UzbekAI

← Qonunlar

📅 2022-yil 11-may · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2022 йил 11 май · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 11 мая 2022 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 11 May 2022 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг

Қонуни

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 26 апрелда қабул қилинган Сенат томонидан 2022 йил 28 апрелда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши:

инсоннинг кўпайишига тааллуқли бўлган аъзолар ва тўқималарнинг (тухум ҳужайраси, сперма, тухумдонлар, моякларнинг ёки эмбрионларнинг) трансплантациясига;

аъзолар ва тўқималарнинг аутоген (бир шахснинг ўзи тирик донор ва реципиент бўлади) трансплантациясига;

қон ва унинг таркибий қисмлари донорлиги соҳасидаги муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

2-модда. Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисидаги қонунчилик

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

бош миянинг ўлими — бош мия барча вазифаларининг тўлиқ ва асл ҳолига қайтмайдиган тарзда тўхташи;

инсон аъзоси — инсон организмида муайян вазифани бажарувчи турли хил ҳужайралар ва тўқималарнинг алоҳида мажмуи;

инсон тўқимаси — умумий келиб чиқиши, тузилиши ва инсон организмида бажарадиган вазифаларига кўра бирлашган ҳужайралар ҳамда ҳужайралараро моддалар мажмуи;

реципиент — ўзига нисбатан инсон аъзосининг ва (ёки) тўқимасининг трансплантацияси бажариладиган инсон;

тирик донор — ўзидан аъзоларнинг ва (ёки) тўқималарнинг трансплантация учун олинишига ихтиёрий равишда, бепул асосда, нотариал тартибда тасдиқланган ёзма розилик берган инсон;

трансплантация — реципиентда мавжуд бўлмаган ёхуд шикастланган, ўзининг муҳим ҳаётий вазифаларини бажаришга қодир бўлмаган аъзоларни ва (ёки) тўқималарни тирик донордан ёки инсон мурдасидан олинган аъзоларга ва (ёки) тўқималарга жарроҳлик амалиёти ёки муолажа ўтказиш йўли билан алмаштириш.

4-модда. Трансплантация объектлари

Тирик донордан ёки инсон мурдасидан олинган инсон аъзолари ва (ёки) тўқималари трансплантация объектлари бўлиши мумкин, уларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Сунъий равишда етиштирилган аъзолар трансплантация объектлари бўлмайди.

5-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасида давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

тегишли органлар ва ташкилотларнинг инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;

трансплантация объектлари рўйхатини, шунингдек уларнинг трансплантацияси тартибини белгилайди;

инсон аъзолари ва тўқималарини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ташиш, уларни сақлаш, Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудига олиб кириш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

6-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

Донорларнинг, реципиентларнинг, шунингдек инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестрини шакллантиради ҳамда юритади;

инсон аъзолари ва тўқималарини олишни ҳамда уларнинг трансплантациясини амалга оширувчи давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасалари фаолиятини назорат қилади, шунингдек уларнинг фаолиятини мувофиқлаштиради ва ўзаро ҳамкорлигини таъминлайди;

инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасида халқаро ҳамда хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликни таъминлайди.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

7-модда. Инсон аъзолари ва тўқималарини олишни ҳамда уларнинг трансплантациясини амалга оширувчи тиббиёт муассасалари

Инсон аъзолари ва тўқималарини олиш ҳамда уларнинг трансплантацияси давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасалари томонидан амалга оширилади, ушбу муассасаларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

2-боб. Инсон аъзолари ва тўқималарини олиш ҳамда уларнинг трансплантацияси шартлари ва тартиби

8-модда. Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси зарурлиги тўғрисидаги тиббий хулоса

Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси зарурлиги тўғрисидаги тиббий хулоса даволовчи шифокор, трансплантолог, анестезиолог, невропатолог, зарурат бўлганда бошқа ихтисосликлардаги шифокорлардан иборат таркибдаги мутахассис-шифокорлар томонидан Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги белгилаган тартибда берилади.

9-модда. Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси шартлари

Тирик донордан ёки инсон мурдасидан аъзоларни ва (ёки) тўқималарни трансплантация қилиш фақат бошқа жарроҳлик амалиётлари ёки муолажалар реципиент ҳаётини сақлаб қолишни ёхуд унинг соғлиғи тикланишини кафолатлай олмаган тақдирда қўлланилиши мумкин.

Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини реципиентларга трансплантация қилиш инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси зарурлиги тўғрисидаги тиббий хулоса асосида амалга оширилади.

10-модда. Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантациясига реципиентнинг розилиги

Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси реципиентнинг ёзма розилиги билан амалга оширилади. Бунда реципиент бўлажак жарроҳлик амалиёти ёки муолажа муносабати билан ўз соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган асоратлар ҳақида имзо қўйдирилиб огоҳлантирилиши керак. Ушбу жараён мажбурий тартибда видеоёзувга қайд этилади. Агар реципиент ўн саккиз ёшга тўлмаган бўлса ёки белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз деб топилган бўлса ёхуд реципиентнинг ўзидан розилик олишнинг имкони бўлмаса, инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси унинг ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилининг ёзма розилиги билан амалга оширилади.

11-модда. Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини унинг мурдасидан олиш шартлари

Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини унинг мурдасидан олишга унинг тириклик чоғидаги нотариал тартибда тасдиқланган ёзма розилиги мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади.

Инсоннинг мурдасидан олинган аъзолардан ва (ёки) тўқималардан барча муҳтож шахсларга трансплантация қилиш учун фойдаланилиши мумкин.

Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини унинг мурдасидан тегишли розиликсиз олиш қонунга хилофдир.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланадиган тартибда, инсон бош миясининг ўлимини қайд этиш асосида бериладиган ўлим тўғрисидаги хулоса мавжуд бўлган тақдирда, инсон аъзолари ва (ёки) тўқималари унинг мурдасидан трансплантация учун олиниши мумкин. Инсон бош миясининг ўлимини қайд этишда трансплантологларнинг ҳамда инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олишни таъминловчи бригадалар аъзоларининг иштирок этиши тақиқланади.

12-модда. Тирик донордан аъзоларни ва (ёки) тўқималарни олиш шартлари

Тирик донордан аъзоларни ва (ёки) тўқималарни трансплантация учун олиш фақат реципиентнинг соғлиғини кўзлаб ҳамда инсон мурдасида трансплантация учун яроқли бўлган аъзолар ва (ёки) тўқималар мавжуд бўлмаган ёхуд самарадорлиги инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси самарадорлиги билан таққосланиши мумкин бўлган муқобил даволаш усули мавжуд бўлмаган тақдирда амалга оширилиши мумкин.

Тирик донорни ундан аъзосини ва (ёки) тўқималарини олиш учун розилик беришга мажбурлаш тақиқланади.

Тирик донордан жуфт аъзоларидан бири ва (ёки) аъзосининг бир қисми, шунингдек тўқимаси ушбу модданинг тўртинчи ва бешинчи қисмларида назарда тутилган талаблар ҳисобга олинган ҳолда трансплантация учун олиниши мумкин.

Тирик донордан аъзоларни ва (ёки) тўқималарни олишга фақат, агар олиш пайтида тиббий хулосага кўра унинг соғлиғига кўриш, нутқ, эшитиш қобилияти йўқолишига ёхуд аъзосининг (бундан инсоннинг трансплантация қилинаётган аъзоси ва (ёки) тўқимаси мустасно) функциялари қисман ёки тўлиқ йўқолишига, руҳияти бузилишига сабаб бўлиши мумкин бўлган тарзда ёки соғлиғининг меҳнат қобилияти ўттиз уч фоиздан ортиқ тарзда барқарор йўқолишига олиб келадиган бошқа бузилишига сабаб бўладиган тарзда зиён етказилмаса, йўл қўйилади.

Тирик донордан аъзоларни ва (ёки) тўқималарни реципиентга трансплантация қилиш учун олишга, агар донор:

аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олиш бўйича бўлажак жарроҳлик амалиёти ёки муолажа муносабати билан ўз соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган асоратлар ҳақида камида ўттиз кун олдин ёзма шаклда, видеоёзувга қайд этган ҳолда огоҳлантирилган бўлса;

ўз аъзосини ва (ёки) тўқималарини олишга бўлган розилигини ихтиёрий равишда, бепул асосда, нотариал тартибда тасдиқланган ёзма шаклда билдирган бўлса;

ҳар тарафлама тиббий текширувдан ўтган бўлса ҳамда унинг аъзосини ва (ёки) тўқималарини трансплантация қилиш учун олиш мумкинлиги тўғрисида мутахассис-шифокорларнинг тиббий хулосаси мавжуд бўлса, йўл қўйилади.

Тирик донорни ҳар тарафлама тиббий текширувдан ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

13-модда. Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси вақтида видеотасвирга олиш

Инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси вақтида инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олишни ҳамда уларнинг трансплантациясини амалга оширувчи тиббиёт муассасаси томонидан видеотасвирга олиш амалга оширилади. Бунда видеоёзувдаги инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантацияси ҳақидаги ахборот ошкор этилишига йўл қўйилмайдиган шифокор сирини ташкил этади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Реципиентни ва донорни соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган асоратлар ҳақидаги огоҳлантиришнинг, шунингдек трансплантация жараёнининг видеоёзуви тиббиёт муассасаси томонидан архивлаштирилади, видеоёзув аслининг дубликати эса сақлаш учун ички ишлар органларига топширилади.

Видеоёзувни амалга ошириш тартиби, шунингдек уни сақлаш тартиби қонунчиликда белгиланади.

14-модда. Донорликка доир чекловлар

Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олишга, агар улар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган, трансплантация қилиш учун инсон аъзолари ва тўқималари донорлигига қарши кўрсатма мавжуд бўлган касалликлар рўйхатига кирувчи касаллиги бўлган ёки илгари шундай касалликка чалинган тирик донорга ёки инсон мурдасига тегишли бўлса, йўл қўйилмайди.

Қуйидагиларга нисбатан инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олишга йўл қўйилмайди:

ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларга (бундан суяк илигини трансплантация қилиш ҳоллари мустасно);

белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз деб топилган шахсларга, шунингдек руҳий ҳолатнинг бузилишларига (руҳий касалликларга) чалинган шахсларга;

қамоқда ёки озодликдан маҳрум этиш жойларида сақланаётган шахсларга;

I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга;

ҳомиладор аёлларга;

шахси аниқланмаган шахсларга;

муайян яшаш жойи бўлмаган шахсларга;

«Меҳрибонлик», «Саховат» ва «Мурувват» уйларида яшовчи шахсларга;

аъзоси ва (ёки) тўқималари илгари трансплантация учун олинган шахсларга.

Ўзбекистон Республикаси фуқароси чет давлат фуқароси бўлган реципиент учун донор бўлиши мумкин эмас.

15-модда. Трансплантация қилинадиган инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг олди-сотдисини, шунингдек Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқилишини тақиқлаш

Инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини трансплантация қилишда жисмоний ҳамда юридик шахсларга инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг олди-сотдиси тақиқланади.

Трансплантация қилинадиган инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш тақиқланади.

16-модда. Тирик донор ва реципиент тўғрисидаги маълумотларнинг ошкор этилишига йўл қўйилмаслиги

Тирик донор ва реципиент тўғрисидаги маълумотлар ошкор этилишига йўл қўйилмайдиган шифокор сирини ташкил этади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

3-боб. Тирик донор ҳамда реципиентнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

17-модда. Тирик донорнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Тирик донор:

ўзидан аъзосини ва (ёки) тўқимасини олиш амалга ошириладиган тиббиёт муассасасидан инсон аъзосини ва (ёки) тўқимасини олиш бўйича бўлажак жарроҳлик амалиёти ёки муолажа муносабати билан ўз соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган асоратлар ҳақида тўлиқ ахборот олиш;

жарроҳлик амалиёти ёки муолажа ўтказилишини у бошлангунига қадар рад этиб, рад этиш сабабини асосламаслик;

ўзидан аъзоси ва (ёки) тўқималари олинганлиги билан боғлиқ бўлган, юзага келган асоратлар туфайли давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасаларида Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қонунчиликка мувофиқ даволаниш ва кузатувда бўлиш ҳуқуқига эга.

Тирик донор:

ўз бошидан ўтказган ёхуд ўзида мавжуд бўлган касалликлар тўғрисидаги маълумотларни ўзидан аъзосини ва (ёки) тўқимасини олиш амалга ошириладиган тиббиёт муассасасига маълум қилиши;

шифокорларнинг тиббий тавсияларига риоя этиши шарт.

18-модда. Реципиентнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Реципиент:

ўзига инсон аъзосини ва (ёки) тўқимасини трансплантация қилиш бўйича бўлажак жарроҳлик амалиёти ёки муолажа муносабати билан ўз соғлиғи учун юзага келиши мумкин бўлган асоратлар ҳақида аъзонинг ва (ёки) тўқиманинг трансплантацияси амалга ошириладиган тиббиёт муассасасидан тўлиқ ахборот олиш;

жарроҳлик амалиёти ёки муолажа ўтказилишини у бошлангунига қадар рад этиб, рад этиш сабабини асосламаслик;

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган тартибда давлат соғлиқни сақлаш тизимининг тиббиёт муассасаларида реабилитациядан ўтиш ва кузатувда бўлиш;

ўзига инсон аъзолари ва (ёки) тўқималари трансплантация қилиниши билан боғлиқ бўлган, юзага келган асоратлар туфайли Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан кўрсатиладиган зарур тиббий ёрдамни қонунчиликка мувофиқ олиш ҳуқуқига эга.

Реципиент:

ўз бошидан ўтказган ёхуд ўзида мавжуд бўлган касалликлар тўғрисидаги маълумотларни аъзонинг ва (ёки) тўқиманинг трансплантацияси амалга ошириладиган тиббиёт муассасасига маълум қилиши;

шифокорларнинг тиббий тавсияларига риоя этиши шарт.

4-боб. Якунловчи қоидалар

19-модда. Донорларнинг, реципиентларнинг, шунингдек инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестри

Инсон аъзоларидан ва (ёки) тўқималаридан фойдаланиш устидан назоратни амалга ошириш, шунингдек трансплантацияга муҳтож бўлган шахсларга тезкорлик билан тиббий ёрдам кўрсатиш мақсадида Донорларнинг, реципиентларнинг, шунингдек инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестри (бундан буён матнда Ягона давлат реестри деб юритилади) ташкил этилади.

Ягона давлат реестри автоматлаштирилган ахборот тизими ҳисобланади ҳамда инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг трансплантациясини амалга оширувчи тиббиёт муассасаларининг ахбороти асосида шакллантирилади.

Ягона давлат реестрида:

аъзоларнинг ва (ёки) тўқималарнинг потенциал реципиентлари;

ўзига нисбатан аъзолар (аъзонинг бир қисми) ва (ёки) тўқималарнинг трансплантацияси бажарилган реципиентлар;

ўзидан аъзолар ва (ёки) тўқималар олинишига нотариал тартибда тасдиқланган ёзма розилик берган тирик донорлар;

ўзининг биологик ўлими юз бериши факти аниқланганидан кейин ўз танасидан (танасининг қолдиқларидан) аъзолар ва (ёки) тўқималар олинишига тириклик чоғида нотариал тартибда тасдиқланган ёзма розилик берган шахслар;

ўзидан трансплантация учун аъзолар ва (ёки) тўқималар олинган донорлар тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак.

Донорларнинг, реципиентларнинг, шунингдек инсон аъзоларининг ва (ёки) тўқималарининг ягона давлат реестрини шакллантириш ҳамда юритиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ягона давлат реестрида сақланадиган маълумотлар шифокор сиридир.

20-модда. Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги ишларни молиялаштириш

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги ишларни молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

21-модда. Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги халқаро ҳамкорлик

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги халқаро ҳамкорлик Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига ҳамда халқаро шартномаларига мувофиқ амалга оширилади.

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантациясини амалга оширувчи тиббиёт муассасаларининг халқаро ҳамда хорижий ташкилотлар билан ўзаро муносабатлари тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

22-модда. Низоларни ҳал этиш

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

23-модда. Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантацияси тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

24-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

25-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

26-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2022 йил 11 май,

ЎРҚ-768-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 12.05.2022 й., 03/22/768/0404-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining

Qonuni

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 26-aprelda qabul qilingan Senat tomonidan 2022-yil 28-aprelda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning amal qilishi:

insonning koʻpayishiga taalluqli boʻlgan aʼzolar va toʻqimalarning (tuxum hujayrasi, sperma, tuxumdonlar, moyaklarning yoki embrionlarning) transplantatsiyasiga;

aʼzolar va toʻqimalarning autogen (bir shaxsning oʻzi tirik donor va retsipiyent boʻladi) transplantatsiyasiga;

qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2-modda. Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisidagi qonunchilik

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

bosh miyaning oʻlimi — bosh miya barcha vazifalarining toʻliq va asl holiga qaytmaydigan tarzda toʻxtashi;

inson aʼzosi — inson organizmida muayyan vazifani bajaruvchi turli xil hujayralar va toʻqimalarning alohida majmui;

inson toʻqimasi — umumiy kelib chiqishi, tuzilishi va inson organizmida bajaradigan vazifalariga koʻra birlashgan hujayralar hamda hujayralararo moddalar majmui;

retsipiyent — oʻziga nisbatan inson aʼzosining va (yoki) toʻqimasining transplantatsiyasi bajariladigan inson;

tirik donor — oʻzidan aʼzolarning va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiya uchun olinishiga ixtiyoriy ravishda, bepul asosda, notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan inson;

transplantatsiya — retsipiyentda mavjud boʻlmagan yoxud shikastlangan, oʻzining muhim hayotiy vazifalarini bajarishga qodir boʻlmagan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni tirik donordan yoki inson murdasidan olingan aʼzolarga va (yoki) toʻqimalarga jarrohlik amaliyoti yoki muolaja oʻtkazish yoʻli bilan almashtirish.

4-modda. Transplantatsiya obyektlari

Tirik donordan yoki inson murdasidan olingan inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiya obyektlari boʻlishi mumkin, ularning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Sunʼiy ravishda yetishtirilgan aʼzolar transplantatsiya obyektlari boʻlmaydi.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasida davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

tegishli organlar va tashkilotlarning inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

transplantatsiya obyektlari roʻyxatini, shuningdek ularning transplantatsiyasi tartibini belgilaydi;

inson aʼzolari va toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashish, ularni saqlash, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kirish tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

Donorlarning, retsipiyentlarning, shuningdek inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestrini shakllantiradi hamda yuritadi;

inson aʼzolari va toʻqimalarini olishni hamda ularning transplantatsiyasini amalga oshiruvchi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari faoliyatini nazorat qiladi, shuningdek ularning faoliyatini muvofiqlashtiradi va oʻzaro hamkorligini taʼminlaydi;

inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasida xalqaro hamda xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikni taʼminlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7-modda. Inson aʼzolari va toʻqimalarini olishni hamda ularning transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalari

Inson aʼzolari va toʻqimalarini olish hamda ularning transplantatsiyasi davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalari tomonidan amalga oshiriladi, ushbu muassasalarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

2-bob. Inson aʼzolari va toʻqimalarini olish hamda ularning transplantatsiyasi shartlari va tartibi

8-modda. Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa

Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa davolovchi shifokor, transplantolog, anesteziolog, nevropatolog, zarurat boʻlganda boshqa ixtisosliklardagi shifokorlardan iborat tarkibdagi mutaxassis-shifokorlar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan tartibda beriladi.

9-modda. Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi shartlari

Tirik donordan yoki inson murdasidan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni transplantatsiya qilish faqat boshqa jarrohlik amaliyotlari yoki muolajalar retsipiyent hayotini saqlab qolishni yoxud uning sogʻligʻi tiklanishini kafolatlay olmagan taqdirda qoʻllanilishi mumkin.

Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini retsipiyentlarga transplantatsiya qilish inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi zarurligi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosa asosida amalga oshiriladi.

10-modda. Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasiga retsipiyentning roziligi

Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi retsipiyentning yozma roziligi bilan amalga oshiriladi. Bunda retsipiyent boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida imzo qoʻydirilib ogohlantirilishi kerak. Ushbu jarayon majburiy tartibda videoyozuvga qayd etiladi. Agar retsipiyent oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan boʻlsa yoki belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa yoxud retsipiyentning oʻzidan rozilik olishning imkoni boʻlmasa, inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi uning ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakilining yozma roziligi bilan amalga oshiriladi.

11-modda. Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini uning murdasidan olish shartlari

Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini uning murdasidan olishga uning tiriklik chogʻidagi notarial tartibda tasdiqlangan yozma roziligi mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

Insonning murdasidan olingan aʼzolardan va (yoki) toʻqimalardan barcha muhtoj shaxslarga transplantatsiya qilish uchun foydalanilishi mumkin.

Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini uning murdasidan tegishli roziliksiz olish qonunga xilofdir.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda, inson bosh miyasining oʻlimini qayd etish asosida beriladigan oʻlim toʻgʻrisidagi xulosa mavjud boʻlgan taqdirda, inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari uning murdasidan transplantatsiya uchun olinishi mumkin. Inson bosh miyasining oʻlimini qayd etishda transplantologlarning hamda inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishni taʼminlovchi brigadalar aʼzolarining ishtirok etishi taqiqlanadi.

12-modda. Tirik donordan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni olish shartlari

Tirik donordan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni transplantatsiya uchun olish faqat retsipiyentning sogʻligʻini koʻzlab hamda inson murdasida transplantatsiya uchun yaroqli boʻlgan aʼzolar va (yoki) toʻqimalar mavjud boʻlmagan yoxud samaradorligi inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi samaradorligi bilan taqqoslanishi mumkin boʻlgan muqobil davolash usuli mavjud boʻlmagan taqdirda amalga oshirilishi mumkin.

Tirik donorni undan aʼzosini va (yoki) toʻqimalarini olish uchun rozilik berishga majburlash taqiqlanadi.

Tirik donordan juft aʼzolaridan biri va (yoki) aʼzosining bir qismi, shuningdek toʻqimasi ushbu moddaning toʻrtinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan talablar hisobga olingan holda transplantatsiya uchun olinishi mumkin.

Tirik donordan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni olishga faqat, agar olish paytida tibbiy xulosaga koʻra uning sogʻligʻiga koʻrish, nutq, eshitish qobiliyati yoʻqolishiga yoxud aʼzosining (bundan insonning transplantatsiya qilinayotgan aʼzosi va (yoki) toʻqimasi mustasno) funksiyalari qisman yoki toʻliq yoʻqolishiga, ruhiyati buzilishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan tarzda yoki sogʻligʻining mehnat qobiliyati oʻttiz uch foizdan ortiq tarzda barqaror yoʻqolishiga olib keladigan boshqa buzilishiga sabab boʻladigan tarzda ziyon yetkazilmasa, yoʻl qoʻyiladi.

Tirik donordan aʼzolarni va (yoki) toʻqimalarni retsipiyentga transplantatsiya qilish uchun olishga, agar donor:

aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida kamida oʻttiz kun oldin yozma shaklda, videoyozuvga qayd etgan holda ogohlantirilgan boʻlsa;

oʻz aʼzosini va (yoki) toʻqimalarini olishga boʻlgan roziligini ixtiyoriy ravishda, bepul asosda, notarial tartibda tasdiqlangan yozma shaklda bildirgan boʻlsa;

har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtgan boʻlsa hamda uning aʼzosini va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilish uchun olish mumkinligi toʻgʻrisida mutaxassis-shifokorlarning tibbiy xulosasi mavjud boʻlsa, yoʻl qoʻyiladi.

Tirik donorni har taraflama tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

13-modda. Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi vaqtida videotasvirga olish

Inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi vaqtida inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishni hamda ularning transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasasi tomonidan videotasvirga olish amalga oshiriladi. Bunda videoyozuvdagi inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasi haqidagi axborot oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan shifokor sirini tashkil etadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Retsipiyentni va donorni sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqidagi ogohlantirishning, shuningdek transplantatsiya jarayonining videoyozuvi tibbiyot muassasasi tomonidan arxivlashtiriladi, videoyozuv aslining dublikati esa saqlash uchun ichki ishlar organlariga topshiriladi.

Videoyozuvni amalga oshirish tartibi, shuningdek uni saqlash tartibi qonunchilikda belgilanadi.

14-modda. Donorlikka doir cheklovlar

Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishga, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan, transplantatsiya qilish uchun inson aʼzolari va toʻqimalari donorligiga qarshi koʻrsatma mavjud boʻlgan kasalliklar roʻyxatiga kiruvchi kasalligi boʻlgan yoki ilgari shunday kasallikka chalingan tirik donorga yoki inson murdasiga tegishli boʻlsa, yoʻl qoʻyilmaydi.

Quyidagilarga nisbatan inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olishga yoʻl qoʻyilmaydi:

oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarga (bundan suyak iligini transplantatsiya qilish hollari mustasno);

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilgan shaxslarga, shuningdek ruhiy holatning buzilishlariga (ruhiy kasalliklarga) chalingan shaxslarga;

qamoqda yoki ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslarga;

I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga;

homilador ayollarga;

shaxsi aniqlanmagan shaxslarga;

muayyan yashash joyi boʻlmagan shaxslarga;

“Mehribonlik”, “Saxovat” va “Muruvvat” uylarida yashovchi shaxslarga;

aʼzosi va (yoki) toʻqimalari ilgari transplantatsiya uchun olingan shaxslarga.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi chet davlat fuqarosi boʻlgan retsipiyent uchun donor boʻlishi mumkin emas.

15-modda. Transplantatsiya qilinadigan inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining oldi-sotdisini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqilishini taqiqlash

Inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini transplantatsiya qilishda jismoniy hamda yuridik shaxslarga inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining oldi-sotdisi taqiqlanadi.

Transplantatsiya qilinadigan inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish taqiqlanadi.

16-modda. Tirik donor va retsipiyent toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmasligi

Tirik donor va retsipiyent toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oshkor etilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan shifokor sirini tashkil etadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

3-bob. Tirik donor hamda retsipiyentning huquq va majburiyatlari

17-modda. Tirik donorning huquq va majburiyatlari

Tirik donor:

oʻzidan aʼzosini va (yoki) toʻqimasini olish amalga oshiriladigan tibbiyot muassasasidan inson aʼzosini va (yoki) toʻqimasini olish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida toʻliq axborot olish;

jarrohlik amaliyoti yoki muolaja oʻtkazilishini u boshlanguniga qadar rad etib, rad etish sababini asoslamaslik;

oʻzidan aʼzosi va (yoki) toʻqimalari olinganligi bilan bogʻliq boʻlgan, yuzaga kelgan asoratlar tufayli davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalarida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qonunchilikka muvofiq davolanish va kuzatuvda boʻlish huquqiga ega.

Tirik donor:

oʻz boshidan oʻtkazgan yoxud oʻzida mavjud boʻlgan kasalliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻzidan aʼzosini va (yoki) toʻqimasini olish amalga oshiriladigan tibbiyot muassasasiga maʼlum qilishi;

shifokorlarning tibbiy tavsiyalariga rioya etishi shart.

18-modda. Retsipiyentning huquq va majburiyatlari

Retsipiyent:

oʻziga inson aʼzosini va (yoki) toʻqimasini transplantatsiya qilish boʻyicha boʻlajak jarrohlik amaliyoti yoki muolaja munosabati bilan oʻz sogʻligʻi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan asoratlar haqida aʼzoning va (yoki) toʻqimaning transplantatsiyasi amalga oshiriladigan tibbiyot muassasasidan toʻliq axborot olish;

jarrohlik amaliyoti yoki muolaja oʻtkazilishini u boshlanguniga qadar rad etib, rad etish sababini asoslamaslik;

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiyot muassasalarida reabilitatsiyadan oʻtish va kuzatuvda boʻlish;

oʻziga inson aʼzolari va (yoki) toʻqimalari transplantatsiya qilinishi bilan bogʻliq boʻlgan, yuzaga kelgan asoratlar tufayli Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan koʻrsatiladigan zarur tibbiy yordamni qonunchilikka muvofiq olish huquqiga ega.

Retsipiyent:

oʻz boshidan oʻtkazgan yoxud oʻzida mavjud boʻlgan kasalliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aʼzoning va (yoki) toʻqimaning transplantatsiyasi amalga oshiriladigan tibbiyot muassasasiga maʼlum qilishi;

shifokorlarning tibbiy tavsiyalariga rioya etishi shart.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

19-modda. Donorlarning, retsipiyentlarning, shuningdek inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestri

Inson aʼzolaridan va (yoki) toʻqimalaridan foydalanish ustidan nazoratni amalga oshirish, shuningdek transplantatsiyaga muhtoj boʻlgan shaxslarga tezkorlik bilan tibbiy yordam koʻrsatish maqsadida Donorlarning, retsipiyentlarning, shuningdek inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestri (bundan buyon matnda Yagona davlat reyestri deb yuritiladi) tashkil etiladi.

Yagona davlat reyestri avtomatlashtirilgan axborot tizimi hisoblanadi hamda inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalarining axboroti asosida shakllantiriladi.

Yagona davlat reyestrida:

aʼzolarning va (yoki) toʻqimalarning potensial retsipiyentlari;

oʻziga nisbatan aʼzolar (aʼzoning bir qismi) va (yoki) toʻqimalarning transplantatsiyasi bajarilgan retsipiyentlar;

oʻzidan aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olinishiga notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan tirik donorlar;

oʻzining biologik oʻlimi yuz berishi fakti aniqlanganidan keyin oʻz tanasidan (tanasining qoldiqlaridan) aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olinishiga tiriklik chogʻida notarial tartibda tasdiqlangan yozma rozilik bergan shaxslar;

oʻzidan transplantatsiya uchun aʼzolar va (yoki) toʻqimalar olingan donorlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak.

Donorlarning, retsipiyentlarning, shuningdek inson aʼzolarining va (yoki) toʻqimalarining yagona davlat reyestrini shakllantirish hamda yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yagona davlat reyestrida saqlanadigan maʼlumotlar shifokor siridir.

20-modda. Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi ishlarni moliyalashtirish

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi ishlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

21-modda. Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi xalqaro hamkorlik

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga hamda xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasini amalga oshiruvchi tibbiyot muassasalarining xalqaro hamda xorijiy tashkilotlar bilan oʻzaro munosabatlari tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

22-modda. Nizolarni hal etish

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

23-modda. Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Inson aʼzolari va toʻqimalarining transplantatsiyasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

24-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

25-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

26-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2022-yil 11-may,

OʻRQ-768-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 12.05.2022-y., 03/22/768/0404-son)

lex.uz

Республики Узбекистан

Закон

О трансплантации органов и тканей человека

Принят Законодательной палатой 26 апреля 2022 года Одобрен Сенатом 28 апреля 2022 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель и сфера применения настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области трансплантации органов и тканей человека.

Действие настоящего Закона не распространяется на:

трансплантацию органов и тканей, имеющих отношение к воспроизводству человека (яйцеклетка, сперма, яичники, яички или эмбрионы);

аутогенную (живой донор и реципиент являются одним лицом) трансплантацию органов и тканей;

отношения в области донорства крови и ее компонентов.

Статья 2. Законодательство о трансплантации органов и тканей человека

Законодательство о трансплантации органов и тканей человека состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о трансплантации органов и тканей человека, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

смерть головного мозга — полное и необратимое прекращение всех функций головного мозга;

орган человека — обособленная совокупность различных типов клеток и тканей, выполняющая определенную функцию в организме человека;

ткань человека — совокупность клеток и межклеточного вещества, объединенных общим происхождением, строением и выполняемыми функциями в организме человека;

реципиент — человек, которому выполняется трансплантация органа и (или) ткани человека;

живой донор — человек, добровольно на безвозмездной основе давший нотариально заверенное письменное согласие на изъятие у него органов и (или) тканей для трансплантации;

трансплантация — замещение у реципиента отсутствующих либо поврежденных органов и (или) тканей, не способных выполнять свои жизненно важные функции, органами и (или) тканями, изъятыми у живого донора или трупа человека, путем проведения хирургической операции или манипуляции.

Статья 4. Объекты трансплантации

Объектами трансплантации могут быть органы и (или) ткани человека, изъятые у живого донора или трупа человека, перечень которых определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Искусственно выращенные органы объектами трансплантации не являются.

Статья 5. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области трансплантации органов и тканей человека

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию государственной политики в области трансплантации органов и тканей человека;

координирует деятельность соответствующих органов и организаций в области трансплантации органов и тканей человека;

определяет перечень объектов трансплантации, а также порядок их трансплантации;

устанавливает порядок перевозки органов и тканей человека в пределах Республики Узбекистан, их хранения, ввоза на таможенную территорию Республики Узбекистан.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 6. Полномочия Министерства здравоохранения Республики Узбекистан в области трансплантации органов и тканей человека

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан:

участвует в разработке нормативно-правовых актов в области трансплантации органов и тканей человека;

формирует и ведет Единый государственный реестр доноров, реципиентов, а также органов и (или) тканей человека;

контролирует деятельность медицинских учреждений государственной системы здравоохранения, осуществляющих изъятие и трансплантацию органов и тканей человека, а также координирует их деятельность и обеспечивает взаимодействие;

обеспечивает взаимодействие с международными и зарубежными организациями в области трансплантации органов и тканей человека.

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 7. Медицинские учреждения, осуществляющие изъятие и трансплантацию органов и тканей человека

Изъятие и трансплантация органов и тканей человека осуществляются медицинскими учреждениями государственной системы здравоохранения, перечень которых определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Глава 2. Условия и порядок изъятия и трансплантации органов и тканей человека

Статья 8. Медицинское заключение о необходимости трансплантации органов и (или) тканей человека

Медицинское заключение о необходимости трансплантации органов и (или) тканей человека выдается врачами-специалистами в составе лечащего врача, трансплантолога, анестезиолога, невропатолога, при необходимости врачей других специальностей в порядке, установленном Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Статья 9. Условия трансплантации органов и (или) тканей человека

Трансплантация органов и (или) тканей от живого донора или трупа человека может быть применена только в случае, если другие хирургические операции или манипуляции не могут гарантировать сохранение жизни реципиента либо восстановление его здоровья.

Трансплантация органов и (или) тканей человека реципиентам производится на основе медицинского заключения о необходимости трансплантации органов и (или) тканей человека.

Статья 10. Согласие реципиента на трансплантацию органов и (или) тканей человека

Трансплантация органов и (или) тканей человека осуществляется с письменного согласия реципиента. При этом реципиент должен быть предупрежден под расписку о возможных осложнениях для его здоровья в связи с предстоящей хирургической операцией или манипуляцией. Данный процесс в обязательном порядке фиксируется на видеозапись. Если реципиент не достиг возраста восемнадцати лет или признан в установленном порядке недееспособным либо получение согласия от самого реципиента не представляется возможным, то трансплантация органов и (или) тканей человека осуществляется с письменного согласия его родителей или иного законного представителя.

Статья 11. Условия изъятия органов и (или) тканей человека из его трупа

Изъятие органов и (или) тканей человека из его трупа допускается при наличии его прижизненного нотариально заверенного письменного согласия.

Изъятые органы и (или) ткани человека из его трупа могут быть использованы для трансплантации всем нуждающимся лицам.

Изъятие органов и (или) тканей человека из его трупа без соответствующего согласия является незаконным.

Органы и (или) ткани человека могут быть изъяты из его трупа для трансплантации при наличии заключения о смерти, выдаваемого на основе констатации смерти головного мозга человека в порядке, определяемом Министерством здравоохранения Республики Узбекистан. В констатации смерти головного мозга человека запрещается участие трансплантологов и членов бригад, обеспечивающих изъятие органов и (или) тканей человека.

Статья 12. Условия изъятия органов и (или) тканей у живого донора

Изъятие органов и (или) тканей у живого донора для их трансплантации может осуществляться только в интересах здоровья реципиента и в случае отсутствия пригодных для трансплантации органов и (или) тканей трупа человека либо альтернативного метода лечения, эффективность которого сопоставима с эффективностью трансплантации органов и (или) тканей человека.

Запрещается принуждение живого донора к согласию на изъятие у него органа и (или) тканей.

У живого донора может быть изъят для трансплантации один из парных органов и (или) часть органа, а также ткань с учетом требований, предусмотренных частями четвертой и пятой настоящей статьи.

Изъятие органов и (или) тканей у живого донора допускается только в случае, если его здоровью на момент изъятия по медицинскому заключению не будет причинен вред, который может повлечь за собой потерю зрения, речи, слуха либо частичную или полную утрату органом его функций (за исключением трансплантируемого органа и (или) ткани человека), расстройство психики или иное расстройство здоровья, приводящее к стойкой утрате трудоспособности свыше тридцати трех процентов.

Изъятие органов и (или) тканей у живого донора для трансплантации реципиенту допускается, если донор:

не менее чем за тридцать дней в письменной форме с фиксацией на видеозапись предупрежден о возможных осложнениях для его здоровья в связи с предстоящей хирургической операцией или манипуляцией по изъятию органов и (или) тканей;

добровольно на безвозмездной основе в нотариально заверенной письменной форме выразил согласие на изъятие своего органа и (или) тканей;

прошел всестороннее медицинское обследование и имеется медицинское заключение врачей-специалистов о возможности изъятия у него органа и (или) тканей для трансплантации.

Порядок проведения всестороннего медицинского обследования живого донора определяется Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Статья 13. Видеосъемка во время трансплантации органов и (или) тканей человека

Во время трансплантации органов и (или) тканей человека медицинским учреждением, осуществляющим изъятие и трансплантацию органов и (или) тканей человека, проводится видеосъемка. При этом информация, содержащаяся в видеозаписи о трансплантации органов и (или) тканей человека, составляет врачебную тайну, разглашение которой не допускается, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Видеозапись предупреждения реципиента и донора о возможных осложнениях для здоровья, а также процесса трансплантации архивируется медицинским учреждением, а дубликат оригинала записи направляется для хранения в органы внутренних дел.

Порядок проведения видеозаписи, а также порядок ее хранения определяются законодательством.

Статья 14. Ограничения к донорству

Изъятие органов и (или) тканей человека не допускается, если они принадлежат живому донору или трупу человека, страдающему или страдавшему заболеванием, входящим в определенный Министерством здравоохранения Республики Узбекистан перечень заболеваний, противопоказанных к донорству органов и тканей человека для трансплантации.

Изъятие органов и (или) тканей человека не допускается в отношении:

лиц, не достигших восемнадцатилетнего возраста (за исключением случаев трансплантации костного мозга);

лиц, признанных в установленном порядке недееспособными, а также лиц, страдающих психическими расстройствами (заболеваниями);

лиц, содержащихся под стражей или в местах лишения свободы;

лиц с инвалидностью I и II групп;

беременных женщин;

лиц, личность которых не установлена;

лиц, не имеющих определенного места жительства;

лиц, проживающих в домах «Меҳрибонлик», «Саховат» и «Мурувват»;

лиц, у которых ранее изымались орган и (или) ткани для трансплантации.

Гражданин Республики Узбекистан не может быть донором для реципиента, являющегося иностранным гражданином.

Статья 15. Запрещение купли-продажи, а также вывоза за пределы Республики Узбекистан трансплантируемых органов и (или) тканей человека

Физическим и юридическим лицам при трансплантации органов и (или) тканей человека запрещается купля-продажа органов и (или) тканей человека.

Вывоз за пределы Республики Узбекистан трансплантируемых органов и (или) тканей человека запрещается.

Статья 16. Недопустимость разглашения сведений о живом доноре и реципиенте

Сведения о живом доноре и реципиенте составляют врачебную тайну, разглашение которой не допускается, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Глава 3. Права и обязанности живого донора и реципиента

Статья 17. Права и обязанности живого донора

Живой донор имеет право на:

получение от медицинского учреждения, в котором будет произведено изъятие у него органа и (или) ткани, полной информации о возможных осложнениях для его здоровья в связи с предстоящей хирургической операцией или манипуляцией по изъятию органа и (или) ткани человека;

отказ от проведения хирургической операции или манипуляции до ее начала, не мотивируя причину отказа;

лечение и наблюдение в медицинских учреждениях государственной системы здравоохранения за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан вследствие возникших осложнений, связанных с изъятием у него органа и (или) тканей, в соответствии с законодательством.

Живой донор обязан:

сообщить медицинскому учреждению, в котором будет произведено изъятие у него органа и (или) ткани, сведения о перенесенных им либо имеющихся у него заболеваниях;

соблюдать медицинские рекомендации врачей.

Статья 18. Права и обязанности реципиента

Реципиент имеет право на:

получение от медицинского учреждения, в котором будет произведена трансплантация органа и (или) ткани, полной информации о возможных осложнениях для его здоровья в связи с предстоящей хирургической операцией или манипуляцией по трансплантации ему органа и (или) ткани человека;

отказ от проведения хирургической операции или манипуляции до ее начала, не мотивируя причину отказа;

реабилитацию и наблюдение в медицинских учреждениях государственной системы здравоохранения в порядке, установленном Министерством здравоохранения Республики Узбекистан;

получение необходимой медицинской помощи, оказываемой за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, вследствие возникших осложнений, связанных с трансплантацией ему органов и (или) тканей человека, в соответствии с законодательством.

Реципиент обязан:

сообщить медицинскому учреждению, в котором будет произведена трансплантация органа и (или) ткани, сведения о перенесенных им либо имеющихся у него заболеваниях;

соблюдать медицинские рекомендации врачей.

Глава 4. Заключительные положения

Статья 19. Единый государственный реестр доноров, реципиентов, а также органов и (или) тканей человека

В целях осуществления контроля за использованием органов и (или) тканей человека, а также оперативного оказания медицинской помощи лицам, нуждающимся в трансплантации, создается Единый государственный реестр доноров, реципиентов, а также органов и (или) тканей человека (далее — Единый государственный реестр).

Единый государственный реестр является автоматизированной информационной системой и формируется на основе информации медицинских учреждений, осуществляющих трансплантацию органов и (или) тканей человека.

В Едином государственном реестре должны быть указаны сведения о:

потенциальных реципиентах органов и (или) тканей;

реципиентах, которым выполнена трансплантация органов (части органа) и (или) тканей;

живых донорах, давших нотариально заверенное письменное согласие на изъятие у них органов и (или) тканей;

лицах, прижизненно давших нотариально заверенное письменное согласие на изъятие у них органов и (или) тканей из своего тела (останков) после установления факта наступления их биологической смерти;

донорах, у которых были изъяты органы и (или) ткани для трансплантации.

Порядок формирования и ведения Единого государственного реестра доноров, реципиентов, а также органов и (или) тканей человека определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Сведения, хранящиеся в Едином государственном реестре, являются врачебной тайной.

Статья 20. Финансирование работ в области трансплантации органов и тканей человека

Финансирование работ в области трансплантации органов и тканей человека осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, а также иных источников, не запрещенных законодательством.

Статья 21. Международное сотрудничество в области трансплантации органов и тканей человека

Международное сотрудничество в области трансплантации органов и тканей человека осуществляется в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Порядок взаимоотношений медицинских учреждений, осуществляющих трансплантацию органов и тканей человека, с международными и зарубежными организациями устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 22. Разрешение споров

Споры в области трансплантации органов и тканей человека разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 23. Ответственность за нарушение законодательства о трансплантации органов и тканей человека

Лица, виновные в нарушении законодательства о трансплантации органов и тканей человека, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 24. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству здравоохранения, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 25. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 26. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

11 мая 2022 г.,

№ ЗРУ-768

(Национальная база данных законодательства, 12.05.2022 г., № 03/22/768/0404)

lex.uz