📅 2022-yil 20-aprel · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 20-aprel · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 20 апрель · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 20 апреля 2022 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 20 April 2022 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2021 йил 28 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2022 йил 17 мартда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади нобанк кредит ташкилотлари фаолияти ва микромолиялаштириш фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик
Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Нобанк кредит ташкилотлари
Банклар томонидан амалга ошириладиган айрим молиявий операцияларнинг ушбу Қонунда рухсат этилган мажмуини амалга оширувчи қуйидаги кредит ташкилотлари нобанк кредит ташкилотидир:
микромолия ташкилоти — микромолиялаштириш фаолиятини амалга оширувчи, шунингдек ушбу Қонунда назарда тутилган бошқа хизматларни кўрсатувчи юридик шахс;
ломбард — шахсий истеъмолга мўлжалланган кўчар мол-мулкнинг (ашёнинг) закалат тарзидаги гарови асосида жисмоний шахсларга қисқа муддатли микроқарзлар беришга доир фаолиятни амалга оширувчи юридик шахс;
ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти — молиявий маблағларни жалб қилиш ва уларни ипотека кредитларини қайта молиялаштиришга йўналтириш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахс;
кафолатлар бериш ташкилоти — юридик ва жисмоний шахсларнинг кредит ташкилоти олдидаги пул мажбуриятини бажариш бўйича кафолатлар (кафилликлар) бериш фаолиятини профессионал асосда амалга оширувчи, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа хизматларни кўрсатувчи юридик шахс;
факторинг ташкилоти — пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) фаолиятини амалга оширувчи юридик шахс.
4-модда. Нобанк кредит ташкилотларининг фаолияти
Микромолия ташкилотлари:
микромолиялаштириш фаолиятини амалга оширишга;
тўлов агенти (субагенти) ёки банкларнинг, суғурта ва бошқа молия ташкилотларининг агенти вазифаларини амалга оширишга;
ўзи амалга ошираётган фаолият билан боғлиқ маслаҳат ва ахборот хизматларини кўрсатишга;
тадбиркорлик субъектларига микрокредит суммасидан ошадиган миқдорда кредитлар, лизинг, кафолатлар беришга, пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) хизматларини ва исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатишга;
юридик шахсларга чет эл валютасида микрокредит беришга ҳамда ушбу қисмнинг бешинчи хатбошисида кўрсатилган молиявий хизматларни чет эл валютасида кўрсатишга;
тўлов ташкилоти фаолиятини мазкур ташкилотлар учун белгиланган тартибда амалга оширишга ҳақли.
Исломий молиялаштиришга оид хизматлар деганда исломий молиялаштиришни амалга ошириш стандартларини белгиловчи халқаро ташкилотларнинг қоидаларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан ишлаб чиқилган тартибда кўрсатиладиган молиявий хизматлар тушунилади.
Ломбардлар:
шахсий истеъмолга мўлжалланган кўчар мол-мулкнинг (ашёнинг) закалат тарзидаги гарови асосида жисмоний шахсларга қисқа муддатли (бир йилгача) микроқарзлар беришга;
жисмоний шахслардан шахсий истеъмолга мўлжалланган кўчар мол-мулкни (ашёни) вақтинчалик сақлаш учун қабул қилишга ҳақли.
Ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари:
1) қуйидагилар орқали ипотека кредитларини қайта молиялаштиришни амалга оширишга:
а) банкларга улар томонидан берилган ёки бериладиган ипотека кредитларига молиявий маблағлар тақдим этишга;
б) банклар томонидан берилган ипотека кредитлари бўйича талаб қилиш ҳуқуқини олишга;
в) пул маблағларини банклар томонидан чиқарилган ипотека қимматли қоғозларига жойлаштиришга;
2) ипотека кредитларини қайта молиялаштириш билан боғлиқ маслаҳат ва ахборот хизматларини кўрсатишга ҳақли.
Кафолатлар бериш ташкилоти:
шахснинг кредит ташкилоти олдидаги пул мажбуриятини бажариш бўйича кафолат (кафиллик) беришга;
кредит ташкилотларига улар томонидан қонунчиликда назарда тутилган хизматларни кўрсатиш учун молиявий маблағлар тақдим этишга;
қонунчиликда назарда тутилган бошқа молиявий хизматларни кўрсатишга ҳақли.
Кафолатлар (кафилликлар) бериш бўйича фаолиятни профессионал асосда амалга ошириш деганда, банк ёки суғурта ташкилоти бўлмаган юридик шахснинг бир йил давомида ўн мартадан кўп кафолатлар (кафилликлар) бериши тушунилади, бундан мазкур юридик шахс томонидан унинг таъсисчилари (акциядорлари, иштирокчилари) бўлган шахсларга ёки ходимларига берган кафолатлар (кафилликлар) мустасно.
Факторинг ташкилотлари:
пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) шартномасига асосан молия агенти сифатида талаб қилиш ҳуқуқини олишга ёки бошқа шахсга беришга;
пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) шартномаси бўйича мижоз учун бухгалтерия ҳисобини юритишга, шунингдек мижозга бошқа шахс фойдасига воз кечиш нарсаси бўлган пул талабномалари билан боғлиқ бошқа молиявий хизматлар кўрсатишга ҳақли.
Нобанк кредит ташкилотлари хизматларни масофадан туриб (электрон хизматлар) кўрсатишга, Ўзбекистон Республикасининг давлат қимматли қоғозларини, юридик шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини ва уларнинг қарз қимматли қоғозларини сотиб олишга, бўш пул маблағларини банкка омонатлар (депозитлар) сифатида киритишга, шунингдек қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлишга ҳақли.
5-модда. Микромолиялаштириш фаолияти
Юридик шахсларнинг қуйидаги хизматларни кўрсатишга доир фаолияти микромолиялаштириш фаолияти деб эътироф этилади:
жисмоний шахс бўлган қарз олувчига тўловлилик, муддатлилик ва қайтариш шартлари асосида юз миллион сўмдан ошмайдиган миқдорда пул маблағларини — микроқарз бериш;
тадбиркорлик субъекти ёки ўзини ўзи банд қилган шахс бўлган қарз олувчига тўловлилик, муддатлилик ва қайтариш, шунингдек шартномада назарда тутилган ҳолларда муайян мақсадлар учун фойдаланиш шартларида уч юз миллион сўмдан ошмайдиган миқдорда пул маблағларини — микрокредит бериш;
жисмоний шахсларга микроқарз суммасидан ошмайдиган миқдорда кредитлар ва кафолатлар бериш, исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатиш;
тадбиркорлик субъектларига микрокредит суммасидан ошмайдиган миқдорда лизинг ва кафолатлар бериш, факторинг хизматлари ҳамда исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатиш.
Банклар, микромолия ва тўлов ташкилотлари, шунингдек микроқарзлар беришга оид қисм бўйича ломбардлар микромолиялаштириш фаолиятини амалга оширишга ҳақли.
6-модда. Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятига доир чекловлар
Нобанк кредит ташкилотлари қуйидагиларга ҳақли эмас:
бевосита ишлаб чиқариш, суғурта, шунингдек савдо фаолиятини амалга оширишга, бундан исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатувчи микромолия ташкилотлари мустасно ва ушбу Қонунда назарда тутилмаган бошқа фаолиятни амалга оширишга;
жисмоний ва юридик шахслардан омонатларни (депозитларни) жалб этишга;
жисмоний шахс бўлган иштирокчилардан (акциядорлардан) устав фондига (устав капиталига) киритилган ҳисса суммасининг ёки уларнинг эгалигидаги акциялар номинал қийматининг икки бараваридан ошадиган миқдорда қарз маблағларини жалб этишга, бундан облигациялар шаклидаги қарз маблағларини жалб этиш мустасно.
7-модда. Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятига доир талаблар
Нобанк кредит ташкилоти ўз фаолиятини амалга ошириш чоғида:
нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик, шунингдек жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;
устав фондини (устав капиталини) ушбу Қонун 17-моддасининг учинчи қисмида белгиланган миқдордан кам бўлмаслигини таъминлаш;
раҳбар ходимларнинг ушбу Қонуннинг 16-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ бўлишини таъминлаши шарт.
Ломбард ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган талаблардан ташқари касса хонасининг Марказий банк талабларига мувофиқлигини таъминлаши керак.
8-модда. Нобанк кредит ташкилотларининг фаолиятига доир маблағларнинг манбалари
Нобанк кредит ташкилотларининг ўз маблағлари, банкларнинг кредитлари, грантлар, шунингдек ўз иштирокчиларидан (акциядорларидан) жалб этилган қарз маблағлари нобанк кредит ташкилотлари фаолиятига доир маблағларнинг манбаларидир.
Микромолия ташкилотлари ва факторинг ташкилотлари ушбу Қонуннинг 26-моддасида белгиланган пруденциал нормативларга риоя этган тақдирда, шунингдек ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари ва кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маблағлардан ташқари қуйидаги маблағлар ҳисобидан амалга оширишга ҳақли:
корпоратив облигацияларни жойлаштиришдан олинган маблағлар;
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг ҳамда давлат жамғармаларининг маблағлари;
халқаро молия институтларининг, чет эл ҳукумат молия ташкилотларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларнинг, шу жумладан чет эл нодавлат нотижорат ташкилотларининг қарз маблағлари;
юридик шахслардан, шу жумладан чет эл юридик шахсларидан олинган қарз маблағлари;
исломий молиялаштиришга мувофиқ бўлган қимматли қоғозларни жойлаштиришдан олинган маблағлар — микромолия ташкилотлари учун;
ипотека қимматли қоғозларини жойлаштиришдан олинган маблағлар — ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари учун.
9-модда. Нобанк кредит ташкилотларининг мустақиллиги
Нобанк кредит ташкилотлари ўз фаолияти билан боғлиқ бўлган қарорларни қабул қилишда мустақилдир.
Давлат органларига ва уларнинг мансабдор шахсларига нобанк кредит ташкилотлари фаолиятига аралашиш ҳамда улардан турли хил тўловлар ва бадаллар талаб қилиш тақиқланади, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.
10-модда. Нобанк кредит ташкилотларининг уюшмалари ва бошқа бирлашмалари
Нобанк кредит ташкилотлари, агар уларни ташкил этиш қонунчилик талабларига зид бўлмаса, ўз умумий манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда биргаликдаги дастурларни амалга ошириш мақсадида уюшмалар ва бошқа бирлашмаларни ташкил этиши мумкин.
Нобанк кредит ташкилотлари уюшмалари ва бошқа бирлашмалари ваколатли давлат органи томонидан улар рўйхатга олинганидан ёки тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан кейин Марказий банкни бу ҳақда ўн кунлик муддатда хабардор қилади.
11-модда. Микромолия ташкилотининг фаолиятини тўлов ташкилотлари томонидан амалга ошириш
Микромолия ташкилоти фаолиятини тўлов ташкилотлари ҳам тўлов ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрига киритиш воситасида Марказий банкда ҳисоб рўйхатидан (бундан буён матнда ҳисоб рўйхати деб юритилади) ўтганидан кейин амалга оширишга ҳақли.
Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотларига ушбу Қонунда микромолия ташкилотлари учун қуйидагиларга нисбатан назарда тутилган талаблар қўлланилади:
уларни ташкил этишга, шунингдек филиалларни очишга;
иштирокчилар (акциядорлар) таркибини ўзгартиришга;
ҳисоб рўйхатидан ўтиш тартиб-таомилларига;
фаолиятни амалга оширишга;
нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилишни амалга оширишга, шу жумладан пруденциал нормативларга риоя этишга;
микромолия ташкилотлари хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга.
Ушбу Қонунда нобанк кредит ташкилотларининг фирма номига нисбатан белгиланган талаблар, нобанк кредит ташкилотларининг раҳбар ходимларига қўйиладиган малака талаблари, шунингдек ушбу Қонун 20-моддасининг биринчи қисмида ҳисоб рўйхатидан ўтиш учун ҳужжатларни тақдим этишга белгиланган муддат микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилоти ижро этувчи органининг аъзоларидан бири ушбу Қонуннинг 16-моддасида белгиланган, микромолия ташкилотининг ижро этувчи органи раҳбарига нисбатан қўйиладиган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотлари ўзида мавжуд бўлган кредит ахборотини кредит бюроларига ва Кредит ахборотининг давлат реестрига кредит ахбороти алмашинуви тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ тақдим этиши шарт.
Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотидан тўлов ташкилотининг фаолиятни амалга ошириш учун лицензияси чақириб олинганлиги унинг микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестридан чиқарилиши учун асос бўлади, бундан унинг микромолия ташкилоти сифатида қайта рўйхатдан ўтиши ҳоллари мустасно. Тўлов ташкилотининг юқори бошқарув органи томонидан микромолия ташкилоти сифатида фаолиятни амалга ошириш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, мазкур ташкилот:
лицензия чақириб олинган кундан эътиборан ўн кун ичида бу ҳақда Марказий банкни хабардор қилиши;
микромолия ташкилоти сифатида қайта рўйхатдан ўтиши ва Марказий банкка бу ҳақда лицензия чақириб олинган кундан эътиборан қирқ беш кун ичида маълумотлар тақдим этиши шарт. Ушбу маълумотлар тақдим этилгунига қадар ушбу Қонун 4-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган фаолиятни амалга ошириш тақиқланади.
2-боб. Нобанк кредит ташкилотларини ва уларнинг филиалларини ташкил этиш
12-модда. Нобанк кредит ташкилотларини ташкил этиш
Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар акциядорлик жамияти ёки масъулияти чекланган жамият шаклида, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари ва кафолатлар бериш ташкилотлари акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилади.
Нобанк кредит ташкилотлари қонунчиликка мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим.
13-модда. Нобанк кредит ташкилотининг фирма номи
Нобанк кредит ташкилотининг фирма номида унинг ташкилий-ҳуқуқий шаклига кўрсатма, шунингдек ташкилотнинг турига қараб «микромолия ташкилоти», «факторинг ташкилоти», «ипотекани қайта молиялаштириш» ёки «ломбард» деган сўз ёки сўз бирикмаси, микромолия ташкилотининг қисқартирилган номида эса (мавжуд бўлганда) «ММТ» деган қисқартма сўз бўлиши керак.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида илгари ташкил этилган ёки ташкил этилаётган банкларнинг ёхуд нобанк кредит ташкилотларининг фирма номлари билан чалкаштириб юбориш даражасида ўхшаш бўлган фирма номларидан фойдаланиш тақиқланади, бундан нобанк кредит ташкилотларининг уларни ташкил этган банкларнинг ёки акциядорларнинг улар ташкил этган банкларнинг фирма номларидан фойдаланиши, шунингдек ўз фаолиятини микромолия банки фаолиятига ўзгартирган микромолия ташкилотлари фойдаланиши мустасно.
Нобанк кредит ташкилоти расмий бланкаларда, муҳрларда, штампларда ва ўз фаолияти билан боғлиқ бошқа ҳужжатларда, шунингдек рекламада, пешлавҳаларда, босма маълумотномаларда ва босма нашрларда ўз уставида белгиланганидан фарқ қиладиган фирма номидан фойдаланишга ҳақли эмас.
Нобанк кредит ташкилотининг турларидан бири сифатида давлат рўйхатидан ўтган, бироқ давлат рўйхатидан ўтганидан кейин уч ой давомида ҳисоб рўйхатидан ўтиш учун ҳужжатларни тақдим этмаган юридик шахслар ўз фирма номида «микромолия ташкилоти», «ипотекани қайта молиялаштириш», «факторинг ташкилоти» сўз бирикмасидан ёки «ММТ» деган қисқартма сўздан, шунингдек ломбард фаолиятини бошлаганлик ҳақида Марказий банкка хабарнома юбормаган юридик шахслар — «ломбард» деган сўздан фойдаланиш ҳуқуқига эга эмас.
Нобанк кредит ташкилотлари бўлмаган юридик шахслар ўз фирма номида факторинг ташкилотининг, ломбарднинг фаолиятини, ипотека кредитларини қайта молиялаштириш ёки жисмоний шахсларга кредит бериш фаолиятини амалга оширишини англатувчи сўздан, сўз бирикмасидан ва (ёки) қисқартирма сўздан фойдаланишга ҳақли эмас, бундан ушбу фаолиятни қонунчиликка мувофиқ амалга оширувчи юридик шахслар мустасно.
Ушбу модданинг талаблари кафолатлар бериш ташкилотларига нисбатан татбиқ этилмайди.
14-модда. Нобанк кредит ташкилотининг муассислари ва иштирокчилари (акциядорлари)
Ўзбекистон Республикаси резидентлари ва норезидентлари бўлган юридик ва жисмоний шахслар нобанк кредит ташкилотининг муассислари ва иштирокчилари (акциядорлари) бўлиши мумкин.
Қуйидаги шахслар нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларга бевосита ёки билвосита эгалик қилиши мумкин эмас:
имтиёзли солиқ режимини тақдим этувчи ва (ёки) бенефициар мулкдорнинг шахсини ошкор этишни ҳамда молиявий операциялар тўғрисидаги ахборотни тақдим этишни назарда тутмайдиган давлат ёки ҳудуд резиденти бўлган ва (ёки) ушбу давлатда ёки ҳудудда яшайдиган жисмоний шахслар;
имтиёзли солиқ режимини тақдим этувчи ва (ёки) бенефициар мулкдорнинг шахсини ошкор этишни ҳамда молиявий операциялар тўғрисидаги ахборотни тақдим этишни назарда тутмайдиган давлатда ёки ҳудудда рўйхатга олинган юридик шахслар ёки ушбу давлат ёки ҳудуд резиденти бўлган, унда яшайдиган ёки рўйхатдан ўтган бошқарув органи аъзоси мавжуд бўлган юридик шахслар;
ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган ишчанлик обрўсига доир талабларга жавоб бермайдиган жисмоний шахслар;
бошқарув органи аъзоси ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган ишчанлик обрўсига доир талабларга жавоб бермайдиган юридик шахслар;
банкрот деб эътироф этилган шахслар;
сиёсий партиялар, касаба уюшмалари, диний ташкилотлар;
давлат органлари, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолиятни амалга оширувчи бошқа нобанк кредит ташкилотлари.
Нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушига ўзи назорат қиладиган бошқа шахс орқали эгалик қилувчи шахс нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушига билвосита эгалик қилувчи шахсдир.
Назорат деганда шахслар ўртасидаги қуйидаги мезонлардан бирига мос келувчи ўзаро алоқа тушунилади:
шахс томонидан юридик шахснинг устав фондида (устав капиталида) устунлик қиладиган улушга эгалик қилиш;
иштирокчи (акциядор) бўлган шахснинг шу юридик шахс бошқарув органларининг кўпчилик аъзоларини тайинлаш ёки алмаштириш ҳуқуқи;
шахснинг юридик шахс фаолиятига у билан тузилган шартномага ва (ёки) унинг устави қоидаларига мувофиқ таъсир кўрсатиш имконияти.
Юридик шахсга бевосита ёки билвосита эгалик қилувчи ёки уни назорат қилувчи жисмоний шахс юридик шахснинг бенефициар мулкдоридир.
15-модда. Нобанк кредит ташкилоти иштирокчилари (акциядорлари) таркибининг ўзгариши
Жисмоний ва юридик шахслар, шу жумладан тегишинча яқин қариндошлари ҳамда уларга алоқадор бўлган шахслар билан биргаликда ҳаракат қилувчи жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг норезидентлари (бундан буён матнда норезидентлар деб юритилади) бир ёки бир нечта битим натижасида нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги):
ўн ва ундан кўпроқ фоизни, лекин кўпи билан йигирма фоизни ташкил этадиган улушини бевосита ёки билвосита олгунига қадар Марказий банкни хабардор қилиши;
йигирма ва ундан кўпроқ фоизни ташкил этадиган улушини бевосита ёки билвосита олгунига қадар Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши шарт.
Ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ хабардор этишда нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушни олиш учун йўналтириладиган маблағларнинг манбалари тўғрисида ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборот Марказий банкка тақдим этилади.
Агар нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушни олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш талаб этилса, нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушни олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун берилган ариза Марказий банк томонидан монополияга қарши органнинг қарорини ҳисобга олган ҳолда кўриб чиқилади.
Дастлабки рухсатномани олиш учун нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олишни ният қилган шахс Марказий банкнинг электрон платформаси (бундан буён матнда электрон платформа деб юритилади) орқали Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:
1) нобанк кредит ташкилотининг иштирокчилари (акциядорлари) таркибига янги иштирокчи (акциядор) кирган тақдирда:
а) нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушни олиш учун йўналтириладиган маблағларнинг манбалари тўғрисидаги ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборотни;
б) нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олишни ният қилган шахснинг ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи маълумотларни;
в) ушбу Қонун 20-моддасининг учинчи қисмида кўрсатилган тегишли ҳужжатларни, агар нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олишни ният қилган шахс норезидент бўлса;
2) иштирокчига (акциядорга) тегишли ҳиссанинг миқдори (акциялар сони) кўпайтирилган тақдирда — нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини кўпайтириш учун йўналтириладиган маблағларнинг манбалари тўғрисидаги ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборотни.
Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасисиз нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини олиш бўйича тузилган битимлар ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.
Марказий банкнинг кейинги рухсатномасини олиш шахс нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) ушбу модда биринчи қисмида кўрсатилган ҳажмдаги улушини ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда (ҳуқуқий ворислик, мерос, ҳадя ёки суднинг қарорига асосан мулк ҳуқуқини олиш) олган тақдирда талаб этилади. Шахс нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олган кундан эътиборан Марказий банк томонидан тегишли қарор қабул қилинган кунга қадар, Марказий банк томонидан кейинги рухсатномани беришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда эса, бундай қарор қабул қилинган кундан эътиборан ва мазкур улуш бошқа шахсга ўтказилгунга қадар ушбу шахснинг иштирокчиларнинг (акциядорларнинг) навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришни талаб қилиш, кун тартибига масалалар киритиш, шунингдек кузатув кенгаши (мавжуд бўлганда) ва ижро этувчи органлари аъзолигига номзодлар кўрсатиш ҳуқуқи тўхтатиб турилади.
Нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олган шахс уни олган кундан эътиборан олтмиш кун ичида Марказий банкка электрон платформа орқали кейинги рухсатномасини олиш учун аризани ва мазкур шахснинг ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи маълумотларни тақдим этиши керак.
Марказий банк дастлабки ёки кейинги рухсатномани бериш ёхуд дастлабки ёки кейинги рухсатномани беришни асослантирилган ҳолда рад этиш тўғрисидаги қарорни ушбу модданинг иккинчи ёки бешинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатлар олинган кундан эътиборан ўн беш иш куни ичида қабул қилади.
Нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олиш учун берилган дастлабки рухсатнома у олинган кундан эътиборан олти ой давомида юридик кучини сақлаб туради.
Дастлабки ёки кейинги рухсатномани беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
ҳужжатлар тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаганлиги ва (ёки) уларда нотўғри ва (ёки) бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжудлиги;
нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олаётган ёки ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олган шахснинг ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида белгиланган талабларга мувофиқ эмаслиги;
кредитга, гаровга олинган маблағлардан ва мажбуриятлар юклатилган бошқа маблағлардан, шунингдек жиноий фаолиятдан олинган маблағлардан нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини олиш учун фойдаланилганлиги.
Иштирокчи (акциядор) томонидан ариза берилмаган ёки кейинги рухсатномани бериш рад этилган тақдирда унга боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олинган нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улуши:
кейинги рухсатномани олиш учун ариза берилмаган тақдирда, улуш олинган кундан эътиборан;
кейинги рухсатномани бериш рад этилган кундан эътиборан уч ой ичида бошқа шахсга ўтказилиши лозим.
Нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларига бевосита ёки билвосита эгалик қилувчи шахслар таркибида ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахснинг мавжудлиги факти аниқланган тақдирда, Марказий банк нобанк кредит ташкилотига ва унинг юқори бошқарув органига уни алмаштириш талаби билан кўрсатма юборади. Мазкур кўрсатма олинган кундан эътиборан кўрсатмада қайд этилган шахснинг иштирокчиларнинг (акциядорларнинг) навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришни талаб қилиш, кун тартибига масалалар киритиш, шунингдек кузатув кенгаши (мавжуд бўлганда) ва ижро этувчи органлари аъзолигига номзодлар кўрсатиш ҳуқуқи тўхтатиб турилади.
Нобанк кредит ташкилоти ёки Марказий банкнинг кўрсатмасида қайд этилган шахс кўрсатма устидан қонунчиликда белгиланган тартибда маъмурий судга шикоят қилишга ҳақли. Кўрсатма устидан шикоят берилиши Марказий банкнинг қарорини ижро этишдан озод қилмайди.
Нобанк кредит ташкилоти иштирокчилар таркиби ўзгарганидан кейин уставга киритилган ўзгартиш ва (ёки) қўшимчаларни улар қонунчиликка мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилган кундан эътиборан беш иш куни ичида Марказий банкка тақдим этиши шарт.
16-модда. Нобанк кредит ташкилотларининг раҳбар ходимларига доир талаблар
Нобанк кредит ташкилотининг кузатув кенгаши (мавжуд бўлганда) ва ижро этувчи органи аъзолари ёки яккабошчилик асосидаги ижро этувчи орган вазифасини амалга оширувчи шахси, бош бухгалтери ёки бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқарув вазифаларини амалга оширувчи бошқа мансабдор шахси, филиалларнинг раҳбарлари, шунингдек Марказий банк томонидан белгиланган бошқа шахслар (бундан буён матнда раҳбар ходим деб юритилади) ушбу модданинг иккинчи қисмига мувофиқ ишчанлик обрўсига доир талабларга, шунингдек ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган раҳбар ходимлар малака талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ишчанлик обрўсига доир талаблар қуйидагиларни ўз ичига олади:
иқтисодий соҳадаги жиноятлар, бошқарув тартибига қарши жиноятлар ҳамда терроризмни молиялаштириш ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш билан боғлиқ жиноятлар учун тугалланмаган ёки олиб ташланмаган судланганлик ҳолатларининг мавжуд эмаслиги;
молия (кредит) ташкилотининг молиявий аҳволи ёмонлашишига ёки унинг банкрот бўлишига ёхуд амалга ошираётган фаолиятининг тугатилишига олиб келган ҳаракатлар содир этишга ва (ёки) ҳаракатсизликка раҳбар ходимнинг алоқадорлиги тўғрисидаги далилларнинг мавжуд эмаслиги.
Малака талаблари:
1) қуйидагиларда ижро этувчи орган раҳбари ёки яккабошчилик асосидаги ижро этувчи орган вазифаларини амалга оширувчи шахс:
а) микромолия ташкилотида, факторинг ташкилотида ёки ломбардда — олий иқтисодий маълумотга ёки банк-молия соҳасида икки йилдан кам бўлмаган иш тажрибасига эга бўлишини;
б) ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотида ва кафолатлар бериш ташкилотида — олий иқтисодий маълумотга ва банк-молия соҳасида беш йилдан кам бўлмаган иш тажрибасига, шундан ушбу соҳаларда раҳбарлик лавозимларида камида уч йил иш тажрибасига эга бўлишини;
2) қуйидагиларда бош бухгалтер ёки бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқарув вазифаларини амалга оширувчи бошқа мансабдор шахс:
а) микромолия ташкилотида, факторинг ташкилотида ёки ломбардда — олий маълумотга ёки бухгалтерия ҳисобини юритиш ёки молиявий ҳисоботни тузиш ёхуд аудиторлик фаолияти билан боғлиқ икки йилдан кам бўлмаган иш тажрибасига эга бўлишини;
б) ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотида ва кафолатлар бериш ташкилотида — олий иқтисодий маълумотга ёки бухгалтерия ҳисобини юритиш ёки молиявий ҳисоботни тузиш ёхуд аудиторлик фаолияти билан боғлиқ уч йилдан кам бўлмаган иш тажрибасига эга бўлишини ўз ичига олади.
Нобанк кредит ташкилоти Марказий банкка қуйидагилар тўғрисида ёзма хабарнома тақдим этиши шарт:
нобанк кредит ташкилотининг раҳбар ходими лавозимга тайинланганлиги (сайланганлиги) ҳақида у тайинланган (сайланган) кундан эътиборан беш иш куни ичида раҳбар ходимнинг ушбу моддада белгиланган талабларга мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотларни илова қилган ва илгари ушбу лавозимни эгаллаган шахснинг озод этилиши сабабларини кўрсатган ҳолда;
нобанк кредит ташкилоти раҳбар ходимининг ушбу моддада белгиланган талабларга мувофиқ эмаслиги факти аниқланганлиги ва ушбу факт аниқланган кундан эътиборан ўн иш куни ичида унга нисбатан кўрилган чоралар ҳақида.
Марказий банк томонидан нобанк кредит ташкилоти раҳбар ходимининг ушбу моддада кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслиги факти аниқланган тақдирда, нобанк кредит ташкилотига уни алмаштириш тўғрисида кўрсатма юборилади.
17-модда. Нобанк кредит ташкилотининг устав фонди (устав капитали)
Нобанк кредит ташкилотининг устав фонди (устав капитали) Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида шакллантирилади ва фақат нобанк кредит ташкилотининг муассислари (иштирокчилари, акциядорлари) томонидан киритилган пул маблағларидан ташкил топади.
Нобанк кредит ташкилотининг устав фондини (устав капиталини) шакллантириш учун кредитга, гаровга олинган маблағлардан ва мажбуриятлар юклатилган бошқа маблағлардан, шунингдек жиноий фаолиятдан олинган маблағлардан фойдаланиш тақиқланади.
Устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдори:
кафолатлар бериш ташкилоти учун — юз миллиард сўмни;
ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти учун — йигирма беш миллиард сўмни;
микромолия ташкилоти ва факторинг ташкилоти учун — икки миллиард сўмни;
ломбард учун — беш юз миллион сўмни ташкил этиши керак.
Нобанк кредит ташкилоти устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдори ҳисоб рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги ариза берилган ёки ломбард фаолиятини бошлаганлик ҳақида хабарнома юборилган кунга қадар шакллантирилган бўлиши ва ҳисоб рўйхатидан ўтказилгунига қадар ёки ломбард фаолиятини бошлаганлик тўғрисидаги хабарнома юборилгунига қадар банк ҳисобварағида сақланиши керак.
18-модда. Нобанк кредит ташкилотининг филиаллари
Нобанк кредит ташкилотининг юридик шахс бўлмаган, ўз фаолиятини нобанк кредит ташкилоти номидан унинг ваколатли бошқарув органи томонидан тасдиқланган низом асосида амалга оширадиган алоҳида бўлинмаси нобанк кредит ташкилотининг филиалидир.
Нобанк кредит ташкилотининг филиали нобанк кредит ташкилоти билан ягона устав фондига (устав капиталига) ва балансга эга бўлади, шунингдек унинг мол-мулки билан таъминланади.
Нобанк кредит ташкилоти филиалининг номи уни ташкил этган нобанк кредит ташкилотининг фирма номини ўз ичига олиши шарт.
Агар микромолия ташкилоти ёки факторинг ташкилоти фаолиятини ушбу Қонун 8-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган маблағлар ҳисобидан амалга оширса, микромолия ташкилоти ёки факторинг ташкилоти филиални очиш чоғида пруденциал нормативларга риоя этиши шарт.
Нобанк кредит ташкилоти филиални очган кундан эътиборан ўн иш куни ичида Марказий банкка ваколатли бошқарув органининг филиални ташкил этиш тўғрисидаги қарорини, филиал ҳақидаги низомни ва филиалнинг раҳбари тўғрисидаги маълумотларни илова қилган ҳолда бу ҳақда электрон платформа орқали хабарнома юбориши шарт.
Ломбард филиал очилгунига қадар филиал касса хоналарининг Марказий банк талабларига мувофиқлигини таъминлаши шарт.
Филиалнинг фаолияти натижасида нобанк кредит ташкилотининг молиявий аҳволи ёмонлашганда Марказий банк ушбу филиалнинг ёпилишини талаб қилишга ҳақли.
Филиалнинг номи ёки жойлашган ери ўзгарганлиги тўғрисидаги хабарнома бундай ўзгариш юзага келган кундан эътиборан уч кунлик муддат ичида электрон платформа орқали Марказий банкка юборилиши керак.
Нобанк кредит ташкилоти Марказий банкни филиалнинг ёпилиши тўғрисида уни ёпиш ҳақида қарор қабул қилинган санадан эътиборан беш кун ичида электрон платформа орқали хабардор қилади.
Ўзбекистон Республикасида нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини амалга оширувчи чет эл юридик шахсларининг филиалларини ташкил этишга йўл қўйилмайди.
3-боб. Нобанк кредит ташкилотларини ҳисоб рўйхатидан ўтказиш, ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисидаги хабарномани юбориш ва нобанк кредит ташкилоти ҳақидаги маълумотларни реестрдан чиқариш
19-модда. Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини амалга ошириш шартлари
Микромолия ташкилотининг, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотининг, кафолатлар бериш ташкилотининг ёки факторинг ташкилотининг фаолияти у ҳақидаги маълумотларни тегишинча микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрига, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестрига, кафолатлар бериш ташкилотлари реестрига ёки факторинг ташкилотлари реестрига киритиш воситасида ҳисоб рўйхатидан ўтказилганидан кейин амалга оширилади.
Ломбард фаолияти ломбард фаолиятини бошлаганлик тўғрисидаги хабарнома қабул қилинганлиги Марказий банк томонидан тасдиқланганидан кейин амалга оширилади. Хабарнома қабул қилинганлигини тасдиқлаш ломбардни ломбардлар реестрига киритиш воситасида амалга оширилади.
Ломбард ўз фаолиятини бошлаганлик ҳақидаги хабарномани юборгунига қадар касса хоналарининг Марказий банк талабларига мувофиқлигини таъминлаши шарт. Мазкур талабни бажариш ўрнига ломбард ўз фаолиятини комплекс суғурталаш полисини тақдим этишга ҳақли.
Микромолия ташкилоти нақд пуллар ва қимматликлар билан фаолиятни амалга ошириш чоғида уларнинг бутлигини, дахлсизлигини ва хавфсизлигини таъминлаши шарт.
Микромолия ташкилотининг, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотининг кафолатлар бериш ташкилотининг, факторинг ташкилотининг улар ҳисоб рўйхатидан ўтгунига қадар амалга ошириладиган фаолияти, шунингдек ломбард фаолиятини бошлаганлик тўғрисидаги хабарнома қабул қилинганлиги Марказий банк томонидан тасдиқлангунига қадар ломбарднинг амалга ошириладиган фаолияти ғайриқонуний деб ҳисобланади. Бундай фаолият натижасида олинган даромад Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига олиб қўйилади.
20-модда. Ҳисоб рўйхатидан ўтиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
Микромолия ташкилоти, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти, кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти (бундан буён матнда ариза берувчи деб юритилади) ҳисоб рўйхатидан ўтиш учун улар давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин уч ойдан кечиктирмай Марказий банкка электрон платформа орқали қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади.
ариза берувчининг фирма номи ва жойлашган ери (почта манзили), шунингдек унинг банк ҳисобварағи реквизитлари кўрсатилган аризани;
ариза берувчининг иштирокчилари (акциядорлари) ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахслар эмаслигини тасдиқловчи маълумотларни;
унинг устав фондини (устав капиталини) шакллантириш учун киритилган маблағларнинг манбалари тўғрисида ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборотни;
ариза берувчининг раҳбар ходимлари ушбу Қонуннинг 16-моддасида белгиланган талабларга мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотларни.
Ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлардан ташқари қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:
кредит ва инвестиция сиёсатини, таваккалчиликларни, активлар ва пассивларни бошқариш сиёсатини белгиловчи ҳужжатларни;
намунавий бош кредит шартномасининг (қайта молиялаштириш шартномасининг) лойиҳасини;
кейинги уч йилга мўлжалланган бизнес-режани.
Норезидентлар томонидан микромолия ташкилотини, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотини, кафолатлар бериш ташкилотини ёки факторинг ташкилотини ташкил этиш чоғида ёхуд уларнинг устав фондида (устав капиталида) норезидентлар иштирок этганда, ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатларга қўшимча равишда қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:
юридик шахсни назорат қилиш органининг микромолия ташкилотини, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотини, кафолатлар бериш ташкилотини ёки факторинг ташкилотини ташкил этиш учун ёхуд уларнинг устав фондида (устав капиталида) иштирок этиш учун рухсатнома берилганлиги тўғрисидаги ёзма тасдиғи ёхуд шундай рухсатнома талаб этилмаслиги ҳақидаги тасдиқнома ёки унинг фаолияти устидан назоратни амалга оширувчи орган мавжуд эмаслиги тўғрисида юридик шахснинг тасдиқномаси;
аудиторлик ташкилоти томонидан тасдиқланган охирги ҳисобот йили учун молиявий ҳисоботлар — юридик шахслар иштирок этган тақдирда;
охирги икки йил учун даромадлар ҳақидаги декларация — жисмоний шахслар иштирок этган тақдирда.
Норезидентлар томонидан тақдим этилган ҳужжатлар норезидент бўлган юридик шахс рўйхатдан ўтган ёки норезидент бўлган жисмоний шахс яшаётган мамлакатдаги Ўзбекистон Республикаси консуллик муассасаси, норезидент бўлган юридик шахс рўйхатдан ўтган ёки норезидент бўлган жисмоний шахс яшаётган мамлакатнинг Ташқи ишлар вазирлиги ёки мазкур мамлакатнинг Ўзбекистон Республикасидаги консуллик муассасаси ёхуд дипломатик ваколатхонаси томонидан тасдиқланади, кейинчалик Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг Консуллик-ҳуқуқий департаментида тасдиқланади.
Марказий банк ушбу модданинг биринчи , иккинчи ва учинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатларнинг шакли ва мазмунига талаблар белгилашга, шунингдек тегишли ваколатли органлардан ариза берувчини ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган қўшимча ҳужжатларни сўраб олишга ҳақли.
21-модда. Ҳужжатларни кўриб чиқиш ва ҳисоб рўйхатидан ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилиш тартиби
Ариза берувчи томонидан ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатлар ушбу Қонуннинг 20-моддасига мувофиқ тақдим этилган тақдирда Марказий банк томонидан кўриб чиқилади. Бошқа ҳолларда Марказий банк улар олинган кундан эътиборан беш кун ичида ариза берувчига ҳужжатлар кўриб чиқилмаслиги ҳақида хабарнома юборади. Мазкур хабарномада ушбу Қонуннинг 20-моддасига мувофиқ тақдим этилиши лозим бўлган ҳужжатлар рўйхати ҳам кўрсатилади.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиққанлик учун йиғим ундирилмайди.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш ёки ҳисоб рўйхатидан ўтказишни асослантирилган ҳолда рад этиш тўғрисидаги қарор ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган ҳужжатлар олинган кундан эътиборан ўн беш иш куни ичида Марказий банк томонидан қабул қилинади. Микромолия ташкилоти, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти, кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти норезидентлар томонидан ташкил этилган ҳолларда мазкур муддат ўн иш кунига узайтирилиши мумкин.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш даврида уларда кўрсатилган маълумотлар ўзгарган тақдирда, ариза берувчи бу ҳақда зудлик билан Марказий банкни хабардор қилиши ва янгиланган ҳужжатларни ўзгартишлар юзага келган пайтдан эътиборан уч иш куни ичида тақдим этиши керак. Бунда ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш муддати ўн иш кунига узайтирилади.
Ариза берувчига ҳисоб рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги хабарнома ҳисоб рўйхатидан ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай юборилади.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш ҳақидаги ахборот ҳисоб рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир иш куни ичида Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим.
22-модда. Ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этиш
Ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларнинг нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ эмаслиги ва (ёки) уларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотларнинг мавжудлиги;
ариза берувчининг иштирокчилари (акциядорлари) таркибида ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг мавжудлиги;
раҳбар ходимларнинг ушбу Қонуннинг 16-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ эмаслиги;
ариза берувчининг устав фонди (устав капитали) ушбу Қонуннинг 17-моддаси талабларига мувофиқ эмаслиги;
норезидент бўлган юридик шахс назорат қилиш органининг ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этиш тўғрисидаги тавсияси мавжудлиги;
ариза берувчининг ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ҳужжатларни ушбу Қонунда белгиланган муддатларда тақдим этмаганлиги.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этиш ҳақидаги хабарнома (бундан буён матнда рад этиш тўғрисидаги хабарнома деб юритилади) ариза берувчига рад этиш асослари кўрсатилган ҳолда, ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган санадан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай юборилади.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи — олтинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларга кўра рад этилган тақдирда, рад этиш ҳақидаги хабарномада ариза берувчи рад этиш асосларини бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат ҳам кўрсатилиши керак. Мазкур муддат рад этиш асосларини бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб бўлиши, бироқ ўн иш кунидан кам бўлмаслиги керак.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш ҳужжатлар олинган кундан эътиборан ўн кундан кўп бўлмаган муддатда амалга оширилади.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш чоғида рад этиш тўғрисидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича ҳисоб рўйхатидан ўтказишни рад этишга йўл қўйилмайди.
Ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ҳужжатлар рад этиш асослари бартараф этилмасдан такроран тақдим этилган тақдирда, Марказий банк ушбу ҳужжатлар қабул қилинган кундан эътиборан беш иш куни ичида улар кўриб чиқилмаслиги тўғрисида ариза берувчини хабардор қилади.
Қуйидаги ҳоллардан бири юзага келган кундан эътиборан ўттиз кун ичида микромолия ташкилоти, факторинг ташкилоти, ипотекани қайта молиялаштириш ёки кафолатлар бериш ташкилоти ўз фирма номидан «микромолия ташкилоти», «факторинг ташкилоти», «ипотекани қайта молиялаштириш» деган сўз бирикмаларини, шунингдек «ММТ» деган қисқартирма сўзни ҳамда «кафолатлар бериш» деган сўз бирикмасини (мавжуд бўлганда) чиқариб ташлаши ёки фаолиятни тугатиш ҳақида ёхуд қайта ташкил этиш натижасида тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт:
ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатлар рад этиш асослари бартараф этилмасдан тақдим этилганлиги муносабати билан улар такроран кўриб чиқилмаслиги ҳақида Марказий банкнинг хабарномасини олганда;
ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган ҳужжатлар такроран кўриб чиқиш учун рад этиш тўғрисидаги хабарномада кўрсатилган муддатда тақдим этилмаганда;
ҳисоб рўйхатидан ўтказиш ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида кўрсатилган асос бўйича рад этилганда.
23-модда. Ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисида хабардор қилиш тартиби
Ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисидаги хабарнома ломбард давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин уч ойдан кечиктирмай Марказий банкка қуйидаги ҳужжатлар илова қилинган ҳолда, электрон платформа орқали юборилиши керак:
ломбарднинг иштирокчилари (акциядорлари) ушбу Қонун 14-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахслар эмаслигини тасдиқловчи маълумотлар;
ломбарднинг устав фондини (устав капиталини) шакллантириш учун унинг иштирокчилари (акциядорлари) томонидан киритилган маблағларнинг манбалари ҳақидаги ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборот;
ломбарднинг раҳбар ходимлари ушбу Қонуннинг 16-моддасида белгиланган талабларга мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотлар.
Ломбард норезидентлар томонидан ташкил этилганда ёки унинг устав фондида (устав капиталида) норезидентлар иштирок этганда, ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатларга қўшимча равишда ушбу Қонун 20-моддасининг учинчи қисмида кўрсатилган тегишли ҳужжатлар мазкур модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган тартибда тақдим этилади.
Ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисидаги хабарнома ломбард номидан иш юритиш ваколатига эга бўлган шахснинг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланади.
Ломбард Марказий банкка фаолиятни бошлаганлик ҳақидаги хабарномани юборганда қонунчилик ҳужжатларида ўз фаолиятини амалга ошириш бўйича белгиланган талабларга ва шартларга риоя этиш мажбуриятини ўз зиммасига олади.
Ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисида хабарнома юборганлик учун йиғим ундирилмайди.
24-модда. Нобанк кредит ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни реестрдан чиқариш
Нобанк кредит ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни тегишинча микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестридан, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестридан, кафолатлар бериш ташкилотлари реестридан, факторинг ташкилотлари реестридан ёки ломбардлар реестридан (бундан буён матнда тегишли реестр деб юритилади) чиқариш тўғрисидаги қарор Марказий банк томонидан қуйидаги ҳолларда қабул қилинади:
нобанк кредит ташкилоти томонидан ушбу Қонунда тақиқланган ва (ёки) назарда тутилмаган фаолият амалга оширилганда;
микромолия ташкилоти, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилоти, кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотларни тегишинча микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестридан, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестридан, кафолатлар бериш ташкилотлари реестридан ёки факторинг ташкилотлари реестридан чиқариш тўғрисидаги ариза билан мурожаат этганда, шунингдек Марказий банк ломбарднинг фаолияти тугатилганлиги ҳақида хабарнома олганда;
Тадбиркорлик субъектлари ягона давлат реестрига нобанк кредит ташкилотининг фаолияти тугатилганлиги ҳақида ёзув киритилганда;
микромолия ташкилоти фаолияти микромолия банки фаолиятига ўзгартирилганда;
нобанк кредит ташкилоти тўловга қобилиятсиз бўлиб қолганда (кредиторларнинг талабларини уларни бажариш муддатлари бошланган кундан эътиборан уч ой ичида қаноатлантиришга қодир эмаслиги ва (ёки) мажбуриятларнинг активлардан ошиб кетганлиги);
Марказий банкнинг назоратга доир вазифаларини бажаришга тўсқинлик қилинганда;
айрим операцияларни амалга ошириш бўйича чекловларнинг амал қилиш даврида нобанк кредит ташкилоти томонидан ушбу операциялар амалга оширилганда;
ариза берувчи ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун ёки ломбарднинг фаолияти бошланганлиги тўғрисидаги хабарномада сохта ҳужжатлардан фойдаланганда — суд қарорига асосан.
Марказий банк қуйидаги ҳолларда нобанк кредит ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни тегишли реестрдан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли:
ушбу Қонуннинг 7-моддасида белгиланган талаблар бажарилмаганда;
ушбу Қонуннинг 4-моддасида назарда тутилган фаолият кетма-кет олти ойдан ортиқ вақт давомида амалга оширилмаганда;
ломбард фаолиятини амалга ошириши учун белгиланган талаблар ва шартлар бажарилганлиги тўғрисида ёлғон ёки ишончсиз ахборот берилганда.
Марказий банк нобанк кредит ташкилоти ҳақидаги маълумотларни тегишли реестрдан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилган кундан эътиборан бир иш куни ичида бу ҳақда нобанк кредит ташкилотини хабардор қилади ва қабул қилинган қарор тўғрисидаги ахборотни Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилади.
Нобанк кредит ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотларни тегишли реестрдан чиқариш тўғрисида Марказий банкнинг хабарномасини олган санадан эътиборан янги хизматлар кўрсатишга ҳақли эмас.
Нобанк кредит ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотларни тегишли реестрдан чиқариш тўғрисида Марказий банк томонидан қарор қабул қилинганидан кейин ўттиз кун ичида ўз фирма номидан «микромолия ташкилоти», «факторинг ташкилоти», «ипотекани қайта молиялаштириш», «ломбард» деган сўзни ёки сўз бирикмаларини, шунингдек «ММТ» деган қисқартирма сўзни ҳамда «кафолатлар бериш» деган сўз бирикмасини (мавжуд бўлганда) чиқариб ташлаши ёхуд фаолиятни тугатиш ёки қайта ташкил этиш натижасида тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт.
4-боб. Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш
25-модда. Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш юзасидан Марказий банкнинг ваколатлари
Нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш ва назорат қилиш Марказий банк томонидан амалга оширилади.
Марказий банк нобанк кредит ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш мақсадида қуйидагиларни белгилайди:
рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомилларидан ўтиш тартибини;
нобанк кредит ташкилотларининг ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизлигини таъминлашга доир минимал талабларни;
ломбардларнинг касса хоналарига доир талабларни;
нобанк кредит ташкилотлари томонидан янги молиявий операцияларни, технологияларни ва хизматларни назорат қилинадиган чекланган муҳитда (қамров ҳудуди, синов даври, хизматлар ҳамда операциялар сони ва (ёки) ҳажми, истеъмолчилар сони ва бошқалар) синовдан ўтказиш бўйича махсус ҳуқуқий режимни («тартибга солиш қумдони»);
микромолия ташкилотлари томонидан тўлов агенти (субагенти) ёки банклар, суғурта ва бошқа молия ташкилотлари агенти вазифаларини амалга ошириш тартибини;
микромолия ташкилотлари томонидан исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатиш тартибини;
микромолия ташкилотларининг, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларининг, кафолатлар бериш ташкилотларининг ва факторинг ташкилотларининг активлари сифатини таснифлаш ва баҳолашга, уларни таснифлаш асосида активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга қарши захираларни шакллантиришга доир талабларни;
микромолия ташкилотларининг, ломбардлар, кафолатлар бериш ташкилотларининг ва факторинг ташкилотларининг хизматлари истеъмолчилари билан ўзаро муносабатларни амалга ошириши чоғида ушбу ташкилотлар фаолиятига доир минимал талабларни;
махсус ваколатли давлат органи билан биргаликда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашишга доир ички назорат қоидаларини.
Марказий банк нобанк кредит ташкилотлари фаолияти устидан назоратни амалга ошириш мақсадида қуйидагиларни белгилайди:
нобанк кредит ташкилотлари томонидан фаолиятни ва молиявий операцияларни амалга ошириш, бухгалтерия ҳисобини юритиш қоидаларини, ҳисоботларнинг шакли, тузилиши ва мазмунини, молиявий ҳамда назоратга доир ҳисоботларни тузиш услубиятини, даврийлигини ва тақдим этиш муддатларини, таваккалчиликларни баҳолаш ҳамда уларнинг фаолиятини назорат қилиш учун зарур бўлган ахборотни тақдим этиш муддатларини;
микромолия ташкилотлари, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари, кафолатлар бериш ташкилотлари ва факторинг ташкилотлари учун пруденциал нормативларни ҳисоблаб чиқариш тартибини ҳамда ушбу нормативларнинг йўл қўйиладиган қийматларини.
Марказий банк нобанк кредит ташкилотлари фаолияти устидан назоратни амалга ошириш мақсадида:
нобанк кредит ташкилотларидан, уларга алоқадор бўлган шахслардан, шунингдек нобанк кредит ташкилотларининг уюшмаларидан (иттифоқларидан) ҳисоботларни ва ҳужжатларни сўраб олишга ҳамда текширишга, олинган ахборотни тушунтириб беришни талаб қилишга;
нобанк кредит ташкилотларини инспекциядан (текширувдан) ўтказишга;
микромолия ташкилотлари томонидан бериладиган истеъмол кредитлари ва микроқарзлар, шунингдек ломбардлар томонидан бериладиган микроқарзлар бўйича фоиз ставкаларининг ва тўловларнинг энг юқори қийматларини белгилашга;
микромолия ташкилотларининг, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларининг, кафолатлар бериш ташкилотларининг ва факторинг ташкилотларининг ички аудитига доир талабларни белгилашга ҳақли.
Марказий банк микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрини, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестрини, кафолатлар бериш ташкилотлари реестрини, факторинг ташкилотлари реестрини, шунингдек ломбардлар реестрини юритади.
26-модда. Пруденциал нормативларга риоя этиш
Ушбу Қонун 8-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган маблағлар ҳисобидан фаолиятни амалга оширувчи микромолия ташкилотлари ва факторинг ташкилотлари, шунингдек ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари ва кафолатлар бериш ташкилотлари пруденциал нормативларга риоя этиши шарт.
Пруденциал нормативлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
капиталнинг етарлилик коэффициентларини;
ликвидлилик коэффициентларини;
бир қарз олувчига ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдорини;
микромолия ташкилотига кафолатлар бериш ташкилотига ёки факторинг ташкилотига алоқадор бўлган шахслар учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдорини;
юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) ва (ёки) қарз қимматли қоғозларига инвестицияларнинг энг кўп миқдорини.
Ломбардларнинг, шунингдек фаолиятни ўз маблағлари, банкларнинг кредитлари ва ўз иштирокчиларидан (акциядорларидан) жалб этилган қарз маблағлари ҳисобидан амалга оширувчи микромолия ташкилотларининг ва факторинг ташкилотларининг пруденциал талабларга риоя этиши талаб этилмайди.
27-модда. Микромолия ташкилотига, факторинг ташкилотига ёки кафолатлар бериш ташкилотига алоқадор бўлган шахсларга хизматлар кўрсатиш
Ушбу Қонун 8-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган маблағлар ҳисобидан фаолиятни амалга оширувчи микромолия ташкилотларининг ва факторинг ташкилотларининг, шунингдек кафолатлар бериш ташкилотларининг ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган, ўзларига алоқадор бўлган шахсларга ёки бундай шахслар номидан ҳаракат қиладиган шахсларга хизматлар кўрсатиши бундай хизматлар ушбу ташкилотларга алоқадор бўлмаган шахслар учун назарда тутилган шартларга қараганда анча қулай шартлар асосида кўрсатиладиган ҳолларда тақиқланади.
Микромолия ташкилотига кафолатлар бериш ташкилотига ёки факторинг ташкилотига алоқадор бўлган шахслар қуйидагилардан иборат:
унинг раҳбар ходимлари;
микромолия ташкилотининг кафолатлар бериш ташкилотининг ёки факторинг ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) йигирма фоиз ва ундан ортиқ улушларига бевосита ёки билвосита эгалик қилувчи шахслар;
унинг устидан назоратни амалга ошираётган ёки унинг назорати остидаги ёхуд у билан биргаликда учинчи шахс назорати остида бўлган шахслар;
ушбу қисмнинг иккинчи — тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган жисмоний шахсларнинг яқин қариндошлари (қариндош ёки қайин-бўйинчилик муносабатидаги шахслар, яъни ота-она, туғишган ва ўгай ака-укалар ҳамда опа-сингиллар, эр-хотин, фарзандлар, шу жумладан фарзандликка олинганлар, боболар, бувилар, неваралар, эр-хотиннинг ота-онаси, туғишган ва ўгай ака-укалари ҳамда опа-сингиллари);
юридик шахслар устав фондининг (устав капиталининг) йигирма фоиз ва ундан ортиқ улушларга эгалик қилувчи шахслар микромолия ташкилоти кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти устидан назоратни амалга ошираётган бўлса, мазкур юридик шахслар.
Анча қулай шартларни тақдим этиш деганда қуйидагилар тушунилади:
микромолия ташкилотининг кафолатлар бериш ташкилотининг ёки факторинг ташкилотининг ўзига алоқадор бўлган шахсга ёки шундай шахснинг манфаатларини кўзлаб ўзининг табиати, мақсадлари, ўзига хос хусусиятлари ва таваккалчилигига кўра бошқа шахсларга кўрсатмайдиган хизматларини кўрсатиши;
хизмат кўрсатиш учун бошқа шахслардан талаб қилинадиганидан пастроқ тарзда ҳақ олиш ёки таъминотни бошқа шахслардан талаб қилинадиган қийматдан юқорироқ қиймат бўйича қабул қилиш.
Микромолия ташкилоти кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти ўзига алоқадор бўлган шахсларга ушбу модданинг талабларини ҳисобга олган ҳолда, кузатув кенгашининг (мавжуд бўлганда) ёки юқори бошқарув органининг қарорига кўра хизматлар кўрсатиши мумкин.
Агар шахс микромолия ташкилоти кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти билан хизмат кўрсатиш тўғрисидаги шартномани имзолаганидан кейин унга алоқадор шахсга айланса, микромолия ташкилотининг кузатув кенгаши (мавжуд бўлганда) ёки юқори бошқарув органи мазкур шахс унга алоқадор шахсга айланган кундан эътиборан ўттиз кун ичида ушбу шартномани маъқуллаши ёки уни бекор қилиш тўғрисида фармойиш бериши керак.
Кузатув кенгашининг (мавжуд бўлганда) ёки юқори бошқарув органининг аъзоси микромолия ташкилоти кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти билан ўзи ўртасида ёки ўзига алоқадор шахс ўртасида тузилган ёки тузиладиган хизмат кўрсатиш тўғрисидаги шартнома масаласи бўйича йиғилишда ҳозир бўлмаслиги, қабул қилинадиган қарорга таъсир кўрсатишга уринмаслиги керак.
Микромолия ташкилоти, кафолатлар бериш ташкилоти ёки факторинг ташкилоти ўзига алоқадор бўлган шахсларга хизматлар кўрсатиш тўғрисидаги шартномаларнинг алоҳида реестрини юритиши ва реестрни Марказий банкка унинг талабига биноан тақдим этиши шарт.
28-модда. Нобанк кредит ташкилотларига нисбатан қўлланиладиган чоралар ва санкциялар
Марказий банк нобанк кредит ташкилотларига нисбатан:
нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларини, шу жумладан белгиланган пруденциал нормативларни ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузганлик;
улар хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқларини бузганлик;
фаолиятни хабардор қилиш тартибида амалга ошириш учун белгиланган талаблар ва шартлар бажарилганлиги тўғрисида Марказий банкка ёлғон ёки нотўғри ахборот берганлик учун чоралар ва санкциялар қўллашга ҳақли;
ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни таъминлашга доир талабларни бажармаганлик.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган қоидабузарликлар аниқланганда Марказий банк қуйидаги чоралар ва санкцияларни қўллашга ҳақли:
нобанк кредит ташкилотларига уларнинг фаолиятида аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида, шу жумладан нобанк кредит ташкилотлари хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари бузилишига олиб келувчи сабабларни бартараф этиш ҳақида ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар юбориш;
айрим операцияларни ўтказишни уч ойгача бўлган муддатга чеклаш;
нобанк кредит ташкилотининг ўз капиталининг беш фоизигача миқдорда жарима ундириш;
нобанк кредит ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни тегишли реестрдан чиқариш;
хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятни тўхтатиб туриш ёки тугатиш.
Чоралар ва санкцияларни қўллашда Марказий банк қуйидагиларни ҳисобга олади:
таваккалчилик даражасини, қоидабузарликлар хусусиятини, миқёсини ва уларнинг оқибатларини;
қоидабузарликларнинг тизимлилиги ва давомийлигини;
йўл қўйилган қоидабузарликларнинг нобанк кредит ташкилотининг молиявий ҳолатига таъсирини;
қўлланиладиган чоралар ва (ёки) санкциялар натижасида вазиятни ўзгартириш имкониятини;
аниқланган қоидабузарликларнинг ва (ёки) таваккалчиликларнинг юзага келишига олиб келган сабабларни;
илгари қўлланилган чоралар ва санкцияларнинг самарадорлигини (натижадорлигини).
5-боб. Нобанк кредит ташкилотларида бухгалтерия ҳисоби, ҳисоботлар, ички аудит ва аудиторлик текшируви
29-модда. Нобанк кредит ташкилотларида бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботлар
Нобанк кредит ташкилотлари:
қонунчиликка мувофиқ бухгалтерия ҳисобини ташкил этиши ва юритиши;
молиявий ва назоратга доир ҳисоботларни ўз вақтида Марказий банк томонидан белгиланган шаклларда ва тартибда тақдим этиши шарт. Нобанк кредит ташкилоти тақдим этиладиган ҳисоботларнинг яхлитлиги ҳамда ишончлилиги учун жавобгар бўлади.
30-модда. Ички аудит хизмати
Активларининг баланс қиймати ўн миллиард сўмдан ортиқ бўлган микромолия ташкилотлари ва факторинг ташкилотлари, активларининг баланс қиймати беш миллиард сўмдан ортиқ бўлган ломбардлар, шунингдек ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари ва кафолатлар бериш ташкилотлари ички аудит хизматини ташкил этиши шарт.
Нобанк кредит ташкилотининг ички аудит хизмати нобанк кредит ташкилотининг кузатув кенгашига ҳисобдордир.
Ички аудит хизмати нобанк кредит ташкилотининг ижро этувчи органи ёки яккабошчилик асосидаги ижро этувчи органи вазифаларини амалга оширувчи шахси, шунингдек филиаллари томонидан қонунчиликка, таъсис ҳужжатларига ҳамда бошқа ҳужжатларга, молия-хўжалик операцияларини амалга оширишга доир белгиланган қоидалар ва тартиб-таомилларга риоя этилишини, бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботида маълумотлар тўлиқ ҳамда тўғри акс эттирилиши таъминланишини, шунингдек активлар бут сақланишини текшириш ҳамда мониторинг қилиш орқали ушбу орган ёки шахс, шунингдек филиаллар ишини назорат қилади ҳамда баҳолайди.
31-модда. Нобанк кредит ташкилотларида аудиторлик текшируви
Нобанк кредит ташкилотларининг йиллик молиявий ҳисоботи аудитдан ўтказилиши шарт. Нобанк кредит ташкилотларида аудиторлик текшируви Марказий банкнинг талабига кўра уларнинг фаолияти бўйича умумий ҳолда ҳам, улар фаолиятининг алоҳида йўналишлари бўйича ҳам ўтказилиши мумкин.
Нобанк кредит ташкилотлари йиллик молиявий ҳисоботни аудиторлик хулосаси билан бирга нобанк кредит ташкилоти иштирокчиларининг (акциядорларининг) йиллик умумий йиғилиши ўтказиладиган санадан камида икки ҳафта олдин эълон қилиши шарт.
6-боб. Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
32-модда. Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар томонидан хизматлар кўрсатишнинг асосий қоидалари
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар хизматлар кўрсатаётганда истеъмолчиларга (мижозларга) нисбатан ҳалоллик, шаффофлик, ўзаро ҳурмат ва холислик принципларига риоя этиши керак.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар хизматлар кўрсатишнинг ушбу Қонун талабларига мувофиқ ўзлари ишлаб чиққан қоидаларига биноан хизматлар кўрсатади.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардларнинг хизматлар кўрсатиш қоидалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
кўрсатиладиган хизматларнинг рўйхати, уларнинг қиймати тўғрисидаги, шу жумладан кредитнинг (микроқарзнинг) тўлиқ қийматини ҳисоблаш тартиби, шунингдек хизматлар кўрсатишнинг миқдори ва муддатлари ҳақидаги маълумотларни;
хизматлар кўрсатиш шартларини, шу жумладан истеъмолчиларга (мижозларга) нисбатан кредитлар (микроқарзлар) олиш учун қўйиладиган талабларни;
хизматлардан фойдаланиш учун истеъмолчилар (мижозлар) томонидан тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхатини, уларни тақдим этиш тартибини ва кўриб чиқиш муддатини;
истеъмолчиларни (мижозларни) хизмат кўрсатиш тўғрисида қабул қилинган қарор ёки мазкур хизматни кўрсатишни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақида хабардор қилиш усулларини.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар томонидан пулли хизматлар кўрсатиш учун истеъмолчининг (мижознинг) бундай хизматлардан фойдаланишга доир буюртма ёки қонунчиликда назарда тутилган бошқа шаклдаги розилигининг (акцептнинг) мавжудлиги асос бўлади.
Истеъмолчининг (мижознинг) микромолия ташкилоти ёки ломбард олдидаги мажбуриятларини ўз вақтида бажариш имкониятини аниқлаш учун микромолия ташкилоти ёки ломбард истеъмолчи (мижоз) томонидан тақдим этилган ва (ёки) ўзи кредит бюросидан ёки бошқа манбадан мустақил равишда олган ахборотдан фойдаланишга ҳақли.
Микромолия ташкилоти ёки ломбард:
хизматлар кўрсатиш қоидаларида белгиланган муддатда ҳужжатларни кўриб чиқиши ҳамда хизмат кўрсатиш тўғрисида ёки мазкур хизматни кўрсатишни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақида қарор қабул қилиши;
хизмат кўрсатиш тўғрисида ёки мазкур хизматни кўрсатишни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақида қабул қилинган қарор тўғрисида бундай қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч кундан кечиктирмай истеъмолчини (мижозни) ёзма шаклда хабардор этиши шарт.
Микромолия ташкилотларига ва ломбардларга қуйидагилар тақиқланади:
жисмоний шахсга кредит (микроқарз) бериш шартномаси бўйича йиллик қарз миқдорининг ярмидан кўпини ташкил этадиган суммада фоизлар ҳисоблаш, воситачилик ҳақлари ва неустойка (жарима, пеня) ундириш, жавобгарликнинг бошқа чораларини қўллаш;
кредит буюртмаларини кўриб чиққанлик, ссуда ҳисоб рақамларига хизмат кўрсатганлик, кредитлар (микроқарзлар) ажратганлик учун тўловлар, шунингдек кредитларни (микроқарзларни) муддатидан илгари тўлаганлик учун неустойкалар ундириш;
хизматдан фойдаланиш шарти сифатида микромолия ташкилотининг ёки ломбарднинг ёхуд ўзга учинчи шахснинг бошқа пулли хизматидан фойдаланишга истеъмолчини (мижозни) мажбурлаш;
жисмоний шахсларга чет эл валютасида кредитлар (микроқарзлар) бериш, шунингдек улар бўйича жисмоний шахсларнинг мажбуриятларини чет эл валютасида ҳисобга олиш;
қайтариш муддати бир йилгача бўлган кредитлар (микроқарзлар) таъминоти учун уй-жой кўчмас мулкини жисмоний шахслардан гаровга қабул қилиш — микромолия ташкилотлари учун;
жисмоний шахснинг илгари олган кредитлари (микроқарзлари) бўйича муддати ўтган қарздорлиги мавжуд бўлган тақдирда унга кредит (микроқарз) бериш.
Микромолия ташкилотлари томонидан бериладиган истеъмол кредитлари ва микроқарзлар, шунингдек ломбардлар томонидан бериладиган микроқарзлар бўйича фоиз ставкалари ва тўловлар Марказий банк томонидан белгиланган энг юқори қийматлардан ошмаслиги керак.
Ушбу бобнинг қоидалари:
микромолиялаштириш фаолиятини амалга оширишда банкларнинг ўз истеъмолчилари (мижозлари) билан ўзаро муносабатларига нисбатан;
кафолатлар бериш ташкилотларининг ўз истеъмолчилари (мижозлари) билан ўзаро муносабатларига нисбатан мазкур ташкилотлар фаолиятига тааллуқли бўлган қисмида ҳам татбиқ этилади.
33-модда. Истеъмолчиларнинг (мижозларнинг) ҳуқуқлари
Микромолия ташкилотларининг ва ломбардларнинг хизматлари истеъмолчилари (мижозлари):
хизмат тўғрисида, шунингдек ушбу хизматни кўрсатувчи ташкилот ҳақида тўғри ва тўлиқ ахборот олиш;
микромолия ташкилоти ёки ломбард томонидан кўрсатиладиган хизматни эркин танлаш ва унинг тегишли даражада сифатли бўлиши;
хизматнинг хавфсиз бўлиши;
камчиликлари бўлган хизмат, шунингдек мазкур хизматни кўрсатувчи ташкилотнинг ғайриқонуний ҳаракати (ҳаракатсизлиги) туфайли етказилган моддий зарарнинг ўрни тўлиқ ҳажмда қопланиши, маънавий зиённинг компенсация қилиниши;
бузилган ҳуқуқлари ёки қонун билан қўриқланадиган манфаатлари ҳимоя қилинишини сўраб судга, бошқа ваколатли давлат органларига мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.
Микромолия ташкилотларининг ва ломбардларнинг хизматлари истеъмолчилари (мижозлари) қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Истеъмолчи (мижоз) микромолия ташкилоти ёки ломбард томонидан ўзига жарима солинмаган ҳолда:
кредитнинг (микроқарзнинг) фойдаланилмаган суммасидан мазкур кредитни (микроқарзни) берган (берадиган) ташкилотни кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартнома тузилган кундан эътиборан икки ҳафта ичида ёзма равишда хабардор қилиш орқали воз кечишга;
берилган кредит (микроқарз) суммасини муддатидан илгари қайтаришга ёки лизинг объектининг қийматини муддатидан илгари тўлашга, шунингдек улардан ҳақиқатда фойдаланилган муддат учун ҳисобланган фоизларни (лизинг берувчининг фоизли даромадини) тўлашга ҳақли.
34-модда. Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар томонидан ахборотни ошкор қилиш
Кредит (микроқарз) бериш шартлари, унинг миқдори, муддатлари, уни тўлаш ва унинг тўлиқ қийматини ҳисоб-китоб қилиш тартиби тўғрисидаги маълумотлар барчанинг танишиб чиқиши учун очиқ бўлиши ҳамда расмий веб-сайтга (мавжуд бўлганда) жойлаштирилиши керак. Очиқ ахборот кўрсатилаётган хизматлар шартларидан ва уларга оид маълумотлардан фарқ қилмаслиги керак.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар истеъмолчи (мижоз) билан хизматлар кўрсатиш шартномасини тузгунига қадар:
ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган талабларни ҳисобга олган ҳолда кўрсатиладиган хизматлар тўғрисидаги ишончли ахборотнинг тўлиқ ошкор қилинишини таъминлаши. Кўрсатиладиган хизматларнинг шартлари ва қиймати ҳақида ахборот беришни рад этишга йўл қўйилмайди;
унинг ҳуқуқлари ва мажбуриятларини, шунингдек хизматлар кўрсатиш шартномаси бўйича ўз зиммасига олган мажбуриятларни бажармаслик ёки лозим даражада бажармаслик оқибатларини тушунтириши;
уни кўрсатиладиган хизматлар шартларини ўзгартириш тартиби, шу жумладан қарздорликни қайтариш муддатларини қайта кўриб чиқиш ва ундирувни гаров мулкига қаратиш тартиб-таомили билан таништириши керак.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар томонидан хизматлар кўрсатиш жойларида (кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги аризаларни қабул қилиш жойларида), шу жумладан ўз расмий веб-сайтида (мавжуд бўлганда) кредит (микроқарз) бериш, ундан фойдаланиш ва уни қайтариш шартлари тўғрисидаги қуйидаги ахборот жойлаштирилиши керак:
кредит (микроқарз) берувчи ташкилотнинг номи, унинг жойлашган ери, алоқа телефонлари, расмий веб-сайти (мавжуд бўлганда), микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрига ёки ломбардлар реестрига ўзи ҳақидаги маълумотлар киритилганлиги тўғрисидаги ахборот;
кредит (микроқарз) олиш учун қарз олувчига қўйиладиган талаблар;
кредит (микроқарз) олиш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш ва кредит (микроқарз) бериш тўғрисида ёки кредит (микроқарз) беришни асослантирилган ҳолда рад этиш ҳақида қарор қабул қилиш муддатлари;
кредитнинг (микроқарзнинг) турлари;
кредитнинг (микроқарзнинг) суммалари ва уни қайтариш муддатлари;
фоиз ставкалари йиллик фоизларда, ўзгарувчан фоиз ставкалари қўлланилганда эса уларни аниқлаш тартиби;
кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартнома бўйича мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш турлари;
кредитдан (микроқарздан) фойдаланганлик учун фоизлар ҳисоблаш бошланадиган сана ёки уни аниқлаш тартиби;
кредит (микроқарз) бериш, шу жумладан масофавий хизматлар кўрсатиш тизимлари орқали кредит (микроқарз) бериш усуллари;
қарз олувчи кредит (микроқарз) олишни рад этишга ҳақли бўлган муддатлар;
қарз олувчининг кредитни (микроқарзни) қайтариш, кредит (микроқарз) бўйича фоизларни ва бошқа тўловларни тўлаш чоғидаги тўловларининг даврийлиги;
қарз олувчининг кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартномани бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун жавобгарлиги, неустойка (жарима, пеня) миқдорлари, уни аниқлаш тартиби;
формулярлар ёки кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартноманинг умумий шартлари белгиланган бошқа стандарт шакллар.
Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган ахборот қарз олувчининг эътиборига бепул етказилади.
Кредит (микроқарз) бериш, ундан фойдаланиш ва уни қайтариш шартлари тўғрисидаги ахборотни тарқатишга кредитор томонидан учинчи шахслар жалб этилган тақдирда бундай шахслар ахборотни ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган ҳажмда ва тартибда ошкор этиши шарт.
Микромолия ташкилоти ва ломбард қарз олувчи мурожаат қилганда унга ҳақиқий қарздорликнинг миқдори тўғрисидаги тўлиқ ахборотни ва хизматлар кўрсатиш шартномасининг шартлари тўловларда ўзгаришга олиб келадиган тарзда ўзгартирилган тақдирда — тўловларнинг янги жадвалини тақдим этиши шарт.
Микромолия ташкилоти ва ломбард ўзининг номи ва (ёки) жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган тақдирда, бундай ўзгаришлар содир бўлган санадан эътиборан икки иш кунидан ошмаган муддатда бу ҳақда қарз олувчиларни ҳамда кредиторларни оммавий ахборот воситаларида ва ўз расмий веб-сайтида (мавжуд бўлганда) тегишли ахборотни эълон қилиш орқали хабардор этиши шарт. Мазкур талаб нобанк кредит ташкилоти филиалининг номи ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган ҳолларга нисбатан ҳам татбиқ этилади.
35-модда. Кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартнома шартлари
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар кредит (микроқарз) бериш тўғрисидаги шартномалар (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) асосида кредитлар (микроқарзлар) беради.
Шартнома шартлари қарз олувчи билан келишилади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:
кредит (микроқарз) суммасини ёки кредитлаш лимитини ва уни ўзгартириш тартибини;
фоиз ставкасини йиллик фоизларда, ўзгарувчан фоиз ставкаси қўлланилганда эса уни аниқлаш тартибини;
шартноманинг амал қилиш муддатини ва кредитни (микроқарзни) қайтариш муддатини;
қарз олувчининг шартнома бўйича тўловлари сони, миқдори ва даврийлигини (муддатларини), шунингдек кредитнинг (микроқарзнинг) асосий суммасини ҳамда у бўйича фоизларни тўлаш (дифференциал ёки аннуитет) усулини;
кредит (микроқарз) қисман муддатидан олдин қайтарилганда қарз олувчининг тўловлари сонини, миқдорини ва даврийлигини (муддатларини) ўзгартириш тартибини;
шартнома бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш тури ва бундай таъминотга (мавжуд бўлганда) нисбатан қўйиладиган талабларни;
микромолия ташкилотининг ёки ломбарднинг ва қарз олувчининг шартнома шартларини бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун жавобгарлигини, неустойка (жарима, пеня) миқдорини ёки уларни аниқлаш тартибини.
Шартномада қонунчиликка мувофиқ бошқа шартлар ҳам назарда тутилиши мумкин.
Шартнома шартларини ўзгартириш қонунда белгиланган талабларга риоя этилган ҳолда амалга оширилади.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар ўзлари кўрсатадиган хизматларга оид шартнома шартларини бир томонлама тартибда ўзгартиришга ёки тўлдиришга ҳақли эмас, бундан ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Микромолия ташкилоти ва ломбард бир томонлама тартибда фоиз ставкасини камайтиришга, неустойка (жарима, пеня) миқдорини камайтиришга ёки уни тўлиқ ёки қисман бекор қилишга, неустойка (жарима, пеня) ундирилмайдиган муддатни белгилашга ёхуд уни ундиришни бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли, шунингдек башарти қарз олувчининг қарзи ошишига олиб келмаса, шартноманинг бошқа шартларини ўзгартиришга ҳам ҳақли. Микромолия ташкилоти ёки ломбард шартномада белгиланган тартибда қарз олувчига шартнома шартлари ўзгарганлиги тўғрисидаги хабарномани, келгуси тўловлар миқдори ўзгарган тақдирда эса келгуси тўловлар ҳақидаги ахборотни ҳам юбориши ва шартнома шартларининг ўзгаришлари ҳақидаги ахборотдан фойдаланиш имкониятини таъминлаши шарт.
Истеъмолчининг (мижознинг) ҳуқуқларини чекловчи ва (ёки) унинг зиммасига қонунчиликда назарда тутилмаган қўшимча мажбуриятларни юкловчи шартнома шартлари ўз-ўзидан ҳақиқий эмас. Шартномага бундай шартларни киритиш натижасида истеъмолчига (мижозга) етказилган моддий зарарнинг ўрни микромолия ташкилоти ёки ломбард томонидан суд тартибида қопланиши ёки компенсация қилиниши лозим.
36-модда. Шикоятларни кўриб чиқиш
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар ўз истеъмолчиларининг (мижозларининг) шикоятларини кўриб чиқиш тартиб-таомилини белгиловчи тартибга эга бўлиши шарт.
Истеъмолчиларнинг (мижозларнинг) шикоятлари оғзаки, ёзма ёхуд электрон шаклда бўлиши мумкин ва улар микромолия ташкилотига ёки ломбардга келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кундан ошмаган муддатда, қўшимча ўрганиш, текшириш ва (ёки) қўшимча ҳужжатларни сўраб олиш талаб этилганда эса бир ойгача бўлган муддатда кўриб чиқилиб, жавоб ёзма шаклда берилиши керак.
Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар истеъмолчиларнинг (мижозларнинг) шикоятлар билан мурожаат қилиш ҳуқуқини чеклашга ҳақли эмас. Шикоятларни қабул қилишни рад этишга йўл қўйилмайди.
37-модда. Ахборотнинг махфийлиги
Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар ўз қарз олувчилари (мижозлари) ҳамда кредиторларининг молиявий операцияларига доир ахборотнинг махфийлигини кафолатлайди. Микромолия ташкилотининг, факторинг ташкилотининг ва ломбарднинг бошқарув органлари аъзолари, шунингдек ходимлари нобанк кредит ташкилотининг, унинг қарз олувчиларининг (мижозларининг) операцияларига, шунингдек кредиторлар билан операцияларга доир сирни сақлаши шарт.
Конфиденциал ахборот ўзига ишониб топширилган ёки хизмат вазифаларини бажариши муносабати билан ушбу ахборот ўзига маълум бўлиб қолган шахслар уни ошкор этганлик учун белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Микромолия ташкилотларига факторинг ташкилотларига ва ломбардларга нисбатан банк сири тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган қоидалар қўлланилади.
7-боб. Якунловчи қоидалар
38-модда. Нобанк кредит ташкилоти фаолиятини ўзгартиришнинг, уни қайта ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари ва нобанк кредит ташкилотини тугатиш
Микромолия ташкилоти ўз фаолиятини «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган тартибда микромолия банки фаолиятига ўзгартириши мумкин.
Нобанк кредит ташкилотини қайта ташкил этиш иштирокчилар (акциядорлар) умумий йиғилишининг қарорига асосан қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш ва ўзгартириш шаклида амалга оширилади.
Микромолия ташкилоти ёки факторинг ташкилоти бўлиш ва ажратиб чиқариш шаклида қайта ташкил этилганда янгидан вужудга келадиган микромолия ташкилоти ёки факторинг ташкилоти мажбуриятларга ҳуқуқий ворис бўлишда ва (ёки) қайта ташкил этилаётган микромолия ташкилоти ёхуд факторинг ташкилоти ушбу Қонун 8-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган маблағлар ҳисобидан фаолиятни амалга оширган тақдирда пруденциал нормативларга риоя этиши керак.
Нобанк кредит ташкилотини қайта ташкил этиш ва тугатиш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.
39-модда. Низоларни ҳал этиш
Нобанк кредит ташкилотлари фаолияти ва микромолиялаштириш фаолияти соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
40-модда. Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
41-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш
1. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 21 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги 154-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 11 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ-582-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 790-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:
1) 11-модда биринчи қисмининг :
ўнинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклар фаолиятини лицензиялашда, микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотларни ва ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларини ҳисоб рўйхатидан ўтказишда, шунингдек банклар, микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари, ломбардлар ва банклар гуруҳлари фаолиятини тартибга солиш ҳамда назорат қилишда асослантирилган мулоҳазадан фойдаланади»;
ўн тўққизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклардаги, микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлардаги, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларидаги ва ломбардлардаги қоидабузарликларни аниқлаш юзасидан назорат тадбирларини амалга оширади, шу жумладан масофадан туриб ҳам амалга оширади»;
2) 12-модда биринчи қисмининг :
ўнинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банкларнинг, тўлов ташкилотларининг, тўлов тизимлари операторларининг, валюта биржалари ва кредит бюроларининг фаолиятини лицензиялайди, банкларнинг, шунингдек микромолия ташкилотларининг, ломбардларнинг, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларининг (бундан буён матнда нобанк кредит ташкилотлари деб юритилади), тўлов ташкилотларининг, тўлов тизимлари операторларининг, валюта биржаларининг, кредит бюроларининг ва банклар гуруҳларининг фаолиятини тартибга солади ҳамда ушбу фаолият устидан назоратни амалга оширади»;
ўн бешинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Марказий банк назорат қилиши лозим бўлган шахслар томонидан ички назорат қоидаларига ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ ахборотни махсус ваколатли давлат органига тақдим этиш тартибига риоя этилиши юзасидан мониторинг ҳамда назоратни амалга оширади»;
ўн еттинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклар ва нобанк кредит ташкилотлари (бундан буён матнда кредит ташкилотлари деб юритилади) хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш, молиявий хизматларнинг очиқлигини ҳамда аҳолининг ва тадбиркорлик субъектларининг молиявий саводхонлиги даражасини ошириш чораларини кўради»;
3) 20-модда :
саккизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклар, шу жумладан тизимли аҳамиятга молик банклар, шунингдек банклар гуруҳлари, микромолия ташкилотлари ҳамда ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари учун пруденциал нормативларни ҳисоблаб чиқариш тартибини ва ушбу нормативларнинг йўл қўйиладиган қийматларини белгилайди»;
ўн иккинчи хатбошисидаги «микрокредит ташкилотларининг» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
қуйидаги мазмундаги ўн тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотларни ва ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларини ҳисоб рўйхатидан ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилади»;
ўн тўртинчи — йигирма саккизинчи хатбошилари тегишинча ўн бешинчи — йигирма тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
4) 60-модда :
биринчи қисмининг :
иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банкларни ва кредит бюроларини давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби ҳамда шартларини»;
тўртинчи хатбошисидаги «банк фаолияти соҳасида» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
ўнинчи хатбошисидаги «микрокредит ташкилотлари, ломбардлар, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
ўн бешинчи хатбошисидаги «микрокредит ташкилотларини, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларини ва кредит бюроларини» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
қуйидаги мазмундаги ўн саккизинчи, ўн тўққизинчи ва йигирманчи хатбошилар билан тўлдирилсин:
«юридик шахслар томонидан янги молиявий операциялар, технологиялар ва хизматларни назорат қилинадиган чекланган муҳитда (қамров ҳудуди, синов даври, операциялар ва хизматларнинг сони ва (ёки) ҳажми, истеъмолчилар сони ва бошқалар) синовдан ўтказиш бўйича махсус ҳуқуқий режимини («тартибга солиш қумдони»);
микромолия ташкилотлари томонидан тўлов агентининг (субагентининг) ёки банклар, суғурта ва бошқа молия ташкилотлари агентининг вазифаларини амалга ошириш тартибини;
микромолия ташкилотлари томонидан исломий молиялаштиришга оид хизматлар кўрсатиш тартибини»;
ўн саккизинчи хатбошиси йигирма биринчи хатбоши деб ҳисоблансин;
учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Марказий банк банклар ва кредит бюроларининг давлат реестрларини, банкларга, тўлов ташкилотларига, тўлов тизимлари операторларига, валюта биржаларига, кредит бюроларига берилган лицензияларнинг реестрларини, микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрини, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестрини, ломбардлар реестрини, шунингдек рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар ва хабарномалар реестрларини юритади»;
5) 61-модда :
биринчи қисмининг ўн биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклар, шу жумладан тизимли аҳамиятга молик банклар, шунингдек банклар гуруҳлари, микромолия ташкилотлари ва ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари учун пруденциал нормативларни ҳисоблаб чиқариш тартибини ҳамда ушбу нормативларнинг йўл қўйиладиган қийматларини»;
иккинчи қисмининг :
тўртинчи хатбошисидаги «микрокредит» деган сўз «микромолия» деган сўз билан алмаштирилсин;
бешинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«банклар ва микромолия ташкилотлари томонидан бериладиган истеъмол кредитлари ҳамда микроқарзлар, шунингдек ломбардлар томонидан бериладиган микроқарзлар бўйича фоиз ставкалари ва тўловларининг энг юқори қийматларини белгилашга»;
ўн учинчи хатбошисидаги «микрокредит ташкилотлари, ломбардлар, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
6) 65-модда :
ўн тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ипотека кредитларини қайта молиялаштириш фаолиятини амалга оширишга»;
қуйидаги мазмундаги ўн бешинчи, ўн олтинчи ва ўн еттинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:
«микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширишга;
жисмоний ва юридик шахслар, шу жумладан тегишинча яқин қариндошлари ҳамда улар билан боғлиқ бўлган шахслар билан биргаликда ҳаракат қилувчи жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек норезидентлар томонидан бир ёки бир нечта битим натижасида нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) ўн ва ундан кўпроқ фоизни ташкил этадиган улуши бевосита ёки билвосита олинаётганда;
нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) ушбу модданинг ўн тўртинчи хатбошисида назарда тутилган ҳажмдаги улуши олувчига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олинаётганда»;
7) 65 1 -модданинг биринчи қисми :
еттинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«микромолия ташкилоти филиалини очиш ёки ёпиш»;
қуйидаги мазмундаги саккизинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«ломбард филиалини очиш ёки ёпиш»;
8) 67-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Нобанк кредит ташкилотлари қонунчилик талабларини, шу жумладан белгиланган пруденциал нормативларни бузган ёки хабардор қилиш тартибида фаолиятни (ҳаракатларни) амалга ошириш учун белгиланган талаблар ва шартлар бажарилганлиги тўғрисида Марказий банкка ёлғон ёки нотўғри ахборот берган тақдирда Марказий банк:
қоидабузарга ўз фаолиятида аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар юборишга;
уларнинг ўз капиталининг беш фоизигача миқдорда жарима ундиришга;
айрим операцияларни ўтказишни уч ойгача бўлган муддатга чеклашга;
нобанк кредит ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестридан ёки ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари реестридан ёки ломбардлар реестридан чиқариб ташлашга;
хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолиятни тўхтатиб туришга ёки тугатишга ҳақлидир»;
9) 10-боб :
қуйидаги мазмундаги 67 1 -модда билан тўлдирилсин:
«67 1 -модда. Молиявий хизматлар соҳасидаги махсус «тартибга солиш қумдони» ҳуқуқий режими
Юридик шахсларнинг янги молиявий операциялар, технологиялар ва хизматларни назорат қилинадиган чекланган муҳитда (қамров ҳудуди, синов даври, операциялар ва хизматларнинг сони ва (ёки) ҳажми, истеъмолчилар сони ва бошқалар) синовдан ўтказиш бўйича фаолиятини махсус тартибга солиш молиявий хизматлар соҳасидаги махсус ҳуқуқий режимдир («тартибга солиш қумдони»).
Махсус ҳуқуқий режимни жорий этиш ва бекор қилиш, мазкур режим доирасида фаолиятни амалга ошириш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
Махсус ҳуқуқий режим Марказий банк томонидан махсус ҳуқуқий режимнинг вақтинчалик тартибини тасдиқлаш орқали жорий этилиб, ушбу тартиб қуйидагиларни назарда тутади:
махсус ҳуқуқий режимнинг уч йилдан ошиши мумкин бўлмаган амал қилиш муддатини;
махсус ҳуқуқий режим иштирокчиларига нисбатан татбиқ этилмайдиган қонунчилик ҳужжатларининг нормаларини;
махсус ҳуқуқий режим жорий этилишининг самарадорлиги ва натижадорлигини баҳолаш тартиб-таомиллари ҳамда мезонларини, шу жумладан мақсадли индикаторларни;
махсус ҳуқуқий режимни жорий этиш ва қўллаш учун зарур бўлган бошқа ахборотни.
Махсус ҳуқуқий режим амал қилиши якунланганидан кейин махсус ҳуқуқий режим доирасида синовдан ўтказилган янги молиявий операциялар, технологиялар ва хизматларни жорий этишнинг мақсадга мувофиқлиги юзасидан таҳлил ўтказилади.
Махсус ҳуқуқий режим доирасида синовдан ўтказилган янги молиявий операциялар, технологиялар ва хизматларни жорий этиш мақсадга мувофиқ деб топилган тақдирда, Марказий банк махсус ҳуқуқий режим доирасида синовдан ўтказилган янги молиявий операциялар, технологиялар ҳамда хизматларни уларнинг амал қилишини чекламасдан жорий этишга доир қонунчилик ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш бўйича таклифлар тайёрлайди»;
қуйидаги мазмундаги 69 1 -модда билан тўлдирилсин:
«69 1 -модда. Марказий банкнинг давлат органлари ва ташкилотлари билан лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари доирасидаги ўзаро ҳамкорлиги
Марказий банк давлат органлари ва ташкилотларидан лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари доирасида қарорлар қабул қилиш учун зарур бўлган маълумотларни сўраб олишга ҳақлидир.
Давлат органлари ва ташкилотлари Марказий банк томонидан сўралган, тегишли қарор қабул қилиш учун зарур бўлган ахборотни тақдим этиши керак».
2. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 21 декабрда қабул қилинган 163-I-сонли ва 1996 йил 29 августда қабул қилинган 256-I-сонли қонунлари билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, 2-сонга илова, № 11-12; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 9, 229-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 182-модда; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 154-модда, № 9, 494, 498-моддалар; 2007 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 4, 156, 164-моддалар, № 8, 367-модда, № 9, 416-модда, № 12, 598, 608-моддалар; 2008 йил, № 4, 192-модда, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2010 йил, № 9, 335, 337, 340-моддалар; 2011 йил, № 12/2, 363, 364, 365-моддалар; 2012 йил, № 4, 106, 109-моддалар, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда, № 12, 343-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 9, 510-модда, № 12, 773-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда, № 7, 433-модда, № 10, 673-модда; 2019 йил, № 3, 161, 166-моддалар, № 5, 267-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880, 886-моддалар; 2020 йил, № 1, 3, 4-моддалар, № 10, 593-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 801-модда, № 10, 968-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 289-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Фуқаролардан шахсий истеъмолга мўлжалланган кўчар мол-мулкни қисқа муддатли микроқарзларни таъминлаш учун гаровга қабул қилиш ихтисослашган ташкилотлар — фаолиятини хабардор қилиш тартибида амалга оширадиган ломбардлар томонидан тадбиркорлик фаолияти сифатида амалга оширилиши мумкин»;
2) 750-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаштириш шартномаларини молия агенти сифатида банклар ва бошқа кредит ташкилотлари тузиши мумкин».
4. Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 6 майда қабул қилинган «Истеъмол кредити тўғрисида»ги ЎРҚ-33-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 5, 216-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда; 2021 йил, 4-сонга илова) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 4-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Банклар ва нобанк кредит ташкилотлари, шунингдек микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотлари молиявий истеъмол кредити берувчи ташкилотлардир»;
2) 17-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Истеъмол кредити бериш шартномаси ва унинг қарз олувчи томонидан бажарилиши тўғрисидаги маълумотлар кредит тарихини шакллантириш учун кредит бюроларига тақдим этилади ҳамда улардан қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланилади. Молия истеъмол кредити бериш шартномаси тўғрисидаги маълумотлар Кредит ахборотининг давлат реестрига ҳам тақдим этилади».
5. Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 4 октябрда қабул қилинган «Кредит ахбороти алмашинуви тўғрисида»ги ЎРҚ-301-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 10, 271-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда) 16-моддасининг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Банклар ва нобанк кредит ташкилотлари, шунингдек микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотлари бўлган кредит ахборотини етказиб берувчилар ўзидаги мавжуд кредит ахборотини Кредит ахборотининг давлат реестрига ва кредит бюроларига тақдим этиши шарт».
6. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 1 ноябрда қабул қилинган «Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида»ги ЎРҚ-578-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 786-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда) 18-моддаси иккинчи қисмининг саккизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«микромолия ташкилоти фаолияти».
7. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда) Иловаси 20-бандининг «в» кичик банди чиқариб ташлансин.
8. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 25 февралда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-677-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 2, 146-модда) 14-моддасининг иккинчи хатбошисидаги «ва бошқа кредит ташкилотларини» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
9. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 15 июлда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги ЎРҚ-701-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 7, 661-модда) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:
1) 1-илованинг 14-позицияси чиқариб ташлансин;
2) 2-илова қуйидаги мазмундаги 48 1 , 48 2 ва 48 3 -позициялар билан тўлдирилсин:
« 48 1 . Микромолия ташкилотини микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрига киритиш тўғрисидаги қарор Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга ошириш Ўзбекистон Республикаси Марказий банки 48 2 . Тўлов ташкилотини микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестрига киритиш тўғрисидаги қарор Микромолия ташкилоти фаолиятини амалга ошириш Ўзбекистон Республикаси Марказий банки 48 3 . Нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушини олиш учун дастлабки (кейинги) рухсатнома Жисмоний ва юридик шахслар, шу жумладан тегишинча яқин қариндошлари ҳамда улар билан боғлиқ бўлган шахслар билан биргаликда ҳаракат қилувчи жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек норезидентлар томонидан бир ёки бир нечта битим натижасида нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) ўн ва ундан кўпроқ фоизни ташкил этадиган улушини бевосита ёки билвосита олиш Ўзбекистон Республикаси Марказий банки нобанк кредит ташкилотининг устав фондидаги (устав капиталидаги) ўн фоиз ва ундан кўпроқ улушини олувчига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олиш » ;
3) 3-илованинг :
10-позицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
« 10. Микромолия ташкилотининг филиалини очганлик ёки ёпганлик ҳақидаги хабарнома Микромолия ташкилотининг филиалини очиш Ўзбекистон Республикаси Марказий банки » ;
қуйидаги мазмундаги 10 1 -позиция билан тўлдирилсин:
« 10 1 . Ломбарднинг филиалини очганлик ёки ёпганлик ҳақидаги хабарнома Ломбарднинг филиалини очиш Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ».
42-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 15 сентябрда қабул қилинган «Микромолиялаш тўғрисида»ги ЎРҚ-50-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 9, 492-модда);
2) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 20 сентябрда қабул қилинган «Микрокредит ташкилотлари тўғрисида»ги ЎРҚ-53-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 9, 495-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 17 декабрда қабул қилинган «Хусусий банк ва молия институтлари ҳамда улар фаолиятининг кафолатлари тўғрисида»ги ЎРҚ-339-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2012 йил, № 12, 330-модда);
4) Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 29 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-345-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2012 йил, № 12, 336-модда) 18 ва 19-моддалари ;
5) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 39-моддаси ;
6) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 4 сентябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-373-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 9, 244-модда) 25-моддаси ;
7) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 20 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига хусусий мулкни, тадбиркорлик субъектларини ишончли ҳимоя қилишни янада кучайтиришга, уларни жадал ривожлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф этишга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-391-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 8, 312-модда) 32 ва 41-моддалари ;
8) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 29 декабрда қабул қилинган «Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривожланишини таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-418-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 12, 385-модда) 12-моддаси ;
9) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-429-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 4, 137-модда) 13-моддаси ;
10) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 3 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига иқтисодий муносабатлар ва тадбиркорликни ривожлантиришга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-494-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 10, 670-модда) 4 ва 5-моддалари ;
11) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 18 февралда қабул қилинган «Хавфсизлик ва мудофаа соҳасидаги баъзи давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-522-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 2, 47-модда) 42-моддаси ;
12) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 3 декабрда қабул қилинган «Меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартиби такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-586-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 880-модда) 39-моддаси ;
13) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 17 мартда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-612-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 3, 203-модда) 5-моддаси ;
14) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 172 , 174 ва 215-моддалари ;
15) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 октябрда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-721-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 10, 968-модда) 18-моддаси .
43-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Марказий банк ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
44-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
45-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Нобанк кредит ташкилотлари ушбу Қонун кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида фирма номини ушбу Қонуннинг 13-моддасида белгиланган талабларга мувофиқлаштириши шарт.
Ушбу Қонун кучга кирган кундан эътиборан ва фирма номи ушбу Қонуннинг 13-моддасига мувофиқлаштирилгунига қадар микрокредит ташкилотлари микромолия ташкилотлари деб эътироф этилади.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 20 апрель,
ЎРҚ-765-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2021-yil 28-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2022-yil 17-martda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi nobank kredit tashkilotlari faoliyati va mikromoliyalashtirish faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik
Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Nobank kredit tashkilotlari
Banklar tomonidan amalga oshiriladigan ayrim moliyaviy operatsiyalarning ushbu Qonunda ruxsat etilgan majmuini amalga oshiruvchi quyidagi kredit tashkilotlari nobank kredit tashkilotidir:
mikromoliya tashkiloti — mikromoliyalashtirish faoliyatini amalga oshiruvchi, shuningdek ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa xizmatlarni koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
lombard — shaxsiy isteʼmolga moʻljallangan koʻchar mol-mulkning (ashyoning) zakalat tarzidagi garovi asosida jismoniy shaxslarga qisqa muddatli mikroqarzlar berishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;
ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti — moliyaviy mablagʻlarni jalb qilish va ularni ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirishga yoʻnaltirish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;
kafolatlar berish tashkiloti — yuridik va jismoniy shaxslarning kredit tashkiloti oldidagi pul majburiyatini bajarish boʻyicha kafolatlar (kafilliklar) berish faoliyatini professional asosda amalga oshiruvchi, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa xizmatlarni koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
faktoring tashkiloti — pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaxs.
4-modda. Nobank kredit tashkilotlarining faoliyati
Mikromoliya tashkilotlari:
mikromoliyalashtirish faoliyatini amalga oshirishga;
toʻlov agenti (subagenti) yoki banklarning, sugʻurta va boshqa moliya tashkilotlarining agenti vazifalarini amalga oshirishga;
oʻzi amalga oshirayotgan faoliyat bilan bogʻliq maslahat va axborot xizmatlarini koʻrsatishga;
tadbirkorlik subyektlariga mikrokredit summasidan oshadigan miqdorda kreditlar, lizing, kafolatlar berishga, pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) xizmatlarini va islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatishga;
yuridik shaxslarga chet el valyutasida mikrokredit berishga hamda ushbu qismning beshinchi xatboshisida koʻrsatilgan moliyaviy xizmatlarni chet el valyutasida koʻrsatishga;
toʻlov tashkiloti faoliyatini mazkur tashkilotlar uchun belgilangan tartibda amalga oshirishga haqli.
Islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar deganda islomiy moliyalashtirishni amalga oshirish standartlarini belgilovchi xalqaro tashkilotlarning qoidalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan ishlab chiqilgan tartibda koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatlar tushuniladi.
Lombardlar:
shaxsiy isteʼmolga moʻljallangan koʻchar mol-mulkning (ashyoning) zakalat tarzidagi garovi asosida jismoniy shaxslarga qisqa muddatli (bir yilgacha) mikroqarzlar berishga;
jismoniy shaxslardan shaxsiy isteʼmolga moʻljallangan koʻchar mol-mulkni (ashyoni) vaqtinchalik saqlash uchun qabul qilishga haqli.
Ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari:
1) quyidagilar orqali ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirishni amalga oshirishga:
a) banklarga ular tomonidan berilgan yoki beriladigan ipoteka kreditlariga moliyaviy mablagʻlar taqdim etishga;
b) banklar tomonidan berilgan ipoteka kreditlari boʻyicha talab qilish huquqini olishga;
v) pul mablagʻlarini banklar tomonidan chiqarilgan ipoteka qimmatli qogʻozlariga joylashtirishga;
2) ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish bilan bogʻliq maslahat va axborot xizmatlarini koʻrsatishga haqli.
Kafolatlar berish tashkiloti:
shaxsning kredit tashkiloti oldidagi pul majburiyatini bajarish boʻyicha kafolat (kafillik) berishga;
kredit tashkilotlariga ular tomonidan qonunchilikda nazarda tutilgan xizmatlarni koʻrsatish uchun moliyaviy mablagʻlar taqdim etishga;
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa moliyaviy xizmatlarni koʻrsatishga haqli.
Kafolatlar (kafilliklar) berish boʻyicha faoliyatni professional asosda amalga oshirish deganda, bank yoki sugʻurta tashkiloti boʻlmagan yuridik shaxsning bir yil davomida oʻn martadan koʻp kafolatlar (kafilliklar) berishi tushuniladi, bundan mazkur yuridik shaxs tomonidan uning taʼsischilari (aksiyadorlari, ishtirokchilari) boʻlgan shaxslarga yoki xodimlariga bergan kafolatlar (kafilliklar) mustasno.
Faktoring tashkilotlari:
pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) shartnomasiga asosan moliya agenti sifatida talab qilish huquqini olishga yoki boshqa shaxsga berishga;
pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) shartnomasi boʻyicha mijoz uchun buxgalteriya hisobini yuritishga, shuningdek mijozga boshqa shaxs foydasiga voz kechish narsasi boʻlgan pul talabnomalari bilan bogʻliq boshqa moliyaviy xizmatlar koʻrsatishga haqli.
Nobank kredit tashkilotlari xizmatlarni masofadan turib (elektron xizmatlar) koʻrsatishga, Oʻzbekiston Respublikasining davlat qimmatli qogʻozlarini, yuridik shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini va ularning qarz qimmatli qogʻozlarini sotib olishga, boʻsh pul mablagʻlarini bankka omonatlar (depozitlar) sifatida kiritishga, shuningdek qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishga haqli.
5-modda. Mikromoliyalashtirish faoliyati
Yuridik shaxslarning quyidagi xizmatlarni koʻrsatishga doir faoliyati mikromoliyalashtirish faoliyati deb eʼtirof etiladi:
jismoniy shaxs boʻlgan qarz oluvchiga toʻlovlilik, muddatlilik va qaytarish shartlari asosida yuz million soʻmdan oshmaydigan miqdorda pul mablagʻlarini — mikroqarz berish;
tadbirkorlik subyekti yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs boʻlgan qarz oluvchiga toʻlovlilik, muddatlilik va qaytarish, shuningdek shartnomada nazarda tutilgan hollarda muayyan maqsadlar uchun foydalanish shartlarida uch yuz million soʻmdan oshmaydigan miqdorda pul mablagʻlarini — mikrokredit berish;
jismoniy shaxslarga mikroqarz summasidan oshmaydigan miqdorda kreditlar va kafolatlar berish, islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatish;
tadbirkorlik subyektlariga mikrokredit summasidan oshmaydigan miqdorda lizing va kafolatlar berish, faktoring xizmatlari hamda islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatish.
Banklar, mikromoliya va toʻlov tashkilotlari, shuningdek mikroqarzlar berishga oid qism boʻyicha lombardlar mikromoliyalashtirish faoliyatini amalga oshirishga haqli.
6-modda. Nobank kredit tashkilotlari faoliyatiga doir cheklovlar
Nobank kredit tashkilotlari quyidagilarga haqli emas:
bevosita ishlab chiqarish, sugʻurta, shuningdek savdo faoliyatini amalga oshirishga, bundan islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatuvchi mikromoliya tashkilotlari mustasno va ushbu Qonunda nazarda tutilmagan boshqa faoliyatni amalga oshirishga;
jismoniy va yuridik shaxslardan omonatlarni (depozitlarni) jalb etishga;
jismoniy shaxs boʻlgan ishtirokchilardan (aksiyadorlardan) ustav fondiga (ustav kapitaliga) kiritilgan hissa summasining yoki ularning egaligidagi aksiyalar nominal qiymatining ikki baravaridan oshadigan miqdorda qarz mablagʻlarini jalb etishga, bundan obligatsiyalar shaklidagi qarz mablagʻlarini jalb etish mustasno.
7-modda. Nobank kredit tashkilotlari faoliyatiga doir talablar
Nobank kredit tashkiloti oʻz faoliyatini amalga oshirish chogʻida:
nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;
ustav fondini (ustav kapitalini) ushbu Qonun 17-moddasining uchinchi qismida belgilangan miqdordan kam boʻlmasligini taʼminlash;
rahbar xodimlarning ushbu Qonunning 16-moddasida belgilangan talablarga muvofiq boʻlishini taʼminlashi shart.
Lombard ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan talablardan tashqari kassa xonasining Markaziy bank talablariga muvofiqligini taʼminlashi kerak.
8-modda. Nobank kredit tashkilotlarining faoliyatiga doir mablagʻlarning manbalari
Nobank kredit tashkilotlarining oʻz mablagʻlari, banklarning kreditlari, grantlar, shuningdek oʻz ishtirokchilaridan (aksiyadorlaridan) jalb etilgan qarz mablagʻlari nobank kredit tashkilotlari faoliyatiga doir mablagʻlarning manbalaridir.
Mikromoliya tashkilotlari va faktoring tashkilotlari ushbu Qonunning 26-moddasida belgilangan prudensial normativlarga rioya etgan taqdirda, shuningdek ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari va kafolatlar berish tashkilotlari faoliyatini ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan mablagʻlardan tashqari quyidagi mablagʻlar hisobidan amalga oshirishga haqli:
korporativ obligatsiyalarni joylashtirishdan olingan mablagʻlar;
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining hamda davlat jamgʻarmalarining mablagʻlari;
xalqaro moliya institutlarining, chet el hukumat moliya tashkilotlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarning, shu jumladan chet el nodavlat notijorat tashkilotlarining qarz mablagʻlari;
yuridik shaxslardan, shu jumladan chet el yuridik shaxslaridan olingan qarz mablagʻlari;
islomiy moliyalashtirishga muvofiq boʻlgan qimmatli qogʻozlarni joylashtirishdan olingan mablagʻlar — mikromoliya tashkilotlari uchun;
ipoteka qimmatli qogʻozlarini joylashtirishdan olingan mablagʻlar — ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari uchun.
9-modda. Nobank kredit tashkilotlarining mustaqilligi
Nobank kredit tashkilotlari oʻz faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan qarorlarni qabul qilishda mustaqildir.
Davlat organlariga va ularning mansabdor shaxslariga nobank kredit tashkilotlari faoliyatiga aralashish hamda ulardan turli xil toʻlovlar va badallar talab qilish taqiqlanadi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.
10-modda. Nobank kredit tashkilotlarining uyushmalari va boshqa birlashmalari
Nobank kredit tashkilotlari, agar ularni tashkil etish qonunchilik talablariga zid boʻlmasa, oʻz umumiy manfaatlarini himoya qilish hamda birgalikdagi dasturlarni amalga oshirish maqsadida uyushmalar va boshqa birlashmalarni tashkil etishi mumkin.
Nobank kredit tashkilotlari uyushmalari va boshqa birlashmalari vakolatli davlat organi tomonidan ular roʻyxatga olinganidan yoki tugatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganidan keyin Markaziy bankni bu haqda oʻn kunlik muddatda xabardor qiladi.
11-modda. Mikromoliya tashkilotining faoliyatini toʻlov tashkilotlari tomonidan amalga oshirish
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini toʻlov tashkilotlari ham toʻlov tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestriga kiritish vositasida Markaziy bankda hisob roʻyxatidan (bundan buyon matnda hisob roʻyxati deb yuritiladi) oʻtganidan keyin amalga oshirishga haqli.
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlariga ushbu Qonunda mikromoliya tashkilotlari uchun quyidagilarga nisbatan nazarda tutilgan talablar qoʻllaniladi:
ularni tashkil etishga, shuningdek filiallarni ochishga;
ishtirokchilar (aksiyadorlar) tarkibini oʻzgartirishga;
hisob roʻyxatidan oʻtish tartib-taomillariga;
faoliyatni amalga oshirishga;
nobank kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilishni amalga oshirishga, shu jumladan prudensial normativlarga rioya etishga;
mikromoliya tashkilotlari xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlarini himoya qilishga.
Ushbu Qonunda nobank kredit tashkilotlarining firma nomiga nisbatan belgilangan talablar, nobank kredit tashkilotlarining rahbar xodimlariga qoʻyiladigan malaka talablari, shuningdek ushbu Qonun 20-moddasining birinchi qismida hisob roʻyxatidan oʻtish uchun hujjatlarni taqdim etishga belgilangan muddat mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkiloti ijro etuvchi organining aʼzolaridan biri ushbu Qonunning 16-moddasida belgilangan, mikromoliya tashkilotining ijro etuvchi organi rahbariga nisbatan qoʻyiladigan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari oʻzida mavjud boʻlgan kredit axborotini kredit byurolariga va Kredit axborotining davlat reyestriga kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq taqdim etishi shart.
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotidan toʻlov tashkilotining faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyasi chaqirib olinganligi uning mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan chiqarilishi uchun asos boʻladi, bundan uning mikromoliya tashkiloti sifatida qayta roʻyxatdan oʻtishi hollari mustasno. Toʻlov tashkilotining yuqori boshqaruv organi tomonidan mikromoliya tashkiloti sifatida faoliyatni amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, mazkur tashkilot:
litsenziya chaqirib olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida bu haqda Markaziy bankni xabardor qilishi;
mikromoliya tashkiloti sifatida qayta roʻyxatdan oʻtishi va Markaziy bankka bu haqda litsenziya chaqirib olingan kundan eʼtiboran qirq besh kun ichida maʼlumotlar taqdim etishi shart. Ushbu maʼlumotlar taqdim etilguniga qadar ushbu Qonun 4-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshirish taqiqlanadi.
2-bob. Nobank kredit tashkilotlarini va ularning filiallarini tashkil etish
12-modda. Nobank kredit tashkilotlarini tashkil etish
Mikromoliya tashkilotlari, faktoring tashkilotlari va lombardlar aksiyadorlik jamiyati yoki masʼuliyati cheklangan jamiyat shaklida, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari va kafolatlar berish tashkilotlari aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etiladi.
Nobank kredit tashkilotlari qonunchilikka muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.
13-modda. Nobank kredit tashkilotining firma nomi
Nobank kredit tashkilotining firma nomida uning tashkiliy-huquqiy shakliga koʻrsatma, shuningdek tashkilotning turiga qarab “mikromoliya tashkiloti”, “faktoring tashkiloti”, “ipotekani qayta moliyalashtirish” yoki “lombard” degan soʻz yoki soʻz birikmasi, mikromoliya tashkilotining qisqartirilgan nomida esa (mavjud boʻlganda) “MMT” degan qisqartma soʻz boʻlishi kerak.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida ilgari tashkil etilgan yoki tashkil etilayotgan banklarning yoxud nobank kredit tashkilotlarining firma nomlari bilan chalkashtirib yuborish darajasida oʻxshash boʻlgan firma nomlaridan foydalanish taqiqlanadi, bundan nobank kredit tashkilotlarining ularni tashkil etgan banklarning yoki aksiyadorlarning ular tashkil etgan banklarning firma nomlaridan foydalanishi, shuningdek oʻz faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirgan mikromoliya tashkilotlari foydalanishi mustasno.
Nobank kredit tashkiloti rasmiy blankalarda, muhrlarda, shtamplarda va oʻz faoliyati bilan bogʻliq boshqa hujjatlarda, shuningdek reklamada, peshlavhalarda, bosma maʼlumotnomalarda va bosma nashrlarda oʻz ustavida belgilanganidan farq qiladigan firma nomidan foydalanishga haqli emas.
Nobank kredit tashkilotining turlaridan biri sifatida davlat roʻyxatidan oʻtgan, biroq davlat roʻyxatidan oʻtganidan keyin uch oy davomida hisob roʻyxatidan oʻtish uchun hujjatlarni taqdim etmagan yuridik shaxslar oʻz firma nomida “mikromoliya tashkiloti”, “ipotekani qayta moliyalashtirish”, “faktoring tashkiloti” soʻz birikmasidan yoki “MMT” degan qisqartma soʻzdan, shuningdek lombard faoliyatini boshlaganlik haqida Markaziy bankka xabarnoma yubormagan yuridik shaxslar — “lombard” degan soʻzdan foydalanish huquqiga ega emas.
Nobank kredit tashkilotlari boʻlmagan yuridik shaxslar oʻz firma nomida faktoring tashkilotining, lombardning faoliyatini, ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish yoki jismoniy shaxslarga kredit berish faoliyatini amalga oshirishini anglatuvchi soʻzdan, soʻz birikmasidan va (yoki) qisqartirma soʻzdan foydalanishga haqli emas, bundan ushbu faoliyatni qonunchilikka muvofiq amalga oshiruvchi yuridik shaxslar mustasno.
Ushbu moddaning talablari kafolatlar berish tashkilotlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
14-modda. Nobank kredit tashkilotining muassislari va ishtirokchilari (aksiyadorlari)
Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar nobank kredit tashkilotining muassislari va ishtirokchilari (aksiyadorlari) boʻlishi mumkin.
Quyidagi shaxslar nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarga bevosita yoki bilvosita egalik qilishi mumkin emas:
imtiyozli soliq rejimini taqdim etuvchi va (yoki) benefitsiar mulkdorning shaxsini oshkor etishni hamda moliyaviy operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishni nazarda tutmaydigan davlat yoki hudud rezidenti boʻlgan va (yoki) ushbu davlatda yoki hududda yashaydigan jismoniy shaxslar;
imtiyozli soliq rejimini taqdim etuvchi va (yoki) benefitsiar mulkdorning shaxsini oshkor etishni hamda moliyaviy operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishni nazarda tutmaydigan davlatda yoki hududda roʻyxatga olingan yuridik shaxslar yoki ushbu davlat yoki hudud rezidenti boʻlgan, unda yashaydigan yoki roʻyxatdan oʻtgan boshqaruv organi aʼzosi mavjud boʻlgan yuridik shaxslar;
ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan ishchanlik obroʻsiga doir talablarga javob bermaydigan jismoniy shaxslar;
boshqaruv organi aʼzosi ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan ishchanlik obroʻsiga doir talablarga javob bermaydigan yuridik shaxslar;
bankrot deb eʼtirof etilgan shaxslar;
siyosiy partiyalar, kasaba uyushmalari, diniy tashkilotlar;
davlat organlari, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyatni amalga oshiruvchi boshqa nobank kredit tashkilotlari.
Nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushiga oʻzi nazorat qiladigan boshqa shaxs orqali egalik qiluvchi shaxs nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushiga bilvosita egalik qiluvchi shaxsdir.
Nazorat deganda shaxslar oʻrtasidagi quyidagi mezonlardan biriga mos keluvchi oʻzaro aloqa tushuniladi:
shaxs tomonidan yuridik shaxsning ustav fondida (ustav kapitalida) ustunlik qiladigan ulushga egalik qilish;
ishtirokchi (aksiyador) boʻlgan shaxsning shu yuridik shaxs boshqaruv organlarining koʻpchilik aʼzolarini tayinlash yoki almashtirish huquqi;
shaxsning yuridik shaxs faoliyatiga u bilan tuzilgan shartnomaga va (yoki) uning ustavi qoidalariga muvofiq taʼsir koʻrsatish imkoniyati.
Yuridik shaxsga bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi yoki uni nazorat qiluvchi jismoniy shaxs yuridik shaxsning benefitsiar mulkdoridir.
15-modda. Nobank kredit tashkiloti ishtirokchilari (aksiyadorlari) tarkibining oʻzgarishi
Jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan tegishincha yaqin qarindoshlari hamda ularga aloqador boʻlgan shaxslar bilan birgalikda harakat qiluvchi jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari (bundan buyon matnda norezidentlar deb yuritiladi) bir yoki bir nechta bitim natijasida nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi):
oʻn va undan koʻproq foizni, lekin koʻpi bilan yigirma foizni tashkil etadigan ulushini bevosita yoki bilvosita olguniga qadar Markaziy bankni xabardor qilishi;
yigirma va undan koʻproq foizni tashkil etadigan ulushini bevosita yoki bilvosita olguniga qadar Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olishi shart.
Ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq xabardor etishda nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni olish uchun yoʻnaltiriladigan mablagʻlarning manbalari toʻgʻrisida hujjatlar bilan tasdiqlangan axborot Markaziy bankka taqdim etiladi.
Agar nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish talab etilsa, nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun berilgan ariza Markaziy bank tomonidan monopoliyaga qarshi organning qarorini hisobga olgan holda koʻrib chiqiladi.
Dastlabki ruxsatnomani olish uchun nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olishni niyat qilgan shaxs Markaziy bankning elektron platformasi (bundan buyon matnda elektron platforma deb yuritiladi) orqali Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
1) nobank kredit tashkilotining ishtirokchilari (aksiyadorlari) tarkibiga yangi ishtirokchi (aksiyador) kirgan taqdirda:
a) nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushni olish uchun yoʻnaltiriladigan mablagʻlarning manbalari toʻgʻrisidagi hujjatlar bilan tasdiqlangan axborotni;
b) nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olishni niyat qilgan shaxsning ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida belgilangan talablarga muvofiqligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni;
v) ushbu Qonun 20-moddasining uchinchi qismida koʻrsatilgan tegishli hujjatlarni, agar nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olishni niyat qilgan shaxs norezident boʻlsa;
2) ishtirokchiga (aksiyadorga) tegishli hissaning miqdori (aksiyalar soni) koʻpaytirilgan taqdirda — nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini koʻpaytirish uchun yoʻnaltiriladigan mablagʻlarning manbalari toʻgʻrisidagi hujjatlar bilan tasdiqlangan axborotni.
Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasisiz nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini olish boʻyicha tuzilgan bitimlar haqiqiy emas deb hisoblanadi.
Markaziy bankning keyingi ruxsatnomasini olish shaxs nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ushbu modda birinchi qismida koʻrsatilgan hajmdagi ulushini oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda (huquqiy vorislik, meros, hadya yoki sudning qaroriga asosan mulk huquqini olish) olgan taqdirda talab etiladi. Shaxs nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olgan kundan eʼtiboran Markaziy bank tomonidan tegishli qaror qabul qilingan kunga qadar, Markaziy bank tomonidan keyingi ruxsatnomani berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda esa, bunday qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran va mazkur ulush boshqa shaxsga oʻtkazilgunga qadar ushbu shaxsning ishtirokchilarning (aksiyadorlarning) navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishni talab qilish, kun tartibiga masalalar kiritish, shuningdek kuzatuv kengashi (mavjud boʻlganda) va ijro etuvchi organlari aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish huquqi toʻxtatib turiladi.
Nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olgan shaxs uni olgan kundan eʼtiboran oltmish kun ichida Markaziy bankka elektron platforma orqali keyingi ruxsatnomasini olish uchun arizani va mazkur shaxsning ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida belgilangan talablarga muvofiqligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni taqdim etishi kerak.
Markaziy bank dastlabki yoki keyingi ruxsatnomani berish yoxud dastlabki yoki keyingi ruxsatnomani berishni asoslantirilgan holda rad etish toʻgʻrisidagi qarorni ushbu moddaning ikkinchi yoki beshinchi qismlarida koʻrsatilgan hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn besh ish kuni ichida qabul qiladi.
Nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olish uchun berilgan dastlabki ruxsatnoma u olingan kundan eʼtiboran olti oy davomida yuridik kuchini saqlab turadi.
Dastlabki yoki keyingi ruxsatnomani berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
hujjatlar toʻliq hajmda taqdim etilmaganligi va (yoki) ularda notoʻgʻri va (yoki) buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjudligi;
nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olayotgan yoki oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olgan shaxsning ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida belgilangan talablarga muvofiq emasligi;
kreditga, garovga olingan mablagʻlardan va majburiyatlar yuklatilgan boshqa mablagʻlardan, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan mablagʻlardan nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini olish uchun foydalanilganligi.
Ishtirokchi (aksiyador) tomonidan ariza berilmagan yoki keyingi ruxsatnomani berish rad etilgan taqdirda unga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olingan nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushi:
keyingi ruxsatnomani olish uchun ariza berilmagan taqdirda, ulush olingan kundan eʼtiboran;
keyingi ruxsatnomani berish rad etilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida boshqa shaxsga oʻtkazilishi lozim.
Nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi shaxslar tarkibida ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxsning mavjudligi fakti aniqlangan taqdirda, Markaziy bank nobank kredit tashkilotiga va uning yuqori boshqaruv organiga uni almashtirish talabi bilan koʻrsatma yuboradi. Mazkur koʻrsatma olingan kundan eʼtiboran koʻrsatmada qayd etilgan shaxsning ishtirokchilarning (aksiyadorlarning) navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishni talab qilish, kun tartibiga masalalar kiritish, shuningdek kuzatuv kengashi (mavjud boʻlganda) va ijro etuvchi organlari aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish huquqi toʻxtatib turiladi.
Nobank kredit tashkiloti yoki Markaziy bankning koʻrsatmasida qayd etilgan shaxs koʻrsatma ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda maʼmuriy sudga shikoyat qilishga haqli. Koʻrsatma ustidan shikoyat berilishi Markaziy bankning qarorini ijro etishdan ozod qilmaydi.
Nobank kredit tashkiloti ishtirokchilar tarkibi oʻzgarganidan keyin ustavga kiritilgan oʻzgartish va (yoki) qoʻshimchalarni ular qonunchilikka muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida Markaziy bankka taqdim etishi shart.
16-modda. Nobank kredit tashkilotlarining rahbar xodimlariga doir talablar
Nobank kredit tashkilotining kuzatuv kengashi (mavjud boʻlganda) va ijro etuvchi organi aʼzolari yoki yakkaboshchilik asosidagi ijro etuvchi organ vazifasini amalga oshiruvchi shaxsi, bosh buxgalteri yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshiruvchi boshqa mansabdor shaxsi, filiallarning rahbarlari, shuningdek Markaziy bank tomonidan belgilangan boshqa shaxslar (bundan buyon matnda rahbar xodim deb yuritiladi) ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq ishchanlik obroʻsiga doir talablarga, shuningdek ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan rahbar xodimlar malaka talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Ishchanlik obroʻsiga doir talablar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
iqtisodiy sohadagi jinoyatlar, boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlar hamda terrorizmni moliyalashtirish va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish bilan bogʻliq jinoyatlar uchun tugallanmagan yoki olib tashlanmagan sudlanganlik holatlarining mavjud emasligi;
moliya (kredit) tashkilotining moliyaviy ahvoli yomonlashishiga yoki uning bankrot boʻlishiga yoxud amalga oshirayotgan faoliyatining tugatilishiga olib kelgan harakatlar sodir etishga va (yoki) harakatsizlikka rahbar xodimning aloqadorligi toʻgʻrisidagi dalillarning mavjud emasligi.
Malaka talablari:
1) quyidagilarda ijro etuvchi organ rahbari yoki yakkaboshchilik asosidagi ijro etuvchi organ vazifalarini amalga oshiruvchi shaxs:
a) mikromoliya tashkilotida, faktoring tashkilotida yoki lombardda — oliy iqtisodiy maʼlumotga yoki bank-moliya sohasida ikki yildan kam boʻlmagan ish tajribasiga ega boʻlishini;
b) ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotida va kafolatlar berish tashkilotida — oliy iqtisodiy maʼlumotga va bank-moliya sohasida besh yildan kam boʻlmagan ish tajribasiga, shundan ushbu sohalarda rahbarlik lavozimlarida kamida uch yil ish tajribasiga ega boʻlishini;
2) quyidagilarda bosh buxgalter yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshiruvchi boshqa mansabdor shaxs:
a) mikromoliya tashkilotida, faktoring tashkilotida yoki lombardda — oliy maʼlumotga yoki buxgalteriya hisobini yuritish yoki moliyaviy hisobotni tuzish yoxud auditorlik faoliyati bilan bogʻliq ikki yildan kam boʻlmagan ish tajribasiga ega boʻlishini;
b) ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotida va kafolatlar berish tashkilotida — oliy iqtisodiy maʼlumotga yoki buxgalteriya hisobini yuritish yoki moliyaviy hisobotni tuzish yoxud auditorlik faoliyati bilan bogʻliq uch yildan kam boʻlmagan ish tajribasiga ega boʻlishini oʻz ichiga oladi.
Nobank kredit tashkiloti Markaziy bankka quyidagilar toʻgʻrisida yozma xabarnoma taqdim etishi shart:
nobank kredit tashkilotining rahbar xodimi lavozimga tayinlanganligi (saylanganligi) haqida u tayinlangan (saylangan) kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida rahbar xodimning ushbu moddada belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ilova qilgan va ilgari ushbu lavozimni egallagan shaxsning ozod etilishi sabablarini koʻrsatgan holda;
nobank kredit tashkiloti rahbar xodimining ushbu moddada belgilangan talablarga muvofiq emasligi fakti aniqlanganligi va ushbu fakt aniqlangan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida unga nisbatan koʻrilgan choralar haqida.
Markaziy bank tomonidan nobank kredit tashkiloti rahbar xodimining ushbu moddada koʻrsatilgan talablarga muvofiq emasligi fakti aniqlangan taqdirda, nobank kredit tashkilotiga uni almashtirish toʻgʻrisida koʻrsatma yuboriladi.
17-modda. Nobank kredit tashkilotining ustav fondi (ustav kapitali)
Nobank kredit tashkilotining ustav fondi (ustav kapitali) Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida shakllantiriladi va faqat nobank kredit tashkilotining muassislari (ishtirokchilari, aksiyadorlari) tomonidan kiritilgan pul mablagʻlaridan tashkil topadi.
Nobank kredit tashkilotining ustav fondini (ustav kapitalini) shakllantirish uchun kreditga, garovga olingan mablagʻlardan va majburiyatlar yuklatilgan boshqa mablagʻlardan, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan mablagʻlardan foydalanish taqiqlanadi.
Ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori:
kafolatlar berish tashkiloti uchun — yuz milliard soʻmni;
ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti uchun — yigirma besh milliard soʻmni;
mikromoliya tashkiloti va faktoring tashkiloti uchun — ikki milliard soʻmni;
lombard uchun — besh yuz million soʻmni tashkil etishi kerak.
Nobank kredit tashkiloti ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza berilgan yoki lombard faoliyatini boshlaganlik haqida xabarnoma yuborilgan kunga qadar shakllantirilgan boʻlishi va hisob roʻyxatidan oʻtkazilguniga qadar yoki lombard faoliyatini boshlaganlik toʻgʻrisidagi xabarnoma yuborilguniga qadar bank hisobvaragʻida saqlanishi kerak.
18-modda. Nobank kredit tashkilotining filiallari
Nobank kredit tashkilotining yuridik shaxs boʻlmagan, oʻz faoliyatini nobank kredit tashkiloti nomidan uning vakolatli boshqaruv organi tomonidan tasdiqlangan nizom asosida amalga oshiradigan alohida boʻlinmasi nobank kredit tashkilotining filialidir.
Nobank kredit tashkilotining filiali nobank kredit tashkiloti bilan yagona ustav fondiga (ustav kapitaliga) va balansga ega boʻladi, shuningdek uning mol-mulki bilan taʼminlanadi.
Nobank kredit tashkiloti filialining nomi uni tashkil etgan nobank kredit tashkilotining firma nomini oʻz ichiga olishi shart.
Agar mikromoliya tashkiloti yoki faktoring tashkiloti faoliyatini ushbu Qonun 8-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan mablagʻlar hisobidan amalga oshirsa, mikromoliya tashkiloti yoki faktoring tashkiloti filialni ochish chogʻida prudensial normativlarga rioya etishi shart.
Nobank kredit tashkiloti filialni ochgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Markaziy bankka vakolatli boshqaruv organining filialni tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorini, filial haqidagi nizomni va filialning rahbari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ilova qilgan holda bu haqda elektron platforma orqali xabarnoma yuborishi shart.
Lombard filial ochilguniga qadar filial kassa xonalarining Markaziy bank talablariga muvofiqligini taʼminlashi shart.
Filialning faoliyati natijasida nobank kredit tashkilotining moliyaviy ahvoli yomonlashganda Markaziy bank ushbu filialning yopilishini talab qilishga haqli.
Filialning nomi yoki joylashgan yeri oʻzgarganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma bunday oʻzgarish yuzaga kelgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddat ichida elektron platforma orqali Markaziy bankka yuborilishi kerak.
Nobank kredit tashkiloti Markaziy bankni filialning yopilishi toʻgʻrisida uni yopish haqida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran besh kun ichida elektron platforma orqali xabardor qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasida nobank kredit tashkilotlari faoliyatini amalga oshiruvchi chet el yuridik shaxslarining filiallarini tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
3-bob. Nobank kredit tashkilotlarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish, lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisidagi xabarnomani yuborish va nobank kredit tashkiloti haqidagi maʼlumotlarni reyestrdan chiqarish
19-modda. Nobank kredit tashkilotlari faoliyatini amalga oshirish shartlari
Mikromoliya tashkilotining, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotining, kafolatlar berish tashkilotining yoki faktoring tashkilotining faoliyati u haqidagi maʼlumotlarni tegishincha mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestriga, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestriga, kafolatlar berish tashkilotlari reyestriga yoki faktoring tashkilotlari reyestriga kiritish vositasida hisob roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin amalga oshiriladi.
Lombard faoliyati lombard faoliyatini boshlaganlik toʻgʻrisidagi xabarnoma qabul qilinganligi Markaziy bank tomonidan tasdiqlanganidan keyin amalga oshiriladi. Xabarnoma qabul qilinganligini tasdiqlash lombardni lombardlar reyestriga kiritish vositasida amalga oshiriladi.
Lombard oʻz faoliyatini boshlaganlik haqidagi xabarnomani yuborguniga qadar kassa xonalarining Markaziy bank talablariga muvofiqligini taʼminlashi shart. Mazkur talabni bajarish oʻrniga lombard oʻz faoliyatini kompleks sugʻurtalash polisini taqdim etishga haqli.
Mikromoliya tashkiloti naqd pullar va qimmatliklar bilan faoliyatni amalga oshirish chogʻida ularning butligini, daxlsizligini va xavfsizligini taʼminlashi shart.
Mikromoliya tashkilotining, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotining kafolatlar berish tashkilotining, faktoring tashkilotining ular hisob roʻyxatidan oʻtguniga qadar amalga oshiriladigan faoliyati, shuningdek lombard faoliyatini boshlaganlik toʻgʻrisidagi xabarnoma qabul qilinganligi Markaziy bank tomonidan tasdiqlanguniga qadar lombardning amalga oshiriladigan faoliyati gʻayriqonuniy deb hisoblanadi. Bunday faoliyat natijasida olingan daromad Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga olib qoʻyiladi.
20-modda. Hisob roʻyxatidan oʻtish uchun taqdim etiladigan hujjatlar
Mikromoliya tashkiloti, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti, kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti (bundan buyon matnda ariza beruvchi deb yuritiladi) hisob roʻyxatidan oʻtish uchun ular davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin uch oydan kechiktirmay Markaziy bankka elektron platforma orqali quyidagi hujjatlarni taqdim etadi.
ariza beruvchining firma nomi va joylashgan yeri (pochta manzili), shuningdek uning bank hisobvaragʻi rekvizitlari koʻrsatilgan arizani;
ariza beruvchining ishtirokchilari (aksiyadorlari) ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslar emasligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni;
uning ustav fondini (ustav kapitalini) shakllantirish uchun kiritilgan mablagʻlarning manbalari toʻgʻrisida hujjatlar bilan tasdiqlangan axborotni;
ariza beruvchining rahbar xodimlari ushbu Qonunning 16-moddasida belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.
Ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlardan tashqari quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:
kredit va investitsiya siyosatini, tavakkalchiliklarni, aktivlar va passivlarni boshqarish siyosatini belgilovchi hujjatlarni;
namunaviy bosh kredit shartnomasining (qayta moliyalashtirish shartnomasining) loyihasini;
keyingi uch yilga moʻljallangan biznes-rejani.
Norezidentlar tomonidan mikromoliya tashkilotini, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotini, kafolatlar berish tashkilotini yoki faktoring tashkilotini tashkil etish chogʻida yoxud ularning ustav fondida (ustav kapitalida) norezidentlar ishtirok etganda, ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan hujjatlarga qoʻshimcha ravishda quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
yuridik shaxsni nazorat qilish organining mikromoliya tashkilotini, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotini, kafolatlar berish tashkilotini yoki faktoring tashkilotini tashkil etish uchun yoxud ularning ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etish uchun ruxsatnoma berilganligi toʻgʻrisidagi yozma tasdigʻi yoxud shunday ruxsatnoma talab etilmasligi haqidagi tasdiqnoma yoki uning faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiruvchi organ mavjud emasligi toʻgʻrisida yuridik shaxsning tasdiqnomasi;
auditorlik tashkiloti tomonidan tasdiqlangan oxirgi hisobot yili uchun moliyaviy hisobotlar — yuridik shaxslar ishtirok etgan taqdirda;
oxirgi ikki yil uchun daromadlar haqidagi deklaratsiya — jismoniy shaxslar ishtirok etgan taqdirda.
Norezidentlar tomonidan taqdim etilgan hujjatlar norezident boʻlgan yuridik shaxs roʻyxatdan oʻtgan yoki norezident boʻlgan jismoniy shaxs yashayotgan mamlakatdagi Oʻzbekiston Respublikasi konsullik muassasasi, norezident boʻlgan yuridik shaxs roʻyxatdan oʻtgan yoki norezident boʻlgan jismoniy shaxs yashayotgan mamlakatning Tashqi ishlar vazirligi yoki mazkur mamlakatning Oʻzbekiston Respublikasidagi konsullik muassasasi yoxud diplomatik vakolatxonasi tomonidan tasdiqlanadi, keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Konsullik-huquqiy departamentida tasdiqlanadi.
Markaziy bank ushbu moddaning birinchi , ikkinchi va uchinchi qismlarida koʻrsatilgan hujjatlarning shakli va mazmuniga talablar belgilashga, shuningdek tegishli vakolatli organlardan ariza beruvchini hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha hujjatlarni soʻrab olishga haqli.
21-modda. Hujjatlarni koʻrib chiqish va hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibi
Ariza beruvchi tomonidan hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlar ushbu Qonunning 20-moddasiga muvofiq taqdim etilgan taqdirda Markaziy bank tomonidan koʻrib chiqiladi. Boshqa hollarda Markaziy bank ular olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida ariza beruvchiga hujjatlar koʻrib chiqilmasligi haqida xabarnoma yuboradi. Mazkur xabarnomada ushbu Qonunning 20-moddasiga muvofiq taqdim etilishi lozim boʻlgan hujjatlar roʻyxati ham koʻrsatiladi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish yoki hisob roʻyxatidan oʻtkazishni asoslantirilgan holda rad etish toʻgʻrisidagi qaror hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn besh ish kuni ichida Markaziy bank tomonidan qabul qilinadi. Mikromoliya tashkiloti, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti, kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti norezidentlar tomonidan tashkil etilgan hollarda mazkur muddat oʻn ish kuniga uzaytirilishi mumkin.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish davrida ularda koʻrsatilgan maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda, ariza beruvchi bu haqda zudlik bilan Markaziy bankni xabardor qilishi va yangilangan hujjatlarni oʻzgartishlar yuzaga kelgan paytdan eʼtiboran uch ish kuni ichida taqdim etishi kerak. Bunda hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish muddati oʻn ish kuniga uzaytiriladi.
Ariza beruvchiga hisob roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay yuboriladi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish haqidagi axborot hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim.
22-modda. Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish
Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarning nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq emasligi va (yoki) ularda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlarning mavjudligi;
ariza beruvchining ishtirokchilari (aksiyadorlari) tarkibida ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning mavjudligi;
rahbar xodimlarning ushbu Qonunning 16-moddasida belgilangan talablarga muvofiq emasligi;
ariza beruvchining ustav fondi (ustav kapitali) ushbu Qonunning 17-moddasi talablariga muvofiq emasligi;
norezident boʻlgan yuridik shaxs nazorat qilish organining hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi tavsiyasi mavjudligi;
ariza beruvchining hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun hujjatlarni ushbu Qonunda belgilangan muddatlarda taqdim etmaganligi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish haqidagi xabarnoma (bundan buyon matnda rad etish toʻgʻrisidagi xabarnoma deb yuritiladi) ariza beruvchiga rad etish asoslari koʻrsatilgan holda, hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay yuboriladi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida koʻrsatilgan asoslarga koʻra rad etilgan taqdirda, rad etish haqidagi xabarnomada ariza beruvchi rad etish asoslarini bartaraf etib, hujjatlarni takroran koʻrib chiqish uchun taqdim etishi mumkin boʻlgan muddat ham koʻrsatilishi kerak. Mazkur muddat rad etish asoslarini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan vaqtga mutanosib boʻlishi, biroq oʻn ish kunidan kam boʻlmasligi kerak.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni takroran koʻrib chiqish hujjatlar olingan kundan eʼtiboran oʻn kundan koʻp boʻlmagan muddatda amalga oshiriladi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni takroran koʻrib chiqish chogʻida rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha hisob roʻyxatidan oʻtkazishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun hujjatlar rad etish asoslari bartaraf etilmasdan takroran taqdim etilgan taqdirda, Markaziy bank ushbu hujjatlar qabul qilingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida ular koʻrib chiqilmasligi toʻgʻrisida ariza beruvchini xabardor qiladi.
Quyidagi hollardan biri yuzaga kelgan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida mikromoliya tashkiloti, faktoring tashkiloti, ipotekani qayta moliyalashtirish yoki kafolatlar berish tashkiloti oʻz firma nomidan “mikromoliya tashkiloti”, “faktoring tashkiloti”, “ipotekani qayta moliyalashtirish” degan soʻz birikmalarini, shuningdek “MMT” degan qisqartirma soʻzni hamda “kafolatlar berish” degan soʻz birikmasini (mavjud boʻlganda) chiqarib tashlashi yoki faoliyatni tugatish haqida yoxud qayta tashkil etish natijasida tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi shart:
hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlar rad etish asoslari bartaraf etilmasdan taqdim etilganligi munosabati bilan ular takroran koʻrib chiqilmasligi haqida Markaziy bankning xabarnomasini olganda;
hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar takroran koʻrib chiqish uchun rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmaganda;
hisob roʻyxatidan oʻtkazish ushbu modda birinchi qismining yettinchi xatboshisida koʻrsatilgan asos boʻyicha rad etilganda.
23-modda. Lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisida xabardor qilish tartibi
Lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma lombard davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin uch oydan kechiktirmay Markaziy bankka quyidagi hujjatlar ilova qilingan holda, elektron platforma orqali yuborilishi kerak:
lombardning ishtirokchilari (aksiyadorlari) ushbu Qonun 14-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslar emasligini tasdiqlovchi maʼlumotlar;
lombardning ustav fondini (ustav kapitalini) shakllantirish uchun uning ishtirokchilari (aksiyadorlari) tomonidan kiritilgan mablagʻlarning manbalari haqidagi hujjatlar bilan tasdiqlangan axborot;
lombardning rahbar xodimlari ushbu Qonunning 16-moddasida belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
Lombard norezidentlar tomonidan tashkil etilganda yoki uning ustav fondida (ustav kapitalida) norezidentlar ishtirok etganda, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlarga qoʻshimcha ravishda ushbu Qonun 20-moddasining uchinchi qismida koʻrsatilgan tegishli hujjatlar mazkur moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan tartibda taqdim etiladi.
Lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma lombard nomidan ish yuritish vakolatiga ega boʻlgan shaxsning elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi.
Lombard Markaziy bankka faoliyatni boshlaganlik haqidagi xabarnomani yuborganda qonunchilik hujjatlarida oʻz faoliyatini amalga oshirish boʻyicha belgilangan talablarga va shartlarga rioya etish majburiyatini oʻz zimmasiga oladi.
Lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisida xabarnoma yuborganlik uchun yigʻim undirilmaydi.
24-modda. Nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni reyestrdan chiqarish
Nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishincha mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestridan, kafolatlar berish tashkilotlari reyestridan, faktoring tashkilotlari reyestridan yoki lombardlar reyestridan (bundan buyon matnda tegishli reyestr deb yuritiladi) chiqarish toʻgʻrisidagi qaror Markaziy bank tomonidan quyidagi hollarda qabul qilinadi:
nobank kredit tashkiloti tomonidan ushbu Qonunda taqiqlangan va (yoki) nazarda tutilmagan faoliyat amalga oshirilganda;
mikromoliya tashkiloti, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkiloti, kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti oʻzi haqidagi maʼlumotlarni tegishincha mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestridan, kafolatlar berish tashkilotlari reyestridan yoki faktoring tashkilotlari reyestridan chiqarish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat etganda, shuningdek Markaziy bank lombardning faoliyati tugatilganligi haqida xabarnoma olganda;
Tadbirkorlik subyektlari yagona davlat reyestriga nobank kredit tashkilotining faoliyati tugatilganligi haqida yozuv kiritilganda;
mikromoliya tashkiloti faoliyati mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirilganda;
nobank kredit tashkiloti toʻlovga qobiliyatsiz boʻlib qolganda (kreditorlarning talablarini ularni bajarish muddatlari boshlangan kundan eʼtiboran uch oy ichida qanoatlantirishga qodir emasligi va (yoki) majburiyatlarning aktivlardan oshib ketganligi);
Markaziy bankning nazoratga doir vazifalarini bajarishga toʻsqinlik qilinganda;
ayrim operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha cheklovlarning amal qilish davrida nobank kredit tashkiloti tomonidan ushbu operatsiyalar amalga oshirilganda;
ariza beruvchi hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun yoki lombardning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisidagi xabarnomada soxta hujjatlardan foydalanganda — sud qaroriga asosan.
Markaziy bank quyidagi hollarda nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishli reyestrdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli:
ushbu Qonunning 7-moddasida belgilangan talablar bajarilmaganda;
ushbu Qonunning 4-moddasida nazarda tutilgan faoliyat ketma-ket olti oydan ortiq vaqt davomida amalga oshirilmaganda;
lombard faoliyatini amalga oshirishi uchun belgilangan talablar va shartlar bajarilganligi toʻgʻrisida yolgʻon yoki ishonchsiz axborot berilganda.
Markaziy bank nobank kredit tashkiloti haqidagi maʼlumotlarni tegishli reyestrdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida bu haqda nobank kredit tashkilotini xabardor qiladi va qabul qilingan qaror toʻgʻrisidagi axborotni Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi.
Nobank kredit tashkiloti oʻzi haqidagi maʼlumotlarni tegishli reyestrdan chiqarish toʻgʻrisida Markaziy bankning xabarnomasini olgan sanadan eʼtiboran yangi xizmatlar koʻrsatishga haqli emas.
Nobank kredit tashkiloti oʻzi haqidagi maʼlumotlarni tegishli reyestrdan chiqarish toʻgʻrisida Markaziy bank tomonidan qaror qabul qilinganidan keyin oʻttiz kun ichida oʻz firma nomidan “mikromoliya tashkiloti”, “faktoring tashkiloti”, “ipotekani qayta moliyalashtirish”, “lombard” degan soʻzni yoki soʻz birikmalarini, shuningdek “MMT” degan qisqartirma soʻzni hamda “kafolatlar berish” degan soʻz birikmasini (mavjud boʻlganda) chiqarib tashlashi yoxud faoliyatni tugatish yoki qayta tashkil etish natijasida tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi shart.
4-bob. Nobank kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish
25-modda. Nobank kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish yuzasidan Markaziy bankning vakolatlari
Nobank kredit tashkilotlari faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish va nazorat qilish Markaziy bank tomonidan amalga oshiriladi.
Markaziy bank nobank kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga solish maqsadida quyidagilarni belgilaydi:
ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillaridan oʻtish tartibini;
nobank kredit tashkilotlarining axborot xavfsizligini va kiberxavfsizligini taʼminlashga doir minimal talablarni;
lombardlarning kassa xonalariga doir talablarni;
nobank kredit tashkilotlari tomonidan yangi moliyaviy operatsiyalarni, texnologiyalarni va xizmatlarni nazorat qilinadigan cheklangan muhitda (qamrov hududi, sinov davri, xizmatlar hamda operatsiyalar soni va (yoki) hajmi, isteʼmolchilar soni va boshqalar) sinovdan oʻtkazish boʻyicha maxsus huquqiy rejimni (“tartibga solish qumdoni”);
mikromoliya tashkilotlari tomonidan toʻlov agenti (subagenti) yoki banklar, sugʻurta va boshqa moliya tashkilotlari agenti vazifalarini amalga oshirish tartibini;
mikromoliya tashkilotlari tomonidan islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatish tartibini;
mikromoliya tashkilotlarining, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarining, kafolatlar berish tashkilotlarining va faktoring tashkilotlarining aktivlari sifatini tasniflash va baholashga, ularni tasniflash asosida aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarga qarshi zaxiralarni shakllantirishga doir talablarni;
mikromoliya tashkilotlarining, lombardlar, kafolatlar berish tashkilotlarining va faktoring tashkilotlarining xizmatlari isteʼmolchilari bilan oʻzaro munosabatlarni amalga oshirishi chogʻida ushbu tashkilotlar faoliyatiga doir minimal talablarni;
maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishga doir ichki nazorat qoidalarini.
Markaziy bank nobank kredit tashkilotlari faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirish maqsadida quyidagilarni belgilaydi:
nobank kredit tashkilotlari tomonidan faoliyatni va moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish, buxgalteriya hisobini yuritish qoidalarini, hisobotlarning shakli, tuzilishi va mazmunini, moliyaviy hamda nazoratga doir hisobotlarni tuzish uslubiyatini, davriyligini va taqdim etish muddatlarini, tavakkalchiliklarni baholash hamda ularning faoliyatini nazorat qilish uchun zarur boʻlgan axborotni taqdim etish muddatlarini;
mikromoliya tashkilotlari, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari, kafolatlar berish tashkilotlari va faktoring tashkilotlari uchun prudensial normativlarni hisoblab chiqarish tartibini hamda ushbu normativlarning yoʻl qoʻyiladigan qiymatlarini.
Markaziy bank nobank kredit tashkilotlari faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirish maqsadida:
nobank kredit tashkilotlaridan, ularga aloqador boʻlgan shaxslardan, shuningdek nobank kredit tashkilotlarining uyushmalaridan (ittifoqlaridan) hisobotlarni va hujjatlarni soʻrab olishga hamda tekshirishga, olingan axborotni tushuntirib berishni talab qilishga;
nobank kredit tashkilotlarini inspeksiyadan (tekshiruvdan) oʻtkazishga;
mikromoliya tashkilotlari tomonidan beriladigan isteʼmol kreditlari va mikroqarzlar, shuningdek lombardlar tomonidan beriladigan mikroqarzlar boʻyicha foiz stavkalarining va toʻlovlarning eng yuqori qiymatlarini belgilashga;
mikromoliya tashkilotlarining, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarining, kafolatlar berish tashkilotlarining va faktoring tashkilotlarining ichki auditiga doir talablarni belgilashga haqli.
Markaziy bank mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestrini, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestrini, kafolatlar berish tashkilotlari reyestrini, faktoring tashkilotlari reyestrini, shuningdek lombardlar reyestrini yuritadi.
26-modda. Prudensial normativlarga rioya etish
Ushbu Qonun 8-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan mablagʻlar hisobidan faoliyatni amalga oshiruvchi mikromoliya tashkilotlari va faktoring tashkilotlari, shuningdek ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari va kafolatlar berish tashkilotlari prudensial normativlarga rioya etishi shart.
Prudensial normativlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
kapitalning yetarlilik koeffitsiyentlarini;
likvidlilik koeffitsiyentlarini;
bir qarz oluvchiga yoki oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhiga doir tavakkalchilikning eng koʻp miqdorini;
mikromoliya tashkilotiga kafolatlar berish tashkilotiga yoki faktoring tashkilotiga aloqador boʻlgan shaxslar uchun tavakkalchilikning eng koʻp miqdorini;
yuridik shaxslarning ustav fondiga (ustav kapitaliga) va (yoki) qarz qimmatli qogʻozlariga investitsiyalarning eng koʻp miqdorini.
Lombardlarning, shuningdek faoliyatni oʻz mablagʻlari, banklarning kreditlari va oʻz ishtirokchilaridan (aksiyadorlaridan) jalb etilgan qarz mablagʻlari hisobidan amalga oshiruvchi mikromoliya tashkilotlarining va faktoring tashkilotlarining prudensial talablarga rioya etishi talab etilmaydi.
27-modda. Mikromoliya tashkilotiga, faktoring tashkilotiga yoki kafolatlar berish tashkilotiga aloqador boʻlgan shaxslarga xizmatlar koʻrsatish
Ushbu Qonun 8-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan mablagʻlar hisobidan faoliyatni amalga oshiruvchi mikromoliya tashkilotlarining va faktoring tashkilotlarining, shuningdek kafolatlar berish tashkilotlarining ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan, oʻzlariga aloqador boʻlgan shaxslarga yoki bunday shaxslar nomidan harakat qiladigan shaxslarga xizmatlar koʻrsatishi bunday xizmatlar ushbu tashkilotlarga aloqador boʻlmagan shaxslar uchun nazarda tutilgan shartlarga qaraganda ancha qulay shartlar asosida koʻrsatiladigan hollarda taqiqlanadi.
Mikromoliya tashkilotiga kafolatlar berish tashkilotiga yoki faktoring tashkilotiga aloqador boʻlgan shaxslar quyidagilardan iborat:
uning rahbar xodimlari;
mikromoliya tashkilotining kafolatlar berish tashkilotining yoki faktoring tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) yigirma foiz va undan ortiq ulushlariga bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi shaxslar;
uning ustidan nazoratni amalga oshirayotgan yoki uning nazorati ostidagi yoxud u bilan birgalikda uchinchi shaxs nazorati ostida boʻlgan shaxslar;
ushbu qismning ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan jismoniy shaxslarning yaqin qarindoshlari (qarindosh yoki qayin-boʻyinchilik munosabatidagi shaxslar, yaʼni ota-ona, tugʻishgan va oʻgay aka-ukalar hamda opa-singillar, er-xotin, farzandlar, shu jumladan farzandlikka olinganlar, bobolar, buvilar, nevaralar, er-xotinning ota-onasi, tugʻishgan va oʻgay aka-ukalari hamda opa-singillari);
yuridik shaxslar ustav fondining (ustav kapitalining) yigirma foiz va undan ortiq ulushlarga egalik qiluvchi shaxslar mikromoliya tashkiloti kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti ustidan nazoratni amalga oshirayotgan boʻlsa, mazkur yuridik shaxslar.
Ancha qulay shartlarni taqdim etish deganda quyidagilar tushuniladi:
mikromoliya tashkilotining kafolatlar berish tashkilotining yoki faktoring tashkilotining oʻziga aloqador boʻlgan shaxsga yoki shunday shaxsning manfaatlarini koʻzlab oʻzining tabiati, maqsadlari, oʻziga xos xususiyatlari va tavakkalchiligiga koʻra boshqa shaxslarga koʻrsatmaydigan xizmatlarini koʻrsatishi;
xizmat koʻrsatish uchun boshqa shaxslardan talab qilinadiganidan pastroq tarzda haq olish yoki taʼminotni boshqa shaxslardan talab qilinadigan qiymatdan yuqoriroq qiymat boʻyicha qabul qilish.
Mikromoliya tashkiloti kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti oʻziga aloqador boʻlgan shaxslarga ushbu moddaning talablarini hisobga olgan holda, kuzatuv kengashining (mavjud boʻlganda) yoki yuqori boshqaruv organining qaroriga koʻra xizmatlar koʻrsatishi mumkin.
Agar shaxs mikromoliya tashkiloti kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti bilan xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomani imzolaganidan keyin unga aloqador shaxsga aylansa, mikromoliya tashkilotining kuzatuv kengashi (mavjud boʻlganda) yoki yuqori boshqaruv organi mazkur shaxs unga aloqador shaxsga aylangan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida ushbu shartnomani maʼqullashi yoki uni bekor qilish toʻgʻrisida farmoyish berishi kerak.
Kuzatuv kengashining (mavjud boʻlganda) yoki yuqori boshqaruv organining aʼzosi mikromoliya tashkiloti kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti bilan oʻzi oʻrtasida yoki oʻziga aloqador shaxs oʻrtasida tuzilgan yoki tuziladigan xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma masalasi boʻyicha yigʻilishda hozir boʻlmasligi, qabul qilinadigan qarorga taʼsir koʻrsatishga urinmasligi kerak.
Mikromoliya tashkiloti, kafolatlar berish tashkiloti yoki faktoring tashkiloti oʻziga aloqador boʻlgan shaxslarga xizmatlar koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalarning alohida reyestrini yuritishi va reyestrni Markaziy bankka uning talabiga binoan taqdim etishi shart.
28-modda. Nobank kredit tashkilotlariga nisbatan qoʻllaniladigan choralar va sanksiyalar
Markaziy bank nobank kredit tashkilotlariga nisbatan:
nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini, shu jumladan belgilangan prudensial normativlarni hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzganlik;
ular xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlarini buzganlik;
faoliyatni xabardor qilish tartibida amalga oshirish uchun belgilangan talablar va shartlar bajarilganligi toʻgʻrisida Markaziy bankka yolgʻon yoki notoʻgʻri axborot berganlik uchun choralar va sanksiyalar qoʻllashga haqli;
axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni taʼminlashga doir talablarni bajarmaganlik.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan qoidabuzarliklar aniqlanganda Markaziy bank quyidagi choralar va sanksiyalarni qoʻllashga haqli:
nobank kredit tashkilotlariga ularning faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida, shu jumladan nobank kredit tashkilotlari xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish haqida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar yuborish;
ayrim operatsiyalarni oʻtkazishni uch oygacha boʻlgan muddatga cheklash;
nobank kredit tashkilotining oʻz kapitalining besh foizigacha miqdorda jarima undirish;
nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishli reyestrdan chiqarish;
xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatni toʻxtatib turish yoki tugatish.
Choralar va sanksiyalarni qoʻllashda Markaziy bank quyidagilarni hisobga oladi:
tavakkalchilik darajasini, qoidabuzarliklar xususiyatini, miqyosini va ularning oqibatlarini;
qoidabuzarliklarning tizimliligi va davomiyligini;
yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklarning nobank kredit tashkilotining moliyaviy holatiga taʼsirini;
qoʻllaniladigan choralar va (yoki) sanksiyalar natijasida vaziyatni oʻzgartirish imkoniyatini;
aniqlangan qoidabuzarliklarning va (yoki) tavakkalchiliklarning yuzaga kelishiga olib kelgan sabablarni;
ilgari qoʻllanilgan choralar va sanksiyalarning samaradorligini (natijadorligini).
5-bob. Nobank kredit tashkilotlarida buxgalteriya hisobi, hisobotlar, ichki audit va auditorlik tekshiruvi
29-modda. Nobank kredit tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotlar
Nobank kredit tashkilotlari:
qonunchilikka muvofiq buxgalteriya hisobini tashkil etishi va yuritishi;
moliyaviy va nazoratga doir hisobotlarni oʻz vaqtida Markaziy bank tomonidan belgilangan shakllarda va tartibda taqdim etishi shart. Nobank kredit tashkiloti taqdim etiladigan hisobotlarning yaxlitligi hamda ishonchliligi uchun javobgar boʻladi.
30-modda. Ichki audit xizmati
Aktivlarining balans qiymati oʻn milliard soʻmdan ortiq boʻlgan mikromoliya tashkilotlari va faktoring tashkilotlari, aktivlarining balans qiymati besh milliard soʻmdan ortiq boʻlgan lombardlar, shuningdek ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari va kafolatlar berish tashkilotlari ichki audit xizmatini tashkil etishi shart.
Nobank kredit tashkilotining ichki audit xizmati nobank kredit tashkilotining kuzatuv kengashiga hisobdordir.
Ichki audit xizmati nobank kredit tashkilotining ijro etuvchi organi yoki yakkaboshchilik asosidagi ijro etuvchi organi vazifalarini amalga oshiruvchi shaxsi, shuningdek filiallari tomonidan qonunchilikka, taʼsis hujjatlariga hamda boshqa hujjatlarga, moliya-xoʻjalik operatsiyalarini amalga oshirishga doir belgilangan qoidalar va tartib-taomillarga rioya etilishini, buxgalteriya hisobi va hisobotida maʼlumotlar toʻliq hamda toʻgʻri aks ettirilishi taʼminlanishini, shuningdek aktivlar but saqlanishini tekshirish hamda monitoring qilish orqali ushbu organ yoki shaxs, shuningdek filiallar ishini nazorat qiladi hamda baholaydi.
31-modda. Nobank kredit tashkilotlarida auditorlik tekshiruvi
Nobank kredit tashkilotlarining yillik moliyaviy hisoboti auditdan oʻtkazilishi shart. Nobank kredit tashkilotlarida auditorlik tekshiruvi Markaziy bankning talabiga koʻra ularning faoliyati boʻyicha umumiy holda ham, ular faoliyatining alohida yoʻnalishlari boʻyicha ham oʻtkazilishi mumkin.
Nobank kredit tashkilotlari yillik moliyaviy hisobotni auditorlik xulosasi bilan birga nobank kredit tashkiloti ishtirokchilarining (aksiyadorlarining) yillik umumiy yigʻilishi oʻtkaziladigan sanadan kamida ikki hafta oldin eʼlon qilishi shart.
6-bob. Mikromoliya tashkilotlari, faktoring tashkilotlari va lombardlar xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlarini himoya qilish
32-modda. Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar tomonidan xizmatlar koʻrsatishning asosiy qoidalari
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar xizmatlar koʻrsatayotganda isteʼmolchilarga (mijozlarga) nisbatan halollik, shaffoflik, oʻzaro hurmat va xolislik prinsiplariga rioya etishi kerak.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar xizmatlar koʻrsatishning ushbu Qonun talablariga muvofiq oʻzlari ishlab chiqqan qoidalariga binoan xizmatlar koʻrsatadi.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlarning xizmatlar koʻrsatish qoidalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
koʻrsatiladigan xizmatlarning roʻyxati, ularning qiymati toʻgʻrisidagi, shu jumladan kreditning (mikroqarzning) toʻliq qiymatini hisoblash tartibi, shuningdek xizmatlar koʻrsatishning miqdori va muddatlari haqidagi maʼlumotlarni;
xizmatlar koʻrsatish shartlarini, shu jumladan isteʼmolchilarga (mijozlarga) nisbatan kreditlar (mikroqarzlar) olish uchun qoʻyiladigan talablarni;
xizmatlardan foydalanish uchun isteʼmolchilar (mijozlar) tomonidan taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxatini, ularni taqdim etish tartibini va koʻrib chiqish muddatini;
isteʼmolchilarni (mijozlarni) xizmat koʻrsatish toʻgʻrisida qabul qilingan qaror yoki mazkur xizmatni koʻrsatishni asoslantirilgan holda rad etish haqida xabardor qilish usullarini.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar tomonidan pulli xizmatlar koʻrsatish uchun isteʼmolchining (mijozning) bunday xizmatlardan foydalanishga doir buyurtma yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa shakldagi roziligining (akseptning) mavjudligi asos boʻladi.
Isteʼmolchining (mijozning) mikromoliya tashkiloti yoki lombard oldidagi majburiyatlarini oʻz vaqtida bajarish imkoniyatini aniqlash uchun mikromoliya tashkiloti yoki lombard isteʼmolchi (mijoz) tomonidan taqdim etilgan va (yoki) oʻzi kredit byurosidan yoki boshqa manbadan mustaqil ravishda olgan axborotdan foydalanishga haqli.
Mikromoliya tashkiloti yoki lombard:
xizmatlar koʻrsatish qoidalarida belgilangan muddatda hujjatlarni koʻrib chiqishi hamda xizmat koʻrsatish toʻgʻrisida yoki mazkur xizmatni koʻrsatishni asoslantirilgan holda rad etish haqida qaror qabul qilishi;
xizmat koʻrsatish toʻgʻrisida yoki mazkur xizmatni koʻrsatishni asoslantirilgan holda rad etish haqida qabul qilingan qaror toʻgʻrisida bunday qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kundan kechiktirmay isteʼmolchini (mijozni) yozma shaklda xabardor etishi shart.
Mikromoliya tashkilotlariga va lombardlarga quyidagilar taqiqlanadi:
jismoniy shaxsga kredit (mikroqarz) berish shartnomasi boʻyicha yillik qarz miqdorining yarmidan koʻpini tashkil etadigan summada foizlar hisoblash, vositachilik haqlari va neustoyka (jarima, penya) undirish, javobgarlikning boshqa choralarini qoʻllash;
kredit buyurtmalarini koʻrib chiqqanlik, ssuda hisob raqamlariga xizmat koʻrsatganlik, kreditlar (mikroqarzlar) ajratganlik uchun toʻlovlar, shuningdek kreditlarni (mikroqarzlarni) muddatidan ilgari toʻlaganlik uchun neustoykalar undirish;
xizmatdan foydalanish sharti sifatida mikromoliya tashkilotining yoki lombardning yoxud oʻzga uchinchi shaxsning boshqa pulli xizmatidan foydalanishga isteʼmolchini (mijozni) majburlash;
jismoniy shaxslarga chet el valyutasida kreditlar (mikroqarzlar) berish, shuningdek ular boʻyicha jismoniy shaxslarning majburiyatlarini chet el valyutasida hisobga olish;
qaytarish muddati bir yilgacha boʻlgan kreditlar (mikroqarzlar) taʼminoti uchun uy-joy koʻchmas mulkini jismoniy shaxslardan garovga qabul qilish — mikromoliya tashkilotlari uchun;
jismoniy shaxsning ilgari olgan kreditlari (mikroqarzlari) boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlgan taqdirda unga kredit (mikroqarz) berish.
Mikromoliya tashkilotlari tomonidan beriladigan isteʼmol kreditlari va mikroqarzlar, shuningdek lombardlar tomonidan beriladigan mikroqarzlar boʻyicha foiz stavkalari va toʻlovlar Markaziy bank tomonidan belgilangan eng yuqori qiymatlardan oshmasligi kerak.
Ushbu bobning qoidalari:
mikromoliyalashtirish faoliyatini amalga oshirishda banklarning oʻz isteʼmolchilari (mijozlari) bilan oʻzaro munosabatlariga nisbatan;
kafolatlar berish tashkilotlarining oʻz isteʼmolchilari (mijozlari) bilan oʻzaro munosabatlariga nisbatan mazkur tashkilotlar faoliyatiga taalluqli boʻlgan qismida ham tatbiq etiladi.
33-modda. Isteʼmolchilarning (mijozlarning) huquqlari
Mikromoliya tashkilotlarining va lombardlarning xizmatlari isteʼmolchilari (mijozlari):
xizmat toʻgʻrisida, shuningdek ushbu xizmatni koʻrsatuvchi tashkilot haqida toʻgʻri va toʻliq axborot olish;
mikromoliya tashkiloti yoki lombard tomonidan koʻrsatiladigan xizmatni erkin tanlash va uning tegishli darajada sifatli boʻlishi;
xizmatning xavfsiz boʻlishi;
kamchiliklari boʻlgan xizmat, shuningdek mazkur xizmatni koʻrsatuvchi tashkilotning gʻayriqonuniy harakati (harakatsizligi) tufayli yetkazilgan moddiy zararning oʻrni toʻliq hajmda qoplanishi, maʼnaviy ziyonning kompensatsiya qilinishi;
buzilgan huquqlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari himoya qilinishini soʻrab sudga, boshqa vakolatli davlat organlariga murojaat qilish huquqiga ega.
Mikromoliya tashkilotlarining va lombardlarning xizmatlari isteʼmolchilari (mijozlari) qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Isteʼmolchi (mijoz) mikromoliya tashkiloti yoki lombard tomonidan oʻziga jarima solinmagan holda:
kreditning (mikroqarzning) foydalanilmagan summasidan mazkur kreditni (mikroqarzni) bergan (beradigan) tashkilotni kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnoma tuzilgan kundan eʼtiboran ikki hafta ichida yozma ravishda xabardor qilish orqali voz kechishga;
berilgan kredit (mikroqarz) summasini muddatidan ilgari qaytarishga yoki lizing obyektining qiymatini muddatidan ilgari toʻlashga, shuningdek ulardan haqiqatda foydalanilgan muddat uchun hisoblangan foizlarni (lizing beruvchining foizli daromadini) toʻlashga haqli.
34-modda. Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar tomonidan axborotni oshkor qilish
Kredit (mikroqarz) berish shartlari, uning miqdori, muddatlari, uni toʻlash va uning toʻliq qiymatini hisob-kitob qilish tartibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar barchaning tanishib chiqishi uchun ochiq boʻlishi hamda rasmiy veb-saytga (mavjud boʻlganda) joylashtirilishi kerak. Ochiq axborot koʻrsatilayotgan xizmatlar shartlaridan va ularga oid maʼlumotlardan farq qilmasligi kerak.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar isteʼmolchi (mijoz) bilan xizmatlar koʻrsatish shartnomasini tuzguniga qadar:
ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan talablarni hisobga olgan holda koʻrsatiladigan xizmatlar toʻgʻrisidagi ishonchli axborotning toʻliq oshkor qilinishini taʼminlashi. Koʻrsatiladigan xizmatlarning shartlari va qiymati haqida axborot berishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi;
uning huquqlari va majburiyatlarini, shuningdek xizmatlar koʻrsatish shartnomasi boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslik oqibatlarini tushuntirishi;
uni koʻrsatiladigan xizmatlar shartlarini oʻzgartirish tartibi, shu jumladan qarzdorlikni qaytarish muddatlarini qayta koʻrib chiqish va undiruvni garov mulkiga qaratish tartib-taomili bilan tanishtirishi kerak.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar tomonidan xizmatlar koʻrsatish joylarida (kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qilish joylarida), shu jumladan oʻz rasmiy veb-saytida (mavjud boʻlganda) kredit (mikroqarz) berish, undan foydalanish va uni qaytarish shartlari toʻgʻrisidagi quyidagi axborot joylashtirilishi kerak:
kredit (mikroqarz) beruvchi tashkilotning nomi, uning joylashgan yeri, aloqa telefonlari, rasmiy veb-sayti (mavjud boʻlganda), mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestriga yoki lombardlar reyestriga oʻzi haqidagi maʼlumotlar kiritilganligi toʻgʻrisidagi axborot;
kredit (mikroqarz) olish uchun qarz oluvchiga qoʻyiladigan talablar;
kredit (mikroqarz) olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish va kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisida yoki kredit (mikroqarz) berishni asoslantirilgan holda rad etish haqida qaror qabul qilish muddatlari;
kreditning (mikroqarzning) turlari;
kreditning (mikroqarzning) summalari va uni qaytarish muddatlari;
foiz stavkalari yillik foizlarda, oʻzgaruvchan foiz stavkalari qoʻllanilganda esa ularni aniqlash tartibi;
kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha majburiyatlar bajarilishini taʼminlash turlari;
kreditdan (mikroqarzdan) foydalanganlik uchun foizlar hisoblash boshlanadigan sana yoki uni aniqlash tartibi;
kredit (mikroqarz) berish, shu jumladan masofaviy xizmatlar koʻrsatish tizimlari orqali kredit (mikroqarz) berish usullari;
qarz oluvchi kredit (mikroqarz) olishni rad etishga haqli boʻlgan muddatlar;
qarz oluvchining kreditni (mikroqarzni) qaytarish, kredit (mikroqarz) boʻyicha foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlash chogʻidagi toʻlovlarining davriyligi;
qarz oluvchining kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnomani bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun javobgarligi, neustoyka (jarima, penya) miqdorlari, uni aniqlash tartibi;
formulyarlar yoki kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnomaning umumiy shartlari belgilangan boshqa standart shakllar.
Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan axborot qarz oluvchining eʼtiboriga bepul yetkaziladi.
Kredit (mikroqarz) berish, undan foydalanish va uni qaytarish shartlari toʻgʻrisidagi axborotni tarqatishga kreditor tomonidan uchinchi shaxslar jalb etilgan taqdirda bunday shaxslar axborotni ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hajmda va tartibda oshkor etishi shart.
Mikromoliya tashkiloti va lombard qarz oluvchi murojaat qilganda unga haqiqiy qarzdorlikning miqdori toʻgʻrisidagi toʻliq axborotni va xizmatlar koʻrsatish shartnomasining shartlari toʻlovlarda oʻzgarishga olib keladigan tarzda oʻzgartirilgan taqdirda — toʻlovlarning yangi jadvalini taqdim etishi shart.
Mikromoliya tashkiloti va lombard oʻzining nomi va (yoki) joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgargan taqdirda, bunday oʻzgarishlar sodir boʻlgan sanadan eʼtiboran ikki ish kunidan oshmagan muddatda bu haqda qarz oluvchilarni hamda kreditorlarni ommaviy axborot vositalarida va oʻz rasmiy veb-saytida (mavjud boʻlganda) tegishli axborotni eʼlon qilish orqali xabardor etishi shart. Mazkur talab nobank kredit tashkiloti filialining nomi yoki joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgargan hollarga nisbatan ham tatbiq etiladi.
35-modda. Kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnoma shartlari
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar kredit (mikroqarz) berish toʻgʻrisidagi shartnomalar (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) asosida kreditlar (mikroqarzlar) beradi.
Shartnoma shartlari qarz oluvchi bilan kelishiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
kredit (mikroqarz) summasini yoki kreditlash limitini va uni oʻzgartirish tartibini;
foiz stavkasini yillik foizlarda, oʻzgaruvchan foiz stavkasi qoʻllanilganda esa uni aniqlash tartibini;
shartnomaning amal qilish muddatini va kreditni (mikroqarzni) qaytarish muddatini;
qarz oluvchining shartnoma boʻyicha toʻlovlari soni, miqdori va davriyligini (muddatlarini), shuningdek kreditning (mikroqarzning) asosiy summasini hamda u boʻyicha foizlarni toʻlash (differensial yoki annuitet) usulini;
kredit (mikroqarz) qisman muddatidan oldin qaytarilganda qarz oluvchining toʻlovlari sonini, miqdorini va davriyligini (muddatlarini) oʻzgartirish tartibini;
shartnoma boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash turi va bunday taʼminotga (mavjud boʻlganda) nisbatan qoʻyiladigan talablarni;
mikromoliya tashkilotining yoki lombardning va qarz oluvchining shartnoma shartlarini bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun javobgarligini, neustoyka (jarima, penya) miqdorini yoki ularni aniqlash tartibini.
Shartnomada qonunchilikka muvofiq boshqa shartlar ham nazarda tutilishi mumkin.
Shartnoma shartlarini oʻzgartirish qonunda belgilangan talablarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar oʻzlari koʻrsatadigan xizmatlarga oid shartnoma shartlarini bir tomonlama tartibda oʻzgartirishga yoki toʻldirishga haqli emas, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Mikromoliya tashkiloti va lombard bir tomonlama tartibda foiz stavkasini kamaytirishga, neustoyka (jarima, penya) miqdorini kamaytirishga yoki uni toʻliq yoki qisman bekor qilishga, neustoyka (jarima, penya) undirilmaydigan muddatni belgilashga yoxud uni undirishni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli, shuningdek basharti qarz oluvchining qarzi oshishiga olib kelmasa, shartnomaning boshqa shartlarini oʻzgartirishga ham haqli. Mikromoliya tashkiloti yoki lombard shartnomada belgilangan tartibda qarz oluvchiga shartnoma shartlari oʻzgarganligi toʻgʻrisidagi xabarnomani, kelgusi toʻlovlar miqdori oʻzgargan taqdirda esa kelgusi toʻlovlar haqidagi axborotni ham yuborishi va shartnoma shartlarining oʻzgarishlari haqidagi axborotdan foydalanish imkoniyatini taʼminlashi shart.
Isteʼmolchining (mijozning) huquqlarini cheklovchi va (yoki) uning zimmasiga qonunchilikda nazarda tutilmagan qoʻshimcha majburiyatlarni yuklovchi shartnoma shartlari oʻz-oʻzidan haqiqiy emas. Shartnomaga bunday shartlarni kiritish natijasida isteʼmolchiga (mijozga) yetkazilgan moddiy zararning oʻrni mikromoliya tashkiloti yoki lombard tomonidan sud tartibida qoplanishi yoki kompensatsiya qilinishi lozim.
36-modda. Shikoyatlarni koʻrib chiqish
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar oʻz isteʼmolchilarining (mijozlarining) shikoyatlarini koʻrib chiqish tartib-taomilini belgilovchi tartibga ega boʻlishi shart.
Isteʼmolchilarning (mijozlarning) shikoyatlari ogʻzaki, yozma yoxud elektron shaklda boʻlishi mumkin va ular mikromoliya tashkilotiga yoki lombardga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kundan oshmagan muddatda, qoʻshimcha oʻrganish, tekshirish va (yoki) qoʻshimcha hujjatlarni soʻrab olish talab etilganda esa bir oygacha boʻlgan muddatda koʻrib chiqilib, javob yozma shaklda berilishi kerak.
Mikromoliya tashkilotlari va lombardlar isteʼmolchilarning (mijozlarning) shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqini cheklashga haqli emas. Shikoyatlarni qabul qilishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
37-modda. Axborotning maxfiyligi
Mikromoliya tashkilotlari, faktoring tashkilotlari va lombardlar oʻz qarz oluvchilari (mijozlari) hamda kreditorlarining moliyaviy operatsiyalariga doir axborotning maxfiyligini kafolatlaydi. Mikromoliya tashkilotining, faktoring tashkilotining va lombardning boshqaruv organlari aʼzolari, shuningdek xodimlari nobank kredit tashkilotining, uning qarz oluvchilarining (mijozlarining) operatsiyalariga, shuningdek kreditorlar bilan operatsiyalarga doir sirni saqlashi shart.
Konfidensial axborot oʻziga ishonib topshirilgan yoki xizmat vazifalarini bajarishi munosabati bilan ushbu axborot oʻziga maʼlum boʻlib qolgan shaxslar uni oshkor etganlik uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Mikromoliya tashkilotlariga faktoring tashkilotlariga va lombardlarga nisbatan bank siri toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan qoidalar qoʻllaniladi.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
38-modda. Nobank kredit tashkiloti faoliyatini oʻzgartirishning, uni qayta tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari va nobank kredit tashkilotini tugatish
Mikromoliya tashkiloti oʻz faoliyatini “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan tartibda mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirishi mumkin.
Nobank kredit tashkilotini qayta tashkil etish ishtirokchilar (aksiyadorlar) umumiy yigʻilishining qaroriga asosan qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish va oʻzgartirish shaklida amalga oshiriladi.
Mikromoliya tashkiloti yoki faktoring tashkiloti boʻlish va ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etilganda yangidan vujudga keladigan mikromoliya tashkiloti yoki faktoring tashkiloti majburiyatlarga huquqiy voris boʻlishda va (yoki) qayta tashkil etilayotgan mikromoliya tashkiloti yoxud faktoring tashkiloti ushbu Qonun 8-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobidan faoliyatni amalga oshirgan taqdirda prudensial normativlarga rioya etishi kerak.
Nobank kredit tashkilotini qayta tashkil etish va tugatish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
39-modda. Nizolarni hal etish
Nobank kredit tashkilotlari faoliyati va mikromoliyalashtirish faoliyati sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
40-modda. Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
41-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish
1. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi 154-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 11-noyabrda qabul qilingan OʻRQ-582-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 11, 790-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 11-modda birinchi qismining :
oʻninchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklar faoliyatini litsenziyalashda, mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarni va ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarini hisob roʻyxatidan oʻtkazishda, shuningdek banklar, mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari, lombardlar va banklar guruhlari faoliyatini tartibga solish hamda nazorat qilishda asoslantirilgan mulohazadan foydalanadi”;
oʻn toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklardagi, mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlardagi, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlaridagi va lombardlardagi qoidabuzarliklarni aniqlash yuzasidan nazorat tadbirlarini amalga oshiradi, shu jumladan masofadan turib ham amalga oshiradi”;
2) 12-modda birinchi qismining :
oʻninchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklarning, toʻlov tashkilotlarining, toʻlov tizimlari operatorlarining, valyuta birjalari va kredit byurolarining faoliyatini litsenziyalaydi, banklarning, shuningdek mikromoliya tashkilotlarining, lombardlarning, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarining (bundan buyon matnda nobank kredit tashkilotlari deb yuritiladi), toʻlov tashkilotlarining, toʻlov tizimlari operatorlarining, valyuta birjalarining, kredit byurolarining va banklar guruhlarining faoliyatini tartibga soladi hamda ushbu faoliyat ustidan nazoratni amalga oshiradi”;
oʻn beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Markaziy bank nazorat qilishi lozim boʻlgan shaxslar tomonidan ichki nazorat qoidalariga hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq axborotni maxsus vakolatli davlat organiga taqdim etish tartibiga rioya etilishi yuzasidan monitoring hamda nazoratni amalga oshiradi”;
oʻn yettinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklar va nobank kredit tashkilotlari (bundan buyon matnda kredit tashkilotlari deb yuritiladi) xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash, moliyaviy xizmatlarning ochiqligini hamda aholining va tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy savodxonligi darajasini oshirish choralarini koʻradi”;
3) 20-modda :
sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklar, shu jumladan tizimli ahamiyatga molik banklar, shuningdek banklar guruhlari, mikromoliya tashkilotlari hamda ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari uchun prudensial normativlarni hisoblab chiqarish tartibini va ushbu normativlarning yoʻl qoʻyiladigan qiymatlarini belgilaydi”;
oʻn ikkinchi xatboshisidagi “mikrokredit tashkilotlarining” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
quyidagi mazmundagi oʻn toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarni va ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi”;
oʻn toʻrtinchi — yigirma sakkizinchi xatboshilari tegishincha oʻn beshinchi — yigirma toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;
4) 60-modda :
birinchi qismining :
ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklarni va kredit byurolarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish tartibi hamda shartlarini”;
toʻrtinchi xatboshisidagi “bank faoliyati sohasida” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
oʻninchi xatboshisidagi “mikrokredit tashkilotlari, lombardlar, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
oʻn beshinchi xatboshisidagi “mikrokredit tashkilotlarini, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlarini va kredit byurolarini” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
quyidagi mazmundagi oʻn sakkizinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirmanchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“yuridik shaxslar tomonidan yangi moliyaviy operatsiyalar, texnologiyalar va xizmatlarni nazorat qilinadigan cheklangan muhitda (qamrov hududi, sinov davri, operatsiyalar va xizmatlarning soni va (yoki) hajmi, isteʼmolchilar soni va boshqalar) sinovdan oʻtkazish boʻyicha maxsus huquqiy rejimini (“tartibga solish qumdoni”);
mikromoliya tashkilotlari tomonidan toʻlov agentining (subagentining) yoki banklar, sugʻurta va boshqa moliya tashkilotlari agentining vazifalarini amalga oshirish tartibini;
mikromoliya tashkilotlari tomonidan islomiy moliyalashtirishga oid xizmatlar koʻrsatish tartibini”;
oʻn sakkizinchi xatboshisi yigirma birinchi xatboshi deb hisoblansin;
uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Markaziy bank banklar va kredit byurolarining davlat reyestrlarini, banklarga, toʻlov tashkilotlariga, toʻlov tizimlari operatorlariga, valyuta birjalariga, kredit byurolariga berilgan litsenziyalarning reyestrlarini, mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestrini, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestrini, lombardlar reyestrini, shuningdek ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar va xabarnomalar reyestrlarini yuritadi”;
5) 61-modda :
birinchi qismining oʻn birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklar, shu jumladan tizimli ahamiyatga molik banklar, shuningdek banklar guruhlari, mikromoliya tashkilotlari va ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari uchun prudensial normativlarni hisoblab chiqarish tartibini hamda ushbu normativlarning yoʻl qoʻyiladigan qiymatlarini”;
ikkinchi qismining :
toʻrtinchi xatboshisidagi “mikrokredit” degan soʻz “mikromoliya” degan soʻz bilan almashtirilsin;
beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“banklar va mikromoliya tashkilotlari tomonidan beriladigan isteʼmol kreditlari hamda mikroqarzlar, shuningdek lombardlar tomonidan beriladigan mikroqarzlar boʻyicha foiz stavkalari va toʻlovlarining eng yuqori qiymatlarini belgilashga”;
oʻn uchinchi xatboshisidagi “mikrokredit tashkilotlari, lombardlar, ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
6) 65-modda :
oʻn toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish faoliyatini amalga oshirishga”;
quyidagi mazmundagi oʻn beshinchi, oʻn oltinchi va oʻn yettinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:
“mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshirishga;
jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan tegishincha yaqin qarindoshlari hamda ular bilan bogʻliq boʻlgan shaxslar bilan birgalikda harakat qiluvchi jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek norezidentlar tomonidan bir yoki bir nechta bitim natijasida nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻn va undan koʻproq foizni tashkil etadigan ulushi bevosita yoki bilvosita olinayotganda;
nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ushbu moddaning oʻn toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan hajmdagi ulushi oluvchiga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olinayotganda”;
7) 65 1 -moddaning birinchi qismi :
yettinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“mikromoliya tashkiloti filialini ochish yoki yopish”;
quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“lombard filialini ochish yoki yopish”;
8) 67-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Nobank kredit tashkilotlari qonunchilik talablarini, shu jumladan belgilangan prudensial normativlarni buzgan yoki xabardor qilish tartibida faoliyatni (harakatlarni) amalga oshirish uchun belgilangan talablar va shartlar bajarilganligi toʻgʻrisida Markaziy bankka yolgʻon yoki notoʻgʻri axborot bergan taqdirda Markaziy bank:
qoidabuzarga oʻz faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar yuborishga;
ularning oʻz kapitalining besh foizigacha miqdorda jarima undirishga;
ayrim operatsiyalarni oʻtkazishni uch oygacha boʻlgan muddatga cheklashga;
nobank kredit tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan yoki ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari reyestridan yoki lombardlar reyestridan chiqarib tashlashga;
xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyatni toʻxtatib turishga yoki tugatishga haqlidir”;
9) 10-bob :
quyidagi mazmundagi 67 1 -modda bilan toʻldirilsin:
“67 1 -modda. Moliyaviy xizmatlar sohasidagi maxsus “tartibga solish qumdoni” huquqiy rejimi
Yuridik shaxslarning yangi moliyaviy operatsiyalar, texnologiyalar va xizmatlarni nazorat qilinadigan cheklangan muhitda (qamrov hududi, sinov davri, operatsiyalar va xizmatlarning soni va (yoki) hajmi, isteʼmolchilar soni va boshqalar) sinovdan oʻtkazish boʻyicha faoliyatini maxsus tartibga solish moliyaviy xizmatlar sohasidagi maxsus huquqiy rejimdir (“tartibga solish qumdoni”).
Maxsus huquqiy rejimni joriy etish va bekor qilish, mazkur rejim doirasida faoliyatni amalga oshirish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
Maxsus huquqiy rejim Markaziy bank tomonidan maxsus huquqiy rejimning vaqtinchalik tartibini tasdiqlash orqali joriy etilib, ushbu tartib quyidagilarni nazarda tutadi:
maxsus huquqiy rejimning uch yildan oshishi mumkin boʻlmagan amal qilish muddatini;
maxsus huquqiy rejim ishtirokchilariga nisbatan tatbiq etilmaydigan qonunchilik hujjatlarining normalarini;
maxsus huquqiy rejim joriy etilishining samaradorligi va natijadorligini baholash tartib-taomillari hamda mezonlarini, shu jumladan maqsadli indikatorlarni;
maxsus huquqiy rejimni joriy etish va qoʻllash uchun zarur boʻlgan boshqa axborotni.
Maxsus huquqiy rejim amal qilishi yakunlanganidan keyin maxsus huquqiy rejim doirasida sinovdan oʻtkazilgan yangi moliyaviy operatsiyalar, texnologiyalar va xizmatlarni joriy etishning maqsadga muvofiqligi yuzasidan tahlil oʻtkaziladi.
Maxsus huquqiy rejim doirasida sinovdan oʻtkazilgan yangi moliyaviy operatsiyalar, texnologiyalar va xizmatlarni joriy etish maqsadga muvofiq deb topilgan taqdirda, Markaziy bank maxsus huquqiy rejim doirasida sinovdan oʻtkazilgan yangi moliyaviy operatsiyalar, texnologiyalar hamda xizmatlarni ularning amal qilishini cheklamasdan joriy etishga doir qonunchilik hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha takliflar tayyorlaydi”;
quyidagi mazmundagi 69 1 -modda bilan toʻldirilsin:
“69 1 -modda. Markaziy bankning davlat organlari va tashkilotlari bilan litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari doirasidagi oʻzaro hamkorligi
Markaziy bank davlat organlari va tashkilotlaridan litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari doirasida qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni soʻrab olishga haqlidir.
Davlat organlari va tashkilotlari Markaziy bank tomonidan soʻralgan, tegishli qaror qabul qilish uchun zarur boʻlgan axborotni taqdim etishi kerak”.
2. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan 163-I-sonli va 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan 256-I-sonli qonunlari bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, 2-songa ilova, № 11-12; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 9, 229-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 182-modda; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda, № 9, 494, 498-moddalar; 2007-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 4, 156, 164-moddalar, № 8, 367-modda, № 9, 416-modda, № 12, 598, 608-moddalar; 2008-yil, № 4, 192-modda, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335, 337, 340-moddalar; 2011-yil, № 12/2, 363, 364, 365-moddalar; 2012-yil, № 4, 106, 109-moddalar, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 9, 510-modda, № 12, 773-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 433-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 3, 161, 166-moddalar, № 5, 267-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880, 886-moddalar; 2020-yil, № 1, 3, 4-moddalar, № 10, 593-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 801-modda, № 10, 968-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 289-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Fuqarolardan shaxsiy isteʼmolga moʻljallangan koʻchar mol-mulkni qisqa muddatli mikroqarzlarni taʼminlash uchun garovga qabul qilish ixtisoslashgan tashkilotlar — faoliyatini xabardor qilish tartibida amalga oshiradigan lombardlar tomonidan tadbirkorlik faoliyati sifatida amalga oshirilishi mumkin”;
2) 750-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalashtirish shartnomalarini moliya agenti sifatida banklar va boshqa kredit tashkilotlari tuzishi mumkin”.
4. Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 6-mayda qabul qilingan “Isteʼmol krediti toʻgʻrisida”gi OʻRQ-33-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 5, 216-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2021-yil, 4-songa ilova) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 4-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Banklar va nobank kredit tashkilotlari, shuningdek mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari moliyaviy isteʼmol krediti beruvchi tashkilotlardir”;
2) 17-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Isteʼmol krediti berish shartnomasi va uning qarz oluvchi tomonidan bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kredit tarixini shakllantirish uchun kredit byurolariga taqdim etiladi hamda ulardan qonunchilikda belgilangan tartibda foydalaniladi. Moliya isteʼmol krediti berish shartnomasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Kredit axborotining davlat reyestriga ham taqdim etiladi”.
5. Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-oktabrda qabul qilingan “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-301-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 10, 271-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda) 16-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Banklar va nobank kredit tashkilotlari, shuningdek mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari boʻlgan kredit axborotini yetkazib beruvchilar oʻzidagi mavjud kredit axborotini Kredit axborotining davlat reyestriga va kredit byurolariga taqdim etishi shart”.
6. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 1-noyabrda qabul qilingan “Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-578-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 11, 786-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda) 18-moddasi ikkinchi qismining sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“mikromoliya tashkiloti faoliyati”.
7. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda) Ilovasi 20-bandining “v” kichik bandi chiqarib tashlansin.
8. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 25-fevralda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi OʻRQ-677-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 2, 146-modda) 14-moddasining ikkinchi xatboshisidagi “va boshqa kredit tashkilotlarini” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
9. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 15-iyulda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-701-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 7, 661-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 1-ilovaning 14-pozitsiyasi chiqarib tashlansin;
2) 2-ilova quyidagi mazmundagi 48 1 , 48 2 va 48 3 -pozitsiyalar bilan toʻldirilsin:
“ 48 1 . Mikromoliya tashkilotini mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi qaror Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki 48 2 . Toʻlov tashkilotini mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi qaror Mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki 48 3 . Nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushini olish uchun dastlabki (keyingi) ruxsatnoma Jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan tegishincha yaqin qarindoshlari hamda ular bilan bogʻliq boʻlgan shaxslar bilan birgalikda harakat qiluvchi jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek norezidentlar tomonidan bir yoki bir nechta bitim natijasida nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻn va undan koʻproq foizni tashkil etadigan ulushini bevosita yoki bilvosita olish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki nobank kredit tashkilotining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻn foiz va undan koʻproq ulushini oluvchiga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olish ” ;
3) 3-ilovaning :
10-pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ 10. Mikromoliya tashkilotining filialini ochganlik yoki yopganlik haqidagi xabarnoma Mikromoliya tashkilotining filialini ochish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki ” ;
quyidagi mazmundagi 10 1 -pozitsiya bilan toʻldirilsin:
“ 10 1 . Lombardning filialini ochganlik yoki yopganlik haqidagi xabarnoma Lombardning filialini ochish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki ”.
42-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 15-sentabrda qabul qilingan “Mikromoliyalash toʻgʻrisida”gi OʻRQ-50-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 9, 492-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 20-sentabrda qabul qilingan “Mikrokredit tashkilotlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-53-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 9, 495-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 17-dekabrda qabul qilingan “Xususiy bank va moliya institutlari hamda ular faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-339-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 12, 330-modda);
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-345-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 12, 336-modda) 18 va 19-moddalari ;
5) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 39-moddasi ;
6) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 4-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-373-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 9, 244-modda) 25-moddasi ;
7) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 20-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga xususiy mulkni, tadbirkorlik subyektlarini ishonchli himoya qilishni yanada kuchaytirishga, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-391-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 8, 312-modda) 32 va 41-moddalari ;
8) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 29-dekabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik faoliyatining jadal rivojlanishini taʼminlashga, xususiy mulkni har tomonlama himoya qilishga va ishbilarmonlik muhitini sifat jihatidan yaxshilashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-418-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 12, 385-modda) 12-moddasi ;
9) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-429-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 4, 137-modda) 13-moddasi ;
10) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga iqtisodiy munosabatlar va tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-494-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 10, 670-modda) 4 va 5-moddalari ;
11) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevralda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi baʼzi davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-522-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 2, 47-modda) 42-moddasi ;
12) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-586-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 880-modda) 39-moddasi ;
13) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 17-martda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-612-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 3, 203-modda) 5-moddasi ;
14) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 172 , 174 va 215-moddalari ;
15) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-oktabrda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-721-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 10, 968-modda) 18-moddasi .
43-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Markaziy bank ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
44-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
45-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Nobank kredit tashkilotlari ushbu Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran olti oy ichida firma nomini ushbu Qonunning 13-moddasida belgilangan talablarga muvofiqlashtirishi shart.
Ushbu Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran va firma nomi ushbu Qonunning 13-moddasiga muvofiqlashtirilguniga qadar mikrokredit tashkilotlari mikromoliya tashkilotlari deb eʼtirof etiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 20-aprel,
OʻRQ-765-son
Закон Республики Узбекистан
О небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности
Принят Законодательной палатой 28 декабря 2021 года Одобрен Сенатом 17 марта 2022 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области деятельности небанковских кредитных организаций и микрофинансовой деятельности.
Статья 2. Законодательство о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности
Законодательство о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Небанковские кредитные организации
Небанковскими кредитными организациями являются следующие кредитные организации, осуществляющие отдельные виды финансовых операций банков, допустимые сочетания которых определяются настоящим Законом:
микрофинансовая организация — юридическое лицо, осуществляющее микрофинансовую деятельность, а также оказывающее иные услуги, предусмотренные настоящим Законом;
ломбард — юридическое лицо, осуществляющее деятельность по выдаче физическим лицам краткосрочных микрозаймов под залог в виде заклада движимого имущества (вещи), предназначенного для личного потребления;
организация по рефинансированию ипотеки — юридическое лицо, осуществляющее деятельность по привлечению финансовых средств и направлению их на рефинансирование ипотечных кредитов;
организация по предоставлению гарантий — юридическое лицо, осуществляющее на профессиональной основе деятельность по предоставлению гарантий (поручительств) по исполнению денежных обязательств юридических и физических лиц перед кредитной организацией, а также оказывающее иные услуги, предусмотренные законодательством;
факторинговая организация — юридическое лицо, осуществляющее деятельность по финансированию под уступку денежного требования (факторинг).
Статья 4. Деятельность небанковских кредитных организаций
Микрофинансовые организации вправе:
осуществлять микрофинансовую деятельность;
осуществлять функции платежного агента (субагента) или агента банков, страховых и иных финансовых организаций;
оказывать консультационные и информационные услуги, связанные с осуществляемой ими деятельностью;
предоставлять субъектам предпринимательства кредиты, лизинг, гарантии, оказывать услуги по финансированию под уступку денежного требования (факторинг) и услуги исламского финансирования в размере, превышающем сумму микрокредита;
предоставлять микрокредит в иностранной валюте и оказывать финансовые услуги, указанные в абзаце пятом настоящей части, юридическим лицам в иностранной валюте;
осуществлять деятельность платежной организации в порядке, установленном для данных организаций/
Под услугами исламского финансирования понимаются финансовые услуги, оказываемые в порядке, разработанном Центральным банком Республики Узбекистан (далее — Центральный банк) в соответствии с правилами международных организаций, устанавливающих стандарты осуществления исламского финансирования.
Ломбарды вправе:
выдавать физическим лицам краткосрочные (до одного года) микрозаймы под залог в виде заклада движимого имущества (вещи), предназначенного для личного потребления;
принимать от физических лиц на временное хранение движимое имущество (вещи), предназначенное для личного потребления.
Организации по рефинансированию ипотеки вправе:
1) осуществлять рефинансирование ипотечных кредитов путем:
а) предоставления финансовых средств банкам под выданные ими или подлежащие к выдаче ипотечные кредиты;
б) приобретения права требования по ипотечным кредитам, выданным банками;
в) вложения денежных средств в ипотечные ценные бумаги, выпущенные банками;
2) оказывать консультационные и информационные услуги, связанные с рефинансированием ипотечных кредитов.
Организация по предоставлению гарантий вправе:
предоставлять гарантию (поручительство) по исполнению денежного обязательства лица перед кредитной организацией;
предоставлять финансовые средства кредитным организациям для оказания ими услуг, предусмотренных законодательством;
оказывать иные финансовые услуги, предусмотренные законодательством.
Под осуществлением на профессиональной основе деятельности по предоставлению гарантий (поручительств) понимается деятельность юридического лица, не являющегося банком или страховой организацией, по предоставлению гарантий (поручительств) более десяти раз в течение одного года, за исключением предоставления гарантий (поручительств) данным юридическим лицом лицам, являющимся его учредителями (акционерами, участниками) или работниками.
Факторинговые организации вправе:
в качестве финансового агента приобретать или отчуждать права требования на основании договора финансирования под уступку денежного требования (факторинг);
вести для клиента бухгалтерский учет, а также предоставлять клиенту иные финансовые услуги, связанные с денежными требованиями, являющимися предметом уступки, по договору финансирования под уступку денежного требования (факторинг).
Небанковские кредитные организации вправе оказывать услуги дистанционно (электронные услуги), приобретать государственные ценные бумаги Республики Узбекистан, доли в уставном фонде (уставном капитале) юридических лиц и их долговые ценные бумаги, вносить в банк свободные денежные средства в качестве вкладов (депозитов), а также иметь иные права в соответствии с законодательством.
Статья 5. Микрофинансовая деятельность
Деятельность юридических лиц по оказанию следующих услуг признается микрофинансовой деятельностью:
предоставление микрозайма — денежных средств, выдаваемых заемщику — физическому лицу в размере, не превышающем ста миллионов сумов, на условиях платности, срочности и возвратности;
предоставление микрокредита — денежных средств, выдаваемых заемщику — субъекту предпринимательства или самозанятому лицу в размере, не превышающем трехсот миллионов сумов, на условиях платности, срочности и возвратности, а также использования их на определенные цели в случаях, предусмотренных договором;
предоставление кредитов и гарантий, оказание услуг исламского финансирования физическим лицам в размере, не превышающем сумму микрозайма;
предоставление лизинга и гарантий, оказание факторинговых услуг и услуг исламского финансирования субъектам предпринимательства в размере, не превышающем сумму микрокредита.
Микрофинансовую деятельность вправе осуществлять банки, микрофинансовые и платежные организации, а также ломбарды в части выдачи микрозаймов.
Статья 6. Ограничения деятельности небанковских кредитных организаций
Небанковские кредитные организации не вправе:
непосредственно осуществлять производственную, страховую, а также торговую деятельность, за исключением микрофинансовых организаций, оказывающих услуги исламского финансирования, и иную деятельность, не предусмотренную настоящим Законом;
привлекать вклады (депозиты) от физических и юридических лиц;
привлекать займы от участников (акционеров) — физических лиц в размере, превышающем двукратную сумму вклада в уставный фонд (уставный капитал) или номинальной стоимости акций, находящихся у них в собственности, за исключением привлечения займов в форме облигаций.
Статья 7. Требования к деятельности небанковских кредитных организаций
Небанковская кредитная организация при осуществлении своей деятельности должна:
соблюдать требования законодательства о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности, а также законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
обеспечивать уставный фонд (уставный капитал) не ниже размера, установленного в части третьей статьи 17 настоящего Закона;
обеспечивать соответствие руководящих работников требованиям, установленным статьей 16 настоящего Закона.
Ломбард, помимо требований, установленных в части первой настоящей статьи, должен обеспечивать соответствие кассового помещения требованиям Центрального банка.
Статья 8. Источники средств деятельности небанковских кредитных организаций
Источниками средств деятельности небанковских кредитных организаций являются их собственные средства, кредиты банков, гранты, а также заемные средства, привлеченные от своих участников (акционеров).
Микрофинансовые организации и факторинговые организации при соблюдении пруденциальных нормативов, установленных статьей 26 настоящего Закона, а также организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий, помимо средств, указанных в части первой настоящей статьи, вправе осуществлять деятельность за счет:
средств от размещения корпоративных облигаций;
средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и государственных фондов;
займов международных финансовых институтов, иностранных правительственных финансовых организаций, негосударственных некоммерческих организаций, в том числе иностранных;
займов юридических лиц, в том числе иностранных;
средств от размещения ценных бумаг, соответствующих исламскому финансированию, — для микрофинансовых организаций;
средств от размещения ипотечных ценных бумаг — для организаций по рефинансированию ипотеки.
Статья 9. Независимость небанковских кредитных организаций
Небанковские кредитные организации независимы в принятии решений, связанных с их деятельностью.
Государственным органам и их должностным лицам запрещается вмешиваться в деятельность небанковских кредитных организаций, требовать различного рода выплат и взносов, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.
Статья 10. Ассоциации и иные объединения небанковских кредитных организаций
Небанковские кредитные организации в целях защиты своих общих интересов и осуществления совместных программ могут создавать ассоциации и иные объединения, если их создание не противоречит требованиям законодательства.
Ассоциации и иные объединения небанковских кредитных организаций в десятидневный срок после их регистрации уполномоченным государственным органом или принятия решения о ликвидации уведомляют об этом Центральный банк.
Статья 11. Осуществление платежными организациями деятельности микрофинансовых организаций
Деятельность микрофинансовой организации вправе также осуществлять платежные организации после прохождения учетной регистрации в Центральном банке (далее — учетная регистрация), проводимой посредством внесения сведений о платежной организации в реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации.
К платежным организациям, осуществляющим деятельность микрофинансовой организации, применяются требования, предусмотренные настоящим Законом для микрофинансовых организаций в части:
их создания, а также открытия филиалов;
изменения состава участников (акционеров);
процедуры учетной регистрации;
осуществления деятельности;
осуществления регулирования и надзора за деятельностью небанковских кредитных организаций, в том числе соблюдения пруденциальных нормативов;
защиты прав потребителей услуг микрофинансовой организации.
На платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организации, не распространяются требования, установленные настоящим Законом к фирменному наименованию небанковских кредитных организаций, квалификационные требования к руководящим работникам небанковских кредитных организаций, а также срок предоставления документов для учетной регистрации, установленный в части первой статьи 20 настоящего Закона.
Один из членов исполнительного органа платежной организации, осуществляющей деятельность микрофинансовой организации, должен соответствовать требованиям, предъявляемым к руководителю исполнительного органа микрофинансовой организации, установленным статьей 16 настоящего Закона.
Платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организации, обязаны предоставлять кредитным бюро и в Государственный реестр кредитной информации имеющуюся у них кредитную информацию в соответствии с законодательством об обмене кредитной информацией.
Отзыв у платежной организации, осуществляющей деятельность микрофинансовой организации, лицензии на осуществление деятельности платежной организации является основанием для исключения ее из реестра организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, за исключением случая ее перерегистрации в качестве микрофинансовой организации. В случае принятия высшим органом управления платежной организации решения об осуществлении деятельности в качестве микрофинансовой организации данная организация обязана:
уведомить об этом Центральный банк в течение десяти дней со дня отзыва лицензии;
пройти перерегистрацию в качестве микрофинансовой организации и представить в Центральный банк сведения об этом в течение сорока пяти дней со дня отзыва лицензии. До предоставления данных сведений запрещается осуществлять деятельность, предусмотренную частью первой статьи 4 настоящего Закона.
Глава 2. Создание небанковских кредитных организаций и их филиалов
Статья 12. Создание небанковских кредитных организаций
Микрофинансовые организации, факторинговые организации и ломбарды создаются в форме акционерного общества или общества с ограниченной ответственностью, организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий — в форме акционерного общества.
Небанковские кредитные организации подлежат государственной регистрации в соответствии с законодательством.
Статья 13. Фирменное наименование небанковской кредитной организации
Фирменное наименование небанковской кредитной организации должно содержать указание на ее организационно-правовую форму, а также в зависимости от вида организации — слово или словосочетание «микрофинансовая организация», «факторинговая организация», «по рефинансированию ипотеки» или «ломбард», а сокращенное наименование (при наличии) микрофинансовой организации — аббревиатуру «МФО».
Использование фирменных наименований, сходных до степени их смешения с фирменными наименованиями ранее созданных или создаваемых на территории Республики Узбекистан банков либо небанковских кредитных организаций, запрещается, за исключением использования небанковскими кредитными организациями фирменных наименований создавших их банков или акционерами, создавшими данные банки, а также использования микрофинансовой организацией, изменившей свою деятельность на деятельность микрофинансового банка.
Небанковская кредитная организация не вправе использовать на официальных бланках, печатях, штампах и иной документации, связанной с ее деятельностью, а также в рекламе, на вывесках, проспектах и печатных изданиях фирменное наименование, отличное от того, которое установлено в ее уставе.
Юридические лица, прошедшие государственную регистрацию в качестве одного из видов небанковской кредитной организации, но в течение трех месяцев после их государственной регистрации, не представившие документы для прохождения учетной регистрации, не имеют права использовать в своем фирменном наименовании словосочетание «микрофинансовая организация», «по рефинансированию ипотеки», «факторинговая организация» или аббревиатуру «МФО», а также юридические лица, не направившие в Центральный банк уведомление о начале деятельности ломбарда, — слово «ломбард».
Юридические лица, не являющиеся небанковскими кредитными организациями, не вправе использовать в своем фирменном наименовании слово, словосочетание и (или) аббревиатуру, предполагающие осуществление ими деятельности микрофинансовой организации, факторинговой организации, ломбарда, деятельности по рефинансированию ипотечных кредитов или кредитованию физических лиц, за исключением юридических лиц, осуществляющих данную деятельность в соответствии с законодательством.
Требования настоящей статьи не распространяются на организации по предоставлению гарантий.
Статья 14. Учредители и участники (акционеры) небанковской кредитной организации
Учредителями и участниками (акционерами) небанковской кредитной организации могут быть юридические и физические лица — резиденты и нерезиденты Республики Узбекистан.
Следующие лица не могут прямо или косвенно владеть долями в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации:
физические лица, являющиеся резидентами и (или) проживающие в государстве или на территории, предоставляющих льготный налоговый режим и (или) не предусматривающих раскрытие личности бенефициарного собственника и предоставление информации о финансовых операциях;
юридические лица, зарегистрированные или в которых член органа управления является резидентом, проживает или зарегистрирован в государстве или на территории, предоставляющих льготный налоговый режим и (или) не предусматривающих раскрытие личности бенефициарного собственника и предоставление информации о финансовых операциях;
физические лица, не соответствующие требованиям к деловой репутации, указанным в части второй статьи 16 настоящего Закона;
юридические лица, в которых член органа управления не соответствует требованиям к деловой репутации, указанным в части второй статьи 16 настоящего Закона;
лица, признанные банкротами;
политические партии, профессиональные союзы, религиозные организации;
государственные органы, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;
другие небанковские кредитные организации, осуществляющие деятельность на территории Республики Узбекистан.
Лицом, косвенно владеющим долей в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, является лицо, владеющее долей в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации посредством другого лица, над которым осуществляет контроль.
Под контролем понимается взаимосвязь между лицами, соответствующая одному из следующих критериев:
владение лицом преобладающей долей в уставном фонде (уставном капитале) юридического лица;
право лица, являющегося участником (акционером), назначать или заменять большинство членов органов управления этого юридического лица;
возможность лица оказывать влияние на деятельность юридического лица в соответствии с заключенным с ним договором и (или) положениями его устава.
Бенефициарным собственником юридического лица является физическое лицо, которое прямо или косвенно владеет юридическим лицом либо контролирует его.
Статья 15. Изменение состава участников (акционеров) небанковской кредитной организации
Физические и юридические лица, в том числе действующие совместно соответственно с близкими родственниками и связанными с ними лицами, а также нерезиденты Республики Узбекистан (далее — нерезиденты), обязаны до приобретения прямо или косвенно доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, которая в результате одной или нескольких сделок составит:
десять и более процентов, но не более двадцати процентов — уведомить Центральный банк;
двадцать и более процентов — получить предварительное разрешение Центрального банка.
При уведомлении в соответствии с частью первой настоящей статьи в Центральный банк представляется документальное подтверждение информации об источниках средств, направляемых для приобретения доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации.
В случае если для получения предварительного разрешения на приобретение доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации требуется получение предварительного согласия антимонопольного органа, заявление, представленное для получения предварительного разрешения на приобретение доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, рассматривается Центральным банком с учетом решения антимонопольного органа.
Для получения предварительного разрешения лицо, намеревающееся приобрести долю в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, представляет в Центральный банк через электронную платформу Центрального банка (далее — электронная платформа) заявление с приложением:
1) в случае вступления нового участника (акционера) в состав участников (акционеров) небанковской кредитной организации:
а) документального подтверждения информации об источниках средств, направляемых для приобретения доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации;
б) сведений, подтверждающих, что лицо, намеревающееся приобрести долю в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, соответствует требованиям, установленным в части второй статьи 14 настоящего Закона;
в) соответствующих документов, указанных в части третьей статьи 20 настоящего Закона, если лицо, намеревающееся приобрести долю в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, является нерезидентом;
2) в случае увеличения размера вклада (количества акций), принадлежащего участнику (акционеру), — документального подтверждения информации об источниках средств, направляемых для увеличения долей в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации.
Сделки по приобретению долей в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, заключенные без предварительного разрешения Центрального банка, считаются недействительными.
Получение последующего разрешения Центрального банка требуется при получении лицом доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации в объеме, указанном в части первой настоящей статьи, при обстоятельствах, не зависящих от него (правопреемство, наследование, дарение или приобретение права собственности по решению суда). Со дня получения лицом доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации при обстоятельствах, не зависящих от него, до дня принятия Центральным банком соответствующего решения, а в случае принятия Центральным банком решения об отказе в выдаче последующего разрешения — со дня принятия такого решения и до отчуждения данной доли у этого лица приостанавливается право требования созыва внеочередного общего собрания участников (акционеров), внесения вопросов в повестку дня, а также выдвижения кандидатов в члены наблюдательного совета (при наличии) и исполнительных органов.
Лицо, получившее долю в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации при обстоятельствах, не зависящих от него, в течение шестидесяти дней со дня ее получения должно представить в Центральный банк через электронную платформу заявление на получение последующего разрешения и сведения, подтверждающие, что данное лицо соответствует требованиям, установленным в части второй статьи 14 настоящего Закона.
Центральный банк принимает решение о выдаче или мотивированном отказе в выдаче предварительного или последующего разрешения в течение пятнадцати рабочих дней со дня получения документов, указанных в части второй или пятой настоящей статьи.
Выданное предварительное разрешение на приобретение доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации сохраняет юридическую силу в течение шести месяцев со дня его получения.
Основаниями для отказа в выдаче предварительного или последующего разрешения являются:
представление документов в неполном объеме и (или) наличие в них недостоверных и (или) искаженных сведений;
несоответствие лица, приобретающего или получившего при обстоятельствах, не зависящих от него, долю в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, требованиям, установленным частью второй статьи 14 настоящего Закона;
использование для приобретения доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации средств, полученных в кредит, под залог, и иных средств, обремененных обязательствами, а также средств, полученных от преступной деятельности.
В случае непредставления участником (акционером) заявления или получения отказа в последующем разрешении доля в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, полученная при обстоятельствах, не зависящих от него, подлежит отчуждению в течение трех месяцев со дня:
получения доли при непредставлении заявления на получение последующего разрешения;
получения отказа в выдаче последующего разрешения.
В случае выявления факта наличия в составе лиц, прямо или косвенно владеющих долями в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, лица, указанного в части второй статьи 14 настоящего Закона, Центральный банк направляет небанковской кредитной организации и ее высшему органу управления предписание с требованием его замены. Со дня получения данного предписания у лица, указанного в предписании, приостанавливается право требования созыва внеочередного общего собрания участников (акционеров), внесения вопросов в повестку дня, а также выдвижения кандидатов в члены наблюдательного совета (при наличии) и исполнительных органов.
Небанковская кредитная организация или лицо, указанное в предписании Центрального банка, вправе обжаловать предписание в административный суд в порядке, установленном законодательством. Обжалование предписания не освобождает от исполнения решения Центрального банка.
Небанковская кредитная организация после изменения состава участников обязана предоставить в Центральный банк изменения и (или) дополнения, внесенные в устав, в течение пяти рабочих дней со дня их государственной регистрации в соответствии с законодательством.
Статья 16. Требования к руководящим работникам небанковских кредитных организаций
Члены наблюдательного совета (при наличии) и исполнительного органа или лицо, осуществляющее функции единоличного исполнительного органа, главный бухгалтер или иное должностное лицо небанковской кредитной организации, осуществляющее функции бухгалтерского учета и финансового управления, руководители филиалов, а также другие лица, определенные Центральным банком (далее — руководящий работник), должны соответствовать требованиям к деловой репутации согласно части второй настоящей статьи, а также руководящие работники, указанные в части третьей настоящей статьи, — квалификационным требованиям.
Требования к деловой репутации включают:
отсутствие непогашенной или неснятой судимости за преступления в сфере экономики, преступления против порядка управления и преступления, связанные с финансированием терроризма и легализацией доходов, полученных от преступной деятельности;
отсутствие доказательств о причастности руководящего работника к совершению действия и (или) бездействию, которые привели к ухудшению финансового состояния или банкротству либо прекращению деятельности, осуществляемой финансовой (кредитной) организацией.
Квалификационные требования включают наличие у:
1) руководителя исполнительного органа или лица, осуществляющего функции единоличного исполнительного органа:
а) микрофинансовой организации, факторинговой организации или ломбарда высшего экономического образования или опыта работы не менее двух лет в банковско-финансовой сфере;
б) организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий высшего экономического образования и опыта работы в банковско-финансовой сфере не менее пяти лет, из которых не менее трех лет на руководящих должностях в данных сферах;
2) главного бухгалтера или иного должностного лица, осуществляющего функции бухгалтерского учета и финансового управления:
а) микрофинансовой организации, факторинговой организации или ломбарда высшего образования или опыта работы, связанного с ведением бухгалтерского учета или составлением финансовой отчетности либо аудиторской деятельностью не менее двух лет;
б) организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий высшего экономического образования или опыта работы, связанного с ведением бухгалтерского учета или составлением финансовой отчетности либо аудиторской деятельностью не менее трех лет.
Небанковская кредитная организация обязана представить в Центральный банк письменное уведомление о:
назначении (избрании) руководящего работника небанковской кредитной организации в течение пяти рабочих дней со дня его назначения (избрания) с приложением сведений о его соответствии требованиям, установленным настоящей статьей, и указанием причин освобождения от должности лица, ранее занимавшего данную должность;
выявлении факта несоответствия руководящего работника небанковской кредитной организации требованиям, установленным настоящей статьей, и мерах, принятых к нему, в течение десяти рабочих дней со дня выявления такого факта.
В случае выявления Центральным банком факта несоответствия руководящего работника небанковской кредитной организации требованиям, указанным в настоящей статье, небанковской кредитной организации направляется предписание о его замене.
Статья 17. Уставный фонд (уставный капитал) небанковской кредитной организации
Уставный фонд (уставный капитал) небанковской кредитной организации формируется в национальной валюте Республики Узбекистан и складывается только из денежных средств, внесенных учредителями (участниками, акционерами) небанковской кредитной организации.
Для формирования уставного фонда (уставного капитала) небанковской кредитной организации запрещается использование средств, полученных в кредит, под залог, и иных средств, обремененных обязательствами, а также средств, полученных от преступной деятельности.
Минимальный размер уставного фонда (уставного капитала) должен составлять для:
организации по предоставлению гарантий — сто миллиардов сумов;
организации по рефинансированию ипотеки — двадцать пять миллиардов сумов;
микрофинансовой организации и факторинговой организации — два миллиарда сумов;
ломбарда — пятьсот миллионов сумов.
Минимальный размер уставного фонда (уставного капитала) небанковской кредитной организации должен быть сформирован до дня представления заявления о прохождении учетной регистрации или направления уведомления о начале деятельности ломбарда и сохранен на банковском счете вплоть до прохождения учетной регистрации или направления уведомления о начале деятельности ломбарда.
Статья 18. Филиалы небанковской кредитной организации
Филиалом небанковской кредитной организации является обособленное подразделение небанковской кредитной организации, не являющееся юридическим лицом, осуществляющее свою деятельность от имени небанковской кредитной организации на основании положения, утвержденного ее уполномоченным органом управления.
Филиал небанковской кредитной организации имеет единые с небанковской кредитной организацией уставный фонд (уставный капитал) и баланс, а также наделяется ее имуществом.
Наименование филиала небанковской кредитной организации обязательно должно содержать фирменное наименование создавшей его небанковской кредитной организации.
Если микрофинансовая организация или факторинговая организация осуществляет деятельность за счет средств, указанных в части второй статьи 8 настоящего Закона, то при открытии филиала микрофинансовая организация или факторинговая организация обязана соблюдать пруденциальные нормативы.
Небанковская кредитная организация в течение десяти рабочих дней со дня открытия филиала обязана направить в Центральный банк через электронную платформу уведомление об этом с приложением решения уполномоченного органа управления о его создании, положения о филиале и сведений о руководителе филиала.
Ломбард до открытия филиала обязан обеспечить соответствие кассовых помещений филиала требованиям Центрального банка.
При ухудшении финансового положения небанковской кредитной организации в результате деятельности филиала Центральный банк вправе потребовать закрытия данного филиала.
Уведомление об изменении наименования или местонахождения филиала должно быть направлено в Центральный банк через электронную платформу в трехдневный срок со дня такого изменения.
Небанковская кредитная организация уведомляет Центральный банк через электронную платформу о закрытии филиала в течение пяти дней с даты принятия решения о его закрытии.
Создание в Республике Узбекистан филиалов иностранных юридических лиц, осуществляющих деятельность небанковских кредитных организаций, не допускается.
Глава 3. Учетная регистрация небанковских кредитных организаций, направление уведомления о начале деятельности ломбарда и исключение сведений о небанковской кредитной организации из реестра
Статья 19. Условия осуществления деятельности небанковскими кредитными организациями
Деятельность микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации осуществляется после прохождения учетной регистрации, проводимой посредством внесения сведений о ней соответственно в реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, реестр организаций по рефинансированию ипотеки, реестр организаций по предоставлению гарантий или реестр факторинговых организаций.
Деятельность ломбарда осуществляется после подтверждения Центральным банком принятия уведомления о начале деятельности ломбарда. Подтверждение о принятии уведомления осуществляется посредством внесения ломбарда в реестр ломбардов.
Ломбард до направления уведомления о начале своей деятельности обязан обеспечить соответствие кассовых помещений требованиям Центрального банка. Взамен выполнения данного требования ломбард вправе представить полис комплексного страхования своей деятельности.
Микрофинансовая организация при осуществлении деятельности с наличными деньгами и ценностями обязана обеспечить их целостность, неприкосновенность и безопасность.
Деятельность микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий, факторинговой организации, осуществляемая до их учетной регистрации, а также деятельность ломбарда, осуществляемая до подтверждения Центральным банком принятия уведомления о начале деятельности ломбарда, считается незаконной. Доход, полученный в результате такой деятельности, подлежит изъятию в Государственный бюджет Республики Узбекистан.
Статья 20. Документы, представляемые для прохождения учетной регистрации
Для прохождения учетной регистрации микрофинансовая организация, организация по рефинансированию ипотеки, организация по предоставлению гарантий или факторинговая организация (далее — заявитель) не позднее трех месяцев после ее государственной регистрации представляет в Центральный банк через электронную платформу следующие документы:
заявление с указанием фирменного наименования и местонахождения (почтового адреса) заявителя, а также реквизитов его банковского счета;
сведения, подтверждающие, что участники (акционеры) заявителя не являются лицами, указанными в части второй статьи 14 настоящего Закона;
документальное подтверждение информации об источниках средств, внесенных для формирования его уставного фонда (уставного капитала);
сведения о соответствии руководящих работников заявителя требованиям, установленным статьей 16 настоящего Закона.
Организация по рефинансированию ипотеки, помимо документов, указанных в части первой настоящей статьи, представляет:
документы, определяющие кредитную и инвестиционную политику, политику управления рисками, активами и пассивами;
проект типового генерального кредитного договора (договор рефинансирования);
бизнес-план на следующие три года.
При создании микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации нерезидентами либо участии в их уставном фонде (уставном капитале) нерезидентов дополнительно к документам, указанным в частях первой и второй настоящей статьи, представляются:
письменное подтверждение надзорного органа юридического лица о том, что ему выдано разрешение на создание микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации либо участие в их уставном фонде (уставном капитале), или подтверждение о том, что такое разрешение не требуется, или подтверждение юридического лица об отсутствии органа, осуществляющего надзор за его деятельностью;
финансовая отчетность за последний отчетный год, подтвержденная аудиторской организацией, — в случае участия юридических лиц;
декларация о доходах за последние два года — в случае участия физических лиц.
Документы, представленные нерезидентами, заверяются консульским учреждением Республики Узбекистан в стране, в которой зарегистрировано юридическое лицо — нерезидент или проживает физическое лицо — нерезидент, или Министерством иностранных дел страны, в которой зарегистрировано юридическое лицо — нерезидент или проживает физическое лицо — нерезидент, или консульским учреждением либо дипломатическим представительством данной страны в Республике Узбекистан с последующим утверждением в Консульско-правовом департаменте Министерства иностранных дел Республики Узбекистан.
Центральный банк вправе устанавливать требования к форме и содержанию документов, указанных в частях первой , второй и третьей настоящей статьи, а также запрашивать у соответствующих уполномоченных органов дополнительные документы, необходимые для учетной регистрации заявителя.
Статья 21. Порядок рассмотрения документов и принятия решения об учетной регистрации
Документы, представленные заявителем для прохождения учетной регистрации, рассматриваются Центральным банком в случае представления их в соответствии со статьей 20 настоящего Закона. В иных случаях Центральный банк в течение пяти дней со дня их получения направляет заявителю уведомление о том, что документы не подлежат рассмотрению. В данном уведомлении также указывается перечень документов, подлежащих представлению в соответствии со статьей 20 настоящего Закона.
За рассмотрение документов, представленных заявителем для прохождения учетной регистрации, сбор не взимается.
Решение об учетной регистрации или мотивированном отказе в учетной регистрации принимается Центральным банком в течение пятнадцати рабочих дней со дня получения документов, необходимых для учетной регистрации. В случаях создания микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации нерезидентами данный срок может быть продлен на десять рабочих дней.
В случае изменения в период рассмотрения документов, представленных для прохождения учетной регистрации, сведений, указанных в них, заявитель должен немедленно уведомить об этом Центральный банк и представить обновленные документы в течение трех рабочих дней с момента возникновения изменений. При этом срок рассмотрения документов, представленных для прохождения учетной регистрации, продлевается на десять рабочих дней.
Уведомление об учетной регистрации направляется заявителю не позднее одного рабочего дня с даты принятия решения об учетной регистрации.
Информация об учетной регистрации подлежит публикации на официальном веб-сайте Центрального банка в течение одного рабочего дня со дня принятия решения об учетной регистрации.
Статья 22. Отказ в учетной регистрации
Основаниями для отказа в учетной регистрации являются:
несоответствие представленных заявителем документов требованиям законодательства о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности и (или) наличие в них недостоверных или искаженных сведений;
наличие в составе участников (акционеров) заявителя лиц, указанных в части второй статьи 14 настоящего Закона;
несоответствие руководящих работников требованиям, установленным статьей 16 настоящего Закона;
несоответствие уставного фонда (уставного капитала) заявителя требованиям статьи 17 настоящего Закона;
наличие рекомендации надзорного органа юридического лица — нерезидента об отказе в учетной регистрации;
непредставление заявителем в сроки, установленные настоящим Законом, документов для прохождения учетной регистрации.
Уведомление об отказе в учетной регистрации (далее — уведомление об отказе) направляется заявителю с указанием оснований для отказа не позднее одного рабочего дня с даты принятия решения об отказе в учетной регистрации.
В случае отказа в учетной регистрации по основаниям, указанным в абзацах втором — шестом части первой настоящей статьи, уведомление об отказе также должно содержать срок, в течение которого заявитель, устранив основания для отказа, может представить документы для повторного рассмотрения. Данный срок должен быть соразмерным времени, необходимому для устранения оснований для отказа, но не менее десяти рабочих дней.
Повторное рассмотрение документов, представленных заявителем для прохождения учетной регистрации, осуществляется в срок, не превышающий десяти дней со дня их получения.
При повторном рассмотрении документов, представленных заявителем для прохождения учетной регистрации, не допускается отказ в учетной регистрации по новым основаниям, ранее не указанным в уведомлении об отказе.
В случае повторного представления документов для прохождения учетной регистрации без устранения оснований для отказа Центральный банк в течение пяти рабочих дней со дня их получения уведомляет заявителя о том, что документы не подлежат рассмотрению.
Микрофинансовая организация, факторинговая организация, организация по рефинансированию ипотеки или организация по предоставлению гарантий обязана исключить из своего фирменного наименования словосочетания «микрофинансовая организация», «факторинговая организация», «по рефинансированию ипотеки», а также аббревиатуру «МФО» и словосочетание «по предоставлению гарантий» (при наличии) или принять решение о ликвидации либо прекращении деятельности в результате реорганизации в течение тридцати дней со дня наступления одного из следующих случаев:
получение уведомления Центрального банка о том, что документы для прохождения учетной регистрации не подлежат повторному рассмотрению в связи с представлением их без устранения оснований для отказа;
непредставление для повторного рассмотрения в срок, указанный в уведомлении об отказе, документов, необходимых для прохождения учетной регистрации;
получение отказа в учетной регистрации по основанию, указанному в абзаце седьмом части первой настоящей статьи.
Статья 23. Порядок уведомления о начале деятельности ломбарда
Уведомление о начале деятельности ломбарда должно быть направлено ломбардом в Центральный банк через электронную платформу не позднее трех месяцев после его государственной регистрации с приложением следующих документов:
сведения, подтверждающие, что участники (акционеры) ломбарда не являются лицами, указанными в части второй статьи 14 настоящего Закона;
документальное подтверждение информации об источниках средств, внесенных участниками (акционерами) ломбарда для формирования его уставного фонда (уставного капитала);
сведения о соответствии руководящих работников ломбарда требованиям, установленным статьей 16 настоящего Закона.
При создании ломбарда нерезидентами либо участии нерезидентов в его уставном фонде (уставном капитале) дополнительно к документам, указанным в части первой настоящей статьи, представляются соответствующие документы, указанные в части третьей статьи 20 настоящего Закона, в порядке, предусмотренном частью четвертой данной статьи.
Уведомление о начале деятельности ломбарда подтверждается электронной цифровой подписью лица, уполномоченного действовать от имени ломбарда.
Ломбард при направлении в Центральный банк уведомления о начале деятельности принимает на себя обязательство по соблюдению установленных в актах законодательства требований и условий по осуществлению им деятельности.
За направление уведомления о начале деятельности ломбарда сбор не взимается.
Статья 24. Исключение сведений о небанковской кредитной организации из реестра
Решение об исключении сведений о небанковской кредитной организации соответственно из реестра организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, реестра организаций по рефинансированию ипотеки, реестра организаций по предоставлению гарантий, реестра факторинговых организаций или реестра ломбардов (далее — соответствующий реестр) принимается Центральным банком в случаях:
осуществления небанковской кредитной организацией деятельности, запрещенной и (или) непредусмотренной настоящим Законом;
обращения микрофинансовой организации, организации по рефинансированию ипотеки, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации с заявлением об исключении сведений о ней соответственно из реестра организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, реестра организаций по рефинансированию ипотеки, реестра организаций по предоставлению гарантий или реестра факторинговых организаций, а также получения Центральным банком уведомления о прекращении деятельности ломбарда;
внесения в Единый государственный реестр субъектов предпринимательства записи о прекращении деятельности небанковской кредитной организации;
изменения деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка;
наступления неплатежеспособности небанковской кредитной организации (неспособность удовлетворить требования кредиторов в течение трех месяцев со дня наступления сроков их исполнения и (или) превышение обязательств над активами);
воспрепятствования выполнению Центральным банком надзорных функций;
проведения небанковской кредитной организацией отдельных операций в течение срока действия ограничения по ним;
использования заявителем подложных документов для прохождения учетной регистрации или при направлении уведомления о начале деятельности ломбарда — по решению суда.
Центральный банк вправе принять решение об исключении сведений о небанковской кредитной организации из соответствующего реестра в случаях:
невыполнения требований, установленных статьей 7 настоящего Закона;
неосуществления более шести месяцев подряд деятельности, предусмотренной статьей 4 настоящего Закона;
представления ложной или недостоверной информации о выполнении требований и условий, установленных для осуществления деятельности ломбарда.
Центральный банк в течение одного рабочего дня со дня принятия решения об исключении сведений о небанковской кредитной организации из соответствующего реестра уведомляет небанковскую кредитную организацию и публикует информацию о принятом решении на официальном веб-сайте Центрального банка.
Небанковская кредитная организация не вправе предоставлять новые услуги с даты получения уведомления Центрального банка об исключении сведений о ней из соответствующего реестра.
Небанковская кредитная организация в течение тридцати дней после принятия Центральным банком решения об исключении сведений о ней из соответствующего реестра обязана исключить из своего фирменного наименования слово или словосочетания «микрофинансовая организация», «факторинговая организация», «по рефинансированию ипотеки», «ломбард», а также аббревиатуру «МФО» и словосочетание «по предоставлению гарантий» (при наличии) либо принять решение о ликвидации или прекращении деятельности в результате реорганизации.
Глава 4. Регулирование и надзор за деятельностью небанковских кредитных организаций
Статья 25. Полномочия Центрального банка по регулированию и надзору за деятельностью небанковских кредитных организаций
Государственное регулирование и надзор за деятельностью небанковских кредитных организаций осуществляется Центральным банком.
Центральный банк в целях регулирования деятельности небанковских кредитных организаций устанавливает:
порядок прохождения разрешительных и уведомительных процедур;
минимальные требования к обеспечению информационной безопасности и кибербезопасности небанковских кредитных организаций;
требования к кассовому помещению ломбардов;
специальный правовой режим («регуляторная песочница») по апробации небанковскими кредитными организациями новых финансовых операций, технологий и услуг в ограниченной контролируемой среде (территория охвата, период апробации, количество и (или) объем операций и услуг, количество потребителей и другие);
порядок осуществления микрофинансовыми организациями функций платежного агента (субагента) или агента банков, страховых и иных финансовых организаций;
порядок оказания микрофинансовыми организациями услуг исламского финансирования;
требования по классификации и оценке качества активов микрофинансовых организаций, организаций по рефинансированию ипотеки, организаций по предоставлению гарантий и факторинговых организаций, формированию резервов против возможных убытков по активам, создаваемым на основе их классификации;
минимальные требования к деятельности микрофинансовых организаций, ломбардов, организаций по предоставлению гарантий и факторинговых организаций при осуществлении взаимоотношений с потребителями их услуг;
совместно со специально уполномоченным государственным органом правила внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
Центральный банк в целях осуществления надзора за деятельностью небанковских кредитных организаций устанавливает:
правила осуществления небанковскими кредитными организациями деятельности и проведения финансовых операций, ведения бухгалтерского учета, форму, структуру и содержание отчетности, методику составления, периодичность и сроки представления финансовой и надзорной отчетности, представления информации, необходимой для оценки рисков и надзора за их деятельностью;
порядок исчисления и допустимые значения пруденциальных нормативов для микрофинансовых организаций, организаций по рефинансированию ипотеки, организаций по предоставлению гарантий и факторинговых организаций.
Центральный банк в целях осуществления надзора за деятельностью небанковских кредитных организаций вправе:
запрашивать и проверять отчетность и документы, требовать разъяснения информации, полученной от небанковских кредитных организаций, связанных с ними лиц, а также ассоциаций (союзов) небанковских кредитных организаций;
проводить инспектирование (проверку) небанковских кредитных организаций;
устанавливать предельные значения процентных ставок и платежей по потребительским кредитам и микрозаймам, предоставляемым микрофинансовыми организациями, а также микрозаймам, выдаваемым ломбардами;
устанавливать требования к внутреннему аудиту микрофинансовых организаций, организаций по рефинансированию ипотеки, организаций по предоставлению гарантий и факторинговых организаций.
Центральный банк ведет реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, реестр организаций по предоставлению гарантий, реестр факторинговых организаций, а также реестр ломбардов.
Статья 26. Соблюдение пруденциальных нормативов
Микрофинансовые организации и факторинговые организации, осуществляющие деятельность за счет средств, указанных в части второй статьи 8 настоящего Закона, а также организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий обязаны соблюдать пруденциальные нормативы.
Пруденциальные нормативы включают:
коэффициенты достаточности капитала;
коэффициенты ликвидности;
максимальный размер риска на одного заемщика или группу взаимосвязанных заемщиков;
максимальный размер риска на связанные лица микрофинансовой организации, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации;
максимальный размер инвестиций в уставный фонд (уставный капитал) и (или) долговые ценные бумаги юридических лиц.
Соблюдение пруденциальных нормативов не требуется ломбардами, а также микрофинансовыми организациями и факторинговыми организациями, осуществляющими деятельность за счет собственных средств, кредитов банков и заемных средств, привлеченных от своих участников (акционеров).
Статья 27. Оказание услуг связанным лицам микрофинансовой организацией, факторинговой организацией или организацией по предоставлению гарантий
Микрофинансовым организациям и факторинговым организациям, осуществляющим деятельность за счет средств, указанных в части второй статьи 8 настоящего Закона, а также организациям по предоставлению гарантий запрещается оказание услуг связанным с ними лицам, указанным в части второй настоящей статьи, или лицам, действующим от имени таких лиц, в случаях, когда подобные услуги предоставляются на более благоприятных условиях, чем предусмотренные для лиц, не связанных с ними.
Связанными лицами микрофинансовой организации, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации являются:
ее руководящие работники;
лица, прямо или косвенно владеющие двадцатью и более процентами долей в уставном фонде (уставном капитале) микрофинансовой организации, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации;
лица, осуществляющие контроль над ней или находящиеся под ее контролем, либо находящиеся совместно с ней под контролем третьего лица;
близкие родственники (лица, состоящие в родстве или свойстве, то есть родители, кровные и сводные братья и сестры, супруги, дети, в том числе усыновленные (удочеренные), дедушки, бабушки, внуки, родители, кровные и сводные братья и сестры супругов) физических лиц, указанных в абзацах втором — четвертом настоящей части;
юридические лица, в которых лица, осуществляющие контроль над микрофинансовой организацией, организацией по предоставлению гарантий или факторинговой организацией владеют двадцатью и более процентами долей в уставном фонде (уставном капитале).
Под предоставлением более благоприятных условий подразумевается:
оказание микрофинансовой организацией, организацией по предоставлению гарантий или факторинговой организацией услуги связанному с ней лицу или в интересах такого лица, которую по ее природе, цели, особенностям и риску она не оказала бы другим лицам;
взимание платы за оказание услуги ниже или принятие обеспечения по стоимости выше, чем то, которое требуется от других лиц.
Микрофинансовая организация, организация по предоставлению гарантий или факторинговая организация может предоставлять услуги связанным с ней лицам по решению ее наблюдательного совета (при наличии) или высшего органа управления с учетом требований настоящей статьи.
Если лицо становится связанным лицом микрофинансовой организации, организации по предоставлению гарантий или факторинговой организации после подписания договора об оказании услуги, ее наблюдательный совет (при наличии) или высший орган управления в течение тридцати дней со дня, когда лицо стало связанным с ней, должен одобрить данный договор или дать распоряжение о его расторжении.
Член наблюдательного совета (при наличии) или высшего органа управления не должен присутствовать на заседании, пытаться оказать влияние на решение, принимаемое по вопросу заключенного или заключаемого договора об оказании услуги между микрофинансовой организацией, организацией по предоставлению гарантий или факторинговой организацией и им или со связанным с ним лицом.
Микрофинансовая организация, организация по предоставлению гарантий или факторинговая организация обязаны вести отдельный реестр договоров об оказании услуг связанным с ними лицам и представлять его в Центральный банк по его требованию.
Статья 28. Меры и санкции, применяемые к небанковским кредитным организациям
Центральный банк вправе применять меры и санкции к небанковским кредитным организациям за:
нарушения требований законодательства о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности, в том числе установленных пруденциальных нормативов, и требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
нарушения прав потребителей их услуг;
представление в Центральный банк ложной или недостоверной информации о выполнении требований и условий, установленных для осуществления деятельности в порядке уведомления;
несоблюдение требований по обеспечению информационной безопасности и кибербезопасности.
При выявлении нарушений, указанных в части первой настоящей статьи, Центральный банк вправе применить следующие меры и санкции:
направлять небанковским кредитным организациям обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных в их деятельности нарушений, в том числе об устранении причин, приводящих к нарушению прав потребителей услуг небанковских кредитных организаций;
ограничивать проведение отдельных операций на срок до трех месяцев;
взыскать штраф в размере до пяти процентов от собственного капитала небанковской кредитной организации;
исключить сведения о небанковской кредитной организации из соответствующего реестра;
приостановить или прекратить деятельность, осуществляемую в порядке уведомления.
При применении мер и санкций Центральный банк учитывает:
уровень риска, характер, масштаб нарушений и их последствий;
систематичность и продолжительность нарушений;
влияние допущенных нарушений на финансовое состояние небанковской кредитной организации;
возможность скорректировать ситуацию в результате применяемых мер и (или) санкций;
причины, обусловившие возникновение выявленных нарушений и (или) рисков;
эффективность (результативность) ранее примененных мер и санкций.
Глава 5. Бухгалтерский учет, отчетность, внутренний аудит и аудиторская проверка небанковских кредитных организаций
Статья 29. Бухгалтерский учет и отчетность в небанковских кредитных организациях
Небанковские кредитные организации обязаны:
организовать и вести бухгалтерский учет в соответствии с законодательством;
своевременно представлять финансовую и надзорную отчетность по формам и в порядке, установленным Центральным банком. Небанковская кредитная организация несет ответственность за целостность и достоверность представляемой отчетности.
Статья 30. Служба внутреннего аудита
Микрофинансовые организации и факторинговые организации с балансовой стоимостью активов более десяти миллиардов сумов, ломбарды с балансовой стоимостью активов более пяти миллиардов сумов, а также организации по рефинансированию ипотеки и организации по предоставлению гарантий обязаны создавать службу внутреннего аудита.
Служба внутреннего аудита небанковской кредитной организации подотчетна наблюдательному совету небанковской кредитной организации.
Служба внутреннего аудита осуществляет контроль и оценку работы исполнительного органа или лица, осуществляющего функции единоличного исполнительного органа, а также филиалов небанковской кредитной организации путем проверок и мониторинга соблюдения ими законодательства, учредительных и других документов, установленных правил и процедур осуществления финансово-хозяйственных операций, обеспечения полноты и достоверности отражения данных в бухгалтерском учете и отчетности, а также сохранности активов.
Статья 31. Аудиторская проверка небанковских кредитных организаций
Годовая финансовая отчетность небанковских кредитных организаций подлежит обязательному аудиту. Аудиторская проверка небанковских кредитных организаций может проводиться по требованию Центрального банка как в целом по их деятельности, так и по отдельным направлениям деятельности.
Небанковские кредитные организации обязаны публиковать ежегодную финансовую отчетность вместе с аудиторским заключением не позднее чем за две недели до даты проведения годового общего собрания участников (акционеров) небанковской кредитной организации.
Глава 6. Защита прав потребителей услуг микрофинансовых организаций, факторинговых организаций и ломбардов
Статья 32. Основные положения оказания услуг микрофинансовыми организациями и ломбардами
Микрофинансовые организации и ломбарды при оказании услуг должны придерживаться принципов добросовестности, прозрачности, взаимоуважения и беспристрастности по отношению к потребителям (клиентам).
Микрофинансовые организации и ломбарды оказывают услуги в соответствии с правилами оказания услуг, разработанными ими в соответствии с требованиями настоящего Закона.
Правила оказания услуг микрофинансовых организаций и ломбардов должны содержать:
сведения о перечне оказываемых услуг, их стоимости, в том числе о порядке расчета полной стоимости кредита (микрозайма), а также размере и сроках оказания услуг;
условия оказания услуг, в том числе требования, предъявляемые к потребителям (клиентам) для получения кредитов (микрозаймов);
перечень документов, предоставляемых потребителями (клиентами) для получения услуг, порядок их подачи и срок рассмотрения;
способы информирования потребителей (клиентов) о принятом решении об оказании услуги или о мотивированном отказе в оказании данной услуги.
Основанием для оказания микрофинансовыми организациями и ломбардами платных услуг является обязательное наличие заявки на получение таких услуг или иной формы согласия (акцепт) потребителя (клиента), предусмотренной законодательством.
Для определения возможности своевременного выполнения потребителем (клиентом) обязательств перед микрофинансовой организацией или ломбардом микрофинансовая организация или ломбард вправе использовать информацию, представленную потребителем (клиентом) и (или) полученную ими самостоятельно от кредитного бюро либо другого источника.
Микрофинансовая организация или ломбард обязаны:
рассмотреть документы и принять решение об оказании услуги или о мотивированном отказе в оказании данной услуги в срок, установленный правилами оказания услуг;
проинформировать потребителя (клиента) в письменной форме о принятом решении об оказании услуги или о мотивированном отказе в оказании данной услуги не позднее трех дней со дня принятия такого решения.
Микрофинансовым организациям и ломбардам запрещается:
начислять проценты, взимать комиссии и неустойку (штраф, пеню), применять иные меры ответственности по договору о предоставлении физическому лицу кредита (микрозайма) в сумме, составляющей более половины размера заимствования в год;
взыскивать платежи за рассмотрение кредитных заявок, обслуживание ссудных счетов, выдачу кредитов (микрозаймов), а также неустойки за досрочное погашение кредитов (микрозаймов);
в качестве условия пользования услугой принуждать потребителя (клиента) к получению другой платной услуги микрофинансовой организации или ломбарда либо иного третьего лица;
выдавать кредиты (микрозаймы) физическим лицам в иностранной валюте, а также учитывать обязательства физических лиц по ним в иностранной валюте;
принимать от физических лиц в залог жилое недвижимое имущество в обеспечение кредитов (микрозаймов) со сроком погашения до одного года — для микрофинансовых организаций;
предоставлять кредит (микрозаем) физическому лицу при наличии у него просроченной задолженности по ранее полученным кредитам (микрозаймам).
Процентные ставки и платежи по потребительским кредитам и микрозаймам, предоставляемым микрофинансовыми организациями, а также микрозаймам, выдаваемым ломбардами, не должны превышать предельные значения, установленные Центральным банком.
Правила настоящей главы также распространяются на взаимоотношения:
банков со своими потребителями (клиентами) — при осуществлении ими микрофинансовой деятельности;
организаций по предоставлению гарантий со своими потребителями (клиентами) — в части, касающейся деятельности данных организаций.
Статья 33. Права потребителей (клиентов)
Потребители услуг (клиенты) микрофинансовых организаций и ломбардов имеют право на:
получение достоверной и полной информации об услуге, а также об организации, оказывающей данную услугу;
свободный выбор и надлежащее качество услуги, предоставляемой микрофинансовой организацией или ломбардом;
безопасность услуги;
возмещение в полном объеме материальных убытков, компенсацию морального вреда, причиненных услугой с недостатками, а также неправомерным действием (бездействием) организации, оказывающей данную услугу;
обращение в суд, другие уполномоченные государственные органы за защитой нарушенных прав или охраняемых законом интересов.
Потребители услуг (клиенты) микрофинансовых организаций и ломбардов могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Потребитель (клиент) вправе без наложения на него штрафов со стороны микрофинансовой организации или ломбарда:
отказаться от неиспользованной суммы кредита (микрозайма) в течение двух недель со дня заключения договора о предоставлении кредита (микрозайма) путем письменного уведомления об этом организации, предоставившей (предоставляющей) данный кредит (микрозаем);
досрочно возвратить сумму полученного кредита (микрозайма) или досрочно оплатить стоимость объекта лизинга, а также оплатить начисленные проценты (процентный доход лизингодателя) за срок их фактического использования.
Статья 34. Раскрытие информации микрофинансовыми организациями и ломбардами
Условия предоставления, сведения о размере, сроках, плате и порядке расчета полной стоимости кредита (микрозайма) являются открытой информацией, должны быть доступными для всеобщего ознакомления и размещены на официальном веб-сайте (при наличии). Открытая информация не должна отличаться от условий и сведений оказываемых услуг.
Микрофинансовые организации и ломбарды до заключения с потребителем (клиентом) договора оказываемых ими услуг должны:
обеспечить полное раскрытие достоверной информации об оказываемых услугах с учетом требований, указанных в части третьей настоящей статьи. Отказ в предоставлении информации об условиях и стоимости предоставляемых услуг не допускается;
разъяснить его права и обязанности, а также последствия неисполнения или ненадлежащего исполнения принятых им обязательств по договору оказания услуг;
ознакомить его с порядком изменения условий договора оказания услуг, в том числе процедурой пересмотра сроков возврата задолженности, и обращения взыскания на залоговое имущество.
Микрофинансовыми организациями и ломбардами в местах оказания услуг (местах приема заявлений о предоставлении кредита (микрозайма), в том числе на своем официальном веб-сайте (при наличии), должна размещаться следующая информация об условиях предоставления, использования и возврата кредита (микрозайма):
наименование организации, предоставляющей кредит (микрозаем), место ее нахождения, контактные телефоны, официальный веб-сайт (при наличии), информация о внесении сведений о ней в реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, или реестр ломбардов;
требования, предъявляемые к заемщику для получения кредита (микрозайма);
сроки рассмотрения документов, представленных для получения кредита (микрозайма), и принятия решения о выдаче или о мотивированном отказе в выдаче кредита (микрозайма);
виды кредита (микрозайма);
суммы кредита (микрозайма) и сроки его возврата;
процентные ставки в процентах годовых, а при применении переменных процентных ставок — порядок их определения;
виды обеспечения исполнения обязательств по договору о предоставлении кредита (микрозайма);
дата, начиная с которой начисляются проценты за пользование кредитом (микрозаймом), или порядок ее определения;
способы предоставления кредита (микрозайма), в том числе посредством систем дистанционного обслуживания;
сроки, в течение которых заемщик вправе отказаться от получения кредита (микрозайма);
периодичность платежей заемщика при возврате кредита (микрозайма), уплате процентов и иных платежей по кредиту (микрозайму);
ответственность заемщика за неисполнение или ненадлежащее исполнение договора о предоставлении кредита (микрозайма), размеры неустойки (штрафа, пени), порядок ее определения;
формуляры или иные стандартные формы, в которых определены общие условия договора о предоставлении кредита (микрозайма).
Информация, указанная в части третьей настоящей статьи, доводится до сведения заемщика бесплатно.
В случае привлечения кредитором третьих лиц к распространению информации об условиях предоставления, использования и возврата кредита (микрозайма) такие лица обязаны раскрыть информацию в объеме и в порядке, предусмотренных в части третьей настоящей статьи.
Микрофинансовая организация и ломбард при обращении заемщика обязаны предоставить ему полную информацию о размере фактической задолженности и в случае изменений условий договора оказания услуг, влекущих изменения в платежах, — новый график платежей.
Микрофинансовая организация и ломбард в случае изменения их наименования и (или) местонахождения (почтового адреса) обязанцы известить об этом заемщиков и кредиторов путем опубликования соответствующей информации в средствах массовой информации и на своем официальном веб-сайте (при наличии) в срок не позднее двух рабочих дней с даты таких изменений. Данное требование также распространяется на случаи изменения наименования или местонахождения (почтового адреса) филиала небанковской кредитной организации.
Статья 35. Условия договора о предоставлении кредита (микрозайма)
Микрофинансовые организации и ломбарды предоставляют кредиты (микрозаймы) на основе договоров о предоставлении кредита (микрозайма) (далее — договор).
Условия договора согласовываются с заемщиком и включают в себя следующее:
сумма кредита (микрозайма) или лимит кредитования и порядок его изменения;
процентная ставка в процентах годовых, а при применении переменной процентной ставки — порядок ее определения;
срок действия договора и срок возврата кредита (микрозайма);
количество, размер и периодичность (сроки) платежей заемщика по договору, а также способ погашения основной суммы кредита (микрозайма) и процентов по нему (дифференцированный или аннуитетный);
порядок изменения количества, размера и периодичности (сроков) платежей заемщика при частичном досрочном возврате кредита (микрозайма);
вид обеспечения исполнения обязательств по договору и требования к такому обеспечению (при наличии);
ответственность микрофинансовой организации или ломбарда и заемщика за неисполнение или ненадлежащее исполнение условий договора, размер неустойки (штрафа, пени) или порядок их определения.
В договоре могут быть предусмотрены и иные условия в соответствии с законодательством.
Изменение условий договора осуществляется с соблюдением требований, установленных законом.
Микрофинансовые организации и ломбарды не вправе в одностороннем порядке изменять или дополнять условия договора оказываемых ими услуг, за исключением случаев, предусмотренных частью шестой настоящей статьи.
Микрофинансовая организация и ломбард вправе в одностороннем порядке уменьшить процентную ставку, уменьшить размер неустойки (штрафа, пени) или отменить ее полностью или частично, установить период, в течение которого она не взимается, либо принять решение об отказе взимать неустойку (штраф, пеню), а также изменить другие условия договора при условии, что это не повлечет за собой обременение заемщика. Микрофинансовая организация или ломбард в порядке, установленном договором, обязан направить заемщику уведомление об изменении условий договора, а в случае изменения размера предстоящих платежей — также информацию о предстоящих платежах и обеспечить доступ к информации об изменении условий договора.
Условия договора, которые ограничивают права потребителя (клиента) и (или) возлагают на него дополнительные обязанности, не предусмотренные законодательством, ничтожны. Материальный ущерб, причиненный потребителю (клиенту) в результате включения в договор таких условий, подлежит возмещению или компенсации микрофинансовой организацией или ломбардом в судебном порядке.
Статья 36. Рассмотрение жалоб
Микрофинансовые организации и ломбарды обязаны иметь порядок, регламентирующий процедуру рассмотрения жалоб своих потребителей (клиентов).
Жалобы потребителей (клиентов) могут быть в устной, письменной либо в электронной форме и должны быть рассмотрены в срок не позднее пятнадцати дней со дня поступления в микрофинансовую организацию или ломбард, а когда требуется дополнительное изучение, проверка и (или) запрос дополнительных документов — в срок до одного месяца, с предоставлением ответа в письменной форме.
Микрофинансовые организации и ломбарды не вправе ограничивать право потребителей (клиентов) на обращение с жалобами. Отказ в приеме жалобы не допускается.
Статья 37. Конфиденциальность информации
Микрофинансовые организации, факторинговые организации и ломбарды, гарантируют конфиденциальность информации по финансовым операциям своих заемщиков (клиентов) и кредиторов. Члены органов управления, а также работники микрофинансовой организации, факторинговой организации и ломбарда обязаны хранить тайну по операциям небанковской кредитной организации, ее заемщиков (клиентов), а также по операциям с кредиторами.
За разглашение конфиденциальной информации лица, которым эта информация была доверена или стала известной в связи с выполнением ими служебных обязанностей, несут ответственность в установленном порядке.
К микрофинансовым организациям, факторинговым организациям и ломбардам применяются правила, установленные законодательством о банковской тайне.
Глава 7. Заключительные положения
Статья 38. Особенности изменения деятельности, реорганизации небанковской кредитной организации и ее ликвидация
Микрофинансовая организация может изменить свою деятельность на деятельность микрофинансового банка в порядке, предусмотренном Законом Республики Узбекистан «О банках и банковской деятельности».
Реорганизация небанковской кредитной организации осуществляется в форме слияния, присоединения, разделения, выделения и преобразования по решению общего собрания участников (акционеров).
При реорганизации микрофинансовой организации или факторинговой организации в форме разделения и выделения вновь возникающая микрофинансовая организация или факторинговая организация при правопреемстве обязанностей и (или) реорганизуемая микрофинансовая организация либо факторинговая организация в случае осуществления деятельности за счет средств, предусмотренных в части второй статьи 8 настоящего Закона, должна соблюдать пруденциальные нормативы.
Реорганизация и ликвидация небанковской кредитной организации осуществляются в соответствии с законодательством.
Статья 39. Разрешение споров
Споры в области деятельности небанковских кредитных организаций и микрофинансовой деятельности разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 40. Ответственность за нарушение законодательства о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности
Лица, виновные в нарушении законодательства о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 41. Внесение изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан
1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 21 декабря 1995 года № 154-I «О Центральном банке Республики Узбекистан» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 11 ноября 2019 года № ЗРУ-582) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 11, ст. 790; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968) следующие изменения и дополнения:
1) в части первой статьи 11:
абзац десятый изложить в следующей редакции:
«использует мотивированное суждение при лицензировании деятельности банков, учетной регистрации организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, и организаций по рефинансированию ипотеки, а также регулировании и надзоре за деятельностью банков, организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, организаций по рефинансированию ипотеки, ломбардов и банковских групп»;
абзац девятнадцатый изложить в следующей редакции:
«проводит контрольное мероприятие по выявлению нарушений в банках, организациях, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, организациях по рефинансированию ипотеки и ломбардах, в том числе дистанционно»;
2) в части первой статьи 12:
абзац десятый изложить в следующей редакции:
«лицензирует деятельность банков, платежных организаций, операторов платежных систем, валютных бирж и кредитных бюро, регулирует и осуществляет надзор за деятельностью банков, а также микрофинансовых организаций, ломбардов, организаций по рефинансированию ипотеки (далее — небанковские кредитные организации), платежных организаций, операторов платежных систем, валютных бирж, кредитных бюро и банковских групп»;
абзац пятнадцатый изложить в следующей редакции:
«осуществляет мониторинг и контроль за соблюдением лицами, подлежащими надзору Центрального банка, правил внутреннего контроля и порядка предоставления в специально уполномоченный государственный орган информации, связанной с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения»;
абзац семнадцатый изложить в следующей редакции:
«принимает меры по обеспечению защиты прав и законных интересов потребителей услуг банков и небанковских кредитных организаций (далее — кредитные организации), повышению доступности финансовых услуг и уровня финансовой грамотности населения и субъектов предпринимательства»;
3) в статье 20 :
абзац восьмой изложить в следующей редакции:
«определяет для банков, в том числе для системно значимых банков, а также банковских групп, микрофинансовых организаций и организаций по рефинансированию ипотеки порядок исчисления и допустимые значения пруденциальных нормативов»;
в абзаце двенадцатом слова «микрокредитных организаций» исключить;
дополнить абзацем четырнадцатым следующего содержания:
«принимает решение об учетной регистрации организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, и организаций по рефинансированию ипотеки»;
абзацы четырнадцатый — двадцать восьмой считать соответственно абзацами пятнадцатым — двадцать девятым;
4) в статье 60 :
в части первой :
абзац второй изложить в следующей редакции:
«порядок и условия государственной регистрации банков и кредитных бюро»;
из абзаца четвертого слова «в сфере банковской деятельности» исключить;
из абзаца десятого слова «микрокредитных организаций, ломбардов, организаций по рефинансированию ипотеки» исключить;
из абзаца пятнадцатого слова «микрокредитных организаций, организаций по рефинансированию ипотеки и кредитных бюро» исключить;
дополнить абзацами восемнадцатым, девятнадцатым и двадцатым следующего содержания:
«специальный правовой режим («регуляторная песочница») по апробации юридическими лицами новых финансовых операций, технологий и услуг в ограниченной контролируемой среде (территория охвата, период апробации, количество и (или) объем операций и услуг, количество потребителей и другие);
порядок осуществления микрофинансовыми организациями функций платежного агента (субагента) или агента банков, страховых и иных финансовых организаций;
порядок оказания микрофинансовыми организациями услуг исламского финансирования»;
абзац восемнадцатый считать абзацем двадцать первым;
часть третью изложить в следующей редакции:
«Центральный банк ведет государственные реестры банков и кредитных бюро, реестры лицензий, выданных банкам, платежным организациям, операторам платежных систем, валютным биржам, кредитным бюро, реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, реестр организаций по рефинансированию ипотеки, реестр ломбардов, а также реестры документов разрешительного характера и уведомлений»;
5) в статье 61 :
абзац одиннадцатый части первой изложить в следующей редакции:
«порядок исчисления и допустимые значения пруденциальных нормативов для банков, в том числе для системно значимых банков, а также банковских групп, микрофинансовых организаций и организаций по рефинансированию ипотеки»;
в части второй :
в абзаце четвертом слово «микрокредитных» заменить словом «микрофинансовых»;
абзац пятый изложить в следующей редакции:
«устанавливать предельные значения процентных ставок и платежей по потребительским кредитам и микрозаймам, предоставляемым банками и микрофинансовыми организациями, а также микрозаймам, выдаваемым ломбардами»;
из абзаца тринадцатого слова «микрокредитных организаций, ломбардов, организаций по рефинансированию ипотеки» исключить;
6) в статье 65 :
абзац четырнадцатый изложить в следующей редакции:
«осуществление деятельности по рефинансированию ипотечных кредитов»;
дополнить абзацами пятнадцатым, шестнадцатым и семнадцатым следующего содержания:
«осуществление деятельности микрофинансовой организации;
приобретение прямо или косвенно физическими и юридическими лицами, в том числе действующими совместно соответственно с близкими родственниками и связанными с ними лицами, а также нерезидентами, доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, которая в результате одной или нескольких сделок составит десять и более процентов;
получение доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации в объеме, предусмотренном абзацем шестнадцатым настоящей части, при обстоятельствах, не зависящих от получателя».
7) в части первой статьи 65 1 :
абзац седьмой изложить в следующей редакции:
«открытие или закрытие филиала микрофинансовой организации»;
дополнить абзацем восьмым следующего содержания:
«открытие или закрытие филиала ломбарда»;
8) часть вторую статьи 67 изложить в следующей редакции:
«В случае нарушения небанковскими кредитными организациями требований законодательства, в том числе установленных пруденциальных нормативов, или представления в Центральный банк ложной или недостоверной информации о выполнении требований и условий, установленных для осуществления деятельности (действий) в порядке уведомления, Центральный банк вправе:
направить нарушителю обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных в их деятельности нарушений;
взыскать штраф в размере до пяти процентов от их собственного капитала;
ограничить проведение отдельных операций на срок до трех месяцев;
исключить сведения о небанковской кредитной организации из реестра организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации, или реестра организаций по рефинансированию ипотеки, или реестра ломбардов;
приостановить или прекратить деятельность, осуществляемую в уведомительном порядке».
9) главу 10 :
дополнить статьей 67 1 следующего содержания:
«Статья 67 1 . Специальный правовой режим в области финансовых услуг («регуляторная песочница»)
Специальным правовым режимом в области финансовых услуг («регуляторная песочница») является специальное регулирование деятельности юридических лиц по апробации новых финансовых операций, технологий и услуг в ограниченной контролируемой среде (территория охвата, период апробации, количество и (или) объем операций и услуг, количество потребителей и другие).
Порядок введения и отмены специального правового режима, осуществления деятельности в рамках данного режима устанавливается Центральным банком.
Специальный правовой режим вводится Центральным банком путем утверждения временного порядка специального правового режима, который предусматривает:
срок действия специального правового режима, который не может превышать трех лет;
нормы актов законодательства, которые не распространяются на участников специального правового режима;
процедуры и критерии оценки эффективности и результативности введения специального правового режима, в том числе целевые индикаторы;
другая информация, необходимая для введения и применения специального правового режима.
После завершения действия специального правового режима проводится анализ на предмет целесообразности внедрения новых финансовых операций, технологий и услуг, апробированных в рамках специального правового режима.
В случае признания целесообразности внедрения новых финансовых операций, технологий и услуг, апробированных в рамках специального правового режима, Центральный банк подготавливает предложения по внесению изменений и дополнений в акты законодательства по внедрению апробированных в рамках специального правового режима новых финансовых операций, технологий и услуг без ограничения их действия»;
дополнить статьей 69 1 следующего содержания:
«Статья 69 1 . Взаимодействие Центрального банка с государственными органами и организациями в рамках лицензирования, разрешительных и уведомительных процедур
Центральный банк вправе запрашивать у государственных органов и организаций сведения, необходимые для принятия решений в рамках лицензирования, разрешительных и уведомительных процедур.
Государственные органы и организации должны предоставлять запрошенную Центральным банком информацию, необходимую для принятия соответствующего решения».
2. Внести в Гражданский кодекс Республики Узбекистан, утвержденный законами Республики Узбекистан от 21 декабря 1995 года № 163-I и от 29 августа 1996 года № 256-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., приложение к № 2, № 11-12; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102; 1999 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 229; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст. 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 154, № 9, ст.ст. 494, 498; 2007 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 4, ст.ст. 156, 164, № 8, ст. 367, № 9, ст. 416, № 12, ст.ст. 598, 608; 2008 г., № 4, ст. 192, № 12, ст. 640; 2009 г., № 9, ст. 337; 2010 г., № 9, ст.ст. 335, 337, 340; 2011 г., № 12/2, ст.ст. 363, 364, 365; 2012 г., № 4, ст.ст. 106, 109, № 12, ст. 336; 2013 г., № 10, ст. 263; 2014 г., № 5, ст. 130, № 12, ст. 343; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312; 2016 г., № 4, ст. 125; 2017 г., № 4, ст. 137, № 9, ст. 510, № 12, ст. 773; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224, № 7, ст. 433, № 10, ст. 673; 2019 г., № 3, ст.ст. 161, 166, № 5, ст. 267, № 10, ст. 671, № 12, ст.ст. 880, 886; 2020 г., № 1, ст.ст. 3, 4, № 10, ст. 593; 2021 г., приложение к № 4, № 8, ст. 801, № 10, ст. 968), следующие изменения:
1) часть первую статьи 289 изложить в следующей редакции:
«Принятие от граждан в залог движимого имущества, предназначенного для личного потребления, в обеспечение краткосрочных микрозаймов может осуществляться в качестве предпринимательской деятельности специализированными организациями — ломбардами, осуществляющими деятельность в уведомительном порядке»;
2) статью 750 изложить в следующей редакции:
«В качестве финансового агента договоры финансирования под уступку денежного требования могут заключать банки и иные кредитные организации».
4. Внести в Закон Республики Узбекистан от 6 мая 2006 года № ЗРУ-33 «О потребительском кредите» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 5, ст. 216; 2012 г., № 4, ст. 105; 2021 г., приложение к № 4), следующие изменения:
1) часть вторую статьи 4 изложить в следующей редакции:
«Организациями, предоставляющими финансовый потребительский кредит, являются банки и небанковские кредитные организации, а также платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организацию»;
2) часть третью статьи 17 изложить в следующей редакции:
«Сведения о договоре по предоставлению потребительского кредита и его исполнении заемщиком предоставляется кредитным бюро для формирования кредитной истории и используются в порядке, установленном законодательством. Сведения о договоре по предоставлению финансового потребительского кредита также предоставляются в Государственный реестр кредитной информации».
5. Часть вторую статьи 16 Закона Республики Узбекистан от 4 октября 2011 года № ЗРУ-301 «Об обмене кредитной информацией» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 10, ст. 271; 2013 г., № 4, ст. 98; 2015 г., № 8, ст. 312; 2019 г., № 3, ст. 166; 2020 г., № 1, ст. 3; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968) изложить в следующей редакции:
«Поставщики кредитной информации — банки и небанковские кредитные организации, а также платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организации, обязаны предоставлять имеющуюся у них кредитную информацию в Государственный реестр кредитной информации и кредитным бюро».
6. Абзац восьмой части второй статьи 18 Закона Республики Узбекистан от 1 ноября 2019 года № ЗРУ-578 «О платежах и платежных системах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 11, ст. 786; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968) изложить в следующей редакции:
«деятельность микрофинансовой организации».
7. Подпункт «в» пункта 20 приложения к Закону Республики Узбекистан от 6 января 2020 года № ЗРУ-600 «О государственной пошлине» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 201, № 5, ст. 298, № 10, ст. 593, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 7, ст. 661, № 8, ст.ст. 800, 803, № 10, ст. 968) исключить.
8. Из абзаца второго статьи 14 Закона Республики Узбекистан от 25 февраля 2021 года № ЗРУ-677 «Об аудиторской деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 2, ст. 146) слова «и иных кредитных организаций» исключить.
9. Внести в Закон Республики Узбекистан от 14 июля 2021 года № ЗРУ-701 «О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 7, ст. 661) следующие изменения и дополнения:
1) из приложения № 1 позицию 14 исключить;
2) приложение № 2 дополнить позициями 48 1 , 48 2 и 48 3 следующего содержания:
« 48 1 . Решение о включении микрофинансовой организации в реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации Осуществление деятельности микрофинансовой организации Центральный банк Республики Узбекистан 48 2 . Решение о включении платежной организации в реестр организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации Осуществление деятельности микрофинансовой организации Центральный банк Республики Узбекистан 48 3 . Предварительное (последующее) разрешение на приобретение доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации Приобретение, прямо или косвенно, физическими и юридическими лицами, в том числе действующими совместно соответственно с близкими родственниками и связанными с ними лицами, а также нерезидентами, доли в уставном фонде (уставном капитале) небанковской кредитной организации, которая в результате одной или нескольких сделок составит десять и более процентов Центральный банк Республики Узбекистан Получение десяти и более процентов долей в уставном фонде (уставном капитале)небанковской кредитной организации при обстоятельствах, не зависящих от получателя »;
3) в приложении № 3 :
позицию 10 изложить в следующей редакции:
« 10. Уведомление об открытии или закрытии филиала микрофинансовой организации Открытие филиала микрофинансовой организации Центральный банк Республики Узбекистан »;
дополнить позицией 10 1 следующего содержания:
« 10 1 . Уведомление об открытии или закрытии филиала ломбарда Открытие филиала ломбарда Центральный банк Республики Узбекистан ».
Статья 42. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 15 сентября 2006 года № ЗРУ-50 «О микрофинансировании» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 9, ст. 492);
2) Закон Республики Узбекистан от 20 сентября 2006 года № ЗРУ-53 «О микрокредитных организациях» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 9, ст. 495);
3) Закон Республики Узбекистан от 17 декабря 2012 года № ЗРУ-339 «О частных банковских и финансовых институтах и гарантиях их деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., № 12, ст. 330);
4) статьи 18 и 19 Закона Республики Узбекистан от 29 декабря 2012 года № ЗРУ-345 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., №12, ст. 336);
5) статью 39 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98);
6) статью 25 Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2014 года № ЗРУ-373 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 9, ст. 244);
7) статьи 32 и 41 Закона Республики Узбекистан от 20 августа 2015 года № ЗРУ-391 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленных на дальнейшее усиление надежной защиты частной собственности, субъектов предпринимательства, снятие преград для их ускоренного развития» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 8, ст. 312);
8) статью 12 Закона Республики Узбекистан от 29 декабря 2016 года № ЗРУ-418 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием дополнительных мер по обеспечению ускоренного развития предпринимательской деятельности, всемерной защите частной собственности и качественному улучшению делового климата» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 12, ст. 385);
9) статью 13 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 4, ст. 137);
10) статьи 4 и 5 Закона Республики Узбекистан от 3 октября 2018 года № ЗРУ-494 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленных на развитие экономических отношений и предпринимательства» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 10, ст. 670);
11) статью 42 Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов в сфере безопасности и обороны» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47);
12) статью 39 Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2019 года № ЗРУ-586 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием порядка определения размеров оплаты труда, пенсий и иных платежей» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 12, ст. 880);
13) статью 5 Закона Республики Узбекистан от 17 марта 2020 года № ЗРУ-612 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 3, ст. 203);
14) статьи 172, 174 и 215 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № 683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4);
15) статью 18 Закона Республики Узбекистан от 12 октября 2021 года № 721 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием Закона Республики Узбекистан «О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 10, ст. 968).
Статья 43. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Центральному банку обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 44. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 45. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Небанковские кредитные организации в течение шести месяцев со дня вступления в силу настоящего Закона обязаны привести фирменное наименование в соответствие с требованиями, установленными статьей 13 настоящего Закона.
Со дня вступления в силу настоящего Закона и до приведения фирменного наименования в соответствие со статьей 13 настоящего Закона микрокредитные организации признаются микрофинансовыми организациями.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
20 апреля 2022 г.,
№ ЗРУ-765