📅 2022-yil 9-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 9-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 9 июнь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 9 июня 2022 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 9 June 2022 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Почта алоқаси тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 18 январда қабул қилинган Сенат томонидан 2022 йил 28 апрелда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади почта алоқаси соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Почта алоқаси тўғрисидаги қонунчилик
Почта алоқаси тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг почта алоқаси тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
адресат — ўзига почта ёки курьерлик жўнатмаси жўнатилаётган юридик ёки жисмоний шахс;
ёзма хат-хабарлар — оддий ва рўйхатга олинадиган хатлар, почта варақчалари, бандероллар, майда пакетлар, кўзи ожизлар учун жўнатмалар ва «М» қоплари;
курьерлик жўнатмалари — жўнатилиши почта курьери орқали амалга ошириладиган, ҳужжатлар ва (ёки) товар жойланмаси мавжуд бўлган жўнатмалар;
посилка — белгиланган ўлчамдаги, оғирликдаги ва ўровдаги товар жойланмаси мавжуд бўлган, рўйхатга олинадиган почта жўнатмаси;
почта алоқаси — почта алоқаси воситалари ва объектларининг ягона ишлаб чиқариш-технология мажмуидан иборат бўлган, почта алоқаси хизматлари кўрсатилишини таъминлайдиган алоқа тури;
почта алоқаси воситалари — почта алоқаси хизматлари кўрсатиш учун фойдаланиладиган бинолар, яшаш учун мўлжалланмаган жойлар, ускуналар, таралар, техника ва транспорт воситалари;
почта алоқасининг миллий оператори — Ўзбекистон Республикаси доирасида почта алоқаси хизматлари бозоридаги талабни қаноатлантириш, мажбурий равишда универсал почта хизматлари кўрсатиш бўйича вазифаларни ва Умумжаҳон почта иттифоқининг ҳужжатларидан келиб чиқадиган мажбуриятларни бажариш вазифалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ўз зиммасига юклатилган почта алоқаси оператори;
почта алоқаси объектлари — почта алоқаси операторининг алоҳида бўлинмалари (почтамтлар, почта алоқаси боғламалари, бўлимлари, пунктлари, шунингдек бошқа бўлинмалар);
почта алоқаси оператори — мулк ҳуқуқи ёки бошқа ашёвий ҳуқуқлар асосида почта алоқаси тармоғига эгалик қилувчи ва фаолиятнинг асосий тури сифатида почта алоқаси хизматлари кўрсатувчи юридик шахс;
почта алоқаси провайдери — почта алоқаси операторларининг тармоғи орқали почта алоқаси хизматлари кўрсатувчи юридик шахс;
почта алоқаси тармоғи — почта алоқаси воситалари, объектлари ва почта йўналишларининг мажмуи;
почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш — почта ва курьерлик жўнатмаларини қабул қилиш, уларга ишлов бериш, уларни сақлаш, ташиш, етказиб бериш (топшириш) бўйича технологик операциялар мажмуи;
почта жўнатмалари — почта жўнатмасида кўрсатилган почта манзили бўйича адресатга жўнатиш учун почта алоқаси оператори ёки провайдери томонидан қабул қилинган ёзма хат-хабар жўнатмалари, посилкалар, пул маблағларининг почта ўтказмалари;
почта йўналиши — транспорт воситаларининг почта ва курьерлик жўнатмалари алмашинувини амалга ошириш учун почта алоқаси объектлари ўртасида, шунингдек почта ва курьерлик жўнатмаларини қабул қилиш ва (ёки) етказиб бериш учун почта алоқаси объектлари ва фойдаланувчилар ўртасида белгиланган тартибда тасдиқланган ҳаракатланиш йўли;
почта курьери — почта алоқаси операторининг ёки провайдерининг ходими ёхуд рўйхатга олинадиган почта ва (ёки) курьерлик жўнатмасини бевосита жўнатувчидан почта алоқаси объектларидан ташқарида қабул қиладиган ва (ёки) бундай почта ва (ёки) курьерлик жўнатмасини адресатга топширадиган, почта алоқаси оператори ёки провайдери билан шартномага эга бўлган жисмоний шахс;
почта хизмати — почта жўнатмаларини бир почта алоқаси объектидан (почта қутисидан, почтоматдан) бошқа почта алоқаси объектига (абонентнинг почта жавонига (қутисига), почтоматга) жўнатиш бўйича почта алоқаси хизмати;
пул маблағларининг почта ўтказмаси — почта жўнатмаси бўлиб, жўнатувчи унинг воситасида ўзи почта алоқаси операторига тўлаган пул маблағлари суммасини адресатга тўлашни топширади.
4-модда. Почта алоқаси соҳасидаги асосий принциплар
Почта алоқаси соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
қонунийлик;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида барча почта алоқаси хизматларидан фойдаланувчилар (бундан буён матнда фойдаланувчи деб юритилади) учун универсал почта хизматларидан фойдалана олиш;
почта алоқаси соҳасидаги техник талаблар, нормалар ва қоидаларнинг ягоналиги;
фойдаланувчилар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг таъминланиши;
почта алоқасининг сирига риоя этилиши;
халқаро почта ва курьерлик жўнатмалари транзитининг эркинлиги.
2-боб. Почта алоқаси соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
5-модда. Почта алоқаси соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Почта алоқаси соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
универсал почта хизматларидан фойдалана олишни ва уларнинг сифатини таъминлаш;
почта алоқасининг хавфсизлигини ва сирини таъминлаш;
мажбурий техник талаблар, нормалар ва қоидаларга риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш;
почта алоқасини халқаро нормалар ва стандартларга мувофиқ ривожлантириш;
инвестицияларни жалб этиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш;
давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш;
илғор инновацион, ахборот ва коммуникация технологиялари жорий этилишини рағбатлантириш;
халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.
6-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг почта алоқаси соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
почта алоқаси соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
почта алоқаси соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ва амалга оширилишини таъминлайди;
почта алоқасининг миллий операторини тайинлайди;
давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг почта алоқаси соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;
Фавқулодда вазиятларда почта алоқаси хизматларини кўрсатиш тартибини белгилайди.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
7-модда. Почта алоқаси соҳасидаги ваколатли давлат органи
Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги почта алоқаси соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).
Ваколатли давлат органи:
почта алоқаси соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;
почта алоқаси соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларини тасдиқлайди;
почта тўловининг давлат белгилари намуналарини, Почта тўловининг давлат белгилари тўғрисидаги низомни тасдиқлайди, почта маркаларининг муомалага киритилишини ва муомаладан чиқарилишини амалга оширади, шунингдек почта маркаларини коллекциялаш туркумига ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилади;
почта тўлови давлат белгиларининг давлат коллекциясини шакллантиради, Почта тўловининг давлат белгилари давлат коллекцияси тўғрисидаги низомни тасдиқлайди;
махсус хотира штемпелларини тайёрлаш ва улардан фойдаланиш тартибини белгилайди;
универсал почта хизматларига оид тарифларни қонунчиликка мувофиқ тасдиқлайди;
почта алоқаси тармоқлари ҳамда хизматларини ривожлантириш масалалари бўйича почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг фаолиятига кўмаклашади, ахборот хавфсизлигини ва почта алоқаси хавфсизлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни мувофиқлаштиради;
почта индексларини, шунингдек почта алоқаси операторлари ва провайдерлари учун мажбурий бўлган почта жўнатмалари ўтишининг назорат муддатларини тасдиқлайди;
франкирлаш машиналаридан фойдаланиш тартибини белгилайди;
почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун фойдаланиладиган почта алоқаси миллий операторининг транспорт воситаларига жойлаштириладиган махсус фарқлаш белгиларини тасдиқлайди;
фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини таъминлашга кўмаклашади, почта алоқаси операторлари, провайдерлари ва фойдаланувчилар ўртасидаги ўзаро муносабатлар масалаларини кўриб чиқади;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга қарши курашиш бўйича махсус ваколатли давлат органи билан биргаликда почта алоқасининг миллий оператори учун Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларини тасдиқлайди;
почта алоқа соҳасида тезкор-қидирув тадбирларини ўтказаётган махсус ваколатли давлат органига қонунчиликка мувофиқ унинг зиммасига юклатилган вазифаларни бажаришда кўмаклашади;
почта алоқаси соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;
почта алоқаси соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади, шу жумладан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга қарши курашиш бўйича халқаро ҳамкорликни амалга оширади ҳамда Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалар бўйича мажбуриятлари бажарилишини ташкил этади ва мувофиқлаштиради;
Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси билан келишувга кўра халқаро почта алмашинуви жойларини белгилайди.
Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
8-модда. Почта алоқаси соҳасидаги давлат назорати
Почта алоқаси соҳасида қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назоратини Ўзбекистон Республикаси Ахборотлаштириш ва телекоммуникациялар соҳасида назорат бўйича давлат инспекцияси (Ўзкомназорат) амалга оширади.
Ўзкомназорат:
почта алоқаси соҳасидаги қонунчилик, норматив ҳужжатлар ва давлат стандартлари талабларига риоя этилиши;
ўз ваколатлари доирасида истеъмолчилар ҳуқуқларининг таъминланиши ва кўрсатиладиган почта алоқаси хизматларининг сифатига риоя этилиши;
почта алоқаси хизматларини ривожлантиришга доир чоралар амалга оширилиши устидан давлат назоратини амалга оширади.
3-боб. Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш
9-модда. Почта алоқаси хизматлари
Почта алоқаси хизматлари почта алоқаси операторлари ва провайдерлари томонидан почта, курьерлик хизматлари ҳамда бошқа турдаги почта хизматлари тарзида шартнома асосида кўрсатилади.
Почта хизматлари жумласига почта жўнатмаларини жўнатиш, шу жумладан тезлаштирилган почта режимида жўнатиш киради.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари томонидан қуйидаги турдаги почта хизматлари ҳам кўрсатилиши мумкин:
почта жўнатмаларини қўшимча жўнатиш ва қайтариш;
ёзма хат-хабарлар ва посилкаларни ўраш;
почта жўнатмаларига илова қилинадиган манзил бланкларини, жойланма рўйхатларни, пул маблағлари почта ўтказмаларининг бланкаларини ва бошқа бланкаларни тўлдириш;
манзилларни ва ёзма хабарларни ёзиш;
почта алоқаси хизматларини уйда кўрсатиш;
телеграф хабарларни ва бошқа хабарларни амалга ошириш;
почта тўлови давлат белгиларини ва филателия маҳсулотларини реализация қилиш;
почта алоқаси соҳасидаги бошқа хизматлар.
Рўйхатга олинадиган почта жўнатмаларини почта алоқаси оператори ёки провайдери томонидан почта курьери орқали жўнатиш бўйича кўрсатиладиган хизмат курьерлик хизматидир.
10-модда. Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари почта алоқаси хизматларини кўрсатиш тартибини белгилайдиган ҳамда почта алоқаси операторлари, провайдерлари ва фойдаланувчилар ўртасидаги муносабатларни тартибга соладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатдир.
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларида қуйидагилар бўлиши керак:
фойдаланувчиларга хизмат кўрсатишни ташкил этишга доир талаблар;
почта алоқаси операторларининг номли буюмларидан (штамплар, штемпеллар, муҳрлардан) фойдаланиш тартиби;
почта ва курьерлик жўнатмаларини расмийлаштириш стандартлари;
почта ва курьерлик жўнатмаларининг турлари ҳамда уларнинг техник тавсифлари (чекланган ўлчамлари, оғирлиги, уларни ўраш ва бошқалар);
почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш тартиби;
почта ва курьерлик жўнатмаларини сақлаш муддатлари;
почта ва курьерлик жўнатмаларини қўшимча жўнатиш ҳамда қайтариш шартлари;
почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган ҳамда чекланган предметлар ва моддалар рўйхати;
почта ва курьерлик жўнатмаларини ушлаб туриш ва кўздан кечириш тартиби;
фойдаланувчиларнинг эътирозларини кўриб чиқиш тартиби;
Ўзбекистон Республикаси доирасида жўнатиладиган почта ва курьерлик жўнатмаларидан почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган предметлар ва моддаларни олиб қўйиш тартиби;
почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган предметлар ва моддаларни йўқ қилиб ташлаш тартиби;
универсал почта хизматлари кўрсатиш тартиби ва уларнинг сифат кўрсаткичлари.
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларида қонунчиликка мувофиқ бошқа қоидалар ҳам бўлиши мумкин.
11-модда. Почта алоқаси сирини таъминлаш
Фойдаланувчиларнинг манзилига оид маълумотлар, почта ва курьерлик жўнатмалари ҳамда уларнинг таркиби тўғрисидаги ахборот, почта алоқаси операторлари ҳамда провайдерларининг фаолияти соҳасига кирадиган бошқа хабарлар, шунингдек ушбу почта ва курьерлик жўнатмаларининг ўзи почта алоқасининг сирини ташкил этади.
Ёзишмалар сири давлат томонидан кафолатланади.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари почта алоқаси сирига риоя этилишини кафолатлайди. Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг барча ходимлари почта алоқаси сирини сақлаши шарт.
Почта алоқаси сирини таъминлаш мақсадида қуйидагилар тақиқланади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно:
бошқа шахсга почта ва курьерлик жўнатмалари ҳақидаги маълумотларни, шунингдек фойдаланувчиларнинг манзили ва шахсига доир маълумотларни маълум қилиш;
почта ва курьерлик жўнатмаларини очиш;
фойдаланувчи ҳамда (ёки) унинг почта ва курьерлик жўнатмалари таркиби (жойланмаси) тўғрисидаги маълумотларни қонунга хилоф равишда йиғиш ёки тарқатиш.
Почта алоқаси операторларининг, провайдерларининг почта алоқаси сири бузилишига йўл қўйган ходимлари белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
12-модда. Универсал почта хизматлари
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида барча фойдаланувчилар учун белгиланган тарифлар ва сифат талаблари бўйича почта хизматларининг муайян рўйхатини доимий асосда тақдим этишга доир хизматлар универсал почта хизматларидир.
Қуйидагилар универсал почта хизматлари жумласига киради:
фойдаланувчиларнинг оддий ёзма хат-хабарларни (почта варақчаларини, хатларни, бандеролларни ва майда пакетларни) жўнатиш бўйича эҳтиёжларини қаноатлантиришга доир почта хизматлари;
кўзи ожизлар учун жўнатмалар алмашинувида кўзи ожизларнинг ва кўзи ожизлар учун мўлжалланган муассасаларнинг эҳтиёжларини қаноатлантириш бўйича почта хизматлари.
Фойдаланувчиларга универсал почта хизматлари Ўзбекистон Республикаси доирасида, мақбул нархлар бўйича кўрсатилади.
Универсал почта хизматлари кўрсатиш мажбурияти почта алоқасининг миллий оператори зиммасига юклатилади.
Қуйидагилар универсал почта хизматларидан фойдаланиш ва ушбу хизматлар сифатининг давлат кафолатидир:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фойдаланувчилар учун универсал почта хизматларидан тенг ҳуқуқлар асосида фойдаланилишини;
почта алоқаси объектларининг универсал почта хизматларидан фойдаланувчилар учун қулай режимда ишлашини;
кўрсатилаётган универсал почта хизматларининг лозим даражадаги сифатини;
универсал почта хизматлари учун тарифларнинг давлат томонидан тартибга солинишини таъминлаш.
13-модда. Топширилмай қолган почта ва курьерлик жўнатмаларидан фойдаланиш
Почта ва курьерлик жўнатмасини фойдаланувчининг манзилига доир зарур маълумотлар аниқ эмаслиги ёки йўқлиги, адресат кўчиб кетганлиги ёхуд почта алоқаси оператори ва провайдери почта алоқаси хизматлари кўрсатиш шартномаси бўйича ўз мажбуриятларини бажара олиши имкониятини истисно этадиган бошқа ҳолатлар туфайли жўнатиш имкони бўлмаса, улар жўнатувчига Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларида белгиланган муддатларда қайтарилади.
Агар фойдаланувчининг манзилига доир зарур маълумотлар аниқ эмаслиги ёки йўқлиги туфайли етказиб берилмаган (топширилмай қолган) почта ёки курьерлик жўнатмаларини жўнатувчига қайтаришнинг имкони бўлмаса ёхуд жўнатувчи қайтарилган почта ёки курьерлик жўнатмаларини олишдан воз кечган тақдирда, улар тарқатилмай қолган жўнатмалар сифатида вақтинча сақлаш учун почта алоқаси оператори ёки провайдери томонидан қабул қилинади.
Тарқатилмай қолган почта ва курьерлик жўнатмаларини вақтинча сақлаш қонунчиликда белгиланган тартибда почта алоқаси оператори ёки провайдери томонидан олти ой давомида амалга оширилади.
Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган муддат ўтганидан кейин:
қимматли қоғозлар, қимматбаҳо металлар ва бошқа предметлар белгиланган тартибда реализация қилинади ҳамда почта алоқаси операторлари ёки провайдерлари харажатларининг ўрни қопланганидан кейин тушган пул маблағлари, шунингдек почта ва курьерлик жўнатмаларида аниқланган пул маблағлари Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети даромадига ўтказилади;
ҳужжатлар (паспортлар, идентификацияловчи ID карталари, дипломлар, шаҳодатномалар, гувоҳномалар ва бошқалар) уларни берган корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга топширилади;
хатлар тегишли далолатнома тузилиб, йўқ қилиб ташланади.
Адресатларни ва жўнатувчиларни қидиришнинг имкони бўлмаганда, тарқатилмай қолган пул маблағларининг почта ўтказмалари почта алоқасининг миллий оператори томонидан ўн саккиз ой давомида сақланади, шундан кейин бу пул маблағлари маҳаллий бюджет даромадига ўтказилади.
4-боб. Почта алоқасининг хавфсизлигини таъминлаш
14-модда. Почта алоқасининг хавфсизлигини таъминлаш чоралари
Почта алоқасининг хавфсизлиги почта алоқаси сирини ҳимоя қилишга, почта ва курьерлик жўнатмаларининг, почта алоқаси воситаларининг бут сақланишини таъминлашга қаратилган, қонунчиликда белгиланган тадбирлар мажмуидан иборатдир.
Почта алоқаси хизматларини кўрсатишда почта алоқаси операторлари ва провайдерлари фойдаланувчиларнинг ҳамда почта алоқаси операторлари ва провайдерлари ходимларининг ҳаёти ва соғлиғи хавфсизлигини таъминлаш учун чоралар кўради.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари:
почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш учун фойдаланиладиган техника ва транспорт воситаларининг ишлаб чиқариш-технологик мажмуаси хавфсизлигини;
фойдаланувчилардан қабул қилинган почта ва курьерлик жўнатмаларининг бут сақланишини;
почта ва курьерлик жўнатмаларидаги почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган предметлар ва моддаларни аниқлашга қаратилган чоралар кўрилишини;
почта сирининг, шунингдек тижорат, банк сирининг ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирнинг сақланишини;
почта алоқаси хизматларини кўрсатишнинг барча босқичларида хавфсизлик бўйича талабларга риоя этилишини таъминлаши шарт.
Почта ва курьерлик жўнатмаларидаги жўнатилиши тақиқланган предметлар ва моддаларни аниқлаш учун почта алоқаси операторлари ҳамда провайдерлари почта ва курьерлик жўнатмаларини очмасдан улардаги мазкур предметлар ва моддаларни аниқлаш имконини берувчи махсус техник воситалардан фойдаланади.
Почта ва курьерлик жўнатмаларини почта алоқаси хавфсизлиги нуқтаи назаридан назорат қилишни, шунингдек почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатишни амалга ошириш вақтида почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган предметлар ҳамда моддалар аниқланган тақдирда, почта алоқаси операторлари ва провайдерлари бу ҳақда тегишли махсус ваколатли давлат органларига хабар бериши шарт.
Почта ва курьерлик жўнатмаларини очиш улар аниқланган жойда ҳамда почта алоқаси оператори ва (ёки) провайдери ходимлари ҳозирлигида тегишли махсус ваколатли давлат органларининг вакиллари томонидан амалга оширилади.
15-модда. Почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатишдаги чекловлар
Почта алоқаси тармоғи орқали почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатишдаги чекловлар қонунчиликда белгиланади.
Почта алоқаси оператори ва провайдери почта алоқаси тармоғи орқали жўнатилиши тақиқланган жойланмаси бўлган почта ва курьерлик жўнатмаларини ушлаб туриш ҳуқуқига эга.
Почта алоқаси оператори ва провайдери қайси почта ва курьерлик жўнатмаларининг жойланмаси Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларида назарда тутилган алоҳида аломатларига кўра жўнатилиши тақиқланган ёки почта алоқаси ходимларининг ҳаёти ва соғлиғи учун хавф туғдиради, бошқа почта ва курьерлик жўнатмаларининг бузилишига (шикастланишига) олиб келиши мумкин, шунингдек аҳолининг ҳаёти ва соғлиғига ҳамда атроф-муҳитга хавф туғдиради деб тахмин қилиш учун асос берса, агар бу хавфни бошқа йўл билан бартараф этиб бўлмаса, ўша почта ва курьерлик жўнатмаларини йўқ қилиш ҳуқуқига ёки йўқ қилишга рухсат бериш ҳуқуқига эга.
16-модда. Халқаро почта ва курьерлик жўнатмаларининг божхона назорати ва божхона расмийлаштируви
Халқаро почта ва курьерлик жўнатмаларининг божхона назорати ва божхона расмийлаштируви тартиби Ўзбекистон Республикасининг Божхона кодекси билан белгиланади.
17-модда. Почта ва курьерлик жўнатмаларининг бут сақланишини таъминлаш
Почта ва курьерлик жўнатмаларининг бут сақланиши почта алоқаси операторлари ва провайдерлари томонидан таъминланади.
Почта ва курьерлик жўнатмаларига ишлов бериш ва уларни сақлаш амалга ошириладиган бинолар, хоналар зарур асбоб-ускуналар, қўриқлаш-ёнғин сигнализация воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Почта ва курьерлик жўнатмалари ташиладиган транспорт воситалари белгиланган нормалар ва қоидаларга мувофиқ жиҳозланган бўлиши керак.
Қиймати эълон қилинган ва (ёки) устама тўловли жўнатмалар қонунчиликда белгиланган тартибда суғурталаниши мумкин.
5-боб. Почта алоқаси соҳасидаги ташкилий ва иқтисодий асослар
18-модда. Почта алоқаси хизматлари учун тўлов
Почта алоқаси хизматлари учун тўлов почта алоқаси оператори ва (ёки) провайдери томонидан белгиланадиган тарифлар бўйича шартнома асосида амалга оширилади.
Универсал почта хизматлари учун тўлов қонунчиликда белгиланган тартибда ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланадиган тарифлар асосида аниқланади.
Оддий ва рўйхатга олинадиган хатлар ва бандеролларни, почта варақчаларини почта алоқасининг миллий оператори орқали жўнатиш учун тўлов уларга туширилган почта тўлови давлат белгилари билан тасдиқланади.
19-модда. Почта алоқаси тармоқларини ривожлантириш ва реконструкция қилиш
Почта алоқаси тармоқлари ва воситаларини ривожлантириш ҳамда реконструкция қилиш уларнинг мулкдорлари, эгалари томонидан ўз маблағлари, манфаатдор юридик ва жисмоний шахсларнинг маблағлари, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
Шаҳарлар, шаҳарчалар, қишлоқлар ва овуллар, турар жой даҳалари ҳамда мажмуалари, алоҳида бинолар ва иншоотлар лойиҳалаштирилаётганда ҳамда ривожлантирилаётганда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари почта алоқаси объектларини уларда жойлаштириш учун бинолар ёки алоҳида хоналар қурилишини шаҳарсозлик ҳужжатларига мувофиқ назарда тутиши керак.
Почта алоқаси объектларини автомобиль ва темир йўл вокзаллари, аэропортлар қошида, бозорлар ва меҳмонхоналарда жойлаштириш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.
Автомобиль ва темир йўл вокзаллари, аэропортлар қошида почта алоқаси объектларининг бинолари ҳамда иншоотлари қурилиши учун ер участкалари бевосита уларга яқин жойлардан ажратилиши, шаҳарларда почтамтлар (почта алоқаси боғламалари) қурилиши учун эса шаҳарнинг марказий қисмидан, почта ва курьерлик жўнатмалари алмашинуви учун шарт-шароитлар таъминланган ҳолда ажратилиши керак.
Аҳоли пунктларини ва айрим биноларни янгидан қуриш, кенгайтириш, реконструкция қилиш, фойдали қазилмаларни қазиб олиш туфайли почта алоқаси объектларини кўчириш (қайта қуриш) бундай ишларнинг буюртмачиси томонидан унинг ўз маблағлари ҳисобидан, почта алоқаси операторларининг технологик шартларига мувофиқ амалга оширилади.
Почта алоқасининг миллий операторига почта алоқаси объектларини жойлаштириш учун назарда тутилган ер участкалари доимий фойдаланиш ҳуқуқи асосида давлат ва жамоат эҳтиёжларига ер ажратиш тартибида берилади.
Почта алоқаси объектларини жойлаштириш учун почта алоқасининг миллий операторига ер участкаларини бериш ваколатли давлат органининг мурожаатига кўра белгиланган тартибда амалга оширилади.
20-модда. Почта қутилари
Почта алоқаси миллий операторининг манзили кўрсатилган оддий хатлар ва почта варақчаларини йиғиш учун мўлжалланган, белгиланган шакл ва ўлчамдаги, махсус қулфланадиган қутиси почта қутисидир.
Почта қутилари почта алоқасининг миллий оператори томонидан бинолар, иншоотлар ва фойдаланувчилар учун ҳамда оддий хатлар ва почта варақчаларини йиғиб олиш учун қулай бўлган жойларга маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, бинолар ва иншоотлар мулкдорлари (эгалари, фойдаланувчилари) билан келишган ҳолда жойлаштирилади.
21-модда. Абонент почта жавонлари ва якка тартибдаги почта қутилари
Хат-хабарларни, даврий босма нашрларни, почта ва курьерлик жўнатмалари келиб тушганлиги тўғрисидаги хабарномаларни адресатларга етказиб бериш учун мўлжалланган қулфланадиган қутичалардан иборат махсус жавон абонент почта жавонидир.
Абонент почта жавонлари кўп квартирали уйларнинг биринчи қаватларига бу уйлар қурилаётган пайтда қурилиш ташкилотлари томонидан ўрнатилади. Абонент почта жавонларини олишга ва ўрнатишга доир харажатлар лойиҳа ташкилоти томонидан кўп квартирали уйларнинг қурилиш лойиҳа-смета ҳужжатларига киритилади.
Аҳоли пунктларининг якка тартибдаги иморатлар қурилган ҳудудларида почта жўнатмаларини етказиб бериш учун қулай бўлган жойларда якка тартибдаги почта қутилари якка тартибда қурилган уйларнинг мулкдорлари томонидан ўз ҳисобидан ўрнатилади.
Абонент почта жавонларини, якка тартибдаги почта қутиларини яроқли ҳолатда сақлаб туриш тегишинча уй-жой фонди тасарруфида бўлган ташкилотлар ва (ёки) бошқарувчи ташкилотлар (бошқарувчи) томонидан, уй-жой мулкдорлари ширкатлари ёки уйларнинг (кўп квартирали уйларнинг турар жойлари) мулкдорлари томонидан амалга оширилади.
22-модда. Почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун транспорт воситаларидан фойдаланиш
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун ўзига тегишли транспорт воситаларидан фойдаланади, шунингдек юридик ва жисмоний шахсларга тегишли транспорт воситаларидан шартнома асосида фойдаланади.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун фойдаланиладиган транспорт воситалари махсус фарқлаш белгиларига эга бўлиши керак. Почта алоқаси миллий операторининг транспорт воситаларини махсус фарқлаш белгилари ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун фойдаланиладиган транспорт воситаларидан бошқа ишларни бажариш учун уларнинг розилигисиз фойдаланилиши ҳамда улар олиб қўйилиши мумкин эмас.
Шаҳарлараро ва халқаро йўналишларда йўловчиларни ҳамда юкларни мунтазам ташувчи темир йўл, ҳаво ва автомобиль транспортининг хўжалик юритувчи субъектлари почта алоқаси операторлари ва провайдерлари билан почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун шартномалар тузишни рад этишга ҳақли эмас.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш учун фойдаланиладиган транспорт воситалари шаҳарлар, шаҳарчалар, қишлоқлар ва овулларнинг кўчалари бўйлаб, автомобиль йўлларида монеликсиз юриш ҳамда автомобиль, темир йўл вокзаллари ва аэропортлар қошида жойлашган почта алоқаси объектларига, юк (багаж) мажмуаларига монеликсиз кириш ҳуқуқига эга.
23-модда. Почта алоқаси операторларининг номли буюмлари
Почта алоқаси операторларининг номли буюми илова қилинадиган ҳужжатларга, почта ва курьерлик жўнатмаларига почта алоқаси объектининг номи, почта, курьерлик жўнатмаси қабул қилинган ҳамда келиб тушган сана ва бошқа ахборот кўрсатилган изларни тушириш учун мосламадан (штампдан) иборатдир.
Почта алоқаси операторлари почта алоқаси объектларини илова қилинадиган ҳужжатларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини расмийлаштириш учун ишлаб чиқариш жараёнларида фойдаланиладиган номли буюмлар билан таъминлайди.
Почта алоқаси операторлари томонидан номли буюмлардан фойдаланиш тартиби Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари билан белгиланади.
24-модда. Почта алоқаси оператори ва провайдери ходимининг формали кийим-боши ва кўкрак нишони
Почта алоқаси оператори ва провайдерининг ходими хизмат вазифаларини бажариш учун формали кийим-бош ва кўкрак нишони билан таъминланиши мумкин.
Почта алоқаси миллий операторининг ходимини формали кийим-бош ва кўкрак нишони билан таъминлаш мажбурийдир. Почта алоқаси миллий оператори ходими формали кийим-бошининг ва кўкрак нишонининг намуналари, шунингдек улардан фойдаланиш тартиби ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.
6-боб. Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг ҳамда фойдаланувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
25-модда. Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг ҳуқуқлари
Барча почта алоқаси операторлари ва провайдерлари, ўз ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, тенг ҳуқуқлардан фойдаланади ҳамда почта алоқаси тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бир хил мажбуриятларни бажаради, бундан почта алоқаси миллий операторининг ушбу Қонуннинг 29-моддасида белгиланган мутлақ ҳуқуқлари ва мажбуриятлари мустасно.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
почта алоқаси хизматларини кўрсатиш;
қонунчиликка мувофиқ аутсорсинг асосида банк хизматларини кўрсатиш ва операцияларини бажариш, электрон тижоратга, шу жумладан товарларни сақлаш ҳамда етказиб беришга доир фаолиятни амалга ошириш;
ўз фаолиятида тимсолдан фойдаланиш.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари томонидан аутсорсинг асосида айрим турдаги банк хизматларини кўрсатиш тартиби «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланади.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
26-модда. Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг мажбуриятлари
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари:
почта алоқаси соҳасидаги фаолиятни почта алоқаси тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга ошириши;
барча фойдаланувчиларнинг почта алоқаси хизматларидан фойдалана олишини таъминлаши;
кўрсатилаётган почта алоқаси хизматларининг сифатини таъминлаши;
почта алоқасининг хавфсизлигини таъминлаши;
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидаларида белгиланган талаблар фойдаланувчи томонидан бузилган тақдирда, почта алоқаси хизматлари кўрсатишни тўхтатиб қўйиши;
фойдаланувчиларга Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари тўғрисида, тарифлар ҳамда почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш муддатлари, почта алоқаси объектларининг иш режимлари, жўнатилиши тақиқланган предметлар, почта алоқаси оператори ва провайдерининг фойдаланувчилар олдидаги жавобгарлиги ҳақида ахборот тақдим этиши;
почта алоқаси хизматлари кўрсатилмаганлиги ёки лозим даражада кўрсатилмаганлиги туфайли фойдаланувчиларга етказилган моддий зарарларнинг ўрнини қонунчиликка мувофиқ қоплаши, шунингдек уларга етказилган маънавий зиённи компенсация қилиши;
почта алоқа соҳасида тезкор-қидирув тадбирларини ўтказаётган махсус ваколатли давлат органига қонунчиликка мувофиқ ташкилий, техник жиҳатдан ва бошқача тарзда кўмаклашиши, бундай тадбирларни ўтказувчи ҳар қандай кучлар, воситалар, манбалар ва усуллар тўғрисидаги ахборотнинг ошкор этилмаслигини таъминлаши шарт.
Почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
27-модда. Фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари
Фойдаланувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида универсал почта хизматларидан фойдаланиш;
ўз ҳуқуқ ва мажбуриятлари, Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари, кўрсатилаётган хизматлар ва ушбу хизматларга доир тарифлар ҳақидаги ахборотдан фойдалана олиш;
почта ва курьерлик жўнатмаларини ўзининг почта манзили бўйича, йўқлаб олиш тарзида ёки почтоматдан олиш;
ўзининг почта манзилига келиб тушган почта ёки курьерлик жўнатмаларидан воз кечиш;
қиймати эълон қилинган жўнатма жойланмасининг баҳоси суммасини жойланманинг ҳақиқий қийматига мувофиқ мустақил равишда аниқлаш;
почта алоқаси операторлари ва провайдерлари томонидан ўз вақтида ҳамда сифатли хизмат кўрсатилиши;
пул маблағларининг почта ўтказмаларини почта манзили бўйича ёки йўқлаб олиш тарзида олиш;
почта ёки курьерлик хизматлари кўрсатилмаганлиги ёки лозим даражада кўрсатилмаганлиги натижасида етказилган моддий зарарларнинг ўрни қопланиши, маънавий зиён компенсация қилиниши;
мансабдор шахсларнинг фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан бевосита судга ёхуд бўйсунув тартибида юқори турувчи органга, мансабдор шахсга шикоят билан мурожаат этиш.
Фойдаланувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
28-модда. Фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари
Фойдаланувчилар:
ушбу Қонун ҳамда Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш қоидалари талабларига риоя этиши;
ўзига кўрсатилган почта алоқаси хизматлари учун ҳақ тўлаши;
тақиқланган моддалар ва предметлар жўнатилишига йўл қўймаслиги;
почта алоқаси операторлари ва провайдерларининг иш сифатини пасайтиришга қаратилган ҳаракатларни қўлламаслиги шарт.
Фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
29-модда. Почта алоқаси миллий операторининг мақоми, мутлақ ҳуқуқлари ва мажбуриятлари
Почта алоқасининг миллий оператори почта алоқасининг Ўзбекистон Республикаси мажбуриятларини Умумжаҳон почта иттифоқи ҳужжатларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудида бажариш учун тайинланган оператори мақомига эга бўлади.
Почта алоқасининг миллий оператори қуйидаги мутлақ ҳуқуқларга эга:
почта вагонларига ва почта қутиларига Ўзбекистон Республикасининг Давлат герби тасвирини тушириш;
оддий хатларни, почта варақчаларини ва пул маблағларининг почта ўтказмаларини жўнатиш бўйича почта хизматлари кўрсатиш, шунингдек ёзма хат-хабарларни, билдиришномаларни, чақирув қоғозларини ва бошқа юридик аҳамиятга эга ҳужжатларни Электрон почта жўнатмаларининг ягона миллий тизими орқали етказиб бериш (топшириш);
ваколатли давлат органи томонидан белгиланган нормативларга мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида оддий хатларни ва почта варақчаларини йиғиш учун почта қутиларини жойлаштириш ҳамда улардан фойдаланиш;
почта маркаларини, маркаланган конвертларни, маркаланган почта варақчаларини тайёрлаш ҳамда тарқатишни ташкил этиш, шунингдек махсус эсдалик штемпелларини тайёрлаш ва улардан фойдаланишни ташкил этиш, почта маркаларининг расмий каталогларини нашр этиш;
почта маркаларининг номинал қийматини, коллекция қилинадиган почта маркалари ва бошқа филателия маҳсулотларининг прейскурант нархларини белгилаш, шунингдек почта маркаларини халқаро каталогларга жойлаштириш;
бошқа давлатларнинг тайинланган почта алоқаси операторлари билан почта алоқаси соҳасида ҳамкорлик қилиш чоғида ва халқаро ташкилотларда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ўз ваколатлари доирасида ифодалаш ва ҳимоя қилиш;
кўрсатилган халқаро почта алоқаси хизматлари учун бошқа давлатларнинг почта алоқаси операторлари билан ўзаро ҳисоб-китобларни олиб бориш;
Express Mail Service (EMS) халқаро кооперативида EMS логотипидан фойдаланиш ҳуқуқи билан Ўзбекистон Республикасининг вакили бўлиш.
Почта алоқасининг миллий оператори:
Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ушбу Қонуннинг 12-моддасида белгиланган рўйхат бўйича универсал почта хизматларини кўрсатиши;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ҳамда оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ пул маблағлари билан амалга оширилган операциялар тўғрисида қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда махсус ваколатли давлат органига ахборот тақдим этиши;
божхона органлари билан биргаликда халқаро почта алмашинуви жойларининг фаолият кўрсатишини ташкил этиши ва бевосита халқаро почта алмашинувини амалга ошириши;
почта календарь штемпелининг юридик жиҳатдан ҳақиқийлиги ва ишончлилигини почта алоқаси хизматларини кўрсатиш технологияларига доир техник шартлар ва талабларга мувофиқ кафолатлаши ҳамда таъминлаши шарт.
Почта алоқасининг миллий оператори бошқа мутлақ ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин, шунингдек қонунчиликка мувофиқ унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар бўлиши мумкин.
7-боб. Якунловчи қоидалар
30-модда. Халқаро ҳамкорлик
Почта алоқаси соҳасидаги халқаро ҳамкорлик Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномаларига мувофиқ амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикаси Умумжаҳон почта иттифоқига аъзо бўлгани ҳолда ягона почта ҳудудига киради ва ўзининг бутун ҳудудида халқаро почта ва курьерлик жўнатмалари транзитининг эркинлигини кафолатлайди.
Почта алоқасининг халқаро ташкилотлари билан ҳуқуқий, ташкилий ва молиявий ҳамкорлик, почта алоқаси масалаларида Ўзбекистон Республикаси манфаатларининг халқаро-ҳуқуқий ҳимояси ваколатли давлат органи томонидан ўз ваколатлари доирасида амалга оширилади.
Почта алоқасининг миллий оператори ушбу Қонунга мувофиқ бошқа давлатларнинг тайинланган почта алоқаси операторлари билан ҳамкорлик қилади, Умумжаҳон почта иттифоқининг ҳужжатларида белгиланган қарорларнинг ҳамда Ўзбекистон Республикасининг ҳудудидаги уларга тааллуқли бўлган мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлайди.
31-модда. Фойдаланувчиларга етказилган зарарларнинг ўрнини қоплаш
Почта алоқаси операторлари ва провайдерлари почта алоқаси хизматларини кўрсатиш бўйича мажбуриятларни бажармаганлик ёхуд лозим даражада бажармаганлик учун фойдаланувчиларга етказилган зарарларнинг ўрнини қонунчиликка мувофиқ қоплайди.
Почта алоқаси хизматлари кўрсатишда фойдаланувчиларга етказилган зарарларнинг ўрни уларнинг талабига биноан почта алоқаси оператори ёки провайдери томонидан қуйидаги ҳолларда ва миқдорларда қопланади:
буюртма хат, буюртма почта варақчаси, буюртма бандерол ёки буюртма майда пакет йўқотилганда — почта алоқаси хизмати учун тўланган сумма миқдорида неустойка;
оддий посилка йўқотилганда — почта алоқаси хизмати учун тўланган сумма миқдорида неустойка;
қиймати эълон қилинган посилка, бандерол ва хат йўқотилганда — эълон қилинган қийматининг икки баравари миқдорида ва почта алоқаси хизмати учун тўланган сумма миқдорида неустойка, бундан эълон қилинган қиймат учун тариф тўлови мустасно;
қиймати эълон қилинган жўнатма жойланма рўйхати билан жўнатилганда жойланманинг бир қисми етишмаганда ёки бузилганда (шикастланганда) — жўнатувчи томонидан рўйхатда кўрсатилган жойланманинг етишмаётган ёки бузилган (шикастланган) қисми учун эълон қилинган қийматининг икки баравари миқдорида;
қиймати эълон қилинган жўнатма жойланма уларнинг рўйхатисиз жўнатилганда жойланманинг бир қисми етишмаганда ёки бузилганда (шикастланганда) — жойланманинг етишмаётган ёки бузилган (шикастланган) қисми оғирлигининг жўнатилаётган жойланманинг оғирлигига (почта ва курьерлик жўнатмаси ўровининг оғирлигисиз) нисбати билан мутаносиб тарзда аниқланадиган почта ва курьерлик жўнатмасининг қиймати эълон қилинган қисмининг икки баравари миқдорида;
адресатга пул маблағларининг почта ўтказмаси бўйича пул тўланмаганда ёки нотўғри тўланганда ёхуд агар ўтказилган пулларни адресатга беришнинг имкони бўлмаган бўлса, пуллар жўнатувчига тўланмаган бўлса — ўтказманинг тўланмаган ёки етарлича тўланмаган суммаси миқдорида ҳамда почта алоқаси хизматига тўланган сумма миқдорида неустойка;
устама тўловли ёзма хат-хабарлар ёки товарлар мавжуд бўлган посилкалар йўқотилганда, ўғирланганда ёки шикастланганда — шартномада белгиланган сумма миқдорида ёки устама тўлов суммаси миқдорида;
адресатдан устама тўлов суммаси етарлича олинмаганда ёки устама тўлов нотўғри тўланганда — олинмай қолган ёки нотўғри тўланган устама тўлов суммаси миқдорида;
қиймати эълон қилинган посилкалар, бандероллар ва хатларни, шунингдек пул маблағларининг почта ўтказмаларини жўнатиш назорат муддатларидан кўпроқ ушлаб қолинганда — ушлаб қолинган ҳар бир кун учун почта алоқаси хизматига тўланган сумманинг бир фоизи миқдорида, лекин ушбу хизматга тўланган суммадан кўп бўлмаган миқдорда неустойка;
авиажўнатмаларни (бандеролларни, посилкаларни) жўнатиш ёки етказиб бериш (топшириш) назорат муддатларидан кўпроқ ушлаб қолинганда — авиа- ва ер усти транспортида жўнатиш ўртасидаги тўлов фарқи миқдорида ва, бундан ташқари, ер усти транспорти орқали жўнатишнинг назорат муддатларидан кўпроқ ушлаб қолинган ҳар бир сутка учун — ушбу модда иккинчи қисмининг ўнинчи хатбошисига мувофиқ;
халқаро почта ва курьерлик жўнатмалари йўқотилганда, бузилганда (шикастланганда), жойланмалар етишмаганда, топширилмаганда, пул маблағларининг халқаро почта ўтказмалари амалга оширилмаганда — етказилган зарарнинг ўрни Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари билан аниқланадиган миқдорда қопланади.
Почта ва курьерлик жўнатмаларининг йўқотилганлиги, бузилганлиги (шикастланганлиги), топширилмаганлиги ёки уларни жўнатиш муддатлари бузилганлиги учун, агар бу кабилар енгиб бўлмас куч ёки почта ва курьерлик жўнатмалари жойланмасининг хусусиятлари туфайли содир бўлганлиги исботланса, шунингдек почта ва курьерлик жўнатмаларини божхона кўригидан ўтказиш муддатлари бузилганлиги ёхуд улар божхона органлари томонидан олиб қўйилганлиги учун почта алоқаси операторлари ва провайдерлари зарарларнинг ўрнини қопламайди.
32-модда. Эътирозларни тақдим этиш тартиби ва муддатлари
Почта алоқаси хизматлари кўрсатиш бўйича мажбуриятлар бажарилмаган ёки лозим даражада бажарилмаган тақдирда фойдаланувчи почта алоқаси оператори ёки провайдерига эътироз тақдим этишга, шу жумладан етказилган зарарнинг ўрни қопланиши тўғрисида талаб мавжуд бўлган эътироз тақдим этишга ҳақли.
Почта ва курьерлик жўнатмаси топширилмаганлиги, ўз вақтида етказиб берилмаганлиги ёки йўқотилганлиги, бузилганлиги (шикастланганлиги) ёхуд ўтказилган пул маблағлари тўланмаганлиги билан боғлиқ эътирозлар почта ва курьерлик жўнатмаси топширилган кундан эътиборан олти ой ичида тақдим этилади.
Эътирозлар ёзма шаклда тақдим этилади ва белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилиши шарт.
Эътирозларга ёзма жавоблар қуйидаги муддатларда берилиши керак:
бир аҳоли пункти доирасида жўнатиладиган (ўтказиладиган) почта ва курьерлик жўнатмаларига доир эътирозларга — беш кун ичида;
бошқа барча почта ва курьерлик жўнатмаларига доир эътирозларга — бир ой ичида.
Почта алоқаси операторлари ёки провайдерларига почта ва курьерлик жўнатмаси қабул қилинган ёки жўнатилиши белгиланган манзил бўйича эътироз тақдим этилиши мумкин.
Халқаро почта ва курьерлик жўнатмаларини қидириб топиш бўйича эътирозлар Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигида ҳамда халқаро шартномаларида назарда тутилган тартибда ва муддатларда қабул қилинади ҳамда кўриб чиқилади.
33-модда. Почта алоқаси хизматларидан фойдаланувчиларнинг жавобгарлиги
Почта алоқаси хизматларидан фойдаланувчилар почта алоқаси хизматларининг бошқа фойдаланувчиларига, почта алоқаси операторлари ёки провайдерларига етказилган, жўнатилиши тақиқланган предметлар ва моддаларни почта ва курьерлик жўнатмаларига жойлаш натижасида ёки улар лозим даражада ўралмаганлиги натижасида юзага келган зарар учун белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
34-модда. Қалбакилаштирилган почта тўловининг давлат белгиларини ва номли буюмларни тайёрлаганлик, сотганлик учун жавобгарлик
Қалбакилаштирилган почта тўловининг давлат белгиларини сотиш мақсадида тайёрлаганликда ёки сотганликда, шунингдек франкирлаш машиналарининг била туриб қалбакилаштирилган тамға изларидан ёки била туриб қалбакилаштирилган номли буюмлардан фойдаланганликда айбдор шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.
35-модда. Почта алоқаси объектларидаги ҳодисалар, авариялар оқибатларини бартараф этиш
Почта алоқаси объектларидаги ҳодисалар, авариялар оқибатларини бартараф этиш уларнинг мулкдорлари, эгалари томонидан амалга оширилади.
Давлат бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари почта алоқаси объектларидаги ҳодисалар, авариялар оқибатларини бартараф этишда почта алоқаси операторларига кўмаклашади.
Почта алоқаси объектларида юридик ва жисмоний шахсларнинг айби билан рўй берган ҳодисалар, авариялар оқибатида почта алоқаси операторлари ёки провайдерларига етказилган зарарларнинг ўрни қонунчиликда белгиланган тартибда қопланади.
36-модда. Низоларни ҳал этиш
Почта алоқаси соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
37-модда. Почта алоқаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Почта алоқаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
38-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 31 августда қабул қилинган «Почта алоқаси тўғрисида»ги 118-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 7-8, 210-модда);
2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2000 йил 31 августда қабул қилинган «Почта алоқаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 119-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 7-8, 211-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 22 апрелда қабул қилинган «Почта алоқаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-211-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 4, 138-модда);
4) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 119-моддаси .
39-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
40-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
41-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 9 июнь,
ЎРҚ-777-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Pochta aloqasi toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 18-yanvarda qabul qilingan Senat tomonidan 2022-yil 28-aprelda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi pochta aloqasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
adresat — oʻziga pochta yoki kuryerlik joʻnatmasi joʻnatilayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
yozma xat-xabarlar — oddiy va roʻyxatga olinadigan xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, koʻzi ojizlar uchun joʻnatmalar va “M” qoplari;
kuryerlik joʻnatmalari — joʻnatilishi pochta kuryeri orqali amalga oshiriladigan, hujjatlar va (yoki) tovar joylanmasi mavjud boʻlgan joʻnatmalar;
posilka — belgilangan oʻlchamdagi, ogʻirlikdagi va oʻrovdagi tovar joylanmasi mavjud boʻlgan, roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmasi;
pochta aloqasi — pochta aloqasi vositalari va obyektlarining yagona ishlab chiqarish-texnologiya majmuidan iborat boʻlgan, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlaydigan aloqa turi;
pochta aloqasi vositalari — pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish uchun foydalaniladigan binolar, yashash uchun moʻljallanmagan joylar, uskunalar, taralar, texnika va transport vositalari;
pochta aloqasining milliy operatori — Oʻzbekiston Respublikasi doirasida pochta aloqasi xizmatlari bozoridagi talabni qanoatlantirish, majburiy ravishda universal pochta xizmatlari koʻrsatish boʻyicha vazifalarni va Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlaridan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish vazifalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan oʻz zimmasiga yuklatilgan pochta aloqasi operatori;
pochta aloqasi obyektlari — pochta aloqasi operatorining alohida boʻlinmalari (pochtamtlar, pochta aloqasi bogʻlamalari, boʻlimlari, punktlari, shuningdek boshqa boʻlinmalar);
pochta aloqasi operatori — mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida pochta aloqasi tarmogʻiga egalik qiluvchi va faoliyatning asosiy turi sifatida pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
pochta aloqasi provayderi — pochta aloqasi operatorlarining tarmogʻi orqali pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
pochta aloqasi tarmogʻi — pochta aloqasi vositalari, obyektlari va pochta yoʻnalishlarining majmui;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish — pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish, ularga ishlov berish, ularni saqlash, tashish, yetkazib berish (topshirish) boʻyicha texnologik operatsiyalar majmui;
pochta joʻnatmalari — pochta joʻnatmasida koʻrsatilgan pochta manzili boʻyicha adresatga joʻnatish uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilingan yozma xat-xabar joʻnatmalari, posilkalar, pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari;
pochta yoʻnalishi — transport vositalarining pochta va kuryerlik joʻnatmalari almashinuvini amalga oshirish uchun pochta aloqasi obyektlari oʻrtasida, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish va (yoki) yetkazib berish uchun pochta aloqasi obyektlari va foydalanuvchilar oʻrtasida belgilangan tartibda tasdiqlangan harakatlanish yoʻli;
pochta kuryeri — pochta aloqasi operatorining yoki provayderining xodimi yoxud roʻyxatga olinadigan pochta va (yoki) kuryerlik joʻnatmasini bevosita joʻnatuvchidan pochta aloqasi obyektlaridan tashqarida qabul qiladigan va (yoki) bunday pochta va (yoki) kuryerlik joʻnatmasini adresatga topshiradigan, pochta aloqasi operatori yoki provayderi bilan shartnomaga ega boʻlgan jismoniy shaxs;
pochta xizmati — pochta joʻnatmalarini bir pochta aloqasi obyektidan (pochta qutisidan, pochtomatdan) boshqa pochta aloqasi obyektiga (abonentning pochta javoniga (qutisiga), pochtomatga) joʻnatish boʻyicha pochta aloqasi xizmati;
pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi — pochta joʻnatmasi boʻlib, joʻnatuvchi uning vositasida oʻzi pochta aloqasi operatoriga toʻlagan pul mablagʻlari summasini adresatga toʻlashni topshiradi.
4-modda. Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar
Pochta aloqasi sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida barcha pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar (bundan buyon matnda foydalanuvchi deb yuritiladi) uchun universal pochta xizmatlaridan foydalana olish;
pochta aloqasi sohasidagi texnik talablar, normalar va qoidalarning yagonaligi;
foydalanuvchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarining taʼminlanishi;
pochta aloqasining siriga rioya etilishi;
xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari tranzitining erkinligi.
2-bob. Pochta aloqasi sohasini davlat tomonidan tartibga solish
5-modda. Pochta aloqasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Pochta aloqasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
universal pochta xizmatlaridan foydalana olishni va ularning sifatini taʼminlash;
pochta aloqasining xavfsizligini va sirini taʼminlash;
majburiy texnik talablar, normalar va qoidalarga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;
pochta aloqasini xalqaro normalar va standartlarga muvofiq rivojlantirish;
investitsiyalarni jalb etish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;
davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish;
ilgʻor innovatsion, axborot va kommunikatsiya texnologiyalari joriy etilishini ragʻbatlantirish;
xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining pochta aloqasi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
pochta aloqasi sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
pochta aloqasi sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va amalga oshirilishini taʼminlaydi;
pochta aloqasining milliy operatorini tayinlaydi;
davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining pochta aloqasi sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;
Favqulodda vaziyatlarda pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish tartibini belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
7-modda. Pochta aloqasi sohasidagi vakolatli davlat organi
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi pochta aloqasi sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).
Vakolatli davlat organi:
pochta aloqasi sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
pochta aloqasi sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarini tasdiqlaydi;
pochta toʻlovining davlat belgilari namunalarini, Pochta toʻlovining davlat belgilari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi, pochta markalarining muomalaga kiritilishini va muomaladan chiqarilishini amalga oshiradi, shuningdek pochta markalarini kolleksiyalash turkumiga oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;
pochta toʻlovi davlat belgilarining davlat kolleksiyasini shakllantiradi, Pochta toʻlovining davlat belgilari davlat kolleksiyasi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi;
maxsus xotira shtempellarini tayyorlash va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi;
universal pochta xizmatlariga oid tariflarni qonunchilikka muvofiq tasdiqlaydi;
pochta aloqasi tarmoqlari hamda xizmatlarini rivojlantirish masalalari boʻyicha pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining faoliyatiga koʻmaklashadi, axborot xavfsizligini va pochta aloqasi xavfsizligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni muvofiqlashtiradi;
pochta indekslarini, shuningdek pochta aloqasi operatorlari va provayderlari uchun majburiy boʻlgan pochta joʻnatmalari oʻtishining nazorat muddatlarini tasdiqlaydi;
frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibini belgilaydi;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan pochta aloqasi milliy operatorining transport vositalariga joylashtiriladigan maxsus farqlash belgilarini tasdiqlaydi;
foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashga koʻmaklashadi, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar masalalarini koʻrib chiqadi;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda pochta aloqasining milliy operatori uchun Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlaydi;
pochta aloqa sohasida tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazayotgan maxsus vakolatli davlat organiga qonunchilikka muvofiq uning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishda koʻmaklashadi;
pochta aloqasi sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;
pochta aloqasi sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi, shu jumladan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi hamda Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalar boʻyicha majburiyatlari bajarilishini tashkil etadi va muvofiqlashtiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra xalqaro pochta almashinuvi joylarini belgilaydi.
Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda. Pochta aloqasi sohasidagi davlat nazorati
Pochta aloqasi sohasida qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini Oʻzbekiston Respublikasi Axborotlashtirish va telekommunikatsiyalar sohasida nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi (Oʻzkomnazorat) amalga oshiradi.
Oʻzkomnazorat:
pochta aloqasi sohasidagi qonunchilik, normativ hujjatlar va davlat standartlari talablariga rioya etilishi;
oʻz vakolatlari doirasida isteʼmolchilar huquqlarining taʼminlanishi va koʻrsatiladigan pochta aloqasi xizmatlarining sifatiga rioya etilishi;
pochta aloqasi xizmatlarini rivojlantirishga doir choralar amalga oshirilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.
3-bob. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish
9-modda. Pochta aloqasi xizmatlari
Pochta aloqasi xizmatlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan pochta, kuryerlik xizmatlari hamda boshqa turdagi pochta xizmatlari tarzida shartnoma asosida koʻrsatiladi.
Pochta xizmatlari jumlasiga pochta joʻnatmalarini joʻnatish, shu jumladan tezlashtirilgan pochta rejimida joʻnatish kiradi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan quyidagi turdagi pochta xizmatlari ham koʻrsatilishi mumkin:
pochta joʻnatmalarini qoʻshimcha joʻnatish va qaytarish;
yozma xat-xabarlar va posilkalarni oʻrash;
pochta joʻnatmalariga ilova qilinadigan manzil blanklarini, joylanma roʻyxatlarni, pul mablagʻlari pochta oʻtkazmalarining blankalarini va boshqa blankalarni toʻldirish;
manzillarni va yozma xabarlarni yozish;
pochta aloqasi xizmatlarini uyda koʻrsatish;
telegraf xabarlarni va boshqa xabarlarni amalga oshirish;
pochta toʻlovi davlat belgilarini va filateliya mahsulotlarini realizatsiya qilish;
pochta aloqasi sohasidagi boshqa xizmatlar.
Roʻyxatga olinadigan pochta joʻnatmalarini pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan pochta kuryeri orqali joʻnatish boʻyicha koʻrsatiladigan xizmat kuryerlik xizmatidir.
10-modda. Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish tartibini belgilaydigan hamda pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatdir.
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida quyidagilar boʻlishi kerak:
foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatishni tashkil etishga doir talablar;
pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlaridan (shtamplar, shtempellar, muhrlardan) foydalanish tartibi;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish standartlari;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarining turlari hamda ularning texnik tavsiflari (cheklangan oʻlchamlari, ogʻirligi, ularni oʻrash va boshqalar);
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish tartibi;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini saqlash muddatlari;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qoʻshimcha joʻnatish hamda qaytarish shartlari;
pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan hamda cheklangan predmetlar va moddalar roʻyxati;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish va koʻzdan kechirish tartibi;
foydalanuvchilarning eʼtirozlarini koʻrib chiqish tartibi;
Oʻzbekiston Respublikasi doirasida joʻnatiladigan pochta va kuryerlik joʻnatmalaridan pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni olib qoʻyish tartibi;
pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni yoʻq qilib tashlash tartibi;
universal pochta xizmatlari koʻrsatish tartibi va ularning sifat koʻrsatkichlari.
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida qonunchilikka muvofiq boshqa qoidalar ham boʻlishi mumkin.
11-modda. Pochta aloqasi sirini taʼminlash
Foydalanuvchilarning manziliga oid maʼlumotlar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari hamda ularning tarkibi toʻgʻrisidagi axborot, pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlarining faoliyati sohasiga kiradigan boshqa xabarlar, shuningdek ushbu pochta va kuryerlik joʻnatmalarining oʻzi pochta aloqasining sirini tashkil etadi.
Yozishmalar siri davlat tomonidan kafolatlanadi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi siriga rioya etilishini kafolatlaydi. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining barcha xodimlari pochta aloqasi sirini saqlashi shart.
Pochta aloqasi sirini taʼminlash maqsadida quyidagilar taqiqlanadi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno:
boshqa shaxsga pochta va kuryerlik joʻnatmalari haqidagi maʼlumotlarni, shuningdek foydalanuvchilarning manzili va shaxsiga doir maʼlumotlarni maʼlum qilish;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochish;
foydalanuvchi hamda (yoki) uning pochta va kuryerlik joʻnatmalari tarkibi (joylanmasi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qonunga xilof ravishda yigʻish yoki tarqatish.
Pochta aloqasi operatorlarining, provayderlarining pochta aloqasi siri buzilishiga yoʻl qoʻygan xodimlari belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
12-modda. Universal pochta xizmatlari
Oʻzbekiston Respublikasi hududida barcha foydalanuvchilar uchun belgilangan tariflar va sifat talablari boʻyicha pochta xizmatlarining muayyan roʻyxatini doimiy asosda taqdim etishga doir xizmatlar universal pochta xizmatlaridir.
Quyidagilar universal pochta xizmatlari jumlasiga kiradi:
foydalanuvchilarning oddiy yozma xat-xabarlarni (pochta varaqchalarini, xatlarni, banderollarni va mayda paketlarni) joʻnatish boʻyicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari;
koʻzi ojizlar uchun joʻnatmalar almashinuvida koʻzi ojizlarning va koʻzi ojizlar uchun moʻljallangan muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish boʻyicha pochta xizmatlari.
Foydalanuvchilarga universal pochta xizmatlari Oʻzbekiston Respublikasi doirasida, maqbul narxlar boʻyicha koʻrsatiladi.
Universal pochta xizmatlari koʻrsatish majburiyati pochta aloqasining milliy operatori zimmasiga yuklatiladi.
Quyidagilar universal pochta xizmatlaridan foydalanish va ushbu xizmatlar sifatining davlat kafolatidir:
Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanuvchilar uchun universal pochta xizmatlaridan teng huquqlar asosida foydalanilishini;
pochta aloqasi obyektlarining universal pochta xizmatlaridan foydalanuvchilar uchun qulay rejimda ishlashini;
koʻrsatilayotgan universal pochta xizmatlarining lozim darajadagi sifatini;
universal pochta xizmatlari uchun tariflarning davlat tomonidan tartibga solinishini taʼminlash.
13-modda. Topshirilmay qolgan pochta va kuryerlik joʻnatmalaridan foydalanish
Pochta va kuryerlik joʻnatmasini foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi, adresat koʻchib ketganligi yoxud pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish shartnomasi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajara olishi imkoniyatini istisno etadigan boshqa holatlar tufayli joʻnatish imkoni boʻlmasa, ular joʻnatuvchiga Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan muddatlarda qaytariladi.
Agar foydalanuvchining manziliga doir zarur maʼlumotlar aniq emasligi yoki yoʻqligi tufayli yetkazib berilmagan (topshirilmay qolgan) pochta yoki kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatuvchiga qaytarishning imkoni boʻlmasa yoxud joʻnatuvchi qaytarilgan pochta yoki kuryerlik joʻnatmalarini olishdan voz kechgan taqdirda, ular tarqatilmay qolgan joʻnatmalar sifatida vaqtincha saqlash uchun pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan qabul qilinadi.
Tarqatilmay qolgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini vaqtincha saqlash qonunchilikda belgilangan tartibda pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan olti oy davomida amalga oshiriladi.
Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin:
qimmatli qogʻozlar, qimmatbaho metallar va boshqa predmetlar belgilangan tartibda realizatsiya qilinadi hamda pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlari xarajatlarining oʻrni qoplanganidan keyin tushgan pul mablagʻlari, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarida aniqlangan pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadiga oʻtkaziladi;
hujjatlar (pasportlar, identifikatsiyalovchi ID kartalari, diplomlar, shahodatnomalar, guvohnomalar va boshqalar) ularni bergan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga topshiriladi;
xatlar tegishli dalolatnoma tuzilib, yoʻq qilib tashlanadi.
Adresatlarni va joʻnatuvchilarni qidirishning imkoni boʻlmaganda, tarqatilmay qolgan pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalari pochta aloqasining milliy operatori tomonidan oʻn sakkiz oy davomida saqlanadi, shundan keyin bu pul mablagʻlari mahalliy budjet daromadiga oʻtkaziladi.
4-bob. Pochta aloqasining xavfsizligini taʼminlash
14-modda. Pochta aloqasining xavfsizligini taʼminlash choralari
Pochta aloqasining xavfsizligi pochta aloqasi sirini himoya qilishga, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining, pochta aloqasi vositalarining but saqlanishini taʼminlashga qaratilgan, qonunchilikda belgilangan tadbirlar majmuidan iboratdir.
Pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatishda pochta aloqasi operatorlari va provayderlari foydalanuvchilarning hamda pochta aloqasi operatorlari va provayderlari xodimlarining hayoti va sogʻligʻi xavfsizligini taʼminlash uchun choralar koʻradi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari:
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish uchun foydalaniladigan texnika va transport vositalarining ishlab chiqarish-texnologik majmuasi xavfsizligini;
foydalanuvchilardan qabul qilingan pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishini;
pochta va kuryerlik joʻnatmalaridagi pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni aniqlashga qaratilgan choralar koʻrilishini;
pochta sirining, shuningdek tijorat, bank sirining yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirning saqlanishini;
pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatishning barcha bosqichlarida xavfsizlik boʻyicha talablarga rioya etilishini taʼminlashi shart.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalaridagi joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni aniqlash uchun pochta aloqasi operatorlari hamda provayderlari pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochmasdan ulardagi mazkur predmetlar va moddalarni aniqlash imkonini beruvchi maxsus texnik vositalardan foydalanadi.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini pochta aloqasi xavfsizligi nuqtai nazaridan nazorat qilishni, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishni amalga oshirish vaqtida pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar hamda moddalar aniqlangan taqdirda, pochta aloqasi operatorlari va provayderlari bu haqda tegishli maxsus vakolatli davlat organlariga xabar berishi shart.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ochish ular aniqlangan joyda hamda pochta aloqasi operatori va (yoki) provayderi xodimlari hozirligida tegishli maxsus vakolatli davlat organlarining vakillari tomonidan amalga oshiriladi.
15-modda. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishdagi cheklovlar
Pochta aloqasi tarmogʻi orqali pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatishdagi cheklovlar qonunchilikda belgilanadi.
Pochta aloqasi operatori va provayderi pochta aloqasi tarmogʻi orqali joʻnatilishi taqiqlangan joylanmasi boʻlgan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini ushlab turish huquqiga ega.
Pochta aloqasi operatori va provayderi qaysi pochta va kuryerlik joʻnatmalarining joylanmasi Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida nazarda tutilgan alohida alomatlariga koʻra joʻnatilishi taqiqlangan yoki pochta aloqasi xodimlarining hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdiradi, boshqa pochta va kuryerlik joʻnatmalarining buzilishiga (shikastlanishiga) olib kelishi mumkin, shuningdek aholining hayoti va sogʻligʻiga hamda atrof-muhitga xavf tugʻdiradi deb taxmin qilish uchun asos bersa, agar bu xavfni boshqa yoʻl bilan bartaraf etib boʻlmasa, oʻsha pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yoʻq qilish huquqiga yoki yoʻq qilishga ruxsat berish huquqiga ega.
16-modda. Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining bojxona nazorati va bojxona rasmiylashtiruvi
Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarining bojxona nazorati va bojxona rasmiylashtiruvi tartibi Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi bilan belgilanadi.
17-modda. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishini taʼminlash
Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining but saqlanishi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan taʼminlanadi.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalariga ishlov berish va ularni saqlash amalga oshiriladigan binolar, xonalar zarur asbob-uskunalar, qoʻriqlash-yongʻin signalizatsiya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalari tashiladigan transport vositalari belgilangan normalar va qoidalarga muvofiq jihozlangan boʻlishi kerak.
Qiymati eʼlon qilingan va (yoki) ustama toʻlovli joʻnatmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sugʻurtalanishi mumkin.
5-bob. Pochta aloqasi sohasidagi tashkiliy va iqtisodiy asoslar
18-modda. Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov
Pochta aloqasi xizmatlari uchun toʻlov pochta aloqasi operatori va (yoki) provayderi tomonidan belgilanadigan tariflar boʻyicha shartnoma asosida amalga oshiriladi.
Universal pochta xizmatlari uchun toʻlov qonunchilikda belgilangan tartibda vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida aniqlanadi.
Oddiy va roʻyxatga olinadigan xatlar va banderollarni, pochta varaqchalarini pochta aloqasining milliy operatori orqali joʻnatish uchun toʻlov ularga tushirilgan pochta toʻlovi davlat belgilari bilan tasdiqlanadi.
19-modda. Pochta aloqasi tarmoqlarini rivojlantirish va rekonstruksiya qilish
Pochta aloqasi tarmoqlari va vositalarini rivojlantirish hamda rekonstruksiya qilish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan oʻz mablagʻlari, manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarning mablagʻlari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
Shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar, turar joy dahalari hamda majmualari, alohida binolar va inshootlar loyihalashtirilayotganda hamda rivojlantirilayotganda mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlarini ularda joylashtirish uchun binolar yoki alohida xonalar qurilishini shaharsozlik hujjatlariga muvofiq nazarda tutishi kerak.
Pochta aloqasi obyektlarini avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida, bozorlar va mehmonxonalarda joylashtirish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
Avtomobil va temir yoʻl vokzallari, aeroportlar qoshida pochta aloqasi obyektlarining binolari hamda inshootlari qurilishi uchun yer uchastkalari bevosita ularga yaqin joylardan ajratilishi, shaharlarda pochtamtlar (pochta aloqasi bogʻlamalari) qurilishi uchun esa shaharning markaziy qismidan, pochta va kuryerlik joʻnatmalari almashinuvi uchun shart-sharoitlar taʼminlangan holda ajratilishi kerak.
Aholi punktlarini va ayrim binolarni yangidan qurish, kengaytirish, rekonstruksiya qilish, foydali qazilmalarni qazib olish tufayli pochta aloqasi obyektlarini koʻchirish (qayta qurish) bunday ishlarning buyurtmachisi tomonidan uning oʻz mablagʻlari hisobidan, pochta aloqasi operatorlarining texnologik shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Pochta aloqasining milliy operatoriga pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun nazarda tutilgan yer uchastkalari doimiy foydalanish huquqi asosida davlat va jamoat ehtiyojlariga yer ajratish tartibida beriladi.
Pochta aloqasi obyektlarini joylashtirish uchun pochta aloqasining milliy operatoriga yer uchastkalarini berish vakolatli davlat organining murojaatiga koʻra belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
20-modda. Pochta qutilari
Pochta aloqasi milliy operatorining manzili koʻrsatilgan oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻish uchun moʻljallangan, belgilangan shakl va oʻlchamdagi, maxsus qulflanadigan qutisi pochta qutisidir.
Pochta qutilari pochta aloqasining milliy operatori tomonidan binolar, inshootlar va foydalanuvchilar uchun hamda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yigʻib olish uchun qulay boʻlgan joylarga mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, binolar va inshootlar mulkdorlari (egalari, foydalanuvchilari) bilan kelishgan holda joylashtiriladi.
21-modda. Abonent pochta javonlari va yakka tartibdagi pochta qutilari
Xat-xabarlarni, davriy bosma nashrlarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalari kelib tushganligi toʻgʻrisidagi xabarnomalarni adresatlarga yetkazib berish uchun moʻljallangan qulflanadigan qutichalardan iborat maxsus javon abonent pochta javonidir.
Abonent pochta javonlari koʻp kvartirali uylarning birinchi qavatlariga bu uylar qurilayotgan paytda qurilish tashkilotlari tomonidan oʻrnatiladi. Abonent pochta javonlarini olishga va oʻrnatishga doir xarajatlar loyiha tashkiloti tomonidan koʻp kvartirali uylarning qurilish loyiha-smeta hujjatlariga kiritiladi.
Aholi punktlarining yakka tartibdagi imoratlar qurilgan hududlarida pochta joʻnatmalarini yetkazib berish uchun qulay boʻlgan joylarda yakka tartibdagi pochta qutilari yakka tartibda qurilgan uylarning mulkdorlari tomonidan oʻz hisobidan oʻrnatiladi.
Abonent pochta javonlarini, yakka tartibdagi pochta qutilarini yaroqli holatda saqlab turish tegishincha uy-joy fondi tasarrufida boʻlgan tashkilotlar va (yoki) boshqaruvchi tashkilotlar (boshqaruvchi) tomonidan, uy-joy mulkdorlari shirkatlari yoki uylarning (koʻp kvartirali uylarning turar joylari) mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.
22-modda. Pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun transport vositalaridan foydalanish
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun oʻziga tegishli transport vositalaridan foydalanadi, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli transport vositalaridan shartnoma asosida foydalanadi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari maxsus farqlash belgilariga ega boʻlishi kerak. Pochta aloqasi milliy operatorining transport vositalarini maxsus farqlash belgilari vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalaridan boshqa ishlarni bajarish uchun ularning roziligisiz foydalanilishi hamda ular olib qoʻyilishi mumkin emas.
Shaharlararo va xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchilarni hamda yuklarni muntazam tashuvchi temir yoʻl, havo va avtomobil transportining xoʻjalik yurituvchi subyektlari pochta aloqasi operatorlari va provayderlari bilan pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun shartnomalar tuzishni rad etishga haqli emas.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullarning koʻchalari boʻylab, avtomobil yoʻllarida moneliksiz yurish hamda avtomobil, temir yoʻl vokzallari va aeroportlar qoshida joylashgan pochta aloqasi obyektlariga, yuk (bagaj) majmualariga moneliksiz kirish huquqiga ega.
23-modda. Pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumlari
Pochta aloqasi operatorlarining nomli buyumi ilova qilinadigan hujjatlarga, pochta va kuryerlik joʻnatmalariga pochta aloqasi obyektining nomi, pochta, kuryerlik joʻnatmasi qabul qilingan hamda kelib tushgan sana va boshqa axborot koʻrsatilgan izlarni tushirish uchun moslamadan (shtampdan) iboratdir.
Pochta aloqasi operatorlari pochta aloqasi obyektlarini ilova qilinadigan hujjatlarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini rasmiylashtirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarida foydalaniladigan nomli buyumlar bilan taʼminlaydi.
Pochta aloqasi operatorlari tomonidan nomli buyumlardan foydalanish tartibi Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari bilan belgilanadi.
24-modda. Pochta aloqasi operatori va provayderi xodimining formali kiyim-boshi va koʻkrak nishoni
Pochta aloqasi operatori va provayderining xodimi xizmat vazifalarini bajarish uchun formali kiyim-bosh va koʻkrak nishoni bilan taʼminlanishi mumkin.
Pochta aloqasi milliy operatorining xodimini formali kiyim-bosh va koʻkrak nishoni bilan taʼminlash majburiydir. Pochta aloqasi milliy operatori xodimi formali kiyim-boshining va koʻkrak nishonining namunalari, shuningdek ulardan foydalanish tartibi vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.
6-bob. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining hamda foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari
25-modda. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining huquqlari
Barcha pochta aloqasi operatorlari va provayderlari, oʻz tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, teng huquqlardan foydalanadi hamda pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq bir xil majburiyatlarni bajaradi, bundan pochta aloqasi milliy operatorining ushbu Qonunning 29-moddasida belgilangan mutlaq huquqlari va majburiyatlari mustasno.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari quyidagi huquqlarga ega:
pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish;
qonunchilikka muvofiq autsorsing asosida bank xizmatlarini koʻrsatish va operatsiyalarini bajarish, elektron tijoratga, shu jumladan tovarlarni saqlash hamda yetkazib berishga doir faoliyatni amalga oshirish;
oʻz faoliyatida timsoldan foydalanish.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan autsorsing asosida ayrim turdagi bank xizmatlarini koʻrsatish tartibi “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilanadi.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
26-modda. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining majburiyatlari
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari:
pochta aloqasi sohasidagi faoliyatni pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshirishi;
barcha foydalanuvchilarning pochta aloqasi xizmatlaridan foydalana olishini taʼminlashi;
koʻrsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlarining sifatini taʼminlashi;
pochta aloqasining xavfsizligini taʼminlashi;
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan talablar foydalanuvchi tomonidan buzilgan taqdirda, pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishni toʻxtatib qoʻyishi;
foydalanuvchilarga Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari toʻgʻrisida, tariflar hamda pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish muddatlari, pochta aloqasi obyektlarining ish rejimlari, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar, pochta aloqasi operatori va provayderining foydalanuvchilar oldidagi javobgarligi haqida axborot taqdim etishi;
pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi tufayli foydalanuvchilarga yetkazilgan moddiy zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplashi, shuningdek ularga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilishi;
pochta aloqa sohasida tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazayotgan maxsus vakolatli davlat organiga qonunchilikka muvofiq tashkiliy, texnik jihatdan va boshqacha tarzda koʻmaklashishi, bunday tadbirlarni oʻtkazuvchi har qanday kuchlar, vositalar, manbalar va usullar toʻgʻrisidagi axborotning oshkor etilmasligini taʼminlashi shart.
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
27-modda. Foydalanuvchilarning huquqlari
Foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:
Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida universal pochta xizmatlaridan foydalanish;
oʻz huquq va majburiyatlari, Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari, koʻrsatilayotgan xizmatlar va ushbu xizmatlarga doir tariflar haqidagi axborotdan foydalana olish;
pochta va kuryerlik joʻnatmalarini oʻzining pochta manzili boʻyicha, yoʻqlab olish tarzida yoki pochtomatdan olish;
oʻzining pochta manziliga kelib tushgan pochta yoki kuryerlik joʻnatmalaridan voz kechish;
qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanmasining bahosi summasini joylanmaning haqiqiy qiymatiga muvofiq mustaqil ravishda aniqlash;
pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan oʻz vaqtida hamda sifatli xizmat koʻrsatilishi;
pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini pochta manzili boʻyicha yoki yoʻqlab olish tarzida olish;
pochta yoki kuryerlik xizmatlari koʻrsatilmaganligi yoki lozim darajada koʻrsatilmaganligi natijasida yetkazilgan moddiy zararlarning oʻrni qoplanishi, maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishi;
mansabdor shaxslarning foydalanuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan bevosita sudga yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga shikoyat bilan murojaat etish.
Foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
28-modda. Foydalanuvchilarning majburiyatlari
Foydalanuvchilar:
ushbu Qonun hamda Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalari talablariga rioya etishi;
oʻziga koʻrsatilgan pochta aloqasi xizmatlari uchun haq toʻlashi;
taqiqlangan moddalar va predmetlar joʻnatilishiga yoʻl qoʻymasligi;
pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining ish sifatini pasaytirishga qaratilgan harakatlarni qoʻllamasligi shart.
Foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
29-modda. Pochta aloqasi milliy operatorining maqomi, mutlaq huquqlari va majburiyatlari
Pochta aloqasining milliy operatori pochta aloqasining Oʻzbekiston Respublikasi majburiyatlarini Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi hududida bajarish uchun tayinlangan operatori maqomiga ega boʻladi.
Pochta aloqasining milliy operatori quyidagi mutlaq huquqlarga ega:
pochta vagonlariga va pochta qutilariga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirini tushirish;
oddiy xatlarni, pochta varaqchalarini va pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish boʻyicha pochta xizmatlari koʻrsatish, shuningdek yozma xat-xabarlarni, bildirishnomalarni, chaqiruv qogʻozlarini va boshqa yuridik ahamiyatga ega hujjatlarni Elektron pochta joʻnatmalarining yagona milliy tizimi orqali yetkazib berish (topshirish);
vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan normativlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida oddiy xatlarni va pochta varaqchalarini yigʻish uchun pochta qutilarini joylashtirish hamda ulardan foydalanish;
pochta markalarini, markalangan konvertlarni, markalangan pochta varaqchalarini tayyorlash hamda tarqatishni tashkil etish, shuningdek maxsus esdalik shtempellarini tayyorlash va ulardan foydalanishni tashkil etish, pochta markalarining rasmiy kataloglarini nashr etish;
pochta markalarining nominal qiymatini, kolleksiya qilinadigan pochta markalari va boshqa filateliya mahsulotlarining preyskurant narxlarini belgilash, shuningdek pochta markalarini xalqaro kataloglarga joylashtirish;
boshqa davlatlarning tayinlangan pochta aloqasi operatorlari bilan pochta aloqasi sohasida hamkorlik qilish chogʻida va xalqaro tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini oʻz vakolatlari doirasida ifodalash va himoya qilish;
koʻrsatilgan xalqaro pochta aloqasi xizmatlari uchun boshqa davlatlarning pochta aloqasi operatorlari bilan oʻzaro hisob-kitoblarni olib borish;
Express Mail Service (EMS) xalqaro kooperativida EMS logotipidan foydalanish huquqi bilan Oʻzbekiston Respublikasining vakili boʻlish.
Pochta aloqasining milliy operatori:
Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ushbu Qonunning 12-moddasida belgilangan roʻyxat boʻyicha universal pochta xizmatlarini koʻrsatishi;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga hamda ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq pul mablagʻlari bilan amalga oshirilgan operatsiyalar toʻgʻrisida qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda maxsus vakolatli davlat organiga axborot taqdim etishi;
bojxona organlari bilan birgalikda xalqaro pochta almashinuvi joylarining faoliyat koʻrsatishini tashkil etishi va bevosita xalqaro pochta almashinuvini amalga oshirishi;
pochta kalendar shtempelining yuridik jihatdan haqiqiyligi va ishonchliligini pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish texnologiyalariga doir texnik shartlar va talablarga muvofiq kafolatlashi hamda taʼminlashi shart.
Pochta aloqasining milliy operatori boshqa mutlaq huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin, shuningdek qonunchilikka muvofiq uning zimmasida boshqa majburiyatlar boʻlishi mumkin.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
30-modda. Xalqaro hamkorlik
Pochta aloqasi sohasidagi xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Umumjahon pochta ittifoqiga aʼzo boʻlgani holda yagona pochta hududiga kiradi va oʻzining butun hududida xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari tranzitining erkinligini kafolatlaydi.
Pochta aloqasining xalqaro tashkilotlari bilan huquqiy, tashkiliy va moliyaviy hamkorlik, pochta aloqasi masalalarida Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlarining xalqaro-huquqiy himoyasi vakolatli davlat organi tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.
Pochta aloqasining milliy operatori ushbu Qonunga muvofiq boshqa davlatlarning tayinlangan pochta aloqasi operatorlari bilan hamkorlik qiladi, Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlarida belgilangan qarorlarning hamda Oʻzbekiston Respublikasining hududidagi ularga taalluqli boʻlgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlaydi.
31-modda. Foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash
Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoxud lozim darajada bajarmaganlik uchun foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qonunchilikka muvofiq qoplaydi.
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatishda foydalanuvchilarga yetkazilgan zararlarning oʻrni ularning talabiga binoan pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan quyidagi hollarda va miqdorlarda qoplanadi:
buyurtma xat, buyurtma pochta varaqchasi, buyurtma banderol yoki buyurtma mayda paket yoʻqotilganda — pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka;
oddiy posilka yoʻqotilganda — pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka;
qiymati eʼlon qilingan posilka, banderol va xat yoʻqotilganda — eʼlon qilingan qiymatining ikki baravari miqdorida va pochta aloqasi xizmati uchun toʻlangan summa miqdorida neustoyka, bundan eʼlon qilingan qiymat uchun tarif toʻlovi mustasno;
qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma roʻyxati bilan joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joʻnatuvchi tomonidan roʻyxatda koʻrsatilgan joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi uchun eʼlon qilingan qiymatining ikki baravari miqdorida;
qiymati eʼlon qilingan joʻnatma joylanma ularning roʻyxatisiz joʻnatilganda joylanmaning bir qismi yetishmaganda yoki buzilganda (shikastlanganda) — joylanmaning yetishmayotgan yoki buzilgan (shikastlangan) qismi ogʻirligining joʻnatilayotgan joylanmaning ogʻirligiga (pochta va kuryerlik joʻnatmasi oʻrovining ogʻirligisiz) nisbati bilan mutanosib tarzda aniqlanadigan pochta va kuryerlik joʻnatmasining qiymati eʼlon qilingan qismining ikki baravari miqdorida;
adresatga pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmasi boʻyicha pul toʻlanmaganda yoki notoʻgʻri toʻlanganda yoxud agar oʻtkazilgan pullarni adresatga berishning imkoni boʻlmagan boʻlsa, pullar joʻnatuvchiga toʻlanmagan boʻlsa — oʻtkazmaning toʻlanmagan yoki yetarlicha toʻlanmagan summasi miqdorida hamda pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summa miqdorida neustoyka;
ustama toʻlovli yozma xat-xabarlar yoki tovarlar mavjud boʻlgan posilkalar yoʻqotilganda, oʻgʻirlanganda yoki shikastlanganda — shartnomada belgilangan summa miqdorida yoki ustama toʻlov summasi miqdorida;
adresatdan ustama toʻlov summasi yetarlicha olinmaganda yoki ustama toʻlov notoʻgʻri toʻlanganda — olinmay qolgan yoki notoʻgʻri toʻlangan ustama toʻlov summasi miqdorida;
qiymati eʼlon qilingan posilkalar, banderollar va xatlarni, shuningdek pul mablagʻlarining pochta oʻtkazmalarini joʻnatish nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — ushlab qolingan har bir kun uchun pochta aloqasi xizmatiga toʻlangan summaning bir foizi miqdorida, lekin ushbu xizmatga toʻlangan summadan koʻp boʻlmagan miqdorda neustoyka;
aviajoʻnatmalarni (banderollarni, posilkalarni) joʻnatish yoki yetkazib berish (topshirish) nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolinganda — avia- va yer usti transportida joʻnatish oʻrtasidagi toʻlov farqi miqdorida va, bundan tashqari, yer usti transporti orqali joʻnatishning nazorat muddatlaridan koʻproq ushlab qolingan har bir sutka uchun — ushbu modda ikkinchi qismining oʻninchi xatboshisiga muvofiq;
xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalari yoʻqotilganda, buzilganda (shikastlanganda), joylanmalar yetishmaganda, topshirilmaganda, pul mablagʻlarining xalqaro pochta oʻtkazmalari amalga oshirilmaganda — yetkazilgan zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan aniqlanadigan miqdorda qoplanadi.
Pochta va kuryerlik joʻnatmalarining yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi), topshirilmaganligi yoki ularni joʻnatish muddatlari buzilganligi uchun, agar bu kabilar yengib boʻlmas kuch yoki pochta va kuryerlik joʻnatmalari joylanmasining xususiyatlari tufayli sodir boʻlganligi isbotlansa, shuningdek pochta va kuryerlik joʻnatmalarini bojxona koʻrigidan oʻtkazish muddatlari buzilganligi yoxud ular bojxona organlari tomonidan olib qoʻyilganligi uchun pochta aloqasi operatorlari va provayderlari zararlarning oʻrnini qoplamaydi.
32-modda. Eʼtirozlarni taqdim etish tartibi va muddatlari
Pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish boʻyicha majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda foydalanuvchi pochta aloqasi operatori yoki provayderiga eʼtiroz taqdim etishga, shu jumladan yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishi toʻgʻrisida talab mavjud boʻlgan eʼtiroz taqdim etishga haqli.
Pochta va kuryerlik joʻnatmasi topshirilmaganligi, oʻz vaqtida yetkazib berilmaganligi yoki yoʻqotilganligi, buzilganligi (shikastlanganligi) yoxud oʻtkazilgan pul mablagʻlari toʻlanmaganligi bilan bogʻliq eʼtirozlar pochta va kuryerlik joʻnatmasi topshirilgan kundan eʼtiboran olti oy ichida taqdim etiladi.
Eʼtirozlar yozma shaklda taqdim etiladi va belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart.
Eʼtirozlarga yozma javoblar quyidagi muddatlarda berilishi kerak:
bir aholi punkti doirasida joʻnatiladigan (oʻtkaziladigan) pochta va kuryerlik joʻnatmalariga doir eʼtirozlarga — besh kun ichida;
boshqa barcha pochta va kuryerlik joʻnatmalariga doir eʼtirozlarga — bir oy ichida.
Pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga pochta va kuryerlik joʻnatmasi qabul qilingan yoki joʻnatilishi belgilangan manzil boʻyicha eʼtiroz taqdim etilishi mumkin.
Xalqaro pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qidirib topish boʻyicha eʼtirozlar Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligida hamda xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda qabul qilinadi hamda koʻrib chiqiladi.
33-modda. Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilarning javobgarligi
Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchilar pochta aloqasi xizmatlarining boshqa foydalanuvchilariga, pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan, joʻnatilishi taqiqlangan predmetlar va moddalarni pochta va kuryerlik joʻnatmalariga joylash natijasida yoki ular lozim darajada oʻralmaganligi natijasida yuzaga kelgan zarar uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
34-modda. Qalbakilashtirilgan pochta toʻlovining davlat belgilarini va nomli buyumlarni tayyorlaganlik, sotganlik uchun javobgarlik
Qalbakilashtirilgan pochta toʻlovining davlat belgilarini sotish maqsadida tayyorlaganlikda yoki sotganlikda, shuningdek frankirlash mashinalarining bila turib qalbakilashtirilgan tamgʻa izlaridan yoki bila turib qalbakilashtirilgan nomli buyumlardan foydalanganlikda aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.
35-modda. Pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish
Pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etish ularning mulkdorlari, egalari tomonidan amalga oshiriladi.
Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari pochta aloqasi obyektlaridagi hodisalar, avariyalar oqibatlarini bartaraf etishda pochta aloqasi operatorlariga koʻmaklashadi.
Pochta aloqasi obyektlarida yuridik va jismoniy shaxslarning aybi bilan roʻy bergan hodisalar, avariyalar oqibatida pochta aloqasi operatorlari yoki provayderlariga yetkazilgan zararlarning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.
36-modda. Nizolarni hal etish
Pochta aloqasi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
37-modda. Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Pochta aloqasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
38-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi 118-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 210-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 119-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 211-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 22-aprelda qabul qilingan “Pochta aloqasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-211-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 4, 138-modda);
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 119-moddasi .
39-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
40-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
41-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 9-iyun,
OʻRQ-777-son
Закон Республики Узбекистан
О почтовой связи
Принят Законодательной палатой 18 января 2022 года Одобрен Сенатом 28 апреля 2022 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области почтовой связи.
Статья 2. Законодательство о почтовой связи
Законодательство о почтовой связи состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о почтовой связи, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
адресат — юридическое или физическое лицо, которому пересылается почтовое или курьерское отправление;
письменная корреспонденция — простые и регистрируемые письма, почтовые карточки, бандероли, мелкие пакеты, отправления для слепых и мешки «М»;
курьерские отправления — отправления с документами и (или) товарным вложением, пересылка которых осуществляется через почтового курьера;
посылка — регистрируемое почтовое отправление с товарным вложением установленного размера, массы и упаковки;
почтовая связь — вид связи, представляющий собой единый производственно-технологический комплекс средств и объектов почтовой связи, обеспечивающий оказание услуг почтовой связи;
средства почтовой связи — здания, нежилые помещения, оборудование, тара, технические и транспортные средства, используемые для оказания услуг почтовой связи;
национальный оператор почтовой связи — оператор почтовой связи, на которого Кабинетом Министров Республики Узбекистан возлагаются функции по удовлетворению спроса на рынке услуг почтовой связи, обязательному предоставлению универсальных почтовых услуг в пределах Республики Узбекистан и выполнению обязательств, вытекающих из актов Всемирного почтового союза;
объекты почтовой связи — обособленные подразделения оператора почтовой связи (почтамты, узлы, отделения, пункты почтовой связи, а также другие подразделения);
оператор почтовой связи — юридическое лицо, владеющее сетью почтовой связи на правах собственности или других вещных правах и оказывающее услуги почтовой связи в качестве основного вида деятельности;
провайдер почтовой связи — юридическое лицо, оказывающее услуги почтовой связи через сети операторов почтовой связи;
сеть почтовой связи — совокупность средств, объектов почтовой связи и почтовых маршрутов;
пересылка почтовых и курьерских отправлений — совокупность технологических операций по приему, обработке, хранению, перевозке, доставке (вручению) почтовых и курьерских отправлений;
почтовые отправления — отправления письменной корреспонденции, посылки, почтовые переводы денежных средств, принятые оператором или провайдером почтовой связи для пересылки адресату по указанному на почтовом отправлении почтовому адресу;
почтовый маршрут — утвержденный в установленном порядке путь следования транспортных средств между объектами почтовой связи для осуществления обмена почтовыми и курьерскими отправлениями, а также между объектами почтовой связи и пользователями услуг почтовой связи для приема и (или) доставки почтовых и курьерских отправлений;
почтовый курьер — работник оператора или провайдера почтовой связи либо физическое лицо, имеющее договор с оператором или провайдером почтовой связи, которое принимает регистрируемое почтовое и (или) курьерское отправление непосредственно у отправителя за пределами объектов почтовой связи и (или) вручает такое почтовое и (или) курьерское отправление адресату;
почтовая услуга — услуга почтовой связи по пересылке почтовых отправлений от одного объекта почтовой связи (почтового ящика, почтомата) до другого объекта почтовой связи (абонентского почтового шкафа (ящика), почтомата);
почтовый перевод денежных средств — почтовое отправление, посредством которого отправитель поручает выплатить адресату уплаченную им оператору почтовой связи сумму денежных средств.
Статья 4. Основные принципы в области почтовой связи
Основными принципами в области почтовой связи являются:
законность;
доступность универсальных почтовых услуг на территории Республики Узбекистан для всех пользователей услуг почтовой связи (далее — пользователь);
единство технических требований, норм и правил в области почтовой связи;
обеспечение прав и законных интересов пользователей;
соблюдение тайны почтовой связи;
свобода международного транзита почтовых и курьерских отправлений.
Глава 2. Государственное регулирование в области почтовой связи
Статья 5. Основные направления государственной политики в области почтовой связи
Основными направлениями государственной политики в области почтовой связи являются:
обеспечение доступности и качества универсальных почтовых услуг;
обеспечение безопасности и тайны почтовой связи;
осуществление государственного контроля за соблюдением обязательных технических требований, норм и правил;
развитие почтовой связи в соответствии с международными нормами и стандартами;
создание благоприятных условий для привлечения инвестиций;
развитие государственно-частного партнерства;
поощрение внедрения передовых инновационных, информационных и коммуникационных технологий;
развитие международного сотрудничества.
Статья 6. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области почтовой связи
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области почтовой связи;
утверждает и обеспечивает реализацию государственных программ в области почтовой связи;
назначает национального оператора почтовой связи;
координирует деятельность органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах в области почтовой связи;
устанавливает Порядок оказания услуг почтовой связи при чрезвычайных обстоятельствах.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 7. Уполномоченный государственный орган в области почтовой связи
Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан является уполномоченным государственным органом в области почтовой связи (далее — уполномоченный государственный орган).
Уполномоченный государственный орган:
осуществляет единую государственную политику в области почтовой связи;
разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области почтовой связи;
утверждает Правила оказания услуг почтовой связи;
утверждает образцы государственных знаков почтовой оплаты, Положение о государственных знаках почтовой оплаты, осуществляет введение почтовых марок в обращение и изъятие их из него, а также принимает решение о переводе почтовых марок в разряд коллекционных;
формирует государственную коллекцию государственных знаков почтовой оплаты, утверждает Положение о государственной коллекции государственных знаков почтовой оплаты;
определяет порядок изготовления и использования памятных специальных штемпелей;
утверждает тарифы на универсальные почтовые услуги в соответствии с законодательством;
способствует деятельности операторов и провайдеров почтовой связи по вопросам развития сетей и услуг почтовой связи, координирует меры по обеспечению информационной безопасности и безопасности почтовой связи;
утверждает почтовые индексы, а также контрольные сроки прохождения почтовых отправлений, обязательные для операторов и провайдеров почтовой связи;
определяет порядок использования франкировальных машин;
утверждает специальные знаки отличия, размещаемые на транспортных средствах национального оператора почтовой связи, используемых для перевозки почтовых и курьерских отправлений;
способствует обеспечению прав и законных интересов пользователей, рассматривает вопросы взаимоотношений между операторами, провайдерами почтовой связи и пользователями;
совместно со специально уполномоченным государственным органом по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения утверждает для национального оператора почтовой связи Правила внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
оказывает содействие специально уполномоченному государственному органу, проводящему оперативно-розыскные мероприятия в области почтовой связи, в выполнении задач, возложенных на него в соответствии с законодательством;
организует подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в области почтовой связи;
осуществляет международное сотрудничество в области почтовой связи, включая сотрудничество по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, организует и координирует выполнение обязательств Республики Узбекистан по международным договорам;
определяет по согласованию с Государственным таможенным комитетом Республики Узбекистан места международного почтового обмена.
Уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 8. Государственный контроль в области почтовой связи
Государственный контроль за соблюдением законодательства в области почтовой связи осуществляет Государственная инспекция по контролю в сфере информатизации и телекоммуникаций Республики Узбекистан («Узкомназорат»).
«Узкомназорат» осуществляет государственный контроль за:
соблюдением требований законодательства, нормативных документов и государственных стандартов в области почтовой связи;
обеспечением прав пользователей и соблюдением качества предоставляемых услуг почтовой связи в пределах своих полномочий;
реализацией мер по развитию услуг почтовой связи.
Глава 3. Оказание услуг почтовой связи
Статья 9. Услуги почтовой связи
Услуги почтовой связи оказываются операторами и провайдерами почтовой связи в виде почтовых, курьерских и иных видов почтовых услуг на договорной основе.
К почтовым услугам относится пересылка почтовых отправлений, в том числе в режиме ускоренной почты.
Операторами и провайдерами почтовой связи также могут оказываться следующие виды почтовых услуг:
досылка и возвращение почтовых отправлений;
упаковка письменной корреспонденции и посылок;
заполнение бланков сопроводительных адресов к почтовым отправлениям, описей вложения, бланков почтовых переводов денежных средств и других бланков;
написание адресов и письменных сообщений;
оказание услуг почтовой связи на дому;
осуществление телеграфных и иных сообщений;
реализация государственных знаков почтовой оплаты и филателистической продукции;
иные услуги в области почтовой связи.
Курьерской услугой является пересылка регистрируемых почтовых отправлений, оказываемая оператором или провайдером почтовой связи через почтового курьера.
Статья 10. Правила оказания услуг почтовой связи
Правила оказания услуг почтовой связи являются нормативно-правовым актом, определяющим порядок оказания услуг почтовой связи и регулирующим отношения между операторами, провайдерами почтовой связи и пользователями.
Правила оказания услуг почтовой связи должны содержать:
требования по организации обслуживания пользователей;
порядок использования именных вещей (штампов, штемпелей, печатей) операторов почтовой связи;
стандарты оформления почтовых и курьерских отправлений;
виды почтовых и курьерских отправлений и их технические характеристики (предельные размеры, масса, упаковка и другие);
порядок пересылки почтовых и курьерских отправлений;
сроки хранения почтовых и курьерских отправлений;
условия досылки и возврата почтовых и курьерских отправлений;
перечень предметов и веществ, запрещенных и ограниченных к пересылке по сети почтовой связи;
порядок задержки и осмотра почтовых и курьерских отправлений;
порядок рассмотрения претензий пользователей;
порядок изъятия из почтовых и курьерских отправлений, пересылаемых в пределах Республики Узбекистан, предметов и веществ, запрещенных к пересылке по сети почтовой связи;
порядок уничтожения предметов и веществ, запрещенных к пересылке по сети почтовой связи;
порядок оказания универсальных почтовых услуг и показатели их качества.
Правила оказания услуг почтовой связи могут содержать и иные положения в соответствии с законодательством.
Статья 11. Обеспечение тайны почтовой связи
Тайну почтовой связи составляет информация об адресных данных пользователей, о почтовых и курьерских отправлениях и их содержании, иные сообщения, входящие в сферу деятельности операторов и провайдеров почтовой связи, а также сами почтовые и курьерские отправления.
Тайна переписки гарантируется государством.
Операторы и провайдеры почтовой связи гарантируют соблюдение тайны почтовой связи. Все работники операторов и провайдеров почтовой связи обязаны хранить тайну почтовой связи.
В целях обеспечения тайны почтовой связи, за исключением случаев, предусмотренных законодательством, запрещается:
сообщать другому лицу данные о почтовых и курьерских отправлениях, а также адресные и персональные данные пользователей;
открывать почтовые и курьерские отправления;
незаконно собирать или распространять сведения о пользователе и (или) содержании (вложении) в его почтовых и курьерских отправлениях.
Работники операторов, провайдеров почтовой связи, допустившие нарушения тайны почтовой связи, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 12. Универсальные почтовые услуги
Универсальными почтовыми услугами являются услуги по предоставлению на постоянной основе определенного перечня почтовых услуг на территории Республики Узбекистан для всех пользователей по установленным тарифам и требованиям к их качеству.
К универсальным почтовым услугам относятся:
почтовые услуги по удовлетворению нужд пользователей по пересылке простой письменной корреспонденции (почтовых карточек, писем, бандеролей и мелких пакетов);
почтовые услуги по удовлетворению нужд слепых и учреждений для слепых в обмене отправлениями для слепых.
Универсальные почтовые услуги оказываются пользователям в пределах Республики Узбекистан по доступным ценам.
Обязательство по оказанию универсальных почтовых услуг возлагается на национального оператора почтовой связи.
Государственной гарантией доступности и качества универсальных почтовых услуг является обеспечение:
равного права доступа для пользователей к универсальным почтовым услугам на территории Республики Узбекистан;
работы объектов почтовой связи в режиме, удобном для пользователей универсальных почтовых услуг;
надлежащего качества оказываемых универсальных почтовых услуг;
государственного регулирования тарифов на универсальные почтовые услуги.
Статья 13. Использование неврученных почтовых и курьерских отправлений
Почтовое или курьерское отправление, которое невозможно переслать в связи с неточностью или отсутствием необходимых адресных данных пользователя, выбытием адресата либо иными обстоятельствами, исключающими возможность выполнения оператором и провайдером почтовой связи обязанностей по договору оказания услуг почтовой связи, возвращается отправителю в сроки, установленные Правилами оказания услуг почтовой связи.
Если в связи с неточностью или отсутствием необходимых адресных данных пользователя недоставленные (неврученные) почтовые или курьерские отправления не представилось возможным вернуть отправителю либо в случае отказа отправителя от получения возвращенных почтовых или курьерских отправлений, то они принимаются оператором или провайдером почтовой связи на временное хранение в качестве нерозданных.
Временное хранение нерозданных почтовых и курьерских отправлений осуществляется оператором или провайдером почтовой связи в течение шести месяцев в порядке, установленном законодательством.
После истечения указанного в части третьей настоящей статьи срока:
ценные бумаги, драгоценные металлы и другие предметы реализуются в установленном порядке, и после возмещения расходов операторов или провайдеров почтовой связи вырученные денежные средства, а также денежные средства, выявленные в почтовых и курьерских отправлениях, перечисляются в доход Государственного бюджета Республики Узбекистан;
документы (паспорта, идентификационные ID-карты, дипломы, свидетельства, удостоверения и другие) передаются выдавшим их предприятиям, учреждениям и организациям;
письма уничтожаются с составлением соответствующего акта.
При невозможности розыска адресатов и отправителей нерозданные почтовые переводы денежных средств сохраняются национальным оператором почтовой связи в течение восемнадцати месяцев, после чего эти денежные средства перечисляются в доход местного бюджета.
Глава 4. Обеспечение безопасности почтовой связи
Статья 14. Меры по обеспечению безопасности почтовой связи
Безопасность почтовой связи представляет собой определенный законодательством комплекс мероприятий, направленных на защиту тайны почтовой связи, обеспечение сохранности почтовых и курьерских отправлений, средств почтовой связи.
При оказании услуг почтовой связи операторы и провайдеры почтовой связи принимают меры для обеспечения безопасности жизни и здоровья пользователей и работников операторов и провайдеров почтовой связи.
Операторы и провайдеры почтовой связи обязаны обеспечить:
безопасность производственно-технологического комплекса технических и транспортных средств, используемых для пересылки почтовых и курьерских отправлений;
сохранность принятых от пользователей почтовых и курьерских отправлений;
принятие мер, направленных на выявление в почтовых и курьерских отправлениях предметов и веществ, запрещенных к пересылке по сети почтовой связи;
сохранность тайны почтовой связи, а также коммерческой, банковской или иной охраняемой законом тайны;
соблюдение требований по безопасности на всех этапах оказания услуг почтовой связи.
Для выявления предметов и веществ, запрещенных к пересылке в почтовых и курьерских отправлениях, операторы и провайдеры почтовой связи используют специальные технические средства, позволяющие выявить указанные предметы и вещества в почтовых и курьерских отправлениях без их вскрытия.
В случае обнаружения во время осуществления контроля почтовых и курьерских отправлений на предмет безопасности почтовой связи, а также пересылки в почтовых и курьерских отправлениях предметов и веществ, запрещенных к пересылке по сети почтовой связи, операторы и провайдеры почтовой связи обязаны сообщить об этом в соответствующие специально уполномоченные государственные органы.
Вскрытие почтовых и курьерских отправлений осуществляется представителями соответствующих специально уполномоченных государственных органов на месте их обнаружения и в присутствии работников оператора и (или) провайдера почтовой связи.
Статья 15. Ограничения при пересылке почтовых и курьерских отправлений
Ограничения при пересылке почтовых и курьерских отправлений по сети почтовой связи устанавливаются законодательством.
Оператор и провайдер почтовой связи имеют право задерживать почтовые и курьерские отправления, содержимое которых запрещено к пересылке по сети почтовой связи.
Оператор и провайдер почтовой связи имеют право уничтожать или разрешать уничтожать почтовые и курьерские отправления, содержимое которых по особым признакам, предусмотренным Правилами оказания услуг почтовой связи, дает основания предполагать, что оно запрещено к пересылке по сети почтовой связи или создает опасность для жизни и здоровья работников почтовой связи, может вызвать порчу (повреждение) других почтовых и курьерских отправлений, а также представляет опасность для жизни и здоровья населения и окружающей среды, если эту опасность нельзя устранить иным путем.
Статья 16. Таможенный контроль и таможенное оформление международных почтовых и курьерских отправлений
Порядок таможенного контроля и таможенного оформления международных почтовых и курьерских отправлений устанавливается Таможенным кодексом Республики Узбекистан.
Статья 17. Обеспечение сохранности почтовых и курьерских отправлений
Сохранность почтовых и курьерских отправлений обеспечивается операторами и провайдерами почтовой связи.
Здания, помещения, в которых осуществляются обработка и хранение почтовых и курьерских отправлений, должны быть оснащены необходимым оборудованием, средствами охранно-пожарной сигнализации.
Транспортные средства, в которых перевозятся почтовые и курьерские отправления, должны быть оборудованы в соответствии с установленными нормами и правилами.
Отправления с объявленной ценностью и (или) с наложенным платежом могут быть застрахованы в порядке, установленном законодательством.
Глава 5. Организационные и экономические основы в области почтовой связи
Статья 18. Плата за услуги почтовой связи
Плата за услуги почтовой связи осуществляется на договорной основе по тарифам, устанавливаемым оператором и (или) провайдером почтовой связи.
Плата за универсальные почтовые услуги определяется на основании тарифов, утверждаемых уполномоченным государственным органом в порядке, установленном законодательством.
Плата за пересылку через национального оператора почтовой связи простых и регистрируемых писем и бандеролей, почтовых карточек подтверждается нанесенными на них государственными знаками почтовой оплаты.
Статья 19. Развитие и реконструкция сетей почтовой связи
Развитие и реконструкция сетей и средств почтовой связи осуществляются их собственниками, владельцами за счет собственных средств, средств заинтересованных юридических и физических лиц, других источников, не запрещенных законодательством.
При проектировании и развитии городов, поселков, кишлаков и аулов, жилых районов и комплексов, отдельных зданий и сооружений органы государственной власти на местах должны предусматривать строительство зданий или отдельных помещений для размещения в них объектов почтовой связи в соответствии с градостроительной документацией.
Размещение объектов почтовой связи при автомобильных и железнодорожных вокзалах, аэропортах, на рынках и в гостиницах осуществляется в соответствии с законодательством.
Земельные участки под строительство зданий и сооружений для объектов почтовой связи при автомобильных и железнодорожных вокзалах, аэропортах должны отводиться в непосредственной близости от них, а под строительство почтамтов (узлов почтовой связи) в городах — в центральной части города, с обеспечением условий для обмена почтовыми и курьерскими отправлениями.
Перенос (переустройство) объектов почтовой связи, вызванный новым строительством, расширением, реконструкцией населенных пунктов и отдельных зданий, разработкой полезных ископаемых, производится заказчиком таких работ за счет его собственных средств в соответствии с технологическими условиями операторов почтовой связи.
Земельные участки, предусмотренные для размещения объектов почтовой связи национального оператора почтовой связи, предоставляются на основе права постоянного пользования в порядке выделения земель на государственные и общественные нужды.
Предоставление национальному оператору почтовой связи земельных участков для размещения объектов почтовой связи осуществляется по обращению уполномоченного государственного органа в установленном порядке.
Статья 20. Почтовые ящики
Почтовым ящиком является специальный запирающийся ящик национального оператора почтовой связи установленной формы и размера, предназначенный для сбора адресованных простых писем и почтовых карточек.
Почтовые ящики размещаются национальным оператором почтовой связи на зданиях, сооружениях и в местах, удобных для пользователей и сбора простых писем и почтовых карточек, по согласованию с органами исполнительной власти на местах, собственниками (владельцами, пользователями) зданий и сооружений.
Статья 21. Абонентские почтовые шкафы и индивидуальные почтовые ящики
Абонентским почтовым шкафом является специальный шкаф с запирающимися ячейками, предназначенный для доставки адресатам простой письменной корреспонденции, периодических печатных изданий, извещений о поступлении почтовых и курьерских отправлений.
Абонентские почтовые шкафы устанавливаются на первых этажах многоквартирных домов строительными организациями при их строительстве. Расходы на приобретение и установку абонентских почтовых шкафов включаются в проектно-сметную документацию строительства многоквартирных домов проектной организацией.
В районах индивидуальной застройки населенных пунктов индивидуальные почтовые ящики устанавливаются в доступных для доставки почтовых отправлений местах собственниками индивидуальных жилых домов за их счет.
Поддержание в исправном состоянии абонентских почтовых шкафов, индивидуальных почтовых ящиков обеспечивается соответственно организациями, в ведении которых находится жилищный фонд и (или) управляющими организациями (управляющим), товариществами собственников жилья или собственниками домов (жилых помещений многоквартирных домов).
Статья 22. Использование транспортных средств для перевозки почтовых и курьерских отправлений
Операторы и провайдеры почтовой связи для перевозки почтовых и курьерских отправлений используют принадлежащие им транспортные средства, а также транспортные средства, принадлежащие юридическим и физическим лицам, на договорной основе.
Транспортные средства операторов и провайдеров почтовой связи, используемые для перевозки почтовых и курьерских отправлений, должны иметь специальные знаки отличия. Специальные знаки отличия транспортных средств национального оператора почтовой связи утверждаются уполномоченным государственным органом.
Транспортные средства операторов и провайдеров почтовой связи, используемые для перевозки почтовых и курьерских отправлений, не могут быть использованы и изъяты для выполнения других работ без их согласия.
Хозяйствующие субъекты железнодорожного, воздушного и автомобильного транспорта, выполняющие регулярные междугородные и международные пассажирские и грузовые перевозки, не вправе отказать операторам и провайдерам почтовой связи в заключении договоров перевозки почтовых и курьерских отправлений.
Транспортные средства операторов и провайдеров почтовой связи, используемые для перевозки почтовых и курьерских отправлений, имеют право на беспрепятственный проезд по улицам городов, поселков, кишлаков и аулов, автомобильным дорогам и к объектам почтовой связи, грузовым (багажным) комплексам, расположенным при автомобильных, железнодорожных вокзалах и аэропортах.
Статья 23. Именные вещи операторов почтовой связи
Именная вещь операторов почтовой связи представляет собой устройство (штамп) для нанесения на сопроводительные документы, почтовые и курьерские отправления оттисков с указанием наименования объекта почтовой связи, даты приема и поступления почтового, курьерского отправления и иной информации.
Операторы почтовой связи обеспечивают объекты почтовой связи именными вещами, которые применяются в производственных процессах для оформления сопроводительных документов, почтовых и курьерских отправлений.
Порядок использования именных вещей операторами почтовой связи определяется Правилами оказания услуг почтовой связи.
Статья 24. Форменная одежда и нагрудный знак работника оператора и провайдера почтовой связи
Работник оператора и провайдера почтовой связи для исполнения служебных обязанностей может обеспечиваться форменной одеждой и нагрудным знаком.
Обеспечение работника национального оператора почтовой связи форменной одеждой и нагрудным знаком является обязательным. Образцы форменной одежды и нагрудного знака работника национального оператора почтовой связи, а также порядок их ношения утверждаются уполномоченным государственным органом.
Глава 6. Права и обязанности операторов и провайдеров почтовой связи и пользователей
Статья 25. Права операторов и провайдеров почтовой связи
Все операторы и провайдеры почтовой связи, независимо от их организационно-правовой формы, пользуются равными правами и несут одинаковые обязанности в соответствии с законодательством о почтовой связи, кроме исключительных прав и обязанностей национального оператора почтовой связи, определенных статьей 29 настоящего Закона.
Операторы и провайдеры почтовой связи имеют право:
оказывать услуги почтовой связи;
предоставлять банковские услуги и операции на основе аутсорсинга, осуществлять деятельность по электронной коммерции, в том числе по хранению и доставке товаров в соответствии с законодательством;
использовать эмблему в своей деятельности.
Порядок оказания операторами и провайдерами почтовой связи отдельных видов банковских услуг на основе аутсорсинга определяется Законом Республики Узбекистан «О банках и банковской деятельности».
Операторы и провайдеры почтовой связи могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Статья 26. Обязанности операторов и провайдеров почтовой связи
Операторы и провайдеры почтовой связи обязаны:
осуществлять деятельность в области почтовой связи в соответствии с законодательством о почтовой связи;
обеспечить всем пользователям доступ к услугам почтовой связи;
обеспечить качество оказываемых услуг почтовой связи;
обеспечить безопасность почтовой связи;
приостанавливать оказание услуг почтовой связи в случае нарушения пользователем требований, установленных Правилами оказания услуг почтовой связи;
предоставлять пользователям информацию о Правилах оказания услуг почтовой связи, тарифах и сроках пересылки почтовых и курьерских отправлений, режимах работы объектов почтовой связи, предметах, запрещенных к пересылке, об ответственности оператора и провайдера почтовой связи перед пользователями;
возмещать пользователям материальные убытки, причиненные в связи с неоказанием или ненадлежащим оказанием услуг почтовой связи, а также компенсировать причиненный им моральный вред в соответствии с законодательством;
оказывать организационное, техническое и иное содействие специально уполномоченному государственному органу, проводящему оперативно-розыскные мероприятия в области почтовой связи в соответствии с законодательством, обеспечивать неразглашение информации о любых силах, средствах, источниках и методах их проведения.
Операторы и провайдеры почтовой связи могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 27. Права пользователей
Пользователи имеют право на:
получение универсальных почтовых услуг на всей территории Республики Узбекистан;
доступ к информации о своих правах и обязанностях, Правилах оказания услуг почтовой связи, об оказываемых услугах и тарифах на них;
получение почтовых и курьерских отправлений по своему почтовому адресу до востребования или в почтомате;
отказ от поступивших в их почтовый адрес почтовых или курьерских отправлений;
самостоятельное определение суммы оценки вложения отправления с объявленной ценностью соответственно реальной стоимости вложения;
своевременное и качественное обслуживание операторами и провайдерами почтовой связи;
получение почтовых переводов денежных средств по почтовому адресу либо до востребования;
возмещение материальных убытков, компенсацию морального вреда в результате неоказания или ненадлежащего оказания почтовых или курьерских услуг;
обращение с жалобой на решения, действия (бездействие) должностных лиц, нарушающие права и законные интересы пользователей, непосредственно в суд либо к вышестоящему в порядке подчиненности органу, должностному лицу.
Пользователи могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Статья 28. Обязанности пользователей
Пользователи обязаны:
соблюдать требования настоящего Закона и Правил оказания услуг почтовой связи;
осуществлять плату за оказанные им услуги почтовой связи;
не допускать к пересылке запрещенные вещества и предметы;
не предпринимать действий, направленных на снижение качества работы операторов и провайдеров почтовой связи.
Пользователи могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 29. Статус, исключительные права и обязанности национального оператора почтовой связи
Национальный оператор почтовой связи имеет статус назначенного оператора почтовой связи для выполнения обязательств Республики Узбекистан в соответствии с актами Всемирного почтового союза на территории Республики Узбекистан.
Национальный оператор почтовой связи имеет следующие исключительные права:
помещать изображение Государственного герба Республики Узбекистан на почтовые вагоны и почтовые ящики;
оказывать почтовые услуги по пересылке простых писем, почтовых карточек и почтовых переводов денежных средств, а также доставлять (вручать) письменную корреспонденцию, уведомления, повестки и иные юридически значимые документы через Единую национальную систему электронных почтовых отправлений;
размещать и использовать почтовые ящики для сбора простых писем и почтовых карточек на всей территории Республики Узбекистан в соответствии с нормативами, установленными уполномоченным государственным органом;
организовывать изготовление и распространять почтовые марки, маркированные конверты, маркированные почтовые карточки, а также организовывать изготовление и использовать памятные специальные штемпели, издавать официальные каталоги почтовых марок;
определять номинальную стоимость почтовых марок, прейскурантные цены на коллекционные почтовые марки и другую филателистическую продукцию, а также размещать почтовые марки в международных каталогах;
представлять и защищать в пределах своих полномочий интересы Республики Узбекистан в области почтовой связи при взаимодействии с назначенными операторами почтовой связи других государств и в международных организациях;
вести взаиморасчеты с операторами почтовой связи других государств за оказанные международные услуги почтовой связи;
представлять Республику Узбекистан в международном кооперативе Express Mail Service (EMS) с правом использования логотипа EMS.
Национальный оператор почтовой связи обязан:
предоставлять на всей территории Республики Узбекистан универсальные почтовые услуги по перечню, установленному статьей 12 настоящего Закона;
предоставлять информацию об операциях с денежными средствами, связанную с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, в специально уполномоченный государственный орган в случаях и порядке, предусмотренных законодательством;
совместно с таможенными органами организовывать функционирование мест международного почтового обмена и непосредственно осуществлять международный почтовый обмен;
гарантировать и обеспечивать юридическую подлинность и достоверность почтового календарного штемпеля в соответствии с техническими условиями и требованиями к технологии оказания услуг почтовой связи.
Национальный оператор почтовой связи может иметь и иные исключительные права, а также нести иные обязанности в соответствии с законодательством.
Глава 7. Заключительные положения
Статья 30. Международное сотрудничество
Международное сотрудничество в области почтовой связи осуществляется в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.
Республика Узбекистан, являясь членом Всемирного почтового союза, входит в единую почтовую территорию и гарантирует на всей своей территории свободу транзита международных почтовых и курьерских отправлений.
Правовое, организационное и финансовое сотрудничество с международными организациями почтовой связи, международно-правовая защита интересов Республики Узбекистан в вопросах почтовой связи в пределах своих полномочий осуществляются уполномоченным государственным органом.
Национальный оператор почтовой связи в соответствии с настоящим Законом поддерживает сотрудничество с назначенными операторами почтовой связи других государств, обеспечивает выполнение актов Всемирного почтового союза и относящихся к ним обязательств на территории Республики Узбекистан.
Статья 31. Возмещение причиненных пользователям убытков
За неисполнение либо ненадлежащее исполнение обязательств по оказанию услуг почтовой связи операторы и провайдеры почтовой связи возмещают причиненные пользователям убытки в соответствии с законодательством.
По требованию пользователей убытки, причиненные им при оказании услуг почтовой связи, возмещаются оператором или провайдером почтовой связи в следующих случаях и размерах:
утраты заказного письма, заказной почтовой карточки, заказной бандероли или заказного мелкого пакета — неустойку в размере суммы, оплаченной за услугу почтовой связи;
утраты простой посылки — неустойку в размере суммы, оплаченной за услугу почтовой связи;
утраты посылки, бандероли и письма с объявленной ценностью — в двукратном размере объявленной ценности и неустойку в размере суммы, оплаченной за услугу почтовой связи, за исключением тарифной платы за объявленную ценность;
недостачи или порчи (повреждения) части вложения отправления с объявленной ценностью при пересылке с описью вложения — в двукратном размере объявленной ценности недостающей или испорченной (поврежденной) части вложения, указанной отправителем в описи;
недостачи или порчи (повреждения) части вложения отправления с объявленной ценностью при пересылке без описи вложения — в двукратном размере части объявленной ценности почтового и курьерского отправления, определяемой пропорционально отношению веса недостающей или испорченной (поврежденной) части вложения к весу пересылаемого вложения (без веса оболочки почтового и курьерского отправления);
невыплаты или неправильной выплаты денег адресату по почтовому переводу денежных средств или невыплаты денег отправителю, если переведенные деньги невозможно было выдать адресату, — в размере невыплаченной или недоплаченной суммы перевода и неустойку в сумме, оплаченной за услугу почтовой связи;
утраты, расхищения или порчи отправления письменной корреспонденции или посылки с наложенным платежом, содержащих товары, — в размере суммы, определенной договором, или в размере суммы наложенного платежа;
недополучения с адресата суммы наложенного платежа или неправильной выплаты наложенного платежа — в размере недополученной или неправильно выплаченной суммы наложенного платежа;
задержки пересылки посылок, бандеролей и писем с объявленной ценностью, а также почтовых переводов денежных средств сверх контрольных сроков — неустойку в размере одного процента от суммы, оплаченной за услугу почтовой связи, за каждый день задержки, но не более оплаченной суммы за данную услугу;
задержки пересылки или доставки (вручения) авиаотправления (бандероли, посылки) сверх контрольных сроков — в размере разности платы за пересылку авиа- и наземным транспортом и, кроме того, за каждые сутки задержки сверх контрольных сроков пересылки наземным транспортом — в соответствии с абзацем десятым части второй настоящей статьи;
утраты, порчи (повреждения), недостачи вложений, невручения международных почтовых и курьерских отправлений, неосуществления международных почтовых переводов денежных средств — возмещение причиненного вреда в размерах, определяемых международными договорами Республики Узбекистан.
Операторы и провайдеры почтовой связи не возмещают убытки за утрату, порчу (повреждение), невручение почтовых и курьерских отправлений или нарушение сроков их пересылки, если будет доказано, что таковые произошли вследствие обстоятельств непреодолимой силы или свойства вложения почтового и курьерского отправления, а также за нарушение сроков таможенного досмотра почтовых и курьерских отправлений либо их изъятие таможенными органами.
Статья 32. Порядок и сроки предъявления претензий
При неисполнении или ненадлежащем исполнении обязательств по оказанию услуг почтовой связи пользователь вправе предъявить оператору или провайдеру почтовой связи претензию, в том числе с требованием о возмещении причиненного вреда.
Претензии в связи с невручением, несвоевременной доставкой или утратой, порчей (повреждением) почтового и курьерского отправления либо невыплатой переведенных денежных средств предъявляются в течение шести месяцев со дня подачи почтового и курьерского отправления.
Претензии предъявляются в письменной форме и подлежат обязательной регистрации в установленном порядке.
Письменные ответы на претензии должны быть даны в следующие сроки:
на претензии по почтовым и курьерским отправлениям, пересылаемым (переводимым) в пределах одного населенного пункта, — в течение пяти дней;
на претензии по всем другим почтовым и курьерским отправлениям — в течение одного месяца.
Претензия к операторам или провайдерам почтовой связи может предъявляться по месту приема или назначения почтового и курьерского отправления.
Претензии по розыску международных почтовых и курьерских отправлений принимаются и рассматриваются в порядке и сроки, предусмотренные законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.
Статья 33. Ответственность пользователей услуг почтовой связи
Пользователи услуг почтовой связи несут ответственность в установленном порядке за вред, причиненный другим пользователям услуг почтовой связи, операторам или провайдерам почтовой связи, возникший вследствие вложения в почтовые и курьерские отправления предметов и веществ, запрещенных к пересылке, или в результате их ненадлежащей упаковки.
Статья 34. Ответственность за изготовление, сбыт поддельных государственных знаков почтовой оплаты и именных вещей
Лица, виновные в изготовлении в целях сбыта или в сбыте поддельных государственных знаков почтовой оплаты, а также в использовании заведомо поддельных оттисков клише франкировальных машин или использовании заведомо поддельных именных вещей, несут ответственность в соответствии с законодательством.
Статья 35. Ликвидация последствий происшествий, аварий на объектах почтовой связи
Ликвидация последствий происшествий, аварий на объектах почтовой связи осуществляется их собственниками, владельцами.
Органы государственного управления, органы государственной власти на местах оказывают операторам почтовой связи содействие в ликвидации последствий происшествий, аварий на объектах почтовой связи.
Убытки, причиненные операторам или провайдерам почтовой связи в результате происшествий, аварий на объектах почтовой связи, возникших по вине юридических и физических лиц, возмещаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 36. Разрешение споров
Споры в области почтовой связи разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 37. Ответственность за нарушение законодательства о почтовой связи
Лица, виновные в нарушении законодательства о почтовой связи, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 38. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 31 августа 2000 года № 118-II « О почтовой связи » (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 7-8, ст. 210);
2) постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 31 августа 2000 года № 119-II « О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О почтовой связи » (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 7-8, ст. 211);
3) Закон Республики Узбекистан от 22 апреля 2009 года № ЗРУ-211 « О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О почтовой связи » (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 4, ст. 138);
4) статью 119 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 « О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан » (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4).
Статья 39. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 40. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 41. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
9 июня 2022 г.,
№ ЗРУ-777