📅 2022-yil 6-sentabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2022 йил 6 сентябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 6 сентября 2022 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 6 September 2022 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
СХЕМАСИ
Қадимий ёзма манбалар давлат реестри тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Қадимий ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш тизимини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2022 йил 10 февралдаги ПҚ-126-сон қарорига мувофиқ улуғ аллома ва мутафаккирларимизнинг бебаҳо асарларини келажак авлодга етказиш, ноёб ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш тизимини янада такомиллаштириш ҳамда ушбу жараённи ягона ахборот тизими ва рақамли технологияларни кенг жорий этиш асосида ташкил этиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Қадимий ёзма манбаларни сақлаш ва тадқиқ этиш тизимини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2022 йил 10 февралдаги ПҚ-126-сон қарорига мувофиқ:
жамоатчилик учун очиқ бўлган Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини (кейинги ўринларда — Давлат реестри) шакллантириш ва давлат музейлари, кутубхоналари ва архив фондлари фаолиятига интеграция қилиш тўғрисидаги таклиф маъқулланганлиги;
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Давлат реестрини шакллантириш ва юритиш, шунингдек, қадимий ёзма манбаларни босқичма-босқич рақамлаштириш учун масъул давлат муассасаси этиб белгиланганлиги;
Давлат реестрини шакллантириш билан боғлиқ харажатлар Давлат бюджети, кейинчалик уни сақлаш ва фаолиятини таъминлаш билан боғлиқ харажатлар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан қопланиши белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагиларни назарда тутувчи Қадимий ёзма манбалар давлат реестри тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг Давлат реестрини юритиш соҳасидаги вазифалари, давлат музейлари, кутубхоналари ва архивлари, бошқа давлат ташкилотлари ҳамда юридик ва жисмоний шахсларнинг иштирок этиш тартиби ва мажбуриятлари;
Давлат реестрини юритиш тартиби, унга киритиладиган қадимий ёзма манбалар турлари ҳамда улар ҳақидаги маълумотлар рўйхати;
қадимий ёзма манбаларни Давлат реестрида рўйхатдан ўтказиш ҳамда ундан чиқариш тартиби ва асослари;
Давлат реестри юритилишини самарали ташкил этиш, уни илмий ва техник жиҳатдан таъминлаш, қадимий ёзма манбаларни ўрганиш ва тарғиб этиш.
3. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда миллий ва хорижий тажрибаларни инобатга олган ҳолда:
Давлат реестрининг самарали юритилишини, давлат музейлари, кутубхоналари ва архивлари фондлари фаолиятига интеграция қилинишини;
ушбу жараённи замонавий ахборот технологияларини кенг жорий этиш асосида ташкил этиш юзасидан тизимли чора-тадбирлар амалга оширилишини таъминласин.
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Ш.Ш. Миноваров зиммасига ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва жамоат ташкилотлари масалалари котибиятига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 6 сентябрьдаги 498-сон қарорига ИЛОВА
Қадимий ёзма манбалар давлат реестри тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом қадимий ёзма манбалар давлат реестрини (кейинги ўринларда — Давлат реестри) шакллантириш ва юритиш тартибини белгилайди.
2. Давлат реестри музейлар, кутубхоналар ва архив фондлари ҳамда юридик ва жисмоний шахсларда (кейинги ўринларда — қадимий ёзма манбаларнинг эгалари) сақланаётган қадимий ёзма манбаларни ҳисобга олиш, тизимлаштириш ва уларнинг сақланишини назоратга олувчи ҳужжатдир.
3. Давлат реестри ва унинг мониторинги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази (кейинги ўринларда — Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази) томонидан юритилади.
4. Давлат реестри электрон ва босма маълумотлар базаси кўринишида шакллантирилади.
5. Давлат реестрини юритиш бўйича ягона ахборот тизими яратилади ва ушбу тизим давлат тасарруфидаги музейлар, кутубхоналар ва архивлар фондлари фаолиятига интеграция қилинади.
6. Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотлар жамоатчилик учун очиқ ҳисобланади.
7. Қадимий ёзма манбаларни Давлат реестрига киритиш учун тақдим этилган ҳужжатларда қайд этилган маълумотларнинг ҳақиқийлиги ва талаб даражасида тайёрланиши учун музейлар, кутубхоналар ва архивларнинг биринчи раҳбарлари масъул ҳисобланади.
8. Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини шакллантириш ва юритиш иловага мувофиқ схемага асосан амалга оширилади.
2-боб. Қадимий ёзма манбаларни Давлат реестрига киритиш ва юритиш тартиби
9. Давлат реестри қадимий ёзма манбаларга эгалик қилаётган ва улардан фойдаланаётган музейлар, кутубхоналар, архивлар ва бошқа ташкилотларнинг асосий ҳисоб ҳужжатларидан олинган ҳамда қадимий ёзма манбаларнинг эгалари тақдим этган маълумотлар асосида шакллантирилади.
10. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
қадимий ёзма манбалар — ўтмишда одамзод қўли билан бунёд этилган, тарихий жараён изларини ўзида акс эттирувчи ва кишилик жамияти тарихини ўрганишга оид ҳозирги кунгача сақланиб келаётган тарихий, илмий, адабий-бадиий ва маданий-маънавий қимматга эга бўлган ёзма манбалар;
қадимий ёзма манбалар туркуми — қўлёзма ва тошбосма китоблар, архив, қўлёзма ва чизма ҳужжатлар, нодир ва ноёб нашрлар, ашёвий, лингвистик, этнография материаллари, тарихий ҳужжатлар ва бошқа ёзма ёдгорликлар;
Миллий музей фонди — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида доимий сақланаётган музей ашёлари ва коллекциялари мажмуи.
11. Давлат реестрига 1950 йилга қадар яратилган қадимий ёзма манбалар туркумига кирувчи ёзма ёдгорликлар, тарихий ҳужжатлар ва чоп этилган тошбосма нашрлар киритилади.
12. Давлат реестрига қадимий ёзма манбалар тўғрисида қуйидаги маълумотлар (электрон ва босма шаклда) киритилади:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги музейлар, кутубхоналар ва архив фондларида сақланаётган қадимий ёзма манбалар рўйхати ва улар тўғрисидаги асосий маълумотлар;
қадимий ёзма манбанинг тартиб рақами, номи, муаллифи, тили, санаси, ҳолати, ўлчами, ҳажми, шакли, инвентарь рақами, сақланиш жойи, шунингдек, манбага оид бошқа қўшимча маълумотлар.
13. Қадимий ёзма манбаларнинг эгалари қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотларни Давлат реестрига киритилиш учун ёзма ва электрон шаклда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига тақдим этадилар.
Бунда музейлар, кутубхоналар ва барча давлат ташкилотлари ўзларида сақланаётган қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотларни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига мажбурий тартибда, бошқа юридик ва жисмоний шахслар эса — ихтиёрий тартибда тақдим этадилар.
14. Давлат реестрига киритиладиган қадимий ёзма манбаларнинг турлари ва тоифаларини белгилаш, уларни илмий-техник тавсифлаш ишлари соҳа олимлари ва мутахассисларидан иборат таркибда тузилган Эксперт гуруҳи томонидан амалга оширилади.
Эксперт гуруҳи таркиби ва унинг вазифалари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан белгиланади.
15. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази давлат тасарруфидаги музейлар, кутубхоналар ва архивлар томонидан қадимий ёзма манбаларнинг сақланиш ҳолатини соҳа мутахассисларидан иборат таркибда ишчи гуруҳини тузган ҳолда ўрганиш ва мониторинг қилиш ваколатига эга.
16. Давлат реестрига киритиш учун қадимий ёзма манбаларнинг эгалари томонидан қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотлар рўйхати (уларнинг ҳар бири ҳақидаги зарур маълумотлар акс эттирилган ҳолда) электрон ва босма шаклларда уч нусхада тайёрланади:
биринчи нусха — Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида;
иккинчи нусха — қадимий ёзма манбаларнинг эгаларида;
учинчи нусха — қадимий ёзма манбаларнинг эгаларининг юқори турувчи органида (мавжуд бўлса) сақланади.
Тақдим этилган рўйхат босма шаклининг ҳар бир саҳифасида музейнинг бош муҳофизи, кутубхона ва архив фонди мудири, бошқа сақловчилар учун — қадимий ёзма манбаларнинг эгалари имзоси, шунингдек рўйхатнинг охирида музей директори, бош муҳофизи, кутубхона ва архив директори, кутубхона ва архив фонди мудири имзоси, рўйхат расмийлаштирилган сана ва музей ёки кутубхонанинг муҳри қўйилади,
17. Рўйхатларнинг босма шакли музейлар, кутубхоналар, архивлар ва бошқа давлат ташкилотларнинг юқори бошқарув органи раҳбарлари томонидан тасдиқланиб, шу орган томонидан қадимий ёзма манбаларни Давлат реестрига киритиш тўғрисидаги ариза билан Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига мурожаат этилади.
Бошқа юридик ва жисмоний шахслар эса рўйхатларнинг босма шакли ўзлари тасдиқлайдилар ва қадимий ёзма манбаларни Давлат реестрига киритиш тўғрисидаги ариза билан Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига мурожаат этадилар.
18. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази тақдим этилган ҳужжатлар асосида қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотларни Давлат реестри рўйхатига киритади.
19. Қадимий ёзма манбалар Давлат реестрида рўйхатдан ўтказилган кундан эътиборан Давлат реестри таркибига киритилган ҳисобланади.
20. Давлат реестри таркибига киритилган қадимий ёзма манбалар эгаларига Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан қадимий ёзма манбани рўйхатдан ўтказилганлик тўғрисида тегишли гувоҳнома берилади.
Гувоҳнома шакли Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази раҳбарияти томонидан тасдиқланади.
21. Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбаларнинг эгалари тақдим этилган маълумотларга киритилган ҳар қандай ўзгартириш тўғрисида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига бир ой муддатда хабар беришлари шарт.
22. Қадимий ёзма манбалар эгалари қадимий ёзма манбаларнинг ўғирланиш, йўқотилиш ҳолатлари аниқланганда, бир иш куни мобайнида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи давлат органларига ва Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига хабар беради.
23. Музей, кутубхона ва архив фонди таркибига киритилган қадимий ёзма манбаларга бўлган фуқаролик ҳуқуқ ва мажбуриятларини белгилаш, ўзгартириш ёки бекор қилишга қаратилган ҳаракатлари қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
Қадимий ёзма манбаларнинг мулкдорлари ўзгарган ҳолларда, ушбу ўзгаришлар Давлат реестрига киритиб борилади.
24. Давлат реестрига оид ҳужжатларни сақлаш ва юритиш тартиби, улар билан ишловчи ходимларнинг ҳуқуқ ҳамда мажбуриятлари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан белгиланади.
3-боб. Қадимий ёзма манбаларни давлат реестридан чиқариш ёки уларни Давлат реестрига киритишни рад этиш тартиби
25. Қадимий ёзма манбаларни Давлат реестридан чиқариш ҳақида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг тегишли буйруғи қабул қилинган вақтдан бошлаб қадимий ёзма манбалар Давлат реестридан чиқарилган ҳисобланади.
Қадимий ёзма манбаларнинг чиқарилишига асос бўлган тегишли асосномалар Давлат реестрида рўйхатга олинади.
Қадимий ёзма манбалар турли сабабларга (табиий офат, ёнғин ва бошқалар) кўра нобуд бўлса, жисман тўлиқ йўқотилса ёки моддий маданий мерос объекти сифатида ўз қимматини йўқотса, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан ташкил этилган Эксперт гуруҳининг тарихий-маданий экспертиза хулосаси асосида Давлат реестридан чиқарилиши мумкин.
26. Қадимий ёзма манбаларни Давлат реестри таркибидан чиқариш учун қадимий ёзма манбаларнинг эгалари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ёзма шаклда мурожаат этади.
Мурожаатга қадимий ёзма манбаларни музей, кутубхона ва архив фондидан чиқариш сабаблари (уларни топиш ёки тиклаш бўйича амалга оширилган чоралар) тўғрисида тўлиқ маълумот ва мазкур манбаларнинг фотосуратлари илова қилинади.
Марказ зарур ҳолда бошқа қўшимча маълумотларни ҳам талаб қилиши мумкин.
27. Қадимий ёзма манбалар Давлат реестридан чиқарилганда, улар бир вақтнинг ўзида музей, кутубхона ва архив фонди ҳужжатлари таркибидан ҳам чиқарилган ҳисобланади.
28. Қадимий ёзма манбаларнинг қалбакилиги ёки ўғирланганлиги аниқланган ҳолатларда, уларни Давлат реестрига киритиш рад этилиши мумкин.
4-боб. Давлат реестрига доир маълумотларнинг тўғрилигини назорат қилиш
29. Қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотларни Давлат реестрига киритувчи ходим киритилган маълумотларнинг асллиги, тўғрилиги ва тўлиқлигига жавобгардир.
30. Қадимий ёзма манбаларнинг асл ёки қалбаки эканлигини белгиловчи барча аломатлар мутахассислар томонидан аниқланади.
31. Давлат реестрига киритилаётган дастлабки маълумотларни тасдиқламасдан аввал ошкор қилиш тақиқланади.
32. Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбалар ўзгартирилиши, қалбакилаштирилиши, ноқонуний савдога қўйилиши ёки унга зарар етказилиши қонунчиликда назарда тутилган жавобгарликка тортишга асос бўлади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
33. Ушбу Низомни қўллашда юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
34. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавоб берадилар.
Қадимий ёзма манбалар давлат реестри тўғрисидаги низомга ИЛОВА
Қадимий ёзма манбалар давлат реестрини шакллантириш ва юритиш
Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Ижро муддати 1-босқич Қадимий ёзма манбаларнинг эгалари (музейлар, кутубхоналар ва архив фондлари ҳамда юридик ва жисмоний шахслар) Қадимий ёзма манбалар эгалари Давлат реестрига киритиш учун қадимий ёзма манбалар рўйхати ва улар тўғрисидаги электрон ва босма маълумотларни тайёрлайди ва Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига тақдим этади. Бунда музейлар, кутубхоналар ва барча давлат ташкилотлари ўзларида сақланаётган қадимий ёзма манбалар тўғрисидаги маълумотларни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига мажбурий тартибда, бошқа юридик ва жисмоний шахслар эса — ихтиёрий тартибда тақдим этадилар. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази сўровномасида кўрсатилган муддатларда 2-босқич Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Қадимий ёзма манбалар давлат реестри электрон ва босма маълумотлар базаси кўринишида шакллантиради. Маълумотлар киритилган вақтдан бошлаб Электрон маълумотлар қадимий ёзма манбалар давлат реестрини юритиш бўйича ягона ахборот тизимига жойлаштирилади. Маълумотлар тайёр бўлгандан кейин уч кун муддатда 3-босқич Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбалар эгаларига Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази томонидан рўйхатдан ўтказилганлик тўғрисида гувоҳнома берилади. Маълумотлар ахборот тизимига киритилгандан кейин бир ой муддатда 4-босқич Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Давлат реестри юритилишини самарали ташкил этиш, унинг илмий асосларни ўрганиш ҳамда тарғиб этиш тадбирларини амалга оширади. Доимий 5-босқич Қадимий ёзма манбаларнинг эгалари Давлат реестрига киритилган қадимий ёзма манбалар бўйича тақдим этилган маълумотларга киритилган ҳар қандай ўзгартириш тўғрисида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига хабар беради. Музей, кутубхона ва архив фондида қадимий ёзма манбалар ўғирланиши, йўқотилиши ҳолатлари аниқланганда бу ҳақда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга ҳамда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига хабар беради. 1 иш кунида
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2022 йил 6 сентябрь,
498-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
SXEMASI
Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish tizimini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2022-yil 10-fevraldagi PQ-126-son qaroriga muvofiq ulugʻ alloma va mutafakkirlarimizning bebaho asarlarini kelajak avlodga yetkazish, noyob yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish tizimini yanada takomillashtirish hamda ushbu jarayonni yagona axborot tizimi va raqamli texnologiyalarni keng joriy etish asosida tashkil etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish tizimini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2022-yil 10-fevraldagi PQ-126-son qaroriga muvofiq:
jamoatchilik uchun ochiq boʻlgan Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini (keyingi oʻrinlarda — Davlat reyestri) shakllantirish va davlat muzeylari, kutubxonalari va arxiv fondlari faoliyatiga integratsiya qilish toʻgʻrisidagi taklif maʼqullanganligi;
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Davlat reyestrini shakllantirish va yuritish, shuningdek, qadimiy yozma manbalarni bosqichma-bosqich raqamlashtirish uchun masʼul davlat muassasasi etib belgilanganligi;
Davlat reyestrini shakllantirish bilan bogʻliq xarajatlar Davlat budjeti, keyinchalik uni saqlash va faoliyatini taʼminlash bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoplanishi belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin:
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Davlat reyestrini yuritish sohasidagi vazifalari, davlat muzeylari, kutubxonalari va arxivlari, boshqa davlat tashkilotlari hamda yuridik va jismoniy shaxslarning ishtirok etish tartibi va majburiyatlari;
Davlat reyestrini yuritish tartibi, unga kiritiladigan qadimiy yozma manbalar turlari hamda ular haqidagi maʼlumotlar roʻyxati;
qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish hamda undan chiqarish tartibi va asoslari;
Davlat reyestri yuritilishini samarali tashkil etish, uni ilmiy va texnik jihatdan taʼminlash, qadimiy yozma manbalarni oʻrganish va targʻib etish.
3. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda milliy va xorijiy tajribalarni inobatga olgan holda:
Davlat reyestrining samarali yuritilishini, davlat muzeylari, kutubxonalari va arxivlari fondlari faoliyatiga integratsiya qilinishini;
ushbu jarayonni zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish asosida tashkil etish yuzasidan tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilishini taʼminlasin.
4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Sh.Sh. Minovarov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Yoshlarni qoʻllab-quvvatlash va jamoat tashkilotlari masalalari kotibiyatiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 6-sentabrdagi 498-son qaroriga ILOVA
Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini (keyingi oʻrinlarda — Davlat reyestri) shakllantirish va yuritish tartibini belgilaydi.
2. Davlat reyestri muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlari hamda yuridik va jismoniy shaxslarda (keyingi oʻrinlarda — qadimiy yozma manbalarning egalari) saqlanayotgan qadimiy yozma manbalarni hisobga olish, tizimlashtirish va ularning saqlanishini nazoratga oluvchi hujjatdir.
3. Davlat reyestri va uning monitoringi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi (keyingi oʻrinlarda — Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi) tomonidan yuritiladi.
4. Davlat reyestri elektron va bosma maʼlumotlar bazasi koʻrinishida shakllantiriladi.
5. Davlat reyestrini yuritish boʻyicha yagona axborot tizimi yaratiladi va ushbu tizim davlat tasarrufidagi muzeylar, kutubxonalar va arxivlar fondlari faoliyatiga integratsiya qilinadi.
6. Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar jamoatchilik uchun ochiq hisoblanadi.
7. Qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestriga kiritish uchun taqdim etilgan hujjatlarda qayd etilgan maʼlumotlarning haqiqiyligi va talab darajasida tayyorlanishi uchun muzeylar, kutubxonalar va arxivlarning birinchi rahbarlari masʼul hisoblanadi.
8. Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini shakllantirish va yuritish ilovaga muvofiq sxemaga asosan amalga oshiriladi.
2-bob. Qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestriga kiritish va yuritish tartibi
9. Davlat reyestri qadimiy yozma manbalarga egalik qilayotgan va ulardan foydalanayotgan muzeylar, kutubxonalar, arxivlar va boshqa tashkilotlarning asosiy hisob hujjatlaridan olingan hamda qadimiy yozma manbalarning egalari taqdim etgan maʼlumotlar asosida shakllantiriladi.
10. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
qadimiy yozma manbalar — oʻtmishda odamzod qoʻli bilan bunyod etilgan, tarixiy jarayon izlarini oʻzida aks ettiruvchi va kishilik jamiyati tarixini oʻrganishga oid hozirgi kungacha saqlanib kelayotgan tarixiy, ilmiy, adabiy-badiiy va madaniy-maʼnaviy qimmatga ega boʻlgan yozma manbalar;
qadimiy yozma manbalar turkumi — qoʻlyozma va toshbosma kitoblar, arxiv, qoʻlyozma va chizma hujjatlar, nodir va noyob nashrlar, ashyoviy, lingvistik, etnografiya materiallari, tarixiy hujjatlar va boshqa yozma yodgorliklar;
Milliy muzey fondi — Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy saqlanayotgan muzey ashyolari va kolleksiyalari majmui.
11. Davlat reyestriga 1950-yilga qadar yaratilgan qadimiy yozma manbalar turkumiga kiruvchi yozma yodgorliklar, tarixiy hujjatlar va chop etilgan toshbosma nashrlar kiritiladi.
12. Davlat reyestriga qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlar (elektron va bosma shaklda) kiritiladi:
Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlarida saqlanayotgan qadimiy yozma manbalar roʻyxati va ular toʻgʻrisidagi asosiy maʼlumotlar;
qadimiy yozma manbaning tartib raqami, nomi, muallifi, tili, sanasi, holati, oʻlchami, hajmi, shakli, inventar raqami, saqlanish joyi, shuningdek, manbaga oid boshqa qoʻshimcha maʼlumotlar.
13. Qadimiy yozma manbalarning egalari qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat reyestriga kiritilish uchun yozma va elektron shaklda Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga taqdim etadilar.
Bunda muzeylar, kutubxonalar va barcha davlat tashkilotlari oʻzlarida saqlanayotgan qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga majburiy tartibda, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar esa — ixtiyoriy tartibda taqdim etadilar.
14. Davlat reyestriga kiritiladigan qadimiy yozma manbalarning turlari va toifalarini belgilash, ularni ilmiy-texnik tavsiflash ishlari soha olimlari va mutaxassislaridan iborat tarkibda tuzilgan Ekspert guruhi tomonidan amalga oshiriladi.
Ekspert guruhi tarkibi va uning vazifalari Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan belgilanadi.
15. Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi davlat tasarrufidagi muzeylar, kutubxonalar va arxivlar tomonidan qadimiy yozma manbalarning saqlanish holatini soha mutaxassislaridan iborat tarkibda ishchi guruhini tuzgan holda oʻrganish va monitoring qilish vakolatiga ega.
16. Davlat reyestriga kiritish uchun qadimiy yozma manbalarning egalari tomonidan qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar roʻyxati (ularning har biri haqidagi zarur maʼlumotlar aks ettirilgan holda) elektron va bosma shakllarda uch nusxada tayyorlanadi:
birinchi nusxa — Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida;
ikkinchi nusxa — qadimiy yozma manbalarning egalarida;
uchinchi nusxa — qadimiy yozma manbalarning egalarining yuqori turuvchi organida (mavjud boʻlsa) saqlanadi.
Taqdim etilgan roʻyxat bosma shaklining har bir sahifasida muzeyning bosh muhofizi, kutubxona va arxiv fondi mudiri, boshqa saqlovchilar uchun — qadimiy yozma manbalarning egalari imzosi, shuningdek roʻyxatning oxirida muzey direktori, bosh muhofizi, kutubxona va arxiv direktori, kutubxona va arxiv fondi mudiri imzosi, roʻyxat rasmiylashtirilgan sana va muzey yoki kutubxonaning muhri qoʻyiladi,
17. Roʻyxatlarning bosma shakli muzeylar, kutubxonalar, arxivlar va boshqa davlat tashkilotlarning yuqori boshqaruv organi rahbarlari tomonidan tasdiqlanib, shu organ tomonidan qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi ariza bilan Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga murojaat etiladi.
Boshqa yuridik va jismoniy shaxslar esa roʻyxatlarning bosma shakli oʻzlari tasdiqlaydilar va qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestriga kiritish toʻgʻrisidagi ariza bilan Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga murojaat etadilar.
18. Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi taqdim etilgan hujjatlar asosida qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat reyestri roʻyxatiga kiritadi.
19. Qadimiy yozma manbalar Davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran Davlat reyestri tarkibiga kiritilgan hisoblanadi.
20. Davlat reyestri tarkibiga kiritilgan qadimiy yozma manbalar egalariga Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan qadimiy yozma manbani roʻyxatdan oʻtkazilganlik toʻgʻrisida tegishli guvohnoma beriladi.
Guvohnoma shakli Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati tomonidan tasdiqlanadi.
21. Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalarning egalari taqdim etilgan maʼlumotlarga kiritilgan har qanday oʻzgartirish toʻgʻrisida Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga bir oy muddatda xabar berishlari shart.
22. Qadimiy yozma manbalar egalari qadimiy yozma manbalarning oʻgʻirlanish, yoʻqotilish holatlari aniqlanganda, bir ish kuni mobaynida huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlariga va Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga xabar beradi.
23. Muzey, kutubxona va arxiv fondi tarkibiga kiritilgan qadimiy yozma manbalarga boʻlgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan harakatlari qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Qadimiy yozma manbalarning mulkdorlari oʻzgargan hollarda, ushbu oʻzgarishlar Davlat reyestriga kiritib boriladi.
24. Davlat reyestriga oid hujjatlarni saqlash va yuritish tartibi, ular bilan ishlovchi xodimlarning huquq hamda majburiyatlari Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan belgilanadi.
3-bob. Qadimiy yozma manbalarni davlat reyestridan chiqarish yoki ularni Davlat reyestriga kiritishni rad etish tartibi
25. Qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestridan chiqarish haqida Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining tegishli buyrugʻi qabul qilingan vaqtdan boshlab qadimiy yozma manbalar Davlat reyestridan chiqarilgan hisoblanadi.
Qadimiy yozma manbalarning chiqarilishiga asos boʻlgan tegishli asosnomalar Davlat reyestrida roʻyxatga olinadi.
Qadimiy yozma manbalar turli sabablarga (tabiiy ofat, yongʻin va boshqalar) koʻra nobud boʻlsa, jisman toʻliq yoʻqotilsa yoki moddiy madaniy meros obyekti sifatida oʻz qimmatini yoʻqotsa, Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan tashkil etilgan Ekspert guruhining tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi asosida Davlat reyestridan chiqarilishi mumkin.
26. Qadimiy yozma manbalarni Davlat reyestri tarkibidan chiqarish uchun qadimiy yozma manbalarning egalari Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga yozma shaklda murojaat etadi.
Murojaatga qadimiy yozma manbalarni muzey, kutubxona va arxiv fondidan chiqarish sabablari (ularni topish yoki tiklash boʻyicha amalga oshirilgan choralar) toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot va mazkur manbalarning fotosuratlari ilova qilinadi.
Markaz zarur holda boshqa qoʻshimcha maʼlumotlarni ham talab qilishi mumkin.
27. Qadimiy yozma manbalar Davlat reyestridan chiqarilganda, ular bir vaqtning oʻzida muzey, kutubxona va arxiv fondi hujjatlari tarkibidan ham chiqarilgan hisoblanadi.
28. Qadimiy yozma manbalarning qalbakiligi yoki oʻgʻirlanganligi aniqlangan holatlarda, ularni Davlat reyestriga kiritish rad etilishi mumkin.
4-bob. Davlat reyestriga doir maʼlumotlarning toʻgʻriligini nazorat qilish
29. Qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat reyestriga kirituvchi xodim kiritilgan maʼlumotlarning aslligi, toʻgʻriligi va toʻliqligiga javobgardir.
30. Qadimiy yozma manbalarning asl yoki qalbaki ekanligini belgilovchi barcha alomatlar mutaxassislar tomonidan aniqlanadi.
31. Davlat reyestriga kiritilayotgan dastlabki maʼlumotlarni tasdiqlamasdan avval oshkor qilish taqiqlanadi.
32. Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalar oʻzgartirilishi, qalbakilashtirilishi, noqonuniy savdoga qoʻyilishi yoki unga zarar yetkazilishi qonunchilikda nazarda tutilgan javobgarlikka tortishga asos boʻladi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
33. Ushbu Nizomni qoʻllashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
34. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar.
Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA
Qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini shakllantirish va yuritish
Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Ijro muddati 1-bosqich Qadimiy yozma manbalarning egalari (muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlari hamda yuridik va jismoniy shaxslar) Qadimiy yozma manbalar egalari Davlat reyestriga kiritish uchun qadimiy yozma manbalar roʻyxati va ular toʻgʻrisidagi elektron va bosma maʼlumotlarni tayyorlaydi va Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga taqdim etadi. Bunda muzeylar, kutubxonalar va barcha davlat tashkilotlari oʻzlarida saqlanayotgan qadimiy yozma manbalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga majburiy tartibda, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar esa — ixtiyoriy tartibda taqdim etadilar. Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi soʻrovnomasida koʻrsatilgan muddatlarda 2-bosqich Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Qadimiy yozma manbalar davlat reyestri elektron va bosma maʼlumotlar bazasi koʻrinishida shakllantiradi. Maʼlumotlar kiritilgan vaqtdan boshlab Elektron maʼlumotlar qadimiy yozma manbalar davlat reyestrini yuritish boʻyicha yagona axborot tizimiga joylashtiriladi. Maʼlumotlar tayyor boʻlgandan keyin uch kun muddatda 3-bosqich Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalar egalariga Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilganlik toʻgʻrisida guvohnoma beriladi. Maʼlumotlar axborot tizimiga kiritilgandan keyin bir oy muddatda 4-bosqich Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Davlat reyestri yuritilishini samarali tashkil etish, uning ilmiy asoslarni oʻrganish hamda targʻib etish tadbirlarini amalga oshiradi. Doimiy 5-bosqich Qadimiy yozma manbalarning egalari Davlat reyestriga kiritilgan qadimiy yozma manbalar boʻyicha taqdim etilgan maʼlumotlarga kiritilgan har qanday oʻzgartirish toʻgʻrisida Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga xabar beradi. Muzey, kutubxona va arxiv fondida qadimiy yozma manbalar oʻgʻirlanishi, yoʻqotilishi holatlari aniqlanganda bu haqda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga hamda Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga xabar beradi. 1 ish kunida
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2022-yil 6-sentabr,
498-son