📅 2022-yil 15-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 15-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 15 июнь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 15 июня 2022 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 15 June 2022 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Қўриқлаш фаолияти тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 1 февралда қабул қилинган Сенат томонидан 2022 йил 28 апрелда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади қўриқлаш фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик
Қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган қоровуллик — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг шартнома асосида давлат органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг объектларини қўриқлаш учун тузиладиган таркибий бўлинмаси томонидан амалга ошириладиган қўриқлаш фаолиятининг тури;
идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган ҳарбийлаштирилган қўриқлаш — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг ўта муҳим ва тоифаланган объектларни, давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг объектларини шартнома асосида қўриқлаш бўйича махсус вазифаларни бажариш учун тузиладиган, хизмат фаолияти қоровуллик хизматини ташкил этиш ва ўташ тартиби талабларига мувофиқ ташкил этиладиган таркибий бўлинмаси томонидан амалга ошириладиган қўриқлаш фаолиятининг тури;
идоравий қоровуллик — давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, тадбиркорлик субъектларининг ўз объектларини қўриқлаш учун юридик шахс ташкил этмасдан тузиладиган таркибий бўлинмаси томонидан ёки зиммасига тегишли вазифаларни бажариш юклатилган алоҳида ходими томонидан амалга ошириладиган қўриқлаш фаолиятининг тури;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш — давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг ўз объектларини қўриқлаш бўйича махсус вазифаларни бажариш учун юридик шахс ташкил этмасдан тузиладиган, хизмат фаолияти қоровуллик хизматини ташкил этиш ва ўташ тартиби талабларига мувофиқ ташкил этиладиган таркибий бўлинмаси томонидан амалга ошириладиган қўриқлаш фаолиятининг тури;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчиси ва хизматчиси — идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг қўриқлаш фаолиятини бошқариш, назорат қилиш ва амалга ошириш вазифалари ўз зиммасига юклатилган ишчиси ва хизматчиси;
назорат-ўтказиш режими — қўриқланадиган объектларга (қўриқланадиган объектлардан) шахсларнинг киришини (чиқишини), транспорт воситаларининг кириб келишини (чиқиб кетишини), мол-мулк олиб кирилишини (олиб чиқилишини), ташиб кирилишини (ташиб чиқилишини) назорат қилиш тартибини таъминловчи қоидалар мажмуи;
объектнинг ички режими — қўриқланадиган объектда белгиланган ички тартиб қоидаларига ва ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя этилишини таъминловчи тадбирлар мажмуи;
қўриқланадиган объект — белгиланган тартибда қўриқлашга олинган жисмоний ва юридик шахсларнинг бинолари, иморатлари, иншоотлари, уларнинг ҳудудлари, жойнинг участкалари, транспорт воситалари, транспортда ташиладиган юклари, пул маблағлари, моддий бойликлари ва бошқа мол-мулки, шунингдек жисмоний шахс;
қўриқлашнинг муҳандислик воситалари — қўриқланадиган объектларни тажовузлардан механик жиҳатдан ҳимоя қилиш учун қўлланиладиган қурилмалар ва иншоотлар;
қўриқлашнинг техник воситалари — қўриқланадиган объектларни тажовузлардан ҳимоя қилиш учун фойдаланиладиган, мустақил вазифаларни бажарадиган, конструктив жиҳатдан якунланган қурилмалар;
қўриқлаш фаолияти — қўриқланадиган объектларни ҳимоя қилиш, шунингдек юридик шахсларнинг қўриқланадиган объектларида назорат-ўтказиш ва объектнинг ички режимларини таъминлаш бўйича фаолият.
4-модда. Қўриқлаш фаолиятининг асосий вазифалари
Қўриқлаш фаолиятининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
жисмоний шахсларнинг ҳаётини ва соғлиғини тажовузлардан ҳимоя қилиш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини ҳамда объектларини тажовузлардан ҳимоя қилиш;
қўриқланадиган объектлар ҳудудида жамоат тартибини сақлаш, ҳуқуқбузарликларни профилактика қилиш ва уларга чек қўйиш;
юридик шахсларнинг қўриқланадиган объектларида назорат-ўтказиш ва объектнинг ички режимларини таъминлаш.
5-модда. Қўриқлаш фаолиятининг асосий принциплари
Қўриқлаш фаолиятининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:
қонунийлик;
қўриқланадиган объектнинг дахлсизлиги;
жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш.
6-модда. Ўта муҳим ва тоифаланган объектларни, шунингдек махсус юкларни қўриқлаш
Ўта муҳим ва тоифаланган объектлар рўйхати, мазкур объектларни қўриқлаш турлари, қўриқлашнинг муҳандислик ва техник воситалари билан жиҳозлашга доир талаблар, шунингдек махсус юкларни транспортда ташиш жараёнида уларни қўриқлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан белгиланади.
2-боб. Қўриқлаш фаолияти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қўриқлаш фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан қўриқланиши лозим бўлган объектлар рўйхатини тасдиқлайди;
Ўзбекистон Республикасининг ўта муҳим ва тоифаланган объектларида қўриқлашнинг техник воситаларини лойиҳалаш, монтаж қилиш, созлаш, таъмирлаш ҳамда уларга техник хизмат кўрсатиш бўйича ишларни бажариш учун рухсатнома бериш тартибини белгилайди;
қўриқлашнинг техник воситаларини монтаж қилиш, созлаш, таъмирлаш ва уларга техник хизмат кўрсатиш бўйича хизматлар (бундан буён матнда қўриқлаш-техник хизматлар деб юритилади) кўрсатиш фаолиятини бошлаганлик ёки тугатганлик ҳақида хабардор қилиш тартибини белгилайди;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан қўриқлаш-техник хизматлар кўрсатиш бўйича фаолият устидан назоратни амалга ошириш тартибини белгилайди, бундан якка тартибда фойдаланиладиган қўриқлашнинг техник воситалари (автотранспорт воситаларини олиб қочишга қарши қўриқлашнинг техник воситалари ва бошқалар) устидан назорат қилиш мустасно;
хизмат қуролидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлашни, идоравий қоровулликни ташкил этиш ҳуқуқига эга бўлган давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг рўйхатини, шунингдек идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш тўғрисидаги намунавий низомни тасдиқлайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ишчиларининг ва хизматчиларининг касбий тайёргарлигини амалга ошириш тартибини белгилайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари томонидан шахсий кўрикдан ўтказишни, ашёларни, қўл юкини, багажни, транспорт воситаларини кўздан кечиришни амалга ошириш қоидаларини белгилайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиларининг ва хизматчиларининг ўз мажбуриятларини бажаришига тўсқинлик қиладиган касалликлар ва жисмоний нуқсонлар рўйхатини тасдиқлайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари томонидан қўлланиладиган хизмат қуролининг ҳамда унинг ўқ-дориларининг турлари, хиллари, моделларини, таъминот нормаларини, шунингдек идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчиларига ва хизматчиларига фойдаланиш учун рухсат этилган махсус воситалар рўйхатини белгилайди;
Ўзбекистон Республикаси ҳудуди бўйлаб хавфли юкларни ташиш жараёнида уларни қўриқлаш қоидаларини тасдиқлайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларида хизмат қуролининг ва унинг ўқ-дориларининг муомалада бўлиши тартибини белгилайди.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
7 1 -модда. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг қўриқлаш фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги:
қўриқлаш фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан кўрсатиладиган қўриқлаш хизматлари учун тарифларни тасдиқлайди;
қўриқланиши лозим бўлган давлат объектлари, ўта муҳим ва тоифаланган объектлар, шунингдек савдо, хизмат кўрсатиш, кўнгилочар, қурилиш объектларида ва бошқа объектларда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти томонидан қўриқлаш хизматларини кўрсатиш тартибини тасдиқлайди ҳамда қўриқлаш фаолиятини амалга оширади;
қўриқлаш воситаларининг ва тизимларининг қўлланилиши соҳасида ягона техник сиёсат юритилишини, улардан фойдаланилиши устидан самарали назоратни, шунингдек қўриқлаш фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологиялари кенг миқёсда жорий этилишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ҳамда идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган қоровуллик бўлинмалари ишчилари ва хизматчиларининг формали кийим-боши ҳамда фарқловчи белгилари намуналарини тасдиқлайди;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан қўриқлаш хизматларини кўрсатиш бўйича шартномаларнинг намунавий шаклини тасдиқлайди;
саф бўлинмалари, идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари, идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган қоровуллик бўлинмалари томонидан қўриқлашнинг техник воситаларидан фойдаланган ҳолда қўриқлаш хизматларини, шунингдек қўриқлаш-техник хизматларни кўрсатади;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаментига қўриқлаш учун топширилган объектларни қўриқлашнинг муҳандислик ва техник воситалари билан жиҳозлаш талаблари, тартиби ҳамда шартларини белгилайди;
Ўзбекистон Республикасининг ўта муҳим ва тоифаланган объектларида қўриқлаш-техник хизматлар кўрсатиш бўйича ишларни бажариш учун рухсатномалар беради;
қўриқлаш-техник хизматлар кўрсатиш бўйича фаолиятни бошлаганлик ёки тугатганлик тўғрисида хабардор қилиш тартибига риоя этилишини назорат қилади;
қўриқланадиган объектлар ҳудудида жамоат тартибини сақлайди, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олади ва уларга чек қўяди;
ўзгалар мол-мулкини талон-торож қилиш билан боғлиқ бўлган жиноятларнинг олдини олиш бўйича профилактика тадбирларини амалга оширади;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари томонидан қўлланилишига рухсат этилган махсус воситаларни олиш, транспортда ташиш, сақлаш, ҳисобга олиш, таъмирлаш ва йўқ қилиш қоидаларини тасдиқлайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчилари ва хизматчиларининг хизмат-жанговар, ижтимоий-ҳуқуқий, ахлоқий-руҳий ҳамда жисмоний тайёргарлигини амалга ошириш тартибини белгилайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари нарядлари томонидан хизматни ўташ тартиби тўғрисидаги тавсияларни ишлаб чиқади;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчилари ва хизматчиларининг бошланғич тайёргарлигини ҳамда уларнинг малакаси оширилишини шартнома асосида таъминлайди;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг фаолияти ташкил этилишини назорат қилади, шунингдек давлат органлари ва хўжалик бирлашмаларининг ушбу бўлинмалар томонидан қўриқланадиган объектларида қўриқланиш, назорат-ўтказиш режими, қўриқлашнинг муҳандислик ва техник воситалари билан жиҳозланганлик ҳолатини текширади (икки йилда бир марта);
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари шахсий таркибининг энг кўп сонини белгилайди;
қўриқлаш фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади;
қўриқлаш фаолияти соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
8-модда. Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг қўриқлаш фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси:
қўриқлаш фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этади;
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси томонидан кўрсатиладиган қўриқлаш хизматлари учун тарифларни тасдиқлайди;
давлат объектларини, ўта муҳим ва тоифаланган объектларни ҳамда бошқа объектларни, жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини, шунингдек хорижий давлатлар ҳамда халқаро ташкилотларнинг дипломатик, консуллик ва бошқа ваколатхоналарини қўриқлашни амалга оширади;
қўриқлаш фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этади;
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси томонидан қўриқлаш хизматларини кўрсатиш бўйича шартномаларнинг намунавий шаклини тасдиқлайди;
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг қўриқлаш бўлинмаларига қўриқлаш учун топширилган объектларни қўриқлашнинг муҳандислик ва техник воситалари билан жиҳозлаш талаблари, тартиби ҳамда шартларини белгилайди;
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг қўриқлаш бўлинмаларига қўриқлаш учун топширилган объектлар ҳудудида жамоат тартибини сақлайди, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олади ва уларга чек қўяди;
қўриқлаш фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади;
қўриқлаш фаолияти соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
3-боб. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар, уларнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги
9-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар
Қуйидагилар қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга:
давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари;
идоравий қоровуллик бўлинмалари.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қўриқлаш фаолиятини чет давлатларнинг жисмоний шахслари ва ташкилотлари, шу жумладан хусусий ташкилотлари томонидан амалга оширишга йўл қўйилмайди, бундан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига қисқа муддатли ташриф билан келган олий даражали меҳмонлар хавфсизлигини таъминлаш ҳоллари мустасно.
10-модда. Давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг, Ўзбекистон Республикаси Президенти давлат хавфсизлик хизматининг, Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг, Ички ишлар вазирлигининг, Давлат хавфсизлик хизматининг, Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, Давлат божхона қўмитасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари таркибига кирувчи ҳарбий тузилмаларнинг тегишли бўлинмалари давлат органларининг қўриқлаш бўлинмаларидир.
Давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари жамоат тартибини сақлаш ва фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этиш учун белгиланган тартибда жалб қилиниши мумкин.
11-модда. Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари ва идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари нарядлари томонидан хизматнинг ўталишини ташкил этиш ва хизматнинг ўталиши тартиби Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг Гарнизон ва қоровуллик хизматлари устави асосида ишлаб чиқилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги билан келишилган, ўз тасарруфида идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари бўлган давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳамда бошқа ташкилотлар тасдиқлаган қоидаларга мувофиқ белгиланади.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари ўз хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида давлат ҳамда хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги билан келишувга кўра ишлаб чиқилган ҳамда тасдиқланган, тегишли фарқловчи белгилари бўлган формали кийим-бош кийиб юриш ҳуқуқига эга.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ишчиларига ва хизматчиларига белгиланган тартибда хизмат гувоҳномалари берилади.
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари қонунчиликда идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ишчилари ҳамда хизматчилари учун белгиланган ҳуқуқларга эга бўлади ва мажбуриятларни ўз зиммасига олади.
12-модда. Идоравий қоровуллик бўлинмалари ва идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган қоровуллик бўлинмалари
Идоравий қоровуллик бўлинмаларининг фаолиятини ташкил этиш ҳамда уларнинг хизматни ўташи тартиби давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ва бошқа ташкилотларнинг идоравий ҳужжатларида белгиланади.
Идоравий қоровуллик бўлинмалари нарядларининг иш вақти ва сменаси давомийлиги Ўзбекистон Республикасининг меҳнат тўғрисидаги қонунчилигига мувофиқ белгиланади.
Идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари тегишли идоралар томонидан белгиланган тартибда жорий этилган махсус формали кийим-бошга, фарқловчи белгиларга эга бўлиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг идоравий жиҳатдан тегишли бўлмаган қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари қонунчиликда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ҳамда хизматчилари учун белгиланган ҳуқуқларга эга бўлади ва мажбуриятларни ўз зиммасига олади.
13-модда. Қўриқлаш фаолиятини шартнома асосида амалга оширувчи субъектлар
Қуйидагилар шартнома асосида қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга:
Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси — Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси томонидан қўриқланиши лозим бўлган объектларда;
Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги — Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги томонидан мажбурий қўриқланиши лозим бўлган ўта муҳим ва тоифаланган объектларда, шунингдек транспортда ташиладиган махсус юкларни қўриқлаш бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан қўриқланиши лозим бўлган объектларда, қонунчиликда белгиланадиган транспортда ташиладиган юкларни ва бошқа объектларни қўриқлаш, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари бўйича.
14-модда. Қўриқлаш фаолиятини шартнома тузмасдан амалга оширувчи субъектлар
Қуйидагилар қўриқлаш фаолиятини қонунчиликда берилган ваколатлар доирасида шартнома тузмасдан амалга ошириш ҳуқуқига эга:
давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари;
идоравий қоровуллик бўлинмалари.
15-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳуқуқлари
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:
қўриқлаш фаолиятини амалга оширишда фуқароларнинг ҳаётига ва соғлиғига, атроф-муҳитга зарар етказмайдиган замонавий техника ва технологиялардан фойдаланиш;
қўриқланадиган объект ҳудудида жисмоний ва юридик шахслардан қонунчиликка риоя этишни, қонунга хилоф хатти-ҳаракатларни тўхтатишни талаб қилиш;
давлат ва хўжалик бошқаруви органларидан, маҳаллий давлат ҳокимияти органларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни бепул олиш, бундан қонунчиликда бошқача тартиб назарда тутилган ҳоллар мустасно;
радиоалоқани амалга ошириш учун радиочастотадан (радиотўлқиндан) белгиланган тартибда фойдаланиш;
буюртмачидан қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ҳужжатларни, ахборотни олиш;
қўриқланадиган объектни кўздан кечириш.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
16-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг мажбуриятлари
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар қўриқланадиган объектлардаги хизматни ташкил этиш ва ўташ чоғида:
қўриқланадиган объектларнинг ишончли ҳимоя қилинишини таъминлаши;
қўриқланадиган объектларнинг барқарор фаолият кўрсатишини издан чиқаришга қаратилган қонунга хилоф ҳаракатларнинг олдини олиши ва ташиладиган юкларнинг бут сақланишини таъминлаши;
қўриқланадиган объектларда табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф қилишда иштирок этиши;
қўриқланадиган объектга қонунга хилоф равишда кирган шахсларни қидириш ва ушлашда иштирок этиши;
назорат-ўтказиш режимини ташкил этиши ва қўриқланадиган объект ҳудудида объектнинг ички режимига риоя этилишини назорат қилиши;
қўриқлаш фаолиятига замонавий техник воситалар ва тизимларни жорий этиши ҳамда улардан самарали фойдаланиши;
қўриқланадиган объектлар ҳудудида жамоат тартибини сақлаши, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиши ва уларга чек қўйиши;
қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш чоғида ўзига маълум бўлиб қолган давлат сирларини ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ошкор қилмаслиги шарт.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
17-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг жавобгарлиги
Қўриқлаш хизматларини кўрсатишга доир шартномага мувофиқ қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ўз ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида қўриқланадиган объектга етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ ҳажмда қоплаши шарт.
Зарарнинг ўрнини қоплаш миқдори ва шартлари қўриқлаш хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги икки томонлама шартномада белгиланади.
Қўриқлаш фаолиятини шартнома тузмасдан амалга оширувчи субъектларнинг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида қўриқланадиган объектга зарар етказилган тақдирда жавобгарлик қонунчиликка мувофиқ белгиланади.
4-боб. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ҳамда хизматчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
18-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ва хизматчиларининг ҳуқуқлари
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари хизматни ўтаётганда қуйидаги ҳуқуқларга эга бўлади:
жисмоний ва юридик шахслардан белгиланган назорат-ўтказиш ва объектнинг ички режимларига, шунингдек жамоат тартибига риоя этилишини талаб қилиш;
қўриқланадиган объект ҳудудидан мол-мулкни қонунга хилоф равишда олиб чиқишга ёки қўриқланадиган объектга тақиқланган предметларни олиб киришга уриниш чоғида шахсларни ушлаш;
қўриқланадиган объектлардаги мол-мулкни сақлаш шароитларини, қўриқлашнинг муҳандислик ва техник воситалари ҳолатини ҳамда созлигини текшириш, аниқланган қоидабузарликларнинг, камчиликларнинг бартараф этилишини талаб қилиш;
қўриқланадиган объектга қонунга хилоф равишда кирган ёки қўриқланадиган объектда ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларнинг шахсини аниқлаш, уларни ушлаш ҳамда қўриқлаш хизмати хонасига етказиш (бундай ваколатлари мавжуд бўлмаганда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ходимларини чақириш);
муомалада бўлиши чекланган моддалар, шу жумладан объектга олиб кириш (ундан олиб чиқиш) учун тақиқланган предметлар рўйхатига қўриқланадиган объект маъмурияти томонидан киритилган моддалар бор деб ҳисоблаш учун асослар мавжуд бўлган тақдирда, фуқароларни шахсий кўрикдан ўтказиш, уларнинг ашёларини, қўл юкини, багажини кўздан кечириш ҳамда уларни олиб юриш ва сақлаш учун асослар мавжуд бўлмаган тақдирда мазкур предметлар, воситалар ва моддаларни олиб қўйиш, шунингдек транспорт воситаларини кўздан кечириш, уларда ташилаётган юкларнинг илова қилинадиган ҳужжатларга мувофиқлигини текшириш;
қўриқланадиган объектдаги, патруллик йўналишидаги ҳодисани, содир этилган ҳуқуқбузарликни белгиланган тартибда расмийлаштириш, жиноят изларини сақлаш мақсадида фуқаролардан ҳодиса жойини тарк этишни талаб қилиш;
қонунчиликда назарда тутилган тартибда хизмат қуролини ҳамда махсус воситаларни олиб юриш ва улардан фойдаланиш, шунингдек жисмоний куч ишлатиш.
Қўриқлаш бўлинмаларининг хизматни ноқулай меҳнат шароитларига эга бўлган объектларда ўтайдиган ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари ушбу объектларнинг ходимлари учун назарда тутилган меҳнат соҳасидаги қўшимча кафолатлардан фойдаланади. Меҳнат соҳасидаги қўшимча кафолатлар қўриқлаш хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги шартномада акс эттирилади.
19-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ва хизматчиларининг мажбуриятлари
Қўриқлаш бўлинмаларининг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари қўриқлаш тури, шакллари, усулларидан қатъи назар, хизматни ўташ вақтида:
қўриқланадиган объектларни ҳимоя қилиши, белгиланган тартибга ва қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига қатъий риоя этиши, қўриқланадиган объектни кузатиб боришни амалга ошириши;
ўз ваколатлари доирасида жисмоний шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкини, шунингдек юридик шахсларнинг мол-мулкини ҳимоя қилиш учун зарур чоралар кўриши;
хизматни ўташ жойларида жамоат тартибини сақлаши, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиши ва уларга чек қўйиши;
қўриқланадиган объектда ҳуқуқбузарликларнинг ва ҳодисаларнинг излари сақланишини таъминлаши;
ҳодиса жойида жабрланган фуқароларга, шунингдек ҳаётига ва соғлиғига зарар етказилган шахсларга биринчи ёрдам кўрсатиши ёки шундай ёрдам кўрсатилишини ташкил этиши;
қўриқланадиган объектлар хавфсизлигини таъминлаш мақсадида фуқаролар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва бошқа давлат органлари, жамоатчилик вакиллари билан ҳамкорликни амалга ошириши;
ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга уларнинг зиммасига юклатилган вазифаларни ҳал этишда ўз ваколатлари доирасида кўмаклашиши;
қўриқланадиган объектлардаги табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф қилишда иштирок этиши;
қўриқланадиган объектда назорат-ўтказиш ва объектнинг ички режимларига риоя этилишини қўриқланадиган объект маъмурияти томонидан қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар билан келишувга кўра тасдиқланган қоидаларга мувофиқ таъминлаши;
ўзига ишониб топширилган хизмат қуролининг ва унинг ўқ-дориларининг, махсус ва техник воситаларнинг, шахсий ҳимоя воситаларининг ҳамда мол-мулкнинг хавфсиз ва лозим даражада сақланишини таъминлаши;
белгиланган тартибда махсус формали кийим-бошини кийиши ва фарқловчи белгиларини тақиб юриши;
қимор ва таваккалчиликка асосланган бошқа ўйинларда, шу жумладан ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда иштирок этмаслиги;
диний расм-русумлар ва маросимларни бажармаслиги, қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган алоҳида ҳоллар бундан мустасно;
Интернет жаҳон ахборот тармоғига қўриқланаётган объект ҳамда ҳудудга оид маълумот ва материалларни, шунингдек қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи бўлинмаларга мансублигини ошкор этувчи ахборотни (фото, видео, матн ва бошқалар) киритмаслиги, матбуот хизматлари томонидан чоп этилган материаллар бундан мустасно;
қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш чоғида ўзларига маълум бўлиб қолган хизматга доир ахборотнинг ва бошқа ахборотнинг махфийлигини таъминлаши шарт.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ва хизматчиларининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
5-боб. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчиларига, ходимларига, ишчилари ва хизматчиларига қўйиладиган талаблар
20-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари лавозимларига номзодларга қўйиладиган талаблар
Қуйидаги шахслар қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи бўлинмаларга ишга (хизматга) қабул қилинмайди:
қасддан содир этган жиноятлари учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёки судланганлиги олиб ташланмаган шахслар;
жиноий жазони ўтаётган шахслар;
мулкка тажовуз қилувчи ҳуқуқбузарликларни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган, шунингдек жамоат тартибига ёки бошқарувнинг белгиланган тартибига тажовуз қилувчи ҳуқуқбузарликларни содир этганлик учун бир йил ичида такроран маъмурий жавобгарликка тортилган шахслар;
руҳий касалликлари бўлган, наркологик касалликларга чалинган, шунингдек соғлиғининг ҳолатига нисбатан белгиланган талабларга жавоб бермайдиган шахслар;
суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган шахслар;
умумий ўрта ёки ўрта махсус маълумотга эга бўлмаган шахслар;
чет эл фуқаролари бўлган шахслар;
қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари учун қонунчилик ҳужжатларида белгиланган чекловларга риоя этишни рад этганда ёки қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг махсус талабларига жавоб бермаса.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи бўлинмаларга ишга (хизматга) кириш учун номзодларга нисбатан қонунчиликка мувофиқ қўшимча талаблар қўйилиши мумкин.
21-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчиларини, ходимларини, ишчилари ва хизматчиларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари қуйидаги тартибда тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда малака ошириш ўқув курсларида ўқувдан ўтади:
давлат органлари қўриқлаш бўлинмаларининг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари — тегишли органлар томонидан тасдиқланадиган ўқув дастурлари асосида;
хизмат қуролидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари — шартнома асосида Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг ва Миллий гвардиясининг таълим муассасаларида ҳамда рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган бошқа таълим ташкилотларида;
хизмат қуролидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлмаган идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари — мустақил равишда ўз бўлинмаларида, шунингдек ихтиёрий тартибда — шартнома асосида Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва Миллий гвардияси таълим муассасаларининг ўқув курсларида.
22-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ва хизматчиларининг касбий, жисмоний ва жанговар тайёргарлиги
Давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари ҳарбий хизматчиларининг, ходимларининг, ишчилари ва хизматчиларининг касбий, жисмоний ҳамда жанговар тайёргарлигини ташкил этиш тартиби улар қайси органнинг тасарруфида бўлса, ўша орган томонидан белгиланади.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари махсус ўқув дастурлари бўйича махсус тайёргарликдан (хизмат тайёргарлигидан, жисмоний, жанговар тайёргарликдан) ўтади. Махсус тайёргарлик (хизмат тайёргарлиги, жисмоний, жанговар тайёргарлик) бўйича машғулотлар ўтказиладиган вақт иш вақтига киритилади.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари бир йилда бир марта мажбурий тиббий кўрикдан ўтади, бундан қонунчиликда давлат органларининг қўриқлаш бўлинмалари ходимлари учун мажбурий тиббий кўрикдан ўтишнинг бошқача муддати белгиланган ҳоллар мустасно.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг махсус тайёргарлик (хизмат тайёргарлиги, жисмоний, жанговар тайёргарлик) бўйича ўқув дастурлари фанларини ўзлаштирмаган ҳарбий хизматчиларига, ходимларига, ишчилари ва хизматчиларига қўриқлаш фаолиятини амалга ошириш тақиқланади.
6-боб. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари томонидан жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ва хизмат қуролини қўллаш
23-модда. Жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ва хизмат қуролини қўллаш шартлари
Давлат органлари қўриқлаш бўлинмаларининг ҳарбий хизматчилари ва ходимлари томонидан жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ҳамда хизмат қуролини қўллаш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида фақат қонунда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда хизмат қуролини ҳамда махсус воситаларни олиб юриш, жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ва хизмат қуролини қўллаш ҳуқуқига эга.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари махсус тайёргарликдан, шунингдек жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ҳамда хизмат қуролини қўллаш билан боғлиқ шароитлардаги ҳаракатларга касбий яроқлилигини аниқлаш учун даврий текширувлардан ўтиши керак. Махсус тайёргарликдан ўтган ишчилар ва хизматчиларга белгиланган намунадаги сертификатлар берилади.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ва хизмат қуролини қўллаш билан боғлиқ шароитлардаги ҳаракатларга касбий яроқлилигини аниқлаш учун текширувдан ўтмаган ишчилари ва хизматчилари жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ҳамда хизмат қуролини қўллаш билан боғлиқ бўлмаган бошқа лавозимга меҳнат шартномасига мувофиқ ўтказилади ёки улар билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинади.
Жисмоний куч ишлатишдан, махсус воситаларни ҳамда хизмат қуролини қўллашдан аввал уларни қўллаш нияти тўғрисида аниқ ифодаланган огоҳлантириш бўлиши керак, бундан бундай огоҳлантиришнинг имкони бўлмаган ёхуд уларнинг қўлланилишини кечиктириш фуқароларнинг, идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчисининг ва хизматчисининг ҳаёти ҳамда соғлиғи учун бевосита хавф туғдирадиган ва бошқа оғир оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган ҳоллар мустасно.
Жисмоний куч ишлатилиши, махсус воситаларнинг ёки хизмат қуролининг қўлланилиши юзага келган вазиятга, шахслар хатти-ҳаракатларининг хусусиятига ва хавфлилик даражасига мувофиқ бўлиши керак. Бунда идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари ҳар қандай зарарнинг имкон қадар кам бўлишига интилиши шарт.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари, агар юзага келган вазиятда махсус воситаларни ёки хизмат қуролини қўллаш учун мазкур моддада, ушбу Қонуннинг 25 ва 26-моддаларида назарда тутилган асослар юзага келиши мумкин деб ҳисобласа, махсус воситаларни ёки хизмат қуролини қўллаш учун тайёрлаш ҳамда уларни жанговар ҳолатга келтириш ҳуқуқига эга.
Жисмоний куч ишлатилганлиги, махсус воситалар ёки хизмат қуроли қўлланилганлиги натижасида тан жароҳати олган фуқароларга биринчи ёрдам кўрсатилиши ҳамда энг қисқа муддатларда тиббий ёрдам кўрсатиш чоралари кўрилиши керак.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари жисмоний куч ишлатилган, махсус воситалар ҳамда хизмат қуроли қўлланилган ҳар бир ҳолат тўғрисида бевосита бошлиғига дарҳол хабар бериши шарт.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъект жисмоний куч ишлатилганлиги ва махсус воситалар қўлланилганлиги натижасида жисмоний ёки юридик шахсларнинг ҳаётига, соғлиғига ёки мол-мулкига зарар етказилган ҳар бир ҳолат ҳақида, шунингдек хизмат қуроли қўлланилган барча ҳоллар тўғрисида прокурорга ва ички ишлар органларига дарҳол хабар беради.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчилари ва хизматчиларининг жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ёки хизмат қуролини қўллаш чоғида ўз ваколатлари доирасидан чиққанлиги қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.
Агар жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ёки хизмат қуролини қўллаш қонунчиликда белгиланган асослар бўйича ва тартибда амалга оширилган бўлса, идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари бундай жисмоний куч ишлатиш, махсус воситаларни ёки хизмат қуролини қўллаш чоғида жисмоний ва юридик шахсларга етказилган зарар учун жавобгар бўлмайди.
Агар идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари томонидан жисмоний куч ишлатилганлиги, махсус воситалар ёки хизмат қуроли қўлланилганлиги натижасида фуқарога тан жароҳати етказилса ёхуд у вафот этса, идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари ҳодиса жойини ўзгаришсиз сақлашга қаратилган чораларни кўриши шарт.
24-модда. Жисмоний куч ишлатиш
Агар куч ишлатилмайдиган усуллар идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари зиммасига юклатилган мажбуриятларнинг бажарилишини таъминламаса, улар қуйидаги ҳолларда шахсан ўзи ёки бўлинма (гуруҳ) таркибида жисмоний куч ишлатиш, шу жумладан курашнинг жанг усулларини қўллаш ҳуқуқига эга бўлади:
қўриқланадиган объектга тажовузларнинг олдини олишда ва унинг ҳудудидаги ғайриқонуний хатти-ҳаракатларни тўхтатишда;
қўриқланадиган ҳудудда ҳуқуқбузарлик содир этган шахсни ушлаб туришда ва уни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга топширишда;
қўриқлаш бўлинмасининг ҳарбий хизматчиси, ходими, ишчиси ва хизматчисининг қонуний талабларига қаршилик кўрсатилишини бартараф этишда.
Қўриқлаш бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари ушбу Қонунда махсус воситалар ёки хизмат қуроли қўлланилишига рухсат этилган ҳолларда ҳам жисмоний куч ишлатиш ҳуқуқига эга.
Ҳомиладорлик белгилари сезилиб турган аёлларга, ногиронлик белгилари кўриниб турган шахсларга, ёши аниқ кўриниб турган ёки маълум бўлган вояга етмаганларга нисбатан жисмоний куч ишлатиш тақиқланади, бундан уларнинг қуролли қаршилик кўрсатганлиги, фуқароларнинг ёхуд қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъект ҳарбий хизматчисининг, ходимининг, ишчиси ва хизматчисининг ҳаётига ҳамда соғлиғига ҳақиқатда таҳдид этиб, ҳужум қилинганлиги ҳоллари мустасно.
25-модда. Махсус воситаларни қўллаш
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари қуйидаги ҳолларда махсус воситаларни қўллаш ҳуқуқига эга:
қўриқланадиган объектга қилинган ҳужумни қайтаришда;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчисига ва хизматчисига ёки қўриқланадиган объект ҳудудидаги фуқарога қилинган ҳужумни қайтаришда;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчисига ва хизматчисига кўрсатилаётган қаршиликка барҳам беришда;
қўриқланадиган объектда ҳуқуқбузарлик содир этиш чоғида кўриб қолинган шахсни ушлашда, агар ушбу шахс қуролли қаршилик кўрсатиши мумкин бўлса;
ушлаб турилган шахсларни олиб бориш ва қўриқлашда, шунингдек қочишга уринишини, атрофдагиларга ёки ўзига зарар етказишини бартараф этиш мақсадида;
қўриқланадиган объектда ҳайдовчиси қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектнинг ҳарбий хизматчиси, ходими, ишчиси ва хизматчиси талабларини бажармаган транспорт воситасини тўхтатиш зарур бўлганда.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари қуйидаги махсус воситаларни қўллаш ҳуқуқига эга:
резина таёқларни — ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи , учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда;
қўлкишанларни ёки бошқа боғлаш воситаларини — ушбу модда биринчи қисмининг учинчи — олтинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда;
хизмат (қўриқчи) итларини — ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи — олтинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда;
транспорт воситаларини мажбурий тўхтатиш воситаларини — ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва еттинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари ушбу Қонунда хизмат қуролини ишлатишга рухсат этилган барча ҳолларда махсус воситаларни қўллаш ҳуқуқига эга.
Махсус воситалар, агар идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари томонидан ҳуқуқбузарга нисбатан огоҳлантирувчи ҳаракатларнинг бошқа барча шаклларидан фойдаланилса ва улар кутилган натижаларни бермаса, қўлланилади.
Махсус воситаларнинг қўлланилиши учинчи шахсларнинг ҳаётига, соғлиғига хавф туғдирмаслиги ва мол-мулкига зарар етказмаслиги керак.
Ҳомиладорлик белгилари сезилиб турган аёлларга, ногиронлик белгилари кўриниб турган шахсларга ҳамда ёши аниқ кўриниб турган ёки маълум бўлган вояга етмаганларга нисбатан махсус воситаларни қўллаш тақиқланади, бундан уларнинг қуролли қаршилик кўрсатганлиги ёки фуқароларнинг ёхуд идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиларининг ва хизматчиларининг ҳаётига ҳамда соғлиғига ҳақиқатда таҳдид этиб, гуруҳ бўлиб ҳужум қилганлиги ҳоллари мустасно.
Одамнинг бошига, бўйнига, ўмров суягига, қорнига, жинсий аъзоларига, юрак соҳасига резина таёқ билан зарбалар бериш тақиқланади, бундан одам қуролли қаршилик кўрсатганлиги ёки фуқароларнинг ёхуд идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиларининг ва хизматчиларининг ҳаётига ҳамда соғлиғига ҳақиқатда таҳдид этиб, гуруҳ бўлиб ҳужум қилганлиги ҳоллари мустасно.
26-модда. Хизмат қуролини қўллаш
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари қуйидаги ҳолларда хизмат қуролини қўллаш ҳуқуқига эга бўлади:
қўриқланадиган шахсни ва қўриқланадиган объектда бўлган бошқа фуқароларни ҳужумдан ҳимоя қилишда, агар ҳужум ҳаёт ёки соғлиқ учун хавфли бўлган зўрлик ишлатиш билан қилинган бўлса;
қўриқланадиган объектларга қуролли ҳужумни ёки гуруҳ бўлиб қилинган ҳужумни қайтаришда;
идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиларининг ва хизматчиларининг ҳаётига ва соғлиғига таҳдид соладиган ҳужумни қайтаришда, шунингдек хизмат қуролини эгаллаб олишга бўлган уринишларнинг олдини олишда;
ўта оғир жиноятни содир этиш чоғида кўриб қолинган ва қўриқланадиган объект ҳудудидан яширинишга уринаётган шахсни ушлашда, агар бошқа воситалар билан бу шахсни ушлаш имкони бўлмаса;
қуролли қаршилик кўрсатаётган шахсни, шунингдек ўзидаги қуролни, ўқ-дориларни, портловчи моддаларни, портлатиш қурилмаларини, заҳарли ёки радиоактив моддаларни топшириш тўғрисидаги қонуний талабни бажаришни рад этаётган шахсни ушлашда;
агар ҳайдовчи қўриқланадиган объект ишчилари ва хизматчиларининг, қўриқланадиган шахснинг ҳаётига ҳамда соғлиғига ҳақиқий хавф туғдирса ва идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиси ва хизматчисининг қонуний талабларига қарамасдан тўхташни рад этса, ушбу транспорт воситасини унга шикаст етказиш йўли билан тўхтатишда;
инсоннинг ҳаётига ва соғлиғига таҳдид солаётган ҳайвонни зарарсизлантиришда;
хизмат қуролини қўллаш нияти тўғрисида огоҳлантириш сифатида ўқ отишда, юқорига қарата ёки бошқа хавфсиз йўналишда ўқ отиш орқали хавф-хатар сигналини беришда ёки ёрдамга чақиришда.
Идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчиси ва хизматчиси хизмат қуролини қўллашдан олдин огоҳлантириши шарт, бундан уларнинг ўз ҳаётига ёки фуқароларнинг ҳаётига бевосита хавф таҳдид солаётган ҳоллар мустасно.
Аёлларга, ногиронлик белгилари кўриниб турган шахсларга, ёши аниқ кўриниб турган ёки маълум бўлган вояга етмаганларга нисбатан хизмат қуролини қўллаш тақиқланади, бундан уларнинг қуролли ҳужум қилганлиги, қуролли қаршилик кўрсатганлиги ёки фуқароларнинг ёхуд идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмалари ишчиси ва хизматчисининг ҳаётига ва соғлиғига таҳдид этиб, гуруҳ бўлиб ҳужум қилганлиги ҳоллари мустасно.
Агар хизмат қуроли қўлланилиши натижасида тасодифий шахслар жабрланиши мумкин бўлса, идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш ҳамда идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ишчилари ва хизматчилари кўп фуқаролар тўпланганда уни қўллаш ҳуқуқига эга эмас, бундан террорчилик ҳаракатининг олдини олиш, гаровдагиларни озод қилиш, қуролли ҳужумни қайтариш ҳоллари мустасно.
27-модда. Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар томонидан хизмат (қўриқчи) итларидан фойдаланилиши
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектлар ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш учун хизмат (қўриқчи) итларидан фойдаланиши мумкин. Хизмат (қўриқчи) итлари хизматда фойдаланишга яроқли деб топилган бўлиши ва уларнинг ветеринар паспорти бўлиши керак.
Қўриқлаш фаолиятини амалга оширувчи субъектларнинг ҳарбий хизматчилари, ходимлари, ишчилари ва хизматчилари қўриқланадиган ҳудудни хизмат (қўриқчи) ити билан айланиб чиқиши вақтида хизмат (қўриқчи) ити тасмада ва тумшуқбоғда бўлиши керак. Жамоат жойларида ва одамлар гавжум бўлган жойларда махсус тайёргарликдан ўтказилмаган хизмат (қўриқчи) итларидан фойдаланиш тақиқланади.
Одамлар бўлмаган вақтда ёпиқ ҳудудда хизмат (қўриқчи) итларидан қўриқлаш бўлинмаси ходимининг назорати остида тасмасиз фойдаланишга рухсат берилади.
7-боб. Якунловчи қоидалар
28-модда. Қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Қўриқлаш фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
29-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
30-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
31-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 15 июнь,
ЎРҚ-778-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 1-fevralda qabul qilingan Senat tomonidan 2022-yil 28-aprelda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi qoʻriqlash faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik
Qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan qorovullik — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining shartnoma asosida davlat organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning obyektlarini qoʻriqlash uchun tuziladigan tarkibiy boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladigan qoʻriqlash faoliyatining turi;
idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan harbiylashtirilgan qoʻriqlash — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining oʻta muhim va toifalangan obyektlarni, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning obyektlarini shartnoma asosida qoʻriqlash boʻyicha maxsus vazifalarni bajarish uchun tuziladigan, xizmat faoliyati qorovullik xizmatini tashkil etish va oʻtash tartibi talablariga muvofiq tashkil etiladigan tarkibiy boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladigan qoʻriqlash faoliyatining turi;
idoraviy qorovullik — davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hamda boshqa tashkilotlarning, tadbirkorlik subyektlarining oʻz obyektlarini qoʻriqlash uchun yuridik shaxs tashkil etmasdan tuziladigan tarkibiy boʻlinmasi tomonidan yoki zimmasiga tegishli vazifalarni bajarish yuklatilgan alohida xodimi tomonidan amalga oshiriladigan qoʻriqlash faoliyatining turi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash — davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hamda boshqa tashkilotlarning oʻz obyektlarini qoʻriqlash boʻyicha maxsus vazifalarni bajarish uchun yuridik shaxs tashkil etmasdan tuziladigan, xizmat faoliyati qorovullik xizmatini tashkil etish va oʻtash tartibi talablariga muvofiq tashkil etiladigan tarkibiy boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladigan qoʻriqlash faoliyatining turi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchisi va xizmatchisi — idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining qoʻriqlash faoliyatini boshqarish, nazorat qilish va amalga oshirish vazifalari oʻz zimmasiga yuklatilgan ishchisi va xizmatchisi;
nazorat-oʻtkazish rejimi — qoʻriqlanadigan obyektlarga (qoʻriqlanadigan obyektlardan) shaxslarning kirishini (chiqishini), transport vositalarining kirib kelishini (chiqib ketishini), mol-mulk olib kirilishini (olib chiqilishini), tashib kirilishini (tashib chiqilishini) nazorat qilish tartibini taʼminlovchi qoidalar majmui;
obyektning ichki rejimi — qoʻriqlanadigan obyektda belgilangan ichki tartib qoidalariga va yongʻin xavfsizligi talablariga rioya etilishini taʼminlovchi tadbirlar majmui;
qoʻriqlanadigan obyekt — belgilangan tartibda qoʻriqlashga olingan jismoniy va yuridik shaxslarning binolari, imoratlari, inshootlari, ularning hududlari, joyning uchastkalari, transport vositalari, transportda tashiladigan yuklari, pul mablagʻlari, moddiy boyliklari va boshqa mol-mulki, shuningdek jismoniy shaxs;
qoʻriqlashning muhandislik vositalari — qoʻriqlanadigan obyektlarni tajovuzlardan mexanik jihatdan himoya qilish uchun qoʻllaniladigan qurilmalar va inshootlar;
qoʻriqlashning texnik vositalari — qoʻriqlanadigan obyektlarni tajovuzlardan himoya qilish uchun foydalaniladigan, mustaqil vazifalarni bajaradigan, konstruktiv jihatdan yakunlangan qurilmalar;
qoʻriqlash faoliyati — qoʻriqlanadigan obyektlarni himoya qilish, shuningdek yuridik shaxslarning qoʻriqlanadigan obyektlarida nazorat-oʻtkazish va obyektning ichki rejimlarini taʼminlash boʻyicha faoliyat.
4-modda. Qoʻriqlash faoliyatining asosiy vazifalari
Qoʻriqlash faoliyatining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
jismoniy shaxslarning hayotini va sogʻligʻini tajovuzlardan himoya qilish;
jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini hamda obyektlarini tajovuzlardan himoya qilish;
qoʻriqlanadigan obyektlar hududida jamoat tartibini saqlash, huquqbuzarliklarni profilaktika qilish va ularga chek qoʻyish;
yuridik shaxslarning qoʻriqlanadigan obyektlarida nazorat-oʻtkazish va obyektning ichki rejimlarini taʼminlash.
5-modda. Qoʻriqlash faoliyatining asosiy prinsiplari
Qoʻriqlash faoliyatining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
qoʻriqlanadigan obyektning daxlsizligi;
jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish.
6-modda. Oʻta muhim va toifalangan obyektlarni, shuningdek maxsus yuklarni qoʻriqlash
Oʻta muhim va toifalangan obyektlar roʻyxati, mazkur obyektlarni qoʻriqlash turlari, qoʻriqlashning muhandislik va texnik vositalari bilan jihozlashga doir talablar, shuningdek maxsus yuklarni transportda tashish jarayonida ularni qoʻriqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.
2-bob. Qoʻriqlash faoliyati sohasini davlat tomonidan tartibga solish
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qoʻriqlash faoliyati sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan qoʻriqlanishi lozim boʻlgan obyektlar roʻyxatini tasdiqlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasining oʻta muhim va toifalangan obyektlarida qoʻriqlashning texnik vositalarini loyihalash, montaj qilish, sozlash, taʼmirlash hamda ularga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ishlarni bajarish uchun ruxsatnoma berish tartibini belgilaydi;
qoʻriqlashning texnik vositalarini montaj qilish, sozlash, taʼmirlash va ularga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha xizmatlar (bundan buyon matnda qoʻriqlash-texnik xizmatlar deb yuritiladi) koʻrsatish faoliyatini boshlaganlik yoki tugatganlik haqida xabardor qilish tartibini belgilaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan qoʻriqlash-texnik xizmatlar koʻrsatish boʻyicha faoliyat ustidan nazoratni amalga oshirish tartibini belgilaydi, bundan yakka tartibda foydalaniladigan qoʻriqlashning texnik vositalari (avtotransport vositalarini olib qochishga qarshi qoʻriqlashning texnik vositalari va boshqalar) ustidan nazorat qilish mustasno;
xizmat qurolidan foydalanish huquqiga ega boʻlgan idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlashni, idoraviy qorovullikni tashkil etish huquqiga ega boʻlgan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hamda boshqa tashkilotlarning roʻyxatini, shuningdek idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari ishchilarining va xizmatchilarining kasbiy tayyorgarligini amalga oshirish tartibini belgilaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tomonidan shaxsiy koʻrikdan oʻtkazishni, ashyolarni, qoʻl yukini, bagajni, transport vositalarini koʻzdan kechirishni amalga oshirish qoidalarini belgilaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilarining va xizmatchilarining oʻz majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qiladigan kasalliklar va jismoniy nuqsonlar roʻyxatini tasdiqlaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tomonidan qoʻllaniladigan xizmat qurolining hamda uning oʻq-dorilarining turlari, xillari, modellarini, taʼminot normalarini, shuningdek idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilariga va xizmatchilariga foydalanish uchun ruxsat etilgan maxsus vositalar roʻyxatini belgilaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi hududi boʻylab xavfli yuklarni tashish jarayonida ularni qoʻriqlash qoidalarini tasdiqlaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarida xizmat qurolining va uning oʻq-dorilarining muomalada boʻlishi tartibini belgilaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
7 1 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining qoʻriqlash faoliyati sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi:
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan koʻrsatiladigan qoʻriqlash xizmatlari uchun tariflarni tasdiqlaydi;
qoʻriqlanishi lozim boʻlgan davlat obyektlari, oʻta muhim va toifalangan obyektlar, shuningdek savdo, xizmat koʻrsatish, koʻngilochar, qurilish obyektlarida va boshqa obyektlarda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti tomonidan qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatish tartibini tasdiqlaydi hamda qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiradi;
qoʻriqlash vositalarining va tizimlarining qoʻllanilishi sohasida yagona texnik siyosat yuritilishini, ulardan foydalanilishi ustidan samarali nazoratni, shuningdek qoʻriqlash faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari keng miqyosda joriy etilishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari hamda idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan qorovullik boʻlinmalari ishchilari va xizmatchilarining formali kiyim-boshi hamda farqlovchi belgilari namunalarini tasdiqlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha shartnomalarning namunaviy shaklini tasdiqlaydi;
saf boʻlinmalari, idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari, idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan qorovullik boʻlinmalari tomonidan qoʻriqlashning texnik vositalaridan foydalangan holda qoʻriqlash xizmatlarini, shuningdek qoʻriqlash-texnik xizmatlarni koʻrsatadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamentiga qoʻriqlash uchun topshirilgan obyektlarni qoʻriqlashning muhandislik va texnik vositalari bilan jihozlash talablari, tartibi hamda shartlarini belgilaydi;
Oʻzbekiston Respublikasining oʻta muhim va toifalangan obyektlarida qoʻriqlash-texnik xizmatlar koʻrsatish boʻyicha ishlarni bajarish uchun ruxsatnomalar beradi;
qoʻriqlash-texnik xizmatlar koʻrsatish boʻyicha faoliyatni boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabardor qilish tartibiga rioya etilishini nazorat qiladi;
qoʻriqlanadigan obyektlar hududida jamoat tartibini saqlaydi, huquqbuzarliklarning oldini oladi va ularga chek qoʻyadi;
oʻzgalar mol-mulkini talon-toroj qilish bilan bogʻliq boʻlgan jinoyatlarning oldini olish boʻyicha profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tomonidan qoʻllanilishiga ruxsat etilgan maxsus vositalarni olish, transportda tashish, saqlash, hisobga olish, taʼmirlash va yoʻq qilish qoidalarini tasdiqlaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilari va xizmatchilarining xizmat-jangovar, ijtimoiy-huquqiy, axloqiy-ruhiy hamda jismoniy tayyorgarligini amalga oshirish tartibini belgilaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari naryadlari tomonidan xizmatni oʻtash tartibi toʻgʻrisidagi tavsiyalarni ishlab chiqadi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilari va xizmatchilarining boshlangʻich tayyorgarligini hamda ularning malakasi oshirilishini shartnoma asosida taʼminlaydi;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining faoliyati tashkil etilishini nazorat qiladi, shuningdek davlat organlari va xoʻjalik birlashmalarining ushbu boʻlinmalar tomonidan qoʻriqlanadigan obyektlarida qoʻriqlanish, nazorat-oʻtkazish rejimi, qoʻriqlashning muhandislik va texnik vositalari bilan jihozlanganlik holatini tekshiradi (ikki yilda bir marta);
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari shaxsiy tarkibining eng koʻp sonini belgilaydi;
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;
qoʻriqlash faoliyati sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining qoʻriqlash faoliyati sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi:
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi tomonidan koʻrsatiladigan qoʻriqlash xizmatlari uchun tariflarni tasdiqlaydi;
davlat obyektlarini, oʻta muhim va toifalangan obyektlarni hamda boshqa obyektlarni, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini, shuningdek xorijiy davlatlar hamda xalqaro tashkilotlarning diplomatik, konsullik va boshqa vakolatxonalarini qoʻriqlashni amalga oshiradi;
qoʻriqlash faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi tomonidan qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha shartnomalarning namunaviy shaklini tasdiqlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining qoʻriqlash boʻlinmalariga qoʻriqlash uchun topshirilgan obyektlarni qoʻriqlashning muhandislik va texnik vositalari bilan jihozlash talablari, tartibi hamda shartlarini belgilaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining qoʻriqlash boʻlinmalariga qoʻriqlash uchun topshirilgan obyektlar hududida jamoat tartibini saqlaydi, huquqbuzarliklarning oldini oladi va ularga chek qoʻyadi;
qoʻriqlash faoliyati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;
qoʻriqlash faoliyati sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
3-bob. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar, ularning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi
9-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar
Quyidagilar qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish huquqiga ega:
davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari;
idoraviy qorovullik boʻlinmalari.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻriqlash faoliyatini chet davlatlarning jismoniy shaxslari va tashkilotlari, shu jumladan xususiy tashkilotlari tomonidan amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qisqa muddatli tashrif bilan kelgan oliy darajali mehmonlar xavfsizligini taʼminlash hollari mustasno.
10-modda. Davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat xavfsizlik xizmatining, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining, Ichki ishlar vazirligining, Davlat xavfsizlik xizmatining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Davlat bojxona qoʻmitasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari tarkibiga kiruvchi harbiy tuzilmalarning tegishli boʻlinmalari davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalaridir.
Davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari jamoat tartibini saqlash va favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish uchun belgilangan tartibda jalb qilinishi mumkin.
11-modda. Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari va idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari naryadlari tomonidan xizmatning oʻtalishini tashkil etish va xizmatning oʻtalishi tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Garnizon va qorovullik xizmatlari ustavi asosida ishlab chiqilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan kelishilgan, oʻz tasarrufida idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari boʻlgan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda boshqa tashkilotlar tasdiqlagan qoidalarga muvofiq belgilanadi.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari oʻz xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida davlat hamda xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan kelishuvga koʻra ishlab chiqilgan hamda tasdiqlangan, tegishli farqlovchi belgilari boʻlgan formali kiyim-bosh kiyib yurish huquqiga ega.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining ishchilariga va xizmatchilariga belgilangan tartibda xizmat guvohnomalari beriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari qonunchilikda idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining ishchilari hamda xizmatchilari uchun belgilangan huquqlarga ega boʻladi va majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi.
12-modda. Idoraviy qorovullik boʻlinmalari va idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan qorovullik boʻlinmalari
Idoraviy qorovullik boʻlinmalarining faoliyatini tashkil etish hamda ularning xizmatni oʻtashi tartibi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining va boshqa tashkilotlarning idoraviy hujjatlarida belgilanadi.
Idoraviy qorovullik boʻlinmalari naryadlarining ish vaqti va smenasi davomiyligi Oʻzbekiston Respublikasining mehnat toʻgʻrisidagi qonunchiligiga muvofiq belgilanadi.
Idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tegishli idoralar tomonidan belgilangan tartibda joriy etilgan maxsus formali kiyim-boshga, farqlovchi belgilarga ega boʻlishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining idoraviy jihatdan tegishli boʻlmagan qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari qonunchilikda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari hamda xizmatchilari uchun belgilangan huquqlarga ega boʻladi va majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi.
13-modda. Qoʻriqlash faoliyatini shartnoma asosida amalga oshiruvchi subyektlar
Quyidagilar shartnoma asosida qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish huquqiga ega:
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi tomonidan qoʻriqlanishi lozim boʻlgan obyektlarda;
Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi — Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan majburiy qoʻriqlanishi lozim boʻlgan oʻta muhim va toifalangan obyektlarda, shuningdek transportda tashiladigan maxsus yuklarni qoʻriqlash boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan qoʻriqlanishi lozim boʻlgan obyektlarda, qonunchilikda belgilanadigan transportda tashiladigan yuklarni va boshqa obyektlarni qoʻriqlash, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari boʻyicha.
14-modda. Qoʻriqlash faoliyatini shartnoma tuzmasdan amalga oshiruvchi subyektlar
Quyidagilar qoʻriqlash faoliyatini qonunchilikda berilgan vakolatlar doirasida shartnoma tuzmasdan amalga oshirish huquqiga ega:
davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari;
idoraviy qorovullik boʻlinmalari.
15-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning huquqlari
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:
qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirishda fuqarolarning hayotiga va sogʻligʻiga, atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan zamonaviy texnika va texnologiyalardan foydalanish;
qoʻriqlanadigan obyekt hududida jismoniy va yuridik shaxslardan qonunchilikka rioya etishni, qonunga xilof xatti-harakatlarni toʻxtatishni talab qilish;
davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlaridan, mahalliy davlat hokimiyati organlaridan hamda boshqa tashkilotlardan qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni bepul olish, bundan qonunchilikda boshqacha tartib nazarda tutilgan hollar mustasno;
radioaloqani amalga oshirish uchun radiochastotadan (radiotoʻlqindan) belgilangan tartibda foydalanish;
buyurtmachidan qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni, axborotni olish;
qoʻriqlanadigan obyektni koʻzdan kechirish.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
16-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning majburiyatlari
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar qoʻriqlanadigan obyektlardagi xizmatni tashkil etish va oʻtash chogʻida:
qoʻriqlanadigan obyektlarning ishonchli himoya qilinishini taʼminlashi;
qoʻriqlanadigan obyektlarning barqaror faoliyat koʻrsatishini izdan chiqarishga qaratilgan qonunga xilof harakatlarning oldini olishi va tashiladigan yuklarning but saqlanishini taʼminlashi;
qoʻriqlanadigan obyektlarda tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf qilishda ishtirok etishi;
qoʻriqlanadigan obyektga qonunga xilof ravishda kirgan shaxslarni qidirish va ushlashda ishtirok etishi;
nazorat-oʻtkazish rejimini tashkil etishi va qoʻriqlanadigan obyekt hududida obyektning ichki rejimiga rioya etilishini nazorat qilishi;
qoʻriqlash faoliyatiga zamonaviy texnik vositalar va tizimlarni joriy etishi hamda ulardan samarali foydalanishi;
qoʻriqlanadigan obyektlar hududida jamoat tartibini saqlashi, huquqbuzarliklarning oldini olishi va ularga chek qoʻyishi;
qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish chogʻida oʻziga maʼlum boʻlib qolgan davlat sirlarini va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oshkor qilmasligi shart.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
17-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning javobgarligi
Qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatishga doir shartnomaga muvofiq qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar oʻz harakatlari (harakatsizligi) natijasida qoʻriqlanadigan obyektga yetkazilgan zararning oʻrnini toʻliq hajmda qoplashi shart.
Zararning oʻrnini qoplash miqdori va shartlari qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi ikki tomonlama shartnomada belgilanadi.
Qoʻriqlash faoliyatini shartnoma tuzmasdan amalga oshiruvchi subyektlarning harakatlari (harakatsizligi) natijasida qoʻriqlanadigan obyektga zarar yetkazilgan taqdirda javobgarlik qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
4-bob. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari hamda xizmatchilarining huquq va majburiyatlari
18-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari va xizmatchilarining huquqlari
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari xizmatni oʻtayotganda quyidagi huquqlarga ega boʻladi:
jismoniy va yuridik shaxslardan belgilangan nazorat-oʻtkazish va obyektning ichki rejimlariga, shuningdek jamoat tartibiga rioya etilishini talab qilish;
qoʻriqlanadigan obyekt hududidan mol-mulkni qonunga xilof ravishda olib chiqishga yoki qoʻriqlanadigan obyektga taqiqlangan predmetlarni olib kirishga urinish chogʻida shaxslarni ushlash;
qoʻriqlanadigan obyektlardagi mol-mulkni saqlash sharoitlarini, qoʻriqlashning muhandislik va texnik vositalari holatini hamda sozligini tekshirish, aniqlangan qoidabuzarliklarning, kamchiliklarning bartaraf etilishini talab qilish;
qoʻriqlanadigan obyektga qonunga xilof ravishda kirgan yoki qoʻriqlanadigan obyektda huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarning shaxsini aniqlash, ularni ushlash hamda qoʻriqlash xizmati xonasiga yetkazish (bunday vakolatlari mavjud boʻlmaganda huquqni muhofaza qiluvchi organlarning xodimlarini chaqirish);
muomalada boʻlishi cheklangan moddalar, shu jumladan obyektga olib kirish (undan olib chiqish) uchun taqiqlangan predmetlar roʻyxatiga qoʻriqlanadigan obyekt maʼmuriyati tomonidan kiritilgan moddalar bor deb hisoblash uchun asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, fuqarolarni shaxsiy koʻrikdan oʻtkazish, ularning ashyolarini, qoʻl yukini, bagajini koʻzdan kechirish hamda ularni olib yurish va saqlash uchun asoslar mavjud boʻlmagan taqdirda mazkur predmetlar, vositalar va moddalarni olib qoʻyish, shuningdek transport vositalarini koʻzdan kechirish, ularda tashilayotgan yuklarning ilova qilinadigan hujjatlarga muvofiqligini tekshirish;
qoʻriqlanadigan obyektdagi, patrullik yoʻnalishidagi hodisani, sodir etilgan huquqbuzarlikni belgilangan tartibda rasmiylashtirish, jinoyat izlarini saqlash maqsadida fuqarolardan hodisa joyini tark etishni talab qilish;
qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda xizmat qurolini hamda maxsus vositalarni olib yurish va ulardan foydalanish, shuningdek jismoniy kuch ishlatish.
Qoʻriqlash boʻlinmalarining xizmatni noqulay mehnat sharoitlariga ega boʻlgan obyektlarda oʻtaydigan harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari ushbu obyektlarning xodimlari uchun nazarda tutilgan mehnat sohasidagi qoʻshimcha kafolatlardan foydalanadi. Mehnat sohasidagi qoʻshimcha kafolatlar qoʻriqlash xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomada aks ettiriladi.
19-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari va xizmatchilarining majburiyatlari
Qoʻriqlash boʻlinmalarining harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari qoʻriqlash turi, shakllari, usullaridan qatʼi nazar, xizmatni oʻtash vaqtida:
qoʻriqlanadigan obyektlarni himoya qilishi, belgilangan tartibga va qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga qatʼiy rioya etishi, qoʻriqlanadigan obyektni kuzatib borishni amalga oshirishi;
oʻz vakolatlari doirasida jismoniy shaxslarning hayoti, sogʻligʻi va mol-mulkini, shuningdek yuridik shaxslarning mol-mulkini himoya qilish uchun zarur choralar koʻrishi;
xizmatni oʻtash joylarida jamoat tartibini saqlashi, huquqbuzarliklarning oldini olishi va ularga chek qoʻyishi;
qoʻriqlanadigan obyektda huquqbuzarliklarning va hodisalarning izlari saqlanishini taʼminlashi;
hodisa joyida jabrlangan fuqarolarga, shuningdek hayotiga va sogʻligʻiga zarar yetkazilgan shaxslarga birinchi yordam koʻrsatishi yoki shunday yordam koʻrsatilishini tashkil etishi;
qoʻriqlanadigan obyektlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida fuqarolar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va boshqa davlat organlari, jamoatchilik vakillari bilan hamkorlikni amalga oshirishi;
huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ularning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni hal etishda oʻz vakolatlari doirasida koʻmaklashishi;
qoʻriqlanadigan obyektlardagi tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf qilishda ishtirok etishi;
qoʻriqlanadigan obyektda nazorat-oʻtkazish va obyektning ichki rejimlariga rioya etilishini qoʻriqlanadigan obyekt maʼmuriyati tomonidan qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar bilan kelishuvga koʻra tasdiqlangan qoidalarga muvofiq taʼminlashi;
oʻziga ishonib topshirilgan xizmat qurolining va uning oʻq-dorilarining, maxsus va texnik vositalarning, shaxsiy himoya vositalarining hamda mol-mulkning xavfsiz va lozim darajada saqlanishini taʼminlashi;
belgilangan tartibda maxsus formali kiyim-boshini kiyishi va farqlovchi belgilarini taqib yurishi;
qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlarda, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda ishtirok etmasligi;
diniy rasm-rusumlar va marosimlarni bajarmasligi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan alohida hollar bundan mustasno;
Internet jahon axborot tarmogʻiga qoʻriqlanayotgan obyekt hamda hududga oid maʼlumot va materiallarni, shuningdek qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi boʻlinmalarga mansubligini oshkor etuvchi axborotni (foto, video, matn va boshqalar) kiritmasligi, matbuot xizmatlari tomonidan chop etilgan materiallar bundan mustasno;
qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish chogʻida oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan xizmatga doir axborotning va boshqa axborotning maxfiyligini taʼminlashi shart.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari va xizmatchilarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
5-bob. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilariga, xodimlariga, ishchilari va xizmatchilariga qoʻyiladigan talablar
20-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari lavozimlariga nomzodlarga qoʻyiladigan talablar
Quyidagi shaxslar qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi boʻlinmalarga ishga (xizmatga) qabul qilinmaydi:
qasddan sodir etgan jinoyatlari uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan shaxslar;
jinoiy jazoni oʻtayotgan shaxslar;
mulkka tajovuz qiluvchi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan, shuningdek jamoat tartibiga yoki boshqaruvning belgilangan tartibiga tajovuz qiluvchi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun bir yil ichida takroran maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslar;
ruhiy kasalliklari boʻlgan, narkologik kasalliklarga chalingan, shuningdek sogʻligʻining holatiga nisbatan belgilangan talablarga javob bermaydigan shaxslar;
sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslar;
umumiy oʻrta yoki oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlmagan shaxslar;
chet el fuqarolari boʻlgan shaxslar;
qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan cheklovlarga rioya etishni rad etganda yoki qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning maxsus talablariga javob bermasa.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi boʻlinmalarga ishga (xizmatga) kirish uchun nomzodlarga nisbatan qonunchilikka muvofiq qoʻshimcha talablar qoʻyilishi mumkin.
21-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilarini, xodimlarini, ishchilari va xizmatchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari quyidagi tartibda tayyorlash, qayta tayyorlash hamda malaka oshirish oʻquv kurslarida oʻquvdan oʻtadi:
davlat organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari — tegishli organlar tomonidan tasdiqlanadigan oʻquv dasturlari asosida;
xizmat qurolidan foydalanish huquqiga ega boʻlgan idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari — shartnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining va Milliy gvardiyasining taʼlim muassasalarida hamda roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan boshqa taʼlim tashkilotlarida;
xizmat qurolidan foydalanish huquqiga ega boʻlmagan idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari — mustaqil ravishda oʻz boʻlinmalarida, shuningdek ixtiyoriy tartibda — shartnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Milliy gvardiyasi taʼlim muassasalarining oʻquv kurslarida.
22-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari va xizmatchilarining kasbiy, jismoniy va jangovar tayyorgarligi
Davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari harbiy xizmatchilarining, xodimlarining, ishchilari va xizmatchilarining kasbiy, jismoniy hamda jangovar tayyorgarligini tashkil etish tartibi ular qaysi organning tasarrufida boʻlsa, oʻsha organ tomonidan belgilanadi.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari maxsus oʻquv dasturlari boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan (xizmat tayyorgarligidan, jismoniy, jangovar tayyorgarlikdan) oʻtadi. Maxsus tayyorgarlik (xizmat tayyorgarligi, jismoniy, jangovar tayyorgarlik) boʻyicha mashgʻulotlar oʻtkaziladigan vaqt ish vaqtiga kiritiladi.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari bir yilda bir marta majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtadi, bundan qonunchilikda davlat organlarining qoʻriqlash boʻlinmalari xodimlari uchun majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishning boshqacha muddati belgilangan hollar mustasno.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning maxsus tayyorgarlik (xizmat tayyorgarligi, jismoniy, jangovar tayyorgarlik) boʻyicha oʻquv dasturlari fanlarini oʻzlashtirmagan harbiy xizmatchilariga, xodimlariga, ishchilari va xizmatchilariga qoʻriqlash faoliyatini amalga oshirish taqiqlanadi.
6-bob. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari tomonidan jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va xizmat qurolini qoʻllash
23-modda. Jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va xizmat qurolini qoʻllash shartlari
Davlat organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining harbiy xizmatchilari va xodimlari tomonidan jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni hamda xizmat qurolini qoʻllash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda xizmat qurolini hamda maxsus vositalarni olib yurish, jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va xizmat qurolini qoʻllash huquqiga ega.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari maxsus tayyorgarlikdan, shuningdek jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni hamda xizmat qurolini qoʻllash bilan bogʻliq sharoitlardagi harakatlarga kasbiy yaroqliligini aniqlash uchun davriy tekshiruvlardan oʻtishi kerak. Maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan ishchilar va xizmatchilarga belgilangan namunadagi sertifikatlar beriladi.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni va xizmat qurolini qoʻllash bilan bogʻliq sharoitlardagi harakatlarga kasbiy yaroqliligini aniqlash uchun tekshiruvdan oʻtmagan ishchilari va xizmatchilari jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni hamda xizmat qurolini qoʻllash bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa lavozimga mehnat shartnomasiga muvofiq oʻtkaziladi yoki ular bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinadi.
Jismoniy kuch ishlatishdan, maxsus vositalarni hamda xizmat qurolini qoʻllashdan avval ularni qoʻllash niyati toʻgʻrisida aniq ifodalangan ogohlantirish boʻlishi kerak, bundan bunday ogohlantirishning imkoni boʻlmagan yoxud ularning qoʻllanilishini kechiktirish fuqarolarning, idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchisining va xizmatchisining hayoti hamda sogʻligʻi uchun bevosita xavf tugʻdiradigan va boshqa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan hollar mustasno.
Jismoniy kuch ishlatilishi, maxsus vositalarning yoki xizmat qurolining qoʻllanilishi yuzaga kelgan vaziyatga, shaxslar xatti-harakatlarining xususiyatiga va xavflilik darajasiga muvofiq boʻlishi kerak. Bunda idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari har qanday zararning imkon qadar kam boʻlishiga intilishi shart.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari, agar yuzaga kelgan vaziyatda maxsus vositalarni yoki xizmat qurolini qoʻllash uchun mazkur moddada, ushbu Qonunning 25 va 26-moddalarida nazarda tutilgan asoslar yuzaga kelishi mumkin deb hisoblasa, maxsus vositalarni yoki xizmat qurolini qoʻllash uchun tayyorlash hamda ularni jangovar holatga keltirish huquqiga ega.
Jismoniy kuch ishlatilganligi, maxsus vositalar yoki xizmat quroli qoʻllanilganligi natijasida tan jarohati olgan fuqarolarga birinchi yordam koʻrsatilishi hamda eng qisqa muddatlarda tibbiy yordam koʻrsatish choralari koʻrilishi kerak.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari jismoniy kuch ishlatilgan, maxsus vositalar hamda xizmat quroli qoʻllanilgan har bir holat toʻgʻrisida bevosita boshligʻiga darhol xabar berishi shart.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyekt jismoniy kuch ishlatilganligi va maxsus vositalar qoʻllanilganligi natijasida jismoniy yoki yuridik shaxslarning hayotiga, sogʻligʻiga yoki mol-mulkiga zarar yetkazilgan har bir holat haqida, shuningdek xizmat quroli qoʻllanilgan barcha hollar toʻgʻrisida prokurorga va ichki ishlar organlariga darhol xabar beradi.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilari va xizmatchilarining jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki xizmat qurolini qoʻllash chogʻida oʻz vakolatlari doirasidan chiqqanligi qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.
Agar jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki xizmat qurolini qoʻllash qonunchilikda belgilangan asoslar boʻyicha va tartibda amalga oshirilgan boʻlsa, idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari bunday jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalarni yoki xizmat qurolini qoʻllash chogʻida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻlmaydi.
Agar idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tomonidan jismoniy kuch ishlatilganligi, maxsus vositalar yoki xizmat quroli qoʻllanilganligi natijasida fuqaroga tan jarohati yetkazilsa yoxud u vafot etsa, idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari hodisa joyini oʻzgarishsiz saqlashga qaratilgan choralarni koʻrishi shart.
24-modda. Jismoniy kuch ishlatish
Agar kuch ishlatilmaydigan usullar idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlamasa, ular quyidagi hollarda shaxsan oʻzi yoki boʻlinma (guruh) tarkibida jismoniy kuch ishlatish, shu jumladan kurashning jang usullarini qoʻllash huquqiga ega boʻladi:
qoʻriqlanadigan obyektga tajovuzlarning oldini olishda va uning hududidagi gʻayriqonuniy xatti-harakatlarni toʻxtatishda;
qoʻriqlanadigan hududda huquqbuzarlik sodir etgan shaxsni ushlab turishda va uni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshirishda;
qoʻriqlash boʻlinmasining harbiy xizmatchisi, xodimi, ishchisi va xizmatchisining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatilishini bartaraf etishda.
Qoʻriqlash boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari ushbu Qonunda maxsus vositalar yoki xizmat quroli qoʻllanilishiga ruxsat etilgan hollarda ham jismoniy kuch ishlatish huquqiga ega.
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi, fuqarolarning yoxud qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyekt harbiy xizmatchisining, xodimining, ishchisi va xizmatchisining hayotiga hamda sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, hujum qilinganligi hollari mustasno.
25-modda. Maxsus vositalarni qoʻllash
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari quyidagi hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega:
qoʻriqlanadigan obyektga qilingan hujumni qaytarishda;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchisiga va xizmatchisiga yoki qoʻriqlanadigan obyekt hududidagi fuqaroga qilingan hujumni qaytarishda;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchisiga va xizmatchisiga koʻrsatilayotgan qarshilikka barham berishda;
qoʻriqlanadigan obyektda huquqbuzarlik sodir etish chogʻida koʻrib qolingan shaxsni ushlashda, agar ushbu shaxs qurolli qarshilik koʻrsatishi mumkin boʻlsa;
ushlab turilgan shaxslarni olib borish va qoʻriqlashda, shuningdek qochishga urinishini, atrofdagilarga yoki oʻziga zarar yetkazishini bartaraf etish maqsadida;
qoʻriqlanadigan obyektda haydovchisi qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektning harbiy xizmatchisi, xodimi, ishchisi va xizmatchisi talablarini bajarmagan transport vositasini toʻxtatish zarur boʻlganda.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari quyidagi maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega:
rezina tayoqlarni — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
qoʻlkishanlarni yoki boshqa bogʻlash vositalarini — ushbu modda birinchi qismining uchinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
xizmat (qoʻriqchi) itlarini — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi — oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda;
transport vositalarini majburiy toʻxtatish vositalarini — ushbu modda birinchi qismining ikkinchi va yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari ushbu Qonunda xizmat qurolini ishlatishga ruxsat etilgan barcha hollarda maxsus vositalarni qoʻllash huquqiga ega.
Maxsus vositalar, agar idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari tomonidan huquqbuzarga nisbatan ogohlantiruvchi harakatlarning boshqa barcha shakllaridan foydalanilsa va ular kutilgan natijalarni bermasa, qoʻllaniladi.
Maxsus vositalarning qoʻllanilishi uchinchi shaxslarning hayotiga, sogʻligʻiga xavf tugʻdirmasligi va mol-mulkiga zarar yetkazmasligi kerak.
Homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga hamda yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan maxsus vositalarni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilarining va xizmatchilarining hayotiga hamda sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno.
Odamning boshiga, boʻyniga, oʻmrov suyagiga, qorniga, jinsiy aʼzolariga, yurak sohasiga rezina tayoq bilan zarbalar berish taqiqlanadi, bundan odam qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilarining va xizmatchilarining hayotiga hamda sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno.
26-modda. Xizmat qurolini qoʻllash
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari quyidagi hollarda xizmat qurolini qoʻllash huquqiga ega boʻladi:
qoʻriqlanadigan shaxsni va qoʻriqlanadigan obyektda boʻlgan boshqa fuqarolarni hujumdan himoya qilishda, agar hujum hayot yoki sogʻliq uchun xavfli boʻlgan zoʻrlik ishlatish bilan qilingan boʻlsa;
qoʻriqlanadigan obyektlarga qurolli hujumni yoki guruh boʻlib qilingan hujumni qaytarishda;
idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchilarining va xizmatchilarining hayotiga va sogʻligʻiga tahdid soladigan hujumni qaytarishda, shuningdek xizmat qurolini egallab olishga boʻlgan urinishlarning oldini olishda;
oʻta ogʻir jinoyatni sodir etish chogʻida koʻrib qolingan va qoʻriqlanadigan obyekt hududidan yashirinishga urinayotgan shaxsni ushlashda, agar boshqa vositalar bilan bu shaxsni ushlash imkoni boʻlmasa;
qurolli qarshilik koʻrsatayotgan shaxsni, shuningdek oʻzidagi qurolni, oʻq-dorilarni, portlovchi moddalarni, portlatish qurilmalarini, zaharli yoki radioaktiv moddalarni topshirish toʻgʻrisidagi qonuniy talabni bajarishni rad etayotgan shaxsni ushlashda;
agar haydovchi qoʻriqlanadigan obyekt ishchilari va xizmatchilarining, qoʻriqlanadigan shaxsning hayotiga hamda sogʻligʻiga haqiqiy xavf tugʻdirsa va idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchisi va xizmatchisining qonuniy talablariga qaramasdan toʻxtashni rad etsa, ushbu transport vositasini unga shikast yetkazish yoʻli bilan toʻxtatishda;
insonning hayotiga va sogʻligʻiga tahdid solayotgan hayvonni zararsizlantirishda;
xizmat qurolini qoʻllash niyati toʻgʻrisida ogohlantirish sifatida oʻq otishda, yuqoriga qarata yoki boshqa xavfsiz yoʻnalishda oʻq otish orqali xavf-xatar signalini berishda yoki yordamga chaqirishda.
Idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchisi va xizmatchisi xizmat qurolini qoʻllashdan oldin ogohlantirishi shart, bundan ularning oʻz hayotiga yoki fuqarolarning hayotiga bevosita xavf tahdid solayotgan hollar mustasno.
Ayollarga, nogironlik belgilari koʻrinib turgan shaxslarga, yoshi aniq koʻrinib turgan yoki maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan xizmat qurolini qoʻllash taqiqlanadi, bundan ularning qurolli hujum qilganligi, qurolli qarshilik koʻrsatganligi yoki fuqarolarning yoxud idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalari ishchisi va xizmatchisining hayotiga va sogʻligʻiga tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilganligi hollari mustasno.
Agar xizmat quroli qoʻllanilishi natijasida tasodifiy shaxslar jabrlanishi mumkin boʻlsa, idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash hamda idoraviy qorovullik boʻlinmalarining ishchilari va xizmatchilari koʻp fuqarolar toʻplanganda uni qoʻllash huquqiga ega emas, bundan terrorchilik harakatining oldini olish, garovdagilarni ozod qilish, qurolli hujumni qaytarish hollari mustasno.
27-modda. Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar tomonidan xizmat (qoʻriqchi) itlaridan foydalanilishi
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlar oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun xizmat (qoʻriqchi) itlaridan foydalanishi mumkin. Xizmat (qoʻriqchi) itlari xizmatda foydalanishga yaroqli deb topilgan boʻlishi va ularning veterinar pasporti boʻlishi kerak.
Qoʻriqlash faoliyatini amalga oshiruvchi subyektlarning harbiy xizmatchilari, xodimlari, ishchilari va xizmatchilari qoʻriqlanadigan hududni xizmat (qoʻriqchi) iti bilan aylanib chiqishi vaqtida xizmat (qoʻriqchi) iti tasmada va tumshuqbogʻda boʻlishi kerak. Jamoat joylarida va odamlar gavjum boʻlgan joylarda maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazilmagan xizmat (qoʻriqchi) itlaridan foydalanish taqiqlanadi.
Odamlar boʻlmagan vaqtda yopiq hududda xizmat (qoʻriqchi) itlaridan qoʻriqlash boʻlinmasi xodimining nazorati ostida tasmasiz foydalanishga ruxsat beriladi.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
28-modda. Qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Qoʻriqlash faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
29-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
30-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
31-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 15-iyun,
OʻRQ-778-son
Закон Республики Узбекистан
Об охранной деятельности
Принят Законодательной палатой 1 февраля 2022 года Одобрен Сенатом 28 апреля 2022 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области охранной деятельности.
Статья 2. Законодательство об охранной деятельности
Законодательство об охранной деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об охранной деятельности, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
вневедомственная сторожевая охрана — вид охранной деятельности, осуществляемой структурным подразделением Министерства внутренних дел Республики Узбекистан, создаваемым для охраны объектов государственных органов, органов государственной власти на местах, а также физических и юридических лиц на договорной основе;
вневедомственная военизированная охрана — вид охранной деятельности, осуществляемой структурным подразделением Министерства внутренних дел Республики Узбекистан, создаваемым для выполнения специальных задач по охране особо важных и категорированных объектов, объектов органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах, а также физических и юридических лиц на договорной основе, служебная деятельность которого организуется в соответствии с требованиями порядка организации и несения караульной службы;
ведомственная сторожевая охрана — вид охранной деятельности, осуществляемой структурным подразделением органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и иных организаций, субъектов предпринимательства, создаваемым без образования юридического лица для охраны своих объектов или отдельным работником, на которого возложено выполнение соответствующих функций;
ведомственная военизированная охрана — вид охранной деятельности, осуществляемой структурным подразделением органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и иных организаций, создаваемым без образования юридического лица для выполнения специальных задач по охране своих объектов, служебная деятельность которого организуется в соответствии с требованиями порядка организации и несения караульной службы;
рабочий и служащий подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны — рабочий и служащий подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны, на которых возложены функции по управлению, контролю и осуществлению охранной деятельности;
контрольно-пропускной режим — совокупность правил, обеспечивающих порядок контроля входа (выхода) лиц, въезда (выезда) транспортных средств, вноса (выноса), ввоза (вывоза) имущества на охраняемые объекты (с охраняемых объектов);
внутриобъектовый режим — совокупность мероприятий, обеспечивающих соблюдение правил внутреннего распорядка и требований пожарной безопасности, установленных на охраняемом объекте;
охраняемый объект — здания, строения, сооружения, их территории, участки местности, транспортные средства, перемещаемые транспортом грузы, денежные средства, материальные ценности и иное имущество физических и юридических лиц, а также физическое лицо, принятые под охрану в установленном порядке;
инженерные средства охраны — устройства и сооружения, применяемые для механической защиты охраняемых объектов от посягательств;
технические средства охраны — конструктивно завершенные устройства, выполняющие самостоятельные функции, используемые для защиты охраняемых объектов от посягательств;
охранная деятельность — деятельность по защите охраняемых объектов, а также по обеспечению контрольно-пропускного и внутриобъектового режимов на охраняемых объектах юридических лиц.
Статья 4. Основные задачи охранной деятельности
Основными задачами охранной деятельности являются:
защита жизни и здоровья физических лиц от посягательств;
защита имущества и объектов физических и юридических лиц от посягательств;
поддержание общественного порядка, профилактика и пресечение правонарушений на территории охраняемых объектов;
обеспечение контрольно-пропускного и внутриобъектового режимов на охраняемых объектах юридических лиц.
Статья 5. Основные принципы охранной деятельности
Основными принципами охранной деятельности являются:
законность;
неприкосновенность охраняемого объекта;
защита прав, свобод и законных интересов физических и юридических лиц.
Статья 6. Охрана особо важных и категорированных объектов, а также специальных грузов
Перечень особо важных и категорированных объектов, виды охраны, требования к оборудованию инженерными и техническими средствами охраны данных объектов, а также порядок охраны специальных грузов в процессе их транспортировки определяются Президентом Республики Узбекистан.
Глава 2. Государственное регулирование в области охранной деятельности
Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охранной деятельности
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
утверждает перечень объектов, подлежащих охране Министерством внутренних дел Республики Узбекистан;
определяет порядок выдачи разрешения на выполнение работ по проектированию, монтажу, наладке, ремонту и техническому обслуживанию технических средств охраны на особо важных и категорированных объектах Республики Узбекистан;
определяет порядок уведомления о начале или прекращении деятельности оказания услуг по монтажу, наладке, ремонту и техническому обслуживанию технических средств охраны (далее — охранно-технические услуги);
определяет порядок осуществления контроля со стороны Министерством внутренних дел Республики Узбекистан за деятельностью по оказанию охранно-технических услуг, за исключением контроля за техническими средствами охраны индивидуального пользования (противоугонные технические средства охраны автотранспортных средств и другие);
утверждает перечень органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и иных организаций, обладающих правом создания ведомственной военизированной охраны, ведомственной сторожевой охраны, имеющих право на использование служебного оружия, а также типовое положение о ведомственной военизированной охране;
определяет порядок проведения профессиональной подготовки рабочих и служащих подразделений ведомственной военизированной охраны;
определяет правила осуществления личного досмотра, досмотра вещей, ручной клади, багажа, транспортных средств рабочими и служащими подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны;
утверждает перечень заболеваний и физических недостатков, препятствующих выполнению рабочими и служащими подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны своих обязанностей;
определяет применяемые рабочими и служащими подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны виды, типы, модели служебного оружия и боеприпасов к нему, нормы обеспечения, а также перечень специальных средств, разрешенных для использования рабочими и служащими подразделений ведомственной сторожевой охраны;
утверждает правила охраны опасных грузов в процессе их транспортировки по территории Республики Узбекистан;
определяет порядок обращения служебного оружия и боеприпасов к нему в подразделениях ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 7 1 . Полномочия Министерства внутренних дел Республики Узбекистан в сфере охранной деятельности
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан:
осуществляет государственную политику в сфере охранной деятельности;
утверждает тарифы на охранные услуги, оказываемые в системе Министерства внутренних дел;
утверждает порядок оказания охранных услуг Департаментом охраны при Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан на подлежащих охране государственных объектах, особо важных и категорированных объектах, а также на объектах торговли, сферы услуг, развлекательных, строительных и иных объектах, а также осуществляет охранную деятельность;
обеспечивает ведение единой технической политики в сфере применения средств и систем охраны, эффективный контроль за их использованием, а также широкое внедрение современных информационно-коммуникационных технологий в охранную деятельность;
утверждает образцы форменной одежды и знаков различия работников и служащих ведомственных военизированных подразделений охраны и караульных подразделений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан;
утверждает типовую форму договоров на оказание охранных услуг в системе Министерства внутренних дел;
оказывает охранные и охранно-технические услуги с использованием технических средств охраны силами строевых подразделений, ведомственных военизированных подразделений охраны и ведомственных караульных подразделений;
устанавливает требования, порядок и условия оснащения инженерными и техническими средствами охраны объектов, переданных под охрану Департамента охраны при Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан;
выдает разрешения на выполнение работ по оказанию охранно-технических услуг на особо важных и категорированных объектах Республики Узбекистан;
контролирует соблюдение порядка уведомления о начале или прекращении деятельности по оказанию охранно-технических услуг;
обеспечивает охрану общественного порядка на территории охраняемых объектов, предупреждает и пресекает правонарушения;
осуществляет профилактические мероприятия по предупреждению преступлений, связанных с хищением чужого имущества;
утверждает правила приобретения, перевозки, хранения, учета, ремонта и уничтожения специальных средств, разрешенных к применению работниками и служащими ведомственных военизированных подразделений охраны и ведомственных караульных подразделений;
определяет порядок проведения служебно-боевой, социально-правовой, морально-психологической и физической подготовки работников и служащих ведомственных военизированных подразделений охраны и ведомственных караульных подразделений;
разрабатывает рекомендации по порядку несения службы нарядов ведомственных военизированных подразделений охраны и караульных подразделений;
на основе договора обеспечивает первоначальную подготовку и повышение квалификации работников и служащих ведомственных военизированных подразделений охраны и караульных подразделений;
осуществляет контроль за организацией деятельности ведомственных военизированных подразделений охраны и ведомственных караульных подразделений, а также проверяет один раз в два года состояние охраны, пропускного режима и оснащенности инженерными и техническими средствами охраны объектов государственных органов и хозяйственных объединений, охраняемых указанными подразделениями;
устанавливает предельную численность личного состава ведомственных военизированных подразделений охраны;
участвует в разработке проектов нормативно-правовых актов в сфере охранной деятельности;
осуществляет международное сотрудничество в сфере охранной деятельности.
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 8. Полномочия Национальной гвардии Республики Узбекистан в области охранной деятельности
Национальная гвардия Республики Узбекистан:
участвует в реализации государственной политики в сфере охранной деятельности;
утверждает тарифы на охранные услуги, оказываемые в системе Национальной гвардии Республики Узбекистан;
осуществляет охрану государственных объектов, особо важных и категорированных объектов, иных объектов, имущества физических и юридических лиц, а также дипломатических, консульских и других представительств иностранных государств и международных организаций;
внедряет современные информационно-коммуникационные технологии в охранную деятельность;
утверждает типовую форму договоров на оказание охранных услуг, предоставляемых Национальной гвардией Республики Узбекистан;
устанавливает требования, порядок и условия оснащения инженерными и техническими средствами охраны объектов, переданных под охрану подразделений охраны Национальной гвардии Республики Узбекистан;
охраняет общественный порядок на территории объектов, переданных под охрану подразделений охраны Национальной гвардии Республики Узбекистан, предупреждает и пресекает правонарушения;
участвует в разработке проектов нормативно-правовых актов в сфере охранной деятельности;
осуществляет международное сотрудничество в сфере охранной деятельности.
Национальная гвардия Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Глава 3. Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, их права, обязанности и ответственность
Статья 9. Субъекты, осуществляющие охранную деятельность
Осуществлять охранную деятельность имеют право:
подразделения охраны государственных органов;
подразделения ведомственной военизированной охраны;
подразделения ведомственной сторожевой охраны.
На территории Республики Узбекистан не допускается осуществление охранной деятельности физическими лицами и охранными организациями иностранных государств, в том числе частными организациями, за исключением случаев обеспечения безопасности гостей высокого уровня, прибывших с краткосрочным визитом на территорию Республики Узбекистан.
Статья 10. Подразделения охраны государственных органов
Подразделениями охраны государственных органов являются соответствующие подразделения Национальной гвардии Республики Узбекистан, Государственной службы безопасности Президента Республики Узбекистан, Министерства обороны, Министерства внутренних дел, Службы государственной безопасности, Министерства по чрезвычайным ситуациям, Государственного таможенного комитета Республики Узбекистан и воинских формирований, входящих в состав Вооруженных Сил Республики Узбекистан.
Подразделения охраны государственных органов в установленном порядке могут быть привлечены для охраны общественного порядка и устранения последствий чрезвычайных ситуаций.
Статья 11. Подразделения ведомственной военизированной охраны и вневедомственной военизированной охраны
Порядок организации несения службы и ее прохождения нарядами подразделений ведомственной военизированной охраны определяется в соответствии с правилами, утвержденными органами государственного и хозяйственного управления, органами государственной власти на местах и иными организациями, имеющими в своем ведении подразделения ведомственной военизированной охраны, разработанными на основе Устава гарнизонной и караульной служб Вооруженных Сил Республики Узбекистан и согласованными с Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны при выполнении своих служебных обязанностей имеют право на ношение форменной одежды с соответствующими знаками различия, разработанными и утвержденными органами государственного и хозяйственного управления, органами государственной власти на местах и другими организациями по согласованию с Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.
Рабочим и служащим подразделений ведомственной военизированной охраны в установленном порядке выдаются служебные удостоверения.
Рабочие и служащие подразделений вневедомственной военизированной охраны Министерства внутренних дел Республики Узбекистан имеют права и несут обязанности, установленные законодательством для рабочих и служащих подразделений ведомственной военизированной охраны.
Статья 12. Подразделения ведомственной сторожевой охраны и вневедомственной сторожевой охраны
Порядок организации деятельности и несения службы подразделений ведомственной сторожевой охраны определяется ведомственными документами органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и других организаций.
Время работы и продолжительность смены нарядов подразделений ведомственной сторожевой охраны определяются в соответствии с трудовым законодательством Республики Узбекистан.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной сторожевой охраны могут иметь специальную форменную одежду, знаки различия, внедренные в установленном порядке соответствующими ведомствами.
Рабочие и служащие подразделений вневедомственной сторожевой охраны Министерства внутренних дел Республики Узбекистан имеют права и несут обязанности, установленные законодательством для рабочих и служащих подразделений ведомственной сторожевой охраны.
Статья 13. Субъекты, осуществляющие охранную деятельность на договорной основе
Осуществлять охранную деятельность на договорной основе имеют право:
Национальная гвардия Республики Узбекистан — на объектах, подлежащих охране Национальной гвардией Республики Узбекистан;
Министерство обороны Республики Узбекистан — на особо важных и категорированных объектах, подлежащих обязательной охране Министерством обороны Республики Узбекистан, а также по охране транспортируемых специальных грузов;
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан — на объектах, подлежащих охране Министерством внутренних дел Республики Узбекистан, при охране грузов, перевозимых транспортом, определяемым законодательством, а также иных объектов по обращениям физических и юридических лиц.
Статья 14. Субъекты, осуществляющие охранную деятельность без заключения договора
Осуществлять охранную деятельность без заключения договора в пределах предоставленных законодательством полномочий имеют право:
подразделения охраны государственных органов;
подразделения ведомственной военизированной охраны;
подразделения ведомственной сторожевой охраны.
Статья 15. Права субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, в пределах своих полномочий имеют право:
использовать современную технику и технологии при осуществлении охранной деятельности, не причиняющие вреда жизни и здоровью граждан, окружающей среде;
требовать от физических и юридических лиц соблюдения законодательства, прекращения противоправных действий на территории охраняемого объекта;
получать безвозмездно от органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и других организаций информацию, необходимую для осуществления охранной деятельности, за исключением случаев, когда законодательством предусмотрен иной порядок;
использовать в установленном порядке радиочастоты (радиоволны) для осуществления радиосвязи;
получать от заказчика необходимые для осуществления охранной деятельности документы, информацию;
осматривать охраняемый объект.
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, могут иметь и другие права в соответствии с законодательством.
Статья 16. Обязанности субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, при организации и несении службы на охраняемых объектах обязаны:
обеспечивать надежную защиту охраняемых объектов;
предотвращать незаконные действия, направленные на срыв стабильного функционирования охраняемых объектов, и обеспечивать сохранность перевозимых грузов;
принимать участие в устранении последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера на охраняемых объектах;
участвовать в розыске и задержании лиц, незаконно проникших на охраняемый объект;
организовать контрольно-пропускной режим и контролировать соблюдение внутриобъектового режима на территории охраняемого объекта;
внедрять в охранную деятельность современные технические средства и системы охраны и эффективно их использовать;
охранять общественный порядок, предотвращать и пресекать правонарушения на территории охраняемых объектов;
не разглашать государственные секреты и иную охраняемую законом тайну, ставшие им известными при осуществлении охранной деятельности.
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 17. Ответственность субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность в соответствии с договором на оказание охранных услуг, обязаны возместить в полном объеме ущерб, причиненный охраняемому объекту в результате их действий (бездействия).
Размер и условия возмещения ущерба определяются в двухстороннем договоре о предоставлении охранных услуг.
В случае причинения ущерба охраняемому объекту в результате действий (бездействия) субъектов, осуществляющих охранную деятельность без заключения договора, ответственность устанавливается в соответствии с законодательством.
Глава 4. Права и обязанности военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Статья 18. Права военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие субъектов, осуществляющих охранную деятельность, при несении службы имеют право:
требовать от физических и юридических лиц соблюдения установленного контрольно-пропускного и внутриобъектового режимов, а также общественного порядка;
задерживать лиц при попытке незаконного вывоза с территории охраняемого объекта имущества или ввоза на охраняемый объект запрещенных предметов;
проверять условия хранения имущества охраняемых объектов, состояние и исправность инженерных и технических средств охраны, требовать устранения выявленных нарушений, недостатков;
выяснять личность незаконно проникших на охраняемый объект или совершивших правонарушение на охраняемом объекте лиц, задерживать и доставлять их в помещение службы охраны (при отсутствии таких полномочий вызывать сотрудников правоохранительных органов);
при наличии основания полагать, что имеются вещества, ограниченные в обороте, включая внесенные администрацией охраняемого объекта в перечень запрещенных для ввоза (вывоза) на объект предметов, производить личный досмотр граждан, досмотр их вещей, ручной клади, багажа и, при отсутствии оснований для их ношения и хранения, изымать указанные предметы, средства и вещества, а также производить осмотр транспортных средств, проверять соответствие перевозимых в них грузов сопроводительным документам;
оформлять в установленном порядке происшествие, правонарушение, совершенное на охраняемом объекте, маршруте патрулирования, требовать от граждан покинуть место происшествия в целях сохранения следов преступления;
носить и использовать служебное оружие и специальные средства, а также применять физическую силу в порядке, предусмотренном законодательством.
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие подразделений охраны, несущие службу на объектах с неблагоприятными условиями труда, пользуются дополнительными гарантиями в области труда, предусмотренными для работников данных объектов. Дополнительные гарантии в области труда отражаются в договоре об оказании охранных услуг.
Статья 19. Обязанности военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие подразделений охраны независимо от вида, форм, способов охраны во время службы обязаны:
защищать охраняемые объекты, строго соблюдать установленный порядок и требования законодательства об охранной деятельности, осуществлять сопровождение охраняемого объекта;
в пределах своих полномочий принимать необходимые меры для защиты жизни, здоровья и имущества физических лиц, а также имущества юридических лиц;
поддерживать общественный порядок, предупреждать и пресекать правонарушения в местах несения службы;
обеспечивать сохранность следов правонарушений и происшествий на охраняемом объекте;
оказывать первую помощь или организовывать оказание такой помощи гражданам, пострадавшим на месте происшествия, а также лицам, жизни и здоровью которых причинен вред;
осуществлять сотрудничество с гражданами, правоохранительными и другими государственными органами, представителями общественности в целях обеспечения безопасности охраняемых объектов;
оказывать в пределах своих полномочий содействие правоохранительным органам в решении возложенных на них задач;
принимать участие в устранении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера на охраняемых объектах;
обеспечивать соблюдение контрольно-пропускного и внутриобъектового режимов на охраняемом объекте в соответствии с правилами, утвержденными администрацией охраняемого объекта по согласованию с субъектами, осуществляющими охранную деятельность;
обеспечивать безопасное и надлежащее хранение доверенного служебного оружия и боеприпасов к нему, специальных и технических средств, средств индивидуальной защиты и имущества;
носить специальную форменную одежду и знаки различия в установленном порядке;
не участвовать в азартных и других основанных на риске играх, в том числе посредством информационно-коммуникационных технологий;
не совершать религиозные обряды и церемонии во время прохождения службы, за исключением отдельных случаев, предусмотренных актами законодательства;
не размещать во всемирной информационной сети Интернет сведения и материалы, касающиеся охраняемого объекта и территории, а также информацию (фото, видео, текст и другую), раскрывающую принадлежность к подразделениям, осуществляющим охранную деятельность, за исключением материалов, опубликованных пресс-службами;
обеспечивать конфиденциальность служебной и иной информации, ставшей им известной при осуществлении охранной деятельности.
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие субъектов, осуществляющих охранную деятельность, могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Глава 5. Требования, предъявляемые к военнослужащим, сотрудникам, рабочим и служащим субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Статья 20. Требования, предъявляемые к кандидатам на должности военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Не принимаются на работу (службу) в подразделения, осуществляющие охранную деятельность, лица:
имеющие непогашенную или неснятую судимость за совершение умышленных преступлений;
отбывающие уголовное наказание;
привлеченные к административной ответственности за совершение правонарушений, посягающих на собственность, а также привлеченные повторно в течение года к административной ответственности за совершение правонарушений, посягающих на общественный порядок или установленный порядок управления;
имеющие психические заболевания, страдающие наркологическими заболеваниями, а также не отвечающие установленным требованиям к состоянию здоровья;
признанные судом недееспособными или ограниченно дееспособными;
не имеющие общего среднего или среднего специального образования;
являющиеся иностранными гражданами;
отказавшиеся соблюдать ограничения, установленные актами законодательства для военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность, или несоответствующие специальным требованиям субъектов, осуществляющих охранную деятельность.
К кандидатам на работу (службу) в подразделения, осуществляющие охранную деятельность, могут предъявляться дополнительные требования в соответствии с законодательством.
Статья 21. Подготовка, переподготовка и повышение квалификации военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие субъектов, осуществляющих охранную деятельность, проходят обучение на учебных курсах подготовки, переподготовки и повышения квалификации в следующем порядке:
военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие подразделений охраны государственных органов — на основе учебных программ, утверждаемых соответствующими органами;
рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны, имеющих право на использование служебного оружия, — на договорной основе в образовательных учреждениях Министерства внутренних дел Республики Узбекистан и Национальной гвардии Республики Узбекистан и других образовательных организациях, перечень которых определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан;
рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны, не имеющих право на использование служебного оружия, — самостоятельно в своих подразделениях, а также в добровольном порядке — на учебных курсах образовательных учреждений Министерства внутренних дел Республики Узбекистан и Национальной гвардии Республики Узбекистан на договорной основе.
Статья 22. Профессиональная, физическая и боевая подготовка военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Порядок организации профессиональной, физической и боевой подготовки военнослужащих, сотрудников, рабочих и служащих подразделений охраны государственных органов устанавливается органом, в ведении которого они находятся.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны проходят специальную (служебную, физическую, боевую) подготовку по специальным учебным программам. Время проведения занятий по специальной (служебной, физической, боевой) подготовке включается в рабочее время.
Военнослужащие, сотрудники, рабочие и служащие субъектов, осуществляющих охранную деятельность, один раз в год проходят обязательный медицинский осмотр, за исключением случаев, когда законодательством для сотрудников подразделений охраны государственных органов установлен иной срок прохождения обязательного медицинского осмотра.
Военнослужащим, сотрудникам, рабочим и служащим субъектов, осуществляющих охранную деятельность, не освоившим дисциплины учебных программ по специальной (служебной, физической, боевой) подготовке, запрещается осуществлять охранную деятельность.
Глава 6. Применение физической силы, специальных средств и служебного оружия военнослужащими, сотрудниками, рабочими и служащими субъектов, осуществляющих охранную деятельность
Статья 23. Условия применения физической силы, специальных средств и служебного оружия
Применение физической силы, специальных средств и служебного оружия военнослужащими и сотрудниками подразделений охраны государственных органов осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право при исполнении служебных обязанностей на ношение служебного оружия и специальных средств, применять физическую силу, специальные средства и служебное оружие только в случаях и порядке, предусмотренных законом.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны должны проходить специальную подготовку, а также периодические проверки профессиональной пригодности к действиям в условиях, связанных с применением физической силы, специальных средств и служебного оружия. Рабочим и служащим, прошедшим специальную подготовку, выдаются сертификаты установленного образца.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны, не прошедшие проверку на профессиональную пригодность к действиям в условиях, связанных с применением физической силы, специальных средств и служебного оружия, в соответствии с трудовым договором переводятся на другую должность, не связанную с применением физической силы, специальных средств и служебного оружия, или с ними прекращается трудовой договор.
Применению физической силы, специальных средств и служебного оружия должно предшествовать четко выраженное предупреждение о намерении их применить, за исключением случаев, когда такое предупреждение невозможно либо когда промедление создает непосредственную опасность для жизни и здоровья граждан, рабочего и служащего подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны и может повлечь иные тяжкие последствия.
Применение физической силы, специальных средств или служебного оружия должно соответствовать создавшейся обстановке, характеру и степени опасности действия лиц. При этом рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны обязаны стремиться к минимизации любого вреда.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право подготовить специальные средства или служебное оружие к применению и привести их в боевую готовность, если считают, что в создавшейся обстановке могут возникнуть основания для их применения, предусмотренные настоящей статьей, статьями 25 и 26 настоящего Закона.
Гражданам, получившим телесные повреждения в результате применения физической силы, специальных средств или служебного оружия, должна быть оказана первая помощь и приняты меры по оказанию медицинской помощи в кратчайшие сроки.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны обязаны немедленно сообщить непосредственному начальнику о каждом случае применения физической силы, специальных средств и служебного оружия.
О каждом случае причинения вреда жизни, здоровью или имуществу физических либо юридических лиц в результате применения физической силы и специальных средств, а также обо всех случаях применения служебного оружия субъект, осуществляющий охранную деятельность, немедленно сообщает прокурору и органам внутренних дел.
Превышение рабочими и служащими подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны полномочий при применении физической силы, специальных средств или служебного оружия влечет ответственность, установленную законом.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны не несут ответственность за вред, причиненный физическим и юридическим лицам применением физической силы, специальных средств или служебного оружия, если такое применение физической силы, специальных средств или служебного оружия осуществлялось по основаниям и в порядке, установленным законодательством.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны обязаны принять меры, направленные на сохранение без изменения места происшествия, если в результате применения ими физической силы, специальных средств или служебного оружия гражданину нанесено телесное повреждение либо наступила его смерть.
Статья 24. Применение физической силы
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право лично или в составе подразделения (группы) применять физическую силу, в том числе боевые приемы борьбы, если несиловые способы не обеспечивают выполнение возложенных на них обязанностей, в следующих случаях:
предотвращения посягательств на охраняемый объект и прекращения противоправных действий на его территории;
задержания лица, совершившего правонарушение на охраняемой территории, и передачи его правоохранительным органам;
предотвращения сопротивления законным требованиям военнослужащего, сотрудника, рабочего и служащего подразделения охраны.
Рабочие и служащие подразделений охраны имеют право применять физическую силу также в случаях, когда настоящим Законом разрешено применение специальных средств или служебного оружия.
Запрещается применять физическую силу в отношении женщин с видимыми признаками беременности, лиц с видимыми признаками инвалидности, несовершеннолетних, когда их возраст очевиден или известен, кроме случаев оказания ими вооруженного сопротивления, совершения нападения, реально угрожающего жизни и здоровью граждан или военнослужащего, сотрудника, рабочего и служащего субъекта, осуществляющего охранную деятельность.
Статья 25. Применение специальных средств
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право применять специальные средства при:
отражении нападения на охраняемый объект;
отражении нападения на рабочего и служащего подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны или гражданина, находящегося на территории охраняемого объекта;
пресечении сопротивления, оказываемого рабочему и служащему подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны;
задержании лица, застигнутого при совершении правонарушения на охраняемом объекте, если это лицо может оказать вооруженное сопротивление;
при доставлении и охране задержанных лиц, а также в целях пресечения попытки побега, причинения вреда окружающим или себе;
необходимости остановки транспортного средства на охраняемом объекте, водитель которого не выполнил требования военнослужащего, сотрудника, рабочего и служащего субъекта, осуществляющего охранную деятельность.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право применять следующие специальные средства:
резиновые палки — в случаях, предусмотренных абзацами вторым , третьим и четвертым части первой настоящей статьи;
наручники или иные средства связывания — в случаях, предусмотренных абзацами третьим — шестым части первой настоящей статьи;
служебных (сторожевых) собак — в случаях, предусмотренных абзацами вторым — шестым части первой настоящей статьи;
средства принудительной остановки транспортных средств — в случаях, предусмотренных абзацами вторым и седьмым части первой настоящей статьи.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право применять специальные средства во всех случаях, когда настоящим Законом разрешено применение служебного оружия.
Специальные средства применяются в случае, если все другие формы превентивных действий в отношении правонарушителя рабочими и служащими подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны использованы и не дали желаемых результатов.
Применение специальных средств не должно создавать угрозу жизни, здоровью и причинения ущерба имуществу третьих лиц.
Запрещается применять специальные средства в отношении женщин с видимыми признаками беременности, лиц с видимыми признаками инвалидности и несовершеннолетних, когда их возраст очевиден либо известен, за исключением случаев оказания ими вооруженного сопротивления или группового нападения, реально угрожающего жизни и здоровью граждан либо рабочих и служащих подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны.
Запрещается нанесение человеку ударов резиновой палкой по голове, шее, ключичной области, животу, половым органам, в область проекции сердца, за исключением случаев оказания человеком вооруженного сопротивления или группового нападения, реально угрожающего жизни и здоровью граждан либо рабочих и служащих подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны.
Статья 26. Применение служебного оружия
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны имеют право применять служебное оружие при:
защите охраняемого лица и других граждан, находящихся на охраняемом объекте, от нападения, если оно сопряжено с насилием, опасным для жизни или здоровья;
отражении вооруженного или группового нападения на охраняемые объекты;
отражении нападения, угрожающего жизни и здоровью рабочих и служащих подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны, а также предотвращении попыток захватить служебное оружие;
задержании лица, застигнутого при совершении особо тяжкого преступления и пытающегося скрыться с территории охраняемого объекта, если иными средствами задержать это лицо не представляется возможным;
задержании лица, оказывающего вооруженное сопротивление, а также лица, отказывающегося выполнять законное требование о сдаче находящихся при нем оружия, боевых припасов, взрывчатых веществ, взрывных устройств, ядовитых или радиоактивных веществ;
остановке транспортного средства путем его повреждения, если водитель создает реальную опасность жизни и здоровью рабочих и служащих охраняемого объекта, охраняемого лица и отказывается остановиться, несмотря на законные требования рабочего и служащего подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны;
обезвреживании животного, угрожающего жизни и здоровью человека;
производстве выстрела в качестве предупреждения о намерении применить служебное оружие, подаче сигнала тревоги или вызова помощи путем производства выстрела вверх или в ином безопасном направлении.
Перед применением служебного оружия рабочий и служащий подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны обязаны сделать предупреждение, за исключением случаев, когда их жизни или жизни граждан угрожает непосредственная опасность.
Запрещается применять служебное оружие в отношении женщин, лиц с видимыми признаками инвалидности, несовершеннолетних, когда их возраст очевиден или известен, кроме случаев совершения ими вооруженного нападения, оказания вооруженного сопротивления или совершения группового нападения, реально угрожающего жизни и здоровью граждан либо рабочего и служащего подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны.
Рабочие и служащие подразделений ведомственной военизированной охраны и ведомственной сторожевой охраны не имеют права применять служебное оружие при значительном скоплении граждан, если в результате его применения могут пострадать случайные лица, за исключением случаев предотвращения террористического акта, освобождения заложников, отражения вооруженного нападения.
Статья 27. Использование служебных (сторожевых) собак субъектами, осуществляющими охранную деятельность
Субъекты, осуществляющие охранную деятельность, могут использовать служебных (сторожевых) собак для выполнения возложенных на них задач. Служебные (сторожевые) собаки должны быть признаны годными к служебному использованию и иметь ветеринарный паспорт.
Во время обхода охраняемой территории военнослужащими, сотрудниками, рабочими и служащими субъектов, осуществляющих охранную деятельность, со служебной (сторожевой) собакой служебная (сторожевая) собака должна находиться на поводке и в наморднике. Использование в общественных местах и местах массового скопления людей служебных (сторожевых) собак без специальной подготовки запрещено.
Разрешается использование служебных (сторожевых) собак без привязи на закрытой территории, во время отсутствия людей, под контролем сотрудника подразделения охраны.
Глава 7. Заключительные положения
Статья 28. Ответственность за нарушение законодательства об охранной деятельности
Лица, виновные в нарушении законодательства об охранной деятельности, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 29. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству внутренних дел Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 30. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 31. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
15 июня 2022 г.,
№ ЗРУ-778