📅 2022-yil 10-fevral · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 10-fevral · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 10 февраль · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 10 февраля 2022 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 10 February 2022 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
АСОСИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Қадимий ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш тизимини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Сўнгги йилларда мамлакатимизда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказлари ҳамда Ўзбекистон халқаро ислом академияси фаолиятининг ташкил этилиши ўзбек заминида таваллуд топиб, илмий фаолият олиб борган буюк аллома ва мутафаккирлар меросини илмий тадқиқ этиш ва унинг натижаларидан амалий фойдаланиш жараёнида янги босқични бошлаб берди.
Янги Ўзбекистон тараққиётининг бугунги босқичида улуғ аллома ва мутафаккирларимизнинг кўплаб бебаҳо асарларини, ноёб ёзма манбаларни сақлаш, ўрганиш ва келажак авлодга безавол етказиш борасидаги ишларни янада жадаллаштириш муҳим аҳамият касб этади.
Халқимизнинг бебаҳо мулки ҳисобланган ноёб ёзма ва тошбосма меросни сақлаш ва тадқиқ қилиш тизимини янада такомиллаштириш ҳамда бу жараёнга рақамли технологияларни кенг жорий этиш мақсадида:
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 16 июлдаги «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази фаолиятини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5186-сон қарорига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти қадимий ёзма манбаларни марказлашган ҳолда сақлаш, тадқиқ этиш, уларнинг ҳолатини доимий мониторинг қилиш бўйича масъул давлат муассасалари этиб белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази (кейинги ўринларда — Марказ), Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти (кейинги ўринларда — Шарқшунослик институти) ва Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг (кейинги ўринларда — Миллий кутубхона) жамоатчилик учун очиқ бўлган Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини (кейинги ўринларда — Давлат реестри) шакллантириш ва давлат тасарруфидаги музейлар, кутубхоналар ва архив фондлари фаолиятига интеграция қилиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.
Марказ Давлат реестрини шакллантириш ва юритиш, шунингдек, қадимий ёзма манбаларни босқичма-босқич рақамлаштириш учун масъул давлат муассасаси этиб белгилансин.
3. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ Марказ:
республика ҳудудидаги барча музейлар, кутубхоналар ва архив фондларида сақланаётган қадимий ёзма манбаларнинг давлат реестрини тузади ва доимий мониторингини юритади;
Давлат реестри асосида қадимий ёзма манбаларнинг турлари бўйича (қўлёзма, тошбосма манбалар, тарихий ҳужжатлар) каталоглари ва электрон нусхаларини яратади, уларни Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини юритиш бўйича ягона ахборот тизимига киритиш ҳамда мунтазам тўлдириб бориш чораларини кўради;
Марказ ва Шарқшунослик институтида марказлашган ҳолда сақланадиган ва Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбаларнинг ҳолати, доимий мониторинг ва тадқиқ этилиши натижалари ҳақидаги маълумотларнинг мунтазам равишда махсус порталлар ва оммавий ахборот воситаларида эълон қилинишини таъминлайди;
Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси ва Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институти билан биргаликда қадимий ёзма манбаларнинг консервацияси ва реставрацияси билан шуғулланаётган соҳа ходимларининг мунтазам равишда касбий салоҳияти ва малакасини ошириш, шунингдек, соҳа учун етук мутахассис кадрларни тайёрлаш бўйича чора-тадбирларни амалга оширади.
4. Марказ:
а) бир ой муддатда Туризм ва спорт вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Фанлар академияси ва «Ўзархив» агентлиги билан биргаликда Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини юритиш бўйича ягона ахборот тизимини (кейинги ўринларда — ягона ахборот тизими) яратиш концепцияси ва техник топшириқ лойиҳасини ишлаб чиқсин ҳамда лойиҳа техник ҳужжатларининг белгиланган тартибда экспертизадан ўтказилишини таъминласин;
б) икки ой муддатда:
Шарқшунослик институти, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази, Маданий мерос агентлиги ва «Ўзархив» агентлиги билан биргаликда Қадимий ёзма манбалар давлат реестри тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
республика ҳудудидаги музейлар, кутубхоналар, архив фондлари ва бошқа муассасаларда сақланаётган қадимий ёзма манбаларнинг илмий долзарблиги ва муҳимлигига қараб, уларни таржима ва тадқиқ қилиш жадвалини ишлаб чиқиб, тасдиқласин ҳамда халқчил тилда босқичма-босқич нашр этилишини йўлга қўйсин.
5. Вазирлар Маҳкамаси Марказ билан биргаликда:
икки ой муддатда давлат тасарруфидаги музейлар, кутубхоналар, архив фондлари ва бошқа муассасаларда сақланаётган қадимий ёзма манбаларни Марказ тасарруфига ўтказиш бўйича режани тасдиқлаб, босқичма-босқич амалга оширсин;
Марказга сақлаш ва тадқиқ қилиш учун олиб келинган қадимий ёзма манбаларнинг тегишли (ҳудудий, идоравий, шахсий ва бошқа) мансублигидан келиб чиқиб, алоҳида коллекция ҳолида муҳофаза қилинишини таъминласин;
режа-график асосида хорижий мамлакатларга илмий экспедициялар уюштириш орқали аҳоли ва турли фондларда сақланаётган юртимиз алломалари ва мутафаккирларининг ижодига мансуб бўлган қадимий ёзма манбаларнинг каталогларини ва электрон нусхаларини аниқлаш, Марказ фондига олиб келиш ва илмий муомалага киритиш чораларини кўрсин;
икки ой муддатда жисмоний ва юридик шахслардан қадимий ёзма манбаларни харид қилиш, уларни давлат тасарруфига топшириш механизмларини ишлаб чиқсин.
6. Марказ ҳузурида юридик шахс мақомига эга бўлмаган Қадимий ёзма манбаларни консервация ва реставрация қилиш лабораторияси (кейинги ўринларда — Лаборатория) ташкил этилсин ва Лаборатория томонидан ўтказиладиган тадқиқот синовларининг асосий йўналишлари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Белгилаб қўйилсинки:
Лаборатория республика ҳудудидаги музейлар, кутубхоналар ва бошқа муассасаларнинг архив фондларида, жисмоний ва юридик шахсларда сақланаётган қадимий ёзма манбаларни уларнинг буюртмаси асосида таъмирлаш ишларини амалга оширади;
қадимий ёзма манбаларни таъмирлашдан тушган маблағлар Марказ ва Лаборатория фаолиятини ривожлантиришга сарфланади;
Лабораторияни ташкил этиш, зарур асбоб-ускуналар, бутловчи материаллар билан таъминлаш ва уларни ўрнатиш, шунингдек, ўз ташаббусига кўра Марказ фондида сақланаётган қадимий ёзма манбаларни таъмирлаш билан боғлиқ харажатлар Марказ учун Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказини ривожлантириш жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) маблағлари, халқаро молия институтлари ва ташкилотларининг техник кўмак маблағлари (грантлари) ҳамда қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади;
Лаборатория фаолиятига ёзма манбалар консервацияси ва реставрацияси йўналишида етарли даражадаги билим ва иш тажрибасига эга бўлган малакали мутахассислар Марказ томонидан Жамғарма ҳисобидан фуқаролик-ҳуқуқий шартномалар асосида жалб қилинади.
Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги (Б. Абидов, Ш. Вафаев) Лаборатория фаолияти учун халқаро молия институтлари ва ташкилотларининг техник кўмак маблағлари (грантлари)ни жалб қилишга кўмаклашсин.
7. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Ўзбекистон Бадиий академияси:
2022/2023 ўқув йилидан бошлаб Камолиддин Беҳзод номидаги Миллий рассомлик ва дизайн институтида «Қадимий ёзма манбалар консервацияси ва реставрацияси» таълим йўналишида кадрлар тайёрлашни йўлга қўйсин;
Шарқшунослик институти ва Марказ билан биргаликда икки ой муддатда республикадаги илмий марказлар, музейлар, кутубхоналар ва бошқа муассасаларнинг қўлёзма фондларидаги ҳолатни ўрганиб, манбашунос-реставраторларга бўлган мавжуд эҳтиёжни аниқласин ҳамда 2022/2023 ўқув йили учун таълим йўналишига квота ажратиш тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.
8. Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Дин ишлари бўйича қўмита 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб Тошкент давлат шарқшунослик университети, Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, Бухоро давлат университети ва Ўзбекистон халқаро исломшунослик академиясида «Матншунослик ва адабий манбашунослик» таълим йўналиши ва мутахассислиги бўйича бакалавриат ва магистратура босқичлари учун зарур квоталар доимий ажратиб борилишини таъминласин.
Белгилансинки:
«Матншунослик ва адабий манбашунослик» ҳамда «Филология ва тилларни ўқитиш (мумтоз филология)» таълим йўналишлари ва мутахассисликлари бўйича талабаларнинг ўқув жараёни, амалиёти, диплом иши ва магистрлик диссертациялари ҳимоялари Шарқшунослик институти, Марказ, Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейи ва бошқа қўлёзма фондларида соҳанинг етук мутахассислари ва олимлари иштирокида ўтказилади;
Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси «Матншунослик ва адабий манбашунослик» таълим йўналиши бўйича таянч олий таълим муассасаси ҳисобланади.
9. Инновацион ривожланиш вазирлиги уч ой муддатда:
Марказ, Шарқшунослик институти, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази учун қадимий ёзма манбаларни ўрганиш бўйича илмий-тадқиқот ишларига давлат буюртмаси белгиланган тартибда шакллантирилишини;
илмий фаолиятга оид давлат дастурлари доирасида бажариладиган мақсадли илмий лойиҳаларга Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан маблағлар ажратилишини таъминласин.
10. Марказ Шарқшунослик институти, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази, «Эл-юрт умиди» жамғармаси, Инновацион ривожланиш вазирлиги билан биргаликда 2022 йилдан бошлаб қўлёзмаларни сақлаш ва тадқиқ этиш билан шуғулланувчи илмий ходим ва реставраторларнинг ҳар йили хорижда амалиёт ўташи ва стажировкасини ташкил этиш чораларини кўриб борсин.
Илмий ходим ва реставраторларнинг хорижда амалиёт ўташи ва стажировкаси буюртмачи ташкилотлар учун Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида, шунингдек, бюджетдан ташқари маблағлар ва қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан ташкил этилиши белгилаб қўйилсин.
11. Мамлакатимиз ҳудудида яшаб ўтган буюк аллома ва мутафаккирларнинг илмий меросини аҳоли, айниқса ёшлар орасида янада оммалаштириш, улар тўғрисидаги маълумотларни замонавий усуллар орқали жамоатчиликка етказиш, шунингдек, мазкур йўналишда олиб бориладиган тадқиқотлар учун янада қулай имкониятлар яратиш мақсадида Интернет жаҳон ахборот тармоғида Юртимиз алломалари ва мутафаккирларининг ҳаёти ҳамда маънавий мероси ҳақидаги илмий-маърифий портал (кейинги ўринларда — илмий-маърифий портал) ва унинг мобиль иловаси ишга туширилсин.
Белгилаб қўйилсинки, Давлат реестрини шакллантириш, илмий-маърифий портал ва унинг мобиль иловасини ишга тушириш билан боғлиқ харажатлар Марказ учун Давлат бюджетида назарда тутилган мақсадли маблағлар ҳамда кейинчалик уни сақлаш ва фаолиятини таъминлаш билан боғлиқ харажатлар Жамғарма маблағлари ҳисобидан қопланади.
12. Қуйидагилар:
а) Марказ Миллий кутубхона, Кинематография агентлиги ва Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда:
илмий-маърифий порталнинг ишга туширилишини;
илмий-маърифий порталга буюк аллома ва мутафаккирларнинг ҳаёти, илмий мероси ҳақидаги маълумотлар, уларнинг фаолиятига оид чоп этилган китобларнинг электрон нусхалари, фильмлар ҳамда ёшларнинг интеллектуал салоҳиятини оширишга хизмат қиладиган бошқа турдаги маълумотлар жойлаштирилишини;
б) Ёшлар ишлари агентлиги Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, Марказ ва Миллий кутубхона билан биргаликда икки ой муддатда ҳудудларда ёшлар етакчилари томонидан буюк аллома ва мутафаккирларнинг ҳаёти ҳамда илмий меросини ёшлар орасида кенг тарғиб қилиш ва оммалаштириш бўйича маҳаллалар кесимида «йўл харита»лари ишлаб чиқилиши ва амалга оширилишини таъминласин.
13. Шарқшунослик институти, Марказ, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси ЮНЕСКО, Таълим, фан ва маданият масалалари бўйича Ислом олами ташкилоти (ICESCO), Ислом тарихи, маданияти ва санъатини тадқиқ этиш маркази (IRCICA) каби нуфузли халқаро ташкилотлар ва илмий-тадқиқот муассасалари билан ҳамкорликда анъанавий тарзда қадимий ёзма манбаларни муҳофаза қилиш ва тадқиқ этишнинг долзарб масалаларига бағишланган халқаро конференцияни ташкил этсин.
14. Марказ Фанлар академияси ва Ташқи ишлар вазирлиги билан биргаликда 2022 йил якунига қадар Марказий Осиё минтақаси доирасида қадимий ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш соҳасида қўшни давлатлар билан ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйиш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
15. Марказ ва Фанлар академияси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги билан биргаликда қадимий ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш соҳасини янада ривожлантириш мақсадида Ислом тараққиёт банки ва бошқа жамғармалар, донор ташкилотларнинг беғараз маблағлари ҳамда ёрдамларини жалб этиш чораларини кўрсин.
16. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 16 июлдаги «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази фаолиятини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» ПҚ-5186-сон қарорига 2-иловага мувофиқ қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин.
17. Марказ манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
18. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчиси М.М. Камилов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 10 февралдаги ПҚ-126-сон қарорига 1-ИЛОВА
Қадимий ёзма манбаларни консервация ва реставрация қилиш лабораторияси томонидан ўтказиладиган тадқиқот синовларининг
1. Ўзбекистон Республикасининг кутубхона, архив ва қўлёзмалар фондларида сақланаётган қоғоз ва пергамент асосга эга бўлган қадимий ёзма манбаларни консервация ва реставрация қилиш бўйича консультатив, методик ва амалий ёрдам кўрсатиш.
2. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази фондида ва бошқа муассасаларда сақланаётган қадимий ёзма манбаларнинг кимёвий, биологик ва бошқа омиллар таъсирида зарарланишининг олдини олиш.
3. Қўлёзма ва тошбосма манбалар, тарихий ҳужжатлар, нодир ҳамда алоҳида қимматга эга нашрларни превентив ва стабиллаштирувчи консервация ва реставрация қилиш, уларнинг шикастсиз сақланишини таъминлаш.
4. Қадимий ёзма манбалар, нодир ва алоҳида қимматга эга нашрларнинг зарарланиш даражасини баҳолаш ва уларни реставрация қилиш чора-тадбирларини белгилаш.
5. Қоғоз ва пергамент асосга эга бўлган қўлёзма, тошбосма манбалар, тарихий ҳужжатлар, нодир ва алоҳида қимматга эга нашрларнинг жисмоний ҳолати (кондициялари) ва кодикологик маълумотларини қайд этиш.
6. Қадимий ёзма манбаларни тозалаш, дезинфекция ва дезинсекция қилиш, муқова ва жилдларни таъмирлаш, намлик ва бошқа техник зарар етказувчи таъсирларни бартараф қилиш.
7. Қўлёзма ва тошбосма манбалар ҳамда тарихий ҳужжатларнинг жилдларини кўп минг йиллик саҳҳофлик ва муқовасозлик анъаналари асосида тиклаш ҳамда таъмирлаш.
8. Ноёб ва алоҳида қийматга эга бўлган манбаларни ҳимоялаш мақсадида, рН нейтрал ашёлардан превентив қутилар, ҳимоя воситалари ва жилдлар ясаш.
9. Консервация ва реставрация ҳамда анъанавий китобат санъатининг саҳҳофлик, хаттотлик, музаҳҳиблик, қоғозгарлик ва абручилик соҳаларида мутахассисларни «устоз-шогирд» тизими асосида тайёрлаш.
10. Қадимий ёзма манбаларни деасидификация қилиш ва ортиқча лигниндан тозалаш орқали нейтраллаштириш.
11. Мамлакатимиз ва хориждаги музей, кутубхона ва бошқа архив фондларининг буюртмаларига асосан қадимий ёзма манбаларнинг муляжларини тайёрлаш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 10 февралдаги ПҚ-126-сон қарорига 2-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 16 июлдаги «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази фаолиятини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5186-сон қарорига киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришлар
1. 5-банд :
а) қуйидаги мазмундаги ўн иккинчи — ўн тўртинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:
«Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини юритиш бўйича ягона ахборот тизими фаолиятини таъминлаш;
қадимий қўлёзма асарлар, тошбосма китоблар ва тарихий ҳужжатларни таъмирлаш, муқовалаш ва тиклаш ишлари бўйича замонавий технологияларга асосланган лабораторияни ташкил этиш, уни зарур асбоб-ускуналар ва махсус материаллар билан таъминлаш ҳамда мутахассисларни лаборатория фаолиятига фуқаролик-ҳуқуқий шартномалар асосида жалб этиш;
Интернет жаҳон ахборот тармоғида буюк алломалар ва мутафаккирлар ҳақида маълумот берувчи ва янги тадқиқот натижаларини тарғиб этишга қаратилган илмий-маърифий портал ва унинг мобиль иловаси фаолиятини таъминлаш»;
б) ўн иккинчи-ўн учинчи хатбошилар тегишлича ўн бешинчи-ўн олтинчи хатбошилар деб ҳисоблансин.
2. 2-банднинг ўн биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ислом тарихи ва маданияти йўналишига оид билимларни ошириш, қадимий қўлёзма, тошбосма ва тарихий ҳужжатларни консервация ва реставрация қилиш, қоғоз, муқовасозлик, хаттотлик санъатини тиклаш, ислом манбаларини ўрганиш бўйича ўқув курслари ва Китобат илми мактабини ташкил этиш».
3. 12-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Марказ унинг асосий биноси бўйича қурилиш-монтаж ишлари якунига етгунга қадар Тошкент шаҳар, Абдулла Қодирий кўчаси, 11-уй манзилидаги Ўзбекистон халқаро ислом академияси биносига бепул фойдаланиш ҳуқуқи асосида жойлаштирилсин».
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 10 февраль,
ПҚ-126-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
ASOSIY YOʻNALISHLARI
Qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish tizimini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda mamlakatimizda Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari hamda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi faoliyatining tashkil etilishi oʻzbek zaminida tavallud topib, ilmiy faoliyat olib borgan buyuk alloma va mutafakkirlar merosini ilmiy tadqiq etish va uning natijalaridan amaliy foydalanish jarayonida yangi bosqichni boshlab berdi.
Yangi Oʻzbekiston taraqqiyotining bugungi bosqichida ulugʻ alloma va mutafakkirlarimizning koʻplab bebaho asarlarini, noyob yozma manbalarni saqlash, oʻrganish va kelajak avlodga bezavol yetkazish borasidagi ishlarni yanada jadallashtirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Xalqimizning bebaho mulki hisoblangan noyob yozma va toshbosma merosni saqlash va tadqiq qilish tizimini yanada takomillashtirish hamda bu jarayonga raqamli texnologiyalarni keng joriy etish maqsadida:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 16-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5186-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qadimiy yozma manbalarni markazlashgan holda saqlash, tadqiq etish, ularning holatini doimiy monitoring qilish boʻyicha masʼul davlat muassasalari etib belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi (keyingi oʻrinlarda — Markaz), Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti (keyingi oʻrinlarda — Sharqshunoslik instituti) va Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasining (keyingi oʻrinlarda — Milliy kutubxona) jamoatchilik uchun ochiq boʻlgan Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini (keyingi oʻrinlarda — Davlat reyestri) shakllantirish va davlat tasarrufidagi muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlari faoliyatiga integratsiya qilish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.
Markaz Davlat reyestrini shakllantirish va yuritish, shuningdek, qadimiy yozma manbalarni bosqichma-bosqich raqamlashtirish uchun masʼul davlat muassasasi etib belgilansin.
3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq Markaz:
respublika hududidagi barcha muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlarida saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarning davlat reyestrini tuzadi va doimiy monitoringini yuritadi;
Davlat reyestri asosida qadimiy yozma manbalarning turlari boʻyicha (qoʻlyozma, toshbosma manbalar, tarixiy hujjatlar) kataloglari va elektron nusxalarini yaratadi, ularni Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini yuritish boʻyicha yagona axborot tizimiga kiritish hamda muntazam toʻldirib borish choralarini koʻradi;
Markaz va Sharqshunoslik institutida markazlashgan holda saqlanadigan va Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalarning holati, doimiy monitoring va tadqiq etilishi natijalari haqidagi maʼlumotlarning muntazam ravishda maxsus portallar va ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi va Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti bilan birgalikda qadimiy yozma manbalarning konservatsiyasi va restavratsiyasi bilan shugʻullanayotgan soha xodimlarining muntazam ravishda kasbiy salohiyati va malakasini oshirish, shuningdek, soha uchun yetuk mutaxassis kadrlarni tayyorlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi.
4. Markaz:
a) bir oy muddatda Turizm va sport vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi va “Oʻzarxiv” agentligi bilan birgalikda Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini yuritish boʻyicha yagona axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — yagona axborot tizimi) yaratish konsepsiyasi va texnik topshiriq loyihasini ishlab chiqsin hamda loyiha texnik hujjatlarining belgilangan tartibda ekspertizadan oʻtkazilishini taʼminlasin;
b) ikki oy muddatda:
Sharqshunoslik instituti, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, Madaniy meros agentligi va “Oʻzarxiv” agentligi bilan birgalikda Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
respublika hududidagi muzeylar, kutubxonalar, arxiv fondlari va boshqa muassasalarda saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarning ilmiy dolzarbligi va muhimligiga qarab, ularni tarjima va tadqiq qilish jadvalini ishlab chiqib, tasdiqlasin hamda xalqchil tilda bosqichma-bosqich nashr etilishini yoʻlga qoʻysin.
5. Vazirlar Mahkamasi Markaz bilan birgalikda:
ikki oy muddatda davlat tasarrufidagi muzeylar, kutubxonalar, arxiv fondlari va boshqa muassasalarda saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarni Markaz tasarrufiga oʻtkazish boʻyicha rejani tasdiqlab, bosqichma-bosqich amalga oshirsin;
Markazga saqlash va tadqiq qilish uchun olib kelingan qadimiy yozma manbalarning tegishli (hududiy, idoraviy, shaxsiy va boshqa) mansubligidan kelib chiqib, alohida kolleksiya holida muhofaza qilinishini taʼminlasin;
reja-grafik asosida xorijiy mamlakatlarga ilmiy ekspeditsiyalar uyushtirish orqali aholi va turli fondlarda saqlanayotgan yurtimiz allomalari va mutafakkirlarining ijodiga mansub boʻlgan qadimiy yozma manbalarning kataloglarini va elektron nusxalarini aniqlash, Markaz fondiga olib kelish va ilmiy muomalaga kiritish choralarini koʻrsin;
ikki oy muddatda jismoniy va yuridik shaxslardan qadimiy yozma manbalarni xarid qilish, ularni davlat tasarrufiga topshirish mexanizmlarini ishlab chiqsin.
6. Markaz huzurida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan Qadimiy yozma manbalarni konservatsiya va restavratsiya qilish laboratoriyasi (keyingi oʻrinlarda — Laboratoriya) tashkil etilsin va Laboratoriya tomonidan oʻtkaziladigan tadqiqot sinovlarining asosiy yoʻnalishlari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Belgilab qoʻyilsinki:
Laboratoriya respublika hududidagi muzeylar, kutubxonalar va boshqa muassasalarning arxiv fondlarida, jismoniy va yuridik shaxslarda saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarni ularning buyurtmasi asosida taʼmirlash ishlarini amalga oshiradi;
qadimiy yozma manbalarni taʼmirlashdan tushgan mablagʻlar Markaz va Laboratoriya faoliyatini rivojlantirishga sarflanadi;
Laboratoriyani tashkil etish, zarur asbob-uskunalar, butlovchi materiallar bilan taʼminlash va ularni oʻrnatish, shuningdek, oʻz tashabbusiga koʻra Markaz fondida saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarni taʼmirlash bilan bogʻliq xarajatlar Markaz uchun Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlar doirasida, Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazini rivojlantirish jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) mablagʻlari, xalqaro moliya institutlari va tashkilotlarining texnik koʻmak mablagʻlari (grantlari) hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi;
Laboratoriya faoliyatiga yozma manbalar konservatsiyasi va restavratsiyasi yoʻnalishida yetarli darajadagi bilim va ish tajribasiga ega boʻlgan malakali mutaxassislar Markaz tomonidan Jamgʻarma hisobidan fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida jalb qilinadi.
Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (B. Abidov, Sh. Vafayev) Laboratoriya faoliyati uchun xalqaro moliya institutlari va tashkilotlarining texnik koʻmak mablagʻlari (grantlari)ni jalb qilishga koʻmaklashsin.
7. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi:
2022/2023 oʻquv yilidan boshlab Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida “Qadimiy yozma manbalar konservatsiyasi va restavratsiyasi” taʼlim yoʻnalishida kadrlar tayyorlashni yoʻlga qoʻysin;
Sharqshunoslik instituti va Markaz bilan birgalikda ikki oy muddatda respublikadagi ilmiy markazlar, muzeylar, kutubxonalar va boshqa muassasalarning qoʻlyozma fondlaridagi holatni oʻrganib, manbashunos-restavratorlarga boʻlgan mavjud ehtiyojni aniqlasin hamda 2022/2023 oʻquv yili uchun taʼlim yoʻnalishiga kvota ajratish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.
8. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Din ishlari boʻyicha qoʻmita 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti, Buxoro davlat universiteti va Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida “Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik” taʼlim yoʻnalishi va mutaxassisligi boʻyicha bakalavriat va magistratura bosqichlari uchun zarur kvotalar doimiy ajratib borilishini taʼminlasin.
Belgilansinki:
“Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik” hamda “Filologiya va tillarni oʻqitish (mumtoz filologiya)” taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari boʻyicha talabalarning oʻquv jarayoni, amaliyoti, diplom ishi va magistrlik dissertatsiyalari himoyalari Sharqshunoslik instituti, Markaz, Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi va boshqa qoʻlyozma fondlarida sohaning yetuk mutaxassislari va olimlari ishtirokida oʻtkaziladi;
Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi “Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik” taʼlim yoʻnalishi boʻyicha tayanch oliy taʼlim muassasasi hisoblanadi.
9. Innovatsion rivojlanish vazirligi uch oy muddatda:
Markaz, Sharqshunoslik instituti, Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi uchun qadimiy yozma manbalarni oʻrganish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi belgilangan tartibda shakllantirilishini;
ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari doirasida bajariladigan maqsadli ilmiy loyihalarga Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan mablagʻlar ajratilishini taʼminlasin.
10. Markaz Sharqshunoslik instituti, Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda 2022-yildan boshlab qoʻlyozmalarni saqlash va tadqiq etish bilan shugʻullanuvchi ilmiy xodim va restavratorlarning har yili xorijda amaliyot oʻtashi va stajirovkasini tashkil etish choralarini koʻrib borsin.
Ilmiy xodim va restavratorlarning xorijda amaliyot oʻtashi va stajirovkasi buyurtmachi tashkilotlar uchun Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlar doirasida, shuningdek, budjetdan tashqari mablagʻlar va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan tashkil etilishi belgilab qoʻyilsin.
11. Mamlakatimiz hududida yashab oʻtgan buyuk alloma va mutafakkirlarning ilmiy merosini aholi, ayniqsa yoshlar orasida yanada ommalashtirish, ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni zamonaviy usullar orqali jamoatchilikka yetkazish, shuningdek, mazkur yoʻnalishda olib boriladigan tadqiqotlar uchun yanada qulay imkoniyatlar yaratish maqsadida Internet jahon axborot tarmogʻida Yurtimiz allomalari va mutafakkirlarining hayoti hamda maʼnaviy merosi haqidagi ilmiy-maʼrifiy portal (keyingi oʻrinlarda — ilmiy-maʼrifiy portal) va uning mobil ilovasi ishga tushirilsin.
Belgilab qoʻyilsinki, Davlat reyestrini shakllantirish, ilmiy-maʼrifiy portal va uning mobil ilovasini ishga tushirish bilan bogʻliq xarajatlar Markaz uchun Davlat budjetida nazarda tutilgan maqsadli mablagʻlar hamda keyinchalik uni saqlash va faoliyatini taʼminlash bilan bogʻliq xarajatlar Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan qoplanadi.
12. Quyidagilar:
a) Markaz Milliy kutubxona, Kinematografiya agentligi va Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda:
ilmiy-maʼrifiy portalning ishga tushirilishini;
ilmiy-maʼrifiy portalga buyuk alloma va mutafakkirlarning hayoti, ilmiy merosi haqidagi maʼlumotlar, ularning faoliyatiga oid chop etilgan kitoblarning elektron nusxalari, filmlar hamda yoshlarning intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qiladigan boshqa turdagi maʼlumotlar joylashtirilishini;
b) Yoshlar ishlari agentligi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Markaz va Milliy kutubxona bilan birgalikda ikki oy muddatda hududlarda yoshlar yetakchilari tomonidan buyuk alloma va mutafakkirlarning hayoti hamda ilmiy merosini yoshlar orasida keng targʻib qilish va ommalashtirish boʻyicha mahallalar kesimida “yoʻl xarita”lari ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini taʼminlasin.
13. Sharqshunoslik instituti, Markaz, Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi YUNESKO, Taʼlim, fan va madaniyat masalalari boʻyicha Islom olami tashkiloti (ICESCO), Islom tarixi, madaniyati va sanʼatini tadqiq etish markazi (IRCICA) kabi nufuzli xalqaro tashkilotlar va ilmiy-tadqiqot muassasalari bilan hamkorlikda anʼanaviy tarzda qadimiy yozma manbalarni muhofaza qilish va tadqiq etishning dolzarb masalalariga bagʻishlangan xalqaro konferensiyani tashkil etsin.
14. Markaz Fanlar akademiyasi va Tashqi ishlar vazirligi bilan birgalikda 2022-yil yakuniga qadar Markaziy Osiyo mintaqasi doirasida qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish sohasida qoʻshni davlatlar bilan hamkorlik aloqalarini yoʻlga qoʻyish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
15. Markaz va Fanlar akademiyasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan birgalikda qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish sohasini yanada rivojlantirish maqsadida Islom taraqqiyot banki va boshqa jamgʻarmalar, donor tashkilotlarning begʻaraz mablagʻlari hamda yordamlarini jalb etish choralarini koʻrsin.
16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 16-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” PQ-5186-son qaroriga 2-ilovaga muvofiq qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin.
17. Markaz manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
18. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi M.M. Kamilov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 10-fevraldagi PQ-126-son qaroriga 1-ILOVA
Qadimiy yozma manbalarni konservatsiya va restavratsiya qilish laboratoriyasi tomonidan oʻtkaziladigan tadqiqot sinovlarining
1. Oʻzbekiston Respublikasining kutubxona, arxiv va qoʻlyozmalar fondlarida saqlanayotgan qogʻoz va pergament asosga ega boʻlgan qadimiy yozma manbalarni konservatsiya va restavratsiya qilish boʻyicha konsultativ, metodik va amaliy yordam koʻrsatish.
2. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi fondida va boshqa muassasalarda saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarning kimyoviy, biologik va boshqa omillar taʼsirida zararlanishining oldini olish.
3. Qoʻlyozma va toshbosma manbalar, tarixiy hujjatlar, nodir hamda alohida qimmatga ega nashrlarni preventiv va stabillashtiruvchi konservatsiya va restavratsiya qilish, ularning shikastsiz saqlanishini taʼminlash.
4. Qadimiy yozma manbalar, nodir va alohida qimmatga ega nashrlarning zararlanish darajasini baholash va ularni restavratsiya qilish chora-tadbirlarini belgilash.
5. Qogʻoz va pergament asosga ega boʻlgan qoʻlyozma, toshbosma manbalar, tarixiy hujjatlar, nodir va alohida qimmatga ega nashrlarning jismoniy holati (konditsiyalari) va kodikologik maʼlumotlarini qayd etish.
6. Qadimiy yozma manbalarni tozalash, dezinfeksiya va dezinseksiya qilish, muqova va jildlarni taʼmirlash, namlik va boshqa texnik zarar yetkazuvchi taʼsirlarni bartaraf qilish.
7. Qoʻlyozma va toshbosma manbalar hamda tarixiy hujjatlarning jildlarini koʻp ming yillik sahhoflik va muqovasozlik anʼanalari asosida tiklash hamda taʼmirlash.
8. Noyob va alohida qiymatga ega boʻlgan manbalarni himoyalash maqsadida, rN neytral ashyolardan preventiv qutilar, himoya vositalari va jildlar yasash.
9. Konservatsiya va restavratsiya hamda anʼanaviy kitobat sanʼatining sahhoflik, xattotlik, muzahhiblik, qogʻozgarlik va abruchilik sohalarida mutaxassislarni “ustoz-shogird” tizimi asosida tayyorlash.
10. Qadimiy yozma manbalarni deasidifikatsiya qilish va ortiqcha lignindan tozalash orqali neytrallashtirish.
11. Mamlakatimiz va xorijdagi muzey, kutubxona va boshqa arxiv fondlarining buyurtmalariga asosan qadimiy yozma manbalarning mulyajlarini tayyorlash.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 10-fevraldagi PQ-126-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 16-iyuldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5186-son qaroriga kiritilayotgan qoʻshimcha va oʻzgartirishlar
1. 5-band :
a) quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini yuritish boʻyicha yagona axborot tizimi faoliyatini taʼminlash;
qadimiy qoʻlyozma asarlar, toshbosma kitoblar va tarixiy hujjatlarni taʼmirlash, muqovalash va tiklash ishlari boʻyicha zamonaviy texnologiyalarga asoslangan laboratoriyani tashkil etish, uni zarur asbob-uskunalar va maxsus materiallar bilan taʼminlash hamda mutaxassislarni laboratoriya faoliyatiga fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida jalb etish;
Internet jahon axborot tarmogʻida buyuk allomalar va mutafakkirlar haqida maʼlumot beruvchi va yangi tadqiqot natijalarini targʻib etishga qaratilgan ilmiy-maʼrifiy portal va uning mobil ilovasi faoliyatini taʼminlash”;
b) oʻn ikkinchi-oʻn uchinchi xatboshilar tegishlicha oʻn beshinchi-oʻn oltinchi xatboshilar deb hisoblansin.
2. 2-bandning oʻn birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Islom tarixi va madaniyati yoʻnalishiga oid bilimlarni oshirish, qadimiy qoʻlyozma, toshbosma va tarixiy hujjatlarni konservatsiya va restavratsiya qilish, qogʻoz, muqovasozlik, xattotlik sanʼatini tiklash, islom manbalarini oʻrganish boʻyicha oʻquv kurslari va Kitobat ilmi maktabini tashkil etish”.
3. 12-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Markaz uning asosiy binosi boʻyicha qurilish-montaj ishlari yakuniga yetgunga qadar Toshkent shahar, Abdulla Qodiriy koʻchasi, 11-uy manzilidagi Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi binosiga bepul foydalanish huquqi asosida joylashtirilsin”.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 10-fevral,
PQ-126-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ
О дополнительных мерах по совершенствованию системы хранения и исследования древних письменных источников
В последние годы организация деятельности в нашей стране Центра исламской цивилизации в Узбекистане, международных научно-исследовательских центров Имама Бухари, Имама Термези, Имама Матуриди и Международной исламской академии Узбекистана ознаменовала начало нового этапа в процессе научного исследования наследия великих ученых и мыслителей, родившихся и осуществлявших научную деятельность на узбекской земле, и практического применения ее результатов.
На сегодняшнем этапе развития Нового Узбекистана дальнейшее ускорение работ по хранению, изучению и целостной передаче будущему поколению большого количества бесценных произведений, уникальных письменных источников великих ученых и мыслителей имеет важное значение.
В целях дальнейшего совершенствования системы хранения и исследования уникального письменного и литографического наследия, являющегося бесценным достоянием нашего народа, а также широкого внедрения цифровых технологий в данный процесс:
1. Принять к сведению, что в соответствии с постановлением Президента Республики Узбекистан от 16 июля 2021 года № ПП-5186 «О дополнительных мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Центра исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров Республики Узбекистан» Центр исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров и Институт востоковедения имени Абу Райхана Беруни Академии наук определены государственными учреждениями, ответственными за централизованное хранение, исследование и осуществление постоянного мониторинга состояния древних письменных источников.
2. Одобрить предложение Центра исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров (далее — Центр), Института востоковедения имени Абу Райхана Беруни Академии наук (далее — Институт востоковедения) и Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои (далее — Национальная библиотека) о формировании и интеграции в деятельность государственных музеев, библиотек и архивных фондов Государственного реестра древних письменных источников (далее — Государственный реестр), открытого для общественности.
Определить Центр государственным учреждением, ответственным за формирование и ведение Государственного реестра, а также поэтапную оцифровку древних письменных источников.
3. Установить порядок, в соответствии с которым Центр:
формирует и осуществляет постоянный мониторинг Государственного реестра древних письменных источников, хранящихся во всех музеях, библиотеках и архивных фондах на территории республики;
создает каталоги и электронные копии древних письменных источников по видам (рукописи, литографии, исторические документы) на основе Государственного реестра, принимает меры по их включению в единую информационную систему ведения Государственного реестра древних письменных источников и регулярному пополнению;
обеспечивает опубликование на специальных порталах и в средствах массовой информации сведений о состоянии, результатах постоянного мониторинга и исследования древних письменных источников, хранящихся в централизованном порядке в Центре и Институте востоковедения и включенных в Государственный реестр, на постоянной основе;
совместно с Международной академия исламоведения Узбекистана и Национальным институтом художеств и дизайна имени Камолиддина Бехзода осуществляет меры по повышению профессионального потенциала и квалификации работников сферы, занимающихся консервацией и реставрацией древних письменных источников, а также подготовке квалифицированных кадров для сферы, на постоянной основе.
4. Центру:
а) в месячный срок совместно с Министерством туризма и спорта, Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерством инновационного развития, Академией наук и Агентством «Узархив» разработать концепцию и проект технического задания на создание единой информационной системы ведения Государственного реестра древних письменных источников (далее — единая информационная система), а также обеспечить в установленном порядке проведение экспертизы технической документации проекта;
б) в двухмесячный срок:
совместно с Институтом востоковедения, Международным научно-исследовательским центром Имама Бухари, Агентством культурного наследия и Агентством «Узархив» разработать и внести на утверждение в Кабинет Министров в установленном порядке Положение о Государственном реестре древних письменных источников;
разработать и утвердить график перевода и исследования, а также организовать поэтапное издание на общедоступном языке древних письменных источников, хранящихся в музеях, библиотеках, архивных фондах и других учреждениях на территории республики, в зависимости от научной актуальности и значения.
5. Кабинету Министров совместно с Центром:
в двухмесячный срок утвердить и поэтапно реализовать план передачи в ведение Центра древних письменных источников, хранящихся в государственных музеях, библиотеках, архивных фондах и других учреждениях;
обеспечить охрану древних письменных источников, поступивших в ведение Центра для хранения и исследования, в виде отдельной коллекции, исходя из соответствующей (территориальной, ведомственной, персональной и т.п.) принадлежности;
на основании плана-графика посредством организации научных экспедиций в зарубежные страны принять меры по выявлению, передаче в фонд Центра и введению в научный оборот каталогов и электронных копий древних письменных источников творчества ученых и мыслителей нашей страны, хранящихся у населения и в различных фондах;
в двухмесячный срок разработать механизмы приобретения у физических и юридических лиц и передачи в распоряжение государства древних письменных источников.
6. Создать при Центре Лабораторию консервации и реставрации древних письменных источников (далее — Лаборатория) без статуса юридического лица и утвердить основные направления исследовательских испытаний, проводимых Лабораторией, согласно приложению № 1 .
Определить, что:
Лаборатория выполняет работы по реставрации древних письменных источников, хранящихся в музеях, библиотеках, архивных фондах других учреждений на территории республики, у физических и юридических лиц, на основе их заказов;
средства, поступившие от реставрации древних письменных источников, расходуются на развитие деятельности Центра и Лаборатории;
расходы, связанные с созданием Лаборатории, обеспечением необходимым оборудованием, комплектующими материалами, их установкой, а также реставрацией древних письменных источников, хранящихся в фонде Центра по собственной инициативе, финансируются в рамках средств, выделенных Центру из Государственного бюджета, средств Фонда развития Центра исламской цивилизации в Узбекистане (далее — Фонд), средств технического содействия (грантов) международных финансовых институтов и организаций, а также за счет иных источников, не запрещенных актами законодательства;
к деятельности Лаборатории Центром привлекаются квалифицированные специалисты, обладающие достаточным уровнем знаний и опытом работы в направлении консервации и реставрации письменных источников, на основе гражданско-правовых договоров за счет Фонда.
Министерству инвестиций и внешней торговли (Б. Абидов, Ш. Вафаев) оказать содействие в привлечении средств технического содействия (грантов) международных финансовых институтов и организаций для деятельности Лаборатории.
7. Министерству высшего и среднего специального образования, Министерству экономического развития и сокращения бедности, Академии художеств Узбекистана:
начиная с 2022/2023 учебного года организовать подготовку кадров по направлению образования «Консервация и реставрация древних письменных источников» в Национальном институте художеств и дизайна имени Камолиддина Бехзода;
совместно с Институтом востоковедения и Центром в двухмесячный срок изучить состояние в рукописных фондах научных центров, музеев, библиотек и других учреждений республики, определить имеющуюся потребность в источниковедах-реставраторах и внести в Кабинет Министров предложение о выделении квоты на указанное направление образования на 2022/2023 учебный год.
8. Министерству высшего образования, науки и инноваций и Комитету по делам религий начиная с 2022/2023 учебного года обеспечить постоянное выделение необходимой квоты Ташкентскому государственному университету востоковедения, Ташкентскому государственному университету узбекского языка и литературы имени Алишера Навои, Бухарскому государственному университету и Международной академия исламоведения Узбекистана для этапов бакалавриата и магистратуры направления образования и специальности «Текстология и литературное источниковедение».
Определить, что:
учебный процесс, практика, защита дипломной работы и магистерской диссертации студентов направлений образования и специальностей «Текстология и литературное источниковедение» и «Филология и обучение языкам (классическая филология)» проводятся в Институте востоковедения, Центре, Государственном музее литературы имени Алишера Навои и других рукописных фондах при участии ведущих специалистов и ученых сферы.
Международная академия исламоведения Узбекистана является базовым высшим образовательным учреждением по направлению образования «Текстология и литературное источниковедение».
9. Министерству инновационного развития в трехмесячный срок обеспечить:
формирование в установленном порядке государственного заказа на научно-исследовательские работы по изучению древних письменных источников для Центра, Института востоковедения, Международной академия исламоведения Узбекистана и Международного научно-исследовательского центра Имама Бухари;
выделение средств на целевые научные проекты, реализуемые в рамках государственных программ научной деятельности, за счет средств Государственного бюджета.
10. Центру совместно с Институтом востоковедения, Международной академия исламоведения Узбекистана, Международным научно-исследовательским центром Имама Бухари, Фондом «Эл-юрт умиди» и Министерством инновационного развития начиная с 2022 года принимать меры по организации ежегодного прохождения практики и стажировки научных работников и реставраторов, занимающихся хранением и исследованием рукописей.
Определить, что прохождение практики и стажировки научных работников и реставраторов за рубежом организуется за счет средств, выделенных организациям-заказчикам из Государственного бюджета, внебюджетных средств и иных источников, не запрещенных актами законодательства.
11. В целях дальнейшей популяризации научного наследия великих ученых и мыслителей, проживавших на территории нашей страны, среди населения, особенно молодежи, доведения до общественности информации о них современными методами, а также создания наиболее благоприятных условий для исследований, проводимых в данной сфере, запустить Научно-просветительский портал о жизни и духовном наследии ученых и мыслителей нашей страны (далее — научно-просветительский портал) и его мобильное приложение во всемирной информационной сети Интернет.
Определить, что расходы, связанные с формированием Государственного реестра, запуском научно-просветительского портала и его мобильного приложения, покрываются за счет целевых средств, предусмотренных для Центра в Государственном бюджете, содержанием и обеспечением его деятельности в последующем — за счет средств Фонда.
12. Нижеследующим обеспечить:
а) Центру совместно с Национальной библиотекой, Агентством кинематографии и Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций в двухмесячный срок:
запуск научно-просветительского портала;
размещение на научно-просветительском портале сведений о жизни и научном наследии великих ученых и мыслителей, электронных копий изданных книг, фильмов, а также других видов сведений, служащих повышению интеллектуального потенциала молодежи;
б) Агентству по делам молодежи совместно с Министерством по поддержке махалли и семьи, Центром и Национальной библиотекой в двухмесячный срок — разработку и реализацию в регионах лидерами молодежи «дорожных карт» по широкой пропаганде и популяризации среди молодежи жизненного пути и научного наследия великих ученых и мыслителей в разрезе махаллей.
13. Институту востоковедения, Центру и Международной академия исламоведения Узбекистана совместно с такими авторитетными международными организациями и научно-исследовательскими учреждениями, как ЮНЕСКО, Исламская организация по вопросам образования, науки и культуры (ICESCO), Центр изучения исламской истории, культуры и искусства (IRSIСА) организовать международную конференцию, посвященную актуальным вопросам охраны и исследования древних письменных источников, в традиционной форме.
14. Центру совместно с Академией наук и Министерством иностранных дел в срок до конца 2022 года внести в Кабинет Министров предложения по установлению взаимодействия с соседними государствами в сфере хранения и исследования в рамках региона Центральной Азии древних письменных источников.
15. Центру и Академии наук совместно с Министерством инвестиций и внешней торговли принять меры по привлечению безвозмездных средств и помощи Исламского банка развития, других фондов и донорских организаций в целях дальнейшего развития сферы хранения и исследования древних письменных источников.
16. Внести дополнение и изменения в постановление Президента Республики Узбекистан от 16 июля 2021 года № ПП-5186 «О дополнительных мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Центра исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров Республики Узбекистан» согласно приложению № 2 .
17. Центру совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.
18. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и советника Президента Республики Узбекистан М.М. Камилова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 10 февраля 2022 года № ПП-126
исследовательских испытаний, проводимых Лабораторией консервации и реставрации древних письменных источников
1. Оказание консультативной, методической и практической помощи по консервации и реставрации древних письменных источников на бумажной и пергаментной основах, хранящихся в фондах библиотек, архивов и рукописей Республики Узбекистан.
2. Предотвращение порчи древних письменных источников, хранящихся в фонде Центра исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров и других учреждениях, под воздействием химических, биологических и других факторов.
3. Превентивная и стабилизирующая консервация и реставрация рукописных и литографических источников, исторических документов, редких и имеющих особую ценность изданий, обеспечение их надежной сохранности.
4. Оценка степени повреждения древних письменных источников, редких и имеющих особую ценность изданий и определение мер по их реставрации.
5. Фиксация физического состояния (кондиции) и кодикологической информации рукописей на бумажной и пергаментной основах, литографических источников, исторических документов, редких и имеющих особую ценность изданий.
6. Чистка, дезинфекция и дезинсекция древних письменных источников, ремонт обложек и обшивок, предотвращение воздействия влаги и других вредных технических факторов.
7. Восстановление и ремонт рукописных и литографических источников, а также обшивок исторических документов на основе тысячелетних традиций переплетного дела.
8. Изготовление превентивных коробок, защитного снаряжения и крышек из материалов с нейтральным pН для защиты уникальных и имеющих особую ценность источников.
9. Подготовка специалистов в области консервации и реставрации, а также традиционного книжного искусства, сферах переплета, каллиграфии, золочения, бумагоделия и искусства абру на основе традиции «мастер — ученик».
10. Деасидификация древних письменных источников и нейтрализация с удалением излишков лигнина.
11. Изготовление муляжей древних письменных источников по заказам музеев, библиотек и других архивных фондов в нашей стране и за рубежом.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 10 февраля 2022 года № ПП-126
Дополнение и изменения, вносимые в постановление Президента Республики Узбекистан от 16 июля 2021 года № ПП-5186 «О дополнительных мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Центра исламской цивилизации в Узбекистане при Кабинете Министров Республики Узбекистан»
1. В пункте 5 :
а) дополнить абзацами двенадцатым — четырнадцатым следующего содержания:
«обеспечение деятельности единой информационной системы ведения Государственного реестра древних письменных источников;
создание на основе современных технологий лаборатории по реставрации, переплету и восстановлению древних рукописных, литографических источников и исторических документов, обеспечение ее необходимым оборудованием и специальными материалами, а также привлечение специалистов к деятельности лаборатории на основание гражданско-правовых договоров;
обеспечение деятельности научно-просветительского портала, предоставляющего информацию о великих ученых и мыслителях и направленного на пропаганду новых результатов исследований во всемирной информационной сети Интернет, а также его мобильного приложения»;
б) абзацы двенадцатый-тринадцатый считать соответственно абзацами пятнадцатым-шестнадцатым.
2. Абзац одиннадцатый пункта 2 изложить в следующей редакции:
«организацию учебных курсов по повышению знаний в направлении истории и культуры ислама, консервации и реставрации рукописных и литографических источников, исторических документов, возрождению искусства изготовления бумаги, переплетного дела, каллиграфического искусства, а также изучению источников ислама, образование Школы науки каллиграфий и рукописи (Китобот илми мактаби)».
3. Пункт 12 изложить в следующей редакции:
«Разместить Центр в здании Международной исламской академии Узбекистана, расположенном по адресу: город Ташкент, улица Абдуллы Кадыри, 11 на основе права безвозмездного пользования до завершения строительно-монтажных работ его основного здания».
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
10 февраля 2022 г.,
№ ПП-126