UzbekAI

← Qonunlar

📅 2022-yil 24-avgust · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2022 йил 24 август · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 24 августа 2022 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 24 August 2022 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

ДАСТУРИ

Мулк ҳуқуқининг дахлсизлигини ишончли ҳимоя қилиш, мулкий муносабатларга асоссиз аралашувга йўл қўймаслик, хусусий мулкнинг капиталлашув даражасини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 22 август куни ўтказилган тадбиркорлар билан очиқ мулоқоти доирасида белгиланган мулкий ҳуқуқларнинг ишончли ҳимоясини яратиш, ушбу ҳуқуқларни чеклаётган омилларни бартараф этиш бўйича вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида, шунингдек, 2022 — 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясига мувофиқ:

1. Хусусий мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш ҳуқуқини бевосита ёки билвосита чеклашни назарда тутувчи, мулкий муносабатларда бозор иқтисодиёти тамойилларини тўлиқ жорий этишга тўсқинлик қилувчи қуйидаги тартиблар, талаблар ва чекловлар 2022 йил 1 сентябрдан бошлаб бекор қилинсин:

а) ер участкаларига бўлган ҳуқуқлардан фойдаланиш соҳасида:

ер участкаларига бўлган ҳуқуқнинг вужудга келиши учун асос бўлган ҳужжатларни, шу жумладан Вазирлар Маҳкамаси, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ҳужжатларини уларнинг ўзи ёки юқори турувчи орган ва мансабдор шахслар томонидан, хусусан прокурор протести асосида бекор қилиш йўли билан ер участкасига бўлган ҳуқуқни тугатиш, бундан ушбу ҳужжатларни суд томонидан бекор қилиш ёки ҳақиқий эмас деб топиш ҳолатлари мустасно;

ер участкасидан ихтиёрий воз кечилганда унга бўлган ҳуқуқнинг бекор қилинишини Вазирлар Маҳкамаси, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарори билан расмийлаштириш. Бунда, ер участкасидан ихтиёрий воз кечиш тўғрисида нотариал тасдиқланган ариза ушбу ер участкасига бўлган ҳуқуқларни бекор қилиш учун асос бўлиб ҳисобланади;

юридик шахс тугатилиши муносабати билан унинг ер участкасига (қишлоқ хўжалиги ерларидан ташқари) бўлган ҳуқуқларини бекор қилиш. Бунда, ушбу ҳуқуқлар юридик шахс муассисларига (иштирокчиларга), агар қонунчиликда, таъсис ҳужжатларида ёки муассислар ўртасидаги келишувга мувофиқ бошқача шартлар назарда тутилмаган бўлса, уларнинг юридик шахсдаги улушига (қўшилган ҳиссасига) мутаносиб равишда ўтказилади;

ер участкаларини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйишда компенсация сифатида давлат мулкидаги бошқа кўчмас мулк объектини мулк қилиб бериш, бундан кўп квартирали уйларда жойлашган турар жой объектлари мустасно;

б) турар жойга бўлган мулкий ҳуқуқларни амалга ошириш соҳасида:

турар жойга нисбатан мулкий ҳуқуқларга ёки турар жой мулкдори билан қариндошлик алоқаларига эга бўлмаган шахсларни ушбу турар жойдан яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтказилганлигини бекор қилиш учун уларнинг розилигини олиш, бундан тарафлар ўртасида бошқача келишув тузилган ҳолатлар мустасно;

суд томонидан турар жойга нисбатан инсофли эгалловчи деб топилган жисмоний шахсдан ушбу турар жойни унга нисбатан мулк ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан бошлаб уч йил ўтгач натура шаклида талаб қилиб олиш;

в) жисмоний ва юридик шахсларга мулк ҳуқуқи билан тегишли бўлган бино ва иншоотлар, транспорт воситаларидан фойдаланиш соҳасида — мулкий ҳуқуқларнинг вужудга келиши учун асос бўлган маъмурий ҳужжатларни ушбу ҳужжатни қабул қилган ёки юқори турувчи маъмурий орган ва мансабдор шахслар томонидан, хусусан прокурор протести асосида бекор қилиш йўли билан ҳуқуқларни тугатиш, бундан ушбу ҳужжатларни суд томонидан бекор қилиш ёки ҳақиқий эмас деб топиш ҳолатлари мустасно;

г) корпоратив муносабатлар соҳасида:

давлат органлари томонидан давлат иштирокидаги корхоналар мол-мулкини тасарруф этиш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ёки бошқа кўринишдаги маъмурий ҳужжатлар қабул қилиш амалиёти. Бунда, хўжалик жамиятининг устав фондидаги (капиталидаги) давлат улушига (акцияларига) эгалик қилувчи давлат органлари улушдор (акциядор) сифатида қарорлар қабул қилишни (овоз беришни) юқори турувчи давлат органи билан ёзма тарзда келишиб олиши мумкин;

юридик шахсларнинг устав фондидаги (капиталидаги) гаровга қўйилган улушларни (қўшилган ҳиссаларни) гаровга олувчининг розилигисиз тасарруф этиш амалиёти. Бунда, мазкур розилик олинмаганлиги таъсис ҳужжатларига киритилган ўзгартиришларни давлат рўйхатидан ўтказишни рад этиш учун асос бўлиб ҳисобланади, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

2. 2023 йил 1 январдан бошлаб Кадастр ва кўчмас мулкларни рўйхатдан ўтказиш интеграцион ахборот тизими (кейинги ўринларда — UZKAD тизими) кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестри ҳамда кўчмас мулк объектлари ҳақидаги маълумотлар юритиладиган, маълумотларининг ҳақиқийлиги ва ишончлилиги давлат томонидан кафолатланадиган ягона ахборот тизими этиб белгилансин.

Бунда:

UZKAD тизимига Гаров реестри, «Нотариус» автоматлаштирилган ахборот тизими, Кўчмас мулк объектлари манзиллари ягона реестри, Тадбиркорлик субъектлари ягона давлат реестри, Ўзбекистон Республикаси солиқ тўловчиларининг ягона реестри, «Давлат мулки» ахборот тизими, Нодавлат нотижорат ташкилотлар ва уларнинг бўлинмалари реестри, лицензиялар, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар ва хабарномалар реестрлари ва кўчмас мулк объектларига оид маълумотлар юритилаётган бошқа барча давлат ахборот тизимлари интеграция қилинади ҳамда реал вақт режимида онлайн маълумот алмашинуви йўлга қўйилади;

онлайн маълумот алмашинуви пайтида кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқ қоғоз шаклида ёки бошқа ахборот тизимида давлат рўйхатидан ўтказилганлиги, шу сабабли UZKAD тизимида бўлмаганлиги аниқланган тақдирда, уч кун ичида ушбу ҳуқуқ UZKAD тизимида ҳақ ундирмасдан ва ариза талаб қилмасдан давлат рўйхатидан ўтказилади ва маълумот тақдим этилади;

кўчмас мулк билан боғлиқ битимларни расмийлаштириш ва давлат рўйхатидан ўтказиш UZKAD тизимидаги маълумотлар асосида амалга оширилади, кўчмас мулк ҳақида ушбу тизимда бўлмаган бошқа маълумотларни талаб қилишга йўл қўйилмайди, маълумотларнинг ҳаққонийлиги давлат томонидан кафолатланади, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

жисмоний ва юридик шахсларга солиқларни ҳисоблаш, нотариал ҳаракатларни расмийлаштириш, давлат хизматлари, банк, коммунал, суғурта ва бошқа оммавий хизматларни кўрсатишда кўчмас мулкка оид барча маълумотлар тегишли давлат органлари ҳамда хизмат кўрсатувчи шахслар томонидан UZKAD тизимидан олинади;

Кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестрига киритилган ёзувлар ва кўчмас мулк объектлари бўйича «мулк тарихи»га оид маълумотлар жисмоний ва юридик шахслар учун очиқ бўлади ва улардан ҳақ эвазига Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали фойдаланилади, давлат сирига оид ҳамда «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунида назарда тутилган маълумотлар бундан мустасно.

Кадастр агентлиги қоғоз шаклида ёки бошқа ахборот тизимларида давлат рўйхатидан ўтказилган кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқлар ҳақидаги маълумотларни ҳар бир кўчмас мулк объектини босқичма-босқич идентификациялаган ҳолда UZKAD тизимига тўлиқ ўтказсин.

3. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ер участкалари жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилиши муносабати билан зарарларнинг ўрнини жисмоний ва юридик шахсларга қоплаш бўйича республика марказлаштирилган жамғармаси — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Жисмоний ва юридик шахсларга етказилган мулкий зарарларни компенсация қилиш бўйича республика мақсадли жамғармаси (кейинги ўринларда — республика компенсация жамғармаси) этиб;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузуридаги Ер участкалари жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилиши муносабати билан зарарларнинг ўрнини жисмоний ва юридик шахсларга қоплаш бўйича ҳудудий марказлаштирилган жамғармалар — Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузуридаги Жисмоний ва юридик шахсларга етказилган мулкий зарарларни компенсация қилиш бўйича ҳудудий мақсадли жамғармалар (кейинги ўринларда — ҳудудий компенсация жамғармалари) этиб қайта номлансин.

4. Маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланишнинг амалдаги тартибини сақлаб қолган ҳолда, 2023 йил 1 январдан бошлаб қуйидагилар натижасида етказилган зарарлар республика ва ҳудудий компенсация жамғармалари маблағлари ҳисобидан қоплаб берилиши белгилансин:

кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестрига ноқонуний ёки ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотларнинг киритилиши натижасида уларга ишониб ҳаракат қилган жисмоний ва юридик шахсларга етказилган зарар;

давлат органлари, уларнинг мансабдор шахслари ва хизматчиларининг қонунга хилоф деб топилган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида мулкдорга етказилган ва суднинг қонуний кучга кирган қарори билан аниқланган зарар;

терговга қадар текширувни амалга оширувчи органлар, суриштирув, дастлабки тергов, прокуратура органлари ва суднинг қонунга хилоф деб топилган ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) туфайли етказилган зарар ва маънавий зиён;

мазкур Фармоннинг 1-банди «б» кичик бандида назарда тутилган ҳолларда турар жой инсофли эгалловчидан талаб қилиб олинмаслиги натижасида мулкдорга етказилган зарар.

5. Белгилаб қўйилсинки:

ушбу Фармоннинг 4-бандига асосан республика ва ҳудудий компенсация жамғармалари маблағлари ҳисобидан амалга оширилган тўловлар кейинчалик айбдор шахслардан тўлиқ миқдорда регресс тартибида ундириб олинади, бундан мазкур банднинг учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

қонунчиликда ушбу Фармоннинг 4-бандида назарда тутилган зарарларни қоплашнинг бошқа манбалари белгиланган ҳолларда, компенсация тўловлари республика ва ҳудудий компенсация жамғармалари маблағлари ҳисобидан амалга оширилиб, кейинчалик ушбу манбалар ҳисобидан қоплаб берилади;

суднинг қарори билан зарарни қоплаш зарар етказилишида айбдор бўлган мансабдор шахслар зиммасига юкланмаган ва (ёки) регресс тартибида ундириб олиш шартисиз давлат томонидан қоплаб берилиши кўрсатилган ҳолларда, республика ва ҳудудий компенсация жамғармалари маблағлари ҳисобидан амалга оширилган тўловлар Давлат бюджетидан қоплаб берилади.

6. Адлия вазирлиги, Бош прокуратура, Олий суд, Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Савдо-саноат палатасининг мулк ҳуқуқи дахлсизлигини ишончли ҳимоя қилиш, мулкий муносабатларга асоссиз аралашувни чеклаш мақсадида қуйидаги ҳуқуқий институтларни қонунчиликда ва юридик амалиётда қўллаш кўламини янада кенгайтириш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин:

а) фуқаролик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш усулларини, бунда:

инсофли эгалловчининг мулкий ҳуқуқлари ҳимоя қилинади, мулкдорнинг бузилган ҳуқуқларини тиклашнинг молиявий механизмлари қўлланилади;

кредит таъминоти сифатида гаровга қўйилган мол-мулк белгиланган тартибда аукцион орқали сотилганда, кредиторнинг розилигига кўра, сотиб олувчига мулкнинг қийматини уч йилгача бўлиб-бўлиб тўлаш ҳуқуқи берилади;

б) маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортиш учун асос бўладиган хусусий мулк ҳуқуқини бузиш ҳолатлари рўйхатини, бунда, мансабдор шахслар ва хизматчиларнинг қонунда тўғридан-тўғри кўрсатилган ҳолатлардан ташқари қуйидаги ҳаракатлари хусусий мулк ҳуқуқини эркин амалга оширишга аралашиш ва дахлсизлигини бузиш деб ҳисобланади ҳамда уларга нисбатан жиноий жавобгарликка тортишгача бўлган чоралар қўлланилишига асос бўлади:

мулкка эркин эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва тасарруф этишни чеклаш, тақиқ қўйиш, мулкий ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишни асоссиз рад этиш ёки бошқача ҳар қандай кўринишда мулкдор ёки унинг мулкий ҳуқуқларига таъсир ўтказиш;

мулкдорнинг хўжалик фаолиятига ёки мол-мулкдан фойдаланиш натижасида олинадиган ҳосил ва маҳсулотни реализация қилиш ҳамда даромадларни тасарруф этишга аралашиш;

хусусий мулк объекти ва у жойлашган ҳудудга, шу жумладан турар жой бўлмаган кўчмас мулк объектига мулкдорнинг рухсатисиз кириш, бу ҳақда учинчи шахсларга кўрсатма бериш;

мол-мулкни ва унга бўлган ҳуқуқни бошқа шахсга ўтказиш, фойдаланишга бериш ёки бошқача тарзда тасарруф этишга аралашиш, бу тўғрисида ҳуқуқий ҳужжат қабул қилиш;

мулкдорга унинг ихтиёрига зид тарзда мол-мулки билан боғлиқ ижтимоий, иқтисодий ёки бошқа давлат ва жамоатчилик вазифаларини юклаш ёхуд номақбул шартларни қўйиш;

мол-мулкдан мулкдорнинг розилигисиз ва тегишли ҳақ тўламасдан фойдаланиш;

мол-мулкка эгалик қилиш ва ундан фойдаланишга оид маълумотларни сўраш ёки бундай маълумотларни мулкдорнинг рухсатисиз ишлатиш;

мулк ва мулкий ҳуқуқлардан суд қарорисиз маҳрум этиш ёки мулкдорга улардан воз кечишга қаратилган ҳар қандай жисмоний, руҳий ёки бошқа шаклдаги мажбурлов чоралар қўллаш, тазйиқ ўтказиш ёхуд мол-мулкни тасарруф этишга доир асоссиз талабларни қўйиш;

в) қилмишнинг жиноийлигини истисно қиладиган ҳолатларни, шу жумладан унинг зарурий мудофаа турини, бунда:

мулкдор ёки унинг вакили ўз мулкини ҳар қандай тажовуздан ҳуқуқни бузишга мутаносиб равишда ва ҳуқуқ бузилишининг олдини олиш учун зарур ҳаракатлар доирасида, шу жумладан зарурий мудофаа ҳолатида ўзи ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга бўлади;

кўчар мулк ўзбошимчалик билан олиб қўйилганда мулкдор таъқиб қилиш орқали уни қайтариб олиши, кўчмас мулкка нисбатан эса унга ўзбошимчалик билан кирган ёки эгаллаб олган шахсни чиқариб юбориш орқали эгалигини тиклаши мумкин бўлади;

мулкни ўзбошимчалик билан эгаллаш ёки унга кириш ёхуд мулк дахлсизлигини бошқача тарзда бузиш қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортиш учун асос бўлади;

г) гумон қилинувчи, айбланувчининг мулкий ҳуқуқларига нисбатан «Хабеас корпус» институтини, бунда, суриштирувчи ва терговчининг мол-мулкни хатлаш билан боғлиқ қарорларини кўриб чиқиш учун судга киритиш назарда тутилади;

д) давлат органлари, жисмоний ва юридик шахсларнинг судга мурожаат қилиш ҳуқуқларини давлат божи орқали тартибга солиш тизимини, бунда:

давлат органлари ва ташкилотлари судларда давлат божини тўлашдан озод қилинган ҳолатларни қисқартириб, уларнинг жисмоний ва юридик шахсларнинг мулкий ҳуқуқларини чеклаш, маҳрум қилиш ёки бошқа ҳар қандай кўринишда таъсир қилишга қаратилган даъволари, аризалари ва шикоятлари учун умумий асосларда давлат божи тўланиши, давлат божини тўлаш бўйича маблағлар бюджет ташкилотларининг харажатлар сметаларига киритилиши, ушбу маблағлардан оқилона ва асосли фойдаланилаётганлигини назорат қилиш назарда тутилади;

фуқаролик судларида мол-мулкни ўзганинг ноқонуний эгалигидан талаб қилиб олиш тўғрисидаги даъволар юзасидан даъвогарлар (давлат органлари ва ташкилотлари бундан мустасно) давлат божини тўлашдан озод қилинади, бунда даъвогарнинг даъво талабларини қаноатлантириш тўлиқ ёки қисман рад этилган тақдирда, ундан талабларнинг қаноатлантирилиши рад этилган миқдорига мутаносиб равишда давлат божи ундириш назарда тутилади;

иқтисодий судларда мол-мулкка бўлган мулк ҳуқуқи тўғрисидаги даъволар юзасидан регрессив (даъво қиймати ошишига қараб давлат божи ставкаси пропорционал равишда тушиб боради) давлат божи ставкаларини қўллаш жорий этилади.

7. Адлия вазирлиги Бош прокуратура, Олий суд, Ички ишлар вазирлиги, Тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Савдо-саноат палатаси билан биргаликда уч ой муддатда Вазирлар Маҳкамасига қуйидаги қонун лойиҳаларини киритсин:

«Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг янги таҳрирдаги лойиҳасини, лойиҳада ушбу қонун қабул қилиниши муносабати билан Фуқаролик , Солиқ , Жиноят , Жиноят-процессуал , Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекслар ва бошқа қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритишни назарда тутсин;

тадбиркорлик субъектларининг банкдаги ҳисобварақларидан пул маблағларини асоссиз ҳисобдан чиқарганлик, ортиқча ундирилган ва тўланган пул маблағларини тадбиркорлик субъектининг биринчи талабига биноан қайтармаганлик учун жавобгарлик белгилашни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисидаги қонун лойиҳасини.

8. Давлат активларини бошқариш агентлиги, Адлия вазирлиги ва Молия вазирлиги уч ой муддатда давлат мулки объектларини республика мулки ва муниципал мулк объектларига ажратиш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари тўпламини Вазирлар Маҳкамасига киритсин, бунда қуйидагилар назарда тутилсин:

республика мулки, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар муниципал мулки, туман (шаҳар) муниципал мулки объектларининг намунавий рўйхати;

республика мулки объектларини бошқаришда Вазирлар Маҳкамаси, Давлат активларини бошқариш агентлиги, бошқа давлат органлари ва давлат мулкидан фойдаланувчиларнинг вазифаларини аниқ чегаралаш;

республика мулки, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар муниципал мулки, туман (шаҳар) муниципал мулки объектларини бошқариш бўйича ваколатли тузилмаларни, уларнинг вазифаларини белгилаш;

2025 йилга қадар босқичма-босқич республика мулки объектларини республика бюджетидан, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар, туман (шаҳар) муниципал мулки объектларини тегишлича Қорақалпоғистон Республикасининг республика бюджети ва тегишли маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан сақлаш тизимига ўтиш.

9. Вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва бошқа давлат ташкилотлари 2022 йил якунига қадар ўзлари ҳамда тизим ташкилотлари бошқарувидаги давлат кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг кадастр органларида қонунчиликда белгиланган тартибда тўлиқ давлат рўйхатидан ўтказилишини таъминласин.

Белгилансинки, 2023 йил 1 январдан бошлаб тегишли ҳуқуқлари кадастр органларида давлат рўйхатидан ўтказилмаган давлат кўчмас мулк объектлари Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан расмийлаштириладиган далолатнома асосида унинг тегишли ҳудудий бошқармасига оператив бошқарув ҳуқуқи асосида беғараз ўтказилади.

10. Мулк ҳуқуқининг дахлсизлигини ишончли ҳимоя қилиш, мулкий муносабатларга асоссиз аралашувга йўл қўймаслик, хусусий мулкнинг капиталлашув даражасини ошириш бўйича чора-тадбирлар дастури иловага мувофиқ тасдиқлансин.

12. Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қонунчиликка мазкур Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

13. Мазкур Фармоннинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ж.А. Қўчқоров ва адлия вазири Р.К. Давлетов белгилансин.

Фармон ижросини ҳар чоракда муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.

Амалга оширилаётган чора-тадбирлар натижадорлиги юзасидан 2023 йил 1 январга қадар, кейинчалик ҳар ярим йилда Ўзбекистон Республикаси Президентига ахборот бериб борилсин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 24 августдаги ПФ-198-сон Фармонига ИЛОВА

Мулк ҳуқуқининг дахлсизлигини ишончли ҳимоя қилиш, мулкий муносабатларга асоссиз аралашувга йўл қўймаслик, хусусий мулкнинг капиталлашув даражасини ошириш бўйича чора-тадбирлар

Т/р Тадбир номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар I. Хусусий мулк дахлсизлиги ва ҳимояси кафолатларини кучайтириш 1. Хусусий мулк ҳимояси нинг ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш. «Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг янги таҳрирдаги лойиҳасини ишлаб чиқиш . Лойиҳада қуйидагилар назарда тутилади: хусусий мулк ҳуқуқини бекор қилиш асосларининг қатъий рўйхатини белгилаш; хусусий мулк ҳуқуқини мулкдорнинг ўзи ҳимоя қилиши билан боғлиқ қоидаларга аниқлик киритиш; мол-мулкдан суднинг қарорисиз маҳрум қилиш мумкин эмаслигини қатъий белгилаш; ундирувни мол-мулкка қаратиш йўли билан мол-мулк олиб қўйилаётганда, мулкдор ҳуқуқларининг кафолатларини кучайтириш; хусусий мулк дахлсизлигини кучайтириш ҳамда унинг бозор активидаги улушини оширишни янада кенгайтириш. 2022 йил ноябрь Адлия вазирлиги, Олий суд, Бош прокуратура, Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Монополияга қарши курашиш қўмитаси, Савдо-саноат палатаси 2. Ер ва биноларни ижарага олиш ва бериш қонунчилигини такомиллаштириш. Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш . Лойиҳада қуйидагилар назарда тутилади: ер ва бинолар ижара шартномаларининг муддатларини қатъий белгилаш, ерларни ижарага олиш муддатларини узайтириш; ер участкаларини бирламчи ва иккиламчи ижарага бериш шаклларини белгилаш; биноларни ижарага олиш шартномасини янгилаш, ўзгартириш ёхуд бекор қилиш юзасидан огоҳлантириш муддатларини аниқ белгилаш; ер участкаларини бирламчи ва иккиламчи ижарага бериш шартномаларини давлат рўйхатидан ўтказиш (ҳисобга олиш) билан боғлиқ қоидаларни белгилаш; ер ва биноларни ижара олувчининг мулкдан узоқ муддат фойдаланиш кафолатларини кучайтириш; ер ва биноларни ижарага олувчи ва ижарага берувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини қатъий белгилаш; иккиламчи ижара шартномаси томонларининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини белгилаш; ижара ҳақини ошириш ёхуд камайтиришни (вақтинчалик/доимий) талаб қилиш ҳуқуқини таъминлаш; ижарага олувчи томонидан ижара объектига етказилган зарарни белгилаш ва уларни қоплаш; ижарага олинган кўчмас мулкларни ижарага олиш даврида келиб чиқиши мумкин бўлган ҳолатлар, табиий офатлар, фавқулодда ҳолатларга қарши суғурта қилиш ҳуқуқи. 2022 йил октябрь Адлия вазирлиги, Кадастр агентлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги, Қурилиш вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 3. Уй-жой олди-сотди шартномасида сотиб олувчининг мулкий ҳуқуқларини мустаҳкамлаш. Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш. Лойиҳадасотилаётган уй-жой биносидан фойдаланиш ҳуқуқига эга шахслар ушбу уй-жойнинг олди-сотди шартномаси имзолангандан сўнг, агар шартнома шартларида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, бир ой ичида доимий ёки вақтинчалик рўйхатдан чиқиши шартлигини белгилаш бўйича Фуқаролик кодексининг 488-моддасига ўзгартириш ва қўшимча киритиш назарда тутилади. 2022 йил декабрь Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги 4. Мол-мулкка эгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи муддатлар ни қайта кўриб чиқиш. Қонун лойиҳаси. Лойиҳада қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш назарда тутилади: мол-мулкка эгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи муддатларни қисқартириш; мол-мулк жойлашган ҳудуд ва ушбу мол-мулкка эгалик қилиб келаётган шахснинг доимий яшаш жойига нисбатан эгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи дифференциал муддатларни белгилаш; эгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи муддатлар асосида мулк ҳуқуқи қайси ҳолатларда суд томонидан ва қайси ҳолатларда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан эътироф этилишини белгилаш. 2022 йил декабрь Адлия вазирлиги, Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар 5. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқлар ҳақидаги маълумотларни UZKAD тизимига тўлиқ ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар. Қоғоз шаклида ёки бошқа ахборот тизимларида давлат рўйхатидан ўтказилган кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқлар тўғрисидаги маълумотлар ҳар бир кўчмас мулк объектини идентификациялаган ҳолда қуйидаги босқичларда UZKAD тизимига тўлиқ ўтказилади: Кадастр агентлиги 1-босқич — кўп квартирали уйлар; 2022 йил декабрь 2-босқич — давлат ташкилотларига тегишли объектлар ва ижтимоий объектлар; 2023 йил июнь 3-босқич — тижорат ташкилотларига тегишли объектлар (ҳар чоракда камида 20 мингта); 2027 йил декабрь 4-босқич — якка тартибдаги турар жойлар ва бошқа объектлар (ҳар чоракда камида 150 мингта); 5-босқич — кўп квартирали уйлардаги квартиралар (2025 йилдан бошлаб ҳар чоракда камида 100 мингта). 2027 йил декабрь 2027 йил декабрь 6. Мулкдор — жисмоний шахснинг ижро ҳужжатлари бўйича ундирувга қаратилиши мумкин бўлмаган мол-мулклари рўйхатини қайта кўриб чиқиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси . Лойиҳада оилавий мерос, ягона даромад келтирувчи меҳнат қуроли ёки активга, шунингдек, қарздорнинг улушларга ажратилмаган биргаликдаги ва (ёки) умумий мулкига ундирув қаратилмаслигига оид қоидаларни белгилаш назарда тутилади. 2022 йил октябрь Адлия вазирлиги, Олий суд, Мажбурий ижро бюроси 7. Якка тартибдаги тадбиркорларга мева-сабзавот маҳсулотлари экспортини амалга оширишда мулкий ҳуқуқлар дахлсизлигини таъминлаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси. Лойиҳадая кка тартибдаги тадбиркорларга экспорт қилувчи юридик шахслар каби мева-сабзавот маҳсулотлари экспортини дастлабки тўловсиз, аккредитив очмасдан, банк кафолатини расмийлаштирмасдан ҳамда экспорт контрактини тижорат хавфларидан суғурта полисисиз амалга ошириш ҳуқуқини бериш назарда тутилади. 2022 йил октябрь Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Савдо-саноат палатаси 8. Давлат уй-жой фондидан фойдаланишда очиқлик ва шаффофликни таъминлаш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси . Лойиҳада қуйидагиларни белгиловчи давлат уй-жой фондидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлаш назарда тутилади: етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни турар жойлар билан таъминлаш; уй-жой шароитларини яхшилашга муҳтож бўлган фуқароларни ҳисобга олиш, давлат уй-жой фондидаги турар жойларни тақсимлаш ва тақдим этиш; муниципал, идоравий уй-жой фонди ёки аниқ мақсадли коммунал уй-жой фондининг уйларида жойлашган хизмат турар жойларини фойдаланишга бериш; давлат уй-жой фондини хусусийлаштириш; давлат ҳокимияти органлари, вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ўз тасарруфида бўлган уй-жойларнинг ҳудудлар кесимидаги реестрини шакллантириб, ўзл?рининг расмий веб-сайтларида жойлаштириш. 2022 йил ноябрь Давлат активларини бошқариш агентлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Адлия вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, тасарруфида уй-жойлар мавжуд вазирлик ва идоралар 9. Юридик шахсларнинг ягона таъсисчиси, шунингдек, якка тартибдаги тадбиркор вафот этгандан сўнг мерос мулкидан фойдаланиш, унга эгалик қилиш ва уни тасарруф этишга оид муносабатларни такомиллаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси. Лойиҳада қуйидагилар назарда тутилади: мерос мулкини ишончли бошқарувга бериш; мулкдорнинг вафоти муносабати билан тадбиркорлик фаолиятининг тўхтаб қолмаслигини таъминлаш механизмлари; ер участкаларига бўлган ҳуқуқларга нисбатан мерос муносабатларини тартибга солиш масалалари. 2022 йил ноябрь Адлия вазирлиги, Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Монополияга қарши курашиш қўмитаси 10. Фермер хўжалиги тугатилган ҳолатларда ижарага олинган ер участкасига экилган кўп йиллик дов-дарахтларнинг харажатларини компенсация қилиш тартибини белгилаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси. Лойиҳадафермер хўжалиги тугатилган ҳолатларда ижарага олинган ер участкасига экилган дов-дарахтларнинг харажатларини компенсация қилиш тартиби ишлаб чиқилиб, тегишли қонунчилик ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади. 2022 йил ноябрь Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Молия вазирлиги II. Мол-мулкнинг капиталлашув даражасини ошириш 11. Тижорат банкларига мижозларга банк хизматларини кўрсатишда «Электрон ҳукумат» тизими идоралараро интеграциялашув платформаси орқали ҳужжатлар ва маълумотларни сўраб олиш имкониятини яратиш. Амалий чора-тадбирлар. Бунда қуйидагилар амалга оширилади: Адлия вазирлиги, Марказий банк, Кадастр агентлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги 1. Марказий банк, Адлия вазирлиги, Кадастр агентлиги ва тижорат банклари вакилларидан иборат ишчи гуруҳ тузиш; 2022 йил октябрь 2. Мавжуд электрон маълумотлар базалари ва тижорат банклари маълумотлар базаларининг техник жиҳатларини ўрганиш; 2022 йил ноябрь 3. Тижорат банкларига мижозларга банк хизматларини кўрсатишда Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Аҳоли ва тадбиркорлик субъектларига давлат хизматларидан фойдаланишда янада қулай шароитлар яратиш, бу борада бюрократик тўсиқларни қисқартириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2021 йил 23 мартдаги ПФ-6191-сон Фармонининг 4-бандида назарда тутилган ҳужжат ва маълумотларни «Электрон ҳукумат» тизими идоралараро интеграциялашув платформаси орқали сўраб олиш имкониятини яратиш. 2022 йил ноябрь 12. Автотранспорт воситаларини гаровга қўйиш тартибини соддалаштириш. Амалий чора-тадбирлар. Бирламчи бозордан олинган автотранспорт воситасини кредит таъминоти сифатида гаровга қўйишда гаров реестрига киритилиши мажбурий бўлган маълумотларни қайта кўриб чиқиб, автотранспорт воситасининг давлат рақами ва автомобиль воситаси рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисида гувоҳнома ҳақидаги маълумотларни киритишни ихтиёрий этиб белгилаш. 2022 йил ноябрь Адлия вазирлиги, Марказий банк, Ички ишлар вазирлиги 13. Активларни секьюритизация қилиш (активларни эркин айирбошланадиган қимматли қоғозларга айлантириш) истиқболларини таҳлил қилиш ва таклифлар тайёрлаш. Таҳлилий маълумотнома ва амалий чора-тадбирлар режаси. Унда: мол-мулкнинг капиталлашув даражасини ошириш мақсадида активларни секьюритизация қилиш истиқболлари ўрганилади; хорижий давлатлар тажрибаси таҳлил қилинади; активларни секьюритизация қилиш ва уларни фуқаролик муомаласига киритиш самарадорлиги баҳоланади; айрим давлат активлари эксперимент тариқасида секьюритизация қилинади. 2022 йил октябрь Молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 14. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл суғурта ташкилотлари томонидан суғурта фаолияти амалга оширилишига йўл қўйилмаслиги билан боғлиқ чекловни бекор қилиш. Қонун лойиҳаси. Лойиҳада чет эллик ташкилотларга филиал ёки ваколатхоналар очиш орқали суғурта фаолиятини амалга оширишга рухсат бериш назарда тутилади. 2022 йил ноябрь Молия вазирлиги 15. Ер участкаларини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилиши билан боғлиқ низоларни кўриб чиқиш бўйича ягона суд амалиётини таъминлаш. Суд қарорларини умумлаштириш. Бунда, суд амалиётини чуқур таҳлил қилиш ва умумлаштириш асосида ер участкаларини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш билан боғлиқ низоларни кўриб чиқиш бўйича суд амалиёти ҳақида судларга тегишли тушунтиришлар бериш назарда тутилади. Хусусан, ер участкалари 2021 йил 1 августга қадар жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилган ҳамда компенсация тариқасида бошқа ер участкаси бериш назарда тутилган ҳолларда ушбу компенсация турини ўзгартириш мажбуриятини юклаш билан боғлиқ суд қарорлари ва уларнинг ижроси умумлаштирилиб, таҳлил қилинади. 2022 йил ноябрь Олий суд, Бош прокуратура

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2022 йил 24 август,

ПФ-198-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 25.08.2022 й., 06/22/198/0770-сон; 20.06.2024 й., 06/24/91/0429-сон; 12.09.2025 й., 06/25/172/0824-сон; 10.06.2026 й., 06/26/109/0580-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

DASTURI

Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 22-avgust kuni oʻtkazilgan tadbirkorlar bilan ochiq muloqoti doirasida belgilangan mulkiy huquqlarning ishonchli himoyasini yaratish, ushbu huquqlarni cheklayotgan omillarni bartaraf etish boʻyicha vazifalar ijrosini taʼminlash maqsadida, shuningdek, 2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasiga muvofiq:

1. Xususiy mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqini bevosita yoki bilvosita cheklashni nazarda tutuvchi, mulkiy munosabatlarda bozor iqtisodiyoti tamoyillarini toʻliq joriy etishga toʻsqinlik qiluvchi quyidagi tartiblar, talablar va cheklovlar 2022-yil 1-sentabrdan boshlab bekor qilinsin:

a) yer uchastkalariga boʻlgan huquqlardan foydalanish sohasida:

yer uchastkalariga boʻlgan huquqning vujudga kelishi uchun asos boʻlgan hujjatlarni, shu jumladan Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hujjatlarini ularning oʻzi yoki yuqori turuvchi organ va mansabdor shaxslar tomonidan, xususan prokuror protesti asosida bekor qilish yoʻli bilan yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tugatish, bundan ushbu hujjatlarni sud tomonidan bekor qilish yoki haqiqiy emas deb topish holatlari mustasno;

yer uchastkasidan ixtiyoriy voz kechilganda unga boʻlgan huquqning bekor qilinishini Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarori bilan rasmiylashtirish. Bunda, yer uchastkasidan ixtiyoriy voz kechish toʻgʻrisida notarial tasdiqlangan ariza ushbu yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni bekor qilish uchun asos boʻlib hisoblanadi;

yuridik shaxs tugatilishi munosabati bilan uning yer uchastkasiga (qishloq xoʻjaligi yerlaridan tashqari) boʻlgan huquqlarini bekor qilish. Bunda, ushbu huquqlar yuridik shaxs muassislariga (ishtirokchilarga), agar qonunchilikda, taʼsis hujjatlarida yoki muassislar oʻrtasidagi kelishuvga muvofiq boshqacha shartlar nazarda tutilmagan boʻlsa, ularning yuridik shaxsdagi ulushiga (qoʻshilgan hissasiga) mutanosib ravishda oʻtkaziladi;

yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyishda kompensatsiya sifatida davlat mulkidagi boshqa koʻchmas mulk obyektini mulk qilib berish, bundan koʻp kvartirali uylarda joylashgan turar joy obyektlari mustasno;

b) turar joyga boʻlgan mulkiy huquqlarni amalga oshirish sohasida:

turar joyga nisbatan mulkiy huquqlarga yoki turar joy mulkdori bilan qarindoshlik aloqalariga ega boʻlmagan shaxslarni ushbu turar joydan yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazilganligini bekor qilish uchun ularning roziligini olish, bundan taraflar oʻrtasida boshqacha kelishuv tuzilgan holatlar mustasno;

sud tomonidan turar joyga nisbatan insofli egallovchi deb topilgan jismoniy shaxsdan ushbu turar joyni unga nisbatan mulk huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab uch yil oʻtgach natura shaklida talab qilib olish;

v) jismoniy va yuridik shaxslarga mulk huquqi bilan tegishli boʻlgan bino va inshootlar, transport vositalaridan foydalanish sohasida — mulkiy huquqlarning vujudga kelishi uchun asos boʻlgan maʼmuriy hujjatlarni ushbu hujjatni qabul qilgan yoki yuqori turuvchi maʼmuriy organ va mansabdor shaxslar tomonidan, xususan prokuror protesti asosida bekor qilish yoʻli bilan huquqlarni tugatish, bundan ushbu hujjatlarni sud tomonidan bekor qilish yoki haqiqiy emas deb topish holatlari mustasno;

g) korporativ munosabatlar sohasida:

davlat organlari tomonidan davlat ishtirokidagi korxonalar mol-mulkini tasarruf etish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar yoki boshqa koʻrinishdagi maʼmuriy hujjatlar qabul qilish amaliyoti. Bunda, xoʻjalik jamiyatining ustav fondidagi (kapitalidagi) davlat ulushiga (aksiyalariga) egalik qiluvchi davlat organlari ulushdor (aksiyador) sifatida qarorlar qabul qilishni (ovoz berishni) yuqori turuvchi davlat organi bilan yozma tarzda kelishib olishi mumkin;

yuridik shaxslarning ustav fondidagi (kapitalidagi) garovga qoʻyilgan ulushlarni (qoʻshilgan hissalarni) garovga oluvchining roziligisiz tasarruf etish amaliyoti. Bunda, mazkur rozilik olinmaganligi taʼsis hujjatlariga kiritilgan oʻzgartirishlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun asos boʻlib hisoblanadi, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

2. 2023-yil 1-yanvardan boshlab Kadastr va koʻchmas mulklarni roʻyxatdan oʻtkazish integratsion axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — UZKAD tizimi) koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestri hamda koʻchmas mulk obyektlari haqidagi maʼlumotlar yuritiladigan, maʼlumotlarining haqiqiyligi va ishonchliligi davlat tomonidan kafolatlanadigan yagona axborot tizimi etib belgilansin.

Bunda:

UZKAD tizimiga Garov reyestri, “Notarius” avtomatlashtirilgan axborot tizimi, Koʻchmas mulk obyektlari manzillari yagona reyestri, Tadbirkorlik subyektlari yagona davlat reyestri, Oʻzbekiston Respublikasi soliq toʻlovchilarining yagona reyestri, “Davlat mulki” axborot tizimi, Nodavlat notijorat tashkilotlar va ularning boʻlinmalari reyestri, litsenziyalar, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar va xabarnomalar reyestrlari va koʻchmas mulk obyektlariga oid maʼlumotlar yuritilayotgan boshqa barcha davlat axborot tizimlari integratsiya qilinadi hamda real vaqt rejimida onlayn maʼlumot almashinuvi yoʻlga qoʻyiladi;

onlayn maʼlumot almashinuvi paytida koʻchmas mulkka boʻlgan huquq qogʻoz shaklida yoki boshqa axborot tizimida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi, shu sababli UZKAD tizimida boʻlmaganligi aniqlangan taqdirda, uch kun ichida ushbu huquq UZKAD tizimida haq undirmasdan va ariza talab qilmasdan davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi va maʼlumot taqdim etiladi;

koʻchmas mulk bilan bogʻliq bitimlarni rasmiylashtirish va davlat roʻyxatidan oʻtkazish UZKAD tizimidagi maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi, koʻchmas mulk haqida ushbu tizimda boʻlmagan boshqa maʼlumotlarni talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi, maʼlumotlarning haqqoniyligi davlat tomonidan kafolatlanadi, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno;

jismoniy va yuridik shaxslarga soliqlarni hisoblash, notarial harakatlarni rasmiylashtirish, davlat xizmatlari, bank, kommunal, sugʻurta va boshqa ommaviy xizmatlarni koʻrsatishda koʻchmas mulkka oid barcha maʼlumotlar tegishli davlat organlari hamda xizmat koʻrsatuvchi shaxslar tomonidan UZKAD tizimidan olinadi;

Koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga kiritilgan yozuvlar va koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha “mulk tarixi”ga oid maʼlumotlar jismoniy va yuridik shaxslar uchun ochiq boʻladi va ulardan haq evaziga Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali foydalaniladi, davlat siriga oid hamda “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonunida nazarda tutilgan maʼlumotlar bundan mustasno.

Kadastr agentligi qogʻoz shaklida yoki boshqa axborot tizimlarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlar haqidagi maʼlumotlarni har bir koʻchmas mulk obyektini bosqichma-bosqich identifikatsiyalagan holda UZKAD tizimiga toʻliq oʻtkazsin.

3. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha respublika markazlashtirilgan jamgʻarmasi — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha respublika maqsadli jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — respublika kompensatsiya jamgʻarmasi) etib;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha hududiy markazlashtirilgan jamgʻarmalar — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari huzuridagi Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish boʻyicha hududiy maqsadli jamgʻarmalar (keyingi oʻrinlarda — hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari) etib qayta nomlansin.

4. Mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanishning amaldagi tartibini saqlab qolgan holda, 2023-yil 1-yanvardan boshlab quyidagilar natijasida yetkazilgan zararlar respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan qoplab berilishi belgilansin:

koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga noqonuniy yoki haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlarning kiritilishi natijasida ularga ishonib harakat qilgan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar;

davlat organlari, ularning mansabdor shaxslari va xizmatchilarining qonunga xilof deb topilgan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida mulkdorga yetkazilgan va sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan aniqlangan zarar;

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlar, surishtiruv, dastlabki tergov, prokuratura organlari va sudning qonunga xilof deb topilgan harakatlari (harakatsizligi) tufayli yetkazilgan zarar va maʼnaviy ziyon;

mazkur Farmonning 1-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan hollarda turar joy insofli egallovchidan talab qilib olinmasligi natijasida mulkdorga yetkazilgan zarar.

5. Belgilab qoʻyilsinki:

ushbu Farmonning 4-bandiga asosan respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar keyinchalik aybdor shaxslardan toʻliq miqdorda regress tartibida undirib olinadi, bundan mazkur bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollar mustasno;

qonunchilikda ushbu Farmonning 4-bandida nazarda tutilgan zararlarni qoplashning boshqa manbalari belgilangan hollarda, kompensatsiya toʻlovlari respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilib, keyinchalik ushbu manbalar hisobidan qoplab beriladi;

sudning qarori bilan zararni qoplash zarar yetkazilishida aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar zimmasiga yuklanmagan va (yoki) regress tartibida undirib olish shartisiz davlat tomonidan qoplab berilishi koʻrsatilgan hollarda, respublika va hududiy kompensatsiya jamgʻarmalari mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan toʻlovlar Davlat budjetidan qoplab beriladi.

6. Adliya vazirligi, Bosh prokuratura, Oliy sud, Tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Savdo-sanoat palatasining mulk huquqi daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvni cheklash maqsadida quyidagi huquqiy institutlarni qonunchilikda va yuridik amaliyotda qoʻllash koʻlamini yanada kengaytirish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin:

a) fuqarolik huquqlarini himoya qilish usullarini, bunda:

insofli egallovchining mulkiy huquqlari himoya qilinadi, mulkdorning buzilgan huquqlarini tiklashning moliyaviy mexanizmlari qoʻllaniladi;

kredit taʼminoti sifatida garovga qoʻyilgan mol-mulk belgilangan tartibda auksion orqali sotilganda, kreditorning roziligiga koʻra, sotib oluvchiga mulkning qiymatini uch yilgacha boʻlib-boʻlib toʻlash huquqi beriladi;

b) maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortish uchun asos boʻladigan xususiy mulk huquqini buzish holatlari roʻyxatini, bunda, mansabdor shaxslar va xizmatchilarning qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatilgan holatlardan tashqari quyidagi harakatlari xususiy mulk huquqini erkin amalga oshirishga aralashish va daxlsizligini buzish deb hisoblanadi hamda ularga nisbatan jinoiy javobgarlikka tortishgacha boʻlgan choralar qoʻllanilishiga asos boʻladi:

mulkka erkin egalik qilish, undan foydalanish va tasarruf etishni cheklash, taqiq qoʻyish, mulkiy huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni asossiz rad etish yoki boshqacha har qanday koʻrinishda mulkdor yoki uning mulkiy huquqlariga taʼsir oʻtkazish;

mulkdorning xoʻjalik faoliyatiga yoki mol-mulkdan foydalanish natijasida olinadigan hosil va mahsulotni realizatsiya qilish hamda daromadlarni tasarruf etishga aralashish;

xususiy mulk obyekti va u joylashgan hududga, shu jumladan turar joy boʻlmagan koʻchmas mulk obyektiga mulkdorning ruxsatisiz kirish, bu haqda uchinchi shaxslarga koʻrsatma berish;

mol-mulkni va unga boʻlgan huquqni boshqa shaxsga oʻtkazish, foydalanishga berish yoki boshqacha tarzda tasarruf etishga aralashish, bu toʻgʻrisida huquqiy hujjat qabul qilish;

mulkdorga uning ixtiyoriga zid tarzda mol-mulki bilan bogʻliq ijtimoiy, iqtisodiy yoki boshqa davlat va jamoatchilik vazifalarini yuklash yoxud nomaqbul shartlarni qoʻyish;

mol-mulkdan mulkdorning roziligisiz va tegishli haq toʻlamasdan foydalanish;

mol-mulkka egalik qilish va undan foydalanishga oid maʼlumotlarni soʻrash yoki bunday maʼlumotlarni mulkdorning ruxsatisiz ishlatish;

mulk va mulkiy huquqlardan sud qarorisiz mahrum etish yoki mulkdorga ulardan voz kechishga qaratilgan har qanday jismoniy, ruhiy yoki boshqa shakldagi majburlov choralar qoʻllash, tazyiq oʻtkazish yoxud mol-mulkni tasarruf etishga doir asossiz talablarni qoʻyish;

v) qilmishning jinoiyligini istisno qiladigan holatlarni, shu jumladan uning zaruriy mudofaa turini, bunda:

mulkdor yoki uning vakili oʻz mulkini har qanday tajovuzdan huquqni buzishga mutanosib ravishda va huquq buzilishining oldini olish uchun zarur harakatlar doirasida, shu jumladan zaruriy mudofaa holatida oʻzi himoya qilish huquqiga ega boʻladi;

koʻchar mulk oʻzboshimchalik bilan olib qoʻyilganda mulkdor taʼqib qilish orqali uni qaytarib olishi, koʻchmas mulkka nisbatan esa unga oʻzboshimchalik bilan kirgan yoki egallab olgan shaxsni chiqarib yuborish orqali egaligini tiklashi mumkin boʻladi;

mulkni oʻzboshimchalik bilan egallash yoki unga kirish yoxud mulk daxlsizligini boshqacha tarzda buzish qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka tortish uchun asos boʻladi;

g) gumon qilinuvchi, ayblanuvchining mulkiy huquqlariga nisbatan “Xabeas korpus” institutini, bunda, surishtiruvchi va tergovchining mol-mulkni xatlash bilan bogʻliq qarorlarini koʻrib chiqish uchun sudga kiritish nazarda tutiladi;

d) davlat organlari, jismoniy va yuridik shaxslarning sudga murojaat qilish huquqlarini davlat boji orqali tartibga solish tizimini, bunda:

davlat organlari va tashkilotlari sudlarda davlat bojini toʻlashdan ozod qilingan holatlarni qisqartirib, ularning jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy huquqlarini cheklash, mahrum qilish yoki boshqa har qanday koʻrinishda taʼsir qilishga qaratilgan daʼvolari, arizalari va shikoyatlari uchun umumiy asoslarda davlat boji toʻlanishi, davlat bojini toʻlash boʻyicha mablagʻlar budjet tashkilotlarining xarajatlar smetalariga kiritilishi, ushbu mablagʻlardan oqilona va asosli foydalanilayotganligini nazorat qilish nazarda tutiladi;

fuqarolik sudlarida mol-mulkni oʻzganing noqonuniy egaligidan talab qilib olish toʻgʻrisidagi daʼvolar yuzasidan daʼvogarlar (davlat organlari va tashkilotlari bundan mustasno) davlat bojini toʻlashdan ozod qilinadi, bunda daʼvogarning daʼvo talablarini qanoatlantirish toʻliq yoki qisman rad etilgan taqdirda, undan talablarning qanoatlantirilishi rad etilgan miqdoriga mutanosib ravishda davlat boji undirish nazarda tutiladi;

iqtisodiy sudlarda mol-mulkka boʻlgan mulk huquqi toʻgʻrisidagi daʼvolar yuzasidan regressiv (daʼvo qiymati oshishiga qarab davlat boji stavkasi proporsional ravishda tushib boradi) davlat boji stavkalarini qoʻllash joriy etiladi.

7. Adliya vazirligi Bosh prokuratura, Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi, Tadbirkorlar huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda uch oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga quyidagi qonun loyihalarini kiritsin:

“Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining yangi tahrirdagi loyihasini, loyihada ushbu qonun qabul qilinishi munosabati bilan Fuqarolik , Soliq , Jinoyat , Jinoyat-protsessual , Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodekslar va boshqa qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutsin;

tadbirkorlik subyektlarining bankdagi hisobvaraqlaridan pul mablagʻlarini asossiz hisobdan chiqarganlik, ortiqcha undirilgan va toʻlangan pul mablagʻlarini tadbirkorlik subyektining birinchi talabiga binoan qaytarmaganlik uchun javobgarlik belgilashni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini.

8. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Adliya vazirligi va Moliya vazirligi uch oy muddatda davlat mulki obyektlarini respublika mulki va munitsipal mulk obyektlariga ajratish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari toʻplamini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin, bunda quyidagilar nazarda tutilsin:

respublika mulki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar munitsipal mulki, tuman (shahar) munitsipal mulki obyektlarining namunaviy roʻyxati;

respublika mulki obyektlarini boshqarishda Vazirlar Mahkamasi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, boshqa davlat organlari va davlat mulkidan foydalanuvchilarning vazifalarini aniq chegaralash;

respublika mulki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar munitsipal mulki, tuman (shahar) munitsipal mulki obyektlarini boshqarish boʻyicha vakolatli tuzilmalarni, ularning vazifalarini belgilash;

2025-yilga qadar bosqichma-bosqich respublika mulki obyektlarini respublika budjetidan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tuman (shahar) munitsipal mulki obyektlarini tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasining respublika budjeti va tegishli mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan saqlash tizimiga oʻtish.

9. Vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari va boshqa davlat tashkilotlari 2022-yil yakuniga qadar oʻzlari hamda tizim tashkilotlari boshqaruvidagi davlat koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarning kadastr organlarida qonunchilikda belgilangan tartibda toʻliq davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini taʼminlasin.

Belgilansinki, 2023-yil 1-yanvardan boshlab tegishli huquqlari kadastr organlarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan davlat koʻchmas mulk obyektlari Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan rasmiylashtiriladigan dalolatnoma asosida uning tegishli hududiy boshqarmasiga operativ boshqaruv huquqi asosida begʻaraz oʻtkaziladi.

10. Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

12. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda qonunchilikka mazkur Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

13. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov va adliya vaziri R.K. Davletov belgilansin.

Farmon ijrosini har chorakda muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan 2023-yil 1-yanvarga qadar, keyinchalik har yarim yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga axborot berib borilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-avgustdagi PF-198-son Farmoniga ILOVA

Mulk huquqining daxlsizligini ishonchli himoya qilish, mulkiy munosabatlarga asossiz aralashuvga yoʻl qoʻymaslik, xususiy mulkning kapitallashuv darajasini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar

T/r Tadbir nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Xususiy mulk daxlsizligi va himoyasi kafolatlarini kuchaytirish 1. Xususiy mulk himoyasi ning huquqiy asoslarini takomillashtirish. “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining yangi tahrirdagi loyihasini ishlab chiqish . Loyihada quyidagilar nazarda tutiladi: xususiy mulk huquqini bekor qilish asoslarining qatʼiy roʻyxatini belgilash; xususiy mulk huquqini mulkdorning oʻzi himoya qilishi bilan bogʻliq qoidalarga aniqlik kiritish; mol-mulkdan sudning qarorisiz mahrum qilish mumkin emasligini qatʼiy belgilash; undiruvni mol-mulkka qaratish yoʻli bilan mol-mulk olib qoʻyilayotganda, mulkdor huquqlarining kafolatlarini kuchaytirish; xususiy mulk daxlsizligini kuchaytirish hamda uning bozor aktividagi ulushini oshirishni yanada kengaytirish. 2022-yil noyabr Adliya vazirligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi, Savdo-sanoat palatasi 2. Yer va binolarni ijaraga olish va berish qonunchiligini takomillashtirish. Qonun loyihasini ishlab chiqish . Loyihada quyidagilar nazarda tutiladi: yer va binolar ijara shartnomalarining muddatlarini qatʼiy belgilash, yerlarni ijaraga olish muddatlarini uzaytirish; yer uchastkalarini birlamchi va ikkilamchi ijaraga berish shakllarini belgilash; binolarni ijaraga olish shartnomasini yangilash, oʻzgartirish yoxud bekor qilish yuzasidan ogohlantirish muddatlarini aniq belgilash; yer uchastkalarini birlamchi va ikkilamchi ijaraga berish shartnomalarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish (hisobga olish) bilan bogʻliq qoidalarni belgilash; yer va binolarni ijara oluvchining mulkdan uzoq muddat foydalanish kafolatlarini kuchaytirish; yer va binolarni ijaraga oluvchi va ijaraga beruvchining huquq va majburiyatlarini qatʼiy belgilash; ikkilamchi ijara shartnomasi tomonlarining huquq va majburiyatlarini belgilash; ijara haqini oshirish yoxud kamaytirishni (vaqtinchalik/doimiy) talab qilish huquqini taʼminlash; ijaraga oluvchi tomonidan ijara obyektiga yetkazilgan zararni belgilash va ularni qoplash; ijaraga olingan koʻchmas mulklarni ijaraga olish davrida kelib chiqishi mumkin boʻlgan holatlar, tabiiy ofatlar, favqulodda holatlarga qarshi sugʻurta qilish huquqi. 2022-yil oktabr Adliya vazirligi, Kadastr agentligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Qurilish vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 3. Uy-joy oldi-sotdi shartnomasida sotib oluvchining mulkiy huquqlarini mustahkamlash. Qonun loyihasini ishlab chiqish. Loyihadasotilayotgan uy-joy binosidan foydalanish huquqiga ega shaxslar ushbu uy-joyning oldi-sotdi shartnomasi imzolangandan soʻng, agar shartnoma shartlarida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, bir oy ichida doimiy yoki vaqtinchalik roʻyxatdan chiqishi shartligini belgilash boʻyicha Fuqarolik kodeksining 488-moddasiga oʻzgartirish va qoʻshimcha kiritish nazarda tutiladi. 2022-yil dekabr Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi 4. Mol-mulkka egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi muddatlar ni qayta koʻrib chiqish. Qonun loyihasi. Loyihada quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish nazarda tutiladi: mol-mulkka egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi muddatlarni qisqartirish; mol-mulk joylashgan hudud va ushbu mol-mulkka egalik qilib kelayotgan shaxsning doimiy yashash joyiga nisbatan egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi differensial muddatlarni belgilash; egalik qilish huquqini vujudga keltiruvchi muddatlar asosida mulk huquqi qaysi holatlarda sud tomonidan va qaysi holatlarda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan eʼtirof etilishini belgilash. 2022-yil dekabr Adliya vazirligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar 5. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlar haqidagi maʼlumotlarni UZKAD tizimiga toʻliq oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar. Qogʻoz shaklida yoki boshqa axborot tizimlarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar har bir koʻchmas mulk obyektini identifikatsiyalagan holda quyidagi bosqichlarda UZKAD tizimiga toʻliq oʻtkaziladi: Kadastr agentligi 1-bosqich — koʻp kvartirali uylar; 2022-yil dekabr 2-bosqich — davlat tashkilotlariga tegishli obyektlar va ijtimoiy obyektlar; 2023-yil iyun 3-bosqich — tijorat tashkilotlariga tegishli obyektlar (har chorakda kamida 20 mingta); 2027-yil dekabr 4-bosqich — yakka tartibdagi turar joylar va boshqa obyektlar (har chorakda kamida 150 mingta); 5-bosqich — koʻp kvartirali uylardagi kvartiralar (2025-yildan boshlab har chorakda kamida 100 mingta). 2027-yil dekabr 2027-yil dekabr 6. Mulkdor — jismoniy shaxsning ijro hujjatlari boʻyicha undiruvga qaratilishi mumkin boʻlmagan mol-mulklari roʻyxatini qayta koʻrib chiqish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi . Loyihada oilaviy meros, yagona daromad keltiruvchi mehnat quroli yoki aktivga, shuningdek, qarzdorning ulushlarga ajratilmagan birgalikdagi va (yoki) umumiy mulkiga undiruv qaratilmasligiga oid qoidalarni belgilash nazarda tutiladi. 2022-yil oktabr Adliya vazirligi, Oliy sud, Majburiy ijro byurosi 7. Yakka tartibdagi tadbirkorlarga meva-sabzavot mahsulotlari eksportini amalga oshirishda mulkiy huquqlar daxlsizligini taʼminlash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi. Loyihadaya kka tartibdagi tadbirkorlarga eksport qiluvchi yuridik shaxslar kabi meva-sabzavot mahsulotlari eksportini dastlabki toʻlovsiz, akkreditiv ochmasdan, bank kafolatini rasmiylashtirmasdan hamda eksport kontraktini tijorat xavflaridan sugʻurta polisisiz amalga oshirish huquqini berish nazarda tutiladi. 2022-yil oktabr Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Savdo-sanoat palatasi 8. Davlat uy-joy fondidan foydalanishda ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi . Loyihada quyidagilarni belgilovchi davlat uy-joy fondidan foydalanish va uni tasarruf etish boʻyicha davlat xizmatlarini koʻrsatishning maʼmuriy reglamentini tasdiqlash nazarda tutiladi: yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni turar joylar bilan taʼminlash; uy-joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj boʻlgan fuqarolarni hisobga olish, davlat uy-joy fondidagi turar joylarni taqsimlash va taqdim etish; munitsipal, idoraviy uy-joy fondi yoki aniq maqsadli kommunal uy-joy fondining uylarida joylashgan xizmat turar joylarini foydalanishga berish; davlat uy-joy fondini xususiylashtirish; davlat hokimiyati organlari, vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻz tasarrufida boʻlgan uy-joylarning hududlar kesimidagi reyestrini shakllantirib, oʻzl?rining rasmiy veb-saytlarida joylashtirish. 2022-yil noyabr Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Adliya vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, tasarrufida uy-joylar mavjud vazirlik va idoralar 9. Yuridik shaxslarning yagona taʼsischisi, shuningdek, yakka tartibdagi tadbirkor vafot etgandan soʻng meros mulkidan foydalanish, unga egalik qilish va uni tasarruf etishga oid munosabatlarni takomillashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi. Loyihada quyidagilar nazarda tutiladi: meros mulkini ishonchli boshqaruvga berish; mulkdorning vafoti munosabati bilan tadbirkorlik faoliyatining toʻxtab qolmasligini taʼminlash mexanizmlari; yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarga nisbatan meros munosabatlarini tartibga solish masalalari. 2022-yil noyabr Adliya vazirligi, Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi 10. Fermer xoʻjaligi tugatilgan holatlarda ijaraga olingan yer uchastkasiga ekilgan koʻp yillik dov-daraxtlarning xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibini belgilash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi. Loyihadafermer xoʻjaligi tugatilgan holatlarda ijaraga olingan yer uchastkasiga ekilgan dov-daraxtlarning xarajatlarini kompensatsiya qilish tartibi ishlab chiqilib, tegishli qonunchilik hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi. 2022-yil noyabr Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Moliya vazirligi II. Mol-mulkning kapitallashuv darajasini oshirish 11. Tijorat banklariga mijozlarga bank xizmatlarini koʻrsatishda “Elektron hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali hujjatlar va maʼlumotlarni soʻrab olish imkoniyatini yaratish. Amaliy chora-tadbirlar. Bunda quyidagilar amalga oshiriladi: Adliya vazirligi, Markaziy bank, Kadastr agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi 1. Markaziy bank, Adliya vazirligi, Kadastr agentligi va tijorat banklari vakillaridan iborat ishchi guruh tuzish; 2022-yil oktabr 2. Mavjud elektron maʼlumotlar bazalari va tijorat banklari maʼlumotlar bazalarining texnik jihatlarini oʻrganish; 2022-yil noyabr 3. Tijorat banklariga mijozlarga bank xizmatlarini koʻrsatishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholi va tadbirkorlik subyektlariga davlat xizmatlaridan foydalanishda yanada qulay sharoitlar yaratish, bu borada byurokratik toʻsiqlarni qisqartirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2021-yil 23-martdagi PF-6191-son Farmonining 4-bandida nazarda tutilgan hujjat va maʼlumotlarni “Elektron hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali soʻrab olish imkoniyatini yaratish. 2022-yil noyabr 12. Avtotransport vositalarini garovga qoʻyish tartibini soddalashtirish. Amaliy chora-tadbirlar. Birlamchi bozordan olingan avtotransport vositasini kredit taʼminoti sifatida garovga qoʻyishda garov reyestriga kiritilishi majburiy boʻlgan maʼlumotlarni qayta koʻrib chiqib, avtotransport vositasining davlat raqami va avtomobil vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma haqidagi maʼlumotlarni kiritishni ixtiyoriy etib belgilash. 2022-yil noyabr Adliya vazirligi, Markaziy bank, Ichki ishlar vazirligi 13. Aktivlarni sekyuritizatsiya qilish (aktivlarni erkin ayirboshlanadigan qimmatli qogʻozlarga aylantirish) istiqbollarini tahlil qilish va takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumotnoma va amaliy chora-tadbirlar rejasi. Unda: mol-mulkning kapitallashuv darajasini oshirish maqsadida aktivlarni sekyuritizatsiya qilish istiqbollari oʻrganiladi; xorijiy davlatlar tajribasi tahlil qilinadi; aktivlarni sekyuritizatsiya qilish va ularni fuqarolik muomalasiga kiritish samaradorligi baholanadi; ayrim davlat aktivlari eksperiment tariqasida sekyuritizatsiya qilinadi. 2022-yil oktabr Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 14. Oʻzbekiston Respublikasi hududida chet el sugʻurta tashkilotlari tomonidan sugʻurta faoliyati amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmasligi bilan bogʻliq cheklovni bekor qilish. Qonun loyihasi. Loyihada chet ellik tashkilotlarga filial yoki vakolatxonalar ochish orqali sugʻurta faoliyatini amalga oshirishga ruxsat berish nazarda tutiladi. 2022-yil noyabr Moliya vazirligi 15. Yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi bilan bogʻliq nizolarni koʻrib chiqish boʻyicha yagona sud amaliyotini taʼminlash. Sud qarorlarini umumlashtirish. Bunda, sud amaliyotini chuqur tahlil qilish va umumlashtirish asosida yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish bilan bogʻliq nizolarni koʻrib chiqish boʻyicha sud amaliyoti haqida sudlarga tegishli tushuntirishlar berish nazarda tutiladi. Xususan, yer uchastkalari 2021-yil 1-avgustga qadar jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilgan hamda kompensatsiya tariqasida boshqa yer uchastkasi berish nazarda tutilgan hollarda ushbu kompensatsiya turini oʻzgartirish majburiyatini yuklash bilan bogʻliq sud qarorlari va ularning ijrosi umumlashtirilib, tahlil qilinadi. 2022-yil noyabr Oliy sud, Bosh prokuratura

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2022-yil 24-avgust,

PF-198-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.08.2022-y., 06/22/198/0770-son; 20.06.2024-y., 06/24/91/0429-son; 12.09.2025-y., 06/25/172/0824-son; 10.06.2026-y., 06/26/109/0580-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

ПРОГРАММА

О мерах по надежной защите неприкосновенности права собственности, недопущению необоснованного вмешательства в имущественные отношения, повышению уровня капитализации частной собственности

В целях создания надежной защиты имущественных прав, определенных в рамках открытого диалога Президента Республики Узбекистан с предпринимателями, состоявшегося 22 августа 2022 года, обеспечения выполнения задач по устранению причин, ограничивающих данные права, а также в соответствии со Стратегией развития Нового Узбекистана на 2022 — 2026 годы:

1. Отменить с 1 сентября 2022 года следующие порядки, требования и ограничения, предусматривающие прямое либо косвенное ограничение права владения, пользования и распоряжения частной собственностью, препятствующие полному внедрению принципов рыночной экономики в имущественные отношения:

а) в сфере пользования правом на земельные участки:

прекращение права на земельный участок путем отмены актов, явившихся основанием для возникновения права на земельный участок, включая акты Кабинета Министров, органов государственной власти на местах этими же либо вышестоящими органами и должностными лицами, в частности на основании протеста прокурора, за исключением случаев отмены либо признания недействительными данных актов судом;

оформление прекращения права на земельный участок при добровольном отказе от него решением Кабинета Министров, органов государственной власти на местах. При этом наличие нотариально удостоверенного заявления о добровольном отказе от земельного участка является основанием для прекращения прав на данный земельный участок;

прекращение права на земельный участок в связи с ликвидацией юридического лица (за исключением земель сельскохозяйственного назначения). При этом данные права передаются учредителям (участникам) юридического лица соразмерно их доле (вкладу) в юридическом лице, если иное не предусмотрено законодательством, учредительными документами или соглашением между учредителями;

предоставление в собственность иного объекта недвижимого имущества, находящегося в государственной собственности, в качестве компенсации при изъятии земельных участков для общественных нужд, за исключением жилых объектов, находящихся в многоквартирном доме;

б) в сфере реализации имущественных прав на жилое помещение:

получение согласия на аннулирование регистрации по месту жительства в жилом помещении у лиц, не имеющих имущественных прав на него или родственных связей с собственником данного жилого помещения, за исключением случаев заключения иной договоренности между сторонами;

истребование в натуре жилого помещения у физического лица, признанного судом добросовестным приобретателем, если со дня государственной регистрации права собственности на данное жилое помещение на его имя прошло три года;

в) в сфере пользования зданиями и сооружениями, транспортными средствами, принадлежащими физическим и юридическим лицам на основе права собственности, — прекращение прав путем отмены административных актов, явившихся основанием для возникновения имущественных прав, принявшими их или вышестоящими административными органами либо должностными лицами, в частности на основании протеста прокурора, за исключением случаев отмены либо признания недействительными данных актов судом;

г) в сфере корпоративных отношений:

практику принятия государственными органами нормативно-правовых актов или другой формы административных актов, предусматривающих распоряжение имуществом предприятий с государственным участием. При этом государственные органы, владеющие государственной долей (акциями) в уставном фонде (капитале) хозяйственного общества, могут согласовывать с вышестоящим государственным органом принятие решений (голосование) в качестве участника (акционера) в письменной форме;

практику распоряжения заложенной долей (вкладом) в уставном фонде (капитале) юридического лица без согласия залогодателя. При этом неполучение такого согласия является основанием для отказа в государственной регистрации изменений, внесенных в учредительные документы, за исключением случаев, предусмотренных законом.

2. Определить с 1 января 2023 года Интеграционную информационную систему кадастра и регистрации (далее — система UZKAD) единой информационной системой по ведению государственного реестра прав на объекты недвижимого имущества и данных по ним, подлинность и достоверность которых гарантируется государством.

При этом:

проводится интеграция в систему UZKAD Залогового реестра, Автоматизированной информационной системы «Нотариус», Единого реестра адресов объектов недвижимого имущества, Единого государственного реестра субъектов предпринимательства, Единого реестра налогоплательщиков Республики Узбекистан, информационной системы «Давлат мулки», Реестра негосударственных некоммерческих организаций и их подразделений, реестров лицензий, документов разрешительного характера и уведомлений, всех других государственных информационных систем по ведению данных об объектах недвижимого имущества, а также внедряется онлайн-обмен данными в режиме реального времени;

в случае выявления в процессе онлайн-обмена данными регистрации права на объект недвижимого имущества в бумажной форме или в иной информационной системе, а также отсутствия по этой причине данных о регистрации этого права в системе UZKAD регистрация права на объект недвижимого имущества в системе UZKAD и представление соответствующих данных осуществляются в течение трех дней без взимания платы и истребования заявления;

оформление и государственная регистрация сделок, связанных с недвижимым имуществом, осуществляются на основе данных системы UZKAD, не допускается истребование иных сведений о недвижимом имуществе, не размещенных в указанной системе, при этом достоверность представленных сведений гарантируется государством, за исключением случаев, предусмотренных законом;

при расчете налогов, оформлении нотариальных действий, оказании государственных, банковских, коммунальных, страховых и иных массовых услуг физическим и юридическим лицам все данные о недвижимом имуществе получаются соответствующими государственными органами и обслуживающими лицами из системы UZKAD;

записи, внесенные в Государственный реестр прав на объекты недвижимого имущества, и информация об «истории имущества» по объектам недвижимого имущества открыты для физических и юридических лиц, доступ к ним осуществляется посредством Единого портала интерактивных государственных услуг на платной основе, за исключением сведений, составляющих государственную тайну, а также предусмотренных Законом Республики Узбекистан «О персональных данных».

Агентству по кадастру при Государственном налоговом комитете разместить в полном объеме в системе UZKAD сведения о правах на объекты недвижимого имущества, прошедших государственную регистрацию в бумажной форме или в других информационных системах, с поэтапной идентификацией каждого объекта недвижимого имущества.

3. Переименовать:

Централизованный фонд по возмещению убытков физическим и юридическим лицам в связи с изъятием у них земельных участков для общественных нужд при Кабинете Министров Республики Узбекистан в Республиканский целевой фонд по компенсации имущественного вреда, причиненного физическим и юридическим лицам, при Кабинете Министров Республики Узбекистан (далее — республиканский компенсационной фонд);

региональные централизованные фонды по возмещению убытков физическим и юридическим лицам в связи с изъятием у них земельных участков для общественных нужд при Совете Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятах областей и города Ташкента в региональные целевые фонды по компенсации имущественного вреда, причиненного физическим и юридическим лицам, при Совете Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятах областей и города Ташкента (далее — региональные компенсационные фонды).

4. Определить, что с 1 января 2023 года за счет республиканского и региональных компенсационных фондов с сохранением действующего порядка формирования и использования их средств компенсируются:

ущерб, причиненный физическим и юридическим лицам, которые действовали, опираясь на незаконно внесенные либо не соответствующие действительности данные Государственного реестра прав на объекты недвижимого имущества;

убытки, причиненные собственнику в результате признанных незаконными решений и действий (бездействия) государственных органов, их должностных лиц и служащих, установленные вступившим в законную силу решением суда;

ущерб и моральный вред, причиненные в результате признанных незаконными действиями (бездействием) органов доследственной проверки, дознания, предварительного следствия, прокуратуры и суда;

убытки, причиненные собственнику вследствие неистребования у добросовестного приобретателя жилого помещения в случаях, предусмотренных подпунктом «б» пункта 1 настоящего Указа.

5. Установить, что:

выплаты, произведенные за счет средств республиканского и региональных компенсационных фондов на основании пункта 4 настоящего Указа, впоследствии взыскиваются в порядке регресса с виновных лиц в полном размере, за исключением случаев, предусмотренных абзацами третьим и четвертым настоящего пункта;

в случаях, когда законодательством определены иные источники компенсации убытков, предусмотренных пунктом 4 настоящего Указа, компенсационные выплаты производятся за счет средств республиканского и региональных компенсационных фондов с последующим возмещением за счет указанных источников;

в случаях, когда в решении суда компенсация ущерба не возложена на должностных лиц, виновных в причинении ущерба, и (или) указано его компенсирование государством без условия взыскания в порядке регресса, выплаты, произведенные за счет средств республиканского и региональных компенсационных фондов, возмещаются из Государственного бюджета.

6. Согласиться с предложением Министерства юстиции, Генеральной прокуратуры, Верховного суда, Уполномоченного по защите прав предпринимателей и Торгово-промышленной палаты о дальнейшем расширении масштаба применения следующих правовых институтов в законодательстве и юридической практике в целях надежной защиты неприкосновенности права собственности и ограничения необоснованного вмешательства в имущественные отношения:

а) методов защиты гражданских прав, при этом:

обеспечивается защита прав собственности добросовестного приобретателя, применяются финансовые механизмы восстановления нарушенных прав собственника;

при реализации в установленном порядке имущества, заложенного в качестве обеспечения кредита, посредством аукциона покупателю с согласия кредитора предоставляется право на оплату стоимости имущества в рассрочку до трех лет;

б) перечня фактов нарушения права частной собственности, являющихся основанием для привлечения к административной и уголовной ответственности, при этом следующие действия должностных лиц и служащих, за исключением случаев, прямо указанных в законе, признаются вмешательством в свободное осуществление права частной собственности и нарушением ее неприкосновенности, а также являются основанием для применения в отношении них мер вплоть до привлечения к уголовной ответственности:

ограничение свободного владения, пользования и распоряжения имуществом, наложение запрета, необоснованный отказ в государственной регистрации прав собственности или оказание иного воздействия в любой форме на собственника или его имущественные права;

вмешательство в хозяйственную деятельность собственника или реализацию урожая и продукции, а также распоряжение доходами, полученными в результате использования имущества;

вход в объекты частной собственности и на территорию их расположения, в том числе объекты недвижимого имущества, не являющиеся жилым помещением, без разрешения собственника, отдача указаний об этом третьим лицам;

вмешательство в передачу, предоставление в пользование другому лицу либо иное распоряжение имуществом и правом на него, принятие об этом правового акта;

возложение на собственника против его воли социальных, экономических или иных государственных и общественных задач, связанных с его имуществом, либо установление неприемлемых условий;

пользование имуществом без согласия собственника и без выплаты соответствующего вознаграждения;

запрашивание сведений о владении и пользовании имуществом или использование таких сведений без разрешения собственника;

применение к собственнику любых мер физического, психического или иного принуждения, направленных на лишение его имущества и имущественных прав без решения суда, отказ от них, притеснение или предъявление необоснованных требований по распоряжению имуществом;

в) обстоятельств, исключающих преступность деяния, в том числе необходимую оборону, при этом:

собственник или его представитель вправе защищать свое имущество от любых посягательств соразмерно степени нарушения права и в рамках действий, необходимых для предупреждения нарушения права, в том числе в случае необходимой обороны;

в случае самовольного изъятия движимого имущества собственник может вернуть его путем преследования, недвижимого имущества — восстановить владение путем выселения лиц, самовольно вселившихся или занявших его;

самовольное завладение имуществом либо проникновение или нарушение неприкосновенности имущества иным образом являются основанием для привлечения к ответственности в порядке, установленном законодательством;

г) института «хабеас корпус» в отношении имущественных прав подозреваемого, обвиняемого, при этом предусматривается внесение на рассмотрение суда решений дознавателя и следователя, связанных с арестом имущества;

д) системы регулирования права на обращение в суд государственных органов, физических и юридических лиц посредством государственной пошлины, при этом:

предусматривается сокращение оснований для освобождения государственных органов и организаций от оплаты государственной пошлины в судах, оплата государственной пошлины на общих основаниях по искам, заявлениям и жалобам, направленным на ограничение, лишение или воздействие в любой форме на имущественные права физических и юридических лиц, включение в смету расходов бюджетных организаций средств для оплаты государственной пошлины, а также осуществление контроля за рациональным и обоснованным использованием этих средств;

предусматривается освобождение истцов от оплаты государственной пошлины (за исключением государственных органов и организаций) по искам об истребовании имущества из чужого незаконного владения в гражданских судах, при этом в случае полного либо частичного отказа в удовлетворении исковых требований, государственная пошлина взыскивается с истца пропорционально размеру отказанных в удовлетворении требований;

внедряется порядок применения регрессивных (ставка государственной пошлины уменьшается соразмерно увеличению суммы иска) ставок государственной пошлины по искам о праве собственности на имущество в экономических судах.

7. Министерству юстиции совместно с Генеральной прокуратурой, Верховным судом, Министерством внутренних дел, Уполномоченным по защите прав предпринимателей и Торгово-промышленной палатой в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров проекты следующих законов:

«О защите частной собственности и гарантиях прав собственников» в новой редакции, в этом проекте в связи с принятием указанного закона предусмотреть внесение изменений и дополнений в Гражданский , Налоговый , Уголовный , Уголовно-процессуальный кодексы , а также Кодекс об административной ответственности и иные законодательные акты;

о внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, предусматривающих установление ответственности за необоснованное списание денежных средств с банковских счетов субъектов предпринимательства, невозвращение по первому требованию субъекта предпринимательства излишне взысканных и излишне уплаченных денежных средств.

8. Агентству по управлению государственными активами, Министерству юстиции и Министерству финансов в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров пакет нормативно-правовых актов по разделению объектов государственной собственности на объекты республиканской и муниципальной собственности, при этом предусмотреть:

типовой перечень объектов республиканской собственности, муниципальной собственности Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, муниципальной собственности районов (городов);

конкретное разграничение задач Кабинета Министров, Агентства по управлению государственными активами, иных государственных органов и пользователей государственного имущества по управлению объектами республиканской собственности;

определение уполномоченных структур по управлению объектами республиканской собственности, муниципальной собственности Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, муниципальной собственности районов (городов) и их задач;

поэтапный переход до 2025 года к системе содержания объектов республиканской собственности за счет средств республиканского бюджета, объектов муниципальной собственности Республики Каракалпакстан, областей, города Ташкента, районов (городов) — средств республиканского бюджета Республики Каракалпакстан и соответствующих местных бюджетов.

9. Министерствам и ведомствам, органам государственной власти на местах и иным государственным организациям в срок до конца 2022 года обеспечить полную государственную регистрацию прав на государственные объекты недвижимого имущества, находящиеся в их управлении и управлении организаций их системы, в кадастровых органах в порядке, установленном законодательством.

Установить, что с 1 января 2023 года государственные объекты недвижимого имущества, соответствующие права на которые не прошли государственную регистрацию в органах кадастра, безвозмездно передаются соответствующим региональным управлениям Агентства по управлению государственными активами на основе права оперативного управления в соответствии с актом, оформляемым указанным Агентством.

10. Утвердить Программу мер по надежной защите неприкосновенности права собственности, недопущению необоснованного вмешательства в имущественные отношения, повышению уровня капитализации частной собственности согласно приложению .

12. Министерству юстиции совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего Указа.

13. Возложить на заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан Д.А. Кучкарова и министра юстиции Р.К. Давлетова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.

Ежеквартальное обсуждение хода исполнения настоящего Указа, осуществление координации и контроля за деятельностью ведомств, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.

О результативности осуществляемых мер информировать Президента Республики Узбекистан в срок до 1 января 2023 года, в последующем — каждые полгода.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Указу Президента Республики Узбекистан от 24 августа 2022 года № УП-198

мер по надежной защите неприкосновенности права собственности, недопущению необоснованного вмешательства в имущественные отношения, повышению уровня капитализации частной собственности

№ Наименование мероприятий Механизм реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Усиление гарантий неприкосновенности и защиты частной собственности 1. Совершенствование правовых основ защиты частной собственности. Разработка проекта закона Республики Узбекистан «О защите частной собственности и гарантиях прав собственников» в новой редакции. В проекте предусматривается: определение строгого перечня оснований для отмены права частной собственности; уточнение положений, касающихся защиты права частной собственности самим собственником; строгое определение невозможности лишения собственности без решения суда; усиление гарантий прав собственника при изъятии имущества путем обращения на него взыскания; укрепление неприкосновенности частной собственности и дальнейшее расширение увеличения ее доли в рыночном активе. Ноябрь 2022 года Министерство юстиции, Верховный суд, Генеральная прокуратура, Уполномоченный по защите прав предпринимателей, Антимонопольный комитет, Торгово-промышленная палата 2. Совершенствование законодательства о получении и сдаче в аренду земель и зданий. Разработка проекта закона. В проекте предусматривается: установление фиксированных сроков договоров аренды земли и зданий, продление сроков аренды земель; определение форм предоставления земельных участков в первичную и вторичную аренду; конкретное установление сроков уведомления об обновлении, изменении или расторжении договора аренды здания; определение положений по проведению государственной регистрации (учету) договоров первичной и вторичной аренды земельных участков; усиление гарантии долгосрочного пользования имуществом арендатором земли и зданий; строгое определение прав и обязанностей арендатора и арендодателя земли и зданий; установление обязательств и права сторон вторичного договора аренды; обеспечение права истребования увеличения или уменьшения арендной платы (временно/постоянно); определение убытков, причиненных лизингополучателем предмету лизинга, и их возмещение; право страхования арендованного недвижимого имущества от ситуаций, стихийных бедствий, чрезвычайных ситуаций, которые могут возникнуть в течение срока аренды. Октябрь 2022 года Министерство юстиции, Агентство по кадастру, Агентство по управлению государственными активами, Министерство строительства, Министерство экономического развития и сокращения бедности 3. Укрепление права собственности покупателя в договоре купли-продажи жилья. Разработка проекта закона. В проекте предусматривается внесение изменений и дополнений в статью 488 Гражданского кодекса по определению обязательности выхода лица, имеющего право на пользование продаваемым жилым зданием, из постоянного либо временного списка в месячный срок после подписания договора купли-продажи, если договором не предусмотрен иной порядок. Декабрь 2022 года Министерство юстиции, Министерство внутренних дел 4. Пересмотр сроков возникновения права собственности на имущество. Проект закона. В проекте предусматривается внесение следующих изменений и дополнений: сокращение сроков возникновения права собственности на имущество; определение дифференциальных сроков для возникновения права собственности в отношении местности, где находится имущество, и места постоянного жительства лица, владеющего этим имуществом; определение на основании сроков, порождающих право собственности, случаев, при которых право собственности может быть признано судом или органами государственной власти на местах. Декабрь 2022 года Министерство юстиции, Верховный суд, Генеральная прокуратура, заинтересованные министерства и ведомства 5. Полный перевод сведений о праве на недвижимость в систему UZKAD. Практические меры. Сведения о правах на недвижимость, прошедших государственную регистрацию в бумажной форме или в других информационных системах, полностью переводятся в систему UZKAD в следующие четыре этапа с идентификацией каждого объекта недвижимости: Агентство по кадастру 1-й этап — многоквартирные дома; Декабрь 2022 года 2-й этап — объекты, относящиеся к государственным организациям, и социальные объекты; Июнь 2023 года 3-й этап — объекты, относящиеся к коммерческим организациям (ежеквартально не менее 20 тысяч); Декабрь 2027 года 4-й этап — индивидуальное жилье и другие объекты (ежеквартально не менее 150 тысяч); 5-й этап — квартиры в многоэтажных домах (начиная с 2025 года ежеквартально не менее 100 тысяч). Декабрь 2027 года Декабрь 2027 года 6. Пересмотр перечня имущества собственника — физического лица, на которое не может быть обращено взыскание по исполнительным актам. Проект постановления Кабинета Министров. Определение в проекте положений относительно недействительности взыскания с семейного наследства, единственного приносящего доход орудия труда или имущества, а также совместного и (или) общего имущества должника, не разделенного на доли. Октябрь 2022 года Министерство юстиции, Верховный суд, Бюро принудительного исполнения 7. Обеспечение неприкосновенности прав собственности индивидуальных предпринимателей при экспорте плодоовощной продукции. Проект нормативно-правового акта. Проектом предусматривается предоставление индивидуальным предпринимателям, как и юридическим лицам-экспортерам, права на экспорт плодоовощной продукции без первоначального взноса, без открытия аккредитива и оформления банковской гарантии, без страхового полиса экспортного контракта от коммерческих рисков. Октябрь 2022 года Министерство инвестиций и внешней торговли, Бизнес-омбудсман, Торгово-промышленная палата 8. Обеспечение открытости и прозрачности в использовании государственного жилищного фонда. Проект постановления Кабинета Министров. Проектом предусматривается утверждение административного регламента оказания государственных услуг по пользованию и распоряжению государственным жилищным фондом, который определяет следующее: обеспечение жильем детей-сирот и детей, лишенных родительской опеки; учет граждан, нуждающихся в улучшении жилищных условий, распределение и предоставление жилья из государственного жилищного фонда; предоставление служебного жилья, расположенного в домах муниципального, ведомственного жилищного фонда или коммунального жилищного фонда целевого назначения; приватизацию государственного жилищного фонда; формирование реестра подведомственных домов органов государственной власти, министерств и ведомств, органов государственной власти на местах и размещение его на их официальных веб-сайтах. Ноябрь 2022 года Агентство по управлению государственными активами, Министерство жилищно-коммунального обслуживания, Министерство юстиции, Министерство народного образования, министерства и ведомства, имеющие в распоряжении жилье 9. Совершенствование отношений в сфере пользования, владения и распоряжения наследственным имуществом после смерти единственного учредителя юридических лиц, а также индивидуального предпринимателя. Проект нормативно-правового акта. В проекте предусматриваются: передача наследственного имущества в доверительное управление; механизмы обеспечения непрекращения предпринимательской деятельности в связи со смертью собственника; вопросы регулирования наследственных отношений в отношении прав на земельные участки. Ноябрь 2022 года Министерство юстиции, Уполномоченный по защите прав предпринимателей, Антимонопольный комитет 10. Определение порядка возмещения затрат на посадку многолетних деревьев на арендованном земельном участке в случае прекращения деятельности фермерского хозяйства. Проект нормативно-правового акта. Проектом предусматривается разработка порядка возмещения затрат на посадку деревьев на арендованном земельном участке в случаях прекращения деятельности фермерского хозяйства, а также внесение изменений и дополнений в соответствующие акты законодательства. Ноябрь 2022 года Министерство сельского хозяйства, Министерство финансов II. Повышение уровня капитализации имущества 11. Предоставление коммерческим банкам возможности запроса документов и сведений через межведомственную интеграционную платформу системы «Электронное правительство» при оказании банковских услуг клиентам. Практические меры. При этом предусматривается: Министерство юстиции, Центральный банк, Агентство по кадастру, Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций создание рабочей группы из числа представителей Центрального банка, Министерства юстиции, Агентства по кадастру и коммерческих банков; Октябрь 2022 года изучение технических аспектов существующих электронных баз данных и баз данных коммерческих банков; Ноябрь 2022 года создание возможности для коммерческих банков запрашивать документы и сведения, предусмотренные пунктом 4 Указа Президента Республики Узбекистан «О дополнительных мерах по дальнейшему созданию благоприятных условий для населения и субъектов предпринимательства при пользовании государственными услугами, сокращению бюрократических барьеров в данном направлении» от 23 марта 2021 года № УП-6191, об оказании банковских услуг клиентам, через межведомственную интеграционную платформу системы «Электронное правительство». Ноябрь 2022 года 12. Упрощение процедуры залога автотранспортных средств. Практические меры. Пересмотр записей, обязательных к внесению в залоговый реестр при передаче в залог автотранспортного средства, полученного на первичном рынке в качестве обеспечения кредита, и определение добровольным внесение сведений о государственных номерах автотранспортных средств и свидетельстве о регистрации автомобильного средства. Ноябрь 2022 года Министерство юстиции, Центральный банк, Министерство внутренних дел 13. Анализ перспектив и подготовка предложений по секьюритизации активов (конвертация активов в свободно обращающиеся ценные бумаги) Аналитическая справка и план практических мер. При этом: изучаются перспективы секьюритизации активов с целью повышения уровня капитализации имущества; анализируется опыт зарубежных государств; оценивается эффективность секьюритизации активов и введения их в гражданский оборот; некоторые государственные активы секьюритизируются в порядке эксперимента. Октябрь 2022 года Министерство финансов, заинтересованные министерства и ведомства 14. Отмена ограничения, связанного с недопущением осуществления страховой деятельности иностранными страховыми организациями на территории Республики Узбекистан. Проект закона. Проект предусматривает предоставление иностранным организациям возможности осуществления страховой деятельности путем открытия филиалов или представительств. Ноябрь 2022 года Министерство финансов 15. Обеспечение единой судебной практики по рассмотрению споров, связанных с изъятием земельных участков для общественных нужд. Обобщение судебных решений. При этом предусматривается на основе глубокого анализа и обобщения судебной практики предоставление судам соответствующих разъяснений по вопросам рассмотрения споров, связанных с изъятием земельных участков для общественных нужд. В частности, в случаях изъятия земельных участков и предоставления другого земельного участка в качестве компенсации до 1 августа 2021 года обобщаются и анализируются судебные решения, связанные с возложением обязанности изменить вид данной компенсации, и их исполнение. Ноябрь 2022 года Верховный суд, Генеральная прокуратура

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

24 августа 2022 г.,

№ УП-198

(Национальная база данных законодательства, 25.08.2022 г., № 06/22/198/0770; 20.06.2024 г., № 06/24/91/0429; 12.09.2025 г., № 06/25/172/0824; 10.06.2026 г., №06/26/109/0580)

lex.uz