанлар бўйича барча зарур билим ва тажрибаларни бирлаштириш таклиф этилади.

Шу билан бирга, жамоавий фикрлаш ва ўзаро тадқиқотларни рағбатлантириш ва таъминлаш орқали Оролбўйи минтақасини хавф-хатарларни ҳисобга олиб барқарор ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш зарур.

Атроф муҳитни ҳимоя қилиш, табиий бойликларни сақлаш ва Оролбўйи аҳолисининг яшаш шароитини яхшилаш, шунингдек, экологик туризмни ривожлантириш ва инновацион тадқиқотлар ҳамда илмий-маслаҳат лойиҳаларини амалга ошириш орқали илмий ечимлар, бизнес лойиҳалар ва ишлаб чиқариш бизнес ғояларини қўллаб-қувватлаш ва шу орқали Оролбўйи минтақаси ва Орол денгизининг қуриган қисмида жараёнлар ва ўзгаришларнинг фанлараро илмий таҳлили мунтазам равишда ўтказиб борилиши лозим.

8.4. Минтақа аҳолиси салоҳиятини ривожлантириш

«Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди»да самарали фаолият юритишни таъминлаш учун олий маълумотли мутахассисларни тайёрлаш ва жалб қилиш тадбирлари орқали аҳолининг салоҳиятини ривожлантириш зарур.

Қорақалпоғистон Республикасининг Нукус туманида жойлашган Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Оролбўйи халқаро инновация маркази ушбу фаолиятни амалга оширишда муҳим восита ролини бажаради.

Самарали ва халқаро даражада илмий ҳамкорликни ривожлантиришга алоҳида аҳамият бериш муҳим.

Минтақавий ҳамкорликнинг таркибий платформаси сифатида Оролни қутқариш халқаро жамғармаси ва унинг комиссияларининг ахборот-таҳлилий салоҳиятини кучайтириш ва ривожлантириш (маслаҳатлар, муросага келиш механизмлари, устувор йўналишларни мувофиқлаштириш, сув ресурсларидан мувофиқлаштириб фойдаланиш тамойиллари ва механизмлари, биргаликда мақсадли режалаштириш ва бошқалар) таклиф этилади.

8.5. Хавф-хатарларни баҳолаш

БМТнинг Хавф-хатарларни баҳолаш глобал тизими — хавф-хатарларни моделлаштириш ва баҳолашни, оқибат ва таъсирлар таҳлилини, хатарлар билан ишлаш бўйича билимлар ва воситаларни бирлаштирадиган жамоавий тизим бўлиб, ушбу маълумотлардан Оролбўйи минтақасини ўзгартиришга қаратилган ҳаракатларни қўллаб-қувватлаш бўйича қарорлар қабул қилишда фойдаланиш имкониятини беради.

Тизимли инновацион ёндашувларга мувофиқ фанлараро илмий ёндашувлар асосида ўзгарувчан хатарларнинг кўп ўлчовли хариталарини яратиш ва бунинг натижасида экологик, иқтисодий ва молиявий тизимларда хатарлар ўртасида ўзаро боғлиқликни аниқлаш имкониятини беради.

Ҳеч бир ташкилот ёки муассаса якка тартибда барча жиҳатларни қамраб ололмаслиги туфайли тизимли хатарларни маслаҳатлашувлар ва ҳамкорликдаги фаолият орқали баҳолаш керак.

Хатарларни баҳолашда эътибор қаратилиши лозим бўлган соҳалар:

Оролбўйи инновациялар платформаси механизми учун, шунингдек, маълумотлар, ахборотлар, моделлар ва кўрсаткичлар, хатарларни етказиш усуллари ва қарорларни қўллаб-қувватлашнинг ўзига хос масалалари бўйича тушунча бериладиган материалларни ишлаб чиқиш ва таҳлил қилиш учун экспертлар гуруҳларини тузиш;

маълумотларни тақдим этиш ҳамда тегишли вақт ва жойда мавжуд ва кейинги шарт-шароитларни баҳолаш учун ҳаракатлантирувчи омиллар ҳамда хавф-хатарлар пайдо бўлиши омилларини ўз ичига олган вақтинча топологик хавф харитасини ишлаб чиқиш;

хавф-хатарлар тўғрисида аниқ маълумотлар тизимига асосланган ишончли маълумотлар манбаини яратиш;

зарур чоралар кўриш учун тизимли равишда хавф-хатарларни ҳисобга олиш;

барча манфаатдор ташкилотларнинг ваколатини ҳамда Оролбўйи муаммолари ва зарур комплекс ечимлар тўғрисидаги тушунчасини ошириш;

8.6. Хабардорликни ошириш

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш ва тизимли инновацион ёндашувлар тўғрисида аҳолини, халқаро молия институтлари ва хорижий ҳамкорлар хабардорлигини ошириш учун ижтимоий тармоқларда «Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди» расмий веб-сайтини ва саҳифаларини ишлаб чиқиш лозим.

Инновацион лойиҳаларни амалга ошириш жараёни ва эришилган натижалар, шу жумладан, жамоатчилик иштироки ва салоҳиятни ривожлантириш тадбирлари, ҳамкорлар ва молия институтларининг иштироки ҳамда Оролбўйида устувор лойиҳаларни амалга оширишга уларнинг қўшган ҳиссаси тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек, атроф муҳит, табиий ресурслар ва экотизимни мониторинг қилиш натижалари, муҳофаза қилинадиган табиий ҳудудларни ривожлантириш, йўналишлар бўйича «локомотив» туризм кластерларини ташкил этиш, мавжуд муаммолар ва уларни ҳал қилиш йўллари тўғрисидаги маълумотлар босма ва электрон оммавий ахборот воситаларида, шунингдек, ахборот тарқатишнинг бошқа воситалари билан ҳамкорликда ёритиб борилиши керак.

Уч босқичли маълумотлар контентини яратиш (болалар, фуқаролар ва мутахассислар учун), шунингдек, «Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди» шиори остида кўнгиллилар ҳаракатини шакллантириш лозим.

Соғлом турмуш тарзи ҳамда экология ва технологияларга инновацион ёндашувларни тарғиб қилиш ва ёшларни фаол жалб қилиш ҳамда таниқли ахборот майдонини шакллантириш учун стандартлаштирилган ташвиқот-реклама контентлари ишлаб чиқиш мақсадга мувофиқ.

Маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари иштирокида Қорақалпоғистон Республикасининг табиий диққатга сазовор жойларига медиа-турлар уюштириш, ушбу мақсадда туризм кластерларини ҳамда инновацион ва таълим бериш демо-майдонларини ташкил этиш самарали ҳисобланади.

9-боб. Кутилаётган натижалар

Концепцияни амалга ошириш натижасида қуйидагиларга эришилади:

Оролбўйи минтақасида фаолият юритаётган маҳаллий ва халқаро ташкилотларнинг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш чоралари кўрилади;

институционал, технологик, иқтисодий, молиявий ва ҳуқуқий инновацияларни амалга ошириш орқали минтақада «яшил» ва циркуляр иқтисодиётга ўтиш имкони пайдо бўлади;

Оролбўйи минтақасида сув ресурсларидан самарали фойдаланиш, қишлоқ хўжалигини ривожлантириш ва энергетика самарадорлигини ошириш, Интернет жаҳон ахборот тармоғига қулай уланиш тизимини такомиллаштириш, шунингдек, трансчегаравий ва маҳаллий автомобиль транспорти инфратузилмасини ривожлантириш, аҳоли турмуш тарзини яхшилаш, қўшимча иш ўринларини яратиш, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тизимини кенгайтириш, чўлланишнинг олдини олиш, экотуризмни ривожлантириш, Орол денгизининг қуриган тубида ўрмон плантациялари ва ўсимликлар қопламини кенгайтириш чоралари кўрилади;

Оролбўйи минтақасида инновацияларни жорий этиш имконини берадиган норматив-ҳуқуқий база такомиллаштирилади ҳамда ҳукумат ва ҳукуматлараро даражада «Оролбўйи — экологик инновациялар ва технологиялар ҳудуди»ни молиялаштиришнинг инновацион вариантлари аниқланади;

халқаро илмий жамғармаларнинг илмий-техник ва молиявий қўллаб-қувватлаши орқали ҳамда хорижий ва маҳаллий экспертларни жалб қилган ҳолда, академик ва амалий фанлар бўйича билим ва тажрибаларни бирлаштиришга қаратилган тадбирлар амалга оширилади;

илмий ечимлар, бизнес лойиҳа ва ғояларни қўллаб-қувватлаш орқали Оролбўйи минтақасида жараёнлар ва ўзгаришларнинг фанлараро илмий таҳлили мунтазам равишда ўтказиб борилади;

маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари иштирокида медиа-турларни ҳамда инновацион ва таълим бериш демо-майдонларини ташкил этиш чоралари кўрилади;

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш бўйича маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари орқали қатор телекўрсатувлар ва радиоэшиттиришлар ташкил этилади.

10-боб. Якунловчи қоидалар

Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш концепцияси Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги томонидан мувофиқлаштирилган ҳолда, БМТ кўмагида манфаатдор вазирлик ва идоралар, Оролни қутқариш халқаро жамғармаси ҳамда халқаро ҳамкорлар билан биргаликда Оролбўйи минтақасида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикасини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш борасидаги ўзгаришлардан келиб чиқиб, Концепциянинг айрим қоидалари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда аниқлаштирилиши ҳамда тўлдирилиши мумкин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 январдаги 41-сон қарорига 2-ИЛОВА

2022 — 2026 йилларда Оролбўйи минтақасини комплекс ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирларни амалга оширишнинг

Асосий йўналишлар Амалга ошириш механизмлари Кутилаётган натижалар, баҳолаш индикаторлари Барқарор ривожланиш мақсадлари (БРМ) Масъул ижрочилар Халқаро ҳамкорлар I. Экологик барқарорлик ва экологик инновациялар ва технологияларни жалб қилиш бўйича чоралар комплекси 1.1. Сув ресурсларини барқарор бошқариш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Сув хўжалиги мутахассислари малакасини ошириш ва ўқув материалларини тайёрлаш. 2. Маҳаллий даражада сув ресурсларини бошқариш самарадорлигини ошириш учун сув истеъмолчилари уюшмалари имкониятларини кенгайтириш. 3. Сув истеъмолчилари учун сув тежайдиган технологиялар ва инновацияларни қўллаш масалалари бўйича маслаҳат хизматлари тизимини ташкил этиш. 4. Оролбўйи минтақасида сув ресурсларини интеграциялашган бошқаришни жорий қилиш ва сув ресурсларидан фойдаланишни мувофиқлаштиришни яхшилаш масалалари бўйича институционал-ҳуқуқий базани такомиллаштириш. Сув хўжалиги тизими ташкилотлари ва сув истеъмолчилари нинг асосий гуруҳлари эҳтиёжларини қоплайдиган, мувофиқ ишлайдиган ўқитиш ва маслаҳат хизматларини кўрсатиш тизими. Сув хўжалиги вазирлиги бошчилигида жойларда асосий ўқув маркази, барча туман марказларида маслаҳат марказлари. БРМ 4, 6 Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, Жаҳон банки, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Комплекс гидрологик тадқиқотларни ўтказиш учун сув хўжалиги тизимининг стационар ва дала лабораторияларини жиҳозлаш. 2. Моддий-техник базани мустаҳкамлаш ва Орол денгизи ҳавзасида гидропостлар тармоғини кенгайтириш орқали сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини кучайтириш. 3. Сув тақсимлашни мувофиқлаштиришнинг самарадорлигини ошириш учун давлатлараро сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини ташкил этиш. 4. Сув истеъмолчилари ўртасида сув ресурслари сарфи ҳисобини юритиш маҳаллий тизимларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. 5. Асосий сув хўжалиги иншоотларининг самарадорлигини ошириш ва сувнинг техник йўқотишлари ни камайтириш мақсадида уларни реконструкция қилиш ва модернизациялаш. 6. Каналбўйи линзаларидан аҳоли эҳтиёжлари учун фойдаланишни кенгайтириш мақсадида уларнинг ҳозирги ҳолатини баҳолаш. 7. Ер ости сувлари ҳолатини баҳолаш ва мониторинг қилишнинг комплекс дастури, жумладан, масофадан тадқиқ этиш усулларини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги тизимини модернизациялаш ҳамда ер усти ва ер ости сувларини бошқариш бўйича тадқиқот, мониторинг ва хўжалик ишлари комплексини амалга ошириш учун замонавий жиҳоз-ускуналар билан жиҳозлаш. Асосий сув хўжалиги инфратузилмасининг самарадорлигини ошириш. 20 та гидропостни, жумладан, қўшни давлатлар чегараларидаги постларни техник жиҳозлаш, 10 та маҳаллий сув истеъмоли ҳисоби тизими , 20 тагача реконструкция қилинган сув хўжалиги иншооти, 3 та лаборатория, ер ости сувларини мониторинг қилиш дастурларини ишлаб чиқиш . БРМ 6 Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази, «Ўзбекгидрогеология» ДУК», Республика агрохизматлар миллий маркази ЕИБ, ЮНЕСКО, Жаҳон банки, IRSA-C N R-сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Минтақани ривожлантириш омиллари ва иқлим ўзгаришининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда, ўрта ва узоқ муддатли истиқболда сув ресурслари ва сув таъминотига эҳтиёжларни моделлаштириш ва прогнозлаш. 2. Масофадан зонд тадқиқоти усуллари ва географик ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда, сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини ташкил этиш . 3. Оролбўйи минтақасида мониторинг автоматик пунктларини ва замонавий таҳлилий жиҳоз-ускуналарни жорий қилиш ҳисобига сув ресурслари сифатини мониторинг қилиш тизимини яхшилаш. 4. Биотехнологиялардан фойдаланиб, ер усти сувларини тозалаш бўйича синов чораларини ўтказиш. 5. Амударё сув ҳавзаси дельтасида чучук ер ости сувларини муқобил сув таъминоти манбаи сифатида реабилитация қилиш ишларини бажариш. Замонавий усуллар, технологиялар ва инновацияларни жорий этиш ҳамда сув хўжалиги соҳасида бошқариш, мониторинг ва тадқиқот масалаларида автоматлаштириш даражасини ошириш. Сув истеъмоли-сув таъминоти модели, масофадан сув ресурсларини мониторинг қилиш тизими, географик ахборот тизимлари , 10 та автоматик сув ресурсларини мониторинг қилиш тизими, ер усти сувларини тозалаш бўйича 4 та тажриба лойиҳалари , ўзанбўйи линзаларни реабилитация қилиш бўйича 2 та тажриба лойиҳалари. БРМ 6 Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази ЮНЕСКО, ЖАЙКА, IRSA-CNR-сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Оролбўйи минтақаси нинг олий таълим муассасаларида «гидрология» мутахассислигига ўқитиш бўйича грант дастурларини жорий қилиш ҳисобига ёшларни сув хўжалиги тизимига жалб қилиш дастурини ишлаб чиқиш. 2. Сув хўжалиги соҳасида ёш мутахассисларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш дастурини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги соҳасида ишлашнинг жозибадорлигини ошириш дастурини жорий этиш. «Гидрология» мутахассисларини тайёрлаш бўйича грант дастури, ёш мутахассисларни қўллаб- қувватлашнинг тажриба дастурини ишлаб чиқиш. БРМ 4, 6 Сув хўжалиги вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.2. Ер ресурсларини барқарор бошқариш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Ердан фойдаланувчилар учун тупроқ деградациясига қарши курашишда замонавий технологиялар ва инновацияларни қўллаш масалалари бўйича маслаҳат хизматлари тизимини ташкил этиш . 2. Яйловлар ва суғориладиган ерлар деградацияси ва тупроқ шўрланишига қарши курашиш соҳасида тадқиқотларни кенгайтириш. 3. Яйловлардан оқилона фойдаланиш бўйича норматив-ҳуқуқий базани ривожлантириш ва такомиллаштириш. 4. Қишлоқ хўжалиги ишчиларини яйловлар ва суғориладиган ерлар деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш усулларига ўқитиш. Ердан фойдаланувчилар учун мувофиқ ишлайдиган ўқитиш ва маслаҳат хизматларини кўрсатиш тизимини жорий этиш. Қорақалпоғистон Республикаси агрохизматлар маркази, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказини ташкил этиш. БРМ 2, 4, 15 Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Республика агрохизматлар миллий маркази, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, ЮНЕСКО, Жаҳон банки, Г�рмания халқаро ҳамкорлик жамияти (ГИЦ)нинг Орол бўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Тупроқнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш ва ер ресурсларини бошқариш самарадорлигини ошириш чораларини ишлаб чиқиш учун тупроқ ҳолатини мониторинг қилиш тизимини ривожлантириш. 2. Яйлов ерларини тиклаш ва яйловлардан оқилона фойдаланиш усулларини жорий қилиш чоралари комплексини амалга ошириш. 3. Яйловларга юкланишни камайтириш ва тақсимлаш, аҳоли пунктлари атрофида ва ўтлоқларда ерлар деградациясининг олдини олиш учун яйловлардан ротацион (алмашлаб) фойдаланиш тизимини жорий қилиш. 4. Чўлланиш жараёнларини тадқиқ этиш ва ерлар деградациясига қарши курашиш учун стационар ва дала лабораторияларини жиҳозлаш. Ер ресурсларини мониторинг қилиш тизимини модернизациялаш ва жиҳозлаш ҳамда ерлар деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш усулларини жорий қилиш. Мониторинг тизимини техник жиҳозлаш (5 та пункт), 2 та лаборатория, 3 та туманда яйловларни бошқариш бўйича тажриба дастурини ишлаб чиқиш . БРМ 2, 15 Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ФАО, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Ер ресурсларини самарали мониторинг қилиш ва бошқариш учун масофадан зонд тадқиқоти ва географик ахборот тизимларидан фойдаланиш. 2. Тупроқларни барқарорлаштириш, шўрланишга қарши курашиш ва қишлоқ хўжалигида мақсадли қурғоқчил тупроқларда сувни ушлаб қолиш учун фито мелиорация ва бошқа инновацион ёндашувлар ва технологияларни қўллаш чораларидан фойдаланишни кенгайтириш. 3. Экологик хавфсиз ўғитларни ишлаб чиқариш. Ер ресурсларини мониторинг қилиш ва ер самарадорлигини ошириш соҳасида замонавий усуллар, технологиялар ва инновацияларни жорий этиш. Ер ресурсларини мониторинг қилиш тизими, географик ахборот тизимлари , қишлоқ хўжалигида мақсадли ерларда фито мелиорация бўйича 5 та тажриба дастурлари, 2 та туманда ўғитларни ишлаб чиқариш тажриба дастурларини амалга ошириш. БРМ 2, 15 Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Инновацион ривожланиш вазирлиги ФАО, Жаҳон банки, ГИЦнинг Орол бўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, ЖАЙКА, IRSA-CNR-сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш Ўтлоқларга ҳайдаб чорвачилик билан шуғулланадиган оилаларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш. Қишлоқ хўжалигида ишлаш жозибадорлигини ошириш дастурини жорий қилиш. 1 та қўллаб-қувватлаш бўйича тажриба дастурини амалга ошириш. БРМ 1 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.3. Биологик хилма-хилликни, ўрмон хўжалигини ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни барқарор бошқариш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Селекция ва уруғчилик билан шуғулланадиган ўрмон хўжалиги ташкилотларининг илмий салоҳиятини мустаҳкамлаш ва Оролбўйи шароитида экиш материалларини етиштириш, ўрмонларни ташкил қилиш ва ўрмонлар зараркунандаларига қарши курашиш технологияларини такомиллаштириш бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш. 2. Ўрмон хўжалиги мутахассислари ва маҳаллий аҳоли учун замонавий услублар ва технологиялардан фойдаланиб, ўрмончилик ва ҳудудларни кўкаламзорлаштириш бўйича ўқув дастурларини ишлаб чиқиш. 3. Аҳоли пунктларини кўкаламзорлаштириш ва ўрмон хўжалигини ривожлантириш бўйича ҳамда ўрмон хўжалиги ишчилари учун малака ошириш курсларини ўтказиш бўйича ўқув марказини ташкил этиш ва жиҳозлаш. 4. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ходимларининг ҳайвонот ва ўсимлик дунёсини мониторинг ва муҳофаза қилиш бўйича тадқиқот ишларини ўтказишнинг замонавий ёндашувлари бўйича, ҳамда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ни бошқариш бўйича малакасини ошириш. 5. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ходимларини ва яқин жойлашган аҳоли пунктларида яшовчиларни экологик туризмни ташкил қилиш юзасидан ўқитиш. 6. Маҳаллий аҳоли ва ёшлар учун атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва биоресурслардан оқилона фойдаланиш бўйича таълим дастурларини ишлаб чиқиш. Илмий тадқиқотлар ва ўрмон хўжалиги ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ишчилари, маҳаллий аҳоли учун таълим дастурларини амалга ошириш. Ўрмон хўжалиги ўқув марказини тузиш ҳамда бир қатор (4) ўрмон хўжалиги ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар соҳасида ўқитиш ва илмий тадқиқотлар таълим дастурларини амалга ошириш. БРМ 4, 15 Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Туризм ва спорт вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, фуқаролик жамияти институтлари Бирлашган Миллатлар Ташкилоти тараққиёт дастури (БМТТД), ФАО, Жаҳон Банки, ЮНЕСКО, ГИЦ, ЖАЙКА, Окфсорд университети, Кент университети, Сайғоқларни асраш альянси Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Ўрмон хўжаликларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш ва кўчатхоналарни сув билан таъминлаш. 2. Минтақавий ўрмон-уруғчилик, селекция базасини ва ўрмон ўсимликлари уруғларининг сифатини таҳлил қилиш станцияларини ташкил қилиш. 3. Ўрмон кўчатхоналари, шу жумладан, аҳоли пунктларини кўкаламзорлаштириш учун кўчатхоналар тармоғини кенгайтириш. 4. Ўрмон экинларини биологик ҳимоя қилиш бўйича лабораторияларни ташкил қилиш. 5. Орол денгизининг қуриган тубини ўрмонлаштириш ишларини давом эттириш. 6. Наъматак, унаби, чаканда ва қизилмия ўсимликларининг юқори ҳосилдор плантацияларини ташкил қилиш. 7. Деградацияга учраган тўқай ўрмонларини тиклаш. 8. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар нинг моддий-техник базасини ва инфратузилмасини мустаҳкамлаш. 9. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ни ривожлантириш ва бошқариш бўйича комплекс режаларни ишлаб чиқишга ва амалга оширишга кўмаклашиш. 10. Минтақанинг асосий (чўл ва сувли-ботқоқ) экотизимларини тиклаш ва улардан оқилона фойдаланиш ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тармоғини кенгайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга ошириш. 11. Аҳоли яшаш пунктларида минтақанинг иқлим ва табиий шароитларига мос келувчи дарахтларни экиш, уларни парвариш қилиш ва ўстириш бўйича давлат хусусий шерикчилик тамойиллари асосида секторни кенг жалб қилиш. 12. Ноёб ҳайвонлар турларини кўпайтириш учун питомниклар тармоғини ривожлантириш. «Жайрон» Бухоро ихтисослашган питомнигини қўллаб-қувватлаш. Ниҳол ўтказиш материалини етиштириш ва ўрмонларни тиклаш бўйича ўрмон хўжалиги тизимини модернизациялаш ва жиҳозлаш, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини мониторинг қилиш ва муҳофаза қилиш самарадорлигини ошириш учун муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тизимини ривожлантириш. 6 та ўрмон хўжалигини моддий-техник таъминлаш, 5 та ўрмон хўжалигининг сув таъминоти учун қудуқлар, ўрмон ниҳолхоналари (6) ва ўрмон уруғлик станциялари (1) тармоғини ташкил қилиш , ўрмонларни ҳимоялаш лабораторияси (1), Орол денгизи тубида ўрмон экинларини кенгайтириш (90 минг га), маданий плантацияларини (2) ташкил қилиш ва тўқай ўрмонлари майдонини кенгайтириш, минтақада муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ни бошқариш, экотизимлар бўйича 2 та комплекс дастурни амалга ошириш. Орол денгизининг Ўзбекистон томонидаги қуриган туби қисмидаги ўрмонзорлар билан қопланган майдон улушини 60 фоизга етказиш. БРМ 15 Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси БМТТД, ФАО, ЕИБ, ЕИ, Жаҳон банки, Окфсорд университети, Кент университети, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқа�о молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Ўрмон хўжалигида сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш технологияларини жорий қилиш. 2. Уруғларни капсулалаш ва гранулалаш йўли билан, авиа-воситалар, шу жумладан, дронлардан фойдаланиб, чўл ўсимликларини экишни кенгайтириш. 3. Ўрмон фондини хатлов, мониторинг қилиш ва ҳисобини юритиш учун масофадан зондлаш, географик ахборот тизимлари усулларидан фойдаланиш. 4. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини масофадан зондлаш ҳамда замонавий мониторинг қилиш усулларидан фойдаланиш. 5. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ни замонавий алоқа воситалари билан техник жиҳозлаш. Ўрмонларни тиклаш, ўрмон фондини, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини мониторинг қилиш ва ҳисобини юритиш бўйича замонавий усуллар, технологиялар ва инновацияларни жорий қилиш. Ўрмон хўжалигида сувдан оқилона фойдаланиш бўйича 3 та тажриба лойиҳаси, капсулалаш маркази, ўрмон хўжалиги географик ахборот тизимларини ташкил қилиш , муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар да масофадан мониторинг қилишнинг 2 та тажриба дастурини амалга ошириш. БРМ 15 Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Инновацион ривожланиш вазирлиги БМТТД, ФАО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, ЖАЙКА, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Кўчатхоналарда, ўрмон хўжаликларида дарахтлар ва ўсимликларни экиш учун вақтинча (мавсумий) иш жойларини ва доимий иш жойларини ташкил қилиш. 2. Аҳоли, айниқса, аёллар ва ёшлар, шунингдек, имконияти чекланган шахслар учун ўрмон экинларини экиш, кўчатхоналар/иссиқхоналар фаолияти бўйича янги иш ўринларини яратиш. Ўрмон секторида ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар да вақтинча ва доимий иш ўринларини ташкил қилиш , ёшлар ва аёлларга алоҳида эътибор қаратиш. 700 тагача иш ўринлари яратиш. БРМ 1, 15 Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, Жаҳон банки, ЖАЙКА, Окфсорд университети, Кент университети, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.4. Қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишни ривожлантириш ва энергия самарадорлигини ошириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Олий ва ўрта махсус таълим муассасаларида қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги соҳаси мутахассисларни ўқитиш дастурларини тайёрлаш ва жорий қилиш. 2. Қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлигини ривожланиш ва кучайтириш соҳасида мутахассисларнинг малакасини ошириш. 3. Маиший турмушда ҳам, хусусий бизнесни ривожлантиришда ҳам қайта тикланувчи энергиядан фойдаланиш ва энергия самарадорлигини ошириш имкониятларини тушунтириш бўйича маҳаллий аҳоли билан кенг ахборот-тарғибот ишларини амалга ошириш. 4. Минтақавий дастурни ишлаб чиқиш ҳамда кичик қайта тикланувчи энергия объектларидан фойдаланиш бўйича тегишли норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ва аҳоли ва бизнес тузилмалари ичида энергияни тежаш бўйича билимларни ошириш. 5. Чорвачиликни ривожлантириш учун яйлов ўсимликларининг уруғини экиш, боғдорчиликни ривожлантириш учун маҳаллий аҳолини уруғлик ва кўчат материаллари билан таъминлаш. Минтақада ушбу йўналишни фаол ривожлантириш учун етарли миқдорда қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги соҳасида мутахассислар тайёрлаш тизимини ташкил қилиш . 2 та олий ва ўрта махсус таълим муассасаларида ўқитишнинг тажриба дастурлари, 1 та малака ошириш курси, қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги бўйича минтақавий дастурни амалга ошириш. БРМ 4, 7 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тегишли вазирлик ва идоралар Энергетика вазирлиги, Миллий телерадиокомпания Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши фуқаролик жамияти институтлари БМТТД Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Кичик қувватли қайта тикланувчи энергия жиҳоз-ускуналарини етказиб бериш ёки уларни йирик қисмларда йиғишни ташкил этиш бўйича ташкилотларни/технопаркларни тузиш учун шароит яратиш ва кўмаклашиш, аҳоли, хусусий бизнес фойдаланиши учун энергетик самарали бўлган технологияларни (печлар, термоизоляция, давомий совитиш ва бошқалар) ривожлантириш. 2. Кичик қайта тикланувчи энергия объектларига хизмат кўрсатиш сервис тизимини ташкил қилиш. 3. Узоқда жойлашган, изоляциядаги ҳудудлар ёки бизнеснинг энергия таъминоти учун аҳоли ва хусусий бизнес қайта тикланувчи энергиядан фойдаланишини ривожлантириш учун молиявий дастурларини ишлаб чиқиш. 4. Қулайликни яратиш ва фойдаланиш харажатларини камайтириш учун хусусий уйлар ҳамда кичик ва ўрта бизнес объектлари энергия самарадорлигини ошириш дастурини амалга ошириш. 5. Сув-насос станцияларини модернизациялаш ва энергия самарадорлигини ошириш. 6. Коммунал секторда ва қурилиш соҳасида энергия самарадорлигига оид дастурларни амалга ошириш. Хусусий даражада, бизнесда ва коммунал соҳада қайта тикланувчи энергия дан фойдаланишни ва энергия самарадорлигини кенг кўламли ривожлантиришни жорий қилиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. Камида жиҳоз-ускуналарга хизмат кўрсатиш тизими бўлган 1 та ишлаб чиқаришни ташкил қилиш , минтақанинг барча туманларида олиш мумкин бўлган молиялаштириш ва маслаҳат хизматлари дастурини ва 3 та комплекс дастурни амалга ошириш. БРМ 7, 8, 9, 11 Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги Энергетика вазирлиги Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Сув хўжалиги вазирлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Қурилиш вазирлиги Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Энергияни тежаш ва қайта тикланувчи энергия масалалари бўйича жиҳоз-ускуналарни ва хизматларни излашни енгиллаштириш мақсадида ягона ахборот платформасини ташкил қилиш. 2. Қайта тикланувчи энергиядан ер ости сувларини сўриб олиш, ер ости сувларини чучуклаштириш ва марказлашган энергия таъминотидан узоқ бўлган насос станцияларининг энергия таъминоти учун фойдаланиш усулларини синовдан ўтказиш. 3. Қайта тикланувчи энергиядан узоқ бўлган ўрмон хўжалиги объектлари энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини амалга ошириш. 4. Қайта тикланувчи энергиядан узоқ бўлган қишлоқ хўжалиги объектлари энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини (яйлов жойлар, асал ишлаб чиқарувчилар ва бошқалар) амалга ошириш. 5. Қайта тикланувчи энергиядан узоқ бўлган соғлиқни сақлаш объектлари энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини (электр энергияси, иссиқ сув) амалга ошириш. 6. Қайта тикланувчи энергиядан узоқ бўлган Ўзгидромет маркази объектлари энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини амалга ошириш. 7. Тикланадиган энергия манбаларини ташкил этиш орқали туристик инфратузилма объектлари (жойлаштириш, овқатланиш объектлари, йўлбўйи инфратузилмаси, осори атиқалар) энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини (электр энергияси, иссиқ сув) амалга ошириш. Ижтимоий ва иқтисодий соҳаларнинг асосий секторларида кичик қувватли қайта тикланувчи энергия дан фойдаланиш имкониятларини намойиш этиш. Ҳар бир сектор бўйича 10 тагача тажриба лойиҳалари ҳамда мувофиқ ишлайдиган ахборот платформаси. БРМ 3, 6, 7, 15 Сув хўжалиги вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, «Ўзбекчорванасл» агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Туризм ва спорт вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари гуруҳлари учун уларнинг яшаш сифатини ошириш ҳамда иссиқлик ва энергия таъминоти харажатларини камайтириш мақсадида энергия самарадорлиги бўйича дастурларни жорий қилиш. 2. Энергия самарадорлиги ва қайта тикланувчи энергия масалаларини ривожланиш соҳасида танловларни ўтказиш, стартапларни қўллаб-қувватлаш орқали ёшларни рағбатлантириш. Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд гуруҳларини ижтимоий ва иқтисодий қўллаб-қувватлаш ва ёшлар ташаббусларини қўллаб-қувватлаш тизимини жорий этиш. БРМ 7, 4, 10 Энергетика вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, фуқаролик жамияти институтлари Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.5. Экологик таълимни ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Умумтаълим мактабларининг экологияни ўқитиш бўйича моддий-техник ва методологик-услубий базасини мустаҳкамлаш ҳамда махсус мослаштирилган ўқув дастурларини ишлаб чиқиш. 2. Оролбўйи олий таълим муассасаларида атроф муҳитнинг ҳолатини мониторинг қилиш бўйича ўқув лабораториялари тармоғини ривожлантириш. Экологик таълимни сифатли ўқитиш учун моддий-техник ва методологик базани таъминлаш. МТТ ва мактаблар учун ўқув қўлланмалар тўпламини ишлаб чиқиш. Олий таълим муассасаси лабораторияларини техник жиҳозлаш. БРМ 4, 15 Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Умумтаълим ва «Баркамол авлод» болалар мактаблари ҳудудларини кўкаламзорлаштириш ҳамда мақбул микроиқлимни ҳосил қилиш учун мактаб ёнида боғларни ҳамда атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича амалий ўқув машғулотларини ўтказиш учун экомайдончаларни ташкил қилиш. 2. Ёшлар марказлари ва умумтаълим мактаблари негизида эко-мактаблар ва ахборот-коммуникация технологиялари бўйича дастурлари бўлган мактаблар тармоғини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш. 3. Олий таълим муассасаларида ва мактабларда ёшлар учун тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланиш ва энергия самарадорлиги бўйича таълим дастурларини ташкил этиш. 4. Ўқитишда ва хабардорликни оширишда қўллаш учун таълим муассасаларида қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги соҳасида тажриба лойиҳаларини амалга ошириш. 5. Ёшларни ижтимоий фаоллаштириш ҳамда ижтимоий ва экологик дастурларга жалб қилиш учун кўнгиллилар ҳаракатини ривожлантириш. Оролбўйи ёшлар экологик ҳаракатини қўллаб-қувватлаш. 6. Ёшларни Оролбўйи экологик муаммоларини ҳал қилиш учун рағбатлантириш ва инновацион ишлаш усулларини шакллантириш учун танловлар дастурини амалга ошириш. 7. Талабаларнинг ташкилотларда инновациялар ва технологиялар соҳасида атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида касбий-техник стажировкаларини ташкил этиш. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалаларини ўқитиш учун зарур инфратузилмани ташкил қилиш ва ёшлар ташаббусларини рағбатлантириш. 300 та умумтаълим мактаби ҳамда 14 та «Баркамол авлод» болалар мактабларини кўкаламзорлаштириш, 5 та тажриба-синов мактабини қўллаб-қувватлаш (3 та умумтаълим мактаби, 2 та Ёшлар маркази), 5 та таълим муассасасида ўқув дастурларини синовдан ўтказиш, қайта тикланувчи энергия бўйича 5 та демо лойиҳа, барча туманларда кўнгиллилар ҳаракатларини ва ташкилотларини ташкил қилиш, 1 та грант ва 1 та танлов дастурини амалга ошириш. БРМ 4, 7, 15 Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ЮНЕСКО, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Ўқув жараёнида фойдаланиш учун мослаштирилган, экология ва сувни тежаш соҳасидаги замонавий инновацион технологиялар бўйича ўқув марказларини ташкил этиш. 2. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалалари бўйича ўзбек ва қорақалпоқ тилларида онлайн ўқув платформаларини ташкил қилиш. 3. Инновациялар ва технологияларни қўллаш масалалари бўйича «хакатон»ларни (IT-технологиялар форуми) ўтказиш. Ёшларни ўқитиш ва ҳамкорликни рағбатлантириш учун АКТ ва инновацион ёндашувларни қўллаш. 3 та демо марказ, 1 та платформа ва минтақанинг барча туманларида «хакатон»ларни ўтказиш. БРМ 4, 7, 15 Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Ўзига хос ривожланиш хусусиятлари бўлган болаларни атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида таълимга ва тадқиқотларга фаол жалб қилиш учун уларни қўллаб-қувватлаш. 2. Қизларни атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида таълимга ва тадқиқотларга, шу жумладан, муҳандислик ва АКТ тадқиқотларига фаол жалб қилиш учун уларни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш. Ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларни қўллаб-қувватлаш ва гендер тенгликни ривожлантириш тизимини ташкил қилиш. 2 та қўллаб-қувватлаш дастурини амалга ошириш. БРМ 4, 5, 15 Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги, фуқаролик жамияти институтлари Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.6. Атроф муҳит ва иқлим ҳолатини мониторинг қилиш тизимини ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Гидрометео прогнозлаш, экологик мониторинг, иқлим ўзгаришлари соҳасида моделлаштириш ва тадқиқотларнинг замонавий ёндашувлари/усуллари бўйича халқаро тажрибани бўлишиш. 2. Мутахассислар, айниқса, ёш мутахассислар учун ходимларни алмашиш, стажировка, таълим дастурларини ишлаб чиқиш ёрдамида гидрометеорологик хизмат ходимларининг илмий ва амалий салоҳиятини ошириш. 3. Гидрометеохизматни комплекс ривожлантиришнинг узоқ муддатли концепциясини ишлаб чиқиш. 4. Гидрометеорологик прогнозларни якуний фойдаланувчиларга тақдим этиш форматини такомиллаштириш, самарали хабар бериш каналларини ривожлантириш. 5. Гидрометеорологик хизмат томонидан хўжалик юритувчи субъектларга тақдим этиладиган хизматлар кўламини кенгайтиришга кўмаклашиш ва тижорат сервислар ҳисобига ўзини қоплашни ошириш. Атроф муҳит ва иқлимни мониторинг қилиш соҳасида халқаро тажриба алмашиш тизимини ривожлантириш. Гидрометеохизматни стратегик ривожлантириш ва кўрсатиладиган хизматлар кўламини кенгайтириш. Стажировкалар тизими, узоқ муддатли ривожланиш концепцияси, кенгайтирилган хизматлар рўйхати. БРМ 13 Ўзгидромет маркази, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, фуқаролик жамияти институтлари БМТТД, Жаҳон банки, ЮНЕСКО, IRSA-C N R-сув тадқиқотлари институти, ФАО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Гидрометеокузатувлар, экологик назорат ва иқлим ўзгаришлари тадқиқотлар стационар тармоғини ҳамда қор-кўчки станциялари тармоғини ривожлантириш ва техник мустаҳкамлаш. 2. Атроф муҳитни мониторинг қилиш ва гидро-метеорологик тадқиқотлар мобил станцияларини/ лабораторияларни техник жиҳозлаш. 3. Гидрометеорологик хизматнинг гидрометеорологик жараёнларни ва иқлим ўзгаришларини моделлаштириш ва прогнозлаш бўйича тизимини техник жиҳозлаш. Атроф муҳит ва иқлимни мониторинг қилиш тизимини моддий-техник жиҳозлаш. Тармоқни кенгайтириш ва 10 та мониторинг станцияларини жиҳозлаш. БРМ 13 Ўзгидромет маркази, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Жаҳон банки, IRSA-C N R-сув тадқиқотлари институти, ФАО Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Иқлим ўзгаришларига мослашиш соҳасида инновацияларни қўллаш бўйича тадқиқотларни ўтказиш. Иқлим ўзгаришларининг атроф муҳитга, устувор иқтисодий соҳаларга ва ижтимоий ривожланишга таъсир этишини моделлаштириш. 2. Илмий тадқиқотларга АКТни жорий қилиш ва Орол минтақаси учун экологик маълумот банкини тузиш, атроф муҳит ҳолатининг масофадан зондли тадқиқотлари ва комплекс географик ахборот тизимларини ташкил қилиш. 3. Экологик ва гидрометеорологик мониторинг тармоғини автоматлаштириш. 4. Гидрометеорологик архив ва экологик мониторинг маълумотларини рақамли форматга ўтказиш. Атроф муҳит ва иқлимни мониторинг қилиш жараёнларини рақамлаштириш ва автоматлаштириш. Иқлимнинг асосий тармоқларга таъсир этиши моделларини ишлаб чиқиш, ягона ахборот банкини ва географик ахборот тизимлари ни ташкил қилиш, 10 та станцияни автоматлаштириш, архивларни рақамли форматга ўтказиш. БРМ 13 Ўзгидромет маркази, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Инновацион ривожланиш вазирлиги IRSA-C N R-сув тадқиқотлари институти, ФАО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Мазкур касбнинг жозибадорлигини ошириш ва кадрлар захирасини тайёрлаш учун Гидрометеорологик хизматнинг ёш мутахассисларини ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш. 2. Гидрометеорологик хизмат ходимларининг узоқ станцияларда яшаш шароитларини яхшилаш. Ёш мутахассисларни қўллаб-қувватлаш ва ишчилар учун турар жой тизимини ташкил қилиш. 1 та қўллаб-қувватлаш дастурини амалга ошириш, 10 та станцияни реконструкция қилиш. БРМ 13 Ўзгидромет маркази, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 1.7. Нокимёвий саноатни ривожлантириш ва чиқиндиларни бошқариш/олдини олиш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Чиқиндиларнинг олдини олиш ва бошқариш ҳамда кам кимёвий саноатни ривожлантириш бўйича комплекс минтақавий концепцияни ишлаб чиқиш, шу жумладан, норматив-ҳуқуқий базани ва институционал ривожланишни такомиллаштириш. 2. Кам чиқиндили материаллар ва чиқинди ҳажмини камайтиришган қаратилган циклик иқтисодий моделларни ишлаб чиқиш ва илмий изланишлар олиб бориш. 3. Қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган материалларни ишлаб чиқиш. 4. Қаттиқ ва суюқ маиший чиқиндиларни қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган материалларни ишлаб чиқиш. 5. Заҳарли ва биологик хавфли чиқиндилар, шу жумладан, тиббий чиқиндиларни қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган хамда ёнмайдиган материалларни ишлаб чиқиш. 6. Аҳоли учун чиқиндиларни бошқариш бўйича оммавий ахборот-таълим дастурини ишлаб чиқиш. Чиқиндиларни барқарор бошқариш бўйича ишларни услубий ва институционал-ҳуқуқий таъминлаш. Чиқиндиларни бошқаришнинг минтақавий концепцияси, чиқиндиларнинг асосий турлари бўйича методологик материаллар тўплами, ахборот кампаниясини ўтказиш. БРМ 11, 12 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Барча турдаги чиқиндиларни комплекс хатловдан ўтказиш. 2. Чиқиндиларни бошқариш ва камайтириш бўйича давлат-хусусий шериклик ва саноат симбиози ва ҳамкорлиги орқали дастурларини рағбатлантириш. 3. Марказлаштирилган оқова тизимлари ва чиқиндиларни тозалаш тизимларини таъмирлаш, реконструкция қилиш ва қуриш. 4. Йирик аҳоли пунктларида қаттиқ маиший чиқиндиларни бошқариш тизимини ривожлантириш. 5. Кичик аҳоли пунктларида қаттиқ маиший чиқиндиларни ва қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини бошқариш тизимини ривожлантириш. 6. Заҳарли қишлоқ хўжалиги чиқиндилари, барқарор органик ифлослантирувчилар ва тиббий чиқиндиларни хавфсиз утиллаштириш дастурини амалга ошириш. 7. Маиший турмушда ва ишлаб чиқаришда пластикдан фойдаланишни камайтириш. 8. Устюрт платоси ва Қозоғистон Республикаси яқинидаги 1 млн. гектардан ортиқ майдондаги ўтлоқларда тарқалган Қўнғирот сода заводи саноат чиқиндилари ва уй хўжаликлари чиқиндиларига қарши курашиш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Чиқиндиларни бошқаришнинг бутун цикли бўйича барқарор ташкилий схемаларни ишлаб чиқиш мақсадида, чиқиндиларнинг асосий турларини бошқариш бўйича чора-тадбирлар комплексини амалга ошириш. Минтақанинг барча йирик ва бир қатор кичик аҳоли пунктларида (5) чиқиндиларни йиғиш, утилизация ва қайта ишлаш бўйича лойиҳалар амалга оширилган. Ҳудудларни саноат ва уй хўжаликлари чиқиндиларидан тозалаш. БРМ 11, 12 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, ФАО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Чиқиндиларни йиғиш, утиллаштириш ва қайта ишлаш бўйича инновацион ёндашувлардан фойдаланиш. 2. Чиқиндиларни мониторинг ва назорат қилиш тизимини ташкил қилиш учун АКТдан фойдаланиш. 3. Чиқиндиларни бошқаришда ва қайта ишлашда инновациялар бўйича «хакатон»ларни ўтказиш ва стартапларни қўллаб-қувватлаш. Чиқиндиларни бошқариш соҳасида АКТ ва инновацион ёндашувларни қўллаш, аҳолини фаол жалб қилишни рағбатлантириш. Мониторинг тизими, 5 та тажриба лойиҳалари, мунтазам «хакатон»лар ва стартапларни қўллаб-қувватлаш. БРМ 11, 12 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси IRSA-C N R-сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш Санитария ва гигиена стандартларини ошириш учун, уй хўжалиги даражасида чиқиндиларни барқарор бошқариш тизимларини жорий қилишни қўллаб-қувватлаш Уй хўжаликлари даражасида чиқиндиларни бошқаришни ривожлантириш тизимини ташкил қилиш. БРМ 11, 12 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари II. Минтақани иқтисодий ривожлантириш бўйича чоралар 2.1. Тадбиркорликни ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Хусусий тадбиркорлик ривожланишини қўллаб-қувватлаш орқали аҳолининг бандлиги ва даромадларини ошириш. Бизнесни амалга ошириш ва тадбиркорлик бўйича курсларни ва тренингларни ташкил қилиш. 2. Аҳолининг касбий малакаларини ривожлантириш, инновациялар ва замонавий технологиялардан фойдаланишда, ҳунармандчилик, туризм, ва қишлоқ хўжалиги соҳаларида ижодий фаолликни рағбатлантириш ҳамда ёшларга ва аёлларга алоҳида эътибор қаратиш. Касбий таълим ва тадбиркорликни ривожлантириш учун шароитларни яратиш бўйича чоралар кўриш. БРМ 1, 4, 8 Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича молиявий маҳсулотларни, имтиёзли кредит линияларини ишлаб чиқиш ва ривожлантириш. 2. Тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш бўйича маслаҳат марказлари тармоғини ривожлантириш. 3. Ёшлар ўртасида ижтимоий тадбиркорликни ривожлантириш. Минтақадаги ёшларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш юзасидан доимий фаолият юритувчи грант дастурини жорий қилиш ва ёшларнинг салоҳиятини рўёбга чиқариш учун имкониятлар яратиш. 4. Ёшлар ишлари агентлигининг барча туман бўлинмаларида юридик клиникаларни ташкил қилиш. 5. Қишлоқ жойларида товарларни ишлаб чиқаришда ва хизматларни кўрсатишда касаначилик ва оилавий бизнес имкониятларини кенгайтириш, ишлаб чиқариш техникаси ва ускуналарни харид қилиш учун грантларни тақдим этиш. 6. Касаначилар ва оилавий гуруҳлар томонидан ишлаб чиқариладиган товарлар ва хизматларни ривожлантиришда маркетинг қўллаб-қувватлаш. Шахсий тадбиркорлар, кичик ва ўртача ташкилотларнинг товарлари ва хизматларининг ярмаркаларини мунтазам ўтказиш. 7. Хусусий тадбиркорлар, кичик ва ўрта ташкилотлар ишлаб чиқарадиган маҳсулотларнинг мувофиқлик стандартларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. 8. Товарлар ва хизматларни биргаликда самарали ривожлантириш ва сотиш учун тадбиркорлар томонидан кооперативлар ва/ёки ишлаб чиқарувчиларнинг уюшмаларини ташкил этишга кўмаклашиш. Тадбиркорликни рағбатлантириш, ишлаб чиқариладиган маҳсулотнинг сифатини ошириш ва маркетинг қўллаб-қувватлаш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. Ижтимоий тадбиркорлик дастури, барча туманларда юридик клиникалар, ёшлар учун грант дастури, касаначиларни қўллаб-қувватлаш дастури ва стандартларни жорий қилиш, кооперативлар/ ассоциациялар тармоғини ривожлантириш. БРМ 1, 4, 8 Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Ёшларнинг турли тоифалари учун универсал трейнинг марказини (коворкинг марказини) ташкил қилиш. 2. Хусусий тадбиркорлар томонидан товарларни сотиш ва хизматларни кўрсатиш учун онлайн платформаларни ривожлантириш. 3. Касаначилик ва тадбиркорликни ривожлантириш учун билимлар ва малакаларга касбий ўқитиш бўйича онлайн плат�ормаларни ишлаб чиқиш. 4. Мунтазам танловларни ўтказиш ва стартапларни қўллаб-қувватлаш тизимларини ташкил қилиш. Тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш учун замонавий технологияларни ва онлайн платформаларни жорий қилиш. Товарлар ва хизматларни сотиш учун платформани ривожлантириш, тренинг марказини ва ўқитиш платформасини ташкил қилиш, ташббусларни қўллаб-қувватлаш тизими. БРМ 1, 4, 8 Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Стартаплар учун, шу жумладан, технологиялар ва жиҳоз-ускуналарни сотиб олиш учун грантлар берилиши йўли билан аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд гуруҳлари, жумладан, ногиронлиги бўлган шахслар учун мавжуд ижтимоий ташкилотларни қўллаб-қувватлаш ва янги ташкилотларни ташкил қилиш. 2. Имкониятлари чекланган шахслар учун ёшларга ва аёлларга алоҳида эътибор қаратган ҳолда, касбий малакаларни ривожлантириш бўйича касбий курсларни ташкил этиш. Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд гуруҳларини тадбиркорликка жалб қилиш учун қўллаб-қувватлаш тизимини ташкил қилиш. Ижтимоий ташкилотларни қўллаб-қувватлаш дастури, ва 3 та туманда курслар ташкил этиш . БРМ 1, 2, 8 Ёшлар ишлари агентлиги, Инвестиция ва ташқи савдо вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 2.2. Туризмни ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Туризм кластерини ташкил этиш ва унинг асосида намунавий марказларни ташкил этиш, кейинчалик кўп функцияли «Ижтимоий ҳамкорлик» қишлоқ марказларини ташкил этиш. 2. Туризмни давомий ривожлантириш бўйича ўқув дастурини ишлаб чиқиш (бошқариш, алоқа, маркетинг, брендлаш, сервис, меҳмондўстлик, меҳмон уйларини барпо этиш, гидларни тайёрлаш, тадбиркорликни ривожлантириш, туристик маҳсулотларни, йўналишларни ишлаб чиқиш). Аёллар, ёшлар, ногиронлиги бўлган шахслар учун махсус дастурларни ишлаб чиқиш. 3. Туризмнинг барқарор ривожланиши билан мувофиқлашган холда маданий ва табиий меросни, шу жумладан, музей ва музей коллекцияларини ҳимоя қилиш бўйича махсус дастурлар ишлаб чиқиш. 4. Туризм кластери негизида, туристик соҳада хизмат кўрсатиш ва тадбиркорликни ривожлантириш бўйича маҳаллий аҳоли/жамоат учун ўқитиш марказини ташкил этиш. 5. Маҳаллий аҳолини/жамоатни туристик соҳада хизмат кўрсатишга жалб қилиш масалалари бўйича аёллар ва ёшларга алоҳида эътибор қаратган ҳолда, жойларга чиқиб сайёр амалий машғулотларни ташкил этиш. Минтақада туризмни ривожлантириш учун кадрларни тайёрлашнинг мувофиқ ишлайдиган ва самарали тизимини ривожлантириш. Туризм кластерини ташкил қилиш бўйича лойиҳа ишлаб чиқиш, тематик ўқув дастурлари тўпламини ишлаб чиқиш, жойларга чиқиб машғулотлар ўтказиш. БРМ 4, 8, 15 Туризм ва спорт вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Хизмат кўрсатишга оид стандартларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. 2. Туризм соҳасида фаолият юритувчи ташаббускор гуруҳларни ва тадбиркорларни доимий қўллаб-қувватлаш бўйича маслаҳат марказларини ташкил этиш. 3. Туристик маҳсулотларни ва манзилларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш ҳамда материалларни хатловдан ўтказиш ва шакллантириш. 4. Маҳаллий туристик бизнесни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш учун қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштириш. 5. Оролбўйи минтақасининг салоҳияти, рақобат устуворликлари ҳақида туристик маҳсулотлар ва манзиллар бўйича материалларни тарғиб этиш, ташкилотчиларнинг салоҳиятини ривожлантириш бўйича махсус маркетинг дастурини ишлаб чиқиш. 6. Экологик ва қишлоқ туризмни ривожлантириш ва Орол минтақаси муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, давлат қўриқхоналари ва табиат боғлари ва биосфера резерватларнинг қўриқхона зоналаридан ташқари, ҳудуди бўйлаб саёҳатларни ташкил этиш учун туризмни ривожлантириш бўйича дастурни ишлаб чиқиш. 7. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар атрофидаги қўриқланма зоналарда базавий туристик инфратузилмани (табиат музейлари, йўналишлар), логистикани ривожлантириш. 8. Оролбўйида бальнеологик туризмни ривожлантириш учун ерости сувларидан (минерал ва термал сувлар) фойдаланиш. 9. Сув ҳавзалари ҳудудида балиқчиликни ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш. 10. Йўллар тармоғини ва йўлбўйи инфратузилмасини ривожлантириш. 11. Туристларни жойлаштириш тармоғини ташкил қилиш (меҳмонхоналар, меҳмон уйлари), юртада (этник) яшаш жойлари. 12. Осори атиқалар атрофида инфратузилмани ташкил этиш, (йўналишларни жиҳозлаш, овқатланишни, ҳожатхоналарни, дам олиш жойларини ташкил этиш, сувенирлар билан савдо қилиш). 13. Транспорт хизматларини кўрсатиш тизимини ривожлантириш. Хизматларнинг кенг кўламини кўрсатган ҳолда, туризмни комплекс ривожлантириш учун шароитларни яратиш. Стандартларни, туристик маҳсулотларни ишлаб чиқиш, 2 та муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар да инфратузилмани яратиш, бальнеологик марказни ташкил қилиш ҳамда жойлаштириш. БРМ 8, 15 Туризм ва спорт вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ЮНЕСКО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, Сайғоқларни асраш альянси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Тематик сайтларда, жаҳоннинг йирик янгилик каналларида, Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги форумларда тегишли материалларни жойлаштириш, турли даражадаги халқаро фестиваллар, этно-туристик экспедициялар, ноаънанавий туристик йўналишлар ташкил этиш хамда маҳаллий аҳолини лойиҳаларга фаол жалб этиш йўли билан Оролбўйи масалаларига халқаро эътиборни қаратиш учун минтақада туризмни ахборот-тарғибот қўллаб-қувватлаш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. 2. Туризмни ривожлантириш мақсадида АКТ ишланмаларини кенг жорий қилиш, веб-саҳифалар, Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали хизмат кўрсатиш имкониятларини кенгайтириш. 3. Оролбўйи минтақасини саёҳат маскани сифатида реклама қилиш учун ижтимоий платформалар учун туристик медиа контент ишлаб чиқиш бўйича салоҳиятини ошириш/ривожлантириш. Минтақада туризмни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш учун замонавий АКТлардан фойдаланиш. Ахборот кампанияси, туристик хизматлар сайтлари. БРМ 8, 15 Туризм ва спорт вазирлиги, Инновацион ривожлантириш вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Туризм кластерини ташкил этиш ва унинг асосида намунавий марказларни ташкил этиш хамда қишлоқларда кўп функцияли ривожланиш марказларини ривожлантириш. 2. Маҳаллий аҳоли учун туристик фаолиятга ва тадбиркорликни ривожлантиришга жалб қилиш бўйича ўқитиш ва маслаҳат хизматларини кўрсатишни ташкил этиш. 3. Маҳаллий аҳоли учун туристик соҳада хизматларни кўрсатиш ва тадбиркорликни ривожлантириш бўйича таълим дастурларини ишлаб чиқиш ва ўқитишни ташкил этиш, бунда хотин-қизларга, ёшларга, ногиронлиги бўлган шахсларга алоҳида эътибор қаратиш. Маҳаллий аҳолини туризмни ривожлантиришга фаол жалб қилиш ва ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларга алоҳида эътибор қаратиш. БРМ 5, 8, 15 Туризм ва спорт вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 2.3. Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Мутахассисларни тайёрлаш ва агрономларнинг малакасини ошириш дастурларини ишлаб чиқиш. 2. Аҳолини яйловларда барқарор чорвачиликни ривожлантиришга ўқитиш. 3. Салоҳиятни ошириш ва аҳолининг шахсий томорқа ва фермерлик хўжаликларида қўлланиши мумкин бўлган илғор қишлоқ хўжалигига оид ва ресурсларни тежайдиган ишлаш усуллари ҳақидаги хабардорлигини ошириш. 4. Селекция, қишлоқ хўжалиги технологиялари билан шуғулланадиган илмий муассасаларнинг салоҳиятини ва техник имкониятларини ўстириш, қишлоқ хўжалигида янги технологиялардан ва инновациялардан фойдаланиш соҳасида ўсимликшунослик ва чорвачиликни (шу жумладан, паррандачиликни) яхшилаш бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш. Минтақада қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун кадрлар тайёрлаш бўйича кучайтирилган ва самарали тизим. Касбий таълим дастурини ишлаб чиқиш, минтақадаги асосий илмий муассасаларни техник жиҳозлаш. БРМ 1, 2, 4, 8 Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, Жаҳон банки, ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Наслчилик ишлари, селекция соҳасида қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг янги зотларини, линияларини йўлга қўйиш, ҳамда ем экинларининг навларини ва гибридларини ишлаб чиқиш, уруғчилик ва уруғшунослик бўйича илмий-тадқиқот ишларини амалга ошириш. 2. Емларни ишлаб чиқариш тизимини ривожлантириш. Уруғчиликни ривожлантириш, уруғчилик хўжаликларини ташкил қилиш. 3. Аҳолига ерга ишлов бериш ва маҳсулотни йиғиб-териш бўйича хизмат кўрсатиш учун ихтисослашган МТП (машина-трактор парклари) моддий-техник базасини мустаҳкамлаш. 4. Хўжалик ичидаги ирригация тизимларини таъмирлаш-қурилиш ишларини қўллаб-қувватлаш. 5. Қишлоқ хўжалиги ўсимликларини биологик ҳимоялаш бўйича лабораториялар фаолиятини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш. 6. Қоракўлчилик ва туячилик ривожланишини қўллаб-қувватлаш. Техник жиҳозлашдан, то илмий кузатув ва логистик тармоқни ривожлантириш, қишлоқ хўжалигини ҳар томонлама ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини йиғиб-териш, қайта ишлаш ва сотиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. БРМ 1, 2, 8 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ФАО, Жаҳон банки, ЕИБ, ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Яйлов ва ўтлоқ ҳудудларини кенгайтириш учун уларни сув билан таъминлаш. 2. Ўтлоқ ва яйлов хўжаликлари инфратузилмасини ривожлантириш (сув, энергия таъминоти, ўтлоқларни жиҳозлаш). 3. Оролбўйи минтақасида мавжуд бўлган сув ҳавзаларини ривожлантириш ва улардан балиқчилик ва аквакультура етиштириш учун оқилона фойдаланиш чоралари комплексини ишлаб чиқиш. 4. Инкубацион цехлар, оқсилнинг юқори миқдори бўлган емларни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш пунктлари, сақлаш ва ташиш тизимлари бўлган замонавий балиқ питомникларини ташкил қилиш орқали балиқчиликни ривожлантириш. 5. Аквакультурани ривожлантириш, шу жумладан, табиий ва сунъий сув ҳавзалари негизида мўйнали ҳайвонларни (ондатра, нутрия ва бошқалар) кўпайтириш ва боқиш учун ҳайвонот фермаларини ташкил қилиш. 2 та кредит дастури, 2 та туманда сотувларнинг тажриба тизими, камида 2 та кооперативни ташкил қилиш, молиялаштириш дастури, барча туманларда маслаҳат марказлари, сертификатлаш дастури, 2 та лабораторияни жиҳозлаш, емларни ишлаб чиқаришни ривожлантириш дастури, 5 та туманда яйловларни сув билан таъминлаш, 5 та узоқда боқиш жойларини жиҳозлаш, сотувлар, қайта ишлаш ва маркетинг қўллаб-қувватлаш дастурларини амалга ошириш, мунтазам кўргазмаларни ташкил этиш. БРМ 1, 2, 8 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ФАО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Артемияни ишлаб чиқаришда кўмаклашиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. 2. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари янги технологиялар ва инновациялардан фойдалана олишлари учун янги мақсадли кредит молиявий маҳсулотларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Шу жумладан, шахсий томорқа хўжаликлари даражасида ҳам, фермерлик хўжаликлари даражасида ҳам замонавий технологияни қўллашни рағбатлантириш учун банк маҳсулотларини қўшма молиялаштириш/субсидиялаш. 3. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилари учун кредит дастурлари ва маҳсулотларидан фойдаланиш йўллари бўйича маслаҳат хизматларини кўрсатиш. 4. Кичик ва ўрта қишлоқ хўжалиги ташкилотларининг рентабеллигини ва унумдорлигини ошириш учун қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг уюшмаларини, кооперативларини ташкил қилиш. 5. Майда ва ўрта қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини қўллаб-қувватлаш учун чорвачилик маҳсулотларини (гўшт, жун, терилар, сут) сотиш тизимини ташкил қилиш. 6. Кичик қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бўйича чоралар ишлаб чиқиш. 7. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва қайта ишлашни логистик ҳамда маркетинг қўллаб-қувватлашни ташкил этиш орқали минтақанинг экспорт салоҳиятини кенгайтириш. 8. Минтақанинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш соҳасида техник салоҳиятини мустаҳкамлаш, шу жумладан, замонавий ёндашувлар ва инновацияларни қўллаш. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш ташкилотлари тизимини ривожлантириш. 9. Ветеринария назоратини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш, қишлоқ хўжалиги лабораторияларини ташкил қилиш ва техник жиҳозлаш, шу жумладан, емларнинг сифатини назорат қилиш. 10. Минтақанинг экспорт салоҳиятини ошириш учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш, қайта ишлаш ва сертификатлаш соҳасида жаҳон стандартларини жорий қилиш. 11. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш, қайта ишлашнинг фитосанитария назорати бўйича мобил ва/ёки стационар пунктларни ташкил қилиш. 12. Халқаро анжуманлар ва кўргазма-ярмаркаларни ташкил этиш орқали қишлоқ хўжалиги соҳасидаги муваффақиятли тажрибани тарқатиш. Маҳаллий аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини қишлоқ хўжалиги фаолиятига жалб қилиш мақсадида қўллаб-қувватлаш тизимини ташкил қилиш. Ижтимоий қўллаб-қувватлаш дастурларини жорий қилиш. БРМ 1, 2, 8 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар, фуқаролик жамияти институтлари, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Оролбўйи минтақаси фермерлик жамоаларининг иқлимий барқарорлигини ошириш. 2. Органик қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришни ривожлантиришга кўмаклашиш. 3. Чорвачилик учун емларни ишлаб чиқаришда инновациялардан ва янги технологиялардан фойдаланиш. 4. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришда сув тежайдиган технологияларни жорий қилиш. 5. Зоналарга ажратиш, қишлоқ хўжалиги ишларини мониторинг қилиш ва режалаштириш учун масофадан зондлаш тадқиқотлари усулларидан фойдаланиш. 6. Юқори маҳсулдор қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш учун энергетик самарали бўлган қуёш иссиқхоналари тармоғини ташкил қилиш. Иқлим ўзгаришларига мослашиш, ресурсларни тежайдиган технологияларни ва АКТни жорий қилиш бўйича кенг кўламли ишларни амалга ошириш. Оролбўйи минтақасида қишлоқ хўжалигини мослаштириш дастури, сувни тежайдиган технологияларни кенг жорий қилиш дастурини амалга ошириш. БРМ 1, 2, 8 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ФАО, ЮНЕСКО, ГИЦнинг Оролбўйи ҳудудида экологияга қаратилган минтақавий ривожланиш лойиҳаси, IRSA-CNR-Сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бўйича аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари, шу жумладан, имкониятлари чекланган шахслар учун мавжуд ижтимоий ташкилотларни, аёлларнинг ташаббускор гуруҳларини/кооперативларни (сут маҳсулотларини ишлаб чиқариш, кигизни ишлаб чиқариш ва бошқалар) қўллаб-қувватлаш ва янги ташкилотларни ташкил қилиш. Аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифаларини қишлоқ хўжалигига жалб қилиш учун уларни қўллаб-қувватлаш тизимини ташкил қилиш. Ижтимоий қўллаб-қувватлаш дастурини амалга ошириш. БРМ 1, 2, 5, 8 Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ФАО, ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари III. Минтақани ижтимоий ривожлантириш чоралари комплекси 3.1. Аҳоли пунктларини ривожлантириш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Чораларни режалаштириш ҳамда ҳудудларни ривожлантириш бўйича мувофиқлаштирилган ҳаракатлар режаларини тайёрлаш соҳасида Қорақалпоғистон Республикасида маҳаллий ҳокимият органлари ходимларининг салоҳиятини ошириш. 2. Оролбўйи аҳоли пунктларини ривожлантириш методологияларини ва комплекс режаларини ишлаб чиқиш. 3. Қорақалпоғистон Республикасида маҳаллий ҳокимият органлари ходимларини ҳудудларни бошқаришнинг замонавий усулларига ўқитиш. 4. Оролбўйи минтақасида ўқитиш дастурларини ва марказларни ташкил қилиш ёрдамида сув таъминоти ва оқова тизими хизмати ходимларини янги технологиялардан фойдаланишга ўқитиш. 5. Коммунал хизматларнинг самарали бошқариш ва кўрсатиладиган хизматлар сифатини ошириш бўйича салоҳиятини ошириш. 6. Аҳоли пунктларининг комплекс ривожланиши учун норматив-ҳуқуқий таъминотни такомиллаштириш. Ҳудудларни ривожлантириш бўйича мувофиқлаштирилган режаларни тайёрлаш ва амалга ошириш учун маҳаллий ҳокимият органлари ходимларининг с алоҳиятини ўстириш . Оролбўйидаги асосий аҳоли пунктлари учун ривожланиш режаларини ишлаб чиқиш, аҳоли пунктларининг турли хизматлар учун ўқитиш тренингларини ўтказиш. БРМ 4, 11 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Аҳоли пунктлари ривожланишининг интеграциялашган секторал дастурларини ва бош режаларини (тарҳларини) ишлаб чиқиш. 2. Аҳоли пунктларини (шаҳар, қишлоқ) кўкаламзорлаштириш ва ободонлаштириш дастурини амалга ошириш. 3. Спорт майдончалари (шаҳар, қишлоқ) тармоғини ривожлантириш. 4. Кичик аҳоли пунктларида, шу жумладан, эски қудуқларни таъмирлаш ва янги қудуқларни бурғилаш ҳамда эски қурилмаларни таъмирлаш ва янги чучуклаштириш қурилмаларини ва насос станцияларни ўрнатиш йўли билан маҳаллий сув таъминоти ва оқова тизимларини жорий қилиш. 5. Сув ҳисобини юритишни яхшилашга кўмаклашиш ва сув таъминоти субъектларининг иқтисодий барқарорлигини ошириш учун тоифаланган тариф сиёсатини ривожлантириш. 6. Сув таъминоти ва сувни чиқариш сифатини назорат қилиш учун сув таъминоти ташкилотларида тегишли лабораторияларни ташкил этиш. 7. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти тармоқларини реконструкция қилиш ва кенгайтириш. 8. Оқова сувларни тозалаш сифатини ошириш ҳамда марказлаштирилган ва автоном тозалаш тизимларини ривожлантириш. 9. Турар жой фондини янгилаш (реновация) ва кўп хонадонли уйларда ва ижтимоий биноларда энергияни тежаш чораларини жорий қилиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. 10. Аҳоли пунктлари ичида ҳамда шаҳарлараро барқарор транспорт ҳаракатини кенгайтириш. Қулай яшаш шароитларини яратиш учун аҳоли пунктларининг интеграциялашган ривожланиши бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. 30 та аҳоли пунктларини кўкаламзорлаштириш, барча аҳоли пунктларида спорт майдончаларини ташкил қилиш, камида 10 та аҳоли пунктларида маҳаллий сув таъминоти тизимларини ташкил қилиш, инфратузилмани, турар жой фондини, транспортни ривожлантиришнинг комплекс дастурларини амалга оширишни. БРМ 4, 11 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Ёшлар ишлари агентлиги БМТТД, Жаҳон Банки, ЮНЕСКО, IRSA-C N R-Сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти тизимларини бошқариш жараёнини автоматлаштириш, шу жумладан, истеъмол қилиш ва йўқотишларнинг ҳисобини юритиш, ресурсларни самарали тартибга солиш/диспетчерлаштириш, географик ахборот тизимларини ташкил қилиш. 2. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти соҳасида энг яхши тажриба ва технологияларни тадқиқ этиш ва каталогини тайёрлаш. 3. Қулай ва хавфсиз яшаш шароитларини яратиш учун урбанистика тамойилларини қўллаш. 4. Аҳоли пунктларини ривожлантиришда smart cities тамойилларини қўллаш. Аҳоли пунктлари ривожланиши юзасидан замонавий усуллар ва технологияларни қўллаш чораларини тажриба-синов режимида амалга ошириш. Каталог ишлаб чиқиш, 2 та аҳоли пунктида диспетчерлаштиришни автоматлаштириш ва уни синовдан ўтказиш. БРМ 4, 11 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги ЮНЕСКО, IRSA-C N R-Сув тадқиқотлари институти, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Болалар боғчаларини ташкил этиш ёрдамида, ёш болали аёллар учун меҳнат шароитларини яратиш. 2. Аҳолининг барча гуруҳлари, шу жумладан, ёшлар, аёллар, ўзига хос ривожланиш хусусиятлари бўлган шахслар учун таълим ва ижодий тўгараклар, ривожланиш марказлари тармоғини ривожлантириш. 3. Ногиронлиги бўлган шахслар учун тўсиқларсиз муҳитни яратиш. Аҳолининг энг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари турмушини яхшилаш учун аҳоли пунктларининг ижтимоий инфратузилмасини ривожлантириш. Тўсиқларсиз муҳитни минтақанинг барча аҳоли пунктларида қисман жорий қилиш, туман марказларида ривожланиш марказларини ташкил қилиш. БРМ 4, 11 Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 3.2. Соғлиқни сақлаш Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Тиббиёт ходимларнинг шу жумладан, масофадан ўқитиш тизимини жорий қилиш ҳисобидан доимий малакасини ошириш бўйича чораларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. 2. Ёшлар учун репродуктив саломатли�ни муҳофаза қилиш ва оилани режалаштириш мақсадида профилактик тиббий дастурлар ишлаб чиқиш. 3. Аҳолининг тиббий саводхонлигини ошириш. 4. Ўрта махсус таълим муассасалари ва олий таълим муассасалар даражасида соғлом турмуш тарзи бўйича ўқув модулларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Аҳоли ва тиббий ходимлар салоҳиятини ошириш тизимини жорий қилиш. Аҳоли ва тиббий ходимларни ўқитиш дастурини амалга ошириш, 20 та таълим муассасаларида ўқув модулини тажриба-синов режимида жорий этиш. БРМ 3, 4 Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНФПА, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Оилавий ва қишлоқ поликлиникаларини, биринчи навбатда узоқ ҳудудларда техник жиҳозлашни яхшилаш. 2. Узоқ аҳоли пунктларида яшовчиларга тиббий хизматларни кўрсатиш учун керакли жиҳоз-ускуналар (рақамли флюорограф, ЭКГ, ультратовушли мосламалар, гематологик ва биохимик анализаторлар) билан жиҳозланган мобил амбулаторияларни ташкил этиш. 3. Шошилинч ёрдам тизимини ривожлантириш, транспорт билан таъминлаш. 4. Тиббий препаратлардан фойдаланиш имконини таъминлаш. Узоқ ҳудудларда аҳоли пунктларининг тиббий муассасаларини техник жиҳозлаш. 20 та тиббий пунктни, 3 та мобил амбулаторияни жиҳозлаш, 2 та тез тиббий ёрдам пунктини кучайтириш. БРМ 3 Соғлиқни сақлаш вазирлиги ЕИБ, Япон элчихонаси, ЖАЙКА, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш Тиббий хизмат кўрсатиш учун АКТ, узоқ ҳудудлардаги жамоалар учун масофадан маслаҳат бериш тизимини ривожлантириш. Масофадан тиббий маслаҳат бериш тизимини жорий қилиш. БРМ 3 Соғлиқни сақлаш вазирлиги ЮНФПА, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Узоқда жойлашган аҳоли пунктларида бирламчи бўғин мутахассислари учун мақбул турар жой шароитларини яратиш. 2. Узоқда жойлашган аҳоли пунктларида ишлайдиган ёш мутахассисларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш тизимини кучайтириш. Ёш мутахассисларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш тизимини кучайтириш, қўллаб-қувватлаш дастурини ишлаб чиқиш. БРМ 3 Соғлиқни сақлаш вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари Донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари 3.3. Таълим Салоҳиятни ошириш ва норматив-ҳуқуқий базани (таъминотни) такомиллаш-тириш 1. Мактабгача таълим ташкилотлари (МТТ) ходимларининг стажировкаларини, тематик тренингларини ташкил этиш орқали малакасини ошириш. МТТ ходимлари учун мавжуд бўлган таълим муассасалари (коллежлар/техникумлар) ва педагогик олий таълим муассасалари негизида тренинг марказларини ташкил қилиш. 2. Олий таълим муассасаларида халқаро таълим стандартларига ўтишда педагогларга услубий ёрдам кўрсатиш. 3. Олий ва ўрта махсус таълим муассасаларининг ўқитувчилар таркибининг малакасини ошириш марказлари салоҳиятини ривожлантириш ва техник жиҳозлаш. 4. Оролбўйи учун устувор бўлган мавзули йўналишларда инновацион технологиялар, шу жумладан, қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, АКТ, тил ўқитиш, қайта тикланувчи энергия ва сув тежайдиган технологияларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш каби соҳаларда олий таълим муассасалари ўқув дастурларини такомиллаштириш. Таълим жараёни самарадорлигини ошириш учун мактабгача таълим ташкилотлари ва олий таълим муассасалари салоҳиятини ривожлантириш . Алмашиш дастури, ўқитиш марказини ташкил қилиш, 2 та олий таълим муассасаларида инновациялар бўйича тажриба дастурини жорий қилиш ва услубий қўллаб-қувватлаш. БРМ 4 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инфратузилмани, ишлаб чиқариш салоҳиятини ривожлантириш ва энг илғор тажрибаларни намойиш этиш 1. Таълим муассасаларини техник жиҳозлашни яхшилаш. 2. Ўқувчилар учун транспорт хизматларини йўлга қўйиш ва махсус мактаб автобусларини сотиб олиш. 3. Оролбўйи мактабларида санитария-гигиеник инфратузилмани таъминлаш. 4. Минтақада мактаблар иситиш тизимларини таъмирлаш. 5. Минтақада мактабларнинг ичимлик сув таъминотини таъминлаш. 6. Ёшларнинг касбий ва тил тайёргарлиги марказларини ривожлантириш. 7. Олий таълим муассасалари талабаларининг илмий муассасаларда, дала тадқиқотларида амалиёт ўташ тизимини ривожлантириш. Таълим беришнинг самарадорлигини ошириш ва ўқитишнинг қулай жиҳатларини яхшилаш учун таълим тизими ташкилотларини техник жиҳозлаш.20 та МТТни техник жиҳозлаш, 211 та ҳожатхонани таъмирлаш, 123 та — қуриш, 153 та — сув таъминотига улаш, 57 та — артезиан манбаларига улаш, 36 та — фильтрлар ўрнатиш. БРМ 4 Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги ЮНЕСКО, Япония элчихонаси, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инновациялар ва АКТни жорий этиш 1. Умумтаълим ва «Баркамол авлод» болалар мактабларида робототехника бўйича курсларни ташкил қилиш. 2. Ахборот технологиялари (АТ) соҳасида мутахассисларнинг доимий мактабини ташкил қилиш мақсадида маҳаллий АТ мутахассислари учун тренинг курсларини ташкил этиш. 3. Ўқув жараёнини масофадан ўқитишнинг замонавий технологиялари билан жиҳозлаш орқали онлайн таълим тизимини такомиллаштириш. 4. Ўқув материалларини рақамлаштириш ва ўқув жараёнини ташкил этиш маълумотлари, шу жумладан, ўқувчилар ўзлаштириши маълумотлари базаларини яратиш. Таълим сифатини ошириш ва ўқувчиларнинг фойдали кўникмаларини кўпайтириш учун ўқув жараёнига инновациялар ва АКТни жорий қилиш. Робототехника бўйича курслар, материалларни рақамлаштириш, АТ бўйича машғулот дастури ва 20 та мактабга масофадан таълим беришни кучайтиришда кўмаклашиш. БРМ 4 Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги ЮНЕСКО, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари Инклюзив ривожланиш 1. Қизларнинг касбий-техник таълими учун жиҳоз-ускуналарни тақдим этиш. 2. Ёш мутахассисларни Оролбўйи олий таълим муассасаларида ва профессионал таълим муассасаларида ишлашга жалб қилиш ва қўллаб-қувватлаш. Ёш мутахассисларни қўллаб-қувватлаш ва илм-фанга жалб қилиш фондини ташкил қилиш. 3. Профессионал махсус услубиётларни ишлаб чиқиш ҳамда тегишли жиҳоз-ускуналар ва техника билан жиҳозлаш орқали, ўзига хос ривожланиш хусусиятлари (нутқ, кўриш ва эшитиш нуқсонлари) бўлган болаларга таълим бериш тизимини такомиллаштириш. Ўқувчиларнинг касбий кўникмаларини ривожлантиришга кўмаклашиш ва алоҳида эҳтиёжлари бўлган болаларга таълим бериш имкониятларини кучайтириш. 616 та мактабни жиҳозлаш, илм-фанга жалб қилиш фонди, 100 та таълим муассасаларида гендер тарбиялашнинг тажриба дастурларини амалга ошириш, алоҳида эҳтиёжлари бўлган болаларни ўқитиш учун 2 та марказни жиҳозлаш. БРМ 4, 5 Ёшлар ишлари агентлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги, фуқаролик жамияти институтлари ЮНФПА, ЮНЕСКО, ЖАЙКА, донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар, халқаро молия институтлари

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 январдаги 41-сон қарорига 3-ИЛОВА

Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантириш бўйича халқаро ҳамкорликни кенгайтириш ҳамда дастур ва лойиҳаларни амалга оширишнинг мониторингини ташкил этиш

Т/р Асосий йўналишлар Чора-тадбирлар Муддати Кутилаётган натижалар Масъул ижрочилар Халқаро ҳамкорлар I. Халқаро ҳамкорликни ривожлантириш чораларини амалга ошириш 1. Оролбўйи минтақасида халқаро ҳамкорликни мувофиқлаштиришнинг миллий механизмини яратиш. 1. Халқаро ташкилотлар, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро нодавлат нотижорат ташкилотлар (ННТ) рўйхатини шакллантириш ҳамда уларнинг Оролбўйи минтақасида устувор йўналишларини белгилаб бериш. 2022 йил июль 1. БМТнинг Оробўйи минтақаси учун инсон хавфсизлиги бўйича кўпшериклик Траст жамғармаси (Траст жамғарма) Маслаҳат қўмитасининг барқарор инвестициялар, мониторинг ва хабардорликни ошириш бўйича ишчи гуруҳлари ташкил этилади; 2. Траст жамғарма доирасидаги лойиҳаларни мониторинг қилиш тартиби қабул қилинади. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ институтлари, ЕИ, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 2. Оролбўйи минтақаси барқарор ривожланиш Маслаҳат қўмитаси регламенти ва баённомаларини ҳамда халқаро ҳамкорлар билан ишлаш механизмини жорий этиш. 2022 йил июль 3. Оролбўйи минтақасини ривожлантириш, шу жумладан, экологик инновациялар ва технологиялар масалалари муҳокамасини ташкил этиш учун Маслаҳат қўмитасининг мавзули гуруҳларини шакллантириш. 2022 йил сентябрь 2. Оролбўйи минтақасида халқаро ҳамкорликни мувофиқлаштириш. Оролбўйи минтақаси ривожланиши масалаларини муҳокама қилиш ва мувофиқлаштириш учун халқаро ҳамкорлар билан мунтазам умумий ва мавзули учрашувларни ўтказиш, шу жумладан, режалаштирилган дастур ва лойиҳаларга ҳамда экологик инновацияларга ва технологияларга алоҳида эътибор қаратиш. ҳар олти ойда 1. Оролбўйи минтақасида дастурлар ва лойиҳаларни амалга ошираётган донор мамлакатлар, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг Траст жамғарма Маслаҳат қўмитасига аъзолиги таъминланади; 2. Оролбўйи минтақасида амалга оширилиши таклиф этилган дастурлар ва лойиҳаларга молия ресурсларини жалб қилиш мақсадида Ўзбекистоннинг чет элдаги дипломатик ваколатхоналари томонидан мавзули тақдимотлар ва «фанд рейзинг» тадбирлари ўтказилади. Ташқи ишлар вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ институтлари, ЕИ, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 3. Экологик инновацияларни, технологияларни ва инвестицияларни жалб қилиш учун халқаро ҳамкорликни рағбатлантириш. 1. Оролбўйи минтақасида инфратузилмани яратиш ва ривожлантиришга ҳамда бошқа ижтимоий-иқтисодий ривожланиш лойиҳаларига инновацион ёндашувларни жорий қилишга ва янги технологияларни жалб қилишга тайёр бўлган хорижий ҳамкорлар учун чораларни, қўшимча имтиёзларни ишлаб чиқиш. 2022 йил октябрь 1. Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар ҳудудига айлантириш концепцияси ва «Йўл харитаси» йирик халқаро конференция ва форумларда муҳокама этилади; 2. Оролбўйи минтақасида янги технологияларни жалб қилиш бўйича чоралар кўрилади ҳамда рағбатлантирувчи ва имтиёзли имкониятлар яратилади. Инновацион ривожланиш вазирлиги, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ институтлари, ЕИ, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 2. Вазирликлар, идоралар ва ташкилотларнинг халқаро ҳамкорлар билан ўзаро алоқасини йўлга қўйиш, бу борада Оролбўйи минтақасида олиб борилаётган фаолият тўғрисида ахборотни БМТ тизимининг дастурлари ва ташкилотлари, аъзо давлатлари, жамғармалар, халқаро молия институтлари тизимининг муассасалари ва бошқа томонлар ўртасида фаол тарғиб қилиш. доимий II. Оролбўйи минтақасини ривожлантириш бўйича дастур ва лойиҳаларни амалга оширишни мониторинг қилиш 4. Оролбўйи минтақасида амалга ошириладиган дастур ва лойиҳаларни самарали мониторинг қилиш механизмини яратиш. 1. Дастур ва лойиҳаларнинг ягона мониторинг тизимини ишлаб чиқиш. 2022 йил июнь 1. Амалга оширилаётган дастур ва лойиҳалар тўғрисида маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ва мувофиқлаштириш бўйича идоралараро ахборот алмашинуви тартиби қабул қилинади; 2. Амалга оширилаётган лойиҳаларнинг ягона электрон маълумотлар базаси шакллантирилади. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ институтлари, ЕИ, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 2. Дастур ва лойиҳаларни мониторинг қилиш масалалари бўйича маҳаллий ва халқаро ҳамкорлар ўртасида мувофиқлаштириш механизмини ташкил қилиш. 2022 йил сентябрь 3. Дастур ва лойиҳаларни амалга оширишда мунтазам ҳисоботлар бўйича форматлар ва баённомаларни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш. 2022 йил октябрь 4. Дастур ва лойиҳаларни амалга ошириш ҳақида маълумот йиғиш учун ягона электрон платформани яратиш. 2022 йил декабрь 5. Экологик инновациялар ва технологияларнинг ягона миллий реестрини ишлаб чиқиш. 2022 йил декабрь 6. Лойиҳалар ижроси мониторинги ва таҳлили натижасида Оролбўйи минтақасининг барқарор ривожланиши бўйича Маслаҳат қўмитаси томонидан «Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантиришга йўналтирилган лойиҳалар рўйхати»га қўшимчалар ва ўзгартиришлар киритиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 5. Оролбўйи минтақасида дастурлар ва лойиҳаларни мониторинг қилиш чораларини амалга ошириш. Дастур ва лойиҳаларни амалга оширишни муҳокама қилиш учун асосий йўналишлар бўйича (шу жумладан, экологик инновациялар ва технологиялар бўйича алоҳида гуруҳ) учрашувларни ўтказиш. ҳар олти ойда 1. Оролбўйи минтақасида амалга оширилаётган лойиҳаларнинг самарадорлигини баҳолаш бўйича мониторинг тизими жорий этилади; 2. Амалга оширилаётган лойиҳаларнинг натижалари тўғрисида ОАВ ва интернет тармоқлари орқали жамоатчилик хабардорлиги ошириб борилади. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ институтлари, ЕИ, ЕИБ, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 6. Оролбўйи минтақасида экологик ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ҳолатини баҳолаш ва прогнозлаш бўйича маълумотлар базасини шакллантириш. 1. Оролбўйи минтақасида экологик ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ҳолатини баҳолаш кўрсаткичларини ишлаб чиқиш ва ушбу кўрсаткичлар бўйича идоралараро ахборот алмашинув тизимини жорий этиш. 2022 йил август Оролбўйи минтақасида экологик ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг ҳолатини баҳолаш кўрсаткичлари асосида яқин келажакда амалга оширилиши лозим бўлган устувор вазифаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш механизми жорий қилинади. Давлат статистика қўмитаси, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ Тараққиёт дастури, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 2. Ахборот алмашинув тизимини автоматлаштириш ва электрон маълумотлар базасини ишлаб чиқиш. 2022 йил декабрь 7. Оролбўйи минтақасининг барқарор ривожланиши бўйича Маслаҳат қўмитаси фаолиятида нодавлат нотижорат ташкилотлари иштирокини кенг жалб қилиш 1. Маслаҳат қўмитасининг «Мониторинг ва таҳлил» ишчи гуруҳи доирасида Минтақада амалга оширилаётган лойиҳалар доирасида эришилган натижаларни нодавлат нотижорат ташкилотлари томонидан ўрганиш ишларини ташкиллаштириш. 2022 йил август Минтақада барқарор ривожлантириш бўйича лойиҳаларни амалга оширишда ҳамда лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва грант маблағларини жалб қилишда нотижорат ташкилотлар иштироки кенгайтирилади. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, вазирликлар ва идоралар, ННТ, илмий институтлар БМТ Тараққиёт дастури, донор мамлакатлар, халқаро молия институтлари, халқаро ННТ, халқаро ташкилотлар 2. Маслаҳат қўмитасининг «Барқарор инвестициялар» ишчи гуруҳи доирасида нодавлат нотижорат ташкилотларига лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш учун грант маблағларини жалб қилишда амалий кўмак бериш тизимини жорий қилиш. 2022 йил декабрь

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 январдаги 41-сон қарорига 4-ИЛОВА

Оролбўйи минтақасини барқарор ривожлантиришга йўналтирилган лойиҳалар

минг доллар Т/р Таклиф этилаётган чора-тадбирлар / лойиҳалар Масъул ижрочилар Қиймати (лойиҳа параметрлари асосида ўзгариши мумкин) I. Экологик барқарорлик ҳамда экологик инновациялар ва технологияларни жалб қилиш 1.1. Сув ресурсларини барқарор бошқариш 1. Мавжуд илмий-тадқиқот институтлари ёки университетлари негизида сув хўжалиги мутахассислари (таҳлилий лабораториялар, гидрологик ва мониторинг станциялари ходимлари) малакасини ошириш бўйича ўқув-машғулот марказини ташкил қилиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзгидромет маркази 300,0 2. Сув хўжалиги мутахассислари ва сувдан фойдаланувчилар учун сув ресурсларини интеграллашган бошқариш, сувни тежаш масалалари бўйича мослаштирилган ўқув материалларини тайёрлаш. Сув хўжалиги вазирлиги 100,0 3. Сув ресурсларини маҳаллий даражада бошқариш самарадорлигини ошириш учун сувдан фойдаланувчилар ассоциациялари салоҳиятини ривожлантириш дастури. Сув ресурсларини маҳаллий даражада оқилона тақсимлаш механизмини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги вазирлиги 1 000,0 4. Сувдан фойдаланувчилар, сувдан фойдаланувчилар ассоциациялари учун сувни тежайдиган технологиялардан фойдаланиш ва сув ресурсларини интеграллашган бошқаришнинг бошқа жиҳатлари бўйича маслаҳат хизматларини кўрсатиш тизимини ташкил қилиш. Сув хўжалиги вазирлиги 1 000,0 5. Оролбўйида гидропостлар тармоғининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш ва гидропостлар тармоғини кенгайтириш йўли билан сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини кучайтириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази 2 000,0 6. Сув тақсимлашни мувофиқлаштиришнинг самарадорлигини ошириш учун давлатлараро сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини ташкил қилиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази 1 000,0 7. Сувдан фойдаланувчилар ўртасида сув ресурслари сарфи ҳисобини юритиш маҳаллий тизимларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Сув хўжалиги вазирлиги 1 000,0 8. Ирригация ва сув муаммолари илмий-тадқиқот институтининг Қорақалпоғистон Республикаси филиалида комплекс гидрологик тадқиқотларни ўтказиш учун лабораторияларни жиҳозлаш. Сув хўжалиги вазирлиги 500,0 9. Асосий сув хўжалиги иншоотларининг самарадорлигини ошириш ва сувнинг техник йўқотишларини камайтириш мақсадида уларни реконструкция қилиш ва модернизациялаш. Сув хўжалиги вазирлиги лойиҳа смета асосида 10. Минтақани ривожлантириш омиллари ва иқлим ўзгаришининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда, ўрта ва узоқ муддатли истиқболда сув ресурслари ҳамда сув таъминотига эҳтиёжларни моделлаштириш ва прогнозлаш бўйича таҳлилларни ўтказиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази 500,0 11. Масофадан зондлаш тадқиқоти усулларидан фойдаланган ҳолда, сув ресурсларини мониторинг қилиш тизимини ва географик ахборот тизимини ташкил қилиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази 2 000,0 12. Сув ресурсларини интеграллашган бошқаришни жорий қилиш масалалари бўйича институционал ва қонунчилик базасини такомиллаштириш ва Оролбўйи минтақасида сув ресурсларидан фойдаланишни мувофиқлаштиришни кучайтириш. Сув хўжалиги вазирлиги 500,0 13. Оролбўйи минтақасида мониторинг автоматик пунктларини ва замонавий таҳлилий жиҳоз-ускуналарни жорий қилиш ҳисобига сув ресурслари сифатини мониторинг қилиш тизимини яхшилаш. Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзгидромет маркази 1 000,0 14. Биотехнологиялардан фойдаланиб, ер усти сувларини тозалаш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 1 000,0 15. Оролбўйининг олий таълим муассасаларида «гидрология» мутахассислигига ўқитиш бўйича ёшларни сув хўжалиги тизимига жалб қилиш дастурини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 1 000,0 16. Сув хўжалиги соҳасидаги ёш мутахассисларини ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш дастурини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги вазирлиги 500,0 17. Гидрогеологик хизматнинг дала лабораторияларини замонавий жиҳоз-ускуналар билан жиҳозлаш. «Ўзбекгидрогеология» ДУК 200,0 18. Каналбўйи линзалардан аҳоли эҳтиёжлари учун фойдаланишни кенгайтириш мақсадида уларнинг ҳозирги ҳолатини баҳолаш. «Ўзбекгидрогеология» ДУК 200,0 19. Ер ости сувлари ҳолатини баҳолаш ва мониторинг қилишнинг комплекс дастурини амалга ошириш (ер ости сувларининг ҳолатини мониторинг қилишни кенгайтириш; Оролбўйи ҳудудининг геоэкологик шароитларни ўрганиш ва баҳолаш; қуриган денгиз туби ҳудудида оптимал мониторинг тармоғини ишлаб чиқиш; қуриган денгиз тубининг ҳозирги геоэкологик ҳолатини баҳолаш; геологик-гидрогеологик шароитларни баҳолаш ва ер ости сувларининг эҳтимолий йиғилишини аниқлаш; ер ости сувларининг оқиб келишини аниқлаш учун ҳозирги гидрогеологик ҳолатларни баҳолаш; Амударё сув ҳавзасида сув оқимининг ҳозирги гидрокимёвий режимини, ҳамда унинг Қорақалпоғистон Республикасидаги суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатига таъсирини баҳолаш). «Ўзбекгидрогеология» ДУК, «Гидрогеология ва муҳандислик геологияси институти» ДМ 1 000,0 20. Амударё сув ҳавзаси дельтасида ўзанбўйи линзаларда чучук ер ости сувларини муқобил сув таъминоти манбаи сифатида реабилитация қилиш бўйича тажриба ишларини бажариш. «Гидрогеология ва муҳандислик геологияси институти» ДМ, Сув хўжалиги вазирлиги 200,0 ЖАМИ: 15 000,0 1.2. Ер ресурсларини барқарор бошқариш 21. Яйлов жойларини тиклаш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш ва яйловлардан оқилона фойдаланиш усулларини жорий қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 3 000,0 22. Яйловларга юкланишни камайтириш ва тақсимлаш, аҳоли пунктлари атрофида ва узоқ ўтлоқларда ерлар деградациясининг олдини олиш учун яйловлардан ротацион (алмашлаб) фойдаланишни ривожлантириш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 2 000,0 23. Чўлланиш жараёнларини тадқиқ этиш ва ерлар деградациясига қарши курашиш ҳамда Орол денгизи қуриган тубида шаклланган тупроқ-грунт қопламларини доимий кузатиш-текшириш учун стационар ва дала лабораторияларини жиҳозлаш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 300,0 24. Ердан фойдаланувчилар учун ерлар деградациясига қарши курашишда замонавий технологиялар ва инновацияларни қўллаш масалалари бўйича маслаҳат хизматлари тизимини ташкил қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 25. Яйловлар ва суғориладиган ерлар деградацияси ва тупроқ шўрланишига қарши курашиш соҳасида тадқиқотларни кенгайтириш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 500,0 26. Яйловлардан оқилона фойдаланиш бўйича норматив-ҳуқуқий базани ривожлантириш ва такомиллаштириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 27. Қишлоқ хўжалиги ишчиларини яйловлар ва суғориладиган ерлар деградациясига қарши курашиш ва унинг олдини олиш усулларига ўқитиш дастурлари. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 500,0 28. Тупроқнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш ва ер ресурсларини бошқариш самарадорлигини ошириш чораларини ишлаб чиқиш учун тупроқ ҳолатини мониторинг қилиш тизимини ривожлантириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 300,0 29. Ер ресурсларини самарали мониторинг қилиш ва бошқариш учун масофадан зонд тадқиқотлари усулларидан ва географик ахборот тизимларидан фойдаланиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 000,0 30. Ерларнинг унумдорлигини ошириш учун экологик хавфсиз ўғитларни ишлаб чиқаришни ривожлантириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 31. Ўтлоқларга ҳайдаб чорвачилик билан шуғулланадиган оилаларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш дастури. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 500,0 32. Тупроқни барқарорлаштириш, шўрланишга қарши курашиш ва қишлоқ хўжалигининг мақсадли қурғоқчил ерларида сувни ушлаб қолиш учун фито мелиорация ва бошқа инновацион ёндашувлар ва технологияларни қўллаш чораларидан фойдаланишни кенгайтириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 000,0 ЖАМИ: 11 900,0 1.3. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, биологик хилма-хиллик, ўрмон хўжалиги 33. Оролбўйи шароитида селекциявий экиш материалларини етиштириш, ўрмонларни кенгайтириш ва ўрмонлар зараркунандаларига ва касалликларига қарши курашиш технологияларини такомиллаштириш бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш орқали селекция ва уруғчилик билан шуғулланадиган ўрмон хўжалиги ташкилотларининг илмий салоҳиятини мустаҳкамлаш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 1 000,0 34. Ўрмон хўжалиги мутахассислари ва маҳаллий аҳоли учун ўрмончилик ва ҳудудларни кўкаламзорлаштириш кўникмалари бўйича ўқув дастурларини ишлаб чиқиш ва ўқитиш. Ўрмон хўжалигини ривожлантириш бўйича ўрмон хўжалиги мутахассислари ва аҳолини ўқитиш ҳамда ўрмон хўжалиги ишчилари учун малака ошириш курсларини ўтказиш учун ўқув марказини ташкил қилиш ва жиҳозлаш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 35. Махсус техника, тракторлар, ўрмон экиш агрегатлари ва бошқа керакли техникани сотиб олиш орқали ўрмон хўжаликларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 3 000,0 36. Ўрмон кўчатхоналари тармоғини ташкил қилиш (баъзилари иссиқхоналар билан). Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 2 000,0 37. Ичимлик сув таъминоти учун ҳамда кўчатларни етиштириш учун кўчатхоналарни суғоришни ташкил этиш учун қудуқларни қазиш. Узоқ жойлашган участкаларда ўрмон хўжалиги ходимлари учун шўр сувни чучуклаштириш воситалари билан таъминлаш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 38. Минтақавий ўрмон уруғчилиги, селекция базасини ва Оролбўйи минтақасининг шароитида фойдаланиш учун мослаштирилган ўрмон ўсимликлари уруғларининг сифатини таҳлил қилиш учун станцияларни ташкил қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 500,0 39. Ўрмон экинларини биологик ҳимоя қилиш бўйича лабораторияларни ташкил қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 100,0 40. Наъматак, унаби ва чаканда ўсимликларининг (уларнинг мевалари инсон фаолиятининг турли соҳаларида ишлатиладиган бир қатор фойдали хусусиятларга эга) ҳамда қизилмия плантацияларини ташкил қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 200,0 41. Қорақалпоғистон Республикаси шимолий туманларининг аҳоли пунктларини кўкаламзорлаштириш учун экин материаллари билан таъминлаш учун кўчатхонани ташкил қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 42. Уруғларни капсулалаш ва гранулалаш йўли билан авиа-воситалар, шу жумладан, дронлардан фойдаланиб, чўл ўсимликларини экишни кенгайтириш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 500,0 43. Ўрмон хўжалигида сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш технологияларини жорий қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 200,0 44. Ўрмон фондини хатловдан ўтказиш, мониторинг қилиш ва ҳисобини юритиш учун масофадан зондлаш, географик ахборот тизимлари усулларидан фойдаланиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Сув хўжалиги вазирлиги 2 000,0 45. Кўчатхоналарда, ўрмон хўжаликларида дарахтлар ва ўсимликларни экиш учун вақтинча (мавсумий) иш жойларини ва доимий иш жойларини ташкил қилиш. Аёлларни, ёшларни ва имконияти чекланган шахсларни уруғларни йиғишга, ўрмон экинларини ишлаб чиқишга ва кўчатхоналарда/иссиқхоналарда ишлашга жалб қилиш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 300,0 46. Кўчатларни етиштириш ёрдамида қуриган денгиз тубини ўрмонлаштириш йўли билан Орол денгизи ҳалокатининг салбий таъсирини камайтириш, шу жумладан: Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси 10 300,0 шу жумладан: «Акпетки» архипелаг оролларида Орол денгизининг қуриган тубида 80,0 га майдонда ҳимоя ўрмонзорлари барпо этиш; 6 500,0 10,0 минг га майдонда сув хўжалиги ва бошқа объектларни қум босишданҳимоя қилиш учун қирғоқбўйи ҳимоя ўрмонзорларини барпо этиш; 2 500,0 деградацияга учраган тўқай ўрмонларини тиклаш; 600,0 ўрмон хўжалиги мутахассисларини ва маҳаллий аҳолини ўқитиш учун кўргазмали иссиқхона ва кўчатхоналарини ташкил этиш. 700,0 47. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ходимларининг ҳайвонот ва ўсимлик дунёсини мониторинг ва муҳофаза қилиш бўйича тадқиқот ишларини ўтказишнинг замонавий ёндашувлари ҳамда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни бошқариш салоҳиятини ривожлантириш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 300,0 48. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ходимларини ва яқин жойлашган аҳоли пунктларида яшовчиларни экологик туризмни ташкил қилиш салоҳиятини ривожлантириш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 100,0 49. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг моддий-техник базасини ва инфратузилмасини мустаҳкамлаш ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни замонавий алоқа воситалари билан техник жиҳозлаш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 1 000,0 50. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни ривожлантириш ва бошқаришнинг комплекс режаларини ишлаб чиқишда ва амалга оширишда кўмаклашиш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 300,0 51. Минтақанинг асосий (чўл ва сувли-ботқоқ) экотизимларини тиклаш ва улардан оқилона фойдаланиш ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тизимини кенгайтириш бўйича комплекс дастурларни амалга ошириш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 5 000,0 52. Ноёб ҳайвонлар турларини кўпайтириш учун питомниклар тармоғини ривожлантириш. «Жайрон» Бухоро ихтисослашган питомнигини қўллаб-қувватлаш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 1 000,0 53. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини масофадан зондлаш ҳамда замонавий мониторинг қилиш усулларидан фойдаланиш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 500,0 54. Орол денгизи инқирозининг таъсирини бартараф этиш учун яшил тикланиш сармояси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 5 500,0 55. Оролбўйи ҳудудида ботқоқли, кўл ва пастекисли экотизимларни сақлаш ва улардан барқарор фойдаланиш. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 3 800,0 ЖАМИ: 38 500,0 1.4. Қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги 56. Минтақавий дастурни ишлаб чиқиш ҳамда кичик қайта тикланувчи энергия объектларидан фойдаланиш бўйича тегишли норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш, аҳоли ва бизнес тузилмаларининг энергия самарадорлиги бўйича билимларини ошириш. Энергетика вазирлиги, Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти 500,0 57. Кичик қувватли қайта тикланувчи энергия жиҳоз-ускуналарини етказиб бериш ёки уларни йиғишни ташкил этиш бўйича корхоналарни\технопаркларни ташкил қилиш учун шароит яратиш ва кўмаклашиш, аҳоли, хусусий бизнес фойдаланиши учун энергетик самарали бўлган технологияларни (печлар, термоизоляция ва бошқалар) ривожлантириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти лойиҳа смета асосида 58. Коммунал секторда ва қурилиш соҳасида энергия самарадорлигига оид дастурлар. Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Энергетика вазирлиги 5 000,0 59. Қайта тикланувчи энергиядан ер ости сувларини сўриб олиш, ер ости сувларини чучуклаштириш ва марказлашган энергия таъминотидан узоқ бўлган насос станцияларининг энергия таъминоти учун фойдаланиш усулларини синовдан ўтказиш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти 500,0 60. Узоқ ўрмон хўжалиги объектларининг қайта тикланувчи энергия воситасида энергия билан таъминлашнинг тажриба лойиҳаларини амалга ошириш. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти 300,0 61. Узоқ қишлоқ хўжалиги объектларининг қайта тикланувчи энергия воситасида энергия таъминотининг тажриба лойиҳаларини (яйлов жойлар, асал ишлаб чиқарувчилар ва бошқалар) амалга ошириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Энергетика вазирлиги 300,0 62. Туристик инфратузилма объектларининг (жойлаштириш, овқатланиш объектлари, йўлбўйи инфратузилмаси, осори атиқалар) тикланадиган энергия манбаларини ўрнатиш ёрдамида энергия билан таъминлашнинг тажриба лойиҳаларини (электр энергияси, иссиқ сув) амалга ошириш. Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти, Туризм ва спорт вазирлиги 500,0 ЖАМИ: 7 100,0 1.5. Экологик таълим 63. Оролбўйининг экологик муаммоларини ҳал этишга ёшларни рағбатлантириш учун танловлар дастурини амалга ошириш ва инновацион биргаликда ишлаш усуллари маданиятини шакллантириш. Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 500,0 64. Талабаларнинг корхоналарда атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги инновациялар ва технологиялар бўйича касбий-техник стажировкалари дастурини жорий қилиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 300,0 65. Оролбўйи олий таълим муассасаларида атроф муҳитнинг ҳолатини мониторинг қилиш бўйича ўқув лабораториялари тармоғини ривожлантириш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 200,0 66. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалалари бўйича ўзбек ва қорақалпоқ тилларида онлайн ўқув платформаларини ташкил қилиш. Оролбўйи шароитида инновациялар ва технологияларни қўллаш масалалари бўйича «хакатон»ларни ўтказиш. Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 500,0 67. Ўзига хос ривожланиш хусусиятлари бўлган болаларни атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида таълимга ва тадқиқотларга фаол жалб қилиш учун уларни қўллаб-қувватлаш дастури. Халқ таълими вазирлиги 500,0 68. Қизларни атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида таълимга ва тадқиқотларга, шу жумладан, муҳандислик ва АКТ тадқиқотларига фаол жалб қилиш учун уларни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш дастури. Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 500,0 69. Мактабгача таълим ташкилотлари учун экология ва соғлом турмуш тарзи бўйича махсус мослаштирилган ўқув дастурларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Мактабгача таълим вазирлиги 100,0 70. Мактаб ҳудудларини кўкаламзорлаштириш ва мақбул микроиқлимни яратиш учун мактаб ёнида боғларни ҳамда атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича амалий ўқув машғулотларини ўтказиш учун экомайдончалар ташкил қилиш. Халқ таълими вазирлиги 2 200,0 71. Умумтаълим мактабларининг экологияни ўқитиш бўйича моддий-техник ва методологик-услубий базасини мустаҳкамлаш ҳамда махсус мослаштирилган ўқув дастурларини ишлаб чиқиш. Халқ таълими вазирлиги 500,0 72. Маҳаллий аҳоли ва ёшлар учун атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва биоресурслардан оқилона фойдаланиш бўйича таълим дастурлари. Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 100,0 73. Ёшлар марказлари ва умумтаълим мактаблари негизида эко-мактаблар ва ахборот-коммуникация технологиялари бўйича дастурлари бўлган мактаблар тармоғини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш. Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 300,0 74. Олий таълим муассасаларида ва мактабларда ёшлар учун тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланиш ва энергия самарадорлиги бўйича таълим дастурлари/курслари. Ўқитишда ва хабардорликни оширишда қўллаш учун таълим муассасаларида қайта тикланувчи энергия ва энергия самарадорлиги соҳасида тажриба лойиҳаларини амалга ошириш. Ёшлар ишлари агентлиги 500,0 75. Ёшларни ижтимоий фаолллаштириш ҳамда ижтимоий ва экологик дастурларга жалб қилиш учун кўнгиллилар ҳаракатини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикасида камида 5 та кўнгиллилар ҳаракатини тузишда кўмаклашиш. Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 300,0 76. Оролбўйи ёшлар экологик ҳаракатини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш. Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 300,0 77. Ўқув жараёнида фойдаланиш учун мослаштирилган, экология ва сувни тежаш соҳасидаги замонавий инновацион технологиялар бўйича ўқув демо-марказларини ташкил этиш. Халқ таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 200,0 ЖАМИ: 4 800,0 1.6. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлимни мониторинг қилиш 78. Гидрометеопрогнозлаш, экологик мониторинг, иқлим ўзгаришлари соҳасида моделлаштириш ва тадқиқотларнинг замонавий ёндашувлари/усуллари бўйича халқаро тажриба алмашиш дастурларини амалга ошириш. Ўзгидромет маркази 2 000,0 79. Ёш мутахассислар учун ходимлар билан алмашиш дастурлари, стажировка, таълим дастурларини ишлаб чиқиш ёрдамида гидрометеорологик хизмат ходимларининг илмий ва амалий салоҳиятини ошириш. Ўзгидромет маркази 500,0 80. Гидрометеохизматни комплекс ривожлантиришнинг узоқ муддатли концепциясини ишлаб чиқиш. Ўзгидромет маркази 500,0 81. Гидрометеорологик прогнозларни якуний фойдаланувчиларга тақдим этиш форматини такомиллаштириш, самарали хабар бериш каналларини ривожлантириш. Гидрометеорологик хизмат томонидан хўжалик юритувчи субъектларга тақдим этиладиган хизматлар кўламини кенгайтиришга кўмаклашиш ва тижорат сервислар ҳисобига ўзини қоплаш қобилиятини ошириш. Ўзгидромет маркази 500,0 82. Гидрометеокузатувлар, экологик назорат ва иқлим ўзгаришлари тадқиқотлар стационар тармоғини ҳамда қор-кўчки станциялари тармоғини кенгайтириш ва техник мустаҳкамлаш. Ўзгидромет маркази 2 000,0 83. Атроф муҳитни мониторинг қилиш ва гидрометеорологик тадқиқотлар мобил станцияларини/лабораторияларни техник жиҳозлаш. Ўзгидромет маркази 500,0 84. Гидрометеорологик хизмат ходимларининг узоқ станцияларда яшаш шароитларини яхшилаш. Ўзгидромет маркази 500,0 85. Гидрометеорологик хизматнинг гидрометеорологик жараёнларни ва иқлим ўзгаришларини моделлаштириш ва прогнозлаш тизимини техник жиҳозлаш. Ўзгидромет маркази 500,0 86. Иқлим ўзгаришларига мослашиш соҳасида инновацияларни қўллаш бўйича тадқиқотларни кенгайтириш. Иқлим ўзгаришларининг атроф муҳитга, устувор иқтисодий соҳаларга ва ижтимоий ривожланишга таъсир этишини моделлаштириш. Ўзгидромет маркази 500,0 87. Экологик ва гидрометеорологик мониторинг тармоғини автоматлаштириш. Ўзгидромет маркази 500,0 88. Илмий тадқиқотларга АКТни жорий қилиш ва Оролбўйи минтақаси учун экологик маълумот банкини шакллантириш. Атроф муҳит ҳолатининг масофадан зондли тадқиқотлари ва комплекс географик ахборот тизимларини ташкил қилиш. Ўзгидромет маркази 1 000,0 89. Гидрометеорологик архив ва экологик мониторинг маълумотларини рақамли форматга ўтказиш. Ўзгидромет маркази 500,0 90. Касб жозибадорлигини ошириш ва кадрлар таркибини ёшартириш учун Гидрометеорологик хизматнинг ёш мутахассисларини ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш. Ўзгидромет маркази 200,0 ЖАМИ: 9 700,0 1.7. Чиқиндиларни бошқариш 91. Чиқиндиларни бошқариш бўйича комплекс минтақавий концепцияни ишлаб чиқиш, шу жумладан, норматив-ҳуқуқий базани ва институционал ривожланишни такомиллаштириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, 1 000,0 92. Қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган материалларни ишлаб чиқиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 100,0 93. Қаттиқ ва суюқ маиший чиқиндиларини қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган материалларни ишлаб чиқиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 100,0 94. Заҳарли ва биологик хавфли чиқиндилар, шу жумладан, тиббий чиқиндиларни қайта ишлаш ва утиллаштириш ёндашувлари ва технологиялари бўйича мослаштирилган материалларни ишлаб чиқиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 100,0 95. Аҳоли учун чиқиндиларни бошқариш бўйича оммавий ахборот-таълим дастурини амалга ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 96. Барча турдаги чиқиндиларни комплекс хатловдан ўтказиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 97. Чиқиндиларни бошқариш бўйича давлат-хусусий шериклик дастурини рағбатлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 98. Марказлаштирилган оқова тизимлари ва чиқиндиларни тозалаш тизимларини таъмирлаш, реконструкция қилиш ва қуриш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши лойиҳа смета асосида 99. Йирик аҳоли пунктларида қаттиқ маиший чиқиндиларни бошқариш тизимини ривожлантириш (йиғиш, ташиш, полигонлар, қайта ишлаш). Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши лойиҳа смета асосида 100. Кичик аҳоли пунктларида қаттиқ маиший чиқиндиларни ва қишлоқ хўжалиги чиқиндиларини бошқариш тизимини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 101. Заҳарли қишлоқ хўжалиги чиқиндилари, барқарор органик ифлослантирувчилар ва тиббий чиқиндиларни хавфсиз утиллаштириш дастурини амалга ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 3 000,0 102. Маиший турмушда ва ишлаб чиқаришда пластикдан фойдаланишни камайтириш дастури. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 103. Чиқиндиларни йиғиш, утиллаштириш ва қайта ишлаш бўйича инновацион ёндашувлардан фойдаланиш. Чиқиндиларни бошқаришда ва қайта ишлашда инновациялар бўйича «хакатон»ларни ўтказиш ва стартапларни қўллаб-қувватлаш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 104. Чиқиндиларни мониторинг ва назорат қилиш тизимини ташкил қилиш учун АКТдан фойдаланиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 105. Санитария ва гигиена стандартларини ошириш учун уй хўжалиги даражасида чиқиндиларни барқарор бошқариш тизимларини жорий қилишни қўллаб-қувватлаш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Соғлиқни сақлаш вазирлиги 500,0 ЖАМИ: 9 000,0 II. Оролбўйи минтақасини иқтисодий ривожлантириш чоралари 2.1. Тадбиркорликни ривожлантириш 106. Хусусий тадбиркорликни ривожлантириш орқали аҳолининг бандлиги ва даромадлари даражасини ошириш. Бизнесни йўлга қўйиш ҳамда тадбиркорлик бўйича курс ва тренингларни ташкил этиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 300,0 107. Банд бўлмаган аҳолининг касбий кўникмаларини ривожлантириш орқали уларнинг меҳнат фаоллигини ошириш ҳамда даромадли меҳнат билан банд бўлиш имкониятини кенгайтириш. Бунда чекка ва қишлоқ жойларида яшовчи ёшларга ва аёлларга алоҳида эътибор қаратиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 2 000,0 108. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигининг Оролбўйи минтақасида ишлайдиган ходимлари учун малака ошириш курсларини такомиллаштириш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 1 000,0 109. Меҳнат миграциясидан қайтиб келган шахсларни реинтеграция қилиш, шу жумладан, уларнинг бандлигини таъминлаш, касбий малакасини ошириш ва тадбиркорлик ташаббусларини рағбатлантириш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 2 000,0 110. Кредит линияларини очиш ва кейинчалик банклар томонидан республика туманлари ва шаҳарларида аҳоли бандлигига кўмаклашиш ҳамда янги иш ўринлари ташкил этишни назарда тутувчи кичик ва мини-лойиҳаларни амалга ошириш учун микрокредитлар ажратиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 4 000,0 111. Тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш бўйича маслаҳат марказлари тармоғини ривожлантириш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 500,0 112. Ёшлар ўртасида ижтимоий тадбиркорликни ривожлантириш. Минтақадаги ёшларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш юзасидан доимий фаолият юритувчи грант дастурини ишлаб чиқиш ва ёшларнинг салоҳиятини рўёбга чиқариш учун имкониятларни яратиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 1 000,0 113. Ёшлар ишлари агентлигининг Қорақалпоғистон Республикасидаги барча туман бўлинмаларида юридик клиникалар ташкил қилиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 120,0 114. Оролбўйи минтақасида яшовчи аҳоли, айниқса хотин-қизлар ва ёшлар бандлигини таъминлаш мақсадида ҳунармандчилик, хизмат кўрсатиш, тадбиркорлик фаолиятларини бошлаш учун керак бўлган асбоб-ускуна воситаларини харид қилишга субсидиялар ажратиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 4 000,0 115. Қишлоқ туманларида, айниқса, хотин-қизлар ўртасида касаначилик, тадбиркорлик, ҳунармандчиликни ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш, сақлаш ва қадоқлаш, қурилиш материаллари, озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат истеъмол моллари ишлаб чиқариш учун замонавий мини-ускуна ва хомашё харид қилиш учун имтиёзли микрокредит линияларини очиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 5 000,0 116. Хусусий тадбиркорлар, кичик ва ўрта бизнес субъектлари ишлаб чиқарадиган маҳсулотларнинг халқаро мувофиқлик стандартларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги 300,0 117. Товарлар ва хизматларни биргаликда самаралироқ ривожлантириш, тарғиб этиш ва сотиш учун тадбиркорлар томонидан кооперативлар ва/ёки ишлаб чиқарувчиларнинг уюшмаларини ташкил этишга кўмаклашиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 500,0 118. Ёшларнинг турли тоифалари учун универсал тренинг марказини (коворкинг марказини) ташкил қилиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 100,0 119. Хусусий тадбиркорлар томонидан товарларни сотиш ва хизматларни кўрсатиш учун онлайн платформаларни ривожлантириш. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги 200,0 120. Касаначилик ва тадбиркорликни ривожлантириш мақсадида касбий ўқитиш онлайн платформаларини ишлаб чиқиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 200,0 121. Мунтазам танловларни ўтказиш ва стартапларни қўллаб-қувватлаш тизимларини ташкил қилиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 500,0 122. Ёшларни АТ, қишлоқ хўжалиги, саноат соҳаларида ишга жойлаштиришни қўллаб-қувватлаш тизимини ташкил қилиш. Ёшларнинг меҳнат биржасини ташкил этиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 200,0 123. Стартаплар, шу жумладан, технологиялар ва жиҳоз-ускуналарни сотиб олиш учун грантлар берилиши йўли билан аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари, шунингдек, имкониятлари чекланган шахслар учун мавжуд ижтимоий корхоналарни қўллаб-қувватлаш ва янги корхоналарни ташкил қилиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 500,0 124. Имкониятлари чекланган шахслар учун ёшларга ва аёлларга алоҳида эътибор қаратган ҳолда, касбий малакаларни ривожлантириш бўйича касбий курсларни ташкил этиш. Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 500,0 ЖАМИ: 18 920,0 2.2. Туризмни ривожлантириш 125. Оролбўйида бальнеологик туризмни ривожлантириш учун ерости сувларидан (минерал ва термал сувлар) фойдаланиш. «Гидрогеология ва муҳандислик геологияси институти» ДМ, Туризм ва спорт вазирлиги 200,0 126. Сув ҳавзалари ҳудудида ҳаваскорлик ва спорт балиқчилигини тартибга солиш ҳамда уни ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш. Туризм ва спорт вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 50,0 127. Туризмни ривожлантириш бўйича ўқув дастурини ишлаб чиқиш (сервис, меҳмондўстлик, меҳмон уйларини барпо этиш, гидларни тайёрлаш, тадбиркорликни ривожлантириш, туристик маҳсулотларни ишлаб чиқиш). Аёллар, ёшлар, имкониятлари чекланган шахслар учун махсус дастурларни ишлаб чиқиш. Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 128. Туризм кластери негизида туристик соҳада хизмат кўрсатиш ва тадбиркорликни ривожлантириш бўйича маҳаллий аҳоли учун ўқитиш марказини ташкил этиш. Туризм ва спорт вазирлиги 200,0 129. Маҳаллий аҳолини туристик соҳада хизмат кўрсатишга жалб қилиш масалалари бўйича аёллар гуруҳларига ва ёшларга алоҳида эътибор қаратган ҳолда, жойларга чиқиб, сайёр амалий машғулотларни ташкил этиш. Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 130. Хизмат кўрсатишга оид стандартларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш (меҳмон уйлари, овқатланиш жойлари, транспорт хизматлари, гидлар хизматларини сертификатлаш). Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 131. Туристик маҳсулотларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш ҳамда жараён иштирокчиларини умумий ташкил қилиш ва инфо материалларни хатловдан ўтказиш ҳамда йўналишлар, осори атиқалар, меҳмонхоналар/меҳмон уйлари, музейлар, умумий овқатланиш жойлари, кемпинг шохобчалари, ёнилғи қуйиш станциялари ва бошқалар кўрсатилган туристик хариталар/материалларни ишлаб чиқиш. Туризм ва спорт вазирлиги 100,0 132. Туризм соҳасида фаолият юритувчи ташаббускор гуруҳларни ва тадбиркорларни доимий қўллаб-қувватлаш бўйича маслаҳат марказларини ташкил этиш. Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 133. Маҳаллий туристик бизнесни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш учун қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштириш (замонавий транспорт воситалари ва бошқа махсус техникани сотиб олиш бўйича қонунчиликда белгиланган тартибда имтиёзлар, преференциялар). Туризм ва спорт вазирлиги 100,0 134. Оролбўйи минтақасининг табиий ва иқтисодий салоҳияти, рақобат устуворликлари ҳақида материалларни жаҳон ахборот майдонига фаол киритиб, тарғиб этиш бўйича махсус маркетинг дастурини ишлаб чиқиш. Оролбўйи минтақасида туризмни тарғиб этиш ва ривожлантириш бўйича мунтазам чора-тадбирларни амалга ошириш. Туризм ва спорт вазирлиги 200,0 135. Йўллар тармоғини (мавжуд йўлларни асфальт билан қоплаш ва янги автомобиль йўлларини ўтказиш) ва йўлбўйи инфратузилмасини ривожлантириш (умумий овқатланиш жойлари, дўконлар, кемпинг турар жойлари, ёнилғи қуйиш станциялари). Туризм ва спорт вазирлиги лойиҳа смета асосида 136. Туристларни жойлаштириш тармоғини (меҳмонхоналар, меҳмон уйлари ва бошқалар) ташкил қилиш. Туризм ва спорт вазирлиги 200,0 137. Осори атиқалар атрофида инфратузилмани ташкил этиш, (йўналишларни жиҳозлаш, овқатланишни, ҳожатхоналарни, дам олиш жойларини ташкил этиш, сувенирлар билан савдо қилиш). Туризм ва спорт вазирлиги 200,0 138. Транспорт хизматларини кўрсатиш тизимини йўлга қўйиш. Транспорт воситалари, квадроцикллар ва ҳаво шарларини сотиб олиш. Туризм ва спорт вазирлиги 300,0 139. Тематик сайтларда, жаҳоннинг йирик янгилик каналларида, Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги форумларда тегишли материалларни жойлаштириш йўли билан Оролбўйи масалаларига халқаро эътиборни тортиш учун минтақада туризмни ахборот-тарғибот йўналишида қўллаб-қувватлаш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 140. Туризмни ривожлантириш учун АКТ ишланмаларини жорий қилиш: веб-саҳифалар (меҳмонхоналар, меҳмон уйлари, овқатланиш объектлари, транспорт ижараси, гидлар ва бошқалар), Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали хизмат кўрсатишни буюртириш имконияти билан. Туризм ва спорт вазирлиги 100,0 141. Қишлоқларда кўп функцияли ривожланиш марказларини ривожлантириш, улардан туризмни ривожлантириш, таълим бериш, маслаҳат хизматлари, болалар тўгараклари учун фойдаланиш. Туризм ва спорт вазирлиги 300,0 142. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар атрофидаги қўриқланадиган зоналарда базавий туристик инфратузилмани (табиат музейлари, йўналишлар), логистикани ривожлантириш. Туризм ва спорт вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 100,0 143. Маҳаллий аҳоли учун туристик соҳада хизматларни кўрсатиш ва тадбиркорликни ривожлантириш бўйича таълим дастурларини ишлаб чиқиш ва ўқитишни ташкил этиш, бунда аёллар гуруҳларига, ёшларга, имкониятлари чекланган шахсларга махсус эътибор қаратиш. Туризм ва спорт вазирлиги 50,0 144. Экологик туризмни ривожлантириш ва Оролбўйи минтақаси табиий объектлари/муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар бўйлаб саёҳатларни ташкил этиш учун ҳудуднинг экологик сиғимини ва экотизимларга таъсир этишини минималлаштиришни ҳисобга олган ҳолда,туристик маршрутлар белгилаш. Туризм ва спорт вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 300,0 ЖАМИ: 2 650,0 2.3. Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш 145. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари янги технологиялар ва инновациялардан фойдалана олиши учун янги мақсадли микро- ва ўрта кредит молиявий маҳсулотларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Шу жумладан, замонавий технологияни қўллашни рағбатлантириш учун банк маҳсулотларини қўшма молиялаштириш/субсидиялаш тизимини жорий қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 10 000,0 146. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришнинг сув тежайдиган технологияларини жорий қилиш дастури. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 000,0 147. Мутахассисларни тайёрлаш дастурлари ва агрономларнинг, яйлов ишчиларининг малакасини ошириш дастурларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 148. Аҳолини яйловларда барқарор чорвачиликни ривожлантиришга ўқитиш дастурларини кенг қўллаш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 149. Майда ва ўрта қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларини қўллаб-қувватлаш учун чорвачилик маҳсулотларини (гўшт, жун, терилар, сут) сотиш тизимини ташкил қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 150. Кичик ва ўрта қишлоқ хўжалиги корхоналарининг рентабеллигини ва унумдорлигини ошириш учун қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг уюшмаларини, кооперативларини ташкил қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 151. Чорва зотларини яхшилаш ва қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг унумдорлигини ошириш учун селекция марказларини ривожлантириш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 000,0 152. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари учун кредит дастурлари ва маҳсулотларидан фойдаланиш йўллари бўйича маслаҳат хизматларини кўрсатиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 300,0 153. Минтақанинг экспорт салоҳиятини ошириш учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш, қайта ишлаш ва сертификатлаш соҳасида жаҳон стандартларини жорий қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 154. Ветеринария назоратини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш, қишлоқ хўжалиги лабораторияларини ташкил қилиш ва техник жиҳозлаш, шу жумладан, емларнинг сифатини назорат қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 155. Емларни ишлаб чиқариш тизимини ривожлантириш. Уруғчиликни ривожлантириш, уруғчилик хўжаликларини ташкил қилиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 156. Яйлов ва ўтлоқ ҳудудларини кенгайтириш учун уларни сув билан таъминлаш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги 500,0 157. Ўтлоқ яйлов хўжаликлари инфратузилмасини ривожлантириш (сув, энергия таъминоти, ўтлоқларни жиҳозлаш). Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 158. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини (гўшт, жун, терилар, сут маҳсулотлари) қайта ишлаш бўйича маҳаллий тизимларни/ишлаб чиқаришни ривожлантириш. Жиҳозланган кушхоналар (мол сўйиш цехлари) тармоғини ривожлантириш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 3 000,0 159. Қоракўлчилик ва туячиликни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш дастурларини кенг қўллаш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2 000,0 160. Наслчилик ишлари, селекция соҳасида қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг янги зотларини, линияларини йўлга қўйиш, ҳамда ем экинларининг навларини ва гибридларини яратиш, уруғчилик ва уруғшунослик бўйича илмий-тадқиқот ишларини амалга ошириш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 3 000,0 161. Ўзбекистоннинг қурғоқчилик хавфи бўлган ҳудудларида фермерлар ҳамжамиятларининг иқлимий барқарорлигини ошириш дастурларини амалиётга жорий қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 5 000,0 162. Зоналарга ажратиш, қишлоқ хўжалиги ишларини мониторинг қилиш ва режалаштириш учун масофадан зондлаш тадқиқотлари усулларидан фойдаланиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 163. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бўйича аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари учун, шу жумладан, имкониятлари чекланган шахслар учун мавжуд ижтимоий корхоналарни, аёлларнинг ташаббускор гуруҳларини/кооперативларни (сут маҳсулотларини ишлаб чиқариш, кигизни ишлаб чиқариш ва бошқалар) қўллаб-қувватлаш ва янги корхоналарни ташкил қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги 1 000,0 164. Юқори маҳсулдор қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш учун энергетик самарали бўлган қуёш иссиқхоналари тармоғини ташкил қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 1 000,0 165. Селекция, қишлоқ хўжалиги технологиялари соҳасида илмий муассасаларнинг салоҳиятини ва техник имкониятларини ошириш, қишлоқ хўжалигида янги технологиялардан ва инновациялардан фойдаланиш соҳасини ўсимликшунослик (гуруч, сабзавотлар ва бошқалар) ва чорвачиликни (шу жумладан, паррандачиликни) ривожлантириш бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 500,0 166. Халқаро анжуманлар, кўргазма-ярмаркаларни ташкил этиш орқали қишлоқ хўжалиги соҳасидаги муваффақиятли тажрибани тарқатиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 167. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш, қайта ишлашнинг фитосанитария назорати мобиль ва/ёки стационар пунктларини ташкил қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 168. Қишлоқ хўжалиги ўсимликларини биологик ҳимоялаш бўйича лабораториялар фаолиятини ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 169. Оролбўйи минтақасида мавжуд бўлган сув ҳавзаларини ривожлантириш ва улардан балиқчилик ва аквакультурал етиштириш учун оқилона фойдаланиш чоралари комплексини ишлаб чиқиш. Сув хўжалиги вазирлиги 200,0 170. Вазиятни ўрганиш ва ҳар бир алоҳида туман учун кичик қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари учун қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш чораларини ишлаб чиқиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 200,0 171. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва қайта ишлашни логистик ва маркетинг қўллаб-қувватлашни ташкил этиш орқали минтақанинг экспорт салоҳиятини кенгайтириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 500,0 172. Артемияни ишлаб чиқаришда кўмаклашиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 100,0 173. Инкубацион цехлар, юқори миқдорли оқсил бўлган емларни ишлаб чиқариш, қайта ишлаш пунктлари, сақлаш ва ташиш тизимлари бўлган замонавий балиқ питомникларини ташкил қилиш орқали балиқчиликни ривожлантириш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 1 000,0 174. Аквакультурани ривожлантириш, шу жумладан, табиий ва сунъий сув ҳавзалари негизида мўйнали ҳайвонларни (ондатра, нутрия ва бошқалар) кўпайтириш ва боқиш учун ҳайвонот фермаларини ташкил қилиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 500,0 175. Аҳолига ерга ишлов бериш ва маҳсулотни йиғиб-териш бўйича хизмат кўрсатиш учун ихтисослашган МТП (машина-трактор парклари) моддий-техник базасини мустаҳкамлаш. «Ўзагросервис» АЖ, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 3 000,0 176. Хўжалик ичидаги ирригация тизимларини таъмирлаш-қуриш ишларини қўллаб-қувватлаш. Сув хўжалиги вазирлиги лойиҳа смета асосида 177. Минтақанинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш соҳасида техник салоҳиятини мустаҳкамлаш, шу жумладан, замонавий ёндашувлар ва инновацияларни қўллаш. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш корхоналари тизимини ташкил этиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 3 000,0 178. Чорвачилик учун емларни ишлаб чиқаришда инновациялардан ва янги технологиялардан фойдаланиш. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси 200,0 ЖАМИ: 45 400,0 III. Оролбўйи минтақасини ижтимоий ривожлантириш чоралари 3.1. Аҳоли пунктларини ривожлантириш 179. Чораларни режалаштириш ҳамда ҳудудларни ривожлантириш бўйича мувофиқлаштирилган ҳаракатлар режаларини тайёрлаш соҳасида Қорақалпоғистон Республикасида маҳаллий ҳокимият органлари ходимларининг салоҳиятини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 180. Оролбўйи аҳоли пунктларини ривожлантириш методологияларини ва комплекс режаларини ишлаб чиқиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 181. Қорақалпоғистон Республикасида маҳаллий ҳокимият органлари ходимларини ҳудудларни бошқаришнинг замонавий усулларига ўқитиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 182. Оролбўйи минтақасида ўқитиш дастурларини ва марказларни ташкил қилиш ёрдамида сув таъминоти ва оқова тизими хизмати ходимларини янги технологиялардан фойдаланишга ўқитиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 183. Коммунал хизматларнинг самарали бошқариш ва кўрсатиладиган хизматлар сифатини ошириш бўйича салоҳиятини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 184. Аҳоли пунктларини комплекс ривожлантириш учун норматив-ҳуқуқий таъминотни такомиллаштириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 185. Аҳоли пунктларини ривожлантиришнинг интеграциялашган секторал дастурларини ва бош режаларини (тарҳларини) ишлаб чиқиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 186. Аҳоли пунктларини (шаҳар, қишлоқ) кўкаламзорлаштириш ва ободонлаштириш дастурини амалга ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 3 000,0 187. Спорт майдончалари (шаҳар, қишлоқ) тармоғини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 188. Кичик аҳоли пунктларида, шу жумладан, эски қудуқларни таъмирлаш ва янги қудуқларни бурғилаш ҳамда эски қурилмаларни таъмирлаш ва янги чучуклаштириш қурилмаларини ва насос станцияларини ўрнатиш йўли билан маҳаллий сув таъминоти ва оқова тизимларини жорий қилиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 2 000,0 189. Сув ҳисобини юритишни яхшилашга кўмаклашиш, ва сув таъминоти субъектларининг иқтисодий барқарорлигини ошириш учун тоифаланган тариф сиёсатини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 190. Сув таъминоти ва сувни чиқариш сифатини назорат қилиш учун сув таъминоти ташкилотларининг лаборатория таъминотини модернизация қилиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 191. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти тармоқларини реконструкция қилиш ва кенгайтириш бўйича комплекс ишларни амалга ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши лойиҳа смета асосида 192. Оқова сувларни тозалаш сифатини ошириш ҳамда марказлаштирилган ва автоном тозалаш тизимларини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 193. Турар жой фондини янгилаш (реновация) ва кўп хонадонли уйларда ва ижтимоий биноларда энергияни тежаш чораларини жорий қилиш бўйича чоралар комплексини амалга ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 3 000,0 194. Аҳоли пунктлари ичида ҳамда шаҳарлараро барқарор транспорт воситалари ҳаракатланишини янада ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 2 000,0 195. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти тизимларини бошқариш жараёнини автоматлаштириш, шу жумладан, истеъмол қилиш ва йўқотишларнинг ҳисобини юритиш, ресурсларни самарали тартибга солиш/диспетчерлаштириш, географик ахборот тизимлари тизимини ташкил қилиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 500,0 196. Сув таъминоти, оқова ва иссиқлик таъминоти соҳасида энг яхши тажриба ва технологияларни тадқиқ этиш ва каталогини тайёрлаш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 100,0 197. Қулай ва хавфсиз яшаш шароитларини яратиш учун урбанистика тамойилларини қўллаш. Аҳоли пунктларини ривожлантиришда «Ақлли шаҳар» тамойилларини қўллаш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 198. Болалар боғчаларини ва ясли гуруҳларини ташкил этиш ёрдамида ёш болали аёллар учун меҳнат шароитларини яратиш ва даромадларини ошириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 1 000,0 199. Аҳолининг барча гуруҳлари, шу жумладан, ёшлар, аёллар, ўзига хос ривожланиш хусусиятлари бўлган шахслар учун таълим ва ижодий тўгараклар, ривожланиш марказлари тармоғини ривожлантириш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 200. Аҳолининг ҳаракатланиши чекланган гуруҳлари учун тўсиқларсиз муҳитни яратиш. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши 200,0 ЖАМИ: 17 700,0 3.2. Соғлиқни сақлаш 201. Тиббий ходимларнинг, шу жумладан, масофадан ўқитиш тизимини жорий қилиш ҳисобидан малакасини доимий ошириш бўйича чораларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 500,0 202. Ёшлар учун репродуктив саломатликни муҳофаза қилиш ва оилани режалаштириш мақсадида профилактик тиббий дастурларни ишлаб чиқиш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 500,0 203. Аҳолининг тиббий саводхонлигини ошириш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 500,0 204. Умумтаълим мактаблари, ўрта махсус таълим муассасалари ва олий таълим муассасалари даражасида соғлом турмуш тарзи бўйича ўқув модулларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги лойиҳа смета асосида 205. Оилавий ва қишлоқ поликлиникаларини, биринчи навбатда, узоқ ҳудудларда техник жиҳозлашни яхшилаш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2 000,0 206. Узоқ аҳоли пунктларида яшовчиларга тибиий хизматлар кўрсатиш учун керакли жиҳоз-ускуналар (рақамли флюорограф, ЭКГ, ультратовушли мосламалар, гематологик ва биохимик анализаторлар) билан жиҳозланган мобил амбулаторияларни ташкил этиш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 1 000,0 207. Шошилинч ёрдам тизимини ривожлантириш, транспорт билан таъминлаш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 500,0 208. Тиббий препаратлардан фойдаланиш имконини таъминлаш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 200,0 209. Тиббий хизмат кўрсатиш учун АКТ, узоқ ҳудудлардаги аҳоли учун масофадан маслаҳат бериш тизимини ривожлантириш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 200,0 210. Узоқ аҳоли пунктларида бирламчи бўғин мутахассислари учун мақбул турар жой шароитларини яратиш. Узоқ аҳоли пунктларида ишлайдиган ёш мутахассисларни ижтимоий-иқтисодий қўллаб-қувватлаш тизимини кучайтириш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 1 700,0 ЖАМИ: 7 100,0 3.3. Таълим 211. Мактабгача таълим ташкилотлари (МТТ) ходимларининг стажировкаларини, тематик тренингларини ташкил этиш орқали малакасини ошириш. МТТ ходимлари учун мавжуд бўлган таълим муассасалари (коллежлар/техникумлар) ва педагогик олийгоҳлар негизида тренинг марказларини ташкил қилиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги 200,0 212. Олий таълим муассасаларида халқаро таълим стандартларига ўтишда педагогларга услубий ёрдам кўрсатиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 50,0 213. Олий таълим муассасалари ва ўрта махсус таълим муассасаларининг ўқитувчилар таркибининг малакасини ошириш марказлари салоҳиятини ошириш ва техник жиҳозлаш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 100,0 214. Устувор мавзули йўналишларда инновацион технологиялар, шу жумладан, қишлоқ хўжалигини ривожлантириш, АКТ, тил ўқитиш, қайта тикланувчи энергия ва сув тежайдиган технологияларни ишлаб чиқиш ва жорий қилиш соҳаларини, олий таълим муассасалари ўқув дастурларини такомиллаштириш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 200,0 215. Болалар таълим муассасаларини техник жиҳозлашни яхшилаш. Мактабгача таълим вазирлиги 1 000,0 216. БТМ ўқувчилари учун транспорт хизматларини яратиш ва махсус мактаб автобусларини сотиб олиш. Халқ таълими вазирлиги, Мактабгача таълим вазирлиги 200,0 217. Техникумлар ва ўрта махсус таълим муассасалари ўқувчиларининг хусусий секторда амалиёт /стажировка ўташ тизимини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 200,0 218. Ўқув жараёнини масофадан ўқитишнинг замонавий технологиялари билан жиҳозлаш орқали онлайн таълим тизимини такомиллаштириш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги 1 000,0 219. Ўқув материалларини рақамлаштириш ва ўқув жараёнини ташкил этиш маълумотлари, шу жумладан, ўқувчилар ўзлаштириши маълумотлари базаларини шакллантириш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги 200,0 220. Оролбўйи мактабларида санитария-гигиеник инфратузилмани таъминлаш. Халқ таълими вазирлиги 3 900,0 221. Минтақада мактабларнинг иситиш тизимларини таъмирлаш. Халқ таълими вазирлиги 2 500,0 222. Минтақада мактабларнинг ичимлик сув таъминотини таъминлаш. Халқ таълими вазирлиги 2 400,0 223. Марказларни замонавий жиҳоз-ускуналар билан жиҳозлаш ҳамда касбий ва тил тайёргарлиги курсларини ташкил этиш орқали ёшларнинг касбий ва тил тайёргарлиги марказларини ривожлантириш. Ёшлар ишлари агентлиги 200,0 224. Олий таълим муассасалари талабаларининг илмий муассасаларда, дала тадқиқотларида амалиёт ўташ тизимини ривожлантириш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 200,0 225. Қорақалпоғистон Республикаси туманлари кесимида робототехника бўйича курсларни ташкил этиш. Ўзбекистоннинг бошқа ҳудудларидан мутахассисларни қисқа ва ўрта муддатли курсларга жалб қилиш. Ёшлар ишлари агентлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги 200,0 226. АКТ соҳасида маҳаллий мутахассисларнинг доимий мактабини ташкил қилиш мақсадида маҳаллий АКТ мутахассислари учун тренинг курсларини ташкил этиш. Инновацион ривожланиш вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги 150,0 227. Қизларнинг касбий-техник таълими учун жиҳоз-ускуналарни тақдим этиш. Халқ таълими вазирлиги 4 400,0 228. Ёш мутахассисларни Оролбўйи олий таълим муассасаларида ва профессионал таълим муассасаларида ишлашга жалб қилиш ва қўллаб-қувватлаш дастури. Ёш мутахассисларни қўллаб-қувватлаш ва илм-фанга жалб қилиш фондини ташкил қилиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 300,0 229. Олий таълим муассасалари ва профессионал техник таълим муассасалари учун гендер тенглик масалалари бўйича махсус ўқув дастурларини ишлаб чиқиш ва тажриба-синов тарзида жорий қилиш. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги 100,0 230. Махсус услубларни ишлаб чиқиш ҳамда тегишли жиҳоз-ускуналар ва техника билан жиҳозлаш орқали ўзига хос ривожланиш хусусиятлари (нутқ нуқсонлари, кўриш ва эшитиш нуқсонлари) бўлган болаларга таълим бериш тизимини такомиллаштириш. Мактабгача таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги 500,0 ЖАМИ: 18 000,0 IV. Халқаро ҳамкорликни мувофиқлаштириш ва мониторинг қилиш 231. Оролбўйи минтақасида амалга оширилаётган дастурлар ва лойиҳаларнинг самарадорлигини баҳолашни ва таҳлилини ўтказиш. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 500,0 232. Мунтазам ахборот алмашиш ҳамда Оролбўйи минтақасида тараққиёт дастурлари ва лойиҳаларини амалга оширишни мувофиқлаштириш механизмини ташкил қилиш, шу жумладан, экологик инновациялар ва технологияларнинг ягона минтақавий реестрини шакллантириш. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 2 000,0 233. Ўзбекистонда Оролбўйи минтақасида амалга оширилаётган дастурлар ва лойиҳаларни самарали мониторинг қилиш механизмини ташкил қилиш, шу жумладан, дастурлар ва лойиҳаларни амалга оширишнинг бориши ҳақидаги маълумотларни йиғиш учун ягона электрон платформани ва экологик инновациялар ва технологияларнинг ягона минтақавий реестрини ишлаб чиқиш. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 2 000,0 ЖАМИ: 4 500,0 УМУМИЙ ҚИЙМАТИ: 210 270,0

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2022 йил 25 январь,

41-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 25.01.2022 й., 09/22/41/0062-сон; 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

KONSEPSIYASI

USTUVOR YOʻNALISHLARI

CHORA-TADBIRLARI

ROʻYXATI

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Soʻnggi yillarda Orolboʻyi mintaqasida ekologik vaziyatni tubdan yaxshilash, mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish hamda aholi turmush tarzi va daromadlarini oshirishga qaratilgan keng qamrovli islohotlar amalga oshirildi.

Orol dengizining qurib qolgan qismida ekotizimni yaxshilash, tadqiqotlar va innovatsiyalarning ilgʻor tajribalarini joriy etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Orolboʻyi mintaqasi uchun Inson xavfsizligi boʻyicha koʻp tomonlama sheriklik trast jamgʻarmasi tashkil etildi hamda Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish haqida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining maxsus rezolyutsiyasi qabul qilindi.

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish hamda ushbu hududni barqaror rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi “Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish toʻgʻrisida”gi maxsus rezolyutsiyasini amalga oshirish choralari toʻgʻrisida” 2021-yil 29-iyuldagi PQ-5202-son qaroriga muvofiq tashqi koʻmak mablagʻlarini ajratuvchi donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, jamgʻarmalar va kompaniyalar mablagʻlarini jalb qilish hamda “Orolboʻyi mintaqasi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” konsepsiyasi va “Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish boʻyicha koʻp tomonlama “yoʻl xaritasi”ni tasdiqlash belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Quyidagi ustuvor yoʻnalishlarni nazarda tutuvchi Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish, hamkorlar va manfaatdor tomonlar bilan samarali ishlash imkoniyatini beradigan mexanizmlarni amaliyotga tatbiq qilish;

texnologik innovatsiyalar, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish, ekotizimlarni boshqarishning samarali usullarini, ayniqsa, tabiiy resurslarni tejovchi samarali yangi texnologiyalarni joriy qilish;

iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish, texnologik innovatsiyalarni ragʻbatlantirish hamda “yashil” ish oʻrinlarini tashkil etish uchun zarur boʻlgan bozor va narx-navo mexanizmlarini shakllantirish;

innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish, shu jumladan, iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq xatarlarni baholash, qishloq xoʻjaligi va “yashil” iqtisodiyot strategiyalarini amalga oshirish, yer egalarining investitsiya kiritishini ragʻbatlantiruvchi yer islohotlarini joriy etish.

3. Quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi 2022 — 2026-yillarda Orolboʻyi mintaqasiga tashqi koʻmak mablagʻlarini jalb qilishning ustuvor yoʻnalishlari toʻgʻrisidagi koʻp tomonlama “yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “yoʻl xaritasi”):

2022 — 2026-yillarda Orolboʻyi mintaqasini kompleks rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari 2-ilovaga muvofiq;

Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda dastur va loyihalarni amalga oshirishning monitoringini tashkil etish chora-tadbirlari 3-ilovaga muvofiq;

Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar roʻyxati 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda “yoʻl xaritasi”da belgilangan chora-tadbirlar va loyihalarning tashqi koʻmak mablagʻlarini ajratuvchi donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, jamgʻarmalar va kompaniyalar mablagʻlari hisobidan amalga oshirilishini nazarda tutsin va ushbu mablagʻlarni jalb qilish boʻyicha amaliy choralarni koʻrsin;

Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda Konsepsiya va “yoʻl xaritasi”da belgilangan chora-tadbirlar va loyihalarning ijrosi yuzasidan har chorakdan keyingi oyning 10-sanasiga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga tahliliy axborot kiritib borsin.

5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, manfaatdor vazirlik va idoralar rahbarlari:

2022-yil 31-iyulga qadar ustuvor ravishda kambagʻallikni qisqartirish va yangi ish oʻrinlarini yaratish hamda ekologik holatni yaxshilashga eʼtibor qaratgan holda, Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar pasportlari ishlab chiqilishini taʼminlasin. Bunda tegishli hujjat loyihalarini ishlab chiqishda investitsiya, ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmalarini rivojlantirish, “Obod qishloq” va “Obod mahalla” davlat maqsadli dasturlari inobatga olinsin;

Konsepsiya va “yoʻl xaritasi”da nazarda tutilgan tegishli tadbirlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarish yuzasidan shaxsan masʼul etib belgilansin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari — investitsiyalar va tashqi savdo vaziri S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-yanvardagi 41-son qaroriga 1-ILOVA

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish

1-bob. Umumiy qoidalar

Orolboʻyi mintaqasida soʻnggi yillarda ekologik vaziyatni tubdan yaxshilash, mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish hamda aholi turmush tarzi va daromadlarini oshirishga qaratilgan keng qamrovli islohotlar amalga oshirildi.

Orolboʻyi mintaqasida ekologik fojianing oqibatlarini yumshatish hamda mavjud ahvolni yaxshilash uchun 2 million gektar yangi daraxtzor va oʻsimlik maydonlari barpo etildi.

Orol dengizi mintaqasiga moslashgan oʻsimliklarning sanoat plantatsiyalarini yaratishda foydalanish uchun Tottori universiteti (Yaponiya) bilan hamkorlikda yogʻochli daraxtlarning tez oʻsadigan, jumladan, jiyda, aylant, Kanada toli va pavloniya kabi turlarini tanlab olish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazildi.

Shoʻrlanish sharoitida biodehqonchilik xalqaro markazining (ICBA) moliyaviy koʻmagida Orol dengizining qurigan tubidan 10 xildan ortiq tuproq tiplarini bir joyga toʻplash va ilmiy tadqiqotlar olib borish maqsadida lizimetrik tadqiqot maydonchasi barpo etildi va tadqiqot ishlari boshlandi.

Kanada mahalliy tashabbuslar fondining (CFLI) moliyaviy koʻmagida “Orolboʻyi aholisining atrof muhit va iqlim oʻzgarishlariga moslashish masalalari boʻyicha xabardorligini ommaviy axborot vositalari yordamida oshirish” loyihasi amalga oshirildi. Natijada Orol dengizi havzasida 1 milliondan ortiq aholining iqlim oʻzgarishiga moslashish va atrof muhitni muhofaza qilish borasidagi xabardorligi sezilarli darajada oshishiga erishildi.

Orol dengizining qurib qolgan qismida ekotizimni yaxshilash, tadqiqotlar va innovatsiyalarning ilgʻor tajribalarini joriy etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — BMT) Orolboʻyi mintaqasi uchun Inson xavfsizligi boʻyicha koʻp tomonlama sheriklik trast jamgʻarmasi tashkil etildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning tashabbuslari bilan BMT Bosh Assambleyasining 2021-yil 18-maydagi 75-sessiyasida “Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi deb eʼlon qilish toʻgʻrisida”gi maxsus rezolyutsiyasi (keyingi oʻrinlarda — maxsus rezolyutsiya) qabul qilindi.

2-bob. Konsepsiyaning maqsad va vazifalari

Konsepsiyaning maqsadi ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar, shuningdek, “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillari asosida Orolboʻyi mintaqasini ekologik va gumanitar inqiroz yuz berayotgan hududdan ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha konseptual yoʻnalishlar va vazifalarni belgilashdan iborat.

Konsepsiyada Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshirish nazarda tutilgan:

a) Orolboʻyi mintaqasi duch kelayotgan murakkab ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy muammolarni yumshatish hamda bartaraf etish uchun tizimli innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;

b) alohida loyihalar va tarmoq dasturlari oʻrniga oʻzaro uygʻunlashgan va bir-biri bilan uzviy bogʻliq kompleks dasturlar va loyihalarni amaliyotga joriy qilish;

v) Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish maqsadida turli sohalarni uygʻunlashtirish hamda mintaqada faoliyat yuritayotgan idoralararo manfaatlarni birlashtirish;

g) barcha manfaatdor tomonlarning imkoniyatlarini kengaytirish hamda tizimli oʻzgarishlarni amalga oshirishga qaratilgan mahalliy va xalqaro tashkilotlarning saʼy-harakatlarini birlashtirish;

d) xususiy sektor, xalqaro hamjamiyat, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar, donorlar, shuningdek, rivojlanish bosqichida anʼanaviy va yangi hamkorlar ishtirokida kompleks yondashuvlarni amalga oshirish hamda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantirish;

e) respublikaning boshqa hududlaridan kelgan tadbirkorlik subyektlari tomonidan “Qoraqalpogʻistonda biznes qiling” shiori ostida amalga oshiriladigan loyihalarni qoʻllab-quvvatlash va amalga oshirish.

3-bob. Orolboʻyi mintaqasidagi joriy holat

Orol dengizidagi suv hajmi 1960-yil darajasining 10 foizidan kamrogʻini tashkil etmoqda. Suv hajmi qariyb 15-martaga kamaygan. Qoldiq suv hajmi 3 ta havzaga boʻlingan: Gʻarbiy dengiz, Sharqiy dengiz va Kichik Orol.

Soʻnggi 55 yilda Orol dengizining qurigan tubida 5,2 million gektar maydonda yangi Orolqum choʻli paydo boʻldi.

Dunyoning boshqa har qanday choʻllarida boʻlgani kabi Orolqumda ham odamlarning toʻkis hayot kechirishi, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, biologik xilma-xillik va ekotizimni qoʻllab-quvvatlash uchun kerak boʻlgan infratuzilma, shuningdek, ijtimoiy taraqqiyot va farovonlik uchun zarur boshqa shart-sharoitlar mavjud emas.

Iqlim oʻzgarishi mintaqada ijtimoiy-iqtisodiy, ekologik va sogʻliqni saqlash tizimidagi dolzarb muammolarni yanada ogʻirlashtiruvchi asosiy omillardan hisoblanadi.

Orolboʻyi mintaqasining katta qismi qurgʻoqchil hudud boʻlib, Oʻzbekiston hududida yer maydonlarining katta qismi tanazzulga uchrashga va choʻllanishga moyil boʻlgan qurgʻoqchil zona sifatida tasniflanadi. Qurgʻoqchilik, qum va tuz boʻronlari kabi hodisalarning tez-tez yuz berishi va intensivligi katta ahamiyat kasb etayotganligi va deyarli har yili sodir boʻladigan hodisaga aylanib borayotganligi aholi salomatligi uchun sezilarli darajada xavf-xatarlarning oshishiga va qishloq xoʻjaligi ekinlari hosildorligining pasayishiga olib kelmoqda.

4-bob. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha asosiy vazifalar

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha asosiy vazifalar quyidagilardan iborat:

institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish — barcha hamkorlar va manfaatdor tomonlar bilan samarali ishlash imkoniyatini beradigan mexanizmlarni amaliyotga tatbiq qilish;

texnologik innovatsiyalar, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish — dastlab Qoraqalpogʻiston Respublikasida, soʻngra butun Orolboʻyi mintaqasida ekotizimlarni boshqarishning samarali usullarini, ayniqsa, qishloq xoʻjaligida suvni va tabiiy resurslarni tejovchi samarali yangi texnologiyalarni qisqa fursatda joriy qilish;

iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish — texnologik innovatsiyalarni ragʻbatlantirish hamda “yashil” ish oʻrinlari tashkil etish uchun zarur boʻlgan bozor va narx-navo mexanizmlarini shakllantirish;

innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish — tezkor va tizimli oʻzgarishlar uchun qulay muhit yaratish.

Barcha innovatsiyalar birgalikda Orolboʻyi mintaqasida xatarlarni hisobga olgan holda, “yashil” va sirkulyar iqtisodiyotga hamda barqaror rivojlanishga oʻtish boʻyicha yondashuvlarni belgilaydi.

4.1. Institutsional innovatsiyalarni amalga oshirish

Institutsional innovatsiyalar davlat organlari, tashkilotlar, biznes doiralar va xorijiy hamkorlarning Orolboʻyi mintaqasidagi muammolarni hal etish boʻyicha birgalikda harakatini tashkil etishga qaratilgan.

Ushbu innovatsiyalar joylarda muammolarni hal qilish mexanizmlarini, shu jumladan, davlat-xususiy sheriklik mexanizmi orqali xususiy sektorning samarali jalb qilinishini, ijtimoiy va madaniy sohalar qamrab olinishi orqali rivojlanish yoʻlida koʻmaklashish uchun noanʼanaviy hamkorlar jalb qilinishini belgilab beradi.

Xususan, Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan harakatlarni samarali muvofiqlashtirish boʻyicha vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimiyat organlari, xalqaro tashkilotlar, moliya institutlari, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar va boshqa manfaatdor tomonlarning yaqin hamkorligida chora-tadbirlar va faoliyatni amalga oshirish va monitoring qilishni taʼminlovchi yagona umumiy platformani yaratish taklif etiladi.

Tizimli innovatsion yondashuvlarni amalga oshirish mexanizmiga aylanadigan ushbu Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi Orolboʻyi mintaqasiga qaratilgan davlat dasturlariga, shuningdek, mintaqada amalga oshirish uchun tashqi koʻmak mablagʻlari dasturlariga muvofiqlashtirilishi kerak.

Shu bilan birga, ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy taʼlim muassasalari bilan yaqin hamkorlikda iqlim omillarini hisobga olgan holda, axborot-maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini yanada rivojlantirish va kengaytirish zarur.

Institutsional innovatsion yondashuvlar kambagʻallikni qisqartirishga doir umumdavlat yaxlit yondashuvlarni taʼminlashga qaratilgan Kambagʻallikni qisqartirish milliy strategiyasini ishlab chiqish va amalga oshirish boʻyicha harakatlarni hisobga oladi hamda muvofiqlashtiradi.

4.2. Texnologik innovatsiyalarni, shu jumladan, yoʻnalishlar boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish

Konsepsiya texnologik innovatsiyalarga eʼtiborni kuchaytirish zarurligiga asoslanadi. Texnologik innovatsiyalar atrof muhitga salbiy taʼsirni kamaytiradigan innovatsion mahsulotlar va xizmatlarni ishlab chiqish va yetkazib berish, shuningdek, barqaror ishlab chiqarish jarayonlarini joriy qilishni oʻz ichiga oladi.

Texnologik innovatsiyalarning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

iqlim oʻzgarishi hamda suv resurslarining cheklanganligi omillaridan kelib chiqib, qishloq xoʻjaligini diversifikatsiya qilish hamda kam suv isteʼmol qiluvchi ekinlarga eʼtibor qaratish va buning standartlarini joriy qilish;

mahsulotlar va xizmatlarning jahon bozorlarida raqobatbardoshligin oshirish maqsadida kam uglerodli va barqaror logistika tizimini rivojlantirish;

sifat nazorati va kerakli sinov laboratoriyalarini rivojlantirish orqali xalqaro standartlash va tamgʻalash (markirovka) tizimini takomillashtirish;

qayta tiklanadigan energiya manbalari va energiya tejaydigan texnologiyalardan foydalanishni kengaytirish;

oʻrmonzorlar maydonini kengaytirish va aholi punktlari atrofida “yashil” hududlarni kengaytirish;

iqtisodiyotning tarmoq yoʻnalishlari boʻyicha “drayver” klasterlarni tashkil etish;

yer osti suvlarini chuchuklashtirish asosida issiqxona xoʻjaliklarini rivojlantirish, shuningdek, qamish, saksovulni qayta ishlash hamda qizilmiya va boshqa choʻl ekinlari yetishtirishdan iborat.

4.3. Iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish

Iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalar barqaror harakatlarni rivojlantirish boʻyicha ayrim shaxslar va kompaniyalar uchun ragʻbatlantirishning bozor mexanizmlarini yaratish yoki kuchaytirishga qaratiladi.

Kambagʻallikni qisqartirish milliy strategiyasini kompleks ishlab chiqish va joriy etishni oʻz ichiga olgan, bandlik va tarmoqlarni rivojlantirish sohasidagi iqtisodiy islohotlar, suv koʻp talab qilinadigan tarmoqlardan (qishloq xoʻjaligi va baliqchilik kabi) sanoatni rivojlantirishga, shuningdek, xizmat koʻrsatishga qaratilgan sohalarga oʻtishni ragʻbatlantirish tavsiya etiladi.

Koʻp sonli bilimli yoshlarni ish bilan taʼminlash imkoniyati mavjud boʻlgan logistika, elektron tijorat, turizm kabi xizmat koʻrsatish sohalariga koʻproq investitsiyalar yoʻnaltirish muhim ahamiyat kasb etadi.

Qoʻshni davlatlar bilan erkin savdo siyosati mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun qulay ishbilarmonlik muhitiga asos yaratib, bozor imkoniyatlarini kengaytirishi mumkin.

Koʻriladigan boshqa choralar “yashil” va sirkulyar (chiqindisiz, regenerativ va samarali) iqtisodiyotga oʻtishni ragʻbatlantirishdan, shuningdek, natijaga yoʻnaltirilgan toʻlovlar va xaridlarni joriy etish, moliyaviy oqimlar natijalarini kuzatish, “yashil” texnologiyalarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashdan iborat boʻlishi taklif etiladi.

Konsepsiyaga muvofiq taklif etiladigan tashabbuslar uchun moliyaviy yordamning yangi shakllari, shu jumladan, anʼanaviy moliyalashtirishni rivojlantirish bilan birga “yashil” loyihalar uchun muqobil manbalardan foydalanadigan aralash moliyalashtirish, “yashil” moliyalashtirish kabi innovatsion moliyalashtirish mexanizmlari jalb qilinishi ustuvor yoʻnalishlardan hisoblanadi.

Moliyaviy texnologiyalar, kraudfanding va venchur kapital boʻyicha innovatsiyalar va innovatorlarni ragʻbatlantirish ham Konsepsiya amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash uchun moliyaviy oqimlarni tezlashtirishga yordam beradi.

Innovatorlar va moliyaviy texnologiyalarga innovatsiyalar, kraudfanding va venchur kapitalni ragʻbatlantirish ham Konsepsiya maqsadlarining amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash uchun moliyaviy oqimlarni tezlashtirishga yordam berishi mumkin.

4.4. Innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalarni tatbiq qilish

Innovatsion siyosat va huquqiy innovatsiyalar rejalashtirilgan tarkibiy va transformatsion oʻzgarishlar uchun zarur boʻlgan qulay muhitni yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan:

qarorlar qabul qilish jarayonida iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq yondashuvlar hisobiga xatarlar baholanishini joriy etish;

qishloq xoʻjaligi va “yashil” iqtisodiyot strategiyalarini amalga oshirish, shuningdek, raqamli oʻzgarishlar va tadqiqotlarni targʻib etish;

kambagʻallikni qisqartirish tizimini takomillashtirib borish, shu jumladan, Orolboʻyi mintaqasida ish oʻrinlarini tashkil etish imkoniyatlarini yaratish;

yerning hosildorligi, almashlab ekish va uglerodni saqlash hamda foyda olishni oshirishga xizmat qiladigan yer egalarining investitsiya kiritishini ragʻbatlantiruvchi yer islohotlarini joriy etish.

Ekologik muhit va ijtimoiy-iqtisodiy sharoit, shuningdek, iqlim va salomatlik uchun xavf-xatarlarni hisobga olgan holda, Qoraqalpogʻiston Respublikasida va umuman, Orolboʻyi mintaqasida suv resurslariga boʻlgan talab hamda takliflarni innovatsion va barqaror maqbullashtirish asosiy tahdidlar hisoblanadi.

Barcha oʻzaro bir-biriga bogʻliq omillarni baholash hamda qisqa, oʻrta va uzoq muddatli innovatsion va barqaror yechimlarni aniqlash uchun tizimli innovatsiyalar va portfel yondashuvlar, oʻqitish jarayonini tezlashtirish, moliyalashtirish va investitsiyalarni jalb qilish uchun oʻzaro manfaatli sharoitlarni yaratish maqsadga muvofiq.

Suvdan foydalanish samaradorligining pastligi va yoʻqotishlarning koʻpligi hamda suv resurslariga boʻlgan ehtiyojning oshib borishi natijasida Orolboʻyi mintaqasida zarur miqdorda suv resurslari mavjud emas.

Suv taʼminotining barqaror emasligi ekotizimni tiklash va butun Orolboʻyi mintaqasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha barcha zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishda jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda.

Orol dengizi havzasidagi barcha davlatlarning suvni tejash, transchegaraviy suv resurslarini boshqarish va ulardan oqilona foydalanishga qaratilgan mintaqaviy hamkorligi asosida Amudaryo va Sirdaryo deltalariga suvning prognoz qilinadigan oqimini taʼminlaydigan suv boshqarish tizimini takomillashtirishga va suv yoʻqotishni kamaytirishga erishish zarur.

Ushbu maqsadlarga erishish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi:

suv resurslarini tarmoqlararo boshqarishni rivojlantirish uchun suv resurslarini kompleks boshqarish prinsiplarini joriy etadigan qonunchilik hujjatlarini uygʻunlashtirish;

Orolboʻyi mintaqasida, shu jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida suv resurslarini boshqarish infratuzilmasini tiklash va uning rivojlanishini taʼminlash hamda iqlim oʻzgarishlaridan himoya qilish;

avtomatlashtirish va monitoring tizimi bilan bogʻliq metodologiya va kompyuter modellaridan foydalanish, daryolar va suv omborlarida suv yoʻqotilishini kamaytirish, oqimni taqsimlash, shuningdek, generatsiya va prognozlashtirish algoritmlarini, daryo irmoqlari boʻylab va vaqtni hisobga olgan holda, suvni teng taqsimlash maqsadida amalga oshiriladigan tezkor boshqarish algoritmlarini hamda suv hajmi va uni chiqarish uchun ketadigan vaqtni hisobga olish tizimlarini joriy etish;

masofadan turib zondlash, uchuvchisiz uchish apparatlari, geografik axborot tizimi va axborot almashish usullaridan foydalangan holda, Orolboʻyi mintaqasida va dengizning qurigan tubida atrof muhit va suv resurslari holatini kompleks monitoring qilish tizimini takomillashtirish, Orolboʻyi janubida suv resurslari, tuproq, atmosfera havosi va biologik xilma-xillik holati haqida maʼlumotlar tizimini ishlab chiqish nazarda tutilgan kompleks monitoring tizimini yaratish, Orolboʻyi janubida suv resurslarining holatini monitoring qilishning zamonaviy yuqori texnologiyali tizimini joriy etish, ekologik siyosat va strategiyani ishlab chiqish, ifloslanishni kamaytirish hamda maqsadga erishish va chora-tadbirlar samaradorligi boʻyicha yutuqlarni baholash maqsadlarini belgilash va chora-tadbirlarini ishlab chiqish;

iqlim oʻzgarishi natijasida muzliklar maydonining kamayishi, qor toʻplanishining oʻzgarishi va suv omborlariga suv oqimini mavsumiy taqsimlash kabi oqim hosil qiluvchi omillar tizimida tobora koʻproq va tez-tez oʻzgarishlar sodir boʻlayotganligi sababli gidrologik hamda meteorologik prognozlarning ishonchliligini, shuningdek, zarur maʼlumotlarga ega boʻlish imkoniyatlarini oshirish;

maʼlumotlarning bulutli ekotizimi, ularni tahlil qilish va ular bilan almashish tizimlaridan foydalangan holda, mintaqaviy kuzatish va baholash tarmogʻini tashkil etish maqsadida atrof muhit va tabiiy resurslar holatini monitoring qilish hamda Orolboʻyi mintaqasida ekologik laboratoriyalar va monitoring tizimlari salohiyatini yanada mustahkamlash uchun statsionar va koʻchma postlarning zamonaviy oʻlchov uskunalaridan foydalanish.

Shu bilan birga, suv isteʼmolini kamaytirish, suvga boʻlgan talab va taklif oʻrtasida tegishli muvozanatni taʼminlash uchun qator choralar koʻrilishi zarur. Xususan:

Amudaryo va Sirdaryo havzalarida suvni tejash va ehtiyojni boshqarish, suvni hisobga olish hamda taqsimlashning avtomatlashtirilgan innovatsion texnologiyalari va tajribalarini joriy etish;

Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi doirasida Amudaryo va Sirdaryo havzalari suv resurslaridan kompleks foydalanish va ularni muhofaza qilish sxemalarida Orol dengiziga yoʻnaltirilishi belgilangan miqdordagi suv resurslarining toʻliq yetib borishini taʼminlash choralarini koʻrish;

qayta ishlatiladigan kollektor-drenaj suvlarining oʻz vaqtida va aniq hisobining yuritilishini hamda ularda shakllanadigan suv miqdori prognoz qilinishini taʼminlash;

2019 — 2030-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini “yashil” iqtisodiyotga oʻtkazish strategiyasi, 2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasi, 2020 — 2030-yillarda qishloq xoʻjaligini rivojlantirish strategiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasining amalga oshirilishini taʼminlash;

fiskal siyosatda innovatsiyalarni oʻrganish, baholash va joriy qilish, shu jumladan, natijaga yoʻnaltirilgan maqsadli qoʻllab-quvvatlash, foydalanganlik uchun toʻlovlar, xizmat koʻrsatish uchun toʻlovlar, daromad tushumlaridan strategik foydalanish;

yer egalarini ishlab chiqarish va foyda oshirilishiga investitsiya kiritishga toʻgʻri ragʻbatlantirish uchun yer islohotini amalga oshirish.

5-bob. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha ustuvor innovatsion yoʻnalishlar

Innovatsiyalarni jalb etish kelajakda Orol dengizining suv mavjud qismidagi holat yomonlashishining oldini olish, ekotizimlarni barqarorlashtirish, Orol dengizi inqirozi oqibatlarini yumshatish va bartaraf etish, Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy vaziyatni yaxshilash, migratsiyani kamaytirish, iqlim barqarorligini taʼminlash, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, logistika tizimini yaxshilash va ijtimoiy himoyaning samarali choralarini ishlab chiqishga investitsiyalarni jalb etish va birgalikda harakat qilish boʻyicha mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash uchun qulay imkoniyatlar yaratadi.

Bu borada innovatsiyalarning ustuvor jabhalarini quyidagi yoʻnalishlarga birlashtirish mumkin: suv taʼminoti, qishloq xoʻjaligi, energetika, infratuzilma, bozor, bandlik, ovqatlanish, sogʻliqni saqlash va atrof muhitni tiklash.

5.1. Suv resurslarini kompleks boshqarish

Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan samarali foydalanish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi:

tarmoqlararo boshqarishni joriy etish orqali suv resurslarini kompleks boshqarishni yoʻlga qoʻyishning huquqiy va siyosiy muhitini yaratish;

botqoqlanish va shoʻrlanishning oldini olish uchun energiya va suvni tejaydigan texnologiyalarni, shu jumladan, tomchilatib sugʻorish tizimini joriy etish;

ikkilamchi foydalaniladigan suvning aniq hisobini yuritish va undan foydalanish, shuningdek, kollektorlarga sarflanadigan xarajatlarni prognoz qilish;

maydonlarda suvni 50 — 60 foizga tejash imkoniyatini beradigan quvurlar orqali sugʻorish tizimiga bosqichma-bosqich oʻtish;

drenaj va kanalizatsiya oqova suvlaridan ikkilamchi foydalanish;

suv-ekologiya tizimi koʻrinishidagi integratsiyalashgan suv havzasi yondashuvini ishlab chiqish;

suvga haqiqiy ehtiyojdan kelib chiqib, ayrim kichik havzalarning suv bilan taʼminlanganlik darajasini belgilagan holda, Amudaryo va Sirdaryo havzalarining oʻrta va yuqori oqimlarida suvdan foydalanishning kelishilgan limitlarini belgilash;

barqaror hayot manbalarini qoʻllab-quvvatlash, shu jumladan, ekotizimni bosqichma-bosqich tiklash va uning funksional yaxlitligini oshirish maqsadida mavjud suv havzalarini muhofaza qilish va ular oʻrtasida bogʻliqlikni yaxshilash uchun Orolboʻyi sohillarida yoʻlaklar va suv-botqoqlik ekotizimini saqlab qolish va barqaror boshqarish;

vegetatsiya davrida suv taʼminotini bir tekis oshirish va barcha turli yoʻqotishlarni kamaytirish, shu jumladan, tizim va sugʻorish uskunalari samaradorligini oshirish orqali yuqori va quyi oqimlarda suv isteʼmolining pasaytirilgan meʼyorlarini joriy etish yoʻli bilan Amudaryo va Sirdaryo oqimlarini deltaga olib kelish;

Xorazm vohasining barcha oqova suvlarini toʻliq tozalashni joriy qilish;

mavjud maʼlumotlardan kelib chiqib, ilmiy asoslangan amaliy qarorlar qabul qilish maqsadida manfaatdor tomonlar oʻrtasida oʻzaro almashish uchun integratsiyalangan maʼlumotlar platformasini ishlab chiqish;

suvga boʻlgan uzoq muddatli talab va taklifni yaxshiroq tushunish uchun maʼlumotlar orasidagi boʻshliqni bartaraf etish, tizimlar oʻrtasida oʻzaro munosabatlarni yengillashtirish, shuningdek, modellashtirish va tahlil qilishga koʻmaklashish.

Shu bilan birga, Orolboʻyi mintaqasida atrof muhit va suv resurslarining holatini kompleks monitoring qilish tizimini ishlab chiqish, suv taʼminoti tizimini rivojlantirish va qishloq aholisining toza suvdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, kanalizatsiya va sanitariya tizimlarini yaxshilash boʻyicha quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish taklif etiladi:

atrof muhit va tabiiy resurslarning holati boʻyicha monitoring oʻtkazish uchun turgʻun va koʻchma postlarni zamonaviy baholash va monitoring qilish uskunalari bilan qayta jihozlash;

Orolboʻyi mintaqasida va umuman, Amudaryo va Sirdaryo havzalarida iqlimiy, gidrologik va meteorologik monitoring ishlarini yaxshilash, shu jumladan, mavjud suv resurslarini kompleks baholash;

iqlim va ob-havoni onlayn monitoring va prognoz qiladigan meteorologik stansiyalarni tashkil etish;

Orol dengizi va Orolboʻyi mintaqasi Atlasini tuzish;

oqova suvlarni tozalash tizimini yaxshilash;

drenaj va oqova suv inshootlarini rekonstruksiya qilish;

maishiy chiqindilarni yigʻish, olib ketish va utilizatsiya qilish hamda qayta ishlash tizimini yaxshilash va rivojlantirish;

eski qattiq maishiy chiqindilar poligonlarini rekultivatsiya, shuningdek, saralash va qayta ishlash zamonaviy uskunalari bilan jihozlangan yangi poligonlarni tashkil etish;

taʼlim muassasalarida axborot va taʼlim berish, chiqindilarni kamaytirish va qayta ishlash boʻyicha tashviqot ishlarini olib borish;

atrof muhitning barqarorligini va biologik xilma-xillikni saqlash uchun ekologik asos sifatida turli darajadagi muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tarmogʻini yaratish.

5.2. Qishloq xoʻjaligi va energetika samaradorligini oshirish

Orolboʻyida qishloq xoʻjaligi sohasiga “yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillarini hamda energiya tejaydigan texnologiyalarni kompleks joriy etish, ekologik toza texnologiya va amaliyotlarni ishlab chiqish, shuningdek, mintaqada ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni ragʻbatlantirish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

kollektorlardagi va yer osti shoʻr suvlarni chuchuklashtirish usullarini takomillashtirish;

qoʻshilgan qiymatli qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va jahon bozorlariga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish;

xalqaro ilgʻor tajribalar, shu jumladan, sifatli qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va sertifikatlash tizimlarini joriy etish;

Orolboʻyi mintaqasi maydonlarining elektron xaritasini tuzish, qishloq xoʻjaligi yerlarini xatlovdan oʻtkazish, yerlar va ekinlar holatini hamda biologik xilma-xillikni va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni monitoring qilish maqsadida uchuvchisiz uchish vositalaridan (dronlardan) foydalanishga asoslangan yangi metodologiyalarni amaliyotga joriy qilish;

tadqiqotlar olib borish imkoniyatlarini va axborot-maslahat xizmatlarini rivojlantirish;

sitrus mevalar, koʻkatlar va qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun suv manbalariga yaqin joylarda suv va elektr energiyasiga ulanishni soddalashtirish maqsadida muqobil energiya manbalaridan isitiladigan energiya tejaydigan issiqxonalar tashkil etish;

issiqxonalarda, shuningdek, Orolboʻyi aholisining tomorqa uchastkalarida oʻsimliklarni biologik himoya qilish tajribasini joriy etish;

Orolboʻyi aholi punktlarida energiya tejaydigan koʻcha chiroqlarini oʻrnatish tajribasini joriy qilish;

ijtimoiy obyektlarni elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun quyosh elektr stansiyalarini qurish;

resurs tejaydigan va ekologik toza ilgʻor texnologiyalar asosida qurilish materiallarini ishlab chiqarish;

energiya tejaydigan inshootlarni qurish;

qishloq xoʻjaligi ekinlarining ilmiy asoslangan tuproq-iqlim sharoitlariga mos turlari va navlarini joylashtirish.

5.3. Infratuzilmani mustahkamlash

Orolboʻyi mintaqasida ishonchli aloqa va Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini rivojlantirish, shuningdek, transchegaraviy va mahalliy avtomobil transporti infratuzilmasini yaxshilash orqali quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

mahalliy avtomobil, temir yoʻl va boshqa transport turlari boʻyicha infratuzilmani yaxshilash hamda transchegaraviy aloqalarni kengaytirish maqsadida loyiha va dasturlarni amalga oshirishga koʻmaklashish;

shahar va qishloq aholisi, birinchi navbatda, yosh oilalar uchun hamda salbiy ekologik omillar tufayli nogironlari boʻlgan shaxslar uchun arzon va sifatli uy-joylar qurilishini kengaytirish;

ishonchli aloqa va Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini rivojlantirish;

Orolboʻyi mintaqasidagi mavjud muammolarni hal qilishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish maqsadida jamoatchilikni, ayniqsa, yoshlarni qamrab oladigan va jalb qiladigan jamoatchilikni xabardor qilish tizimini yaratish;

media-turlar shakllantiriladigan, shuningdek, oʻquv markazlari va innovatsion oʻquv maydonchalari tashkil etiladigan turizm klasterlarini yaratish;

“yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan yangi texnologiyalarni joriy etish va targʻib qilish uchun turizm klasterlari huzurida innovatsion koʻrgazma markazlarini tashkil etish.

5.4. Aholi turmush tarzining barqaror manbalarini va ish oʻrinlarini yaratishni kengaytirish

Ushbu maqsadda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

elektron tijorat, savdo logistikasi, turizm, koʻchma bank va fintex orqali moliyaviy xizmatlarni diversifikatsiya qilish hamda yoshlar uchun qulay imkoniyatlar yaratishga qaratilgan siyosatni amalga oshirish;

ish bilan taʼminlashni va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirishni rivojlantirish;

Ijtimoiy reyestrga kiritilgan qishloq aholisiga imkoniyat yaratish uchun mikromoliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirish.

5.5. Sogʻlom turmush tarzi va ovqatlanish tartibini targʻib qilish

Ushbu maqsadda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

oziq-ovqatga boʻlgan ehtiyojni taʼminlash, iqlimga bardoshli ekinlar yetishtirishga qaratilgan tadqiqotlar va ishlanmalarga investitsiyalar kiritish;

yoshlarni jismoniy tarbiya va sportga jalb qilish uchun zamonaviy sport komplekslari tarmogʻini kengaytirish;

sifatli turizm xizmatlarini koʻrsatish hamda sayyohlar uchun trening va mashgʻulotlar oʻtkazish maqsadida mahalliy aholini jalb qilgan holda, turizm klasterlarini tashkil etish;

insonlar sogʻligʻiga suv va havo ifloslanishining salbiy taʼsirini yumshatish dasturlarini ishlab chiqish;

havo ifloslanishini kamaytirish uchun Orol dengizining qurigan tubida oʻrmonzorlar barpo etish dasturini faol davom ettirish;

mahalliy sharoitda foydalanish hamda xorijiy davlatlarga eksport qilish uchun dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini tashkil qilish.

5.6. Atrof muhit va tabiiy resurslarni boshqarish

Ekotizimlar sharoitlariga eʼtibor qaratish, shuningdek, biologik resurslar va ekotizimlarni saqlash, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish, choʻllanishning oldini olish, ekoturizmni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligining yangi usullariga va ishlab chiqarish — sotish zanjiriga investitsiyalar kiritish hamda Orol dengizining qurigan tubida oʻrmon plantatsiyalari va oʻsimliklar qoplamini kengaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim:

barcha zarur infratuzilmaga ega innovatsion texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, mahalliy mutaxassislarni oʻqitish, moddiy-texnik taʼminlash maqsadida Orol dengizining qurigan tubida ilmiy-tadqiqot stansiyasini tashkil etish;

Orolboʻyi mintaqasida tajriba maydonlarida sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanishiga qarshi kurashish boʻyicha ilgʻor texnologiyalarni joriy etish, ilgʻor tajribalar va eng yaxshi erishilgan natijalarni kengaytirish;

ekologik holatni yaxshilash va tez oʻsadigan mahalliy daraxt turlarining plantatsiyalarini tashkil etish maqsadida mahalliy va mintaqaviy turdagi daraxtlar va butalarni oʻstirish;

aholi yashash punktlarida mintaqaning iqlim va tabiiy sharoitlariga mos keluvchi daraxtlarni ekish, ularni parvarish qilish va oʻstirish boʻyicha davlat xususiy sherikchilik tamoyillari asosida sektorni keng jalb qilish;

noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan oʻsimliklarni saqlab qolish va qayta tiklash;

Amudaryo va Sirdaryo daryolarining qirgʻoq hududlarida toʻqaylarni tiklashga hamda ularning tabiiy yangilanishiga koʻmaklashish;

chorvachilikni rivojlantirish, yaylovlarni tiklash va yem-xashak oʻsimliklarini yetishtirish;

qator foydali xususiyatlarga ega boʻlgan dorivor oʻsimliklar plantatsiyalarini tashkil etish;

yovvoyi hayvonlar populyatsiyasini qayta tiklash va koʻpaytirish;

umurtqasiz hayvonlar, sudralib yuruvchilar, qushlar va boshqa sut emizuvchilarning noyob turlari sonini koʻpaytirish uchun sharoit yaratish, shuningdek, oʻsimliklar qoplamini hosil qilish va ekologik turizmni rivojlantirish uchun qulay tabiiy sharoit yaratish maqsadida “Orolqum” milliy tabiat bogʻini tashkil etish;

Sudochye koʻllar tizimi Qushlar va ularni yashash hududlarini saqlash boʻyicha xalqaro assotsiatsiya “BirdLife International” tizimiga kiritilganligini inobatga olgan holda, turizm klasterlarini tashkil etishdan avval global tahdid ostida boʻlgan turlarga zarar yetkazmasdan, tashrif buyurish mumkin boʻlgan joylarni aniqlash;

Orolboʻyida tanazzulga uchragan yerlarda yetishtirish uchun innovatsion ekinlarni ekish va choʻl oʻsimliklarining mintaqaviy seleksion oʻrmon urugʻlik bazasini yaratish;

Orol dengizining qurigan tubida qum koʻchishini bartaraf etish uchun oʻrmon plantatsiyalari va urugʻlik materiallari tayyorlanadigan pitomniklar tashkil etish ishlarini kengaytirish;

shoʻrlanish va qurgʻoqchilikka chidamli oʻsimliklar turlarini mikroklonlashtirish, qurgʻoqchil tuproqlarni mustahkamlash va suvni ushlab qolishi uchun mahalliy meliorantlardan foydalanish;

deltaplan va dronlardan foydalangan holda, shuningdek, urugʻlarni kapsulalash va granulyatsiyalash orqali choʻl oʻsimliklari ekishni kengaytirish;

artemiyani koʻpaytirish, qizilmiya plantatsiyalarini tashkil etish va kengaytirish, shuningdek, dorivor turdagi oʻsimliklarni yetishtirish;

akvakultura va baliqchilikni rivojlantirish, baliqlarni qayta ishlash va baliqchilik xoʻjaliklarini tashkil etish, shuningdek, oldingi vaqtlarda soni koʻp boʻlgan moʻynali hayvonlarni koʻpaytirish;

Orol dengizining qurigan tubidagi maydonlarda oʻsadigan turli xil oʻrmon ekinlarini uzluksiz monitoring qilish tizimini yaratish hamda innovatsion texnologiyalar va ilgʻor ilmiy namunalardan foydalangan holda, ushbu maydonlarda oʻsimlik oʻsishini tezlashtirish tamoyillarini aniqlash;

choʻl oʻsimliklari, shu jumladan, yem-xashak oʻsimliklarini yetishtirishni keng amalga oshirish;

yaylovlardan chorvachilik uchun foydalanishning samarali va rejali tizimini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy qilish.

6-bob. Orolboʻyi mintaqasidagi mamlakatlarga taklif etilayotgan hamkorlik faoliyati

Ekstremal ob-havo hodisalarining tez-tez sodir boʻlishi va muzliklarning tez erishi tufayli Orolboʻyida muammolarni uzoq muddatga, barqaror hal qilish uchun quyidagi yoʻnalishlarda puxta rejalashtirilgan harakatlar olib borilishi taklif etiladi.

6.1. Suv resurslarini boshqarish

Institutsional mexanizmlar, maʼlumotlarni tahlil qilish va infratuzilmani takomillashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirish nazarda tutiladi.

6.1.1. Infratuzilmani takomillashtirish

Orol dengizi havzasi dasturi doirasida Orolboʻyi mintaqasida suv xoʻjaligi holatini yaxshilash boʻyicha innovatsion va texnologik loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish choralarini koʻrish.

6.1.2. Maʼlumotlar va ularni tahlil qilishni takomillashtirish

Ushbu yoʻnalishda quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

Orolboʻyi mintaqasiga yetkazib berilayotgan hamda ushbu hududda shakllanayotgan kollektor-drenaj suvlarining hisobini yuritish va maʼlumotlar bazasini yaratish;

Amudaryo va Sirdaryo oʻzanida joylashgan asosiy gidropostlarga suv sarfini onlayn kuzatish imkonini beradigan avtomatlashgan qurilmalar oʻrnatish;

Amudaryo, Sirdaryo va boshqa transchegaraviy daryolarda monitoring tizimini takomillashtirish, hamkorlikda suvni nazorat qilish va monitoringini yuritish hamda ochiq maʼlumotlar bilan almashish tizimini yaratish va amaliyotga joriy etish boʻyicha takliflar tayyorlash;

mintaqaviy suv resurslarini boshqarish boʻyicha qoʻshma rejalarni ishlab chiqish va istiqboldagi vazifalarni belgilash, shu jumladan, mintaqa miqyosida iqlim oʻzgarishiga moslashish choralarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish yuzasidan takliflar tayyorlash.

6.1.3. Institutsional mexanizmlarni takomillashtirish

Amudaryo deltasida suv isteʼmolchilari uyushmasini tashkil etish va deltada suv resurslarini boshqarish tartibini ishlab chiqish;

Markaziy Osiyo mamlakatlari manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlaydigan mintaqaning transchegaraviy suv resurslarini birgalikda boshqarishning oʻzaro maqbul mexanizmlari rivojlantirish.

6.2. Ekologik tizimni tiklash

Ushbu yoʻnalishda quyidagi harakatlar nazarda tutiladi:

Orolboʻyi mintaqasida Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi, shuningdek, Choʻllanishga qarshi kurash boʻyicha BMT Konvensiyasi doirasida hamkorlikda koʻp tarmoqli va fanlararo qoʻshma tadqiqotlar oʻtkazish;

biologik xilma-xillikning noyob turlarini, mintaqa landshaftini saqlab qolish hamda ekoturizmni rivojlantirish uchun Orolboʻyi mintaqasida transchegaraviy, mintaqaviy va muhofaza etiladigan boshqa tabiiy hududlarga yordam berish. Ushbu maqsadda Turkmanistonning Qoplonqir qoʻriqxonasi va Qozogʻiston Respublikasining Ustyurt tabiat qoʻriqxonasi bilan chegaradosh boʻlgan “Janubiy Ustyurt” milliy tabiat bogʻi negizida transchegaraviy muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish choralarini koʻrish;

Qozogʻiston Respublikasining chegara hududidagi “Borsakelmas” qoʻriqxonasiga qoʻshni hamda “Saygachiy” majmua buyurtma qoʻriqxonasi bilan chegaradosh hududlarda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tashkil etish imkoniyatini koʻrib chiqish;

Orolboʻyi mintaqasida sayyohlarning erkin harakatlanishi uchun maxsus turistik viza tashkil etish imkoniyatini koʻrib chiqish;

Qozogʻiston Respublikasi bilan birgalikda Orol dengizining qurigan tubini oʻrmon-meliorativ oʻzlashtirishning yagona tizimini ishlab chiqish.

6.3. Ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar

Ushbu yoʻnalishda harakatlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi tomonidan Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻlimi bilan hamkorlikda Moʻynoq tumanida ilmiy-tajriba uchastkasi va ekofiziologik tadqiqotlar laboratoriyasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazining tajriba maydonlarida mahalliy va xorijiy olimlarning Orolboʻyi mintaqasidagi ilmiy-tadqiqot ishlariga koʻmaklashish;

yoʻnaltirilgan maqsadidan (mahalliy, massiv, fokal oʻrmonlar va boshqalar) kelib chiqib, Orol dengizning qurigan tubini oʻrmon-meliorativ oʻzlashtirish tamoyilini ishlab chiqish;

Orolboʻyi mintaqasi ekologik holatini tiklash va yaxshilash, tabiiy resurslarni saqlash va aholi hayot sifatini oshirish, shuningdek yaqin kelajakda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan dolzarb ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni tizimli oʻrganish, tahlil qilish hamda oldini olishga qaratilgan xalqaro va mintaqaviy darajada ilmiy tadqiqot ishlarini faollashtirish;

ekologik toza texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy etish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va yerdan foydalanish unumdorligini oshirish, iqlim oʻzgarishi oqibatlarini yumshatish, energiya va suvni tejovchi texnologiyalarni qoʻllashga turtki berish maqsadida xalqaro hamkorlarning grant mablagʻlarini jalb etish.

7-bob. Orolboʻyini innovatsiyalar platformasiga aylantirish

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi — mintaqani tizimli darajada oʻzgartirish uchun barcha manfaatdor tomonlarni, shu jumladan, xalqaro institutlar, hamjamiyatlar, nodavlat notijorat tashkilotlar va xususiy sektorni jalb qilishni nazarda tutadi.

Mazkur platforma amalga oshirilayotgan choralarni doimiy monitoring qilish, baholash, maqsadga muvofiqlikni oʻrganish, axborot toʻplash va gʻoyalarni tarqatish mintaqaga doimiy ravishda investitsiya jalb qilishni taʼminlashga yordam beradi.

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi quyidagi tizimli innovatsion yondashuvlarga yoʻnaltiriladi va nazorat qilinadi:

“yashil” va sirkulyar iqtisodiyot tamoyillari, moliyaviy kredit sxemalari, aralash moliyalashtirish, iqlim oʻzgarishi va “yashil” moliyalashtirish vositalari, moliyaviy xatarlar, islomiy moliyalashtirish, venchur kapital, “yashil” va uglerodli tabiiy texnologiyalar uchun iqtisodiy va moliyaviy innovatsiyalarni ilgari surish va ulardan foydalanishni taʼminlash;

tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanib, shuningdek, loyihalar va investitsiyalarni tanlash orqali ustuvor vazifa va choralarni belgilash;

loyihalar portfellari tarkibi boʻyicha mulohazalarni tayyorlash uchun va qulay shart-sharoit yaratish borasidagi ishlarni davom ettirish uchun tahliliy hisobotlar shaklida olingan darslarni shakllantirish/tarqatishga va loyihalarni baholashga koʻmaklashish uchun mavjud loyihalar portfellari toʻgʻrisida axborot toʻplash va maqsadga muvofiqlikni baholash imkoniyatlarini shakllantirish;

loyihalar portfeliga oʻzgartirishlar kiritish, shu jumladan, tizimli innovatsion yondashuvlarga muvofiq eʼtirozlar, muvofiqlikni baholash davrini shakllantirish, olingan saboqlar va tadqiqotlar asosida investitsiyalarni qayta taqsimlash va oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilish;

manfaatli xalqaro hamkorlik mexanizmlarini qoʻllab-quvvatlash, doimiy ravishda mintaqaviy va global darajada olib boriladigan ishlarni muvofiqlashtirish.

7.1. Ishlab chiqarish tamoyillari

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi tomonidan quyidagi tamoyillarni nazarda tutuvchi Orolboʻyi mintaqasida transformatsion tizimli oʻzgarishlar konsepsiyasini ishlab chiqish taklif etiladi:

ekologik barqarorlikni va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni uygʻunlashtirgan holda, tizimli va kompleks choralarni amalga oshirish;

qarorlar qabul qilishda xatarlar va noaniqliklarni baholash hamda ularni yumshatish boʻyicha choralarni belgilash tizimini joriy etish;

qarorlar qabul qilish jarayoni samaradorligini oshirish uchun oʻqitishni tezlashtirish va axborot taqdim etish;

alohida loyihalar uchun emas, balki investitsiyalarni kengaytirishga asosiy eʼtiborni qaratish;

rivojlanishda aholining alohida zaif guruhlariga keng imkoniyatlar yaratish;

maʼlumotlar bazasi va raqamli texnologiyalardan foydalanish.

Ushbu tamoyillar innovatsion faoliyatning ustuvor yoʻnalishlari va innovatsion koʻrsatkichlarga erishishga taalluqli boʻlgan avvalgi harakatlardan yoki boshqa loyihalardan tizimli innovatsion yondashuvlarni joriy etish jarayonini ajratib turadi.

7.2. Tizimli innovatsion yondashuvlar

Koʻplab tarmoqlar, subyektlar va geografik mintaqalar kesimida oʻtish jarayonlarini taʼminlash uchun Orolboʻyi ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan loyihalar va investitsiyalar boʻyicha qaror qabul qilishda tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanish zarur.

Tizimli innovatsion yondashuvlar tizimli oʻzgarishlarni tezlashtirish, koʻplab ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik muammolarni kompleks hamda yaxlit hal qilish usuli sifatida taqdim etilgan.

Ushbu yondashuvlar rivojlanish yoʻlida yuzaga kelayotgan toʻsiqlar, gʻovlar va muammolarning omillarini va ularning samarali taʼsir nuqtalari tezda aniqlash hamda investitsiyalar samaradorligini oshirish boʻyicha kelgusidagi faoliyatning yoʻnalishlarini ishlab chiqish orqali ijobiy oʻzgarishlarga erishish va transformatsiya yoʻllarini belgilash imkonini beradi.

Konsepsiyada nazarda tutilgan tizimli oʻzgarishlar bosqichma-bosqichli innovatsiyalardan transformatsion innovatsiyalarga oʻtiladigan innovatsiyalarning boshqa bir tartibini talab qiladi.

Amaliyotda tizimli innovatsiyalar ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tizimlarga integratsiyalashgan hamda muvofiqlashtirilgan intervensiyalar sifatida, shuningdek, rejalashtirilgan va bogʻlangan innovatsion eksperimentlar portfeli orqali qiymat hosil qilishning butun zanjiri boʻyicha aniqlanishi mumkin.

7.2.1. Loyihalar yoʻnalishlari va portfel tarkibi

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi — anʼanaviy formatdagi texnik koʻmaklashishdan texnik hamkorlikka oʻtish uchun sharoit yaratadi.

Tizimli innovatsion yondashuvlar koʻplab turli, lekin oʻzaro bogʻlangan tashabbuslarni joriy etishga qaratilgan loyihalar portfeli va harakatlarni amalga oshirish davrida loyihalar yoʻnalishlarini tanlash va portfel tuzish orqali amalga oshiriladi.

Bunda ularning individual salohiyatiga kamroq tayaniladi va koʻproq muqobil, bogʻliqlik va aloqalarni oʻrganish va ularni sinash orqali variantlar toʻplamini koʻrib chiqishga harakat qilinadi.

Ushbu yondashuvlar asosida Orolboʻyi mintaqasining oʻzgartirishida yuzaga keladigan noaniqlik va murakkabliklardan kelib chiqib, zarur oʻzgarishlarni tezlashtirishga hissa qoʻshadigan turli takliflar ishlab chiqiladi.

Donorlar va xususiy investorlarga iqlim bilan bogʻliq harakatlarni va boshqa murakkab ijtimoiy yechimlarni moliyalashtirish maqsadida kapitalning bir nechta manbalaridan bir vaqtda foydalanish uchun yangi amaliyot sifatida innovatsiyalarga tizimli investitsiya kiritishni taklif qiladi.

Bu esa loyihalarni birlashtirish va uygʻunlashtirish uchun umumiy tezlashtirilgan oʻqitishga investitsiya kiritish (innovatsion portfelda) imkoniyati boʻlib, xavflarni hisobga olgan holda, Orolboʻyi mintaqasini inqirozli hududdan imkoniyatlar va barqaror rivojlangan hududga aylantirishni tezlashtiradi.

Barcha manfaatdor tomonlarning hamkorlikda faoliyat olib borishi samaradorlikni oshirib, harakatlarning takrorlanishini kamaytiradi va jamoaviy, muvofiqlashtirilgan harakatlar uchun sharoit yaratadi, shuningdek, Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish uchun zarur boʻladigan mablagʻni yoʻnaltirish imkoniyatini beradi.

7.2.2. Maqsadga muvofiqlikni baholash va axborot toʻplash

Amalga oshirilayotgan va yangi loyihalar va dasturlar portfellari doirasida maqsadga muvofiqlikni baholash va axborot toʻplashdan Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish maqsadida umumiy harakatlarni tezlashtirish uchun foydalaniladi.

Ularni qoʻllash (ham joriy, ham yangi) natijasi harakatlarning strategik dolzarbligini aniqlashga, shuningdek, dasturlarning muvofiqligini taʼminlashga, uzluksiz samaradorlikni ragʻbatlantirishga hamda portfelni dinamik boshqarish mexanizmi yordamida donorlar va investorlar uchun manfaatli boʻlgan butun loyihalar portfelini amalga oshirishni tezlashtirish imkoniyatini yaratadi.

Bu esa differensiyalashning muhim omili boʻlib, daromadni dinamik boshqarish uchun portfel nazariyasidan foydalanadigan yirik investorlarning ilgʻor tajribasini aks ettiradi, bunda asosiy farq tizimli innovatsion yondashuvlardan foydalanib, portfelni shakllantirish maqsadida yakuniy natijani keng doirada transformatsion (nafaqat iqtisodiy va moliyaviy, balki ijtimoiy va ekologik) oʻzgartirishdir.

8-bob. Orolboʻyi mintaqasida innovatsiyalarni joriy etish boʻyicha shart-sharoitlari

8.1. Normativ-huquqiy bazani takomillashtirish

Orolboʻyi mintaqasida innovatsiyalarni joriy etish imkonini beradigan asosiy shartlardan biri — bu normativ-huquqiy bazani takomillashtirish hisoblanadi.

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish uchun zarur normativ-huquqiy bazani yaratishga barcha manfaatdor tomonlarni jalb etish zarur.

Shu maqsadda “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni yuridik va/yoki dasturiy hujjatlarda aniq belgilash zarur.

Normativ-huquqiy baza Amudaryo va Sirdaryo havzalarida suv resurslarini boshqarish tizimining samaradorligini oshirish uchun xalqaro huquq normalari va prinsiplarini hisobga olgan holda, mintaqaviy darajada munosabatlarni tartibga solishning innovatsion mexanizmlari va vositalarini, shu jumladan, ragʻbatlantirish va javobgarlik mexanizmlarini, shuningdek, suv resurslarini tejash va elektr energiyasi ishlab chiqarishni kafolatlaydigan hamda Orolboʻyi mintaqasida ishonchli suv taʼminotini kafolatlaydigan boshqarish qoidalarini oʻz ichiga olishi kerak.

Ushbu tadbirlar masʼul vazirliklar bilan birgalikda amalga oshiriladi. Bunda har bir alohida elementni ishlab chiqishda tegishli jihatlarni qabul qilish va ulardan foydalanish mumkinligini taʼminlash uchun barcha aniq oʻzgarishlarga bir vaqtda eʼtibor qaratiladi va tizimli innovatsion yondashuvlarning asosiy prinsiplaridan (yaʼni huquqiy, siyosiy, iqtisodiy, tezkor va tashkiliy bazadan) foydalanib, muvofiqlashtirilgan holda, yondashiladi.

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi orqali loyihalar va dasturlar portfellarini, ularning ekologik va texnik-iqtisodiy ekspertizasini, tenderlarni joriy qilish va natijalardan kelib chiqib, monitoring va baholashni tasdiqlash hamda muvofiqlashtirish uchun kelishilgan va soddalashtirilgan tartib va mexanizmlar ishlab chiqilishi zarur.

8.2. Moliyalashtirish tizimini rivojlantirish

Konsepsiya va tizimli innovatsion yondashuvlarni amalga oshirish uchun hukumat va hukumatlararo darajada “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni moliyalashtirishning innovatsion variantlarini aniqlash, shu bilan birga, innovatsion hududni tashkil etish boʻyicha xalqaro tashkilotlar va tegishli moliyaviy hamkorlar bilan aloqa oʻrnatish zarur, xususan:

tabiiy sharoitlari oʻxshash boʻlgan mintaqalarda ushbu tizimli yondashuvlarni investitsiya portfellariga qoʻllash tajribasini hisobga olib, tizimli transformatsion investitsiyalar dasturini Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi orqali birgalikda shakllantirish;

loyihalar portfelini amalga oshirish davrida ishlab chiqilgan investitsiya loyihalarini innovatsion moliyalashtirishni, shu jumladan, “yashil” moliyalashtirish vositalari, uzoq muddatli kreditlar, global fondlar, ikki tomonlama hamkorlik, koʻp tarmoqli moliyaviy institutlarning kredit va grantlari, xususiy moliyalashtirish kabi xususiy va davlatning aralash moliyalashtirishini, shuningdek, ularga mos keladigan yangi moliyaviy vositalarni birgalikda safarbar etish;

kraudfanding, islomiy moliyalashtirish, “yashil” moliyalashtirish vositalari va subsidiyalar kabi muqobil moliyalashtirish vositalari uchun siyosiy va huquqiy muhitni yaxshilash.

Ayni vaqtda Global yashil oʻsish instituti va Yashil iqlim jamgʻarmasi bilan hamkorlikda iqlim oʻzgarishi, “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirish, ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va Orol dengizi muammolarini hal qilish sohasida loyihalarning innovatsion portfellarini shakllantirish uchun moliyaviy va texnik yordamni jalb qilish maqsadida BMT tashkilotlari va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish maqsadga muvofiq.

8.3. Fanlararo ilmiy platformani yoʻlga qoʻyish

Jahon banki, Shveysariya taraqqiyot agentligi, Germaniya Fan va tadqiqotlar vazirligi, shuningdek, Germaniya, AQSH va Global yashil oʻsish instituti ilmiy jamgʻarmalarining ilmiy-texnik va moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi orqali hamda Germaniya, AQSH, Rossiya, Markaziy Osiyo va Oʻzbekistonning yetakchi olimlari va mutaxassislarini jalb qilgan holda, akademik va amaliy fanlar boʻyicha barcha zarur bilim va tajribalarni birlashtirish taklif etiladi.

Shu bilan birga, jamoaviy fikrlash va oʻzaro tadqiqotlarni ragʻbatlantirish va taʼminlash orqali Orolboʻyi mintaqasini xavf-xatarlarni hisobga olib barqaror rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash zarur.

Atrof muhitni himoya qilish, tabiiy boyliklarni saqlash va Orolboʻyi aholisining yashash sharoitini yaxshilash, shuningdek, ekologik turizmni rivojlantirish va innovatsion tadqiqotlar hamda ilmiy-maslahat loyihalarini amalga oshirish orqali ilmiy yechimlar, biznes loyihalar va ishlab chiqarish biznes gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash va shu orqali Orolboʻyi mintaqasi va Orol dengizining qurigan qismida jarayonlar va oʻzgarishlarning fanlararo ilmiy tahlili muntazam ravishda oʻtkazib borilishi lozim.

8.4. Mintaqa aholisi salohiyatini rivojlantirish

“Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”da samarali faoliyat yuritishni taʼminlash uchun oliy maʼlumotli mutaxassislarni tayyorlash va jalb qilish tadbirlari orqali aholining salohiyatini rivojlantirish zarur.

Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumanida joylashgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazi ushbu faoliyatni amalga oshirishda muhim vosita rolini bajaradi.

Samarali va xalqaro darajada ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga alohida ahamiyat berish muhim.

Mintaqaviy hamkorlikning tarkibiy platformasi sifatida Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi va uning komissiyalarining axborot-tahliliy salohiyatini kuchaytirish va rivojlantirish (maslahatlar, murosaga kelish mexanizmlari, ustuvor yoʻnalishlarni muvofiqlashtirish, suv resurslaridan muvofiqlashtirib foydalanish tamoyillari va mexanizmlari, birgalikda maqsadli rejalashtirish va boshqalar) taklif etiladi.

8.5. Xavf-xatarlarni baholash

BMTning Xavf-xatarlarni baholash global tizimi — xavf-xatarlarni modellashtirish va baholashni, oqibat va taʼsirlar tahlilini, xatarlar bilan ishlash boʻyicha bilimlar va vositalarni birlashtiradigan jamoaviy tizim boʻlib, ushbu maʼlumotlardan Orolboʻyi mintaqasini oʻzgartirishga qaratilgan harakatlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha qarorlar qabul qilishda foydalanish imkoniyatini beradi.

Tizimli innovatsion yondashuvlarga muvofiq fanlararo ilmiy yondashuvlar asosida oʻzgaruvchan xatarlarning koʻp oʻlchovli xaritalarini yaratish va buning natijasida ekologik, iqtisodiy va moliyaviy tizimlarda xatarlar oʻrtasida oʻzaro bogʻliqlikni aniqlash imkoniyatini beradi.

Hech bir tashkilot yoki muassasa yakka tartibda barcha jihatlarni qamrab ololmasligi tufayli tizimli xatarlarni maslahatlashuvlar va hamkorlikdagi faoliyat orqali baholash kerak.

Xatarlarni baholashda eʼtibor qaratilishi lozim boʻlgan sohalar:

Orolboʻyi innovatsiyalar platformasi mexanizmi uchun, shuningdek, maʼlumotlar, axborotlar, modellar va koʻrsatkichlar, xatarlarni yetkazish usullari va qarorlarni qoʻllab-quvvatlashning oʻziga xos masalalari boʻyicha tushuncha beriladigan materiallarni ishlab chiqish va tahlil qilish uchun ekspertlar guruhlarini tuzish;

maʼlumotlarni taqdim etish hamda tegishli vaqt va joyda mavjud va keyingi shart-sharoitlarni baholash uchun harakatlantiruvchi omillar hamda xavf-xatarlar paydo boʻlishi omillarini oʻz ichiga olgan vaqtincha topologik xavf xaritasini ishlab chiqish;

xavf-xatarlar toʻgʻrisida aniq maʼlumotlar tizimiga asoslangan ishonchli maʼlumotlar manbaini yaratish;

zarur choralar koʻrish uchun tizimli ravishda xavf-xatarlarni hisobga olish;

barcha manfaatdor tashkilotlarning vakolatini hamda Orolboʻyi muammolari va zarur kompleks yechimlar toʻgʻrisidagi tushunchasini oshirish;

8.6. Xabardorlikni oshirish

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish va tizimli innovatsion yondashuvlar toʻgʻrisida aholini, xalqaro moliya institutlari va xorijiy hamkorlar xabardorligini oshirish uchun ijtimoiy tarmoqlarda “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” rasmiy veb-saytini va sahifalarini ishlab chiqish lozim.

Innovatsion loyihalarni amalga oshirish jarayoni va erishilgan natijalar, shu jumladan, jamoatchilik ishtiroki va salohiyatni rivojlantirish tadbirlari, hamkorlar va moliya institutlarining ishtiroki hamda Orolboʻyida ustuvor loyihalarni amalga oshirishga ularning qoʻshgan hissasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek, atrof muhit, tabiiy resurslar va ekotizimni monitoring qilish natijalari, muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarni rivojlantirish, yoʻnalishlar boʻyicha “lokomotiv” turizm klasterlarini tashkil etish, mavjud muammolar va ularni hal qilish yoʻllari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bosma va elektron ommaviy axborot vositalarida, shuningdek, axborot tarqatishning boshqa vositalari bilan hamkorlikda yoritib borilishi kerak.

Uch bosqichli maʼlumotlar kontentini yaratish (bolalar, fuqarolar va mutaxassislar uchun), shuningdek, “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi” shiori ostida koʻngillilar harakatini shakllantirish lozim.

Sogʻlom turmush tarzi hamda ekologiya va texnologiyalarga innovatsion yondashuvlarni targʻib qilish va yoshlarni faol jalb qilish hamda taniqli axborot maydonini shakllantirish uchun standartlashtirilgan tashviqot-reklama kontentlari ishlab chiqish maqsadga muvofiq.

Mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari ishtirokida Qoraqalpogʻiston Respublikasining tabiiy diqqatga sazovor joylariga media-turlar uyushtirish, ushbu maqsadda turizm klasterlarini hamda innovatsion va taʼlim berish demo-maydonlarini tashkil etish samarali hisoblanadi.

9-bob. Kutilayotgan natijalar

Konsepsiyani amalga oshirish natijasida quyidagilarga erishiladi:

Orolboʻyi mintaqasida faoliyat yuritayotgan mahalliy va xalqaro tashkilotlarning saʼy-harakatlarini birlashtirish choralari koʻriladi;

institutsional, texnologik, iqtisodiy, moliyaviy va huquqiy innovatsiyalarni amalga oshirish orqali mintaqada “yashil” va sirkulyar iqtisodiyotga oʻtish imkoni paydo boʻladi;

Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan samarali foydalanish, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish va energetika samaradorligini oshirish, Internet jahon axborot tarmogʻiga qulay ulanish tizimini takomillashtirish, shuningdek, transchegaraviy va mahalliy avtomobil transporti infratuzilmasini rivojlantirish, aholi turmush tarzini yaxshilash, qoʻshimcha ish oʻrinlarini yaratish, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish, choʻllanishning oldini olish, ekoturizmni rivojlantirish, Orol dengizining qurigan tubida oʻrmon plantatsiyalari va oʻsimliklar qoplamini kengaytirish choralari koʻriladi;

Orolboʻyi mintaqasida innovatsiyalarni joriy etish imkonini beradigan normativ-huquqiy baza takomillashtiriladi hamda hukumat va hukumatlararo darajada “Orolboʻyi — ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududi”ni moliyalashtirishning innovatsion variantlari aniqlanadi;

xalqaro ilmiy jamgʻarmalarning ilmiy-texnik va moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi orqali hamda xorijiy va mahalliy ekspertlarni jalb qilgan holda, akademik va amaliy fanlar boʻyicha bilim va tajribalarni birlashtirishga qaratilgan tadbirlar amalga oshiriladi;

ilmiy yechimlar, biznes loyiha va gʻoyalarni qoʻllab-quvvatlash orqali Orolboʻyi mintaqasida jarayonlar va oʻzgarishlarning fanlararo ilmiy tahlili muntazam ravishda oʻtkazib boriladi;

mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari ishtirokida media-turlarni hamda innovatsion va taʼlim berish demo-maydonlarini tashkil etish choralari koʻriladi;

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish boʻyicha mahalliy va xorijiy ommaviy axborot vositalari orqali qator telekoʻrsatuvlar va radioeshittirishlar tashkil etiladi.

10-bob. Yakunlovchi qoidalar

Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi tomonidan muvofiqlashtirilgan holda, BMT koʻmagida manfaatdor vazirlik va idoralar, Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi hamda xalqaro hamkorlar bilan birgalikda Orolboʻyi mintaqasida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish borasidagi oʻzgarishlardan kelib chiqib, Konsepsiyaning ayrim qoidalari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda aniqlashtirilishi hamda toʻldirilishi mumkin.

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-yanvardagi 41-son qaroriga 2-ILOVA

2022 — 2026-yillarda Orolboʻyi mintaqasini kompleks rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishning

Asosiy yoʻnalishlar Amalga oshirish mexanizmlari Kutilayotgan natijalar, baholash indikatorlari Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) Masʼul ijrochilar Xalqaro hamkorlar I. Ekologik barqarorlik va ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarni jalb qilish boʻyicha choralar kompleksi 1.1. Suv resurslarini barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Suv xoʻjaligi mutaxassislari malakasini oshirish va oʻquv materiallarini tayyorlash. 2. Mahalliy darajada suv resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish uchun suv isteʼmolchilari uyushmalari imkoniyatlarini kengaytirish. 3. Suv isteʼmolchilari uchun suv tejaydigan texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil etish. 4. Orolboʻyi mintaqasida suv resurslarini integratsiyalashgan boshqarishni joriy qilish va suv resurslaridan foydalanishni muvofiqlashtirishni yaxshilash masalalari boʻyicha institutsional-huquqiy bazani takomillashtirish. Suv xoʻjaligi tizimi tashkilotlari va suv isteʼmolchilari ning asosiy guruhlari ehtiyojlarini qoplaydigan, muvofiq ishlaydigan oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimi. Suv xoʻjaligi vazirligi boshchiligida joylarda asosiy oʻquv markazi, barcha tuman markazlarida maslahat markazlari. BRM 4, 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Jahon banki, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Kompleks gidrologik tadqiqotlarni oʻtkazish uchun suv xoʻjaligi tizimining statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. 2. Moddiy-texnik bazani mustahkamlash va Orol dengizi havzasida gidropostlar tarmogʻini kengaytirish orqali suv resurslarini monitoring qilish tizimini kuchaytirish. 3. Suv taqsimlashni muvofiqlashtirishning samaradorligini oshirish uchun davlatlararo suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil etish. 4. Suv isteʼmolchilari oʻrtasida suv resurslari sarfi hisobini yuritish mahalliy tizimlarini ishlab chiqish va joriy qilish. 5. Asosiy suv xoʻjaligi inshootlarining samaradorligini oshirish va suvning texnik yoʻqotishlari ni kamaytirish maqsadida ularni rekonstruksiya qilish va modernizatsiyalash. 6. Kanalboʻyi linzalaridan aholi ehtiyojlari uchun foydalanishni kengaytirish maqsadida ularning hozirgi holatini baholash. 7. Yer osti suvlari holatini baholash va monitoring qilishning kompleks dasturi, jumladan, masofadan tadqiq etish usullarini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi tizimini modernizatsiyalash hamda yer usti va yer osti suvlarini boshqarish boʻyicha tadqiqot, monitoring va xoʻjalik ishlari kompleksini amalga oshirish uchun zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash. Asosiy suv xoʻjaligi infratuzilmasining samaradorligini oshirish. 20 ta gidropostni, jumladan, qoʻshni davlatlar chegaralaridagi postlarni texnik jihozlash, 10 ta mahalliy suv isteʼmoli hisobi tizimi , 20 tagacha rekonstruksiya qilingan suv xoʻjaligi inshooti, 3 ta laboratoriya, yer osti suvlarini monitoring qilish dasturlarini ishlab chiqish . BRM 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi, “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK”, Respublika agroxizmatlar milliy markazi YEIB, YUNESKO, Jahon banki, IRSA-C N R-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Mintaqani rivojlantirish omillari va iqlim oʻzgarishining taʼsirini hisobga olgan holda, oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda suv resurslari va suv taʼminotiga ehtiyojlarni modellashtirish va prognozlash. 2. Masofadan zond tadqiqoti usullari va geografik axborot tizimlaridan foydalangan holda, suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil etish . 3. Orolboʻyi mintaqasida monitoring avtomatik punktlarini va zamonaviy tahliliy jihoz-uskunalarni joriy qilish hisobiga suv resurslari sifatini monitoring qilish tizimini yaxshilash. 4. Biotexnologiyalardan foydalanib, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha sinov choralarini oʻtkazish. 5. Amudaryo suv havzasi deltasida chuchuk yer osti suvlarini muqobil suv taʼminoti manbai sifatida reabilitatsiya qilish ishlarini bajarish. Zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish hamda suv xoʻjaligi sohasida boshqarish, monitoring va tadqiqot masalalarida avtomatlashtirish darajasini oshirish. Suv isteʼmoli-suv taʼminoti modeli, masofadan suv resurslarini monitoring qilish tizimi, geografik axborot tizimlari , 10 ta avtomatik suv resurslarini monitoring qilish tizimi, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha 4 ta tajriba loyihalari , oʻzanboʻyi linzalarni reabilitatsiya qilish boʻyicha 2 ta tajriba loyihalari. BRM 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi YUNESKO, JAYKA, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Orolboʻyi mintaqasi ning oliy taʼlim muassasalarida “gidrologiya” mutaxassisligiga oʻqitish boʻyicha grant dasturlarini joriy qilish hisobiga yoshlarni suv xoʻjaligi tizimiga jalb qilish dasturini ishlab chiqish. 2. Suv xoʻjaligi sohasida yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi sohasida ishlashning jozibadorligini oshirish dasturini joriy etish. “Gidrologiya” mutaxassislarini tayyorlash boʻyicha grant dasturi, yosh mutaxassislarni qoʻllab- quvvatlashning tajriba dasturini ishlab chiqish. BRM 4, 6 Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.2. Yer resurslarini barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Yerdan foydalanuvchilar uchun tuproq degradatsiyasiga qarshi kurashishda zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil etish . 2. Yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasi va tuproq shoʻrlanishiga qarshi kurashish sohasida tadqiqotlarni kengaytirish. 3. Yaylovlardan oqilona foydalanish boʻyicha normativ-huquqiy bazani rivojlantirish va takomillashtirish. 4. Qishloq xoʻjaligi ishchilarini yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullariga oʻqitish. Yerdan foydalanuvchilar uchun muvofiq ishlaydigan oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini joriy etish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi agroxizmatlar markazi, Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazini tashkil etish. BRM 2, 4, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Respublika agroxizmatlar milliy markazi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, Jahon banki, G�rmaniya xalqaro hamkorlik jamiyati (GITS)ning Orol boʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Tuproqning meliorativ holatini yaxshilash va yer resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish choralarini ishlab chiqish uchun tuproq holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish. 2. Yaylov yerlarini tiklash va yaylovlardan oqilona foydalanish usullarini joriy qilish choralari kompleksini amalga oshirish. 3. Yaylovlarga yuklanishni kamaytirish va taqsimlash, aholi punktlari atrofida va oʻtloqlarda yerlar degradatsiyasining oldini olish uchun yaylovlardan rotatsion (almashlab) foydalanish tizimini joriy qilish. 4. Choʻllanish jarayonlarini tadqiq etish va yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish uchun statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. Yer resurslarini monitoring qilish tizimini modernizatsiyalash va jihozlash hamda yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullarini joriy qilish. Monitoring tizimini texnik jihozlash (5 ta punkt), 2 ta laboratoriya, 3 ta tumanda yaylovlarni boshqarish boʻyicha tajriba dasturini ishlab chiqish . BRM 2, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi FAO, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yer resurslarini samarali monitoring qilish va boshqarish uchun masofadan zond tadqiqoti va geografik axborot tizimlaridan foydalanish. 2. Tuproqlarni barqarorlashtirish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va qishloq xoʻjaligida maqsadli qurgʻoqchil tuproqlarda suvni ushlab qolish uchun fito melioratsiya va boshqa innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qoʻllash choralaridan foydalanishni kengaytirish. 3. Ekologik xavfsiz oʻgʻitlarni ishlab chiqarish. Yer resurslarini monitoring qilish va yer samaradorligini oshirish sohasida zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish. Yer resurslarini monitoring qilish tizimi, geografik axborot tizimlari , qishloq xoʻjaligida maqsadli yerlarda fito melioratsiya boʻyicha 5 ta tajriba dasturlari, 2 ta tumanda oʻgʻitlarni ishlab chiqarish tajriba dasturlarini amalga oshirish. BRM 2, 15 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi FAO, Jahon banki, GITSning Orol boʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, JAYKA, IRSA-CNR-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Oʻtloqlarga haydab chorvachilik bilan shugʻullanadigan oilalarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligida ishlash jozibadorligini oshirish dasturini joriy qilish. 1 ta qoʻllab-quvvatlash boʻyicha tajriba dasturini amalga oshirish. BRM 1 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.3. Biologik xilma-xillikni, oʻrmon xoʻjaligini va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni barqaror boshqarish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Seleksiya va urugʻchilik bilan shugʻullanadigan oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlarining ilmiy salohiyatini mustahkamlash va Orolboʻyi sharoitida ekish materiallarini yetishtirish, oʻrmonlarni tashkil qilish va oʻrmonlar zararkunandalariga qarshi kurashish texnologiyalarini takomillashtirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. 2. Oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va mahalliy aholi uchun zamonaviy uslublar va texnologiyalardan foydalanib, oʻrmonchilik va hududlarni koʻkalamzorlashtirish boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 3. Aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish va oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha hamda oʻrmon xoʻjaligi ishchilari uchun malaka oshirish kurslarini oʻtkazish boʻyicha oʻquv markazini tashkil etish va jihozlash. 4. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarining hayvonot va oʻsimlik dunyosini monitoring va muhofaza qilish boʻyicha tadqiqot ishlarini oʻtkazishning zamonaviy yondashuvlari boʻyicha, hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ni boshqarish boʻyicha malakasini oshirish. 5. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarini va yaqin joylashgan aholi punktlarida yashovchilarni ekologik turizmni tashkil qilish yuzasidan oʻqitish. 6. Mahalliy aholi va yoshlar uchun atrof muhitni muhofaza qilish va bioresurslardan oqilona foydalanish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish. Ilmiy tadqiqotlar va oʻrmon xoʻjaligi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ishchilari, mahalliy aholi uchun taʼlim dasturlarini amalga oshirish. Oʻrmon xoʻjaligi oʻquv markazini tuzish hamda bir qator (4) oʻrmon xoʻjaligi va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar sohasida oʻqitish va ilmiy tadqiqotlar taʼlim dasturlarini amalga oshirish. BRM 4, 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Turizm va sport vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti taraqqiyot dasturi (BMTTD), FAO, Jahon Banki, YUNESKO, GITS, JAYKA, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va koʻchatxonalarni suv bilan taʼminlash. 2. Mintaqaviy oʻrmon-urugʻchilik, seleksiya bazasini va oʻrmon oʻsimliklari urugʻlarining sifatini tahlil qilish stansiyalarini tashkil qilish. 3. Oʻrmon koʻchatxonalari, shu jumladan, aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish uchun koʻchatxonalar tarmogʻini kengaytirish. 4. Oʻrmon ekinlarini biologik himoya qilish boʻyicha laboratoriyalarni tashkil qilish. 5. Orol dengizining qurigan tubini oʻrmonlashtirish ishlarini davom ettirish. 6. Naʼmatak, unabi, chakanda va qizilmiya oʻsimliklarining yuqori hosildor plantatsiyalarini tashkil qilish. 7. Degradatsiyaga uchragan toʻqay oʻrmonlarini tiklash. 8. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ning moddiy-texnik bazasini va infratuzilmasini mustahkamlash. 9. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ni rivojlantirish va boshqarish boʻyicha kompleks rejalarni ishlab chiqishga va amalga oshirishga koʻmaklashish. 10. Mintaqaning asosiy (choʻl va suvli-botqoq) ekotizimlarini tiklash va ulardan oqilona foydalanish va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tarmogʻini kengaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirish. 11. Aholi yashash punktlarida mintaqaning iqlim va tabiiy sharoitlariga mos keluvchi daraxtlarni ekish, ularni parvarish qilish va oʻstirish boʻyicha davlat xususiy sherikchilik tamoyillari asosida sektorni keng jalb qilish. 12. Noyob hayvonlar turlarini koʻpaytirish uchun pitomniklar tarmogʻini rivojlantirish. “Jayron” Buxoro ixtisoslashgan pitomnigini qoʻllab-quvvatlash. Nihol oʻtkazish materialini yetishtirish va oʻrmonlarni tiklash boʻyicha oʻrmon xoʻjaligi tizimini modernizatsiyalash va jihozlash, oʻsimlik va hayvonot dunyosini monitoring qilish va muhofaza qilish samaradorligini oshirish uchun muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini rivojlantirish. 6 ta oʻrmon xoʻjaligini moddiy-texnik taʼminlash, 5 ta oʻrmon xoʻjaligining suv taʼminoti uchun quduqlar, oʻrmon niholxonalari (6) va oʻrmon urugʻlik stansiyalari (1) tarmogʻini tashkil qilish , oʻrmonlarni himoyalash laboratoriyasi (1), Orol dengizi tubida oʻrmon ekinlarini kengaytirish (90 ming ga), madaniy plantatsiyalarini (2) tashkil qilish va toʻqay oʻrmonlari maydonini kengaytirish, mintaqada muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ni boshqarish, ekotizimlar boʻyicha 2 ta kompleks dasturni amalga oshirish. Orol dengizining Oʻzbekiston tomonidagi qurigan tubi qismidagi oʻrmonzorlar bilan qoplangan maydon ulushini 60 foizga yetkazish. BRM 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi BMTTD, FAO, YEIB, YEI, Jahon banki, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqa�o moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Oʻrmon xoʻjaligida suv resurslaridan oqilona foydalanish texnologiyalarini joriy qilish. 2. Urugʻlarni kapsulalash va granulalash yoʻli bilan, avia-vositalar, shu jumladan, dronlardan foydalanib, choʻl oʻsimliklarini ekishni kengaytirish. 3. Oʻrmon fondini xatlov, monitoring qilish va hisobini yuritish uchun masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari usullaridan foydalanish. 4. Oʻsimlik va hayvonot dunyosini masofadan zondlash hamda zamonaviy monitoring qilish usullaridan foydalanish. 5. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ni zamonaviy aloqa vositalari bilan texnik jihozlash. Oʻrmonlarni tiklash, oʻrmon fondini, oʻsimlik va hayvonot dunyosini monitoring qilish va hisobini yuritish boʻyicha zamonaviy usullar, texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy qilish. Oʻrmon xoʻjaligida suvdan oqilona foydalanish boʻyicha 3 ta tajriba loyihasi, kapsulalash markazi, oʻrmon xoʻjaligi geografik axborot tizimlarini tashkil qilish , muhofaza etiladigan tabiiy hududlar da masofadan monitoring qilishning 2 ta tajriba dasturini amalga oshirish. BRM 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi BMTTD, FAO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Koʻchatxonalarda, oʻrmon xoʻjaliklarida daraxtlar va oʻsimliklarni ekish uchun vaqtincha (mavsumiy) ish joylarini va doimiy ish joylarini tashkil qilish. 2. Aholi, ayniqsa, ayollar va yoshlar, shuningdek, imkoniyati cheklangan shaxslar uchun oʻrmon ekinlarini ekish, koʻchatxonalar/issiqxonalar faoliyati boʻyicha yangi ish oʻrinlarini yaratish. Oʻrmon sektorida va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar da vaqtincha va doimiy ish oʻrinlarini tashkil qilish , yoshlar va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. 700 tagacha ish oʻrinlari yaratish. BRM 1, 15 Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Jahon banki, JAYKA, Okfsord universiteti, Kent universiteti, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.4. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni rivojlantirish va energiya samaradorligini oshirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasi mutaxassislarni oʻqitish dasturlarini tayyorlash va joriy qilish. 2. Qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligini rivojlanish va kuchaytirish sohasida mutaxassislarning malakasini oshirish. 3. Maishiy turmushda ham, xususiy biznesni rivojlantirishda ham qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish va energiya samaradorligini oshirish imkoniyatlarini tushuntirish boʻyicha mahalliy aholi bilan keng axborot-targʻibot ishlarini amalga oshirish. 4. Mintaqaviy dasturni ishlab chiqish hamda kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlaridan foydalanish boʻyicha tegishli normativ-huquqiy bazani takomillashtirish va aholi va biznes tuzilmalari ichida energiyani tejash boʻyicha bilimlarni oshirish. 5. Chorvachilikni rivojlantirish uchun yaylov oʻsimliklarining urugʻini ekish, bogʻdorchilikni rivojlantirish uchun mahalliy aholini urugʻlik va koʻchat materiallari bilan taʼminlash. Mintaqada ushbu yoʻnalishni faol rivojlantirish uchun yetarli miqdorda qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida mutaxassislar tayyorlash tizimini tashkil qilish . 2 ta oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida oʻqitishning tajriba dasturlari, 1 ta malaka oshirish kursi, qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi boʻyicha mintaqaviy dasturni amalga oshirish. BRM 4, 7 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tegishli vazirlik va idoralar Energetika vazirligi, Milliy teleradiokompaniya Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi fuqarolik jamiyati institutlari BMTTD Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya jihoz-uskunalarini yetkazib berish yoki ularni yirik qismlarda yigʻishni tashkil etish boʻyicha tashkilotlarni/texnoparklarni tuzish uchun sharoit yaratish va koʻmaklashish, aholi, xususiy biznes foydalanishi uchun energetik samarali boʻlgan texnologiyalarni (pechlar, termoizolyatsiya, davomiy sovitish va boshqalar) rivojlantirish. 2. Kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlariga xizmat koʻrsatish servis tizimini tashkil qilish. 3. Uzoqda joylashgan, izolyatsiyadagi hududlar yoki biznesning energiya taʼminoti uchun aholi va xususiy biznes qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanishini rivojlantirish uchun moliyaviy dasturlarini ishlab chiqish. 4. Qulaylikni yaratish va foydalanish xarajatlarini kamaytirish uchun xususiy uylar hamda kichik va oʻrta biznes obyektlari energiya samaradorligini oshirish dasturini amalga oshirish. 5. Suv-nasos stansiyalarini modernizatsiyalash va energiya samaradorligini oshirish. 6. Kommunal sektorda va qurilish sohasida energiya samaradorligiga oid dasturlarni amalga oshirish. Xususiy darajada, biznesda va kommunal sohada qayta tiklanuvchi energiya dan foydalanishni va energiya samaradorligini keng koʻlamli rivojlantirishni joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Kamida jihoz-uskunalarga xizmat koʻrsatish tizimi boʻlgan 1 ta ishlab chiqarishni tashkil qilish , mintaqaning barcha tumanlarida olish mumkin boʻlgan moliyalashtirish va maslahat xizmatlari dasturini va 3 ta kompleks dasturni amalga oshirish. BRM 7, 8, 9, 11 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Energetika vazirligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Suv xoʻjaligi vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qurilish vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Energiyani tejash va qayta tiklanuvchi energiya masalalari boʻyicha jihoz-uskunalarni va xizmatlarni izlashni yengillashtirish maqsadida yagona axborot platformasini tashkil qilish. 2. Qayta tiklanuvchi energiyadan yer osti suvlarini soʻrib olish, yer osti suvlarini chuchuklashtirish va markazlashgan energiya taʼminotidan uzoq boʻlgan nasos stansiyalarining energiya taʼminoti uchun foydalanish usullarini sinovdan oʻtkazish. 3. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan oʻrmon xoʻjaligi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini amalga oshirish. 4. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan qishloq xoʻjaligi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (yaylov joylar, asal ishlab chiqaruvchilar va boshqalar) amalga oshirish. 5. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan sogʻliqni saqlash obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. 6. Qayta tiklanuvchi energiyadan uzoq boʻlgan Oʻzgidromet markazi obyektlari energiya taʼminotining tajriba loyihalarini amalga oshirish. 7. Tiklanadigan energiya manbalarini tashkil etish orqali turistik infratuzilma obyektlari (joylashtirish, ovqatlanish obyektlari, yoʻlboʻyi infratuzilmasi, osori atiqalar) energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. Ijtimoiy va iqtisodiy sohalarning asosiy sektorlarida kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya dan foydalanish imkoniyatlarini namoyish etish. Har bir sektor boʻyicha 10 tagacha tajriba loyihalari hamda muvofiq ishlaydigan axborot platformasi. BRM 3, 6, 7, 15 Suv xoʻjaligi vazirligi, Energetika vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, “Oʻzbekchorvanasl” agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Turizm va sport vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari guruhlari uchun ularning yashash sifatini oshirish hamda issiqlik va energiya taʼminoti xarajatlarini kamaytirish maqsadida energiya samaradorligi boʻyicha dasturlarni joriy qilish. 2. Energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya masalalarini rivojlanish sohasida tanlovlarni oʻtkazish, startaplarni qoʻllab-quvvatlash orqali yoshlarni ragʻbatlantirish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlarini ijtimoiy va iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash va yoshlar tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash tizimini joriy etish. BRM 7, 4, 10 Energetika vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.5. Ekologik taʼlimni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Umumtaʼlim maktablarining ekologiyani oʻqitish boʻyicha moddiy-texnik va metodologik-uslubiy bazasini mustahkamlash hamda maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2. Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida atrof muhitning holatini monitoring qilish boʻyicha oʻquv laboratoriyalari tarmogʻini rivojlantirish. Ekologik taʼlimni sifatli oʻqitish uchun moddiy-texnik va metodologik bazani taʼminlash. MTT va maktablar uchun oʻquv qoʻllanmalar toʻplamini ishlab chiqish. Oliy taʼlim muassasasi laboratoriyalarini texnik jihozlash. BRM 4, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Umumtaʼlim va “Barkamol avlod” bolalar maktablari hududlarini koʻkalamzorlashtirish hamda maqbul mikroiqlimni hosil qilish uchun maktab yonida bogʻlarni hamda atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha amaliy oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun ekomaydonchalarni tashkil qilish. 2. Yoshlar markazlari va umumtaʼlim maktablari negizida eko-maktablar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻyicha dasturlari boʻlgan maktablar tarmogʻini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. 3. Oliy taʼlim muassasalarida va maktablarda yoshlar uchun tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va energiya samaradorligi boʻyicha taʼlim dasturlarini tashkil etish. 4. Oʻqitishda va xabardorlikni oshirishda qoʻllash uchun taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida tajriba loyihalarini amalga oshirish. 5. Yoshlarni ijtimoiy faollashtirish hamda ijtimoiy va ekologik dasturlarga jalb qilish uchun koʻngillilar harakatini rivojlantirish. Orolboʻyi yoshlar ekologik harakatini qoʻllab-quvvatlash. 6. Yoshlarni Orolboʻyi ekologik muammolarini hal qilish uchun ragʻbatlantirish va innovatsion ishlash usullarini shakllantirish uchun tanlovlar dasturini amalga oshirish. 7. Talabalarning tashkilotlarda innovatsiyalar va texnologiyalar sohasida atrof muhitni muhofaza qilish sohasida kasbiy-texnik stajirovkalarini tashkil etish. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalarini oʻqitish uchun zarur infratuzilmani tashkil qilish va yoshlar tashabbuslarini ragʻbatlantirish. 300 ta umumtaʼlim maktabi hamda 14 ta “Barkamol avlod” bolalar maktablarini koʻkalamzorlashtirish, 5 ta tajriba-sinov maktabini qoʻllab-quvvatlash (3 ta umumtaʼlim maktabi, 2 ta Yoshlar markazi), 5 ta taʼlim muassasasida oʻquv dasturlarini sinovdan oʻtkazish, qayta tiklanuvchi energiya boʻyicha 5 ta demo loyiha, barcha tumanlarda koʻngillilar harakatlarini va tashkilotlarini tashkil qilish, 1 ta grant va 1 ta tanlov dasturini amalga oshirish. BRM 4, 7, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Oʻquv jarayonida foydalanish uchun moslashtirilgan, ekologiya va suvni tejash sohasidagi zamonaviy innovatsion texnologiyalar boʻyicha oʻquv markazlarini tashkil etish. 2. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalari boʻyicha oʻzbek va qoraqalpoq tillarida onlayn oʻquv platformalarini tashkil qilish. 3. Innovatsiyalar va texnologiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha “xakaton”larni (IT-texnologiyalar forumi) oʻtkazish. Yoshlarni oʻqitish va hamkorlikni ragʻbatlantirish uchun AKT va innovatsion yondashuvlarni qoʻllash. 3 ta demo markaz, 1 ta platforma va mintaqaning barcha tumanlarida “xakaton”larni oʻtkazish. BRM 4, 7, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan bolalarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash. 2. Qizlarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga, shu jumladan, muhandislik va AKT tadqiqotlariga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish. Ijtimoiy ehtiyojmand toifalarni qoʻllab-quvvatlash va gender tenglikni rivojlantirish tizimini tashkil qilish. 2 ta qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish. BRM 4, 5, 15 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.6. Atrof muhit va iqlim holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Gidrometeo prognozlash, ekologik monitoring, iqlim oʻzgarishlari sohasida modellashtirish va tadqiqotlarning zamonaviy yondashuvlari/usullari boʻyicha xalqaro tajribani boʻlishish. 2. Mutaxassislar, ayniqsa, yosh mutaxassislar uchun xodimlarni almashish, stajirovka, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish yordamida gidrometeorologik xizmat xodimlarining ilmiy va amaliy salohiyatini oshirish. 3. Gidrometeoxizmatni kompleks rivojlantirishning uzoq muddatli konsepsiyasini ishlab chiqish. 4. Gidrometeorologik prognozlarni yakuniy foydalanuvchilarga taqdim etish formatini takomillashtirish, samarali xabar berish kanallarini rivojlantirish. 5. Gidrometeorologik xizmat tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga taqdim etiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirishga koʻmaklashish va tijorat servislar hisobiga oʻzini qoplashni oshirish. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish sohasida xalqaro tajriba almashish tizimini rivojlantirish. Gidrometeoxizmatni strategik rivojlantirish va koʻrsatiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirish. Stajirovkalar tizimi, uzoq muddatli rivojlanish konsepsiyasi, kengaytirilgan xizmatlar roʻyxati. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari BMTTD, Jahon banki, YUNESKO, IRSA-C N R-suv tadqiqotlari instituti, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Gidrometeokuzatuvlar, ekologik nazorat va iqlim oʻzgarishlari tadqiqotlar statsionar tarmogʻini hamda qor-koʻchki stansiyalari tarmogʻini rivojlantirish va texnik mustahkamlash. 2. Atrof muhitni monitoring qilish va gidro-meteorologik tadqiqotlar mobil stansiyalarini/ laboratoriyalarni texnik jihozlash. 3. Gidrometeorologik xizmatning gidrometeorologik jarayonlarni va iqlim oʻzgarishlarini modellashtirish va prognozlash boʻyicha tizimini texnik jihozlash. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish tizimini moddiy-texnik jihozlash. Tarmoqni kengaytirish va 10 ta monitoring stansiyalarini jihozlash. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi Jahon banki, IRSA-C N R-suv tadqiqotlari instituti, FAO Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish sohasida innovatsiyalarni qoʻllash boʻyicha tadqiqotlarni oʻtkazish. Iqlim oʻzgarishlarining atrof muhitga, ustuvor iqtisodiy sohalarga va ijtimoiy rivojlanishga taʼsir etishini modellashtirish. 2. Ilmiy tadqiqotlarga AKTni joriy qilish va Orol mintaqasi uchun ekologik maʼlumot bankini tuzish, atrof muhit holatining masofadan zondli tadqiqotlari va kompleks geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. 3. Ekologik va gidrometeorologik monitoring tarmogʻini avtomatlashtirish. 4. Gidrometeorologik arxiv va ekologik monitoring maʼlumotlarini raqamli formatga oʻtkazish. Atrof muhit va iqlimni monitoring qilish jarayonlarini raqamlashtirish va avtomatlashtirish. Iqlimning asosiy tarmoqlarga taʼsir etishi modellarini ishlab chiqish, yagona axborot bankini va geografik axborot tizimlari ni tashkil qilish, 10 ta stansiyani avtomatlashtirish, arxivlarni raqamli formatga oʻtkazish. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi IRSA-C N R-suv tadqiqotlari instituti, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Mazkur kasbning jozibadorligini oshirish va kadrlar zaxirasini tayyorlash uchun Gidrometeorologik xizmatning yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. 2. Gidrometeorologik xizmat xodimlarining uzoq stansiyalarda yashash sharoitlarini yaxshilash. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ishchilar uchun turar joy tizimini tashkil qilish. 1 ta qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish, 10 ta stansiyani rekonstruksiya qilish. BRM 13 Oʻzgidromet markazi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 1.7. Nokimyoviy sanoatni rivojlantirish va chiqindilarni boshqarish/oldini olish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Chiqindilarning oldini olish va boshqarish hamda kam kimyoviy sanoatni rivojlantirish boʻyicha kompleks mintaqaviy konsepsiyani ishlab chiqish, shu jumladan, normativ-huquqiy bazani va institutsional rivojlanishni takomillashtirish. 2. Kam chiqindili materiallar va chiqindi hajmini kamaytirishgan qaratilgan siklik iqtisodiy modellarni ishlab chiqish va ilmiy izlanishlar olib borish. 3. Qishloq xoʻjaligi chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. 4. Qattiq va suyuq maishiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. 5. Zaharli va biologik xavfli chiqindilar, shu jumladan, tibbiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan xamda yonmaydigan materiallarni ishlab chiqish. 6. Aholi uchun chiqindilarni boshqarish boʻyicha ommaviy axborot-taʼlim dasturini ishlab chiqish. Chiqindilarni barqaror boshqarish boʻyicha ishlarni uslubiy va institutsional-huquqiy taʼminlash. Chiqindilarni boshqarishning mintaqaviy konsepsiyasi, chiqindilarning asosiy turlari boʻyicha metodologik materiallar toʻplami, axborot kampaniyasini oʻtkazish. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Barcha turdagi chiqindilarni kompleks xatlovdan oʻtkazish. 2. Chiqindilarni boshqarish va kamaytirish boʻyicha davlat-xususiy sheriklik va sanoat simbiozi va hamkorligi orqali dasturlarini ragʻbatlantirish. 3. Markazlashtirilgan oqova tizimlari va chiqindilarni tozalash tizimlarini taʼmirlash, rekonstruksiya qilish va qurish. 4. Yirik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish tizimini rivojlantirish. 5. Kichik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni va qishloq xoʻjaligi chiqindilarini boshqarish tizimini rivojlantirish. 6. Zaharli qishloq xoʻjaligi chiqindilari, barqaror organik ifloslantiruvchilar va tibbiy chiqindilarni xavfsiz utillashtirish dasturini amalga oshirish. 7. Maishiy turmushda va ishlab chiqarishda plastikdan foydalanishni kamaytirish. 8. Ustyurt platosi va Qozogʻiston Respublikasi yaqinidagi 1 mln. gektardan ortiq maydondagi oʻtloqlarda tarqalgan Qoʻngʻirot soda zavodi sanoat chiqindilari va uy xoʻjaliklari chiqindilariga qarshi kurashish choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. Chiqindilarni boshqarishning butun sikli boʻyicha barqaror tashkiliy sxemalarni ishlab chiqish maqsadida, chiqindilarning asosiy turlarini boshqarish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirish. Mintaqaning barcha yirik va bir qator kichik aholi punktlarida (5) chiqindilarni yigʻish, utilizatsiya va qayta ishlash boʻyicha loyihalar amalga oshirilgan. Hududlarni sanoat va uy xoʻjaliklari chiqindilaridan tozalash. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Chiqindilarni yigʻish, utillashtirish va qayta ishlash boʻyicha innovatsion yondashuvlardan foydalanish. 2. Chiqindilarni monitoring va nazorat qilish tizimini tashkil qilish uchun AKTdan foydalanish. 3. Chiqindilarni boshqarishda va qayta ishlashda innovatsiyalar boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. Chiqindilarni boshqarish sohasida AKT va innovatsion yondashuvlarni qoʻllash, aholini faol jalb qilishni ragʻbatlantirish. Monitoring tizimi, 5 ta tajriba loyihalari, muntazam “xakaton”lar va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi IRSA-C N R-suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Sanitariya va gigiyena standartlarini oshirish uchun, uy xoʻjaligi darajasida chiqindilarni barqaror boshqarish tizimlarini joriy qilishni qoʻllab-quvvatlash Uy xoʻjaliklari darajasida chiqindilarni boshqarishni rivojlantirish tizimini tashkil qilish. BRM 11, 12 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari II. Mintaqani iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha choralar 2.1. Tadbirkorlikni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Xususiy tadbirkorlik rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash orqali aholining bandligi va daromadlarini oshirish. Biznesni amalga oshirish va tadbirkorlik boʻyicha kurslarni va treninglarni tashkil qilish. 2. Aholining kasbiy malakalarini rivojlantirish, innovatsiyalar va zamonaviy texnologiyalardan foydalanishda, hunarmandchilik, turizm, va qishloq xoʻjaligi sohalarida ijodiy faollikni ragʻbatlantirish hamda yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. Kasbiy taʼlim va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratish boʻyicha choralar koʻrish. BRM 1, 4, 8 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha moliyaviy mahsulotlarni, imtiyozli kredit liniyalarini ishlab chiqish va rivojlantirish. 2. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlari tarmogʻini rivojlantirish. 3. Yoshlar oʻrtasida ijtimoiy tadbirkorlikni rivojlantirish. Mintaqadagi yoshlarning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash yuzasidan doimiy faoliyat yurituvchi grant dasturini joriy qilish va yoshlarning salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun imkoniyatlar yaratish. 4. Yoshlar ishlari agentligining barcha tuman boʻlinmalarida yuridik klinikalarni tashkil qilish. 5. Qishloq joylarida tovarlarni ishlab chiqarishda va xizmatlarni koʻrsatishda kasanachilik va oilaviy biznes imkoniyatlarini kengaytirish, ishlab chiqarish texnikasi va uskunalarni xarid qilish uchun grantlarni taqdim etish. 6. Kasanachilar va oilaviy guruhlar tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlar va xizmatlarni rivojlantirishda marketing qoʻllab-quvvatlash. Shaxsiy tadbirkorlar, kichik va oʻrtacha tashkilotlarning tovarlari va xizmatlarining yarmarkalarini muntazam oʻtkazish. 7. Xususiy tadbirkorlar, kichik va oʻrta tashkilotlar ishlab chiqaradigan mahsulotlarning muvofiqlik standartlarini ishlab chiqish va joriy qilish. 8. Tovarlar va xizmatlarni birgalikda samarali rivojlantirish va sotish uchun tadbirkorlar tomonidan kooperativlar va/yoki ishlab chiqaruvchilarning uyushmalarini tashkil etishga koʻmaklashish. Tadbirkorlikni ragʻbatlantirish, ishlab chiqariladigan mahsulotning sifatini oshirish va marketing qoʻllab-quvvatlash boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Ijtimoiy tadbirkorlik dasturi, barcha tumanlarda yuridik klinikalar, yoshlar uchun grant dasturi, kasanachilarni qoʻllab-quvvatlash dasturi va standartlarni joriy qilish, kooperativlar/ assotsiatsiyalar tarmogʻini rivojlantirish. BRM 1, 4, 8 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yoshlarning turli toifalari uchun universal treyning markazini (kovorking markazini) tashkil qilish. 2. Xususiy tadbirkorlar tomonidan tovarlarni sotish va xizmatlarni koʻrsatish uchun onlayn platformalarni rivojlantirish. 3. Kasanachilik va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun bilimlar va malakalarga kasbiy oʻqitish boʻyicha onlayn plat�ormalarni ishlab chiqish. 4. Muntazam tanlovlarni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash tizimlarini tashkil qilish. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash uchun zamonaviy texnologiyalarni va onlayn platformalarni joriy qilish. Tovarlar va xizmatlarni sotish uchun platformani rivojlantirish, trening markazini va oʻqitish platformasini tashkil qilish, tashbbuslarni qoʻllab-quvvatlash tizimi. BRM 1, 4, 8 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Startaplar uchun, shu jumladan, texnologiyalar va jihoz-uskunalarni sotib olish uchun grantlar berilishi yoʻli bilan aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlari, jumladan, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy tashkilotlarni qoʻllab-quvvatlash va yangi tashkilotlarni tashkil qilish. 2. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratgan holda, kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha kasbiy kurslarni tashkil etish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand guruhlarini tadbirkorlikka jalb qilish uchun qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy tashkilotlarni qoʻllab-quvvatlash dasturi, va 3 ta tumanda kurslar tashkil etish . BRM 1, 2, 8 Yoshlar ishlari agentligi, Investitsiya va tashqi savdo vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 2.2. Turizmni rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Turizm klasterini tashkil etish va uning asosida namunaviy markazlarni tashkil etish, keyinchalik koʻp funksiyali “Ijtimoiy hamkorlik” qishloq markazlarini tashkil etish. 2. Turizmni davomiy rivojlantirish boʻyicha oʻquv dasturini ishlab chiqish (boshqarish, aloqa, marketing, brendlash, servis, mehmondoʻstlik, mehmon uylarini barpo etish, gidlarni tayyorlash, tadbirkorlikni rivojlantirish, turistik mahsulotlarni, yoʻnalishlarni ishlab chiqish). Ayollar, yoshlar, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqish. 3. Turizmning barqaror rivojlanishi bilan muvofiqlashgan xolda madaniy va tabiiy merosni, shu jumladan, muzey va muzey kolleksiyalarini himoya qilish boʻyicha maxsus dasturlar ishlab chiqish. 4. Turizm klasteri negizida, turistik sohada xizmat koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha mahalliy aholi/jamoat uchun oʻqitish markazini tashkil etish. 5. Mahalliy aholini/jamoatni turistik sohada xizmat koʻrsatishga jalb qilish masalalari boʻyicha ayollar va yoshlarga alohida eʼtibor qaratgan holda, joylarga chiqib sayyor amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish. Mintaqada turizmni rivojlantirish uchun kadrlarni tayyorlashning muvofiq ishlaydigan va samarali tizimini rivojlantirish. Turizm klasterini tashkil qilish boʻyicha loyiha ishlab chiqish, tematik oʻquv dasturlari toʻplamini ishlab chiqish, joylarga chiqib mashgʻulotlar oʻtkazish. BRM 4, 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Xizmat koʻrsatishga oid standartlarni ishlab chiqish va joriy qilish. 2. Turizm sohasida faoliyat yurituvchi tashabbuskor guruhlarni va tadbirkorlarni doimiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlarini tashkil etish. 3. Turistik mahsulotlarni va manzillarni ishlab chiqish va joriy qilish hamda materiallarni xatlovdan oʻtkazish va shakllantirish. 4. Mahalliy turistik biznesni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish uchun qonunchilik hujjatlarini takomillashtirish. 5. Orolboʻyi mintaqasining salohiyati, raqobat ustuvorliklari haqida turistik mahsulotlar va manzillar boʻyicha materiallarni targʻib etish, tashkilotchilarning salohiyatini rivojlantirish boʻyicha maxsus marketing dasturini ishlab chiqish. 6. Ekologik va qishloq turizmni rivojlantirish va Orol mintaqasi muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, davlat qoʻriqxonalari va tabiat bogʻlari va biosfera rezervatlarning qoʻriqxona zonalaridan tashqari, hududi boʻylab sayohatlarni tashkil etish uchun turizmni rivojlantirish boʻyicha dasturni ishlab chiqish. 7. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar atrofidagi qoʻriqlanma zonalarda bazaviy turistik infratuzilmani (tabiat muzeylari, yoʻnalishlar), logistikani rivojlantirish. 8. Orolboʻyida balneologik turizmni rivojlantirish uchun yerosti suvlaridan (mineral va termal suvlar) foydalanish. 9. Suv havzalari hududida baliqchilikni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish. 10. Yoʻllar tarmogʻini va yoʻlboʻyi infratuzilmasini rivojlantirish. 11. Turistlarni joylashtirish tarmogʻini tashkil qilish (mehmonxonalar, mehmon uylari), yurtada (etnik) yashash joylari. 12. Osori atiqalar atrofida infratuzilmani tashkil etish, (yoʻnalishlarni jihozlash, ovqatlanishni, hojatxonalarni, dam olish joylarini tashkil etish, suvenirlar bilan savdo qilish). 13. Transport xizmatlarini koʻrsatish tizimini rivojlantirish. Xizmatlarning keng koʻlamini koʻrsatgan holda, turizmni kompleks rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratish. Standartlarni, turistik mahsulotlarni ishlab chiqish, 2 ta muhofaza etiladigan tabiiy hududlar da infratuzilmani yaratish, balneologik markazni tashkil qilish hamda joylashtirish. BRM 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, Saygʻoqlarni asrash alyansi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Tematik saytlarda, jahonning yirik yangilik kanallarida, Internet jahon axborot tarmogʻidagi forumlarda tegishli materiallarni joylashtirish, turli darajadagi xalqaro festivallar, etno-turistik ekspeditsiyalar, noaʼnanaviy turistik yoʻnalishlar tashkil etish xamda mahalliy aholini loyihalarga faol jalb etish yoʻli bilan Orolboʻyi masalalariga xalqaro eʼtiborni qaratish uchun mintaqada turizmni axborot-targʻibot qoʻllab-quvvatlash choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. 2. Turizmni rivojlantirish maqsadida AKT ishlanmalarini keng joriy qilish, veb-sahifalar, Internet jahon axborot tarmogʻi orqali xizmat koʻrsatish imkoniyatlarini kengaytirish. 3. Orolboʻyi mintaqasini sayohat maskani sifatida reklama qilish uchun ijtimoiy platformalar uchun turistik media kontent ishlab chiqish boʻyicha salohiyatini oshirish/rivojlantirish. Mintaqada turizmni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash uchun zamonaviy AKTlardan foydalanish. Axborot kampaniyasi, turistik xizmatlar saytlari. BRM 8, 15 Turizm va sport vazirligi, Innovatsion rivojlantirish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Turizm klasterini tashkil etish va uning asosida namunaviy markazlarni tashkil etish xamda qishloqlarda koʻp funksiyali rivojlanish markazlarini rivojlantirish. 2. Mahalliy aholi uchun turistik faoliyatga va tadbirkorlikni rivojlantirishga jalb qilish boʻyicha oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatishni tashkil etish. 3. Mahalliy aholi uchun turistik sohada xizmatlarni koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitishni tashkil etish, bunda xotin-qizlarga, yoshlarga, nogironligi boʻlgan shaxslarga alohida eʼtibor qaratish. Mahalliy aholini turizmni rivojlantirishga faol jalb qilish va ijtimoiy ehtiyojmand toifalarga alohida eʼtibor qaratish. BRM 5, 8, 15 Turizm va sport vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 2.3. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Mutaxassislarni tayyorlash va agronomlarning malakasini oshirish dasturlarini ishlab chiqish. 2. Aholini yaylovlarda barqaror chorvachilikni rivojlantirishga oʻqitish. 3. Salohiyatni oshirish va aholining shaxsiy tomorqa va fermerlik xoʻjaliklarida qoʻllanishi mumkin boʻlgan ilgʻor qishloq xoʻjaligiga oid va resurslarni tejaydigan ishlash usullari haqidagi xabardorligini oshirish. 4. Seleksiya, qishloq xoʻjaligi texnologiyalari bilan shugʻullanadigan ilmiy muassasalarning salohiyatini va texnik imkoniyatlarini oʻstirish, qishloq xoʻjaligida yangi texnologiyalardan va innovatsiyalardan foydalanish sohasida oʻsimlikshunoslik va chorvachilikni (shu jumladan, parrandachilikni) yaxshilash boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. Mintaqada qishloq xoʻjaligini rivojlantirish uchun kadrlar tayyorlash boʻyicha kuchaytirilgan va samarali tizim. Kasbiy taʼlim dasturini ishlab chiqish, mintaqadagi asosiy ilmiy muassasalarni texnik jihozlash. BRM 1, 2, 4, 8 Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, Jahon banki, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Naslchilik ishlari, seleksiya sohasida qishloq xoʻjaligi hayvonlarining yangi zotlarini, liniyalarini yoʻlga qoʻyish, hamda yem ekinlarining navlarini va gibridlarini ishlab chiqish, urugʻchilik va urugʻshunoslik boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish. 2. Yemlarni ishlab chiqarish tizimini rivojlantirish. Urugʻchilikni rivojlantirish, urugʻchilik xoʻjaliklarini tashkil qilish. 3. Aholiga yerga ishlov berish va mahsulotni yigʻib-terish boʻyicha xizmat koʻrsatish uchun ixtisoslashgan MTP (mashina-traktor parklari) moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. 4. Xoʻjalik ichidagi irrigatsiya tizimlarini taʼmirlash-qurilish ishlarini qoʻllab-quvvatlash. 5. Qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarini biologik himoyalash boʻyicha laboratoriyalar faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. 6. Qorakoʻlchilik va tuyachilik rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash. Texnik jihozlashdan, to ilmiy kuzatuv va logistik tarmoqni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligini har tomonlama rivojlantirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotini yigʻib-terish, qayta ishlash va sotish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi FAO, Jahon banki, YEIB, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Yaylov va oʻtloq hududlarini kengaytirish uchun ularni suv bilan taʼminlash. 2. Oʻtloq va yaylov xoʻjaliklari infratuzilmasini rivojlantirish (suv, energiya taʼminoti, oʻtloqlarni jihozlash). 3. Orolboʻyi mintaqasida mavjud boʻlgan suv havzalarini rivojlantirish va ulardan baliqchilik va akvakultura yetishtirish uchun oqilona foydalanish choralari kompleksini ishlab chiqish. 4. Inkubatsion sexlar, oqsilning yuqori miqdori boʻlgan yemlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash punktlari, saqlash va tashish tizimlari boʻlgan zamonaviy baliq pitomniklarini tashkil qilish orqali baliqchilikni rivojlantirish. 5. Akvakulturani rivojlantirish, shu jumladan, tabiiy va sunʼiy suv havzalari negizida moʻynali hayvonlarni (ondatra, nutriya va boshqalar) koʻpaytirish va boqish uchun hayvonot fermalarini tashkil qilish. 2 ta kredit dasturi, 2 ta tumanda sotuvlarning tajriba tizimi, kamida 2 ta kooperativni tashkil qilish, moliyalashtirish dasturi, barcha tumanlarda maslahat markazlari, sertifikatlash dasturi, 2 ta laboratoriyani jihozlash, yemlarni ishlab chiqarishni rivojlantirish dasturi, 5 ta tumanda yaylovlarni suv bilan taʼminlash, 5 ta uzoqda boqish joylarini jihozlash, sotuvlar, qayta ishlash va marketing qoʻllab-quvvatlash dasturlarini amalga oshirish, muntazam koʻrgazmalarni tashkil etish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi FAO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Artemiyani ishlab chiqarishda koʻmaklashish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 2. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari yangi texnologiyalar va innovatsiyalardan foydalana olishlari uchun yangi maqsadli kredit moliyaviy mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish. Shu jumladan, shaxsiy tomorqa xoʻjaliklari darajasida ham, fermerlik xoʻjaliklari darajasida ham zamonaviy texnologiyani qoʻllashni ragʻbatlantirish uchun bank mahsulotlarini qoʻshma moliyalashtirish/subsidiyalash. 3. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari uchun kredit dasturlari va mahsulotlaridan foydalanish yoʻllari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish. 4. Kichik va oʻrta qishloq xoʻjaligi tashkilotlarining rentabelligini va unumdorligini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining uyushmalarini, kooperativlarini tashkil qilish. 5. Mayda va oʻrta qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini qoʻllab-quvvatlash uchun chorvachilik mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut) sotish tizimini tashkil qilish. 6. Kichik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha choralar ishlab chiqish. 7. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni logistik hamda marketing qoʻllab-quvvatlashni tashkil etish orqali mintaqaning eksport salohiyatini kengaytirish. 8. Mintaqaning qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash sohasida texnik salohiyatini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalarni qoʻllash. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash tashkilotlari tizimini rivojlantirish. 9. Veterinariya nazoratini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash, qishloq xoʻjaligi laboratoriyalarini tashkil qilish va texnik jihozlash, shu jumladan, yemlarning sifatini nazorat qilish. 10. Mintaqaning eksport salohiyatini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sertifikatlash sohasida jahon standartlarini joriy qilish. 11. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlashning fitosanitariya nazorati boʻyicha mobil va/yoki statsionar punktlarni tashkil qilish. 12. Xalqaro anjumanlar va koʻrgazma-yarmarkalarni tashkil etish orqali qishloq xoʻjaligi sohasidagi muvaffaqiyatli tajribani tarqatish. Mahalliy aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini qishloq xoʻjaligi faoliyatiga jalb qilish maqsadida qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash dasturlarini joriy qilish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar, fuqarolik jamiyati institutlari, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Orolboʻyi mintaqasi fermerlik jamoalarining iqlimiy barqarorligini oshirish. 2. Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishni rivojlantirishga koʻmaklashish. 3. Chorvachilik uchun yemlarni ishlab chiqarishda innovatsiyalardan va yangi texnologiyalardan foydalanish. 4. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishda suv tejaydigan texnologiyalarni joriy qilish. 5. Zonalarga ajratish, qishloq xoʻjaligi ishlarini monitoring qilish va rejalashtirish uchun masofadan zondlash tadqiqotlari usullaridan foydalanish. 6. Yuqori mahsuldor qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun energetik samarali boʻlgan quyosh issiqxonalari tarmogʻini tashkil qilish. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish, resurslarni tejaydigan texnologiyalarni va AKTni joriy qilish boʻyicha keng koʻlamli ishlarni amalga oshirish. Orolboʻyi mintaqasida qishloq xoʻjaligini moslashtirish dasturi, suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy qilish dasturini amalga oshirish. BRM 1, 2, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi FAO, YUNESKO, GITSning Orolboʻyi hududida ekologiyaga qaratilgan mintaqaviy rivojlanish loyihasi, IRSA-CNR-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari, shu jumladan, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy tashkilotlarni, ayollarning tashabbuskor guruhlarini/kooperativlarni (sut mahsulotlarini ishlab chiqarish, kigizni ishlab chiqarish va boshqalar) qoʻllab-quvvatlash va yangi tashkilotlarni tashkil qilish. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini qishloq xoʻjaligiga jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash dasturini amalga oshirish. BRM 1, 2, 5, 8 Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari FAO, YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari III. Mintaqani ijtimoiy rivojlantirish choralari kompleksi 3.1. Aholi punktlarini rivojlantirish Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Choralarni rejalashtirish hamda hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan harakatlar rejalarini tayyorlash sohasida Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining salohiyatini oshirish. 2. Orolboʻyi aholi punktlarini rivojlantirish metodologiyalarini va kompleks rejalarini ishlab chiqish. 3. Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarini hududlarni boshqarishning zamonaviy usullariga oʻqitish. 4. Orolboʻyi mintaqasida oʻqitish dasturlarini va markazlarni tashkil qilish yordamida suv taʼminoti va oqova tizimi xizmati xodimlarini yangi texnologiyalardan foydalanishga oʻqitish. 5. Kommunal xizmatlarning samarali boshqarish va koʻrsatiladigan xizmatlar sifatini oshirish boʻyicha salohiyatini oshirish. 6. Aholi punktlarining kompleks rivojlanishi uchun normativ-huquqiy taʼminotni takomillashtirish. Hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan rejalarni tayyorlash va amalga oshirish uchun mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining s alohiyatini oʻstirish . Orolboʻyidagi asosiy aholi punktlari uchun rivojlanish rejalarini ishlab chiqish, aholi punktlarining turli xizmatlar uchun oʻqitish treninglarini oʻtkazish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Aholi punktlari rivojlanishining integratsiyalashgan sektoral dasturlarini va bosh rejalarini (tarhlarini) ishlab chiqish. 2. Aholi punktlarini (shahar, qishloq) koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish dasturini amalga oshirish. 3. Sport maydonchalari (shahar, qishloq) tarmogʻini rivojlantirish. 4. Kichik aholi punktlarida, shu jumladan, eski quduqlarni taʼmirlash va yangi quduqlarni burgʻilash hamda eski qurilmalarni taʼmirlash va yangi chuchuklashtirish qurilmalarini va nasos stansiyalarni oʻrnatish yoʻli bilan mahalliy suv taʼminoti va oqova tizimlarini joriy qilish. 5. Suv hisobini yuritishni yaxshilashga koʻmaklashish va suv taʼminoti subyektlarining iqtisodiy barqarorligini oshirish uchun toifalangan tarif siyosatini rivojlantirish. 6. Suv taʼminoti va suvni chiqarish sifatini nazorat qilish uchun suv taʼminoti tashkilotlarida tegishli laboratoriyalarni tashkil etish. 7. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va kengaytirish. 8. Oqova suvlarni tozalash sifatini oshirish hamda markazlashtirilgan va avtonom tozalash tizimlarini rivojlantirish. 9. Turar joy fondini yangilash (renovatsiya) va koʻp xonadonli uylarda va ijtimoiy binolarda energiyani tejash choralarini joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 10. Aholi punktlari ichida hamda shaharlararo barqaror transport harakatini kengaytirish. Qulay yashash sharoitlarini yaratish uchun aholi punktlarining integratsiyalashgan rivojlanishi boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. 30 ta aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish, barcha aholi punktlarida sport maydonchalarini tashkil qilish, kamida 10 ta aholi punktlarida mahalliy suv taʼminoti tizimlarini tashkil qilish, infratuzilmani, turar joy fondini, transportni rivojlantirishning kompleks dasturlarini amalga oshirishni. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Yoshlar ishlari agentligi BMTTD, Jahon Banki, YUNESKO, IRSA-C N R-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tizimlarini boshqarish jarayonini avtomatlashtirish, shu jumladan, isteʼmol qilish va yoʻqotishlarning hisobini yuritish, resurslarni samarali tartibga solish/dispetcherlashtirish, geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. 2. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti sohasida eng yaxshi tajriba va texnologiyalarni tadqiq etish va katalogini tayyorlash. 3. Qulay va xavfsiz yashash sharoitlarini yaratish uchun urbanistika tamoyillarini qoʻllash. 4. Aholi punktlarini rivojlantirishda smart cities tamoyillarini qoʻllash. Aholi punktlari rivojlanishi yuzasidan zamonaviy usullar va texnologiyalarni qoʻllash choralarini tajriba-sinov rejimida amalga oshirish. Katalog ishlab chiqish, 2 ta aholi punktida dispetcherlashtirishni avtomatlashtirish va uni sinovdan oʻtkazish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi YUNESKO, IRSA-C N R-Suv tadqiqotlari instituti, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Bolalar bogʻchalarini tashkil etish yordamida, yosh bolali ayollar uchun mehnat sharoitlarini yaratish. 2. Aholining barcha guruhlari, shu jumladan, yoshlar, ayollar, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan shaxslar uchun taʼlim va ijodiy toʻgaraklar, rivojlanish markazlari tarmogʻini rivojlantirish. 3. Nogironligi boʻlgan shaxslar uchun toʻsiqlarsiz muhitni yaratish. Aholining eng ijtimoiy ehtiyojmand toifalari turmushini yaxshilash uchun aholi punktlarining ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish. Toʻsiqlarsiz muhitni mintaqaning barcha aholi punktlarida qisman joriy qilish, tuman markazlarida rivojlanish markazlarini tashkil qilish. BRM 4, 11 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 3.2. Sogʻliqni saqlash Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Tibbiyot xodimlarning shu jumladan, masofadan oʻqitish tizimini joriy qilish hisobidan doimiy malakasini oshirish boʻyicha choralarni ishlab chiqish va amalga oshirish. 2. Yoshlar uchun reproduktiv salomatli�ni muhofaza qilish va oilani rejalashtirish maqsadida profilaktik tibbiy dasturlar ishlab chiqish. 3. Aholining tibbiy savodxonligini oshirish. 4. Oʻrta maxsus taʼlim muassasalari va oliy taʼlim muassasalar darajasida sogʻlom turmush tarzi boʻyicha oʻquv modullarini ishlab chiqish va joriy qilish. Aholi va tibbiy xodimlar salohiyatini oshirish tizimini joriy qilish. Aholi va tibbiy xodimlarni oʻqitish dasturini amalga oshirish, 20 ta taʼlim muassasalarida oʻquv modulini tajriba-sinov rejimida joriy etish. BRM 3, 4 Sogʻliqni saqlash vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNFPA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Oilaviy va qishloq poliklinikalarini, birinchi navbatda uzoq hududlarda texnik jihozlashni yaxshilash. 2. Uzoq aholi punktlarida yashovchilarga tibbiy xizmatlarni koʻrsatish uchun kerakli jihoz-uskunalar (raqamli flyuorograf, EKG, ultratovushli moslamalar, gematologik va bioximik analizatorlar) bilan jihozlangan mobil ambulatoriyalarni tashkil etish. 3. Shoshilinch yordam tizimini rivojlantirish, transport bilan taʼminlash. 4. Tibbiy preparatlardan foydalanish imkonini taʼminlash. Uzoq hududlarda aholi punktlarining tibbiy muassasalarini texnik jihozlash. 20 ta tibbiy punktni, 3 ta mobil ambulatoriyani jihozlash, 2 ta tez tibbiy yordam punktini kuchaytirish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi YEIB, Yapon elchixonasi, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish Tibbiy xizmat koʻrsatish uchun AKT, uzoq hududlardagi jamoalar uchun masofadan maslahat berish tizimini rivojlantirish. Masofadan tibbiy maslahat berish tizimini joriy qilish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi YUNFPA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Uzoqda joylashgan aholi punktlarida birlamchi boʻgʻin mutaxassislari uchun maqbul turar joy sharoitlarini yaratish. 2. Uzoqda joylashgan aholi punktlarida ishlaydigan yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish. Yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish, qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. BRM 3 Sogʻliqni saqlash vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari Donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari 3.3. Taʼlim Salohiyatni oshirish va normativ-huquqiy bazani (taʼminotni) takomillash-tirish 1. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari (MTT) xodimlarining stajirovkalarini, tematik treninglarini tashkil etish orqali malakasini oshirish. MTT xodimlari uchun mavjud boʻlgan taʼlim muassasalari (kollejlar/texnikumlar) va pedagogik oliy taʼlim muassasalari negizida trening markazlarini tashkil qilish. 2. Oliy taʼlim muassasalarida xalqaro taʼlim standartlariga oʻtishda pedagoglarga uslubiy yordam koʻrsatish. 3. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarining oʻqituvchilar tarkibining malakasini oshirish markazlari salohiyatini rivojlantirish va texnik jihozlash. 4. Orolboʻyi uchun ustuvor boʻlgan mavzuli yoʻnalishlarda innovatsion texnologiyalar, shu jumladan, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, AKT, til oʻqitish, qayta tiklanuvchi energiya va suv tejaydigan texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish kabi sohalarda oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlarini takomillashtirish. Taʼlim jarayoni samaradorligini oshirish uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlari va oliy taʼlim muassasalari salohiyatini rivojlantirish . Almashish dasturi, oʻqitish markazini tashkil qilish, 2 ta oliy taʼlim muassasalarida innovatsiyalar boʻyicha tajriba dasturini joriy qilish va uslubiy qoʻllab-quvvatlash. BRM 4 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Infratuzilmani, ishlab chiqarish salohiyatini rivojlantirish va eng ilgʻor tajribalarni namoyish etish 1. Taʼlim muassasalarini texnik jihozlashni yaxshilash. 2. Oʻquvchilar uchun transport xizmatlarini yoʻlga qoʻyish va maxsus maktab avtobuslarini sotib olish. 3. Orolboʻyi maktablarida sanitariya-gigiyenik infratuzilmani taʼminlash. 4. Mintaqada maktablar isitish tizimlarini taʼmirlash. 5. Mintaqada maktablarning ichimlik suv taʼminotini taʼminlash. 6. Yoshlarning kasbiy va til tayyorgarligi markazlarini rivojlantirish. 7. Oliy taʼlim muassasalari talabalarining ilmiy muassasalarda, dala tadqiqotlarida amaliyot oʻtash tizimini rivojlantirish. Taʼlim berishning samaradorligini oshirish va oʻqitishning qulay jihatlarini yaxshilash uchun taʼlim tizimi tashkilotlarini texnik jihozlash.20 ta MTTni texnik jihozlash, 211 ta hojatxonani taʼmirlash, 123 ta — qurish, 153 ta — suv taʼminotiga ulash, 57 ta — artezian manbalariga ulash, 36 ta — filtrlar oʻrnatish. BRM 4 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi YUNESKO, Yaponiya elchixonasi, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Innovatsiyalar va AKTni joriy etish 1. Umumtaʼlim va “Barkamol avlod” bolalar maktablarida robototexnika boʻyicha kurslarni tashkil qilish. 2. Axborot texnologiyalari (AT) sohasida mutaxassislarning doimiy maktabini tashkil qilish maqsadida mahalliy AT mutaxassislari uchun trening kurslarini tashkil etish. 3. Oʻquv jarayonini masofadan oʻqitishning zamonaviy texnologiyalari bilan jihozlash orqali onlayn taʼlim tizimini takomillashtirish. 4. Oʻquv materiallarini raqamlashtirish va oʻquv jarayonini tashkil etish maʼlumotlari, shu jumladan, oʻquvchilar oʻzlashtirishi maʼlumotlari bazalarini yaratish. Taʼlim sifatini oshirish va oʻquvchilarning foydali koʻnikmalarini koʻpaytirish uchun oʻquv jarayoniga innovatsiyalar va AKTni joriy qilish. Robototexnika boʻyicha kurslar, materiallarni raqamlashtirish, AT boʻyicha mashgʻulot dasturi va 20 ta maktabga masofadan taʼlim berishni kuchaytirishda koʻmaklashish. BRM 4 Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi YUNESKO, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari Inklyuziv rivojlanish 1. Qizlarning kasbiy-texnik taʼlimi uchun jihoz-uskunalarni taqdim etish. 2. Yosh mutaxassislarni Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida va professional taʼlim muassasalarida ishlashga jalb qilish va qoʻllab-quvvatlash. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ilm-fanga jalb qilish fondini tashkil qilish. 3. Professional maxsus uslubiyotlarni ishlab chiqish hamda tegishli jihoz-uskunalar va texnika bilan jihozlash orqali, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari (nutq, koʻrish va eshitish nuqsonlari) boʻlgan bolalarga taʼlim berish tizimini takomillashtirish. Oʻquvchilarning kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirishga koʻmaklashish va alohida ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim berish imkoniyatlarini kuchaytirish. 616 ta maktabni jihozlash, ilm-fanga jalb qilish fondi, 100 ta taʼlim muassasalarida gender tarbiyalashning tajriba dasturlarini amalga oshirish, alohida ehtiyojlari boʻlgan bolalarni oʻqitish uchun 2 ta markazni jihozlash. BRM 4, 5 Yoshlar ishlari agentligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, fuqarolik jamiyati institutlari YUNFPA, YUNESKO, JAYKA, donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-yanvardagi 41-son qaroriga 3-ILOVA

Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda dastur va loyihalarni amalga oshirishning monitoringini tashkil etish

T/r Asosiy yoʻnalishlar Chora-tadbirlar Muddati Kutilayotgan natijalar Masʼul ijrochilar Xalqaro hamkorlar I. Xalqaro hamkorlikni rivojlantirish choralarini amalga oshirish 1. Orolboʻyi mintaqasida xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirishning milliy mexanizmini yaratish. 1. Xalqaro tashkilotlar, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro nodavlat notijorat tashkilotlar (NNT) roʻyxatini shakllantirish hamda ularning Orolboʻyi mintaqasida ustuvor yoʻnalishlarini belgilab berish. 2022-yil iyul 1. BMTning Oroboʻyi mintaqasi uchun inson xavfsizligi boʻyicha koʻpsheriklik Trast jamgʻarmasi (Trast jamgʻarma) Maslahat qoʻmitasining barqaror investitsiyalar, monitoring va xabardorlikni oshirish boʻyicha ishchi guruhlari tashkil etiladi; 2. Trast jamgʻarma doirasidagi loyihalarni monitoring qilish tartibi qabul qilinadi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Orolboʻyi mintaqasi barqaror rivojlanish Maslahat qoʻmitasi reglamenti va bayonnomalarini hamda xalqaro hamkorlar bilan ishlash mexanizmini joriy etish. 2022-yil iyul 3. Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish, shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar masalalari muhokamasini tashkil etish uchun Maslahat qoʻmitasining mavzuli guruhlarini shakllantirish. 2022-yil sentabr 2. Orolboʻyi mintaqasida xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirish. Orolboʻyi mintaqasi rivojlanishi masalalarini muhokama qilish va muvofiqlashtirish uchun xalqaro hamkorlar bilan muntazam umumiy va mavzuli uchrashuvlarni oʻtkazish, shu jumladan, rejalashtirilgan dastur va loyihalarga hamda ekologik innovatsiyalarga va texnologiyalarga alohida eʼtibor qaratish. har olti oyda 1. Orolboʻyi mintaqasida dasturlar va loyihalarni amalga oshirayotgan donor mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining Trast jamgʻarma Maslahat qoʻmitasiga aʼzoligi taʼminlanadi; 2. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilishi taklif etilgan dasturlar va loyihalarga moliya resurslarini jalb qilish maqsadida Oʻzbekistonning chet eldagi diplomatik vakolatxonalari tomonidan mavzuli taqdimotlar va “fand reyzing” tadbirlari oʻtkaziladi. Tashqi ishlar vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 3. Ekologik innovatsiyalarni, texnologiyalarni va investitsiyalarni jalb qilish uchun xalqaro hamkorlikni ragʻbatlantirish. 1. Orolboʻyi mintaqasida infratuzilmani yaratish va rivojlantirishga hamda boshqa ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish loyihalariga innovatsion yondashuvlarni joriy qilishga va yangi texnologiyalarni jalb qilishga tayyor boʻlgan xorijiy hamkorlar uchun choralarni, qoʻshimcha imtiyozlarni ishlab chiqish. 2022-yil oktabr 1. Orolboʻyi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar hududiga aylantirish konsepsiyasi va “Yoʻl xaritasi” yirik xalqaro konferensiya va forumlarda muhokama etiladi; 2. Orolboʻyi mintaqasida yangi texnologiyalarni jalb qilish boʻyicha choralar koʻriladi hamda ragʻbatlantiruvchi va imtiyozli imkoniyatlar yaratiladi. Innovatsion rivojlanish vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Vazirliklar, idoralar va tashkilotlarning xalqaro hamkorlar bilan oʻzaro aloqasini yoʻlga qoʻyish, bu borada Orolboʻyi mintaqasida olib borilayotgan faoliyat toʻgʻrisida axborotni BMT tizimining dasturlari va tashkilotlari, aʼzo davlatlari, jamgʻarmalar, xalqaro moliya institutlari tizimining muassasalari va boshqa tomonlar oʻrtasida faol targʻib qilish. doimiy II. Orolboʻyi mintaqasini rivojlantirish boʻyicha dastur va loyihalarni amalga oshirishni monitoring qilish 4. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshiriladigan dastur va loyihalarni samarali monitoring qilish mexanizmini yaratish. 1. Dastur va loyihalarning yagona monitoring tizimini ishlab chiqish. 2022-yil iyun 1. Amalga oshirilayotgan dastur va loyihalar toʻgʻrisida maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va muvofiqlashtirish boʻyicha idoralararo axborot almashinuvi tartibi qabul qilinadi; 2. Amalga oshirilayotgan loyihalarning yagona elektron maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Dastur va loyihalarni monitoring qilish masalalari boʻyicha mahalliy va xalqaro hamkorlar oʻrtasida muvofiqlashtirish mexanizmini tashkil qilish. 2022-yil sentabr 3. Dastur va loyihalarni amalga oshirishda muntazam hisobotlar boʻyicha formatlar va bayonnomalarni ishlab chiqish va qabul qilish. 2022-yil oktabr 4. Dastur va loyihalarni amalga oshirish haqida maʼlumot yigʻish uchun yagona elektron platformani yaratish. 2022-yil dekabr 5. Ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona milliy reyestrini ishlab chiqish. 2022-yil dekabr 6. Loyihalar ijrosi monitoringi va tahlili natijasida Orolboʻyi mintaqasining barqaror rivojlanishi boʻyicha Maslahat qoʻmitasi tomonidan “Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar roʻyxati”ga qoʻshimchalar va oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 5. Orolboʻyi mintaqasida dasturlar va loyihalarni monitoring qilish choralarini amalga oshirish. Dastur va loyihalarni amalga oshirishni muhokama qilish uchun asosiy yoʻnalishlar boʻyicha (shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar boʻyicha alohida guruh) uchrashuvlarni oʻtkazish. har olti oyda 1. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan loyihalarning samaradorligini baholash boʻyicha monitoring tizimi joriy etiladi; 2. Amalga oshirilayotgan loyihalarning natijalari toʻgʻrisida OAV va internet tarmoqlari orqali jamoatchilik xabardorligi oshirib boriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT institutlari, YEI, YEIB, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 6. Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash va prognozlash boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish. 1. Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash koʻrsatkichlarini ishlab chiqish va ushbu koʻrsatkichlar boʻyicha idoralararo axborot almashinuv tizimini joriy etish. 2022-yil avgust Orolboʻyi mintaqasida ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning holatini baholash koʻrsatkichlari asosida yaqin kelajakda amalga oshirilishi lozim boʻlgan ustuvor vazifalarni ishlab chiqish va amalga oshirish mexanizmi joriy qilinadi. Davlat statistika qoʻmitasi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT Taraqqiyot dasturi, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Axborot almashinuv tizimini avtomatlashtirish va elektron maʼlumotlar bazasini ishlab chiqish. 2022-yil dekabr 7. Orolboʻyi mintaqasining barqaror rivojlanishi boʻyicha Maslahat qoʻmitasi faoliyatida nodavlat notijorat tashkilotlari ishtirokini keng jalb qilish 1. Maslahat qoʻmitasining “Monitoring va tahlil” ishchi guruhi doirasida Mintaqada amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida erishilgan natijalarni nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan oʻrganish ishlarini tashkillashtirish. 2022-yil avgust Mintaqada barqaror rivojlantirish boʻyicha loyihalarni amalga oshirishda hamda loyihalarni ishlab chiqish va grant mablagʻlarini jalb qilishda notijorat tashkilotlar ishtiroki kengaytiriladi. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, vazirliklar va idoralar, NNT, ilmiy institutlar BMT Taraqqiyot dasturi, donor mamlakatlar, xalqaro moliya institutlari, xalqaro NNT, xalqaro tashkilotlar 2. Maslahat qoʻmitasining “Barqaror investitsiyalar” ishchi guruhi doirasida nodavlat notijorat tashkilotlariga loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirish uchun grant mablagʻlarini jalb qilishda amaliy koʻmak berish tizimini joriy qilish. 2022-yil dekabr

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-yanvardagi 41-son qaroriga 4-ILOVA

Orolboʻyi mintaqasini barqaror rivojlantirishga yoʻnaltirilgan loyihalar

ming dollar T/r Taklif etilayotgan chora-tadbirlar / loyihalar Masʼul ijrochilar Qiymati (loyiha parametrlari asosida oʻzgarishi mumkin) I. Ekologik barqarorlik hamda ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarni jalb qilish 1.1. Suv resurslarini barqaror boshqarish 1. Mavjud ilmiy-tadqiqot institutlari yoki universitetlari negizida suv xoʻjaligi mutaxassislari (tahliliy laboratoriyalar, gidrologik va monitoring stansiyalari xodimlari) malakasini oshirish boʻyicha oʻquv-mashgʻulot markazini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzgidromet markazi 300,0 2. Suv xoʻjaligi mutaxassislari va suvdan foydalanuvchilar uchun suv resurslarini integrallashgan boshqarish, suvni tejash masalalari boʻyicha moslashtirilgan oʻquv materiallarini tayyorlash. Suv xoʻjaligi vazirligi 100,0 3. Suv resurslarini mahalliy darajada boshqarish samaradorligini oshirish uchun suvdan foydalanuvchilar assotsiatsiyalari salohiyatini rivojlantirish dasturi. Suv resurslarini mahalliy darajada oqilona taqsimlash mexanizmini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 4. Suvdan foydalanuvchilar, suvdan foydalanuvchilar assotsiatsiyalari uchun suvni tejaydigan texnologiyalardan foydalanish va suv resurslarini integrallashgan boshqarishning boshqa jihatlari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 5. Orolboʻyida gidropostlar tarmogʻining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va gidropostlar tarmogʻini kengaytirish yoʻli bilan suv resurslarini monitoring qilish tizimini kuchaytirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 2 000,0 6. Suv taqsimlashni muvofiqlashtirishning samaradorligini oshirish uchun davlatlararo suv resurslarini monitoring qilish tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 1 000,0 7. Suvdan foydalanuvchilar oʻrtasida suv resurslari sarfi hisobini yuritish mahalliy tizimlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 8. Irrigatsiya va suv muammolari ilmiy-tadqiqot institutining Qoraqalpogʻiston Respublikasi filialida kompleks gidrologik tadqiqotlarni oʻtkazish uchun laboratoriyalarni jihozlash. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 9. Asosiy suv xoʻjaligi inshootlarining samaradorligini oshirish va suvning texnik yoʻqotishlarini kamaytirish maqsadida ularni rekonstruksiya qilish va modernizatsiyalash. Suv xoʻjaligi vazirligi loyiha smeta asosida 10. Mintaqani rivojlantirish omillari va iqlim oʻzgarishining taʼsirini hisobga olgan holda, oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda suv resurslari hamda suv taʼminotiga ehtiyojlarni modellashtirish va prognozlash boʻyicha tahlillarni oʻtkazish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 500,0 11. Masofadan zondlash tadqiqoti usullaridan foydalangan holda, suv resurslarini monitoring qilish tizimini va geografik axborot tizimini tashkil qilish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 2 000,0 12. Suv resurslarini integrallashgan boshqarishni joriy qilish masalalari boʻyicha institutsional va qonunchilik bazasini takomillashtirish va Orolboʻyi mintaqasida suv resurslaridan foydalanishni muvofiqlashtirishni kuchaytirish. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 13. Orolboʻyi mintaqasida monitoring avtomatik punktlarini va zamonaviy tahliliy jihoz-uskunalarni joriy qilish hisobiga suv resurslari sifatini monitoring qilish tizimini yaxshilash. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzgidromet markazi 1 000,0 14. Biotexnologiyalardan foydalanib, yer usti suvlarini tozalash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 15. Orolboʻyining oliy taʼlim muassasalarida “gidrologiya” mutaxassisligiga oʻqitish boʻyicha yoshlarni suv xoʻjaligi tizimiga jalb qilish dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 1 000,0 16. Suv xoʻjaligi sohasidagi yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 17. Gidrogeologik xizmatning dala laboratoriyalarini zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash. “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK 200,0 18. Kanalboʻyi linzalardan aholi ehtiyojlari uchun foydalanishni kengaytirish maqsadida ularning hozirgi holatini baholash. “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK 200,0 19. Yer osti suvlari holatini baholash va monitoring qilishning kompleks dasturini amalga oshirish (yer osti suvlarining holatini monitoring qilishni kengaytirish; Orolboʻyi hududining geoekologik sharoitlarni oʻrganish va baholash; qurigan dengiz tubi hududida optimal monitoring tarmogʻini ishlab chiqish; qurigan dengiz tubining hozirgi geoekologik holatini baholash; geologik-gidrogeologik sharoitlarni baholash va yer osti suvlarining ehtimoliy yigʻilishini aniqlash; yer osti suvlarining oqib kelishini aniqlash uchun hozirgi gidrogeologik holatlarni baholash; Amudaryo suv havzasida suv oqimining hozirgi gidrokimyoviy rejimini, hamda uning Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi sugʻoriladigan yerlarning meliorativ holatiga taʼsirini baholash). “Oʻzbekgidrogeologiya” DUK, “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM 1 000,0 20. Amudaryo suv havzasi deltasida oʻzanboʻyi linzalarda chuchuk yer osti suvlarini muqobil suv taʼminoti manbai sifatida reabilitatsiya qilish boʻyicha tajriba ishlarini bajarish. “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM, Suv xoʻjaligi vazirligi 200,0 JAMI: 15 000,0 1.2. Yer resurslarini barqaror boshqarish 21. Yaylov joylarini tiklash boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish va yaylovlardan oqilona foydalanish usullarini joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 3 000,0 22. Yaylovlarga yuklanishni kamaytirish va taqsimlash, aholi punktlari atrofida va uzoq oʻtloqlarda yerlar degradatsiyasining oldini olish uchun yaylovlardan rotatsion (almashlab) foydalanishni rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 2 000,0 23. Choʻllanish jarayonlarini tadqiq etish va yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish hamda Orol dengizi qurigan tubida shakllangan tuproq-grunt qoplamlarini doimiy kuzatish-tekshirish uchun statsionar va dala laboratoriyalarini jihozlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 24. Yerdan foydalanuvchilar uchun yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashishda zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha maslahat xizmatlari tizimini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 25. Yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasi va tuproq shoʻrlanishiga qarshi kurashish sohasida tadqiqotlarni kengaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 26. Yaylovlardan oqilona foydalanish boʻyicha normativ-huquqiy bazani rivojlantirish va takomillashtirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 27. Qishloq xoʻjaligi ishchilarini yaylovlar va sugʻoriladigan yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashish va uning oldini olish usullariga oʻqitish dasturlari. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 28. Tuproqning meliorativ holatini yaxshilash va yer resurslarini boshqarish samaradorligini oshirish choralarini ishlab chiqish uchun tuproq holatini monitoring qilish tizimini rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 29. Yer resurslarini samarali monitoring qilish va boshqarish uchun masofadan zond tadqiqotlari usullaridan va geografik axborot tizimlaridan foydalanish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 30. Yerlarning unumdorligini oshirish uchun ekologik xavfsiz oʻgʻitlarni ishlab chiqarishni rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 31. Oʻtloqlarga haydab chorvachilik bilan shugʻullanadigan oilalarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash dasturi. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 32. Tuproqni barqarorlashtirish, shoʻrlanishga qarshi kurashish va qishloq xoʻjaligining maqsadli qurgʻoqchil yerlarida suvni ushlab qolish uchun fito melioratsiya va boshqa innovatsion yondashuvlar va texnologiyalarni qoʻllash choralaridan foydalanishni kengaytirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 JAMI: 11 900,0 1.3. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, biologik xilma-xillik, oʻrmon xoʻjaligi 33. Orolboʻyi sharoitida seleksiyaviy ekish materiallarini yetishtirish, oʻrmonlarni kengaytirish va oʻrmonlar zararkunandalariga va kasalliklariga qarshi kurashish texnologiyalarini takomillashtirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash orqali seleksiya va urugʻchilik bilan shugʻullanadigan oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlarining ilmiy salohiyatini mustahkamlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 1 000,0 34. Oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va mahalliy aholi uchun oʻrmonchilik va hududlarni koʻkalamzorlashtirish koʻnikmalari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitish. Oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislari va aholini oʻqitish hamda oʻrmon xoʻjaligi ishchilari uchun malaka oshirish kurslarini oʻtkazish uchun oʻquv markazini tashkil qilish va jihozlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 35. Maxsus texnika, traktorlar, oʻrmon ekish agregatlari va boshqa kerakli texnikani sotib olish orqali oʻrmon xoʻjaliklarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 3 000,0 36. Oʻrmon koʻchatxonalari tarmogʻini tashkil qilish (baʼzilari issiqxonalar bilan). Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 2 000,0 37. Ichimlik suv taʼminoti uchun hamda koʻchatlarni yetishtirish uchun koʻchatxonalarni sugʻorishni tashkil etish uchun quduqlarni qazish. Uzoq joylashgan uchastkalarda oʻrmon xoʻjaligi xodimlari uchun shoʻr suvni chuchuklashtirish vositalari bilan taʼminlash. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 38. Mintaqaviy oʻrmon urugʻchiligi, seleksiya bazasini va Orolboʻyi mintaqasining sharoitida foydalanish uchun moslashtirilgan oʻrmon oʻsimliklari urugʻlarining sifatini tahlil qilish uchun stansiyalarni tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 39. Oʻrmon ekinlarini biologik himoya qilish boʻyicha laboratoriyalarni tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 100,0 40. Naʼmatak, unabi va chakanda oʻsimliklarining (ularning mevalari inson faoliyatining turli sohalarida ishlatiladigan bir qator foydali xususiyatlarga ega) hamda qizilmiya plantatsiyalarini tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 200,0 41. Qoraqalpogʻiston Respublikasi shimoliy tumanlarining aholi punktlarini koʻkalamzorlashtirish uchun ekin materiallari bilan taʼminlash uchun koʻchatxonani tashkil qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 42. Urugʻlarni kapsulalash va granulalash yoʻli bilan avia-vositalar, shu jumladan, dronlardan foydalanib, choʻl oʻsimliklarini ekishni kengaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 500,0 43. Oʻrmon xoʻjaligida suv resurslaridan oqilona foydalanish texnologiyalarini joriy qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 200,0 44. Oʻrmon fondini xatlovdan oʻtkazish, monitoring qilish va hisobini yuritish uchun masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari usullaridan foydalanish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Suv xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 45. Koʻchatxonalarda, oʻrmon xoʻjaliklarida daraxtlar va oʻsimliklarni ekish uchun vaqtincha (mavsumiy) ish joylarini va doimiy ish joylarini tashkil qilish. Ayollarni, yoshlarni va imkoniyati cheklangan shaxslarni urugʻlarni yigʻishga, oʻrmon ekinlarini ishlab chiqishga va koʻchatxonalarda/issiqxonalarda ishlashga jalb qilish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 300,0 46. Koʻchatlarni yetishtirish yordamida qurigan dengiz tubini oʻrmonlashtirish yoʻli bilan Orol dengizi halokatining salbiy taʼsirini kamaytirish, shu jumladan: Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi 10 300,0 shu jumladan: “Akpetki” arxipelag orollarida Orol dengizining qurigan tubida 80,0 ga maydonda himoya oʻrmonzorlari barpo etish; 6 500,0 10,0 ming ga maydonda suv xoʻjaligi va boshqa obyektlarni qum bosishdanhimoya qilish uchun qirgʻoqboʻyi himoya oʻrmonzorlarini barpo etish; 2 500,0 degradatsiyaga uchragan toʻqay oʻrmonlarini tiklash; 600,0 oʻrmon xoʻjaligi mutaxassislarini va mahalliy aholini oʻqitish uchun koʻrgazmali issiqxona va koʻchatxonalarini tashkil etish. 700,0 47. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarining hayvonot va oʻsimlik dunyosini monitoring va muhofaza qilish boʻyicha tadqiqot ishlarini oʻtkazishning zamonaviy yondashuvlari hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish salohiyatini rivojlantirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 48. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar xodimlarini va yaqin joylashgan aholi punktlarida yashovchilarni ekologik turizmni tashkil qilish salohiyatini rivojlantirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 100,0 49. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning moddiy-texnik bazasini va infratuzilmasini mustahkamlash va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni zamonaviy aloqa vositalari bilan texnik jihozlash. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 50. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni rivojlantirish va boshqarishning kompleks rejalarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda koʻmaklashish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 51. Mintaqaning asosiy (choʻl va suvli-botqoq) ekotizimlarini tiklash va ulardan oqilona foydalanish va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar tizimini kengaytirish boʻyicha kompleks dasturlarni amalga oshirish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 5 000,0 52. Noyob hayvonlar turlarini koʻpaytirish uchun pitomniklar tarmogʻini rivojlantirish. “Jayron” Buxoro ixtisoslashgan pitomnigini qoʻllab-quvvatlash. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 1 000,0 53. Oʻsimlik va hayvonot dunyosini masofadan zondlash hamda zamonaviy monitoring qilish usullaridan foydalanish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 500,0 54. Orol dengizi inqirozining taʼsirini bartaraf etish uchun yashil tiklanish sarmoyasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 5 500,0 55. Orolboʻyi hududida botqoqli, koʻl va pastekisli ekotizimlarni saqlash va ulardan barqaror foydalanish. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 3 800,0 JAMI: 38 500,0 1.4. Qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi 56. Mintaqaviy dasturni ishlab chiqish hamda kichik qayta tiklanuvchi energiya obyektlaridan foydalanish boʻyicha tegishli normativ-huquqiy bazani takomillashtirish, aholi va biznes tuzilmalarining energiya samaradorligi boʻyicha bilimlarini oshirish. Energetika vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 500,0 57. Kichik quvvatli qayta tiklanuvchi energiya jihoz-uskunalarini yetkazib berish yoki ularni yigʻishni tashkil etish boʻyicha korxonalarni\texnoparklarni tashkil qilish uchun sharoit yaratish va koʻmaklashish, aholi, xususiy biznes foydalanishi uchun energetik samarali boʻlgan texnologiyalarni (pechlar, termoizolyatsiya va boshqalar) rivojlantirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qurilish vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti loyiha smeta asosida 58. Kommunal sektorda va qurilish sohasida energiya samaradorligiga oid dasturlar. Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qurilish vazirligi, Energetika vazirligi 5 000,0 59. Qayta tiklanuvchi energiyadan yer osti suvlarini soʻrib olish, yer osti suvlarini chuchuklashtirish va markazlashgan energiya taʼminotidan uzoq boʻlgan nasos stansiyalarining energiya taʼminoti uchun foydalanish usullarini sinovdan oʻtkazish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 500,0 60. Uzoq oʻrmon xoʻjaligi obyektlarining qayta tiklanuvchi energiya vositasida energiya bilan taʼminlashning tajriba loyihalarini amalga oshirish. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti 300,0 61. Uzoq qishloq xoʻjaligi obyektlarining qayta tiklanuvchi energiya vositasida energiya taʼminotining tajriba loyihalarini (yaylov joylar, asal ishlab chiqaruvchilar va boshqalar) amalga oshirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Energetika vazirligi 300,0 62. Turistik infratuzilma obyektlarining (joylashtirish, ovqatlanish obyektlari, yoʻlboʻyi infratuzilmasi, osori atiqalar) tiklanadigan energiya manbalarini oʻrnatish yordamida energiya bilan taʼminlashning tajriba loyihalarini (elektr energiyasi, issiq suv) amalga oshirish. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti, Turizm va sport vazirligi 500,0 JAMI: 7 100,0 1.5. Ekologik taʼlim 63. Orolboʻyining ekologik muammolarini hal etishga yoshlarni ragʻbatlantirish uchun tanlovlar dasturini amalga oshirish va innovatsion birgalikda ishlash usullari madaniyatini shakllantirish. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 64. Talabalarning korxonalarda atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi innovatsiyalar va texnologiyalar boʻyicha kasbiy-texnik stajirovkalari dasturini joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 65. Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida atrof muhitning holatini monitoring qilish boʻyicha oʻquv laboratoriyalari tarmogʻini rivojlantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 200,0 66. Atrof muhitni muhofaza qilish masalalari boʻyicha oʻzbek va qoraqalpoq tillarida onlayn oʻquv platformalarini tashkil qilish. Orolboʻyi sharoitida innovatsiyalar va texnologiyalarni qoʻllash masalalari boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 67. Oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan bolalarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash dasturi. Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 68. Qizlarni atrof muhitni muhofaza qilish sohasida taʼlimga va tadqiqotlarga, shu jumladan, muhandislik va AKT tadqiqotlariga faol jalb qilish uchun ularni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish dasturi. Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 500,0 69. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun ekologiya va sogʻlom turmush tarzi boʻyicha maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Maktabgacha taʼlim vazirligi 100,0 70. Maktab hududlarini koʻkalamzorlashtirish va maqbul mikroiqlimni yaratish uchun maktab yonida bogʻlarni hamda atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha amaliy oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun ekomaydonchalar tashkil qilish. Xalq taʼlimi vazirligi 2 200,0 71. Umumtaʼlim maktablarining ekologiyani oʻqitish boʻyicha moddiy-texnik va metodologik-uslubiy bazasini mustahkamlash hamda maxsus moslashtirilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 72. Mahalliy aholi va yoshlar uchun atrof muhitni muhofaza qilish va bioresurslardan oqilona foydalanish boʻyicha taʼlim dasturlari. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 100,0 73. Yoshlar markazlari va umumtaʼlim maktablari negizida eko-maktablar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari boʻyicha dasturlari boʻlgan maktablar tarmogʻini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 300,0 74. Oliy taʼlim muassasalarida va maktablarda yoshlar uchun tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va energiya samaradorligi boʻyicha taʼlim dasturlari/kurslari. Oʻqitishda va xabardorlikni oshirishda qoʻllash uchun taʼlim muassasalarida qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi sohasida tajriba loyihalarini amalga oshirish. Yoshlar ishlari agentligi 500,0 75. Yoshlarni ijtimoiy faolllashtirish hamda ijtimoiy va ekologik dasturlarga jalb qilish uchun koʻngillilar harakatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasida kamida 5 ta koʻngillilar harakatini tuzishda koʻmaklashish. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 76. Orolboʻyi yoshlar ekologik harakatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 77. Oʻquv jarayonida foydalanish uchun moslashtirilgan, ekologiya va suvni tejash sohasidagi zamonaviy innovatsion texnologiyalar boʻyicha oʻquv demo-markazlarini tashkil etish. Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 JAMI: 4 800,0 1.6. Atrof muhitni muhofaza qilish va iqlimni monitoring qilish 78. Gidrometeoprognozlash, ekologik monitoring, iqlim oʻzgarishlari sohasida modellashtirish va tadqiqotlarning zamonaviy yondashuvlari/usullari boʻyicha xalqaro tajriba almashish dasturlarini amalga oshirish. Oʻzgidromet markazi 2 000,0 79. Yosh mutaxassislar uchun xodimlar bilan almashish dasturlari, stajirovka, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish yordamida gidrometeorologik xizmat xodimlarining ilmiy va amaliy salohiyatini oshirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 80. Gidrometeoxizmatni kompleks rivojlantirishning uzoq muddatli konsepsiyasini ishlab chiqish. Oʻzgidromet markazi 500,0 81. Gidrometeorologik prognozlarni yakuniy foydalanuvchilarga taqdim etish formatini takomillashtirish, samarali xabar berish kanallarini rivojlantirish. Gidrometeorologik xizmat tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga taqdim etiladigan xizmatlar koʻlamini kengaytirishga koʻmaklashish va tijorat servislar hisobiga oʻzini qoplash qobiliyatini oshirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 82. Gidrometeokuzatuvlar, ekologik nazorat va iqlim oʻzgarishlari tadqiqotlar statsionar tarmogʻini hamda qor-koʻchki stansiyalari tarmogʻini kengaytirish va texnik mustahkamlash. Oʻzgidromet markazi 2 000,0 83. Atrof muhitni monitoring qilish va gidrometeorologik tadqiqotlar mobil stansiyalarini/laboratoriyalarni texnik jihozlash. Oʻzgidromet markazi 500,0 84. Gidrometeorologik xizmat xodimlarining uzoq stansiyalarda yashash sharoitlarini yaxshilash. Oʻzgidromet markazi 500,0 85. Gidrometeorologik xizmatning gidrometeorologik jarayonlarni va iqlim oʻzgarishlarini modellashtirish va prognozlash tizimini texnik jihozlash. Oʻzgidromet markazi 500,0 86. Iqlim oʻzgarishlariga moslashish sohasida innovatsiyalarni qoʻllash boʻyicha tadqiqotlarni kengaytirish. Iqlim oʻzgarishlarining atrof muhitga, ustuvor iqtisodiy sohalarga va ijtimoiy rivojlanishga taʼsir etishini modellashtirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 87. Ekologik va gidrometeorologik monitoring tarmogʻini avtomatlashtirish. Oʻzgidromet markazi 500,0 88. Ilmiy tadqiqotlarga AKTni joriy qilish va Orolboʻyi mintaqasi uchun ekologik maʼlumot bankini shakllantirish. Atrof muhit holatining masofadan zondli tadqiqotlari va kompleks geografik axborot tizimlarini tashkil qilish. Oʻzgidromet markazi 1 000,0 89. Gidrometeorologik arxiv va ekologik monitoring maʼlumotlarini raqamli formatga oʻtkazish. Oʻzgidromet markazi 500,0 90. Kasb jozibadorligini oshirish va kadrlar tarkibini yoshartirish uchun Gidrometeorologik xizmatning yosh mutaxassislarini ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash. Oʻzgidromet markazi 200,0 JAMI: 9 700,0 1.7. Chiqindilarni boshqarish 91. Chiqindilarni boshqarish boʻyicha kompleks mintaqaviy konsepsiyani ishlab chiqish, shu jumladan, normativ-huquqiy bazani va institutsional rivojlanishni takomillashtirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, 1 000,0 92. Qishloq xoʻjaligi chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qishloq xoʻjaligi vazirligi 100,0 93. Qattiq va suyuq maishiy chiqindilarini qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 100,0 94. Zaharli va biologik xavfli chiqindilar, shu jumladan, tibbiy chiqindilarni qayta ishlash va utillashtirish yondashuvlari va texnologiyalari boʻyicha moslashtirilgan materiallarni ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 100,0 95. Aholi uchun chiqindilarni boshqarish boʻyicha ommaviy axborot-taʼlim dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 96. Barcha turdagi chiqindilarni kompleks xatlovdan oʻtkazish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 97. Chiqindilarni boshqarish boʻyicha davlat-xususiy sheriklik dasturini ragʻbatlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 98. Markazlashtirilgan oqova tizimlari va chiqindilarni tozalash tizimlarini taʼmirlash, rekonstruksiya qilish va qurish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 99. Yirik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish tizimini rivojlantirish (yigʻish, tashish, poligonlar, qayta ishlash). Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 100. Kichik aholi punktlarida qattiq maishiy chiqindilarni va qishloq xoʻjaligi chiqindilarini boshqarish tizimini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 101. Zaharli qishloq xoʻjaligi chiqindilari, barqaror organik ifloslantiruvchilar va tibbiy chiqindilarni xavfsiz utillashtirish dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 3 000,0 102. Maishiy turmushda va ishlab chiqarishda plastikdan foydalanishni kamaytirish dasturi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 103. Chiqindilarni yigʻish, utillashtirish va qayta ishlash boʻyicha innovatsion yondashuvlardan foydalanish. Chiqindilarni boshqarishda va qayta ishlashda innovatsiyalar boʻyicha “xakaton”larni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 104. Chiqindilarni monitoring va nazorat qilish tizimini tashkil qilish uchun AKTdan foydalanish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 105. Sanitariya va gigiyena standartlarini oshirish uchun uy xoʻjaligi darajasida chiqindilarni barqaror boshqarish tizimlarini joriy qilishni qoʻllab-quvvatlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 JAMI: 9 000,0 II. Orolboʻyi mintaqasini iqtisodiy rivojlantirish choralari 2.1. Tadbirkorlikni rivojlantirish 106. Xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish orqali aholining bandligi va daromadlari darajasini oshirish. Biznesni yoʻlga qoʻyish hamda tadbirkorlik boʻyicha kurs va treninglarni tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 300,0 107. Band boʻlmagan aholining kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirish orqali ularning mehnat faolligini oshirish hamda daromadli mehnat bilan band boʻlish imkoniyatini kengaytirish. Bunda chekka va qishloq joylarida yashovchi yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 2 000,0 108. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Orolboʻyi mintaqasida ishlaydigan xodimlari uchun malaka oshirish kurslarini takomillashtirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 1 000,0 109. Mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan shaxslarni reintegratsiya qilish, shu jumladan, ularning bandligini taʼminlash, kasbiy malakasini oshirish va tadbirkorlik tashabbuslarini ragʻbatlantirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 2 000,0 110. Kredit liniyalarini ochish va keyinchalik banklar tomonidan respublika tumanlari va shaharlarida aholi bandligiga koʻmaklashish hamda yangi ish oʻrinlari tashkil etishni nazarda tutuvchi kichik va mini-loyihalarni amalga oshirish uchun mikrokreditlar ajratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 4 000,0 111. Tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlari tarmogʻini rivojlantirish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 112. Yoshlar oʻrtasida ijtimoiy tadbirkorlikni rivojlantirish. Mintaqadagi yoshlarning tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash yuzasidan doimiy faoliyat yurituvchi grant dasturini ishlab chiqish va yoshlarning salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun imkoniyatlarni yaratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 1 000,0 113. Yoshlar ishlari agentligining Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi barcha tuman boʻlinmalarida yuridik klinikalar tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 120,0 114. Orolboʻyi mintaqasida yashovchi aholi, ayniqsa xotin-qizlar va yoshlar bandligini taʼminlash maqsadida hunarmandchilik, xizmat koʻrsatish, tadbirkorlik faoliyatlarini boshlash uchun kerak boʻlgan asbob-uskuna vositalarini xarid qilishga subsidiyalar ajratish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 4 000,0 115. Qishloq tumanlarida, ayniqsa, xotin-qizlar oʻrtasida kasanachilik, tadbirkorlik, hunarmandchilikni rivojlantirish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, saqlash va qadoqlash, qurilish materiallari, oziq-ovqat va nooziq-ovqat isteʼmol mollari ishlab chiqarish uchun zamonaviy mini-uskuna va xomashyo xarid qilish uchun imtiyozli mikrokredit liniyalarini ochish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 5 000,0 116. Xususiy tadbirkorlar, kichik va oʻrta biznes subyektlari ishlab chiqaradigan mahsulotlarning xalqaro muvofiqlik standartlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi 300,0 117. Tovarlar va xizmatlarni birgalikda samaraliroq rivojlantirish, targʻib etish va sotish uchun tadbirkorlar tomonidan kooperativlar va/yoki ishlab chiqaruvchilarning uyushmalarini tashkil etishga koʻmaklashish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 118. Yoshlarning turli toifalari uchun universal trening markazini (kovorking markazini) tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 100,0 119. Xususiy tadbirkorlar tomonidan tovarlarni sotish va xizmatlarni koʻrsatish uchun onlayn platformalarni rivojlantirish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi 200,0 120. Kasanachilik va tadbirkorlikni rivojlantirish maqsadida kasbiy oʻqitish onlayn platformalarini ishlab chiqish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 200,0 121. Muntazam tanlovlarni oʻtkazish va startaplarni qoʻllab-quvvatlash tizimlarini tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 122. Yoshlarni AT, qishloq xoʻjaligi, sanoat sohalarida ishga joylashtirishni qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil qilish. Yoshlarning mehnat birjasini tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 200,0 123. Startaplar, shu jumladan, texnologiyalar va jihoz-uskunalarni sotib olish uchun grantlar berilishi yoʻli bilan aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari, shuningdek, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va yangi korxonalarni tashkil qilish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 500,0 124. Imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun yoshlarga va ayollarga alohida eʼtibor qaratgan holda, kasbiy malakalarni rivojlantirish boʻyicha kasbiy kurslarni tashkil etish. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 500,0 JAMI: 18 920,0 2.2. Turizmni rivojlantirish 125. Orolboʻyida balneologik turizmni rivojlantirish uchun yerosti suvlaridan (mineral va termal suvlar) foydalanish. “Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti” DM, Turizm va sport vazirligi 200,0 126. Suv havzalari hududida havaskorlik va sport baliqchiligini tartibga solish hamda uni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 50,0 127. Turizmni rivojlantirish boʻyicha oʻquv dasturini ishlab chiqish (servis, mehmondoʻstlik, mehmon uylarini barpo etish, gidlarni tayyorlash, tadbirkorlikni rivojlantirish, turistik mahsulotlarni ishlab chiqish). Ayollar, yoshlar, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun maxsus dasturlarni ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi 50,0 128. Turizm klasteri negizida turistik sohada xizmat koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha mahalliy aholi uchun oʻqitish markazini tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 200,0 129. Mahalliy aholini turistik sohada xizmat koʻrsatishga jalb qilish masalalari boʻyicha ayollar guruhlariga va yoshlarga alohida eʼtibor qaratgan holda, joylarga chiqib, sayyor amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 50,0 130. Xizmat koʻrsatishga oid standartlarni ishlab chiqish va joriy qilish (mehmon uylari, ovqatlanish joylari, transport xizmatlari, gidlar xizmatlarini sertifikatlash). Turizm va sport vazirligi 50,0 131. Turistik mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish hamda jarayon ishtirokchilarini umumiy tashkil qilish va info materiallarni xatlovdan oʻtkazish hamda yoʻnalishlar, osori atiqalar, mehmonxonalar/mehmon uylari, muzeylar, umumiy ovqatlanish joylari, kemping shoxobchalari, yonilgʻi quyish stansiyalari va boshqalar koʻrsatilgan turistik xaritalar/materiallarni ishlab chiqish. Turizm va sport vazirligi 100,0 132. Turizm sohasida faoliyat yurituvchi tashabbuskor guruhlarni va tadbirkorlarni doimiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha maslahat markazlarini tashkil etish. Turizm va sport vazirligi 50,0 133. Mahalliy turistik biznesni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish uchun qonunchilik hujjatlarini takomillashtirish (zamonaviy transport vositalari va boshqa maxsus texnikani sotib olish boʻyicha qonunchilikda belgilangan tartibda imtiyozlar, preferensiyalar). Turizm va sport vazirligi 100,0 134. Orolboʻyi mintaqasining tabiiy va iqtisodiy salohiyati, raqobat ustuvorliklari haqida materiallarni jahon axborot maydoniga faol kiritib, targʻib etish boʻyicha maxsus marketing dasturini ishlab chiqish. Orolboʻyi mintaqasida turizmni targʻib etish va rivojlantirish boʻyicha muntazam chora-tadbirlarni amalga oshirish. Turizm va sport vazirligi 200,0 135. Yoʻllar tarmogʻini (mavjud yoʻllarni asfalt bilan qoplash va yangi avtomobil yoʻllarini oʻtkazish) va yoʻlboʻyi infratuzilmasini rivojlantirish (umumiy ovqatlanish joylari, doʻkonlar, kemping turar joylari, yonilgʻi quyish stansiyalari). Turizm va sport vazirligi loyiha smeta asosida 136. Turistlarni joylashtirish tarmogʻini (mehmonxonalar, mehmon uylari va boshqalar) tashkil qilish. Turizm va sport vazirligi 200,0 137. Osori atiqalar atrofida infratuzilmani tashkil etish, (yoʻnalishlarni jihozlash, ovqatlanishni, hojatxonalarni, dam olish joylarini tashkil etish, suvenirlar bilan savdo qilish). Turizm va sport vazirligi 200,0 138. Transport xizmatlarini koʻrsatish tizimini yoʻlga qoʻyish. Transport vositalari, kvadrotsikllar va havo sharlarini sotib olish. Turizm va sport vazirligi 300,0 139. Tematik saytlarda, jahonning yirik yangilik kanallarida, Internet jahon axborot tarmogʻidagi forumlarda tegishli materiallarni joylashtirish yoʻli bilan Orolboʻyi masalalariga xalqaro eʼtiborni tortish uchun mintaqada turizmni axborot-targʻibot yoʻnalishida qoʻllab-quvvatlash choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish. Turizm va sport vazirligi 50,0 140. Turizmni rivojlantirish uchun AKT ishlanmalarini joriy qilish: veb-sahifalar (mehmonxonalar, mehmon uylari, ovqatlanish obyektlari, transport ijarasi, gidlar va boshqalar), Internet jahon axborot tarmogʻi orqali xizmat koʻrsatishni buyurtirish imkoniyati bilan. Turizm va sport vazirligi 100,0 141. Qishloqlarda koʻp funksiyali rivojlanish markazlarini rivojlantirish, ulardan turizmni rivojlantirish, taʼlim berish, maslahat xizmatlari, bolalar toʻgaraklari uchun foydalanish. Turizm va sport vazirligi 300,0 142. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar atrofidagi qoʻriqlanadigan zonalarda bazaviy turistik infratuzilmani (tabiat muzeylari, yoʻnalishlar), logistikani rivojlantirish. Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 100,0 143. Mahalliy aholi uchun turistik sohada xizmatlarni koʻrsatish va tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va oʻqitishni tashkil etish, bunda ayollar guruhlariga, yoshlarga, imkoniyatlari cheklangan shaxslarga maxsus eʼtibor qaratish. Turizm va sport vazirligi 50,0 144. Ekologik turizmni rivojlantirish va Orolboʻyi mintaqasi tabiiy obyektlari/muhofaza etiladigan tabiiy hududlar boʻylab sayohatlarni tashkil etish uchun hududning ekologik sigʻimini va ekotizimlarga taʼsir etishini minimallashtirishni hisobga olgan holda,turistik marshrutlar belgilash. Turizm va sport vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 300,0 JAMI: 2 650,0 2.3. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish 145. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari yangi texnologiyalar va innovatsiyalardan foydalana olishi uchun yangi maqsadli mikro- va oʻrta kredit moliyaviy mahsulotlarni ishlab chiqish va joriy qilish. Shu jumladan, zamonaviy texnologiyani qoʻllashni ragʻbatlantirish uchun bank mahsulotlarini qoʻshma moliyalashtirish/subsidiyalash tizimini joriy qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 10 000,0 146. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishning suv tejaydigan texnologiyalarini joriy qilish dasturi. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 147. Mutaxassislarni tayyorlash dasturlari va agronomlarning, yaylov ishchilarining malakasini oshirish dasturlarini ishlab chiqish va joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 148. Aholini yaylovlarda barqaror chorvachilikni rivojlantirishga oʻqitish dasturlarini keng qoʻllash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 149. Mayda va oʻrta qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarini qoʻllab-quvvatlash uchun chorvachilik mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut) sotish tizimini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 150. Kichik va oʻrta qishloq xoʻjaligi korxonalarining rentabelligini va unumdorligini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilarining uyushmalarini, kooperativlarini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 151. Chorva zotlarini yaxshilash va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining unumdorligini oshirish uchun seleksiya markazlarini rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 152. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun kredit dasturlari va mahsulotlaridan foydalanish yoʻllari boʻyicha maslahat xizmatlarini koʻrsatish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 300,0 153. Mintaqaning eksport salohiyatini oshirish uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sertifikatlash sohasida jahon standartlarini joriy qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 154. Veterinariya nazoratini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash, qishloq xoʻjaligi laboratoriyalarini tashkil qilish va texnik jihozlash, shu jumladan, yemlarning sifatini nazorat qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 155. Yemlarni ishlab chiqarish tizimini rivojlantirish. Urugʻchilikni rivojlantirish, urugʻchilik xoʻjaliklarini tashkil qilish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 156. Yaylov va oʻtloq hududlarini kengaytirish uchun ularni suv bilan taʼminlash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi 500,0 157. Oʻtloq yaylov xoʻjaliklari infratuzilmasini rivojlantirish (suv, energiya taʼminoti, oʻtloqlarni jihozlash). Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 158. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini (goʻsht, jun, terilar, sut mahsulotlari) qayta ishlash boʻyicha mahalliy tizimlarni/ishlab chiqarishni rivojlantirish. Jihozlangan kushxonalar (mol soʻyish sexlari) tarmogʻini rivojlantirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 159. Qorakoʻlchilik va tuyachilikni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash dasturlarini keng qoʻllash. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2 000,0 160. Naslchilik ishlari, seleksiya sohasida qishloq xoʻjaligi hayvonlarining yangi zotlarini, liniyalarini yoʻlga qoʻyish, hamda yem ekinlarining navlarini va gibridlarini yaratish, urugʻchilik va urugʻshunoslik boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 161. Oʻzbekistonning qurgʻoqchilik xavfi boʻlgan hududlarida fermerlar hamjamiyatlarining iqlimiy barqarorligini oshirish dasturlarini amaliyotga joriy qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 5 000,0 162. Zonalarga ajratish, qishloq xoʻjaligi ishlarini monitoring qilish va rejalashtirish uchun masofadan zondlash tadqiqotlari usullaridan foydalanish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 163. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash boʻyicha aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun, shu jumladan, imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun mavjud ijtimoiy korxonalarni, ayollarning tashabbuskor guruhlarini/kooperativlarni (sut mahsulotlarini ishlab chiqarish, kigizni ishlab chiqarish va boshqalar) qoʻllab-quvvatlash va yangi korxonalarni tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 1 000,0 164. Yuqori mahsuldor qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish uchun energetik samarali boʻlgan quyosh issiqxonalari tarmogʻini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 1 000,0 165. Seleksiya, qishloq xoʻjaligi texnologiyalari sohasida ilmiy muassasalarning salohiyatini va texnik imkoniyatlarini oshirish, qishloq xoʻjaligida yangi texnologiyalardan va innovatsiyalardan foydalanish sohasini oʻsimlikshunoslik (guruch, sabzavotlar va boshqalar) va chorvachilikni (shu jumladan, parrandachilikni) rivojlantirish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 166. Xalqaro anjumanlar, koʻrgazma-yarmarkalarni tashkil etish orqali qishloq xoʻjaligi sohasidagi muvaffaqiyatli tajribani tarqatish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 167. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlashning fitosanitariya nazorati mobil va/yoki statsionar punktlarini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 168. Qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarini biologik himoyalash boʻyicha laboratoriyalar faoliyatini rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 169. Orolboʻyi mintaqasida mavjud boʻlgan suv havzalarini rivojlantirish va ulardan baliqchilik va akvakultural yetishtirish uchun oqilona foydalanish choralari kompleksini ishlab chiqish. Suv xoʻjaligi vazirligi 200,0 170. Vaziyatni oʻrganish va har bir alohida tuman uchun kichik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari uchun qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash choralarini ishlab chiqish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 200,0 171. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni logistik va marketing qoʻllab-quvvatlashni tashkil etish orqali mintaqaning eksport salohiyatini kengaytirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 500,0 172. Artemiyani ishlab chiqarishda koʻmaklashish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 100,0 173. Inkubatsion sexlar, yuqori miqdorli oqsil boʻlgan yemlarni ishlab chiqarish, qayta ishlash punktlari, saqlash va tashish tizimlari boʻlgan zamonaviy baliq pitomniklarini tashkil qilish orqali baliqchilikni rivojlantirish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 1 000,0 174. Akvakulturani rivojlantirish, shu jumladan, tabiiy va sunʼiy suv havzalari negizida moʻynali hayvonlarni (ondatra, nutriya va boshqalar) koʻpaytirish va boqish uchun hayvonot fermalarini tashkil qilish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 500,0 175. Aholiga yerga ishlov berish va mahsulotni yigʻib-terish boʻyicha xizmat koʻrsatish uchun ixtisoslashgan MTP (mashina-traktor parklari) moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. “Oʻzagroservis” AJ, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 176. Xoʻjalik ichidagi irrigatsiya tizimlarini taʼmirlash-qurish ishlarini qoʻllab-quvvatlash. Suv xoʻjaligi vazirligi loyiha smeta asosida 177. Mintaqaning qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash sohasida texnik salohiyatini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalarni qoʻllash. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari tizimini tashkil etish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3 000,0 178. Chorvachilik uchun yemlarni ishlab chiqarishda innovatsiyalardan va yangi texnologiyalardan foydalanish. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 200,0 JAMI: 45 400,0 III. Orolboʻyi mintaqasini ijtimoiy rivojlantirish choralari 3.1. Aholi punktlarini rivojlantirish 179. Choralarni rejalashtirish hamda hududlarni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtirilgan harakatlar rejalarini tayyorlash sohasida Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarining salohiyatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 180. Orolboʻyi aholi punktlarini rivojlantirish metodologiyalarini va kompleks rejalarini ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 181. Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy hokimiyat organlari xodimlarini hududlarni boshqarishning zamonaviy usullariga oʻqitish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 182. Orolboʻyi mintaqasida oʻqitish dasturlarini va markazlarni tashkil qilish yordamida suv taʼminoti va oqova tizimi xizmati xodimlarini yangi texnologiyalardan foydalanishga oʻqitish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 183. Kommunal xizmatlarning samarali boshqarish va koʻrsatiladigan xizmatlar sifatini oshirish boʻyicha salohiyatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 184. Aholi punktlarini kompleks rivojlantirish uchun normativ-huquqiy taʼminotni takomillashtirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 185. Aholi punktlarini rivojlantirishning integratsiyalashgan sektoral dasturlarini va bosh rejalarini (tarhlarini) ishlab chiqish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 186. Aholi punktlarini (shahar, qishloq) koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish dasturini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 3 000,0 187. Sport maydonchalari (shahar, qishloq) tarmogʻini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 188. Kichik aholi punktlarida, shu jumladan, eski quduqlarni taʼmirlash va yangi quduqlarni burgʻilash hamda eski qurilmalarni taʼmirlash va yangi chuchuklashtirish qurilmalarini va nasos stansiyalarini oʻrnatish yoʻli bilan mahalliy suv taʼminoti va oqova tizimlarini joriy qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 2 000,0 189. Suv hisobini yuritishni yaxshilashga koʻmaklashish, va suv taʼminoti subyektlarining iqtisodiy barqarorligini oshirish uchun toifalangan tarif siyosatini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 190. Suv taʼminoti va suvni chiqarish sifatini nazorat qilish uchun suv taʼminoti tashkilotlarining laboratoriya taʼminotini modernizatsiya qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 191. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va kengaytirish boʻyicha kompleks ishlarni amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi loyiha smeta asosida 192. Oqova suvlarni tozalash sifatini oshirish hamda markazlashtirilgan va avtonom tozalash tizimlarini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 193. Turar joy fondini yangilash (renovatsiya) va koʻp xonadonli uylarda va ijtimoiy binolarda energiyani tejash choralarini joriy qilish boʻyicha choralar kompleksini amalga oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 3 000,0 194. Aholi punktlari ichida hamda shaharlararo barqaror transport vositalari harakatlanishini yanada rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 2 000,0 195. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti tizimlarini boshqarish jarayonini avtomatlashtirish, shu jumladan, isteʼmol qilish va yoʻqotishlarning hisobini yuritish, resurslarni samarali tartibga solish/dispetcherlashtirish, geografik axborot tizimlari tizimini tashkil qilish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 500,0 196. Suv taʼminoti, oqova va issiqlik taʼminoti sohasida eng yaxshi tajriba va texnologiyalarni tadqiq etish va katalogini tayyorlash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 100,0 197. Qulay va xavfsiz yashash sharoitlarini yaratish uchun urbanistika tamoyillarini qoʻllash. Aholi punktlarini rivojlantirishda “Aqlli shahar” tamoyillarini qoʻllash. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 198. Bolalar bogʻchalarini va yasli guruhlarini tashkil etish yordamida yosh bolali ayollar uchun mehnat sharoitlarini yaratish va daromadlarini oshirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 1 000,0 199. Aholining barcha guruhlari, shu jumladan, yoshlar, ayollar, oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari boʻlgan shaxslar uchun taʼlim va ijodiy toʻgaraklar, rivojlanish markazlari tarmogʻini rivojlantirish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 200. Aholining harakatlanishi cheklangan guruhlari uchun toʻsiqlarsiz muhitni yaratish. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi 200,0 JAMI: 17 700,0 3.2. Sogʻliqni saqlash 201. Tibbiy xodimlarning, shu jumladan, masofadan oʻqitish tizimini joriy qilish hisobidan malakasini doimiy oshirish boʻyicha choralarni ishlab chiqish va amalga oshirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 202. Yoshlar uchun reproduktiv salomatlikni muhofaza qilish va oilani rejalashtirish maqsadida profilaktik tibbiy dasturlarni ishlab chiqish. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 500,0 203. Aholining tibbiy savodxonligini oshirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 204. Umumtaʼlim maktablari, oʻrta maxsus taʼlim muassasalari va oliy taʼlim muassasalari darajasida sogʻlom turmush tarzi boʻyicha oʻquv modullarini ishlab chiqish va joriy qilish. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi loyiha smeta asosida 205. Oilaviy va qishloq poliklinikalarini, birinchi navbatda, uzoq hududlarda texnik jihozlashni yaxshilash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 2 000,0 206. Uzoq aholi punktlarida yashovchilarga tibiiy xizmatlar koʻrsatish uchun kerakli jihoz-uskunalar (raqamli flyuorograf, EKG, ultratovushli moslamalar, gematologik va bioximik analizatorlar) bilan jihozlangan mobil ambulatoriyalarni tashkil etish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 1 000,0 207. Shoshilinch yordam tizimini rivojlantirish, transport bilan taʼminlash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 500,0 208. Tibbiy preparatlardan foydalanish imkonini taʼminlash. Sogʻliqni saqlash vazirligi 200,0 209. Tibbiy xizmat koʻrsatish uchun AKT, uzoq hududlardagi aholi uchun masofadan maslahat berish tizimini rivojlantirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 200,0 210. Uzoq aholi punktlarida birlamchi boʻgʻin mutaxassislari uchun maqbul turar joy sharoitlarini yaratish. Uzoq aholi punktlarida ishlaydigan yosh mutaxassislarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish. Sogʻliqni saqlash vazirligi 1 700,0 JAMI: 7 100,0 3.3. Taʼlim 211. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari (MTT) xodimlarining stajirovkalarini, tematik treninglarini tashkil etish orqali malakasini oshirish. MTT xodimlari uchun mavjud boʻlgan taʼlim muassasalari (kollejlar/texnikumlar) va pedagogik oliygohlar negizida trening markazlarini tashkil qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 200,0 212. Oliy taʼlim muassasalarida xalqaro taʼlim standartlariga oʻtishda pedagoglarga uslubiy yordam koʻrsatish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 50,0 213. Oliy taʼlim muassasalari va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarining oʻqituvchilar tarkibining malakasini oshirish markazlari salohiyatini oshirish va texnik jihozlash. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 100,0 214. Ustuvor mavzuli yoʻnalishlarda innovatsion texnologiyalar, shu jumladan, qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, AKT, til oʻqitish, qayta tiklanuvchi energiya va suv tejaydigan texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy qilish sohalarini, oliy taʼlim muassasalari oʻquv dasturlarini takomillashtirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 215. Bolalar taʼlim muassasalarini texnik jihozlashni yaxshilash. Maktabgacha taʼlim vazirligi 1 000,0 216. BTM oʻquvchilari uchun transport xizmatlarini yaratish va maxsus maktab avtobuslarini sotib olish. Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 200,0 217. Texnikumlar va oʻrta maxsus taʼlim muassasalari oʻquvchilarining xususiy sektorda amaliyot /stajirovka oʻtash tizimini ishlab chiqish va joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 218. Oʻquv jarayonini masofadan oʻqitishning zamonaviy texnologiyalari bilan jihozlash orqali onlayn taʼlim tizimini takomillashtirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 1 000,0 219. Oʻquv materiallarini raqamlashtirish va oʻquv jarayonini tashkil etish maʼlumotlari, shu jumladan, oʻquvchilar oʻzlashtirishi maʼlumotlari bazalarini shakllantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 200,0 220. Orolboʻyi maktablarida sanitariya-gigiyenik infratuzilmani taʼminlash. Xalq taʼlimi vazirligi 3 900,0 221. Mintaqada maktablarning isitish tizimlarini taʼmirlash. Xalq taʼlimi vazirligi 2 500,0 222. Mintaqada maktablarning ichimlik suv taʼminotini taʼminlash. Xalq taʼlimi vazirligi 2 400,0 223. Markazlarni zamonaviy jihoz-uskunalar bilan jihozlash hamda kasbiy va til tayyorgarligi kurslarini tashkil etish orqali yoshlarning kasbiy va til tayyorgarligi markazlarini rivojlantirish. Yoshlar ishlari agentligi 200,0 224. Oliy taʼlim muassasalari talabalarining ilmiy muassasalarda, dala tadqiqotlarida amaliyot oʻtash tizimini rivojlantirish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 200,0 225. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlari kesimida robototexnika boʻyicha kurslarni tashkil etish. Oʻzbekistonning boshqa hududlaridan mutaxassislarni qisqa va oʻrta muddatli kurslarga jalb qilish. Yoshlar ishlari agentligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 200,0 226. AKT sohasida mahalliy mutaxassislarning doimiy maktabini tashkil qilish maqsadida mahalliy AKT mutaxassislari uchun trening kurslarini tashkil etish. Innovatsion rivojlanish vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi 150,0 227. Qizlarning kasbiy-texnik taʼlimi uchun jihoz-uskunalarni taqdim etish. Xalq taʼlimi vazirligi 4 400,0 228. Yosh mutaxassislarni Orolboʻyi oliy taʼlim muassasalarida va professional taʼlim muassasalarida ishlashga jalb qilish va qoʻllab-quvvatlash dasturi. Yosh mutaxassislarni qoʻllab-quvvatlash va ilm-fanga jalb qilish fondini tashkil qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 300,0 229. Oliy taʼlim muassasalari va professional texnik taʼlim muassasalari uchun gender tenglik masalalari boʻyicha maxsus oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va tajriba-sinov tarzida joriy qilish. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 100,0 230. Maxsus uslublarni ishlab chiqish hamda tegishli jihoz-uskunalar va texnika bilan jihozlash orqali oʻziga xos rivojlanish xususiyatlari (nutq nuqsonlari, koʻrish va eshitish nuqsonlari) boʻlgan bolalarga taʼlim berish tizimini takomillashtirish. Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 500,0 JAMI: 18 000,0 IV. Xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirish va monitoring qilish 231. Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan dasturlar va loyihalarning samaradorligini baholashni va tahlilini oʻtkazish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 500,0 232. Muntazam axborot almashish hamda Orolboʻyi mintaqasida taraqqiyot dasturlari va loyihalarini amalga oshirishni muvofiqlashtirish mexanizmini tashkil qilish, shu jumladan, ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona mintaqaviy reyestrini shakllantirish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2 000,0 233. Oʻzbekistonda Orolboʻyi mintaqasida amalga oshirilayotgan dasturlar va loyihalarni samarali monitoring qilish mexanizmini tashkil qilish, shu jumladan, dasturlar va loyihalarni amalga oshirishning borishi haqidagi maʼlumotlarni yigʻish uchun yagona elektron platformani va ekologik innovatsiyalar va texnologiyalarning yagona mintaqaviy reyestrini ishlab chiqish. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2 000,0 JAMI: 4 500,0 UMUMIY QIYMATI: 210 270,0

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2022-yil 25-yanvar,

41-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.01.2022-y., 09/22/41/0062-son; 02.02.2026-y., 09/26/35/0101-son)

lex.uz