📅 2022-yil 6-iyul · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 6-iyul · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 6 июль · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 6 июля 2022 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 6 July 2022 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
СТРАТЕГИЯСИ
МАҚСАДЛИ КЎРСАТКИЧЛАРИ
МАҚСАДЛИ КЎРСАТКИЧЛАРИ
РЎЙХАТИ
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида
2019 — 2021 йилларга мўлжалланган Ўзбекистон Республикасини инновацион ривожлантириш стратегиясининг амалга оширилиши натижасида иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада, шу жумладан қишлоқ хўжалиги, энергетика, қурилиш, таълим, соғлиқни сақлашда инновацион ва технологик ривожланишни таъминлаш ва рағбатлантириш борасида катта ютуқларга эришилди. Хусусан:
республикамиз 81 та индикатор бўйича баҳоланадиган Глобал инновацион индекси рейтингида 2015 йилга нисбатан 36 та поғонага кўтарилди;
инновация ва илм-фан соҳаларига Давлат бюджетидан ажратиладиган йиллик маблағлар ҳажми 2018 йилга нисбатан 3 бараварга оширилди ва 1,5 триллион сўмга етказилди;
ёш олимлар 2018 йилда 6,5 минг нафар бўлган бўлса, 2022 йилда уларнинг сони 10,8 минг нафарни ташкил этди, яъни бир ярим бараварга ўсди;
охирги 4 йилда инновацион фаолиятни молиялаштириш бўйича махсус институтлар (инновацион жамғармалар, венчур ташкилотлар ва бошқалар) сони 28 тага етказилди;
2018 йилдан бошлаб ҳар йили ўтказилаётган Халқаро инновацион ғоялар ҳафталиги — «Innoweek.uz» хорижий инновацион ва илмий марказлар, инвестицион фондлар, технологик агентликлар, технопарклар ва бизнес-инкубаторларни бир мақсад йўлида жамловчи инновацион технологиялар платформасига айланмоқда.
Шу билан бирга, иқтисодиётнинг реал секторида илмий ва инновацион ишланмаларни тижоратлаштириш даражаси, илм-фан, таълим ва саноат ўртасидаги ҳамкорлик алоқалари нисбатан паст бўлиб қолмоқда.
Республикада инновацион ривожланишни жадаллаштириш, иқтисодиётнинг барча тармоқларида инновациялар ва технологияларни кенг татбиқ қилиш, инсон капиталини, илм-фан ва инновация соҳаларини ривожлантириш мақсадида:
1. 2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Стратегиянинг асосий йўналишлари этиб қуйидагилар белгилансин:
инновацион инфратузилма субъектлари (инновацион технологик парк, технологиялар трансфери маркази, инновацион кластер, венчур ташкилоти, инновация маркази, стартап акселератор, инкубатор) тармоғини шакллантириш орқали стартап ташаббусларни қўллаб-қувватлаш ҳамда йирик ҳажмли ишлаб чиқаришни (капитал яратиш) ташкил этиш;
инновацион фаолиятни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг институционал механизмларини такомиллаштириш орқали инновацион фаол ташкилотлар улушини ошириш;
кичик тадбиркорликнинг инновацион фаоллигини ошириш орқали ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий жадал ўсишини таъминлаш;
янги турдаги маҳсулотлар ва инновацион технологиялар яратишнинг ғоядан якуний истеъмолчигача бўлган комплекс тизимини таъминлаш орқали инновацияларга бўлган талабни рағбатлантириш;
яратилган капитални «тубдан янгиловчи» инновацияларга қайта йўналтириш тизимини шакллантириш;
таълимнинг барча босқичларида яратувчанлик, инновацион тадбиркорлик ва рационализаторлик кўникмаларини ривожлантириш орқали инновацион фаолият бошқарувида инсон капиталини янада ривожлантириш.
Белгилансинки, Стратегия эришилган натижалар ва мақсадли кўрсаткичлар бўйича тегишли асосий йўналишлардан келиб чиққан ҳолда, 2024 йилдан бошлаб алоҳида-алоҳида тасдиқланадиган «Йўл харитаси» асосида босқичма-босқич амалга оширилади.
3. Қуйидагилар:
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишнинг мақсадли кўрсаткичлари (кейинги ўринларда — Мақсадли кўрсаткичлар) 2-иловага мувофиқ;
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишнинг ҳудудлар кесимидаги мақсадли кўрсаткичлари 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
4. Белгилансинки:
а) Мақсадли кўрсаткичлар, шу жумладан қуйидагиларни назарда тутади:
инновацион фаол тадбиркорлик субъектлари (саноат ишлаб чиқариш ташкилотлари) сонини 613 тадан 2 250 тагача етказиш;
инновацион инфратузилма субъектлари (технопарклар, технологиялар трансфери марказлари, инновацион кластерлар, венчур ташкилотлар, инновация марказлари, бизнес-инкубаторлар ва акселераторлар) сонини 3 бараварга ошириш;
инновацион фаолият, шу жумладан, IT-паркларда амалга оширилаётган стартап лойиҳалар натижасида яратиладиган янги иш ўринлари сонини 4 бараварга ошириш;
ички ва ташқи бозорларда тижоратлаштириш натижасида яратиладиган янги инновацион ишланмалар сонини 2 бараварга ошириш;
б) Стратегияни ҳудудлар кесимида амалга оширишнинг мақсадли кўрсаткичлари, шу жумладан қуйидагиларни назарда тутади:
ҳудуддаги инновацион фаолият инфратузилма субъектлари сонини 494 тагача етказиш:
технологик инновациялар билан шуғулланувчи маҳаллий саноат корхоналари сонини 600 тагача етказиш;
ҳудудларда яратиладиган янги технологиялар сонини 288 тагача ошириш;
ҳудудларда йиллик рўйхатга олинган патентлар сонини 184 тагача етказиш;
хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликда амалга оширилаётган илмий, инновацион ва технологик лойиҳалар сонини 183 тагача ошириш;
инновацион стартаплар сонини 1 437 тагача етказиш.
5. 2022 йил 1 августдан бошлаб инновацион маҳсулотлар ишлаб чиқаришни ташкил этишда «тармоқ-ҳудуд-илмий/олий таълим ташкилот» занжирининг қуйидагиларга асосланган яхлит тизими жорий этилсин:
ҳудудий тармоқ ташкилотлари инновацияларга бўлган эҳтиёж(лар) портфелини ишлаб чиқиб, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг ҳудудий бошқармаларига тақдим этади;
Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг ҳудудий бошқармалари тармоқ муаммоларининг илмий ечимини таъминлаш бўйича ижрочи илмий/олий таълим ташкилотини (инновацион спин-офф компаниясини) танлов асосида аниқлайди;
танлов натижаларига кўра илмий/олий таълим ташкилоти (инновацион спин-офф компания) «1+1» принципи асосида тармоқ ташкилотлари билан бирга ишлаб чиқилган лойиҳаларни молиялаштиради;
Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан ишлаб чиқарилиши бозорда муваффақиятли ўзлаштирилган инновацион маҳсулотларни кенгайтириш ва келгусида сериялаб саноатда ишлаб чиқаришни ташкил этиш мақсадида инвестиция портфели ишлаб чиқилади.
Инновацион ривожланиш вазирлиги (И.Абдурахмонов) бир ой муддатда мазкур бандда назарда тутилган «тармоқ-ҳудуд-илмий/олий таълим ташкилот» занжирини амалиётга тўлиқ ва сифатли татбиқ қилиш бўйича тартибни ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.
6. Белгилансинки:
а) 2022 йил 1 августдан «тубдан янгиловчи» инновациялар яратишни рағбатлантиришнинг қуйидаги тизими жорий этилади:
маҳаллий илмий ташкилотлар ва корхоналарга инновацион товарлар ва дастурий маҳсулотларни ишлаб чиқиш, жорий этиш ва техник қўллаб-қувватлаш бўйича давлат органлари ва йирик давлат ташкилотлари билан шартномаларни тўғридан-тўғри имзолаш ҳуқуқи берилиб, савдо харидлари Электрон кооперация портали орқали амалга оширилади;
устав фондида 50 ва ундан ортиқ фоиз давлат улуши бўлган хўжалик жамиятларида («Ўзбекистон Республикаси миллий инвестиция жамғармаси» АЖ бундан мустасно) фойда солиғини тўлагунга қадар фойданинг 10 фоизгача миқдоридаги («Навоий кон-металлургия комбинати» АЖ ва «Олмалиқ кон-металлургия комбинати» АЖда 10 миллиард сўм қатъий белгиланган миқдордаги) ажратмалари ҳисобидан корхоналарнинг алоҳида ҳисоб рақамида шакллантириладиган Инновацион фаолиятни қўллаб-қувватлаш жамғармалари (кейинги ўринда — Жамғарма) ташкил этилади. Бунда:
Жамғарма юридик шахс ҳисобланмайди ва унинг маблағлари «тубдан янгиловчи» инновацияларни яратишга ва жорий қилишга йўналтирилади;
Жамғарма маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳалар портфели Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан келишилади;
Бош вазир ўринбосари С.Умурзаков устав фондида 50 ва ундан ортиқ фоиз давлат улуши бўлган хўжалик жамиятлари томонидан мазкур банднинг тўртинчи хатбошисида назарда тутилган маблағларни Жамғармаларга ўз вақтида ажратиш ва ундан мақсадли фойдаланиш устидан тизимли назоратни амалга оширади, шунингдек, ҳар ярим йилда улар раҳбарларининг ҳисоботини эшитади.
Молия вазирлиги Ҳисоб палатаси ҳамда Давлат активларини бошқариш агентлиги билан биргаликда устав фондида 50 ва ундан ортиқ фоиз давлат улуши бўлган хўжалик жамиятларида жамғарма ташкил этилиши, унинг маблағлари тасдиқланган миқдорда шакллантирилиши ҳамда мақсадли сарфланиши устидан назорат ўрнатсин;
б) ишлаб чиқариш корхоналари ва тадбиркорлик субъектлари билан ҳамкорликда улушли молиялаштириш механизмига мувофиқ янги ишланмаларни жорий этиш асосида яратилган инновацияларни — интеллектуал мулкни ишланма эгалари билан биргаликда патентлаш ва тижоратлаштиришни ташкил этиш амалиёти йўлга қўйилади.
7. Қуйидагилар:
2026 йилга келиб мамлакатимиз Глобал инновацион индекс рейтинги бўйича жаҳоннинг 77 та илғор мамлакати қаторига киришига эришишни бош мақсад қилиб қўйганлиги;
2021 йилда Глобал инновацион индекс рейтинги эълон қилинганлиги, унда Ўзбекистон ўтган йилга нисбатан 7 та поғонага кўтарилиб, 132 та давлат орасида 86-ўринни эгаллаганлиги, шу сабабли энг катта поғона юқорилаган мамлакатлар топ-10 талигига кирганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
Халқаро рейтинг ва индекслар билан ишлаш бўйича республика кенгаши (Т.Нарбаева) Инновацион ривожланиш вазирлиги, манфаатдор вазирлик, идора ва ташкилотлар билан биргаликда бир ой муддатда Глобал инновацион индекс рейтингида Ўзбекистон Республикасининг ўрнини яхшилаш бўйича 2022 — 2026 йилларга мўлжалланган чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқсин ва амалга оширсин.
8. Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда Инновацион ривожланиш вазирлиги билан биргаликда етакчи хорижий университетлар билан ҳамкорликда «Инновацион менежмент», «Лойиҳа бошқаруви», «Тижоратлаштириш», «Интеллектуал мулкни бошқариш» йўналишлари бўйича ўқув дастурларини ишлаб чиқсин ва 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб тегишли олий таълим муассасаларида жорий қилсин.
Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан биргаликда меҳнат бозорида инновацион ривожланиш йўналишидаги кадрларга бўлган реал эҳтиёждан келиб чиқиб тайёрланган кадрлар тақсимотини ва бандлигини таъминлаш чораларини кўрсин.
9. Наманган вилояти Чуст тумани ҳокимининг инновацияларни ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари лавозими жорий этилганлиги ҳамда унинг фаолияти давомида ижобий кўрсаткичларга эришилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг ўз туман (шаҳар)ларининг иқтисодий салоҳиятидан келиб чиқиб, инновацион ҳудудга айлантириш мақсадида ҳар бир ҳудудда қўшимча туман (шаҳар)ларни белгилаш ҳақидаги таклифига розилик берилсин ҳамда ушбу ҳудудлар рўйхати 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Нукус, Марҳамат, Ромитан, Дўстлик, Нишон, Кармана, Ургут, Сирдарё, Олтинсой, Оҳангарон, Олтиариқ ва Гурлан ҳамда мазкур Фармоннинг 4-иловада келтирилган туманларда ҳокимнинг инновацион ривожланиш масалалари бўйича ўринбосари лавозимлари жорий қилинсин.
Белгилансинки:
ҳоким ўринбосарлари лавозимлари тегишли туман бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади;
Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг ҳудудий бошқармалари ҳамда тегишли туман ҳокимларининг инновацион ривожланиш масалалари бўйича ўринбосарлари ҳамкорлигини ташкиллаштиради.
Бош вазир ўринбосари С.Умурзаков Инновацион ривожланиш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари билан биргаликда бир ой муддатда инновацион ривожланиш масалалари бўйича ҳокимларнинг ўринбосарлари лавозимлари киритилган туманларни инновацион ҳудудларга айлантириш бўйича дастурларни ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.
10. Белгилансинки, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 апрелдаги ПФ-6198-сон Фармони билан инновацияларни жорий этиш вазифаси юклатилган раҳбар ўринбосарларининг базавий лавозим маошига ҳар ойлик 30 фоиз миқдоридаги устамалар тегишли вазирлик, идора ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органининг бюджетдан ташқари ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан (бюджетдан ташқари ривожлантириш жамғармаси мавжуд бўлмаган тақдирда Давлат бюджетидан ажратилган маблағлар доирасида), хўжалик бирлашмалари, устав фондида давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган йирик ташкилотларнинг ўз маблағлари ҳисобидан тўланади.
11. Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигига қуйидаги қўшимча вазифалар юклатилсин:
иқтисодиёт тармоқлари, ҳудудлар, илмий ва олий таълим ташкилотларининг инновацион фаолияти натижалари йиллик рейтингини юритиш;
илмий ва олий таълим ташкилотларининг илмий фаолияти бўйича баҳолаш ҳамда янги илмий ишланма ва технологиялар яратиш лойиҳаларини молиялаштиришнинг янги тизимларини ишлаб чиқиш;
Электрон кооперация портали орқали амалга ошириладиган инновацион маҳсулот ва хизматларни тўғридан-тўғри харид қилишга оид шартномаларнинг реестрини юритиш;
инвестицион лойиҳаларда инновацияларни жорий қилиш, ҳудудларда ўзлаштириладиган инвестиция лойиҳаларини технологик ечимлар билан тўлдириш, шу йўналишларга инвестиция олиб келинишида кўмаклашиш.
12. Ушбу Фармон ижросини самарали ташкил қилиш, ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Бош вазир ўринбосари С.У. Умурзаков ҳамда инновацион ривожланиш вазири И.Ю. Абдурахмонов зиммасига юклансин.
Амалга оширилаётган чора-тадбирлар натижадорлиги юзасидан 2023 йил 1 январга қадар Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ахборот берилсин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 6 июлдаги ПФ-165-сон Фармонига 1-ИЛОВА
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш
1-боб. Кириш қисми
Сўнгги беш йиллик ислоҳотлар натижасида республикада таълим сифати ва қамровини ошириш ҳамда ривожлантириш, кадрлар тайёрлаш тизимининг иқтисодиёт эҳтиёжларига мослашувчанлигини таъминлаш, илмий-инновацион фаолиятни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш, мамлакатнинг инновацион салоҳиятини шакллантириш ва янада такомиллаштириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш бўйича самарали механизмларни ишлаб чиқишга қаратилган норматив-ҳуқуқий асослар ишлаб чиқилди ва тубдан янгиланди.
Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари билан Ўзбекистон Республикасини 2019 — 2021 йилларда инновацион ривожлантириш стратегияси, Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси, Илм-фанни 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси, «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегияси, Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси, Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг 2020 — 2030 йилларга мўлжалланган стратегияси, 2022 — 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тасдиқланди. Шунингдек, «Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисида», «Инновацион фаолият тўғрисида», «Таълим тўғрисида»ги қонунлари қабул қилинди.
Бундан ташқари, 2019 — 2021 йилларда инновацион ривожлантириш стратегияси доирасида илм-фан соҳасига Давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар ҳажми 3 бараварга ошди, ёш олимлар сони 6,5 минг нафардан 10,8 минг нафаргача етди, инновацион фаолиятни молиялаштириш бўйича махсус институтлар ташкил қилинди.
Қабул қилинган ҳужжатларнинг амалиётга жорий қилиниши 2026 йилгача бўлган даврда республикамизда инновацион экотизимнинг тегишли элементлари тўлиқ шаклланиши ва изчил ривожланишига хизмат қилади.
Қабул қилинган узоқ муддатли дастурларнинг амалга оширилиши натижасида юз берадиган тизимли ўзгаришлар, хусусан, Ўзбекистон Республикаси илм-фан ҳамда олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияларида кўзда тутилган ислоҳотлар олий таълим тизими қамрови, сифати ва салоҳиятини тубдан ўзгартириши ҳамда пировардида замонавий билимга эга олий маълумотли, илмий салоҳиятли битирувчилар сонининг кескин ортишига олиб келади.
Кейинги йиллардаги энг устувор ва ўзига хос вазифа бу — тезкорлик билан замонавий технологияларга асосланган, юқори иш ҳақи таклиф этадиган янги иш ўринларини яратиш бўлиб қолади. Муаммонинг амалий ечимларидан бири сифатида инновация — юқори технологик иш ўрни тамойилига асосланган мамлакатнинг ўзига хос ривожланиш хусусиятларига қаратилган алоҳида стратегик амалий дастурлар ишлаб чиқиш зарур.
Шу боис, Ўзбекистон Республикаси 2022 — 2026 йилгача инновацион ривожланиш стратегиясининг юқори технологик ва илм-фанга асосланган янги ва замонавий ишлаб чиқариш қувватларини ҳамда юқори иш ҳақига эга иш ўринларини яратиш орқали узоқ муддатли йўналишлари ҳамда ривожланиш дастурлари белгилаб берилмоқда.
§ 1. Инновацион экотизим таснифи
Жаҳон тажрибасига мувофиқ инновацион экотизим ўзаро боғлиқ бўлган «тубдан янгиловчи» (disruptive), «барқарор» (sustainable) ва «самарадор» (efficiency) инновациялардан таркиб топган.
«Тубдан янгиловчи» инновациялар янги турдаги маҳсулотлар ишлаб чиқариш ёки хизмат турларини ташкил қилишдан иборат бўлиб, аксарият ҳолатларда капитал талаб қилади, бироқ кўплаб янги иш ўринларини яратишга сабаб бўлиши билан катта аҳамият касб этади.
«Барқарор» (sustainable) инновациялар — тез ўзгарувчан истеъмол бозорида «тубдан янгиловчи» инновацияларнинг барқарорлигини таъминлаш ва мунтазам тарзда такомиллаштириб боришдан иборат бўлиб, янги иш ўринларини яратмайди ва катта маблағ талаб қилмайди («тубдан янгиловчи» инновациялар инновация бозорини ва харидорини муқимлаштириб, жозибадорлигини таъминлаб туради).
Инновацион экотизимдаги кейинги занжир «самарадор» (efficiency) инновациялар бўлиб, «барқарор» инновацияларни арзонлаштириш ва кўламини кенгайтириш ҳисобига катта миқдордаги капитални яратади, бироқ иш ўринлари камайишига олиб келади. Янги иш ўринларига эҳтиёжни яна қоплаш учун яратилган капиталнинг бир қисми, табиийки, «тубдан янгиловчи» инновацияларга йўналтирилиб, циклик жараённи даврий равишда давом эттириш лозим. Шу сабабли, янги иш ўринларига эҳтиёжни қоплаш учун яратилган капиталнинг бир қисми «тубдан янгиловчи» инновацияларга қайта йўналтирилади.
2-боб. Мамлакат инновацион ривожланишининг мавжуд муаммолари
Ҳозирги кунда яқин келажакда инновацион ривожланиш соҳасида ҳал этилиши зарур бўлган қуйидаги асосий муаммолар сақланиб қолмоқда:
биринчидан, мамлакатимизда ҳар йили 600-700 минг аҳоли меҳнат бозорига кириб келмоқда. Шунингдек, олий таълим билан қамров 2016 йилга нисбатан 9 фоиздан 38 фоизгача ошди ва бу кўрсаткич яқин келажакда 50 фоизгача етказилади. Бу эса олийгоҳлар битирувчиларини юқори технологик иш ўринлари билан таъминлашнинг самарадор механизмларини ишлаб чиқишни талаб этмоқда;
иккинчидан, аҳоли бандлиги ва даромадларини оширишга ҳар томонлама кўмаклашиш, ишсизлар, айниқса, ёшлар ва хотин-қизлар, меҳнат бозорига илк бор кириб келаётган битирувчилар бандлигини таъминлашда инновациялар ёрдамида ишлаб чиқариш ташкилотлари ва хизмат кўрсатишнинг турларини ошириш орқали кўплаб янги иш ўринлари яратиш, тадбиркорлик субъектлари фаолиятини янада рағбатлантириш ҳамда тармоқ ташкилотлари ва кластерлар, венчур ташкилотлари ва тегишли молия бозорларининг турли воситалари кўмагида капитал яратишни, яъни арзонлаштирилган ва ҳаммабоп ишлаб чиқаришни («бирни-мингга» айлантирадиган) таъминлаш тизимига ўтишга катта эҳтиёж мавжуд;
учинчидан, илмий-тадқиқот ва инновацион лойиҳаларни давлат-хусусий шерикликда молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ва ҳажмини ошириш, халқаро молия ташкилотлари ва жамғармалари маблағларини жалб қилиш ҳамда тадбиркорликка зарур кўникмаларни технопарклар, инновацион марказлар ва ёшлар технопарклари орқали кичик ва инновацион тадбиркорликни қўллаб-қувватлашни талаб этмоқда;
тўртинчидан, ҳудудларнинг иқтисодий ихтисослашуви, илмий-техник салоҳияти ва мавжуд ресурсларини ҳисобга олган ҳолда инновацион ривожланишнинг ҳудудий дастурлари ишлаб чиқилмаган ҳамда ишлаб чиқаришнинг техник ва технологик базаси узлуксиз янгиланишини таъминлашга қаратилган ечимларни жорий қилишда инновацион технологияларга урғу ва устуворлик бериш талаб қилинмоқда;
бешинчидан, муваффақиятли стартап лойиҳаларни серияли ишлаб чиқариш босқичларида инновацион технопарклар ва эркин иқтисодий зоналар аъзолигига қабул қилиш орқали мақбул қўллаб-қувватлаш механизмлари ишлаб чиқилмаган, хусусий секторнинг янги илмий ишланмаларга бўлган қизиқишини кучайтириш ва инновацияларни «ҳамкорликда молиялаштириш»га (cо-finance) бўлган манфаатдорлигини рағбатлантириш учун махсус қўллаб-қувватлаш чоралари жорий этилмаган;
олтинчидан, республикада «тубдан янгиловчи» — «барқарор»-»самарадор» инновацияларнинг циклик муносабатларини (яъни, инновацияларни) яратиш учун инновациянинг ўзи капитал ишлаши — «тармоқ-ҳудуд-илмий/олий таълим ташкилот» даврийлигини ўзида мужассам этган яхлит тизим мавжуд эмас ва унинг асосий жараёнлари ўта тарқоқ шаклда қолиб кетмоқда.
3-боб. Инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишнинг устувор секторлари
Инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишда қуйидаги секторларга устувор аҳамият қаратилади:
қайта тикланувчи энергетикани ривожлантириш соҳасида муқобил ва экологик тоза энергия манбаи — «яшил» водород ишлаб чиқариш, сақлаш ва қўллаш бўйича инновацион технологияларни яратиш;
янги композит материалларни ишлаб чиқаришга инновацион технологияларни кенг жорий қилиш;
робототехника соҳасини ривожлантиришга талаба-ёшларни кенг жалб қилиш;
биотехнологик маҳсулотларни яратиш бўйича илмий-тадқиқот ишларини кенгайтириш ҳамда биотехнологик ишланмаларни иқтисодиёт тармоқларига жорий этишни ташкил этиш;
глобал иқлим ўзгаришлари шароитида сув-тежовчи, тупроқ унумдорлигини оширувчи ва юқори ҳосилдор экин турлари ва ҳайвон зотларини яратиш орқали озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашга қаратилган инновацион технологияларни яратиш;
саноат ва кластерлаш (мис ва виночилик) ҳамда шаҳарсозлик концепцияларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш;
сунъий интеллект, буюмлар интернети ҳамда рақамлаштириш технологияларини жорий қилиш.
4-боб. Стратегиянинг асосий мақсади ва йўналишлари
Стратегиянинг асосий мақсади — мамлакатда креатив иқтисодиётни шакллантиришда янги иш ўрни яратишдан бошлаб иқтисодий қиймат (капитал) яратишгача бўлган «тармоқ-ҳудуд-илмий/олий таълим ташкилот» узлуксиз экотизимни ривожлантиришдир.
Бош мақсадга эришишда Стратегия қуйидаги 6 та асосий йўналишлардан иборат:
инновацион инфратузилма субъектлари (инновацион технологик парк, технологиялар трансфери маркази, инновацион кластер, венчур ташкилоти, инновация маркази, стартап акселератор, инкубатор) тармоғини шакллантириш орқали стартап ташаббусларни қўллаб-қувватлаш ҳамда йирик ҳажмли ишлаб чиқаришни (капитал яратиш) ташкил этиш;
инновацион фаолиятни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг институционал механизмларини такомиллаштириш орқали инновацион фаол ташкилотлар улушини ошириш;
кичик тадбиркорликнинг инновацион фаоллигини ошириш орқали ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий жадал ўсишини таъминлаш;
янги турдаги маҳсулотлар ва инновацион технологиялар яратишнинг ғоядан якуний истеъмолчигача бўлган комплекс тизимини таъминлаш орқали инновацияларга бўлган талабни рағбатлантириш;
яратилган капитални «тубдан янгиловчи» инновацияларга қайта йўналтириш тизимини шакллантириш;
таълимнинг барча босқичларида яратувчанлик, инновацион тадбиркорлик ва рационализаторлик кўникмаларини ривожлантириш орқали инновацион фаолият бошқарувида инсон капиталини янада ривожлантириш.
§ 4.1. Инновацион инфратузилма субъектлари тармоғини шакллантириш орқали стартап ташаббусларни қўллаб-қувватлаш ҳамда йирик ҳажмли ишлаб чиқаришни (капитал яратиш) ташкил этиш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини инобатга олган ҳолда мамлакатимизда «кластер» ва «кластер сиёсати»нинг ягона концепцияси ҳамда қонуний асосларини ишлаб чиқиш;
инновацион ва юқори технологияли маҳсулотлар бозорини кенгайтириш, стартап ва кичик инновацион ташкилотларни ўзаро манфаатдор «пиноцитози» (қамраб олиб ўзлаштириш) механизми асосида инновацион кластерлар ёки йирик ташкилотлар ташкил этиш, мавжудларини модернизация қилиш;
инновацион кластерлар ёки стартаплар «пиноцитози» орқали йирик ташкилотларни ташкил қилишда иштирокчилар ҳуқуқи ва мулклар сотилиши, лицензияланиши ва шерикчиликда эгалик қилиниши асосларини яратиш ва тартибга солиш;
инновацияларни ишлаб чиқарувчилар ва истеъмолчилар ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш, кичик ва ўрта ташкилотларнинг илм-фан ва таълим билан интеграция қилиш ҳамда уларни қўллаб-қувватлаш;
бозор талабларига мослашувчан миллий инфратузилмани ривожлантириш орқали халқаро сифат сертификатларига эга бўлган кластер ва йирик инновацион ташкилотлар улушини ошириш;
янги рақобатбардош ва юқори технологияли маҳсулотларнинг арзонлаштирилган ва ҳаммабоп катта ҳажмли ишлаб чиқарилишини ташкил этиш, маҳаллийлаштириш ҳамда самарадор инновациялар орқали капитал яратиш;
кластерлар ва йирик инновацион ташкилотлар томонидан мунтазам равишда ўз эҳтиёжлари ва муаммолари ечимига қаратилган «тубдан янгиловчи» инновацияларга сармоя киритиш кўникмасини шакллантириш, бунда илмий-амалий ва услубий семинар тренинглар ташкил этиш ва уларнинг бошқарув фаолияти сифатини ошириш;
халқаро экспертларни саноат кластерларини ривожлантиришга кенг жалб этиш, халқаро семинар ва форумлар ташкил этиш;
мамлакатда рационализаторлик билан шуғулланиш учун кенг шарт-шароит яратиш ва унинг норматив-ҳуқуқий асосларини яратиш;
инновацион ғояларни прототиплаш ва кичик серияли бирламчи ишлаб чиқаришни ташкил қилиш учун ёшлар инновацион технопаркларини ташкил этиш, уларни бизнес-инкубация ва бошқа консалтинг хизматларини кўрсатишни ўз ичига олган жамоавий фойдаланиш марказлари ва ҳудудий «ФабЛаб» тажриба-конструкторлик майдончалари тармоқлари ҳамда прототиплаш устахоналари билан таъминлаш;
бозорда жорий қилиш учун истиқболли инновацион лойиҳаларга, стартап ташаббусларга акселерация, логистика ва молиялаштириш хизматларини кўрсатишни ўз ичига олувчи инновацияларни жорий қилиш ва технологиялар трансфери марказлари фаолиятини кенг йўлга қўйиш;
илмий-тадқиқот институтлари, университетлар ва ишлаб чиқариш ўртасида яқин ҳамкорликни ўрнатиш, интеллектуал мулкни сотиш учун лицензия шартномаларини тайёрлашда маслаҳат ёрдами бериш, технологиянинг истеъмолчилари бозорини қидириш учун Технологияларни лицензиялаш марказларини ташкил этиш;
инновацион ташкилотларни ривожлантириш ҳамда илмий-инновацион ишлаб чиқаришнинг узлуксиз занжирини яратиш;
стартап ташаббуслар ва лойиҳаларни молиялаштиришнинг замонавий механизмларини (венчур, краудфандинг каби) шакллантириш, рақобат муҳитига асосланган соддалаштирилган молиялаштириш тадбирларини кенгайтириш (бўлажак олим, хакатон танловлари, техновейс марафонлари каби);
ҳудудий инновация марказлари ва технопаркларни малакали кадрлар билан таъминлаш ҳамда инновация марказлари учун ягона бошқарув тизимини йўлга қўйиш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Савдо-саноат палатаси, Рақамли технологиялар вазирлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилотлар: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги.
§ 4.2. Инновацион фаолиятни давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг институционал механизмларини такомиллаштириш орқали инновацион фаол ташкилотлар улушини ошириш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
давлат илмий дастурлари доирасида хусусий секторнинг инновацион фаоллигини оширишда уларнинг илмий-тадқиқот лойиҳаларини танловлар асосида молиялаштиришнинг янги таъсирчан механизмларини жорий этиш;
илмий-тадқиқот фаолият сифатини ошириш ҳамда уни тижоратлаштириш даражаси самарадорлигини таъминлаш;
илмий-тадқиқот ва инновацион лойиҳаларни давлат-хусусий сектор шериклигида молиялаштириш механизмларини такомиллаштириш ва ҳажмини ошириш;
инновацион экотизимни ривожлантириш учун халқаро молия ташкилотлари ва жамғармалари маблағларини жалб қилиш;
технопарклар резидентлари ўртасида инновацион тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш учун ягона солиқ ва божхона имтиёзларини жорий этиш;
илмий ташкилотларда бошқарув ва илмий фаолият самарадорлигини оширишда уларни модернизация қилишнинг намунавий тизимини ишлаб чиқиш ва синовдан ўтказиш;
яшил иқтисодиёт тамойилларига асосланган қайта тикланувчи энергетика, янги композит материаллар, робототехника, биотехнология, озиқ-овқат хавфсизлиги, ақлли қишлоқ хўжалиги, ақлли тиббиёт, ақлли саноат ва кластерлаш (мис ва виночилик) каби стратегик йўналишлар бўйича сунъий интеллект, буюмлар интернети ҳамда рақамлаштириш технологияларини жорий этишда ресурсларни жамлаш, янги иш ўринлари ва маҳсулот яратиш ҳамда янги хизматлар ташкил қилиш;
тадбиркорлик ва бизнесни бошқариш соҳаларининг зарур кўникмаларини ривожлантириш учун инновация марказлари ва ёшлар технопарклари асосида кичик ва инновацион тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича ихтисослаштирилган ўқув дастурларини амалга ошириш;
давлат харидлари доирасида инновацион технологиялар асосида товар ишлаб чиқарувчилар ва хизмат кўрсатувчилар учун имтиёзлар яратиш, маҳаллий илмий ташкилотлар билан илмий-тадқиқот ва инновация ишларини амалга оширувчи маҳаллий компаниялар эҳтиёжлари учун давлат грантларини ажратиш;
хусусий секторнинг ишланма ва тадқиқотларга бўлган қизиқишини ошириш ва илмий ташкилотлар билан ҳамкорлигини мустаҳкамлаш, хусусий сектор томонидан инновацияларни молиялаштиришни (cо-finance) рағбатлантириш, шу жумладан, хусусий ишланма ва тадқиқот ёки молиялаштириш фаолияти билан шуғулланаётган ташкилотлар учун махсус қўллаб-қувватлаш чораларини жорий этиш;
илм-фан намоёндалари ва тадбиркорлар ҳамда ёшлар ўртасида интеллектуал мулк объектларини муҳофаза қилишнинг аҳамияти ҳақида маърифий-тарғибот тадбирларини ташкил этиш;
жамоатчилик ва хусусий сектор вакиллари орасида инновацион лойиҳалар ва стартап компанияларни венчур ташкилотлари томонидан молиялаштириш механизмларини кенг ёритиш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Савдо-саноат палатаси, Фанлар академияси, Адлия вазирлиги.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилот: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги.
§ 4.3. Кичик тадбиркорликнинг инновацион фаоллигини ошириш орқали ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий жадал ўсишини таъминлаш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
а) ҳудудларни ва давлат ташкилотларини инновацион ривожлантиришнинг йиллик миллий рейтингларини жорий этиш, шу жумладан, асосий баҳолаш мезонлари ва индикаторларини аниқлаш;
б) ҳудудларнинг шароити ва эҳтиёжларидан, ижтимоий-иқтисодий ўсиш нуқталаридан келиб чиқиб, илм-фан ютуқларига, технологиялар трансфери ва рационилизаторликка асосланган ҳолда инновацион ташкилотлар ташкил этиш, янги маҳсулот ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш, туб аҳоли учун янги иш ўринлари яратиш ҳамда аҳолининг кунлик ҳаётига инновацияларни олиб кириш. Жумладан:
кундалик ҳаётий жараёнлар билан бевосита боғлиқ, йўл-транспорт, коммунал, тиббий ва маиший хизматлар учун «ақлли технологиялар»ни жорий қилиш;
ишлаб чиқаришнинг чекланган ресурсларга қарамлигини ва атроф муҳитга таъсирини камайтириш учун қайта тикланадиган манбалар, материаллар ва саноат чиқиндиларини қайта ишлашни ташкил этиш орқали саноатда кам углеродли ва айланма иқтисодиёт тамойилларини жорий қилиш;
қишлоқ хўжалиги ва саноат соҳасига сувни тежайдиган технологияларни кенг жорий этиш;
аҳолининг инновацион ишлаб чиқариш фаолиятларини давомли равишда қўллаб-қувватлашда ҳудудий олий таълим ва илмий ташкилотларнинг маҳалла институтлари билан яқин ҳамкорлигини ўрнатишга қаратилган самарали механизмларни жорий этиш;
республикани қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат таъминоти соҳаларида минтақавий етакчига айлантириш;
маҳаллий илмий, рационализаторлик ва стартап ишланмаларни тижоратлаштиришни кенгайтириш;
в) алоҳида танлаб олинган туманларда юқори самарадор инновацияларни жорий этиш асосида ушбу ҳудуд аҳолисининг турмуш даражасини ошириш, юқори технологик янги иш ўринларини яратиш, ижтимоий инфратузилмани яхшилаш ва ҳудудни комплекс инновацион ривожлантириш йўналишларида мавжуд аналогларига нисбатан ҳам нарх ва сифат устунликларига ҳамда инновация элементларига эга лойиҳаларни ўз ичига олган комплекс технологик ечимлардан иборат инновацион бизнес модел асосида «Инновацион ҳудуд»ларни қуйидаги йўналишларда ривожлантириш:
«Рақамли ҳокимият» — аҳолининг барча қатламлари ва тадбиркорлик субъектлари учун рақамли технологиялардан фойдаланган ҳолда тезкор, қулай ва ишончли давлат хизматлари кўрсатишга қаратилган инновацион ечимлар;
«Ақлли тиббиёт» — аҳолига юқори технологиялар ва IT-ечимлар асосида тиббий хизмат кўрсатиш ва аҳоли саломатлигини сақлашнинг (профилактика ва диагностика қилишнинг) инновацион ечимлари;
«Ақлли транспорт» — транспорт воситалари ва инфратузилмаси тизимининг бир-бири билан мутаносиб боғлиқлигини таъминлашга қаратилган технологик комплекслар, йўл ҳаракатини ва жамоат транспортини геоахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда бошқариш тизимининг инновацион ечимлари;
«Ақлли таълим» — таълим тизимида виртуал реалликка асосланган илғор визуализация технологиялари ҳамда масофавий ўқитишнинг онлайн-платформалари, таълим беришнинг янги усул ва воситаларини жорий қилиш;
«Ақлли қишлоқ хўжалиги» — аграр соҳада персоналлаштирилган қишлоқ хўжалиги технологиялари, янги самарадор навлар ва маҳаллий хом-ашё, «яшил» технологияларга ва юқори маҳсулдорликка асосланган қишлоқ хўжалиги юритиш бўйича инновацион ечимлар;
«Ақлли энергетика тизими» — энергия таъминотида қайта тикланувчи энергия манбалари ва «яшил» технологияларни кенг жорий этиш, электр энергиясини етказиб бериш ва истеъмол қилишда «ақлли» технологиялар бўйича инновацион ечимлар;
«Ақлли маҳалла» — аҳоли истиқомат қиладиган маҳаллаларда, аҳоли хонадонларида инновацион технологияларга асосланган даромад манбаларини кенгайтириш орқали аҳоли фаровонлигини ошириш бўйича инновацион ечимлар;
г) инновацион ҳудудларда тўпланган тажрибани бошқа ҳудудларга босқичма-босқич жорий қилиш орқали мамлакат марказидан олис ҳудудларгача «тубдан янгиловчи» инновацияларнинг кириб боришини таъминлаш. Жумладан, инновацион ривожлантириш ҳудудларида 2022 — 2026 йилларда кичик инновацион ишлаб чиқаришни ташкил этиш учун тайёр «1 000 та инновацион лойиҳалар» таклифлар портфелини шакллантириш ва босқичма-босқич амалга ошириш. Шунингдек, муваффақиятли кичик инновацион ишлаб чиқариш ташкилотларини республиканинг бошқа географик ҳудудларига трансфер қилиш;
д) ҳудудларнинг иқтисодий ихтисослашуви, илмий-техник салоҳияти ва мавжуд ресурсларини ҳисобга олган ҳолда инновацион ривожланишнинг ҳудудий дастурларини ишлаб чиқиш;
е) ишлаб чиқаришнинг техник ва технологик базаси узлуксиз янгиланишини таъминлаш учун инновация ва инвестиция лойиҳаларини биринчи ўринга қўйиш усулларини кенг жорий этиш;
ж) ҳудудлардаги иқтидорларни аниқлаш, рағбатлантириш ва илм-фан билан шуғулланишлари учун марказий олий таълим муассасалари, Ёшлар академияси ва Фанлар академияси тизимига «Академик ҳаракатчанлик» ва «Бўлажак олим» дастурлари орқали жалб қилиш янги авлод илм-фан жамоалари ва мактабларини шакллантириб бориш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилотлар: Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари.
§ 4.4. Янги турдаги маҳсулотлар ва инновацион технологиялар яратишнинг ғоядан якуний истеъмолчигача бўлган комплекс тизимини таъминлаш орқали инновацияларга бўлган талабни рағбатлантириш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
республиканинг барча ҳудудлари ва иқтисодиёт тармоқларини қамраб олган «Инновацион ғоялар банки»нинг мунтазам янгиланиб турувчи онлайн платформасини яратиш;
инновацион фаолиятнинг институционал самарадорлигини оширишда миллий инновацион тизимда (илмий фаолият, технология ва инновация) ислоҳотлар изчиллигини таъминлаш;
Ўзбекистоннинг чет элдаги дипломатик миссиялари фойдаланиши учун мамлакатнинг илмий, инновацион ва технологик ютуқларини ўз ичига олган Электрон платформани шакллантириш;
инновацион бошқарувнинг давлат стандартларини жорий қилиш, шу жумладан, ташкилотлар томонидан инновацион ёндашувларни амалга ошириш, инновацияларни баҳолаш ва инновацион менежмент тизимлари ҳамда интеллектуал мулкни бошқариш бўйича йўриқномаларни қайта кўриб чиқиш ва жорий қилиш;
интеллектуал мулк ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, унинг эгаларининг моддий ва маънавий рағбатлантирилишида интеллектуал мулкни баҳолаш ва интеллектуал мулк объектларининг лицензия шартномаларини рўйхатдан ўтказишда соддалаштирилган механизмларни татбиқ этиш ва соҳага рақамли технологияларни босқичма-босқич жорий этиш;
муваффақиятли стартап лойиҳаларни ҳажмдор ва узлуксиз ишлаб чиқариш босқичларида инновацион технопарклар ва эркин иқтисодий зоналар резидентлигига қабул қилиш билан ишлаб чиқаришга солиқ ва божхона имтиёзларини бериш орқали қўллаб-қувватлаш;
олий таълим муассасаларида тадбиркорлик муҳити ва фаолиятини шакллантириш ҳамда илмий-тадқиқот натижаларининг технологик трансферларини қўллаб-қувватлашда академик «спин-офф» компанияларини ташкил этиш орқали рағбатлантириш;
миллий бренд маҳсулотлар ва хизматлар, жумладан, рақамли дастурий маҳсулотларнинг жаҳон бозорларига самарали кириб боришини таъминлаш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Адлия вазирлиги, Фанлар академияси.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилот: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги.
§ 4.5. Яратилган капитални «тубдан янгиловчи» инновацияларга қайта йўналтириш тизимини шакллантириш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
«тубдан янгиловчи» инновацияларга Илм-фанни молиялаштириш ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш жамғармаси томонидан йўналтирилаётган маблағларни инновацион ташкилотлар томонидан жамғармага қайтариш тизимини яратиш;
жаҳон тажрибаси асосида устав фондида 50 ва ундан ортиқ фоиз давлат улуши бўлган хўжалик жамиятларининг ҳамда давлат ташкилотларининг фойда солиғини тўлагунга қадар фойданинг 10 фоизгача миқдоридаги мажбурий ажратмаларини «тубдан янгиловчи» инновациялар яратишга ва жорий қилишга йўналтириш;
қайтарилган капитални ишлаб чиқарувчи ташкилот муаммоларини бартараф этиш ва келажакда ташкилот учун қўшимча самарадорлик (қўшимча капитал) келтирадиган лойиҳаларга мақсадли йўналтириш механизмларини ишга тушириш;
ишлаб чиқариш ташкилотлари ва тадбиркорлик субъектлари билан ҳамкорликда улушли молиялаштириш механизмига мувофиқ янги ишланмаларни жорий этиш асосида яратилган интеллектуал мулкни ишланма эгалари билан биргаликда патентлаш амалиётини йўлга қўйиш;
«Тармоқ-ҳудуд-илмий/олий таълим ташкилот» циклик жараёнида инновацион ташкилотларни илмий фаолият натижалари билан қўллаб-қувватлашга қаратилган S2B (science to business) платформасини яратиш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Савдо-саноат палатаси.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилотлар: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги.
§ 4.6. Таълимнинг барча босқичларида яратувчанлик, инновацион тадбиркорлик ва рационализаторлик кўникмаларини ривожлантириш орқали инновацион фаолиятни бошқаришда инсон капиталини янада ривожлантириш
Ушбу йўналишда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилади:
талаба ёшларда инновациянинг дастлабки илмий, терминологик, технологик тушунчаларини шакллантириш орқали инновацион фаолиятдаги ролини ошириш;
илм-фан ва инновацион фаолиятга кириб келаётган ёшлар, стажёр-тадқиқотчи ва таянч докторантларнинг билими ва савиясини ошириш мақсадида ўз иқтидорларини ва рационализаторлик қобилиятларини намоён қилишлари учун жозибадор рағбатлантириш механизмларини, интеллектуал рақобат муҳитини яратиш;
иқтидорли мактаб ўқувчилари ва талаба ёшларни ўзида жамлаган Ёшлар академияси фаолиятини янада ривожлантириш ва қамров доирасини ошириш орқали ёшларнинг илмий ҳамда инновацион фаоллигини қўллаб-қувватлаш;
олий таълим ташкилотларидаги инновацион марказлар, технопарклар ҳамда ҳудудий инновация марказлари ва бизнес-инкубаторларда стартап лойиҳаларни акселерациядан ўтказиш дастурларини кенг жорий этиш;
инновация ва технологик фаолиятни бошқариш йўналишида юқори малакали кадрлар тайёрлаш ва уларнинг мунтазам илмий-амалий стажировкаларини ташкил қилиш;
олий таълим ташкилотларининг молиявий барқарорлигини яхшилаш, илм-фан ва ишлаб чиқаришдаги интеграциясини мустаҳкамлаш, жаҳон илм-фани ва таълим дастурлари билан ҳамоҳанглигини таъминлаш ҳамда иқтисодиёт тармоқлари эҳтиёжларини қондирувчи таълим йўналишлари ва мутахассисликлари бўйича кадрлар билан таъминлашга қаратилган «Инновацион университет» концепциясини ишлаб чиқиш ва босқичма-босқич жорий этиш.
Масъул ижрочи ташкилотлар: Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги.
Мувофиқлаштириш учун масъул ташкилот: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги.
5-боб. Стратегияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар
Стратегияни амалга ошириш давомида қуйидаги натижаларга эришилади:
ёшларда яратувчанлик, инновацион тадбиркорлик ва рационализаторлик қобилиятларини шакллантириш;
инновацион фаолиятни микро ва макро даражада амалга ошириш ва ривожлантиришни таъминлаш бўйича инновациялар соҳасидаги мутахассисларни кўпайтириш;
халқаро майдонда мамлакатнинг илмий салоҳиятини оширишга йўналтирилган, инновацияларнинг кенг жорий этилишида бозор талабларига мослашувчан миллий инновацион инфратузилмасини шакллантириш ва модернизация қилиш;
ресурс сафарбарлигининг узлуксиз занжирини яратиш орқали илм-фан ва ишлаб чиқариш интеграциясини мустаҳкамлаш;
олий таълим муассасаларида тадбиркорлик муҳитини яратиш ва ихтисослаштирилган «спин-офф» компанияларини ташкил этиш;
миллий иқтисодиётга инновацион маҳсулотлар ва ечимларни ишлаб чиқиб, жорий қилишнинг замонавий «занжири» ва ягона тизимини яратиш орқали мамлакатда инновациялар ва технологиялар соҳасининг инвестицион жозибадорлигини ошириш, манфаатдорлик ва рақобат муҳитини яратган ҳолда хорижий инвестициялар ва техник-кўмак грантлари, шунингдек, венчур ташкилотлари ҳамда тегишли молия бозорларининг турли воситалари орқали молиялаштириш ҳажмини ошириш;
«тубдан янгиловчи» инновацияларга асосланган кичик ва ўрта бизнес компаниялари ва стартаплар сонини кўпайтириш;
«самарадор» инновация салоҳиятига эга илмий ишланмалар ва стартап ташаббусларни тижоратлаштириш даражасини ошириш;
жаҳон андозалари асосида стартап ва кичик инновацион ташкилотларни бирлаштириш орқали инновацион кластерларни ва йирик ташкилотларни ташкил этиш, мавжудларини модернизация қилиш, илмий-техник ва методологик қўллаб-қувватлаш ҳамда иқтисодиёт тармоқлари бўйича диверсификациялаш;
«тубдан янгиловчи» инновацияларга хусусий секторни кенг жалб этиш ва уларнинг инновацион фаоллигини ошириш;
ҳудудларнинг инновацион фаоллиги ва илмий салоҳиятини ошириш;
илмий ҳажмдор ва инновацион маҳсулот ва хизматларнинг жаҳон бозоридаги экспорт ҳажмини ошириш;
халқаро сифат сертификатига эга, ички ва ташқи бозорда рақобатбардош бўлган миллий бренд маҳсулотларини кўпайтириш;
«тубдан янгиловчи» инновацияларга асосланган янги ишлаб чиқариш орқали ёшлар ва хотин-қизлар ҳамда хорижий давлатларда ташқи миграция фаолияти орқали меҳнат қилаётган меҳнатга лаёқатли аҳоли қатламини юқори даромадли муносиб янги иш ўринлари билан таъминлаш;
«тубдан янгиловчи» инновацияларга асосланган янги ишлаб чиқариш ва ресурсларни тежайдиган технологияларни кенг жорий этиш орқали саноатнинг самарадорлиги ва ҳажмини ошириш;
янги рақобатбардош ва юқори технологияли маҳсулотларнинг арзонлаштирилган ва ҳаммабоп катта ҳажмли ишлаб чиқаришини ташкил этиш орқали қўшимча иқтисодий қиймат (капитал) яратиш;
мамлакатда ўзаро манфаатдорлик, рағбат ва рақобатга асосланган «инновация — капитал — инновация» циклик жараёнини таъминлаш ҳамда бу жараёнда ишланма эгаси, тадбиркорлар ва инвесторларнинг мулкка эгалик ҳуқуқини кафолатлаш;
мунтазам равишда ўз эҳтиёжлари ва муаммолари ечимига қаратилган «тубдан янгиловчи» инновацияларга сармоя киритиш маданиятига эга инновацион фаол ва ташаббускор жамиятни шакллантириш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 6 июлдаги ПФ-165-сон Фармонига 2-ИЛОВА
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишнинг
Т/р Кўрсаткичлар Ўлчов бирлиги Амалдаги кўрсаткич Йиллар бўйича кўрсаткичлар 2023 2024 2025 2026 1. Глобал инновацион индекс рейтингида Ўзбекистоннинг ўрнини яхшилаш ўрин 86 82 81 79 77 2. Инновацион фаолият инфратузилма субъектлари ( технологик парклар, технологиялар трансфери марказлари, инновацион кластерлар, венчур фондлар, инновация марказлари, бизнес-инкубаторлар ва акселератор ) сони дона 25 45 55 65 75 3. Инновацион фаол тадбиркорлик субъектлари сони (саноат ишлаб чиқариш ташкилотларининг умумий сонида) дона 613 930 1 215 1 500 2 250 4. Илмий ҳажмдор маҳсулотлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган янги инновацион (spin-off) корхоналар сони дона 0 14 22 28 36 5. Ташқи бозорларга умумий экспортда юқори технологияли маҳсулотлар экспортининг улуши % 2,1 3 4 5 6 6. Ички ва ташқи бозорларда тижоратлаштирилган илмий ишланмалар сони дона 150 250 275 300 325 7. Хусусий секторнинг ишланма ва тадқиқотларга инвестициялари ҳажми млн сўм 2 804 3 500 4 750 6 000 8 250 8. Ишланма ва тадқиқотларга ажратилган хорижий грантлар млрд сўм 0 35 83 141 224 9. Инновацион фаолият, шу жумладан IT-паркларда амалга оширилаётган стартап лойиҳалар натижасида яратилган иш ўринлари сони дона 6000 9000 13500 18000 25000 10. Илмий фаолиятга оид давлат дастурлари доирасида ажратилган маблағлар улушида тадқиқот ва ишланмаларга ажратилган харажатлар (фоизда) фоиз 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 11. Яратилган янги технологиялар сони дона 69 89 186 284 288 12. Интеллектуал мулкдан келадиган тушумлар ( жами экспортдаги улуши ) фоиз 0 0,02 0,03 0,04 0,05 13. Рўйхатга олинган йиллик патентлар сони дона 30 39 82 131 184 14. Илмий тадқиқотчилар сони нафар 15 000 16 500 18 000 19 600 21 500 15. Ходимлари орасида илмий тадқиқотчилар бўлган корхоналар ( жами йирик тижорат корхоналарга нисбатан фоизда ) фоиз 13 14 15 16 17 16. Илм-фан ва муҳандислик соҳасида битирувчилар сони ( жами битирувчиларга нисбатан фоизда ) фоиз 35,5 36,9 38,5 40,1 41,8 17. Илмий техник нашрлардаги ( Web of Science маълумотлар базасида ) мақолалар сони дона 900 1 000 1 150 1 300 1 500
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 6 июлдаги ПФ-165-сон Фармонига 3-ИЛОВА
2022 — 2026 йилларда Ўзбекистон Республикасининг инновацион ривожланиш стратегиясини амалга оширишнинг ҳудудлар кесимидаги
Кўрсаткичлар Инновацион фаолият инфратузилма субъектлари сони Технологик инновациялар билан шуғулланувчи маҳаллий саноат корхоналарининг сони Ҳудудда яратилган янги технологиялар сони Ҳудудда рўйхатга олинган йиллик патентлар сони Хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликда амалга оширилаётган илмий, инновацион ва технологик лойиҳалар сони Маҳаллий хусусий секторнинг ишланма ва тадқиқотига инвестиция ҳажми Стартаплар сони Ишланма ва тадқиқотларга ажратилган хорижий грантлар бирлик бирлик бирлик дона дона млн сўм бирлик млрд сўм Ҳудудлар Йиллар Қорақалпоғистон Республикаси 2023 4 6 7 2 3 780,8 10 8,5 2024 5 14 12 5 6 1 630,8 27 20 2025 5 22 15 9 10 2 540,8 52 35 2026 6 32 16 14 14 3 490,8 91 55 Андижон вилояти 2023 4 10 9 8 2 850 13 5 2024 4 22 14 16 5 1 780 33 11,5 2025 5 34 24 26 9 2 740 61 19,5 2026 6 49 24 37 15 3 730 103 30,5 Бухоро вилояти 2023 2 8 7 3 2 240,5 11 1,3 2024 2 17 11 7 4 551 29 3,5 2025 3 27 15 10 6 876 49 6,6 2026 3 39 15 14 9 1 226 79 10,6 Жиззах вилояти 2023 3 6 6 2 3 400 6 1,4 2024 4 12 9 4 2 820 17 3,6 2025 5 19 14 6 3 1 270 32 6,6 2026 6 27 15 9 3 1 760 50 11,9 Қашқадарё вилояти 2023 3 7 6 2 2 200 7 0,8 2024 4 14 8 5 5 480 25 2 2025 5 22 10 8 8 780 50 3,5 2026 5 32 10 11 12 1 130 87 5,9 Навоий вилояти 2023 4 9 10 5 6 355 20 0,8 2024 4 19 14 10 14 775 45 2 2025 5 29 17 16 22 1 255 75 3,5 2026 7 40 17 22 31 1 775 108 5,9 Наманган вилояти 2023 3 7 7 3 2 350 15 0,8 2024 4 14 15 6 4 730 35 2 2025 5 22 25 10 7 1 160 60 3,5 2026 5 31 25 14 10 1 640 92 5,7 Самарқанд вилояти 2023 3 6 5 3 2 200 15 0,8 2024 3 13 6 5 6 460 44 2 2025 3 21 9 7 9 750 79 3,5 2026 4 29 10 10 12 1 100 119 5,9 Сирдарё вилояти 2023 3 7 3 1 1 180 7 2 2024 5 13 8 3 3 440 23 4,5 2025 5 21 12 5 5 740 48 7,5 2026 5 29 12 7 7 1 090 86 11,5 Сурхондарё вилояти 2023 2 8 4 1 2 210 7 0,8 2024 3 16 8 3 4 260 21 2 2025 4 25 12 5 7 300 41 3,5 2026 4 34 12 7 10 350 72 5,9 Тошкент вилояти 2023 4 8 4 2 2 300 15 0,8 2024 4 17 9 4 4 640 38 2 2025 5 27 14 7 6 1 060 69 3,5 2026 6 39 14 10 9 1 560 109 5,9 Фарғона вилояти 2023 2 5 6 2 2 280 9 0,8 2024 3 11 12 4 4 600 27 2 2025 4 17 33 6 7 950 55 3,5 2026 4 23 33 8 10 1 370 96 5,9 Хоразм вилояти 2023 3 4 3 1 1 180 30 0,7 2024 4 4 6 1 1 250 40 1,1 2025 4 5 10 2 2 280 49 1,5 2026 5 5 10 2 2 300 60 2,4 Тошкент шаҳри 2023 5 30 12 4 8 1 500 55 11 2024 6 75 54 9 17 3 300 121 24,3 2025 7 130 74 14 28 5 400 196 39,8 2026 9 190 75 19 39 7 550 285 61,2
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 6 июлдаги ПФ-165-сон Фармонига 4-ИЛОВА
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида инновацион ҳудудга айлантирилаётган туман (шаҳар)лар
№ Ҳудудлар Туман (шаҳар)лар 1. Қорақалпоғистон Республикаси Мўйноқ тумани Нукус тумани 2. Андижон вилояти Булоқбоши тумани Марҳамат тумани 3. Бухоро вилояти Ғиждувон тумани Ромитан тумани 4. Жиззах вилояти Дўстлик тумани Пахтакор тумани 5. Қашқадарё вилояти Қарши тумани Нишон тумани 6. Навоий вилояти Кармана тумани Қизилтепа тумани 7. Наманган вилояти Давлатобод тумани Чуст тумани * 8. Самарқанд вилояти Нуробод тумани Ургут тумани 9. Сирдарё вилояти Боёвут тумани Сирдарё тумани 10. Сурхондарё вилояти Олтинсой тумани Термиз тумани 11. Тошкент вилояти Оҳангарон тумани Чирчиқ шаҳри 12. Фарғона вилояти Олтиариқ тумани Бувайда тумани 13. Хоразм вилояти Гурлан тумани Урганч тумани 14. Тошкент шаҳри Мирзо Улуғбек тумани Олмазор тумани
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 6 июль,
ПФ-165-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
STRATEGIYASI
MAQSADLI KOʻRSATKICHLARI
MAQSADLI KOʻRSATKICHLARI
ROʻYXATI
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida
2019 — 2021-yillarga moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasini innovatsion rivojlantirish strategiyasining amalga oshirilishi natijasida iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada, shu jumladan qishloq xoʻjaligi, energetika, qurilish, taʼlim, sogʻliqni saqlashda innovatsion va texnologik rivojlanishni taʼminlash va ragʻbatlantirish borasida katta yutuqlarga erishildi. Xususan:
respublikamiz 81 ta indikator boʻyicha baholanadigan Global innovatsion indeksi reytingida 2015-yilga nisbatan 36 ta pogʻonaga koʻtarildi;
innovatsiya va ilm-fan sohalariga Davlat budjetidan ajratiladigan yillik mablagʻlar hajmi 2018-yilga nisbatan 3 baravarga oshirildi va 1,5 trillion soʻmga yetkazildi;
yosh olimlar 2018-yilda 6,5 ming nafar boʻlgan boʻlsa, 2022-yilda ularning soni 10,8 ming nafarni tashkil etdi, yaʼni bir yarim baravarga oʻsdi;
oxirgi 4 yilda innovatsion faoliyatni moliyalashtirish boʻyicha maxsus institutlar (innovatsion jamgʻarmalar, venchur tashkilotlar va boshqalar) soni 28 taga yetkazildi;
2018-yildan boshlab har yili oʻtkazilayotgan Xalqaro innovatsion gʻoyalar haftaligi — “Innoweek.uz” xorijiy innovatsion va ilmiy markazlar, investitsion fondlar, texnologik agentliklar, texnoparklar va biznes-inkubatorlarni bir maqsad yoʻlida jamlovchi innovatsion texnologiyalar platformasiga aylanmoqda.
Shu bilan birga, iqtisodiyotning real sektorida ilmiy va innovatsion ishlanmalarni tijoratlashtirish darajasi, ilm-fan, taʼlim va sanoat oʻrtasidagi hamkorlik aloqalari nisbatan past boʻlib qolmoqda.
Respublikada innovatsion rivojlanishni jadallashtirish, iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida innovatsiyalar va texnologiyalarni keng tatbiq qilish, inson kapitalini, ilm-fan va innovatsiya sohalarini rivojlantirish maqsadida:
1. 2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Strategiyaning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin:
innovatsion infratuzilma subyektlari (innovatsion texnologik park, texnologiyalar transferi markazi, innovatsion klaster, venchur tashkiloti, innovatsiya markazi, startap akselerator, inkubator) tarmogʻini shakllantirish orqali startap tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash hamda yirik hajmli ishlab chiqarishni (kapital yaratish) tashkil etish;
innovatsion faoliyatni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish orqali innovatsion faol tashkilotlar ulushini oshirish;
kichik tadbirkorlikning innovatsion faolligini oshirish orqali hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy jadal oʻsishini taʼminlash;
yangi turdagi mahsulotlar va innovatsion texnologiyalar yaratishning gʻoyadan yakuniy isteʼmolchigacha boʻlgan kompleks tizimini taʼminlash orqali innovatsiyalarga boʻlgan talabni ragʻbatlantirish;
yaratilgan kapitalni “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga qayta yoʻnaltirish tizimini shakllantirish;
taʼlimning barcha bosqichlarida yaratuvchanlik, innovatsion tadbirkorlik va ratsionalizatorlik koʻnikmalarini rivojlantirish orqali innovatsion faoliyat boshqaruvida inson kapitalini yanada rivojlantirish.
Belgilansinki, Strategiya erishilgan natijalar va maqsadli koʻrsatkichlar boʻyicha tegishli asosiy yoʻnalishlardan kelib chiqqan holda, 2024-yildan boshlab alohida-alohida tasdiqlanadigan “Yoʻl xaritasi” asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
3. Quyidagilar:
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishning maqsadli koʻrsatkichlari (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli koʻrsatkichlar) 2-ilovaga muvofiq;
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishning hududlar kesimidagi maqsadli koʻrsatkichlari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
4. Belgilansinki:
a) Maqsadli koʻrsatkichlar, shu jumladan quyidagilarni nazarda tutadi:
innovatsion faol tadbirkorlik subyektlari (sanoat ishlab chiqarish tashkilotlari) sonini 613 tadan 2 250 tagacha yetkazish;
innovatsion infratuzilma subyektlari (texnoparklar, texnologiyalar transferi markazlari, innovatsion klasterlar, venchur tashkilotlar, innovatsiya markazlari, biznes-inkubatorlar va akseleratorlar) sonini 3 baravarga oshirish;
innovatsion faoliyat, shu jumladan, IT-parklarda amalga oshirilayotgan startap loyihalar natijasida yaratiladigan yangi ish oʻrinlari sonini 4 baravarga oshirish;
ichki va tashqi bozorlarda tijoratlashtirish natijasida yaratiladigan yangi innovatsion ishlanmalar sonini 2 baravarga oshirish;
b) Strategiyani hududlar kesimida amalga oshirishning maqsadli koʻrsatkichlari, shu jumladan quyidagilarni nazarda tutadi:
hududdagi innovatsion faoliyat infratuzilma subyektlari sonini 494 tagacha yetkazish:
texnologik innovatsiyalar bilan shugʻullanuvchi mahalliy sanoat korxonalari sonini 600 tagacha yetkazish;
hududlarda yaratiladigan yangi texnologiyalar sonini 288 tagacha oshirish;
hududlarda yillik roʻyxatga olingan patentlar sonini 184 tagacha yetkazish;
xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan ilmiy, innovatsion va texnologik loyihalar sonini 183 tagacha oshirish;
innovatsion startaplar sonini 1 437 tagacha yetkazish.
5. 2022-yil 1-avgustdan boshlab innovatsion mahsulotlar ishlab chiqarishni tashkil etishda “tarmoq-hudud-ilmiy/oliy taʼlim tashkilot” zanjirining quyidagilarga asoslangan yaxlit tizimi joriy etilsin:
hududiy tarmoq tashkilotlari innovatsiyalarga boʻlgan ehtiyoj(lar) portfelini ishlab chiqib, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining hududiy boshqarmalariga taqdim etadi;
Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining hududiy boshqarmalari tarmoq muammolarining ilmiy yechimini taʼminlash boʻyicha ijrochi ilmiy/oliy taʼlim tashkilotini (innovatsion spin-off kompaniyasini) tanlov asosida aniqlaydi;
tanlov natijalariga koʻra ilmiy/oliy taʼlim tashkiloti (innovatsion spin-off kompaniya) “1+1” prinsipi asosida tarmoq tashkilotlari bilan birga ishlab chiqilgan loyihalarni moliyalashtiradi;
Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi tomonidan ishlab chiqarilishi bozorda muvaffaqiyatli oʻzlashtirilgan innovatsion mahsulotlarni kengaytirish va kelgusida seriyalab sanoatda ishlab chiqarishni tashkil etish maqsadida investitsiya portfeli ishlab chiqiladi.
Innovatsion rivojlanish vazirligi (I.Abduraxmonov) bir oy muddatda mazkur bandda nazarda tutilgan “tarmoq-hudud-ilmiy/oliy taʼlim tashkilot” zanjirini amaliyotga toʻliq va sifatli tatbiq qilish boʻyicha tartibni ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
6. Belgilansinki:
a) 2022-yil 1-avgustdan “tubdan yangilovchi” innovatsiyalar yaratishni ragʻbatlantirishning quyidagi tizimi joriy etiladi:
mahalliy ilmiy tashkilotlar va korxonalarga innovatsion tovarlar va dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqish, joriy etish va texnik qoʻllab-quvvatlash boʻyicha davlat organlari va yirik davlat tashkilotlari bilan shartnomalarni toʻgʻridan-toʻgʻri imzolash huquqi berilib, savdo xaridlari Elektron kooperatsiya portali orqali amalga oshiriladi;
ustav fondida 50 va undan ortiq foiz davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlarida (“Oʻzbekiston Respublikasi milliy investitsiya jamgʻarmasi” AJ bundan mustasno) foyda soligʻini toʻlagunga qadar foydaning 10 foizgacha miqdoridagi (“Navoiy kon-metallurgiya kombinati” AJ va “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJda 10 milliard soʻm qatʼiy belgilangan miqdordagi) ajratmalari hisobidan korxonalarning alohida hisob raqamida shakllantiriladigan Innovatsion faoliyatni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmalari (keyingi oʻrinda — Jamgʻarma) tashkil etiladi. Bunda:
Jamgʻarma yuridik shaxs hisoblanmaydi va uning mablagʻlari “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarni yaratishga va joriy qilishga yoʻnaltiriladi;
Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan loyihalar portfeli Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan kelishiladi;
Bosh vazir oʻrinbosari S.Umurzakov ustav fondida 50 va undan ortiq foiz davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari tomonidan mazkur bandning toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan mablagʻlarni Jamgʻarmalarga oʻz vaqtida ajratish va undan maqsadli foydalanish ustidan tizimli nazoratni amalga oshiradi, shuningdek, har yarim yilda ular rahbarlarining hisobotini eshitadi.
Moliya vazirligi Hisob palatasi hamda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda ustav fondida 50 va undan ortiq foiz davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlarida jamgʻarma tashkil etilishi, uning mablagʻlari tasdiqlangan miqdorda shakllantirilishi hamda maqsadli sarflanishi ustidan nazorat oʻrnatsin;
b) ishlab chiqarish korxonalari va tadbirkorlik subyektlari bilan hamkorlikda ulushli moliyalashtirish mexanizmiga muvofiq yangi ishlanmalarni joriy etish asosida yaratilgan innovatsiyalarni — intellektual mulkni ishlanma egalari bilan birgalikda patentlash va tijoratlashtirishni tashkil etish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi.
7. Quyidagilar:
2026-yilga kelib mamlakatimiz Global innovatsion indeks reytingi boʻyicha jahonning 77 ta ilgʻor mamlakati qatoriga kirishiga erishishni bosh maqsad qilib qoʻyganligi;
2021-yilda Global innovatsion indeks reytingi eʼlon qilinganligi, unda Oʻzbekiston oʻtgan yilga nisbatan 7 ta pogʻonaga koʻtarilib, 132 ta davlat orasida 86-oʻrinni egallaganligi, shu sababli eng katta pogʻona yuqorilagan mamlakatlar top-10 taligiga kirganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
Xalqaro reyting va indekslar bilan ishlash boʻyicha respublika kengashi (T.Narbayeva) Innovatsion rivojlanish vazirligi, manfaatdor vazirlik, idora va tashkilotlar bilan birgalikda bir oy muddatda Global innovatsion indeks reytingida Oʻzbekiston Respublikasining oʻrnini yaxshilash boʻyicha 2022 — 2026-yillarga moʻljallangan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin va amalga oshirsin.
8. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda yetakchi xorijiy universitetlar bilan hamkorlikda “Innovatsion menejment”, “Loyiha boshqaruvi”, “Tijoratlashtirish”, “Intellektual mulkni boshqarish” yoʻnalishlari boʻyicha oʻquv dasturlarini ishlab chiqsin va 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab tegishli oliy taʼlim muassasalarida joriy qilsin.
Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan birgalikda mehnat bozorida innovatsion rivojlanish yoʻnalishidagi kadrlarga boʻlgan real ehtiyojdan kelib chiqib tayyorlangan kadrlar taqsimotini va bandligini taʼminlash choralarini koʻrsin.
9. Namangan viloyati Chust tumani hokimining innovatsiyalarni rivojlantirish masalalari boʻyicha oʻrinbosari lavozimi joriy etilganligi hamda uning faoliyati davomida ijobiy koʻrsatkichlarga erishilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining oʻz tuman (shahar)larining iqtisodiy salohiyatidan kelib chiqib, innovatsion hududga aylantirish maqsadida har bir hududda qoʻshimcha tuman (shahar)larni belgilash haqidagi taklifiga rozilik berilsin hamda ushbu hududlar roʻyxati 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Nukus, Marhamat, Romitan, Doʻstlik, Nishon, Karmana, Urgut, Sirdaryo, Oltinsoy, Ohangaron, Oltiariq va Gurlan hamda mazkur Farmonning 4-ilovada keltirilgan tumanlarda hokimning innovatsion rivojlanish masalalari boʻyicha oʻrinbosari lavozimlari joriy qilinsin.
Belgilansinki:
hokim oʻrinbosarlari lavozimlari tegishli tuman budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi;
Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining hududiy boshqarmalari hamda tegishli tuman hokimlarining innovatsion rivojlanish masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari hamkorligini tashkillashtiradi.
Bosh vazir oʻrinbosari S.Umurzakov Innovatsion rivojlanish vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari bilan birgalikda bir oy muddatda innovatsion rivojlanish masalalari boʻyicha hokimlarning oʻrinbosarlari lavozimlari kiritilgan tumanlarni innovatsion hududlarga aylantirish boʻyicha dasturlarni ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
10. Belgilansinki, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-apreldagi PF-6198-son Farmoni bilan innovatsiyalarni joriy etish vazifasi yuklatilgan rahbar oʻrinbosarlarining bazaviy lavozim maoshiga har oylik 30 foiz miqdoridagi ustamalar tegishli vazirlik, idora va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organining budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan (budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasi mavjud boʻlmagan taqdirda Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlar doirasida), xoʻjalik birlashmalari, ustav fondida davlat ulushi 50 foiz va undan yuqori boʻlgan yirik tashkilotlarning oʻz mablagʻlari hisobidan toʻlanadi.
11. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga quyidagi qoʻshimcha vazifalar yuklatilsin:
iqtisodiyot tarmoqlari, hududlar, ilmiy va oliy taʼlim tashkilotlarining innovatsion faoliyati natijalari yillik reytingini yuritish;
ilmiy va oliy taʼlim tashkilotlarining ilmiy faoliyati boʻyicha baholash hamda yangi ilmiy ishlanma va texnologiyalar yaratish loyihalarini moliyalashtirishning yangi tizimlarini ishlab chiqish;
Elektron kooperatsiya portali orqali amalga oshiriladigan innovatsion mahsulot va xizmatlarni toʻgʻridan-toʻgʻri xarid qilishga oid shartnomalarning reyestrini yuritish;
investitsion loyihalarda innovatsiyalarni joriy qilish, hududlarda oʻzlashtiriladigan investitsiya loyihalarini texnologik yechimlar bilan toʻldirish, shu yoʻnalishlarga investitsiya olib kelinishida koʻmaklashish.
12. Ushbu Farmon ijrosini samarali tashkil qilish, ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari S.U. Umurzakov hamda innovatsion rivojlanish vaziri I.Yu. Abduraxmonov zimmasiga yuklansin.
Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan 2023-yil 1-yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga axborot berilsin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son Farmoniga 1-ILOVA
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish
1-bob. Kirish qismi
Soʻnggi besh yillik islohotlar natijasida respublikada taʼlim sifati va qamrovini oshirish hamda rivojlantirish, kadrlar tayyorlash tizimining iqtisodiyot ehtiyojlariga moslashuvchanligini taʼminlash, ilmiy-innovatsion faoliyatni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish, mamlakatning innovatsion salohiyatini shakllantirish va yanada takomillashtirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqishga qaratilgan normativ-huquqiy asoslar ishlab chiqildi va tubdan yangilandi.
Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari bilan Oʻzbekiston Respublikasini 2019 — 2021-yillarda innovatsion rivojlantirish strategiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, Ilm-fanni 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, “Raqamli Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga moʻljallangan strategiyasi, 2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi tasdiqlandi. Shuningdek, “Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisida”, “Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida”, “Taʼlim toʻgʻrisida”gi qonunlari qabul qilindi.
Bundan tashqari, 2019 — 2021-yillarda innovatsion rivojlantirish strategiyasi doirasida ilm-fan sohasiga Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar hajmi 3 baravarga oshdi, yosh olimlar soni 6,5 ming nafardan 10,8 ming nafargacha yetdi, innovatsion faoliyatni moliyalashtirish boʻyicha maxsus institutlar tashkil qilindi.
Qabul qilingan hujjatlarning amaliyotga joriy qilinishi 2026-yilgacha boʻlgan davrda respublikamizda innovatsion ekotizimning tegishli elementlari toʻliq shakllanishi va izchil rivojlanishiga xizmat qiladi.
Qabul qilingan uzoq muddatli dasturlarning amalga oshirilishi natijasida yuz beradigan tizimli oʻzgarishlar, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi ilm-fan hamda oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyalarida koʻzda tutilgan islohotlar oliy taʼlim tizimi qamrovi, sifati va salohiyatini tubdan oʻzgartirishi hamda pirovardida zamonaviy bilimga ega oliy maʼlumotli, ilmiy salohiyatli bitiruvchilar sonining keskin ortishiga olib keladi.
Keyingi yillardagi eng ustuvor va oʻziga xos vazifa bu — tezkorlik bilan zamonaviy texnologiyalarga asoslangan, yuqori ish haqi taklif etadigan yangi ish oʻrinlarini yaratish boʻlib qoladi. Muammoning amaliy yechimlaridan biri sifatida innovatsiya — yuqori texnologik ish oʻrni tamoyiliga asoslangan mamlakatning oʻziga xos rivojlanish xususiyatlariga qaratilgan alohida strategik amaliy dasturlar ishlab chiqish zarur.
Shu bois, Oʻzbekiston Respublikasi 2022 — 2026-yilgacha innovatsion rivojlanish strategiyasining yuqori texnologik va ilm-fanga asoslangan yangi va zamonaviy ishlab chiqarish quvvatlarini hamda yuqori ish haqiga ega ish oʻrinlarini yaratish orqali uzoq muddatli yoʻnalishlari hamda rivojlanish dasturlari belgilab berilmoqda.
§ 1. Innovatsion ekotizim tasnifi
Jahon tajribasiga muvofiq innovatsion ekotizim oʻzaro bogʻliq boʻlgan “tubdan yangilovchi” (disruptive), “barqaror” (sustainable) va “samarador” (efficiency) innovatsiyalardan tarkib topgan.
“Tubdan yangilovchi” innovatsiyalar yangi turdagi mahsulotlar ishlab chiqarish yoki xizmat turlarini tashkil qilishdan iborat boʻlib, aksariyat holatlarda kapital talab qiladi, biroq koʻplab yangi ish oʻrinlarini yaratishga sabab boʻlishi bilan katta ahamiyat kasb etadi.
“Barqaror” (sustainable) innovatsiyalar — tez oʻzgaruvchan isteʼmol bozorida “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarning barqarorligini taʼminlash va muntazam tarzda takomillashtirib borishdan iborat boʻlib, yangi ish oʻrinlarini yaratmaydi va katta mablagʻ talab qilmaydi (“tubdan yangilovchi” innovatsiyalar innovatsiya bozorini va xaridorini muqimlashtirib, jozibadorligini taʼminlab turadi).
Innovatsion ekotizimdagi keyingi zanjir “samarador” (efficiency) innovatsiyalar boʻlib, “barqaror” innovatsiyalarni arzonlashtirish va koʻlamini kengaytirish hisobiga katta miqdordagi kapitalni yaratadi, biroq ish oʻrinlari kamayishiga olib keladi. Yangi ish oʻrinlariga ehtiyojni yana qoplash uchun yaratilgan kapitalning bir qismi, tabiiyki, “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga yoʻnaltirilib, siklik jarayonni davriy ravishda davom ettirish lozim. Shu sababli, yangi ish oʻrinlariga ehtiyojni qoplash uchun yaratilgan kapitalning bir qismi “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga qayta yoʻnaltiriladi.
2-bob. Mamlakat innovatsion rivojlanishining mavjud muammolari
Hozirgi kunda yaqin kelajakda innovatsion rivojlanish sohasida hal etilishi zarur boʻlgan quyidagi asosiy muammolar saqlanib qolmoqda:
birinchidan, mamlakatimizda har yili 600-700 ming aholi mehnat bozoriga kirib kelmoqda. Shuningdek, oliy taʼlim bilan qamrov 2016-yilga nisbatan 9 foizdan 38 foizgacha oshdi va bu koʻrsatkich yaqin kelajakda 50 foizgacha yetkaziladi. Bu esa oliygohlar bitiruvchilarini yuqori texnologik ish oʻrinlari bilan taʼminlashning samarador mexanizmlarini ishlab chiqishni talab etmoqda;
ikkinchidan, aholi bandligi va daromadlarini oshirishga har tomonlama koʻmaklashish, ishsizlar, ayniqsa, yoshlar va xotin-qizlar, mehnat bozoriga ilk bor kirib kelayotgan bitiruvchilar bandligini taʼminlashda innovatsiyalar yordamida ishlab chiqarish tashkilotlari va xizmat koʻrsatishning turlarini oshirish orqali koʻplab yangi ish oʻrinlari yaratish, tadbirkorlik subyektlari faoliyatini yanada ragʻbatlantirish hamda tarmoq tashkilotlari va klasterlar, venchur tashkilotlari va tegishli moliya bozorlarining turli vositalari koʻmagida kapital yaratishni, yaʼni arzonlashtirilgan va hammabop ishlab chiqarishni (“birni-mingga” aylantiradigan) taʼminlash tizimiga oʻtishga katta ehtiyoj mavjud;
uchinchidan, ilmiy-tadqiqot va innovatsion loyihalarni davlat-xususiy sheriklikda moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish va hajmini oshirish, xalqaro moliya tashkilotlari va jamgʻarmalari mablagʻlarini jalb qilish hamda tadbirkorlikka zarur koʻnikmalarni texnoparklar, innovatsion markazlar va yoshlar texnoparklari orqali kichik va innovatsion tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlashni talab etmoqda;
toʻrtinchidan, hududlarning iqtisodiy ixtisoslashuvi, ilmiy-texnik salohiyati va mavjud resurslarini hisobga olgan holda innovatsion rivojlanishning hududiy dasturlari ishlab chiqilmagan hamda ishlab chiqarishning texnik va texnologik bazasi uzluksiz yangilanishini taʼminlashga qaratilgan yechimlarni joriy qilishda innovatsion texnologiyalarga urgʻu va ustuvorlik berish talab qilinmoqda;
beshinchidan, muvaffaqiyatli startap loyihalarni seriyali ishlab chiqarish bosqichlarida innovatsion texnoparklar va erkin iqtisodiy zonalar aʼzoligiga qabul qilish orqali maqbul qoʻllab-quvvatlash mexanizmlari ishlab chiqilmagan, xususiy sektorning yangi ilmiy ishlanmalarga boʻlgan qiziqishini kuchaytirish va innovatsiyalarni “hamkorlikda moliyalashtirish”ga (co-finance) boʻlgan manfaatdorligini ragʻbatlantirish uchun maxsus qoʻllab-quvvatlash choralari joriy etilmagan;
oltinchidan, respublikada “tubdan yangilovchi” — “barqaror”-”samarador” innovatsiyalarning siklik munosabatlarini (yaʼni, innovatsiyalarni) yaratish uchun innovatsiyaning oʻzi kapital ishlashi — “tarmoq-hudud-ilmiy/oliy taʼlim tashkilot” davriyligini oʻzida mujassam etgan yaxlit tizim mavjud emas va uning asosiy jarayonlari oʻta tarqoq shaklda qolib ketmoqda.
3-bob. Innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishning ustuvor sektorlari
Innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishda quyidagi sektorlarga ustuvor ahamiyat qaratiladi:
qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish sohasida muqobil va ekologik toza energiya manbai — “yashil” vodorod ishlab chiqarish, saqlash va qoʻllash boʻyicha innovatsion texnologiyalarni yaratish;
yangi kompozit materiallarni ishlab chiqarishga innovatsion texnologiyalarni keng joriy qilish;
robototexnika sohasini rivojlantirishga talaba-yoshlarni keng jalb qilish;
biotexnologik mahsulotlarni yaratish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish hamda biotexnologik ishlanmalarni iqtisodiyot tarmoqlariga joriy etishni tashkil etish;
global iqlim oʻzgarishlari sharoitida suv-tejovchi, tuproq unumdorligini oshiruvchi va yuqori hosildor ekin turlari va hayvon zotlarini yaratish orqali oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan innovatsion texnologiyalarni yaratish;
sanoat va klasterlash (mis va vinochilik) hamda shaharsozlik konsepsiyalarini ishlab chiqish va joriy qilish;
sunʼiy intellekt, buyumlar interneti hamda raqamlashtirish texnologiyalarini joriy qilish.
4-bob. Strategiyaning asosiy maqsadi va yoʻnalishlari
Strategiyaning asosiy maqsadi — mamlakatda kreativ iqtisodiyotni shakllantirishda yangi ish oʻrni yaratishdan boshlab iqtisodiy qiymat (kapital) yaratishgacha boʻlgan “tarmoq-hudud-ilmiy/oliy taʼlim tashkilot” uzluksiz ekotizimni rivojlantirishdir.
Bosh maqsadga erishishda Strategiya quyidagi 6 ta asosiy yoʻnalishlardan iborat:
innovatsion infratuzilma subyektlari (innovatsion texnologik park, texnologiyalar transferi markazi, innovatsion klaster, venchur tashkiloti, innovatsiya markazi, startap akselerator, inkubator) tarmogʻini shakllantirish orqali startap tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash hamda yirik hajmli ishlab chiqarishni (kapital yaratish) tashkil etish;
innovatsion faoliyatni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish orqali innovatsion faol tashkilotlar ulushini oshirish;
kichik tadbirkorlikning innovatsion faolligini oshirish orqali hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy jadal oʻsishini taʼminlash;
yangi turdagi mahsulotlar va innovatsion texnologiyalar yaratishning gʻoyadan yakuniy isteʼmolchigacha boʻlgan kompleks tizimini taʼminlash orqali innovatsiyalarga boʻlgan talabni ragʻbatlantirish;
yaratilgan kapitalni “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga qayta yoʻnaltirish tizimini shakllantirish;
taʼlimning barcha bosqichlarida yaratuvchanlik, innovatsion tadbirkorlik va ratsionalizatorlik koʻnikmalarini rivojlantirish orqali innovatsion faoliyat boshqaruvida inson kapitalini yanada rivojlantirish.
§ 4.1. Innovatsion infratuzilma subyektlari tarmogʻini shakllantirish orqali startap tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash hamda yirik hajmli ishlab chiqarishni (kapital yaratish) tashkil etish
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini inobatga olgan holda mamlakatimizda “klaster” va “klaster siyosati”ning yagona konsepsiyasi hamda qonuniy asoslarini ishlab chiqish;
innovatsion va yuqori texnologiyali mahsulotlar bozorini kengaytirish, startap va kichik innovatsion tashkilotlarni oʻzaro manfaatdor “pinotsitozi” (qamrab olib oʻzlashtirish) mexanizmi asosida innovatsion klasterlar yoki yirik tashkilotlar tashkil etish, mavjudlarini modernizatsiya qilish;
innovatsion klasterlar yoki startaplar “pinotsitozi” orqali yirik tashkilotlarni tashkil qilishda ishtirokchilar huquqi va mulklar sotilishi, litsenziyalanishi va sherikchilikda egalik qilinishi asoslarini yaratish va tartibga solish;
innovatsiyalarni ishlab chiqaruvchilar va isteʼmolchilar oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlash, kichik va oʻrta tashkilotlarning ilm-fan va taʼlim bilan integratsiya qilish hamda ularni qoʻllab-quvvatlash;
bozor talablariga moslashuvchan milliy infratuzilmani rivojlantirish orqali xalqaro sifat sertifikatlariga ega boʻlgan klaster va yirik innovatsion tashkilotlar ulushini oshirish;
yangi raqobatbardosh va yuqori texnologiyali mahsulotlarning arzonlashtirilgan va hammabop katta hajmli ishlab chiqarilishini tashkil etish, mahalliylashtirish hamda samarador innovatsiyalar orqali kapital yaratish;
klasterlar va yirik innovatsion tashkilotlar tomonidan muntazam ravishda oʻz ehtiyojlari va muammolari yechimiga qaratilgan “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga sarmoya kiritish koʻnikmasini shakllantirish, bunda ilmiy-amaliy va uslubiy seminar treninglar tashkil etish va ularning boshqaruv faoliyati sifatini oshirish;
xalqaro ekspertlarni sanoat klasterlarini rivojlantirishga keng jalb etish, xalqaro seminar va forumlar tashkil etish;
mamlakatda ratsionalizatorlik bilan shugʻullanish uchun keng shart-sharoit yaratish va uning normativ-huquqiy asoslarini yaratish;
innovatsion gʻoyalarni prototiplash va kichik seriyali birlamchi ishlab chiqarishni tashkil qilish uchun yoshlar innovatsion texnoparklarini tashkil etish, ularni biznes-inkubatsiya va boshqa konsalting xizmatlarini koʻrsatishni oʻz ichiga olgan jamoaviy foydalanish markazlari va hududiy “FabLab” tajriba-konstruktorlik maydonchalari tarmoqlari hamda prototiplash ustaxonalari bilan taʼminlash;
bozorda joriy qilish uchun istiqbolli innovatsion loyihalarga, startap tashabbuslarga akseleratsiya, logistika va moliyalashtirish xizmatlarini koʻrsatishni oʻz ichiga oluvchi innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi markazlari faoliyatini keng yoʻlga qoʻyish;
ilmiy-tadqiqot institutlari, universitetlar va ishlab chiqarish oʻrtasida yaqin hamkorlikni oʻrnatish, intellektual mulkni sotish uchun litsenziya shartnomalarini tayyorlashda maslahat yordami berish, texnologiyaning isteʼmolchilari bozorini qidirish uchun Texnologiyalarni litsenziyalash markazlarini tashkil etish;
innovatsion tashkilotlarni rivojlantirish hamda ilmiy-innovatsion ishlab chiqarishning uzluksiz zanjirini yaratish;
startap tashabbuslar va loyihalarni moliyalashtirishning zamonaviy mexanizmlarini (venchur, kraudfanding kabi) shakllantirish, raqobat muhitiga asoslangan soddalashtirilgan moliyalashtirish tadbirlarini kengaytirish (boʻlajak olim, xakaton tanlovlari, texnoveys marafonlari kabi);
hududiy innovatsiya markazlari va texnoparklarni malakali kadrlar bilan taʼminlash hamda innovatsiya markazlari uchun yagona boshqaruv tizimini yoʻlga qoʻyish.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilotlar: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi.
§ 4.2. Innovatsion faoliyatni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish orqali innovatsion faol tashkilotlar ulushini oshirish
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
davlat ilmiy dasturlari doirasida xususiy sektorning innovatsion faolligini oshirishda ularning ilmiy-tadqiqot loyihalarini tanlovlar asosida moliyalashtirishning yangi taʼsirchan mexanizmlarini joriy etish;
ilmiy-tadqiqot faoliyat sifatini oshirish hamda uni tijoratlashtirish darajasi samaradorligini taʼminlash;
ilmiy-tadqiqot va innovatsion loyihalarni davlat-xususiy sektor sherikligida moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish va hajmini oshirish;
innovatsion ekotizimni rivojlantirish uchun xalqaro moliya tashkilotlari va jamgʻarmalari mablagʻlarini jalb qilish;
texnoparklar rezidentlari oʻrtasida innovatsion tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash uchun yagona soliq va bojxona imtiyozlarini joriy etish;
ilmiy tashkilotlarda boshqaruv va ilmiy faoliyat samaradorligini oshirishda ularni modernizatsiya qilishning namunaviy tizimini ishlab chiqish va sinovdan oʻtkazish;
yashil iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan qayta tiklanuvchi energetika, yangi kompozit materiallar, robototexnika, biotexnologiya, oziq-ovqat xavfsizligi, aqlli qishloq xoʻjaligi, aqlli tibbiyot, aqlli sanoat va klasterlash (mis va vinochilik) kabi strategik yoʻnalishlar boʻyicha sunʼiy intellekt, buyumlar interneti hamda raqamlashtirish texnologiyalarini joriy etishda resurslarni jamlash, yangi ish oʻrinlari va mahsulot yaratish hamda yangi xizmatlar tashkil qilish;
tadbirkorlik va biznesni boshqarish sohalarining zarur koʻnikmalarini rivojlantirish uchun innovatsiya markazlari va yoshlar texnoparklari asosida kichik va innovatsion tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha ixtisoslashtirilgan oʻquv dasturlarini amalga oshirish;
davlat xaridlari doirasida innovatsion texnologiyalar asosida tovar ishlab chiqaruvchilar va xizmat koʻrsatuvchilar uchun imtiyozlar yaratish, mahalliy ilmiy tashkilotlar bilan ilmiy-tadqiqot va innovatsiya ishlarini amalga oshiruvchi mahalliy kompaniyalar ehtiyojlari uchun davlat grantlarini ajratish;
xususiy sektorning ishlanma va tadqiqotlarga boʻlgan qiziqishini oshirish va ilmiy tashkilotlar bilan hamkorligini mustahkamlash, xususiy sektor tomonidan innovatsiyalarni moliyalashtirishni (co-finance) ragʻbatlantirish, shu jumladan, xususiy ishlanma va tadqiqot yoki moliyalashtirish faoliyati bilan shugʻullanayotgan tashkilotlar uchun maxsus qoʻllab-quvvatlash choralarini joriy etish;
ilm-fan namoyondalari va tadbirkorlar hamda yoshlar oʻrtasida intellektual mulk obyektlarini muhofaza qilishning ahamiyati haqida maʼrifiy-targʻibot tadbirlarini tashkil etish;
jamoatchilik va xususiy sektor vakillari orasida innovatsion loyihalar va startap kompaniyalarni venchur tashkilotlari tomonidan moliyalashtirish mexanizmlarini keng yoritish.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, Fanlar akademiyasi, Adliya vazirligi.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilot: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi.
§ 4.3. Kichik tadbirkorlikning innovatsion faolligini oshirish orqali hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy jadal oʻsishini taʼminlash
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
a) hududlarni va davlat tashkilotlarini innovatsion rivojlantirishning yillik milliy reytinglarini joriy etish, shu jumladan, asosiy baholash mezonlari va indikatorlarini aniqlash;
b) hududlarning sharoiti va ehtiyojlaridan, ijtimoiy-iqtisodiy oʻsish nuqtalaridan kelib chiqib, ilm-fan yutuqlariga, texnologiyalar transferi va ratsionilizatorlikka asoslangan holda innovatsion tashkilotlar tashkil etish, yangi mahsulot ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish, tub aholi uchun yangi ish oʻrinlari yaratish hamda aholining kunlik hayotiga innovatsiyalarni olib kirish. Jumladan:
kundalik hayotiy jarayonlar bilan bevosita bogʻliq, yoʻl-transport, kommunal, tibbiy va maishiy xizmatlar uchun “aqlli texnologiyalar”ni joriy qilish;
ishlab chiqarishning cheklangan resurslarga qaramligini va atrof muhitga taʼsirini kamaytirish uchun qayta tiklanadigan manbalar, materiallar va sanoat chiqindilarini qayta ishlashni tashkil etish orqali sanoatda kam uglerodli va aylanma iqtisodiyot tamoyillarini joriy qilish;
qishloq xoʻjaligi va sanoat sohasiga suvni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy etish;
aholining innovatsion ishlab chiqarish faoliyatlarini davomli ravishda qoʻllab-quvvatlashda hududiy oliy taʼlim va ilmiy tashkilotlarning mahalla institutlari bilan yaqin hamkorligini oʻrnatishga qaratilgan samarali mexanizmlarni joriy etish;
respublikani qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat taʼminoti sohalarida mintaqaviy yetakchiga aylantirish;
mahalliy ilmiy, ratsionalizatorlik va startap ishlanmalarni tijoratlashtirishni kengaytirish;
v) alohida tanlab olingan tumanlarda yuqori samarador innovatsiyalarni joriy etish asosida ushbu hudud aholisining turmush darajasini oshirish, yuqori texnologik yangi ish oʻrinlarini yaratish, ijtimoiy infratuzilmani yaxshilash va hududni kompleks innovatsion rivojlantirish yoʻnalishlarida mavjud analoglariga nisbatan ham narx va sifat ustunliklariga hamda innovatsiya elementlariga ega loyihalarni oʻz ichiga olgan kompleks texnologik yechimlardan iborat innovatsion biznes model asosida “Innovatsion hudud”larni quyidagi yoʻnalishlarda rivojlantirish:
“Raqamli hokimiyat” — aholining barcha qatlamlari va tadbirkorlik subyektlari uchun raqamli texnologiyalardan foydalangan holda tezkor, qulay va ishonchli davlat xizmatlari koʻrsatishga qaratilgan innovatsion yechimlar;
“Aqlli tibbiyot” — aholiga yuqori texnologiyalar va IT-yechimlar asosida tibbiy xizmat koʻrsatish va aholi salomatligini saqlashning (profilaktika va diagnostika qilishning) innovatsion yechimlari;
“Aqlli transport” — transport vositalari va infratuzilmasi tizimining bir-biri bilan mutanosib bogʻliqligini taʼminlashga qaratilgan texnologik komplekslar, yoʻl harakatini va jamoat transportini geoaxborot texnologiyalaridan foydalangan holda boshqarish tizimining innovatsion yechimlari;
“Aqlli taʼlim” — taʼlim tizimida virtual reallikka asoslangan ilgʻor vizualizatsiya texnologiyalari hamda masofaviy oʻqitishning onlayn-platformalari, taʼlim berishning yangi usul va vositalarini joriy qilish;
“Aqlli qishloq xoʻjaligi” — agrar sohada personallashtirilgan qishloq xoʻjaligi texnologiyalari, yangi samarador navlar va mahalliy xom-ashyo, “yashil” texnologiyalarga va yuqori mahsuldorlikka asoslangan qishloq xoʻjaligi yuritish boʻyicha innovatsion yechimlar;
“Aqlli energetika tizimi” — energiya taʼminotida qayta tiklanuvchi energiya manbalari va “yashil” texnologiyalarni keng joriy etish, elektr energiyasini yetkazib berish va isteʼmol qilishda “aqlli” texnologiyalar boʻyicha innovatsion yechimlar;
“Aqlli mahalla” — aholi istiqomat qiladigan mahallalarda, aholi xonadonlarida innovatsion texnologiyalarga asoslangan daromad manbalarini kengaytirish orqali aholi farovonligini oshirish boʻyicha innovatsion yechimlar;
g) innovatsion hududlarda toʻplangan tajribani boshqa hududlarga bosqichma-bosqich joriy qilish orqali mamlakat markazidan olis hududlargacha “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarning kirib borishini taʼminlash. Jumladan, innovatsion rivojlantirish hududlarida 2022 — 2026-yillarda kichik innovatsion ishlab chiqarishni tashkil etish uchun tayyor “1 000 ta innovatsion loyihalar” takliflar portfelini shakllantirish va bosqichma-bosqich amalga oshirish. Shuningdek, muvaffaqiyatli kichik innovatsion ishlab chiqarish tashkilotlarini respublikaning boshqa geografik hududlariga transfer qilish;
d) hududlarning iqtisodiy ixtisoslashuvi, ilmiy-texnik salohiyati va mavjud resurslarini hisobga olgan holda innovatsion rivojlanishning hududiy dasturlarini ishlab chiqish;
e) ishlab chiqarishning texnik va texnologik bazasi uzluksiz yangilanishini taʼminlash uchun innovatsiya va investitsiya loyihalarini birinchi oʻringa qoʻyish usullarini keng joriy etish;
j) hududlardagi iqtidorlarni aniqlash, ragʻbatlantirish va ilm-fan bilan shugʻullanishlari uchun markaziy oliy taʼlim muassasalari, Yoshlar akademiyasi va Fanlar akademiyasi tizimiga “Akademik harakatchanlik” va “Boʻlajak olim” dasturlari orqali jalb qilish yangi avlod ilm-fan jamoalari va maktablarini shakllantirib borish.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilotlar: Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari.
§ 4.4. Yangi turdagi mahsulotlar va innovatsion texnologiyalar yaratishning gʻoyadan yakuniy isteʼmolchigacha boʻlgan kompleks tizimini taʼminlash orqali innovatsiyalarga boʻlgan talabni ragʻbatlantirish
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
respublikaning barcha hududlari va iqtisodiyot tarmoqlarini qamrab olgan “Innovatsion gʻoyalar banki”ning muntazam yangilanib turuvchi onlayn platformasini yaratish;
innovatsion faoliyatning institutsional samaradorligini oshirishda milliy innovatsion tizimda (ilmiy faoliyat, texnologiya va innovatsiya) islohotlar izchilligini taʼminlash;
Oʻzbekistonning chet eldagi diplomatik missiyalari foydalanishi uchun mamlakatning ilmiy, innovatsion va texnologik yutuqlarini oʻz ichiga olgan Elektron platformani shakllantirish;
innovatsion boshqaruvning davlat standartlarini joriy qilish, shu jumladan, tashkilotlar tomonidan innovatsion yondashuvlarni amalga oshirish, innovatsiyalarni baholash va innovatsion menejment tizimlari hamda intellektual mulkni boshqarish boʻyicha yoʻriqnomalarni qayta koʻrib chiqish va joriy qilish;
intellektual mulk huquqlarini himoya qilish, uning egalarining moddiy va maʼnaviy ragʻbatlantirilishida intellektual mulkni baholash va intellektual mulk obyektlarining litsenziya shartnomalarini roʻyxatdan oʻtkazishda soddalashtirilgan mexanizmlarni tatbiq etish va sohaga raqamli texnologiyalarni bosqichma-bosqich joriy etish;
muvaffaqiyatli startap loyihalarni hajmdor va uzluksiz ishlab chiqarish bosqichlarida innovatsion texnoparklar va erkin iqtisodiy zonalar rezidentligiga qabul qilish bilan ishlab chiqarishga soliq va bojxona imtiyozlarini berish orqali qoʻllab-quvvatlash;
oliy taʼlim muassasalarida tadbirkorlik muhiti va faoliyatini shakllantirish hamda ilmiy-tadqiqot natijalarining texnologik transferlarini qoʻllab-quvvatlashda akademik “spin-off” kompaniyalarini tashkil etish orqali ragʻbatlantirish;
milliy brend mahsulotlar va xizmatlar, jumladan, raqamli dasturiy mahsulotlarning jahon bozorlariga samarali kirib borishini taʼminlash.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Adliya vazirligi, Fanlar akademiyasi.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilot: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi.
§ 4.5. Yaratilgan kapitalni “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga qayta yoʻnaltirish tizimini shakllantirish
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
“tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tomonidan yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarni innovatsion tashkilotlar tomonidan jamgʻarmaga qaytarish tizimini yaratish;
jahon tajribasi asosida ustav fondida 50 va undan ortiq foiz davlat ulushi boʻlgan xoʻjalik jamiyatlarining hamda davlat tashkilotlarining foyda soligʻini toʻlagunga qadar foydaning 10 foizgacha miqdoridagi majburiy ajratmalarini “tubdan yangilovchi” innovatsiyalar yaratishga va joriy qilishga yoʻnaltirish;
qaytarilgan kapitalni ishlab chiqaruvchi tashkilot muammolarini bartaraf etish va kelajakda tashkilot uchun qoʻshimcha samaradorlik (qoʻshimcha kapital) keltiradigan loyihalarga maqsadli yoʻnaltirish mexanizmlarini ishga tushirish;
ishlab chiqarish tashkilotlari va tadbirkorlik subyektlari bilan hamkorlikda ulushli moliyalashtirish mexanizmiga muvofiq yangi ishlanmalarni joriy etish asosida yaratilgan intellektual mulkni ishlanma egalari bilan birgalikda patentlash amaliyotini yoʻlga qoʻyish;
“Tarmoq-hudud-ilmiy/oliy taʼlim tashkilot” siklik jarayonida innovatsion tashkilotlarni ilmiy faoliyat natijalari bilan qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan S2B (science to business) platformasini yaratish.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Savdo-sanoat palatasi.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilotlar: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi.
§ 4.6. Taʼlimning barcha bosqichlarida yaratuvchanlik, innovatsion tadbirkorlik va ratsionalizatorlik koʻnikmalarini rivojlantirish orqali innovatsion faoliyatni boshqarishda inson kapitalini yanada rivojlantirish
Ushbu yoʻnalishda quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
talaba yoshlarda innovatsiyaning dastlabki ilmiy, terminologik, texnologik tushunchalarini shakllantirish orqali innovatsion faoliyatdagi rolini oshirish;
ilm-fan va innovatsion faoliyatga kirib kelayotgan yoshlar, stajyor-tadqiqotchi va tayanch doktorantlarning bilimi va saviyasini oshirish maqsadida oʻz iqtidorlarini va ratsionalizatorlik qobiliyatlarini namoyon qilishlari uchun jozibador ragʻbatlantirish mexanizmlarini, intellektual raqobat muhitini yaratish;
iqtidorli maktab oʻquvchilari va talaba yoshlarni oʻzida jamlagan Yoshlar akademiyasi faoliyatini yanada rivojlantirish va qamrov doirasini oshirish orqali yoshlarning ilmiy hamda innovatsion faolligini qoʻllab-quvvatlash;
oliy taʼlim tashkilotlaridagi innovatsion markazlar, texnoparklar hamda hududiy innovatsiya markazlari va biznes-inkubatorlarda startap loyihalarni akseleratsiyadan oʻtkazish dasturlarini keng joriy etish;
innovatsiya va texnologik faoliyatni boshqarish yoʻnalishida yuqori malakali kadrlar tayyorlash va ularning muntazam ilmiy-amaliy stajirovkalarini tashkil qilish;
oliy taʼlim tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini yaxshilash, ilm-fan va ishlab chiqarishdagi integratsiyasini mustahkamlash, jahon ilm-fani va taʼlim dasturlari bilan hamohangligini taʼminlash hamda iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlarini qondiruvchi taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari boʻyicha kadrlar bilan taʼminlashga qaratilgan “Innovatsion universitet” konsepsiyasini ishlab chiqish va bosqichma-bosqich joriy etish.
Masʼul ijrochi tashkilotlar: Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi.
Muvofiqlashtirish uchun masʼul tashkilot: Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi.
5-bob. Strategiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar
Strategiyani amalga oshirish davomida quyidagi natijalarga erishiladi:
yoshlarda yaratuvchanlik, innovatsion tadbirkorlik va ratsionalizatorlik qobiliyatlarini shakllantirish;
innovatsion faoliyatni mikro va makro darajada amalga oshirish va rivojlantirishni taʼminlash boʻyicha innovatsiyalar sohasidagi mutaxassislarni koʻpaytirish;
xalqaro maydonda mamlakatning ilmiy salohiyatini oshirishga yoʻnaltirilgan, innovatsiyalarning keng joriy etilishida bozor talablariga moslashuvchan milliy innovatsion infratuzilmasini shakllantirish va modernizatsiya qilish;
resurs safarbarligining uzluksiz zanjirini yaratish orqali ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlash;
oliy taʼlim muassasalarida tadbirkorlik muhitini yaratish va ixtisoslashtirilgan “spin-off” kompaniyalarini tashkil etish;
milliy iqtisodiyotga innovatsion mahsulotlar va yechimlarni ishlab chiqib, joriy qilishning zamonaviy “zanjiri” va yagona tizimini yaratish orqali mamlakatda innovatsiyalar va texnologiyalar sohasining investitsion jozibadorligini oshirish, manfaatdorlik va raqobat muhitini yaratgan holda xorijiy investitsiyalar va texnik-koʻmak grantlari, shuningdek, venchur tashkilotlari hamda tegishli moliya bozorlarining turli vositalari orqali moliyalashtirish hajmini oshirish;
“tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga asoslangan kichik va oʻrta biznes kompaniyalari va startaplar sonini koʻpaytirish;
“samarador” innovatsiya salohiyatiga ega ilmiy ishlanmalar va startap tashabbuslarni tijoratlashtirish darajasini oshirish;
jahon andozalari asosida startap va kichik innovatsion tashkilotlarni birlashtirish orqali innovatsion klasterlarni va yirik tashkilotlarni tashkil etish, mavjudlarini modernizatsiya qilish, ilmiy-texnik va metodologik qoʻllab-quvvatlash hamda iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha diversifikatsiyalash;
“tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga xususiy sektorni keng jalb etish va ularning innovatsion faolligini oshirish;
hududlarning innovatsion faolligi va ilmiy salohiyatini oshirish;
ilmiy hajmdor va innovatsion mahsulot va xizmatlarning jahon bozoridagi eksport hajmini oshirish;
xalqaro sifat sertifikatiga ega, ichki va tashqi bozorda raqobatbardosh boʻlgan milliy brend mahsulotlarini koʻpaytirish;
“tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga asoslangan yangi ishlab chiqarish orqali yoshlar va xotin-qizlar hamda xorijiy davlatlarda tashqi migratsiya faoliyati orqali mehnat qilayotgan mehnatga layoqatli aholi qatlamini yuqori daromadli munosib yangi ish oʻrinlari bilan taʼminlash;
“tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga asoslangan yangi ishlab chiqarish va resurslarni tejaydigan texnologiyalarni keng joriy etish orqali sanoatning samaradorligi va hajmini oshirish;
yangi raqobatbardosh va yuqori texnologiyali mahsulotlarning arzonlashtirilgan va hammabop katta hajmli ishlab chiqarishini tashkil etish orqali qoʻshimcha iqtisodiy qiymat (kapital) yaratish;
mamlakatda oʻzaro manfaatdorlik, ragʻbat va raqobatga asoslangan “innovatsiya — kapital — innovatsiya” siklik jarayonini taʼminlash hamda bu jarayonda ishlanma egasi, tadbirkorlar va investorlarning mulkka egalik huquqini kafolatlash;
muntazam ravishda oʻz ehtiyojlari va muammolari yechimiga qaratilgan “tubdan yangilovchi” innovatsiyalarga sarmoya kiritish madaniyatiga ega innovatsion faol va tashabbuskor jamiyatni shakllantirish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son Farmoniga 2-ILOVA
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishning
T/r Koʻrsatkichlar Oʻlchov birligi Amaldagi koʻrsatkich Yillar boʻyicha koʻrsatkichlar 2023 2024 2025 2026 1. Global innovatsion indeks reytingida Oʻzbekistonning oʻrnini yaxshilash oʻrin 86 82 81 79 77 2. Innovatsion faoliyat infratuzilma subyektlari ( texnologik parklar, texnologiyalar transferi markazlari, innovatsion klasterlar, venchur fondlar, innovatsiya markazlari, biznes-inkubatorlar va akselerator ) soni dona 25 45 55 65 75 3. Innovatsion faol tadbirkorlik subyektlari soni (sanoat ishlab chiqarish tashkilotlarining umumiy sonida) dona 613 930 1 215 1 500 2 250 4. Ilmiy hajmdor mahsulotlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan yangi innovatsion (spin-off) korxonalar soni dona 0 14 22 28 36 5. Tashqi bozorlarga umumiy eksportda yuqori texnologiyali mahsulotlar eksportining ulushi % 2,1 3 4 5 6 6. Ichki va tashqi bozorlarda tijoratlashtirilgan ilmiy ishlanmalar soni dona 150 250 275 300 325 7. Xususiy sektorning ishlanma va tadqiqotlarga investitsiyalari hajmi mln soʻm 2 804 3 500 4 750 6 000 8 250 8. Ishlanma va tadqiqotlarga ajratilgan xorijiy grantlar mlrd soʻm 0 35 83 141 224 9. Innovatsion faoliyat, shu jumladan IT-parklarda amalga oshirilayotgan startap loyihalar natijasida yaratilgan ish oʻrinlari soni dona 6000 9000 13500 18000 25000 10. Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari doirasida ajratilgan mablagʻlar ulushida tadqiqot va ishlanmalarga ajratilgan xarajatlar (foizda) foiz 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 11. Yaratilgan yangi texnologiyalar soni dona 69 89 186 284 288 12. Intellektual mulkdan keladigan tushumlar ( jami eksportdagi ulushi ) foiz 0 0,02 0,03 0,04 0,05 13. Roʻyxatga olingan yillik patentlar soni dona 30 39 82 131 184 14. Ilmiy tadqiqotchilar soni nafar 15 000 16 500 18 000 19 600 21 500 15. Xodimlari orasida ilmiy tadqiqotchilar boʻlgan korxonalar ( jami yirik tijorat korxonalarga nisbatan foizda ) foiz 13 14 15 16 17 16. Ilm-fan va muhandislik sohasida bitiruvchilar soni ( jami bitiruvchilarga nisbatan foizda ) foiz 35,5 36,9 38,5 40,1 41,8 17. Ilmiy texnik nashrlardagi ( Web of Science maʼlumotlar bazasida ) maqolalar soni dona 900 1 000 1 150 1 300 1 500
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son Farmoniga 3-ILOVA
2022 — 2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish strategiyasini amalga oshirishning hududlar kesimidagi
Koʻrsatkichlar Innovatsion faoliyat infratuzilma subyektlari soni Texnologik innovatsiyalar bilan shugʻullanuvchi mahalliy sanoat korxonalarining soni Hududda yaratilgan yangi texnologiyalar soni Hududda roʻyxatga olingan yillik patentlar soni Xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan ilmiy, innovatsion va texnologik loyihalar soni Mahalliy xususiy sektorning ishlanma va tadqiqotiga investitsiya hajmi Startaplar soni Ishlanma va tadqiqotlarga ajratilgan xorijiy grantlar birlik birlik birlik dona dona mln soʻm birlik mlrd soʻm Hududlar Yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi 2023 4 6 7 2 3 780,8 10 8,5 2024 5 14 12 5 6 1 630,8 27 20 2025 5 22 15 9 10 2 540,8 52 35 2026 6 32 16 14 14 3 490,8 91 55 Andijon viloyati 2023 4 10 9 8 2 850 13 5 2024 4 22 14 16 5 1 780 33 11,5 2025 5 34 24 26 9 2 740 61 19,5 2026 6 49 24 37 15 3 730 103 30,5 Buxoro viloyati 2023 2 8 7 3 2 240,5 11 1,3 2024 2 17 11 7 4 551 29 3,5 2025 3 27 15 10 6 876 49 6,6 2026 3 39 15 14 9 1 226 79 10,6 Jizzax viloyati 2023 3 6 6 2 3 400 6 1,4 2024 4 12 9 4 2 820 17 3,6 2025 5 19 14 6 3 1 270 32 6,6 2026 6 27 15 9 3 1 760 50 11,9 Qashqadaryo viloyati 2023 3 7 6 2 2 200 7 0,8 2024 4 14 8 5 5 480 25 2 2025 5 22 10 8 8 780 50 3,5 2026 5 32 10 11 12 1 130 87 5,9 Navoiy viloyati 2023 4 9 10 5 6 355 20 0,8 2024 4 19 14 10 14 775 45 2 2025 5 29 17 16 22 1 255 75 3,5 2026 7 40 17 22 31 1 775 108 5,9 Namangan viloyati 2023 3 7 7 3 2 350 15 0,8 2024 4 14 15 6 4 730 35 2 2025 5 22 25 10 7 1 160 60 3,5 2026 5 31 25 14 10 1 640 92 5,7 Samarqand viloyati 2023 3 6 5 3 2 200 15 0,8 2024 3 13 6 5 6 460 44 2 2025 3 21 9 7 9 750 79 3,5 2026 4 29 10 10 12 1 100 119 5,9 Sirdaryo viloyati 2023 3 7 3 1 1 180 7 2 2024 5 13 8 3 3 440 23 4,5 2025 5 21 12 5 5 740 48 7,5 2026 5 29 12 7 7 1 090 86 11,5 Surxondaryo viloyati 2023 2 8 4 1 2 210 7 0,8 2024 3 16 8 3 4 260 21 2 2025 4 25 12 5 7 300 41 3,5 2026 4 34 12 7 10 350 72 5,9 Toshkent viloyati 2023 4 8 4 2 2 300 15 0,8 2024 4 17 9 4 4 640 38 2 2025 5 27 14 7 6 1 060 69 3,5 2026 6 39 14 10 9 1 560 109 5,9 Fargʻona viloyati 2023 2 5 6 2 2 280 9 0,8 2024 3 11 12 4 4 600 27 2 2025 4 17 33 6 7 950 55 3,5 2026 4 23 33 8 10 1 370 96 5,9 Xorazm viloyati 2023 3 4 3 1 1 180 30 0,7 2024 4 4 6 1 1 250 40 1,1 2025 4 5 10 2 2 280 49 1,5 2026 5 5 10 2 2 300 60 2,4 Toshkent shahri 2023 5 30 12 4 8 1 500 55 11 2024 6 75 54 9 17 3 300 121 24,3 2025 7 130 74 14 28 5 400 196 39,8 2026 9 190 75 19 39 7 550 285 61,2
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-iyuldagi PF-165-son Farmoniga 4-ILOVA
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida innovatsion hududga aylantirilayotgan tuman (shahar)lar
№ Hududlar Tuman (shahar)lar 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moʻynoq tumani Nukus tumani 2. Andijon viloyati Buloqboshi tumani Marhamat tumani 3. Buxoro viloyati Gʻijduvon tumani Romitan tumani 4. Jizzax viloyati Doʻstlik tumani Paxtakor tumani 5. Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani Nishon tumani 6. Navoiy viloyati Karmana tumani Qiziltepa tumani 7. Namangan viloyati Davlatobod tumani Chust tumani * 8. Samarqand viloyati Nurobod tumani Urgut tumani 9. Sirdaryo viloyati Boyovut tumani Sirdaryo tumani 10. Surxondaryo viloyati Oltinsoy tumani Termiz tumani 11. Toshkent viloyati Ohangaron tumani Chirchiq shahri 12. Fargʻona viloyati Oltiariq tumani Buvayda tumani 13. Xorazm viloyati Gurlan tumani Urganch tumani 14. Toshkent shahri Mirzo Ulugʻbek tumani Olmazor tumani
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 6-iyul,
PF-165-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
СТРАТЕГИЯ
ЦЕЛЕВЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ
ЦЕЛЕВЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ
ПЕРЕЧЕНЬ
Об утверждении Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы
В результате реализации Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2019 — 2021 годы достигнуты большие успехи в обеспечении и стимулировании инновационного и технологического прогресса в отраслях экономики и социальной сфере, в том числе сельском хозяйстве, энергетике, строительстве, образовании, здравоохранении. В частности:
республика поднялась на 36 позиций по сравнению с 2015 годом в рейтинге Глобального инновационного индекса, который оценивается по 81 индикатору;
объем годовых средств, выделяемых из Государственного бюджета на инновационную и научную сферы, по сравнению с 2018 годом увеличился в 3 раза и доведен до 1,5 триллиона сумов;
если в 2018 году число молодых ученых составляло 6,5 тысяч, то этот показатель в 2022 году достиг 10,8 тысяч человек, то есть обеспечен рост в полтора раза;
за последние четыре года количество специализированных институтов по финансированию инновационной деятельности (инновационные фонды, венчурные организации и другие) доведено до 28 единиц;
проводимая ежегодно начиная с 2018 года Международная неделя инновационных идей — «Innoweek.uz» превращается в платформу инновационных технологий, объединяющую зарубежные научные и инновационные центры, инвестиционные фонды, технологические агентства, технопарки и бизнес-инкубаторы на пути к одной цели.
Вместе с тем, степень коммерциализации научных и инновационных разработок, уровень сотрудничества между наукой, образованием и промышленностью в реальном секторе экономики остаются сравнительно низкими.
В целях ускорения инновационного развития в республике, широкого внедрения инноваций и технологий во всех отраслях экономики, развития человеческого капитала, научных и инновационных сфер:
1. Утвердить Стратегию инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы (далее — Стратегия) согласно приложению № 1 .
2. Определить основными направлениями Стратегии:
поддержку стартап-инициатив путем формирования сети субъектов инновационной инфраструктуры (инновационный технопарк, центр трансфера технологий, инновационный кластер, венчурная организация, инновационный центр, стартап-акселератор, инкубатор), а также организацию крупномасштабного производства (создание капитала);
увеличение доли инновационно активных организаций за счет совершенствования институциональных механизмов государственной поддержки инновационной деятельности;
обеспечение ускоренного социально-экономического роста регионов путем повышения инновационной активности малого предпринимательства;
стимулирование спроса на инновации путем обеспечения комплексной системы создания новых видов продукции и инновационных технологий от идеи — до конечного потребителя;
формирование системы переориентации созданного капитала на «подрывные» инновации;
дальнейшее развитие человеческого капитала в управлении инновационной деятельностью путем развития навыков созидательства, инновационного предпринимательства и рационализаторства на всех этапах образования.
Определить, что Стратегия реализуется поэтапно исходя из достигнутых результатов и соответствующих основных направлений по целевым показателям на основе «дорожных карт», отдельно утверждаемых начиная с 2024 года.
3. Утвердить:
Целевые показатели реализации Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы (далее — Целевые показатели) согласно приложению № 2 ;
Целевые показатели реализации Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы в разрезе регионов согласно приложению № 3 .
4. Определить, что:
а) Целевые показатели, в частности предусматривают увеличение количества:
субъектов инновационно активного предпринимательства (промышленно-производственные организации) с 613 до 2 250;
субъектов инновационной инфраструктуры (технопарки, центры трансфера технологий, инновационные кластеры, венчурные организации, инновационные центры, бизнес-инкубаторы и акселераторы) в 3 раза;
новых рабочих мест, создаваемых по результатам инновационной деятельности, в том числе реализуемых в IT-парках стартап-проектов, в 4 раза;
новых инновационных разработок, создаваемых в результате коммерциализации на внутреннем и внешнем рынках, в 2 раза;
б) Целевые показатели реализации Стратегии в разрезе регионов, в частности предусматривают доведение количества:
субъектов инфраструктуры инновационной деятельности в регионах до 494;
отечественных промышленных предприятий, занимающихся технологической инновацией, до 600;
новых технологий, создаваемых в регионах, до 288;
патентов, ежегодно зарегистрированных в регионах, до 184;
научных, инновационных и технологических проектов, осуществляемых совместно с иностранными организациями, до 183;
инновационных стартапов до 1 437.
5. Внедрить с 1 августа 2022 года единую систему цепочки «отрасль-регион-научная/высшая образовательная организация» при создании производства инновационных продуктов, включающую в себя следующее:
региональные отраслевые организации разрабатывают портфель спроса на инновации и представляют его территориальным управлениям Министерства высшего образования, науки и инноваций;
территориальные управления Министерства высшего образования, науки и инноваций на конкурсной основе определяют исполнителя — научную/высшую образовательную организацию (инновационную спин-офф компанию) по обеспечению научного решения проблем отрасли;
по результатам конкурса научная/высшая образовательная организация (инновационная спин-офф компания) на основе принципа «1+1» финансирует проекты совместно с отраслевыми организациями;
Министерством инвестиций, промышленности и торговли разрабатывается инвестиционный портфель в целях расширения инновационных продуктов, выпуск которых успешно освоен на рынке, и налаживания их серийного промышленного производства в будущем.
Министерству инновационного развития (Абдурахмонов И.) в месячный срок разработать и утвердить порядок полного и качественного внедрения в практику предусмотренной в настоящем пункте цепочки «отрасль-регион-научная/высшая образовательная организация».
6. Установить, что:
а) с 1 августа 2022 года внедряется следующая система стимулирования создания «подрывных» инноваций:
местным научным организациям и предприятиям предоставляется право прямого подписания с государственными органами и крупными государственными организациями договоров по производству, внедрению и технической поддержке инновационных товаров и программных продуктов, торговые закупки которых осуществляются через Электронный кооперационный портал;
в хозяйственных обществах с государственной долей в уставном фонде 50 и более процентов (за исключением АО «Национальный инвестиционный фонд Республики Узбекистан») за счет отчислений в размере до 10 процентов (в АО «Навоийский горно-металлургический комбинат» и АО «Алмалыкский горно-металлургический комбинат» в фиксированном размере 10 миллиардов сумов) от прибыли до уплаты налога на прибыль на специальных счетах предприятий создаются Фонды поддержки инновационной деятельности (далее — Фонд). При этом:
Фонд не является юридическим лицом и его средства направляются на создание и внедрение «подрывных» инноваций;
портфель проектов, финансируемый за счет средств Фонда, согласовывается с Министерством высшего образования, науки и инноваций;
заместитель Премьер-министра С. Умурзаков осуществляет систематический контроль за своевременным отчислением в Фонды и целевым использованием хозяйственными обществами с государственной долей в уставном фонде 50 и более процентов средств, предусмотренных абзацем четвертым настоящего пункта, а также заслушивает отчеты их руководителей каждые полгода.
Министерству финансов совместно с Счетной палатой и Агентством по управлению государственными активами установить контроль за созданием Фонда в хозяйственных обществах с государственной долей в уставном фонде 50 и более процентов, формированием его средств в утвержденном объеме и целевым их использованием;
б) внедряется практика организации совместного патентования и коммерциализации новых разработок, созданных на основе механизма долевого финансирования владельцами инноваций — интеллектуальной собственности и производственными предприятиями, а также субъектами предпринимательства.
7. Принять к сведению, что:
главной целью определено достижение к 2026 году включительно вхождения Республики Узбекистан в состав 77 передовых стран мира по рейтингу Глобального инновационного индекса;
в объявленном в 2021 году рейтинге Глобального инновационного индекса Узбекистан поднялся на 7 ступеней, занял 86-е место среди 132 государств и вошел в топ-10 стран, заметно улучшивших свои позиции.
Республиканскому совету по работе с международными рейтингами и индексами (Т. Нарбаева) совместно с Министерством инновационного развития, заинтересованными министерствами, ведомствами и организациями в месячный срок разработать и реализовать план мероприятий на 2022 — 2026 годы по улучшению позиции Республики Узбекистан в рейтинге Глобального инновационного индекса.
8. Министерству высшего и среднего специального образования совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, Министерством инновационного развития в сотрудничестве с ведущими зарубежными университетами разработать учебные программы по направлениям «Инновационный менеджмент», «Проектное управление», «Коммерциализация», «Управление интеллектуальной собственностью» и с 2022/2023 учебного года внедрить в соответствующих высших образовательных учреждениях.
Министерству занятости и сокращения бедности совместно с Министерством высшего образования, науки и инноваций принять меры по обеспечению распределения и занятости кадров исходя из реальной потребности рынка труда в кадрах по направлению инновационного развития.
9. Принять к сведению, что введена должность заместителя хокима по вопросам инновационного развития Чустского района Наманганской области и достигнуты положительные результаты в его деятельности.
Одобрить предложение Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента о трансформации в каждом регионе дополнительных районов (городов) в инновационную зону исходя из их экономического потенциала и утвердить перечень данных зон согласно приложению № 4 .
Ввести должности заместителей хокимов по вопросам инновационного развития Нукусского, Мархаматского, Рамитанского, Дустликского, Нишанского, Карманинского, Ургутского, Сырдарьинского, Алтынсайского, Ахангаранского, Алтыарыкского и Гурленского районов, а также районов, приведенных в приложении № 4 к настоящему Указу.
Определить, что:
должности заместителей хокимов финансируются за счет средств бюджета соответствующего района;
налаживается взаимодействие территориальных управлений Министерства высшего образования, науки и инноваций с заместителями хокимов районов по вопросам инновационного развития.
Заместителю Премьер-министра Умурзакову С. совместно с Министерством инновационного развития, Председателем Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимами областей и города Ташкента в месячный срок разработать и утвердить программы по трансформации в инновационные зоны районов, где введены должности заместителей хокимов по вопросам инновационного развития.
10. Установить, что ежемесячная выплата 30-процентной надбавки к базовому должностному окладу заместителей руководителей, на которых в соответствии с Указом Президента Республики Узбекистан от 15 апреля 2021 № УП-6198 года возложена задача по внедрению инноваций, осуществляется за счет средств внебюджетного фонда развития соответствующего министерства, ведомства и органа исполнительной власти на местах (в случае отсутствия внебюджетного фонда развития — в рамках средств, выделенных из Государственного бюджета) и за счет собственных средств хозяйственных объединений, крупных организаций, доля государства в уставном фонде которых составляет 50 процентов и более.
11. Возложить на Министерство высшего образования, науки и инноваций следующие дополнительные задачи:
ведение годового рейтинга результатов инновационной деятельности отраслей экономики, регионов, научных и высших образовательных организаций;
разработка новых систем оценки научной деятельности научных и высших образовательных организаций а также финансирования проектов по созданию новых научных разработок и технологий;
ведение реестра договоров по прямым закупкам инновационных продуктов и услуг через Электронный кооперационный портал;
внедрение инноваций в инвестиционные проекты, дополнение технологическими решениями инвестиционных проектов, осваиваемых в регионах, оказание содействия в привлечении инвестиций в данные направления.
12. Возложить на заместителя Премьер-министра С.У. Умурзакова и министра инновационного развития И.Ю. Абдурахмонова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа, осуществление координации и контроля за деятельностью организаций, ответственных за его исполнение.
О результативности осуществляемых мер внести информацию в Администрацию Президента Республики Узбекистан в срок до 1 января 2023 года.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2022 года № УП-165
инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы
Глава 1. Введение
В результате реформ последних пяти лет разработаны и коренным образом обновлены нормативно-правовые основы, направленные на внедрение эффективных механизмов по созданию благоприятных условий для развития, повышения качества и расширения охвата образованием в республике, обеспечения гибкости системы подготовки кадров с учетом потребностей экономики, всесторонней поддержки и развития научно-инновационной деятельности, формирования и дальнейшего совершенствования инновационного потенциала страны.
В частности, указами Президента Республики Узбекистан утверждены Стратегия инновационного развития Республики Узбекистан на 2019 — 2021 годы, Концепция развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года, Концепция развития науки до 2030 года, Стратегия «Цифровой Узбекистан — 2030», Концепция развития системы народного образования Республики Узбекистан до 2030 года, Стратегия развития сельского хозяйства Республики Узбекистан на 2020 — 2030 годы, Стратегия развития Нового Узбекистана на 2022 — 2026 годы. Также приняты законы «О науке и научной деятельности», «Об инновационной деятельности», «Об образовании».
Кроме того, в рамках Стратегии инновационного развития на 2019 — 2021 годы в три раза увеличился объем средств, направляемых из Государственного бюджета на сферу науки, число молодых ученых выросло с 6,5 тысяч до 10,8 тысяч человек, созданы специализированные институты по финансированию инновационной деятельности.
Внедрение в практику принятых документов послужит полноценному формированию и последовательному развитию соответствующих элементов инновационной экосистемы в нашей республике в период до 2026 года.
Системные изменения, которые произойдут в результате реализации принятых долгосрочных программ, в частности, реформ, предусмотренных в концепциях развития науки и системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года, коренным образом изменят охват, качество и потенциал системы высшего образования, что в конечном итоге приведет к резкому росту количества выпускников с высшим образованием, обладающих научным потенциалом.
Самой приоритетной и особенной задачей на последующие годы станет своевременное создание новых рабочих мест с высокой оплатой труда на основе современных технологий. В качестве одного из практических решений проблемы является необходимость разработки специальных стратегически-практических программ, направленных на своеобразные особенности развития страны исходя из принципа «инновация — высокотехнологичное рабочее место».
Поэтому путем создания на основе высоких технологий и науки новых и современных производственных мощностей, а также рабочих мест с высокой заработной платой определяются долгосрочные направления и программы развития Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы.
§ 1. Классификация инновационной экосистемы
Согласно мировому опыту, инновационная экосистема состоит из взаимосвязанных «подрывных» (disruptive), «устойчивых» (sustainable) и «эффективных» (efficiency) инноваций.
«Подрывные» инновации заключаются в производстве новых видов продукции или организации новых видов услуг, которые в большинстве случаев требуют капиталовложений, но имеют большое значение, поскольку способствуют созданию большого количества новых рабочих мест.
«Устойчивые» (sustainable) инновации заключаются в обеспечении и систематическом усовершенствовании эффективности «подрывных» инноваций в условиях быстро меняющегося рынка, не создают новых рабочих мест и не требуют больших капиталовложений (стабилизируют рынок инноваций и его потребителя «подрывных» инноваций и обеспечивают их привлекательность).
Следующая цепочка в инновационной экосистеме — это «эффективные» (efficiency) инновации, которые создают большие объемы капитала, удешевляя и масштабируя «устойчивые» инновации, но приводят к сокращению рабочих мест. Для покрытия потребности в новых рабочих местах часть создаваемого капитала, естественно, должна направляться на «подрывные» инновации и циклический процесс необходимо периодически продолжать. Поэтому часть капитала, формируемого для покрытия потребности в новых рабочих местах, перенаправляется на «подрывные» инновации.
Глава 2. Существующие проблемы инновационного развития страны
В настоящее время остаются следующие основные проблемы в сфере инновационного развития, которые необходимо решить в ближайшей перспективе:
во-первых, ежегодно на рынок труда в нашей стране выходит 600 — 700 тысяч человек. Также, охват высшим образованием по сравнению с 2016 годом увеличился с 9 процентов до 38 процентов и этот показатель в ближайшем будущем будет доведен 50 процентов. Это требует разработки эффективных механизмов обеспечения выпускников вузов высокотехнологичными рабочими местами;
во-вторых, существует большая потребность перехода на систему создания капитала, то есть обеспечения малозатратного и универсального производства (превращающего «один в тысячу») посредством создания множества новых рабочих мест, дальнейшего стимулирования деятельности субъектов предпринимательства при поддержке предприятий отраслей и кластеров, венчурных организаций и различных инструментов соответствующих финансовых рынков путем увеличения производственных организаций и видов оказания услуг с помощью инноваций во всестороннем содействии повышению занятости и доходов населения, обеспечении занятости безработных, особенно молодежи, женщин и выпускников, впервые выходящих на рынок труда;
в-третьих, требуется поддержка малого и инновационного предпринимательства путем совершенствования и увеличения объема механизмов финансирования научно-исследовательских и инновационных проектов в государственно-частном партнерстве, привлечения средств международных финансовых организаций и фондов, через технопарки, инновационные центры и молодежные технопарки;
в-четвертых, не разработаны региональные программы инновационного развития с учетом экономической специализации, научно-технического потенциала и имеющихся ресурсов, а инновационные технологии требуют акцентирования и приоритетности при внедрении решений, направленных на обеспечение непрерывного обновления технической и технологической базы производства;
в-пятых, не выработаны оптимальные механизмы поддержки путем принятия успешных стартап-проектов в членство инновационных технопарков и свободных экономических зон на этапах серийного производства, не внедрены специальные меры поддержки для усиления интереса частного сектора к новым научным разработкам и стимулирования заинтересованности в «софинансировании» (cо-finance) инноваций;
в-шестых, в республике отсутствует целостная система, включающая в себя периодичность «отрасль-регион-научная/высшая образовательная организация» и капитальное функционирование инноваций для создания циклических отношений «подрывные» — «устойчивые» — «эффективные» инновации, а ее основные процессы остаются в весьма фрагментарном виде.
Глава 3. Приоритетные секторы реализации Стратегии инновационного развития
При реализации Стратегии инновационного развития приоритетное значение придается следующим секторам:
создание инновационных технологий производства, хранения и использования альтернативного и экологически чистого источника энергии — «зеленого» водорода в сфере развития возобновляемой энергетики;
широкое внедрение инновационных технологий в производство новых композиционных материалов;
активное привлечение студентов и молодежи к развитию сферы робототехники;
расширение научно-исследовательских работ по созданию биотехнологической продукции и организация внедрения биотехнологических разработок в отрасли экономики;
создание инновационных технологий, направленных на обеспечение продовольственной безопасности путем создания водосберегающих, повышающих плодородие почвы и высокоурожайных видов сельскохозяйственных культур и пород животных в условиях глобальных климатических изменений;
разработка и реализация промышленных, кластерных (медь и виноделие) и градостроительных концепций;
внедрение технологий искусственного интеллекта, интернета вещей и цифровизации.
Глава 4. Основные цели и направления Стратегии
Основная цель Стратегии — развитие непрерывной экосистемы «отрасль-регион-научная/высшая образовательная организация» от создания новых рабочих мест до создания экономической стоимости (капитала) при формировании креативной экономики в стране.
Для достижения основной цели Стратегия состоит из следующих шести основных направлений:
поддержка стартап-инициатив путем формирования сети субъектов инновационной инфраструктуры (инновационный технопарк, центр трансфера технологий, инновационный кластер, венчурная организация, инновационный центр, стартап-акселератор, инкубатор), а также организация крупномасштабного производства (создание капитала);
увеличение доли инновационно активных организаций за счет совершенствования институциональных механизмов государственной поддержки инновационной деятельности;
обеспечение ускоренного социально-экономического роста регионов путем повышения инновационной активности малого предпринимательства;
стимулирование спроса на инновации путем обеспечения комплексной системы создания новых видов продукции и инновационных технологий от идеи — до конечного потребителя;
формирование системы переориентации созданного капитала на «подрывные» инновации;
дальнейшее развитие человеческого капитала в управлении инновационной деятельностью путем развития навыков созидательства, инновационного предпринимательства и рационализаторства на всех этапах образования.
§ 4.1. Поддержка стартап-инициатив путем формирования сети субъектов инновационной инфраструктуры, а также организацию крупномасштабного производства (создание капитала)
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
разработка единой концепции и правовой базы «кластера» и «кластерной политики» в нашей стране с учетом передового опыта зарубежных стран;
расширение рынка инновационной и высокотехнологичной продукции, создание инновационных кластеров или крупных организаций на основе взаимовыгодного механизма «пиноцитоза» (охват и освоение) стартапов и малых инновационных организаций, а также модернизация действующих;
создание и регулирование основ владения в реализации прав и собственности участников, лицензировании и совладении при создании крупных организаций путем «пиноцитоза» инновационных кластеров или стартапов;
укрепление сотрудничества между производителями и потребителями инноваций, интеграция малых и средних организаций с наукой и образованием, а также их поддержка;
увеличение доли кластеров и крупных инновационных организаций, имеющих международные сертификаты качества, путем развития гибкой к требованиям рынка национальной инфраструктуры;
создание капитала путем организации рентабельного и широкомасштабного крупносерийного производства новой конкурентоспособной и высокотехнологичной продукции, локализации и эффективных инноваций;
формирование навыков у кластеров и крупных инновационных организаций по регулярному инвестированию в «подрывные» инновации, направленные на обеспечение их потребностей и решение их проблем, организация для этого научно-практических и методических семинаров-тренингов и повышение качества их управленческой деятельности;
широкое привлечение международных экспертов к развитию промышленных кластеров, организация международных семинаров и форумов;
создание широких условий для занятия рационализаторской деятельностью в стране и создание ее нормативно-правовой базы;
создание молодежных инновационных технопарков для прототипирования инновационных идей и организации мелкосерийного первичного производства, обеспечение их центрами коллективного пользования и сетями региональных опытно-конструкторских площадок «ФабЛаб» и мастерских прототипирования, в том числе включающих оказание услуг бизнес-инкубации и других консалтинговых услуг;
внедрение инноваций, включающих оказание акселерационных, логистических и финансовых услуг перспективным инновационным проектам и стартап-инициативам для продвижения на рынок, а также расширение деятельности центров трансфера технологий;
налаживание тесного взаимодействия между научно-исследовательскими институтами, университетами и производством, оказание консультационной помощи при подготовке лицензионных договоров по продаже интеллектуальной собственности, создание Центров лицензирования технологий для поиска рынка потребителей технологий;
развитие инновационных организаций и создание непрерывной цепочки научно-инновационных производств;
формирование современных механизмов (венчурные, краудфандинг) финансирования стартап-инициатив и проектов, расширение упрощенных финансовых мероприятий, основанных на конкурентной среде (таких, как «будущий ученый», хакатон-конкурсы, техновейс марафоны);
обеспечение региональных инновационных центров и технопарков квалифицированными кадрами и создание единой системы управления инновационными центрами.
Организации, ответственные за исполнение: Министерство экономики и финансов, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Торгово-промышленная палата, Министерство цифровых технологий, органы государственной власти на местах.
Организации, ответственные за координацию: Агентство инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций, Министерство экономики и финансов.
§ 4.2. Увеличение доли инновационно активных организаций за счет совершенствования институциональных механизмов государственной поддержки инновационной деятельности
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
повышение инновационной активности частного сектора в рамках государственных научных программ, внедрение новых действенных механизмов финансирования научно-исследовательских проектов на основе конкурсов;
повышение качества научно-исследовательской деятельности и обеспечение эффективности уровня ее коммерциализации;
совершенствование механизмов и увеличение объемов финансирования научно-исследовательских и инновационных проектов в рамках государственно-частного партнерства;
привлечение средств международных финансовых организаций и фондов для развития инновационной экосистемы;
введение единых налоговых и таможенных льгот для поддержки инновационного предпринимательства среди резидентов технопарков;
разработка и апробация типовой системы модернизации научных организаций для повышения в них эффективности управления и научной деятельности;
аккумулирование ресурсов, создание новых рабочих мест и продукции, а также организация новых услуг при внедрении искусственного интеллекта, интернета вещей и технологий цифровизации в таких стратегических направлениях, основанных на принципах «зеленой экономики», как возобновляемая энергетика, новые композиционные материалы, робототехника, биотехнологии, продовольственная безопасность, умное сельское хозяйство, умная медицина, умная промышленность и кластеризация (медь и виноделие);
реализация специализированных учебных программ по поддержке малого и инновационного предпринимательства на базе инновационных центров и молодежных технопарков для развития необходимых навыков в сферах предпринимательства и управления бизнесом;
создание льгот для товаропроизводителей и поставщиков услуг на основе инновационных технологий в рамках государственных закупок, выделение государственных грантов на нужды отечественных компаний, осуществляющих научно-исследовательскую и инновационную работу с местными научными организациями;
повышение интереса частного сектора к разработкам и исследованиям, а также укрепление взаимодействия с научными организациями, стимулирование софинансирования (cо-finance) инноваций частным сектором, в том числе внедрение специальных мер поддержки для организаций, осуществляющих частную деятельность в области разработок и исследований или деятельность по их финансированию;
организация просветительско-пропагандистских мероприятий о важности защиты объектов интеллектуальной собственности среди представителей науки и предпринимателей, а также молодежи;
широкое освещение механизмов финансирования венчурными организациями инновационных проектов и стартап-компаний среди представителей общественности и частного сектора.
Организации, ответственные за исполнение: Министерство высшего образования, науки и инноваций, Министерство экономики и финансов, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Торгово-промышленная палата, Академия наук, Министерство юстиции.
Организация, ответственная за координацию: Агентство инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций.
§ 4.3. Обеспечение ускоренного социально-экономического роста регионов путем повышения инновационной активности малого предпринимательства
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
а) введение ежегодных национальных рейтингов инновационного развития регионов и государственных организаций с определением основных критериев и индикаторов оценки;
б) создание инновационных организаций на базе научных достижений, трансфера технологий и рационализаторства, запуск производства новой продукции, создание новых рабочих мест для коренного населения и внедрение инноваций в повседневную жизнь граждан исходя из условий и нужд регионов, а также точек социально-экономического роста. В частности:
внедрение «умных технологий» для дорожно-транспортных, коммунальных, медицинских и бытовых услуг, непосредственно связанных с повседневным жизненными процессами;
внедрение в промышленность принципов низкоуглеродной и циклической экономики путем организации переработки возобновляемых ресурсов, материалов и промышленных отходов для снижения зависимости производства от ограниченных ресурсов и воздействия на окружающую среду;
широкое внедрение водосберегающих технологий в сельском хозяйстве и промышленности;
внедрение эффективных механизмов, направленных на налаживание тесного взаимодействия региональных высших образовательных и научных организаций с институтами махалли для постоянной поддержки инновационной производственной деятельности населения;
превращение республики в регионального лидера в области сельского хозяйства и продовольственного обеспечения;
расширение коммерциализации отечественных научных, рационализаторских и стартап-разработок;
в) развитие на основе внедрения высокоэффективных инноваций в отдельных районах «инновационных зон» на основе инновационной бизнес-модели, состоящей из комплекса технологических решений, вбирающего проекты с инновационными элементами, имеющими преимущества относительно своих аналогов как по стоимости, так и по качеству в таких направлениях, как повышение уровня жизни жителей данной территории, создание высокотехнологичных новых рабочих мест, совершенствование социальной инфраструктуры и комплексное инновационное развитие региона, в частности:
«Цифровой хокимият» — инновационные решения, направленные на предоставление быстрых, удобных и надежных государственных услуг с использованием цифровых технологий для всех слоев населения и субъектов предпринимательства;
«Умная медицина» — инновационные решения по оказанию медицинских услуг и охране здоровья населения (профилактика и диагностика) на основе высоких технологий и IT-решений;
«Умный транспорт» — технологические комплексы, направленные на обеспечение пропорциональной взаимосвязанности транспортных средств и систем инфраструктуры, инновационные решения систем управления дорожным движением и общественным транспортом с использованием геоинформационных технологий;
«Умное образование» — внедрение передовых технологий визуализации на основе виртуальной реальности и онлайн-платформ дистанционного обучения, новых методов и средств обучения в системе образования;
«Умное сельское хозяйство» — инновационные решения для сельского хозяйства основанные на персонализированных агротехнологиях в аграрной сфере, новых эффективных сортах, местном сырье, «зеленых» технологиях и высокой производительности;
«Умные энергетические системы» — широкое внедрение возобновляемых источников энергии и «зеленых» технологий в энергоснабжение, инновационные решения «умных» технологий в снабжении и потреблении электроэнергии;
«Умная махалля» — инновационные решения по повышению благосостояния населения за счет расширения источников доходов на основе инновационных технологий в махаллях и домохозяйствах населения;
г) обеспечение проникновения «подрывных» инноваций из центра страны в отдаленные регионы путем поэтапного внедрения в другие регионы опыта, накопленного в инновационных зонах. В частности, формирование и поэтапная реализация готового портфеля «1 000 инновационных проектов» для организации малых инновационных производств в зонах инновационного развития в 2022 — 2026 годах. В том числе, трансфер успешных малых инновационных производственных организаций в другие географические зоны республики;
д) разработка региональных программ инновационного развития с учетом экономической специализации, научно-технического потенциала и имеющихся ресурсов;
е) широкое внедрение методов приоритетности инновационных и инвестиционных проектов для обеспечения непрерывного обновления технической и технологической базы производства;
ж) выявление, стимулирование и привлечение талантов из регионов в центральные вузы, Академию молодежи и Академию наук через программы «Академическая мобильность» и «Будущий ученый» для формирования научных сообществ и школ нового поколения.
Организации, ответственные за исполнение: Министерство экономики и финансов, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, Министерство сельского хозяйства, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Агентство инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций.
Организации, ответственные за координацию: Министерство экономики и финансов, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента.
§ 4.4. Стимулирование спроса на инновации путем обеспечения комплексной системы создания новых видов продукции и инновационных технологий от идеи — до конечного потребителя
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
создание регулярно обновляемой онлайн-платформы «Банк инновационных идей», охватывающей все регионы и отрасли экономики республики;
обеспечение последовательности реформ национальной инновационной системы (научной деятельности, технологий и инноваций) при повышении институциональной эффективности инновационной деятельности;
формирование электронной платформы, содержащей научные, инновационные и технологические достижения страны для использования дипломатическими миссиями Узбекистана за рубежом;
внедрение государственных стандартов управления инновациями, в том числе пересмотр и внедрение инструкций по реализации инновационных подходов организациями, оценке инноваций и систем инновационного менеджмента, а также управлению интеллектуальной собственностью;
внедрение упрощенных механизмов оценки интеллектуальной собственности и регистрации лицензионных договоров на объекты интеллектуальной собственности при их защите, материальном и моральном стимулировании их владельцев, а также поэтапное внедрение цифровых технологий в сферу;
поддержка успешных стартап-проектов, путем предоставления налоговых и таможенных льгот производству совместно с предоставлением резидентства инновационных технопарков и свободных экономических зон на этапах крупносерийного и непрерывного производства;
формирование предпринимательской среды и деятельности в высших образовательных учреждениях, содействие технологическому трансферу научно-исследовательских результатов путем поощрения организации академических «спин-офф» компаний;
обеспечение эффективного вхождения продуктов и услуг национальных брендов, в том числе цифровых программных продуктов на мировые рынки.
Организации, ответственные за исполнение: Министерство высшего образования, науки и инноваций, Министерство юстиции, Академия наук.
Организация, ответственная за координацию: Агентство инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций.
§ 4.5. Формирование системы переориентации созданного капитала на «подрывные» инновации
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
создание системы возврата инновационными организациями в Фонд финансирования науки и поддержки инноваций средств, выделенных им фондом на «подрывные» инновации;
направление обязательных отчислений в размере до 10 процентов от прибыли до уплаты налога на прибыль хозяйственных обществ и государственных организаций с долей государства в уставном фонде 50 и более процентов на создание и внедрение «подрывных» инноваций на основе мировой практики;
запуск механизмов по поддержке проектов, направленных на устранение проблем и создание дополнительной эффективности в будущем (дополнительный капитал) производственных организаций, производящих возвратный капитал;
налаживание практики организации совместного патентования и коммерциализации новых разработок, созданных на основе механизма долевого финансирования владельцами инноваций — интеллектуальной собственности и производственными предприятиями, а также субъектами предпринимательства;
создание платформы S2B (science to business), направленной на поддержку инновационных организаций результатами научной деятельности в циклическом процессе «отрасль-регион-научная/высшая образовательная организация».
Организации, ответственные за исполнение: Министерство экономики и финансов, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Торгово-промышленная палата.
Организации, ответственные за координацию: Агентство инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций, Министерство инвестиций, промышленности и торговли.
§ 4.6. Дальнейшее развитие человеческого капитала в управлении инновационной деятельностью путем развития навыков созидательства, инновационного предпринимательства и рационализаторства на всех этапах образования
В данном направлении будут реализованы следующие мероприятия:
повышение роли студенческой молодежи в инновационной деятельности путем формирования первичных научных, терминологических и технологических представлений об инновациях;
создание привлекательных механизмов стимулирования и среды интеллектуальной конкуренции для вступающих в научную и инновационную деятельность молодёжь, стажеров-исследователей и базовых докторантов для проявления своих талантов и рационализаторских способностей в целях повышения их знаний и умений;
поддержка научной и инновационной активности молодежи путем дальнейшего развития и расширения охвата деятельности Академии молодежи, которая объединяет талантливых школьников и студентов;
широкое внедрение программ акселерации стартап-проектов в инновационных центрах и технопарках высших образовательных организаций, а также инновационных центрах и бизнес-инкубаторах регионов;
подготовка высококвалифицированных кадров по направлению управления инновационно-технологической деятельностью и организация их регулярных научно-практических стажировок;
разработка и поэтапное внедрение концепции «Инновационного университета», направленной на укрепление финансовой устойчивости высших образовательных организаций, усиление интеграции науки и производства, обеспечение их координации с мировыми научными и образовательными программами, обеспечение кадрами направлений образования и специальностей, отвечающих потребностям отраслей экономики.
Организации, ответственные за исполнение: Министерство дошкольного и школьного образования, Министерство высшего образования, науки и инноваций.
Организация, ответственная за координацию: Министерство высшего образования, науки и инноваций.
Глава 5. Ожидаемые результаты от реализации Стратегии
В ходе реализации Стратегии будут достигнуты следующие результаты:
формирование у молодежи созидательных способностей, навыков инновационного предпринимательства и рационализаторства;
увеличение числа специалистов в области инноваций для обеспечения реализации и развития инновационной деятельности на микро- и макроуровне;
формирование и модернизация национальной инновационной инфраструктуры, направленной на повышение научного потенциала страны на международной арене, гибкой к требованиям рынка при широком внедрении инноваций;
усиление интеграции науки и производства путем создания непрерывной цепочки мобилизации ресурсов;
создание предпринимательской среды в высших образовательных учреждениях и организация специализированных «спин-офф» компаний;
увеличение объема финансирования за счет иностранных инвестиций и грантов технической помощи, а также венчурных организаций и различных инструментов соответствующих финансовых рынков путем повышения инвестиционной привлекательности инновационно-технологического сектора страны, формирование конкурентной среды, создания цепочки и единой системы разработки и внедрения инновационных продуктов и решений в национальную экономику;
увеличение количества компаний малого, среднего бизнеса и стартапов, основанных на «подрывных» инновациях;
повышение уровня коммерциализации научных разработок и стартап-инициатив с «эффективным» инновационным потенциалом;
создание инновационных кластеров и крупных организаций путем объединения стартапов и малых инновационных организаций на основе мировых стандартов, модернизации существующих, научно-технического и методического обеспечения, а также диверсификация по отраслям экономики;
широкое вовлечение частного сектора в «подрывные» инновации и повышение их инновационной активности;
повышение инновационной активности и научного потенциала регионов;
увеличение объема экспорта наукоемкой и инновационной продукции и услуг на мировой рынок;
увеличение продукции под национальным брендом с международным сертификатом качества, конкурентоспособной на внутреннем и внешнем рынках;
обеспечение новыми высокооплачиваемыми достойными рабочими местами молодежи и женщин, а также трудоспособного населения, работающего в зарубежных государствах через внешнюю миграционную деятельность, за счет создания нового производства на основе «подрывных» инноваций;
повышение эффективности и масштабов промышленности путем широкого внедрения новых производственных и ресурсосберегающих технологий на основе «подрывных» инноваций;
создание дополнительной экономической стоимости (капитала) за счет организации недорогостоящего и универсального крупносерийного производства новой конкурентоспособной и высокотехнологичной продукции;
обеспечение циклического процесса «инновация — капитал — инновация» на основе взаимной заинтересованности, стимула и конкуренции в стране и гарантирование прав собственности владельца разработки, предпринимателей и инвесторов в этом процессе;
формирование инновационно активного и инициативного общества с культурой инвестирования в «подрывные» инновации, направленные на обеспечение их потребностей и решение проблем на регулярной основе.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2022 года № УП-165
реализации Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы
Т/р Показатели Единица измерения Текущий показатель Показатели по годам 2023 2024 2025 2026 1. Улучшение позиции Республики Узбекистан в рейтинге Глобального инновационного индекса место 86 82 81 79 77 2. Количество субъектов инфраструктуры инновационной деятельности (технопарки, центры трансфера технологий, инновационные кластеры, венчурные фонды, инновационные центры, бизнес-инкубаторы и акселераторы) ед. 25 45 55 65 75 3. Количество инновационно активных субъектов предпринимательства (в общем количестве организаций промышленного производства) ед. 613 930 1 215 1 500 2 250 4. Количество новых инновационных (spin-off) предприятий, специализирующихся на выпуске наукоемкой продукции ед. 0 14 22 28 36 5. Доля экспорта высокотехнологичной продукции на внешние рынки в общем объеме экспорта % 2,1 3 4 5 6 6. Количество научных разработок, коммерциализированных на внутреннем и внешнем рынках ед. 150 250 275 300 325 7. Объем инвестиций частного сектора на разработки и исследования млн сум. 2 804 3 500 4 750 6 000 8 250 8. Зарубежные гранты, выделенные на разработки и исследования млрд сум. 0 35 83 141 224 9. Количество рабочих мест, созданных в результате инновационной деятельности, в том числе реализованных в IT-парках стартап-проектов ед. 6000 9000 13500 18000 25000 10. Расходы, выделенные на исследования и разработки в доле средств, выделенных в рамках государственных программ по научной деятельности (в процентах) % 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 11. Количество созданных новых технологий ед. 69 89 186 284 288 12. Поступления от интеллектуальной собственности (доля в общем экспорте) % 0 0,02 0,03 0,04 0,05 13. Годовое количество зарегистрированных патентов ед. 30 39 82 131 184 14. Количество научных исследователей чел. 15 000 16 500 18 000 19 600 21 500 15. Предприятия, среди работников которых есть научные исследователи (в процентах от общего числа предприятий) % 13 14 15 16 17 16. Количество выпускников в области науки и инженерии (в процентах от общего числа выпускников) % 35,5 36,9 38,5 40,1 41,8 17. Количество статей в научно-технических изданиях (в базе данных Web of Science). ед. 900 1 000 1 150 1 300 1 500
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2022 года № УП-165
реализации Стратегии инновационного развития Республики Узбекистан на 2022 — 2026 годы в разрезе регионов
Показатели Количество субъектов инфраструктуры инновационной деятельности Количество отечественных промышленных предприятий, занимающихся технологическими инновациями Количество новых технологий, созданных в регионе Количество ежегодно регистрируемых патентов в регионе Количество научных, инновационных и технологических проектов, реализованных в сотрудничестве с зарубежными организациями Объем инвестиций отечественного частного сектора в разработки и исследования Количество стартапов Иностранные гранты, выделяемые на разработки и исследования ед. ед. ед. ед. ед. млн сум. ед. млрд сум. Регионы Годы Республика Каракалпакстан 2023 4 6 7 2 3 780,8 10 8,5 2024 5 14 12 5 6 1 630,8 27 20 2025 5 22 15 9 10 2 540,8 52 35 2026 6 32 16 14 14 3 490,8 91 55 Андижанская область 2023 4 10 9 8 2 850 13 5 2024 4 22 14 16 5 1 780 33 11,5 2025 5 34 24 26 9 2 740 61 19,5 2026 6 49 24 37 15 3 730 103 30,5 Бухарская область 2023 2 8 7 3 2 240,5 11 1,3 2024 2 17 11 7 4 551 29 3,5 2025 3 27 15 10 6 876 49 6,6 2026 3 39 15 14 9 1 226 79 10,6 Джизакская область 2023 3 6 6 2 3 400 6 1,4 2024 4 12 9 4 2 820 17 3,6 2025 5 19 14 6 3 1 270 32 6,6 2026 6 27 15 9 3 1 760 50 11,9 Кашкадарьинская область 2023 3 7 6 2 2 200 7 0,8 2024 4 14 8 5 5 480 25 2 2025 5 22 10 8 8 780 50 3,5 2026 5 32 10 11 12 1 130 87 5,9 Навоийская область 2023 4 9 10 5 6 355 20 0,8 2024 4 19 14 10 14 775 45 2 2025 5 29 17 16 22 1 255 75 3,5 2026 7 40 17 22 31 1 775 108 5,9 Наманганская область 2023 3 7 7 3 2 350 15 0,8 2024 4 14 15 6 4 730 35 2 2025 5 22 25 10 7 1 160 60 3,5 2026 5 31 25 14 10 1 640 92 5,7 Самаркандская область 2023 3 6 5 3 2 200 15 0,8 2024 3 13 6 5 6 460 44 2 2025 3 21 9 7 9 750 79 3,5 2026 4 29 10 10 12 1 100 119 5,9 Сырдарьинская область 2023 3 7 3 1 1 180 7 2 2024 5 13 8 3 3 440 23 4,5 2025 5 21 12 5 5 740 48 7,5 2026 5 29 12 7 7 1 090 86 11,5 Сурхандарьинская область 2023 2 8 4 1 2 210 7 0,8 2024 3 16 8 3 4 260 21 2 2025 4 25 12 5 7 300 41 3,5 2026 4 34 12 7 10 350 72 5,9 Ташкентская область 2023 4 8 4 2 2 300 15 0,8 2024 4 17 9 4 4 640 38 2 2025 5 27 14 7 6 1 060 69 3,5 2026 6 39 14 10 9 1 560 109 5,9 Ферганская область 2023 2 5 6 2 2 280 9 0,8 2024 3 11 12 4 4 600 27 2 2025 4 17 33 6 7 950 55 3,5 2026 4 23 33 8 10 1 370 96 5,9 Хорезмская область 2023 3 4 3 1 1 180 30 0,7 2024 4 4 6 1 1 250 40 1,1 2025 4 5 10 2 2 280 49 1,5 2026 5 5 10 2 2 300 60 2,4 город Ташкент 2023 5 30 12 4 8 1 500 55 11 2024 6 75 54 9 17 3 300 121 24,3 2025 7 130 74 14 28 5 400 196 39,8 2026 9 190 75 19 39 7 550 285 61,2
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Указу Президента Республики Узбекистан от 6 июля 2022 года № УП-165
районов (городов) в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте, трансформируемых в инновационные зоны
№ Регионы Районы (города) 1. Республика Каракалпакстан Муйнакский район Нукусский район 2. Андижанская область Булакбашинский район Мархаматский район 3. Бухарская область Гиждуванский район Рамитанский район 4. Джизакская область Дустликский район Пахтакорский район 5. Кашкадарьинская область Каршинский район Нишанский район 6. Навоийская область Карманинский район Кизилтепинский район 7. Наманганская область Давлатабадский район Чустский район * 8. Самаркандская область Нурабадский район Ургутский район 9. Сырдарьинская область Баяутский район Сырдарьинский район 10. Сурхандарьинская область Алтынсайский район Термезский район 11. Ташкентская область Ахангаранский район город Чирчик 12. Ферганская область Алтыарыкский район Бувайдинский район 13. Хорезмская область Гурленский район Ургенчский район 14. город Ташкент Мирзо-Улугбекский район Алмазарский район
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
6 июля 2022 г.,
№ УП-165