📅 2022-yil 13-sentabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 13-sentabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 13 сентябрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 13 сентября 2022 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 13 September 2022 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
НИЗОМ
Тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ўтказишни мувофиқлаштириш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Жорий йилнинг 22 август куни ўтказилган Ўзбекистон Республикаси Президентининг тадбиркорлар билан очиқ мулоқоти доирасида белгиланган устувор вазифалар ижросини таъминлаш, шунингдек, тадбиркорлик субъектлари фаолиятига асоссиз аралашувларнинг олдини олиш, назорат қилувчи органларнинг масъулиятини ошириш ва фаолияти очиқлигини таъминлаш мақсадида:
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 сентябрдаги ПФ-6314-сон Фармонига мувофиқ Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил (кейинги ўринларда — Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил) томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш жараёнларини мувофиқлаштириш ва уларнинг очиқлигини таъминлаш, шунингдек, давлат назорати функциялари, мажбурий талаблар ва тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш ҳуқуқига эга мансабдор шахсларнинг электрон реестрларини юритиш имконини берувчи «Ягона давлат назорати» ахборот тизими ишга туширилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Белгилансинки, назорат қилувчи органлар томонидан 2022 йил 1 ноябрдан бошлаб:
тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказиладиган барча текширувлар «Ягона давлат назорати» ахборот тизимида рўйхатга олинади. Бунда, тадбиркорлик субъектлари фаолиятида мазкур тизимда рўйхатга олинмаган текширувларни ўтказиш ноқонуний ҳисобланади;
тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказилган текширувларнинг натижалари ҳамда профилактика тадбирлари тўғрисида маълумот текширув ёки профилактика тадбирлари тугаган кундан бошлаб уч кун муддатда «Ягона давлат назорати» ахборот тизимига киритилади.
3. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
а) назорат қилувчи органлар:
«хавфни таҳлил этиш» тизими натижаларига асосан ўтказиладиган текширувларнинг бошланиши ҳақида камида 10 иш куни олдин тадбиркорлик субъектини хабардор қилади, бундан Давлат меҳнат инспекцияси томонидан ўтказиладиган текширувлар ҳамда «Солиқ хавфини аниқлаш, таҳлил қилиш ва баҳолаш» автоматлаштирилган дастури натижаларига асосан солиқ базасини яшириш (камайтириб кўрсатиш) ҳолатлари бўйича ўтказиладиган солиқ текширувлари мустасно;
тадбиркорлик субъектининг илгари текширилган фаолият давридаги предмети ва объекти бўйича қайта текширув ўтказишга ва тадбиркорлик субъекти томонидан аввал тақдим этилган ҳужжатларни талаб қилишга ҳақли эмас, тиббий ва фармацевтика фаолиятни лицензиялаш талаб ва шартларига риоя қилиниши ҳамда тиббий хизматлар сифат назорати бўйича ўтказиладиган текширувлар, шунингдек, давлат ёнғин назорати органлари томонидан ўтказиладиган назорат текширувлари бундан мустасно;
тадбиркорлик субъектлари учун профилактика тадбирларини тадбиркорлик субъектлари молия-хўжалик фаолиятига аралашмаган ҳолда семинарлар, оммавий муҳокамалар, оммавий ахборот воситаларида чиқишлар, «очиқ эшиклар куни» тадбирларини ташкил этиш, шунингдек, тарқатма материал ва қўлланмалар билан таъминлаш, тавсия ва хабарлар юбориш шаклларида ёхуд чеклист тўлдирилиши натижалари бўйича тадбиркорлик субъектлари фаолиятида қонунбузилишларга олиб келиши мумкин бўлган камчиликларни бартараф этишга кўмаклашиш орқали амалга оширади;
б) тадбиркорлик субъектлари назорат қилувчи органларнинг мансабдор шахсларини қуйидаги ҳолларда текширув ўтказиш учун ўз ҳудудига қўймаслик ҳуқуқига эга:
текширув ўтказиш тўғрисидаги буйруқ ўрнатилган тартибда расмийлаштирилмаганда;
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил белгиланган тартибда хабардор этилмаганда;
тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш ҳуқуқини берувчи махсус гувоҳнома мавжуд бўлмаганида;
улар Текширувларни рўйхатга олиш китобига маълумотларни киритишдан бош тортганида;
в) 2023 йил 1 январдан бошлаб назорат қилувчи органларга «Ягона давлат назорати» ахборот тизимидаги давлат назорати функциялари реестрига киритилмаган функциялар бўйича тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ўтказиш тақиқланади.
4. Адлия вазирлиги Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Савдо-саноат палатаси ва назорат қилувчи органлар билан биргаликда 2022 йил 1 ноябрга қадар давлат назорати функциялари ва текширувларни қисқартириш бўйича таклифларни Стратегик ислоҳотлар агентлигининг кенгашига киритсин.
5. Назорат қилувчи органлар Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга:
бир ой муддатда тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳавола қилган ҳолда мажбурий талаблар рўйхатини;
мажбурий талаблар ўзгарган тақдирда, ўзгартириш киритилган санадан бошлаб бир ҳафта муддатда янгиланган мажбурий талаблар рўйхатини тақдим этсин.
6. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 сентябрдаги ПФ-6314-сон Фармони талабларига мувофиқ, «Ягона давлат назорати» тизимида давлат назорати функциялари, мажбурий талаблар, тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш ҳуқуқига эга мансабдор шахсларнинг электрон реестрлари лозим даражада (долзарб) ва барча учун очиқ ҳолатда юритилишини таъминласин.
7. Назорат қилувчи органлар томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ва профилактика тадбирларини ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
8. Вазирлар Маҳкамаси бир ой муддатда Текширувларни рўйхатга олиш китобини тўлдириш тартибини, шунингдек, назорат қилувчи органларнинг «хавфни таҳлил этиш» тизимларига қўйиладиган минимал талабларни тасдиқласин.
9. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил икки ой муддатда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
10. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Д.С. Қосимов ҳамда назорат қилувчи органлар раҳбарлари белгилансин.
Қарор ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари С.У. Умурзаков зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 13 сентябрдаги ПҚ-374-сон қарорига ИЛОВА
Назорат қилувчи органлар томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ва профилактика тадбирларини ўтказиш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом назорат қилувчи органлар ва уларнинг таркибий ҳамда ҳудудий бўлинмалари (кейинги ўринларда — назорат қилувчи органлар) томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ва профилактика тадбирларини ўтказиш тартибини белгилайди.
Солиқ органлари томонидан тадбиркорлик субъектларининг фаолиятига нисбатан амалга ошириладиган солиқ текширувларини ўтказиш тартибининг ушбу Низом билан тартибга солинмаган қисми Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексида белгиланади.
Марказий банк томонидан назорат қилиниши лозим бўлган шахсларни инспекциядан (текширувдан) ўтказиш «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонунда белгиланган тартибда амалга оширилади.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
ваколатли орган — қонунчилик билан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувларни мувофиқлаштириш ҳамда назорат қилувчи органлар томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувлар ўтказилишининг қонунийлиги устидан назоратни амалга оширишга ваколат берилган ташкилот;
назорат қилувчи органлар — тадбиркорлик субъектлари фаолиятини давлат томонидан назорат қилишга қонунчилик билан ваколат берилган давлат органлари ва ташкилотлари;
назорат қилувчи орган мансабдор шахси — вақтинча ёки махсус ваколат бўйича тадбиркорлик субъектлари фаолиятини назорат қилувчи, тадбиркорлик субъектларида юридик аҳамиятга эга ҳаракатларни ҳамда маъмурий ёки суд органларида мазкур вазифаларни амалга оширувчи шахс;
тадбиркорлик субъектлари — белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтган ҳамда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган юридик ва жисмоний шахслар;
текширув — тадбиркорлик субъекти томонидан фаолиятини тартибга солувчи қонунчиликка қай даражада риоя этилаётганлигини текшириш учун керакли материаллар, ҳужжатлар ёки уларнинг фаолиятига доир маълумотларни олиш ҳамда муайян ҳаракатларни амалга ошириш орқали назорат қилувчи органлар томонидан ўтказиладиган назорат тадбири;
чеклист — профилактика тадбири доирасида тадбиркорлик субъекти томонидан тўлдириладиган намунавий шаклдаги саволнома;
«хавфни таҳлил этиш» электрон тизими — назорат қилувчи органлар томонидан тегишли назорат соҳаси бўйича аниқ мезонларга асосланиб, тадбиркорлик субъекти фаолиятида қонунчилик бузилиш хавфи даражасини аниқлаш электрон тизими;
текширув дастури — тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказиладиган текширувнинг назорат саволномаси;
«Ягона давлат назорати» ахборот тизими (кейинги ўринларда — Ахборот тизими) — тадбиркорлик соҳасида давлат назорати билан боғлиқ катта ҳажмдаги маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ва қайта ишлаш имконини берувчи ҳамда назорат қилувчи органлар томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказиладиган текширувларни (хабардор этиш ёки текширув бошлангандан сўнг хабардор этиш орқали) ва улар натижаларини рўйхатга олишни таъминловчи электрон ахборот тизими.
3. Текширувлар ваколатли органни хабардор этиш ёки текширув бошлангандан сўнг 24 соат ичида хабардор этган ҳолда Ахборот тизимида рўйхатга олиш орқали ўтказилади, бундан тезкор-қидирув тадбирлари, жиноят-процессуал қонунчилиги асосида ўтказиладиган тафтиш ва камерал солиқ текширувлари ҳамда божхона назорати шакллари мустасно.
Ахборот тизими техник сабабларга кўра ишламаган тақдирда текширув ўтказиш тўғрисида хабардор этиш ёки текширув бошлангандан сўнг хабардор этиш кейинчалик Ахборот тизимга киритиш шарти билан қоғоз шаклида расмийлаштирилиши мумкин. Бунда техник носозлик Ваколатли орган томонидан расман тасдиқланган бўлиши лозим.
Назорат қилувчи орган ва ваколатли орган ўртасидаги давлат сирлари билан боғлиқ бўлган текширувларни ўтказишга оид ахборот алмашинуви давлат сирлари соҳасидаги қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади ҳамда бундай текширувлар Ахборот тизимида рўйхатга олинмайди.
2-боб. Текширув иштирокчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
4. Текширув ўтказишда тадбиркорлик субъектлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
назорат қилувчи органлар мансабдор шахсининг текширув масалаларига алоқаси бўлмаган талабларини бажармаслик;
текширув ўтказишда шахсан ёки ўз вакили орқали иштирок этиш;
талаб қилиб олинаётган ҳужжатларни, агар ушбу ҳужжатлар ёки уларнинг нусхалари тадбиркорлик субъекти томонидан назорат қилувчи органга олдинги ўтказилган текширувларда тақдим этилган бўлса, тақдим этмаслик;
назорат қилувчи орган мансабдор шахсининг рухсати билан экспертиза ўтказишда иштирок этиш ва экспертга тушунтиришлар бериш, экспертнинг хулосаси билан танишиш;
экспертни рад этиш ва экспертни ўзи кўрсатган шахслар орасидан тайинлаш тўғрисида илтимос қилиш;
текширув материаллари билан танишиш ва текширув далолатномасини олиш;
назорат қилувчи орган мансабдор шахсининг ноқонуний хатти-ҳаракатлари юзасидан, шунингдек, белгиланган тартибда текширув натижалари устидан шикоят қилиш;
текширувни ўтказиш тўғрисидаги буйруқ (қарор, фармойиш) белгиланган тартибда расмийлаштирилмаган ва буйруқ нусхаси тадбиркорлик субъектига берилмаган, текширув тўғрисида ваколатли орган белгиланган тартибда хабардор этилмаган (текширув бошлангандан сўнг 24 соат ичида хабардор этиш тартиби бундан мустасно), назорат қилувчи орган мансабдор шахсида тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш ҳуқуқини берувчи махсус гувоҳнома мавжуд бўлмаган, Текширувларни рўйхатга олиш китобига маълумотларни киритишдан бош тортилган ҳолларда, назорат қилувчи орган мансабдор шахсини текширув ўтказиш учун ўз ҳудуди ва биноларига қўймаслик.
Тадбиркорлик субъектлари қонунчиликда белгиланган бошқа ҳуқуқларга ҳам эга.
5. Текширувларни ўтказишда тадбиркорлик субъектларининг мажбуриятлари қуйидагилардан иборат:
назорат қилувчи органлар мансабдор шахсининг қонуний фаолиятига тўсқинлик қилмаслик, унинг текширув билан боғлиқ қонуний талабларини бажариш;
текширувни ўтказаётган назорат қилувчи органнинг мансабдор шахсига текширув билан боғлиқ, шу жумладан, электрон ахборот ташувчи воситаларда сақланадиган ҳужжатлар ва ахборотни ўрганиш ҳамда таҳлил қилиш имкониятини таъминлаш.
Тадбиркорлик субъектлари зиммасида қонунчиликда белгиланган бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
6. Текширувларни ўтказишда назорат қилувчи орган мансабдор шахси қуйидаги ҳуқуқларга эга:
тадбиркорлик субъектининг текширув билан боғлиқ, шу жумладан, электрон ахборот ташувчи воситаларда сақланадиган ҳужжатлари ва маълумотларини талаб қилиб олиш ва ўрганиш;
қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда тадбиркорлик субъектининг ҳудудлари ва биноларини кўздан кечириш;
тадбиркорлик субъектига аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар бериш;
текширувлар давомида тадбиркорлик субъектини ёзма билдириш асосида назорат қилувчи органга текширув билан боғлиқ тушунтиришлар бериш учун чақириш;
текширувга аудиторлик ташкилотларини ва (ёки) экспертларни белгиланган тартибда шартнома асосида жалб этиш.
Назорат қилувчи органлар қонунчиликда белгиланган бошқа ҳуқуқларга ҳам эга.
7. Текширувларни ўтказишда назорат қилувчи орган мансабдор шахси қуйидагиларга мажбур:
тадбиркорлик субъектига текширув ўтказиш ҳуқуқини берувчи зарур ҳужжатларни тақдим этиш;
тадбиркорлик субъектини текширув мақсади, тадбиркорлик субъектининг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари билан таништириш;
Текширувларни рўйхатга олиш китобига қонунчиликда белгиланган тартибда текширувлар ҳақидаги ёзувларни киритиш;
тадбиркорлик субъекти фаолиятига текширув предметига тааллуқли бўлмаган масалалар бўйича аралашмаслик;
давлат сири, тижорат ёки бошқа сирлар сақланишини таъминлаш;
текширув натижаларини далолатнома билан расмийлаштириб, унинг бир нусхасини текширув тугаган куни тадбиркорлик субъектига тақдим этиш;
текширув натижаларини Ахборот тизимига киритиш;
профилактика тадбирларини ўтказиш;
ҳуқуқбузарлик ҳолатлари аниқланган тақдирда қонунчиликда назарда тутилган чораларни кўриш.
Назорат қилувчи органлар мансабдор шахсларининг зиммасида қонунчиликда белгиланган бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
3-боб. Ваколатли органни текширув ўтказиш тўғрисида хабардор этиш
8. Назорат қилувчи орган тадбиркорлик субъекти фаолиятида қуйидагилар асосида текширув ўтказишни ташаббус қилишга ҳақли:
«Хавфни таҳлил қилиш» электрон тизими натижалари;
аниқ факт ва ҳоллар бўйича фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига, жамоат хавфсизлиги, атроф-муҳитга, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳамда давлат манфаатларига зарар етказиш хавфининг олдини олиш ёки бартараф этиш учун (жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари, давлат органлари ва ташкилотлари маълумотлари, оммавий ахборот воситалари ва бошқа ахборот манбаларидан олинган маълумотлар).
Тадбиркорлик субъекти фаолиятида текширув ўтказишни ташаббус қилишда, дастлаб назорат қилувчи орган томонидан текширув ўтказилиши режалаштирилаётган тадбиркорлик субъектининг амалда фаолият кўрсатаётганлиги ўрганиб чиқилиши лозим.
9. Тадбиркорлик субъекти фаолиятида текширув ўтказиш тўғрисидаги хабарнома Ахборот тизимига назорат қилувчи органнинг марказий аппарати томонидан киритилади. Бунда бир кунлик муддатда текширув ўтказиш тўғрисидаги хабарнома назорат қилувчи органнинг ҳудудий бўлинмаси томонидан киритилиши мумкин.
10. Ваколатли органни текширув бошлангандан сўнг хабардор этиш тартибида ўтказиладиган текширувлар рўйхатида (кейинги ўринларда — Рўйхат) назарда тутилган текширув ўтказиш тўғрисидаги хабарнома текширув бошлангандан сўнг 24 соат ичида Ахборот тизимига киритилиши шарт.
11. Назорат қилувчи орган раҳбари (ёки раҳбар ўринбосари) томонидан текширув тўғрисида хабардор қилиш учун Ахборот тизимига қуйидаги маълумотларни кўрсатган ҳолда тасдиқланган хабарнома киритилади:
текширув ўтказадиган назорат қилувчи орган номи;
текширув ўтказиладиган тадбиркорлик субъектининг номи (филиали ёки шохобчаси), солиқ тўловчининг идентификация рақами ёки жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, ИФУТ коди, юридик ва текширув ўтказиш манзили;
текширув ўтказиш учун асос бўлган ҳужжат ёки маълумот;
текширув ўтказиш муддати;
текширув предмети;
текширувда қамраб олинадиган фаолият даври.
12. Ушбу Низомнинг 8-бандида кўрсатилган асос бўйича батафсил маълумотлар ва тасдиқловчи ҳужжатлар нусхалари, профилактика тадбирлари ўтказилганлиги бўйича тасдиқловчи ҳужжатлар нусхалари (ўтказилган бўлса) ҳамда текширув дастури хабарномага илова сифатида Ахборот тизимига киритилади.
Текширув дастури ушбу Низомнинг 8-бандида кўрсатилган асос доирасида тузилиши ва назорат қилувчи орган раҳбари томонидан тасдиқланиши шарт.
13. Назорат қилувчи орган текширувни ўтказиш тўғрисида хабардор қилинган кундан бошлаб уч иш куни ичида текширув ўтказиш тўғрисида буйруқ (қарор, фармойиш) қабул қилади ҳамда бир иш кунида Ахборот тизимига киритади.
Буйруқда (қарорда, фармойишда) текширув ўтказиш учун мазкур Низомнинг 8-бандида назарда тутилган асос, назорат қилувчи органнинг мансабдор шахслари таркиби, тадбиркорлик субъектининг номи (филиали ёки шохобчаси), солиқ тўловчининг идентификация рақами ёки жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, манзили, текширув мақсади, муддати, текширувда қамраб олинадиган фаолият даври ва текширув Ахборот тизимида рўйхатга олинганлигини тасдиқловчи махсус код кўрсатилади ҳамда текширув дастури илова қилинади.
4-боб. Текширувларни ўтказиш
14. Назорат қилувчи орган «Хавфни таҳлил қилиш» электрон тизими натижаларига асосан ўтказиладиган текширувларнинг бошланиши ҳақида қонунчиликда белгиланган муддатларда тадбиркорлик субъектини унинг Ахборот тизимидаги шахсий кабинети ёки почта алоқаси (агар электрон шаклда хабардор этишнинг техник имконияти мавжуд бўлмаса) орқали хабардор қилади, Рўйхатда назарда тутилган ҳамда давлат ёнғин назорати органлари, Давлат меҳнат инспекцияси томонидан ўтказиладиган текширувлар, тиббий ва фармацевтика фаолиятини лицензиялаш талаб ва шартларига риоя қилиниши ҳамда тиббий хизматлар сифат назорати бўйича текширувлар ҳамда «Солиқ хавфини аниқлаш, таҳлил қилиш ва баҳолаш» автоматлаштирилган дастури натижаларига асосан солиқ базасини яшириш (камайтириб кўрсатиш) ҳолатлари бўйича ўтказиладиган солиқ текширувлари бундан мустасно.
Бунда текширув ўтказиш муддати ва предмети, тарафларнинг қонунчиликда белгиланган ҳуқуқ ва мажбуриятлари, коррупциявий ҳуқуқбузарликлар учун тарафларнинг жавобгарлиги, коррупция аломатлари вужудга келганда хабар бериш тартиби, мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари устидан шикоят бериш тартиби ва манфаатлар тўқнашуви билан боғлиқ масалалар кўрсатилиши лозим.
Текширув бошланиши ҳақида хабарномани олган тадбиркорлик субъекти текширув ўтказилишидан олдин юридик манзилини ўзгартирган ёки у қайта ташкил этилган ҳолларда текширув назорат қилувчи орган томонидан қайта хабардор қилмасдан ўтказилади.
Тадбиркорлик субъекти Ахборот тизими ёки почта алоқаси орқали юборилган текширув бошланиши ҳақида хабарномани шахсан олмаганлиги текширув ўтказишга тўсқинлик қилмайди.
15. Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси текширув бошланишидан олдин тадбиркорлик субъекти раҳбарини (раҳбар вазифасини бажарувчи шахсни) текширув мақсади билан таништиради, унга ўз хизмат гувоҳномаси ва текширув ўтказиш ҳуқуқини берувчи махсус гувоҳномани кўрсатади, текширувни ўтказишга асос бўлган ҳужжатлар (назорат қилувчи органнинг текширув ўтказиш тўғрисидаги буйруғи ва текширув дастури) нусхаларини тилхат олган ҳолда тақдим қилади, шунингдек, Ахборот тизимига текширувнинг махсус кодини киритиш орқали текширувга доир маълумотларни олиш ҳуқуқини тушунтиради, Рўйхатда назарда тутилган текширувлар бундан мустасно.
Тадбиркорлик субъекти ўз сўровига кўра ўтказилаётган текширув ҳақидаги ахборотни Ахборот тизимидан бепул реал вақт режимида Интернет тармоғи орқали ёки қисқа хабар (SMS) кўринишида олиши мумкин.
16. Текширув ўтказиш учун асос бўлган ҳужжатлар нусхаси тадбиркорлик субъектига тилхат олинган ҳолда топширилган кун текширувни ўтказиш бошланган кун ҳисобланади.
Тадбиркорлик субъектининг текширув ўтказиш учун асос бўлган ҳужжатларни олишдан бош тортганлиги текширувни бекор қилиш учун асос бўлмайди.
Тадбиркорлик субъекти мазкур ҳужжатларни олишдан бош тортган тақдирда, бу ҳақда назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси томонидан далолатнома тузилади. Бунда далолатнома расмийлаштирилган вақт текширувни ўтказиш бошланган вақт ҳисобланади.
17. Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси тадбиркорлик субъекти томонидан тақдим этилган Текширувларни рўйхатга олиш китобини қонунчиликда белгиланган тартибда тўлдириши шарт.
18. Текширувни фақат текширув ўтказишга рухсат берилган назорат қилувчи орган ва унинг текширув ўтказиш ҳуқуқини берувчи махсус гувоҳномага эга бўлган мансабдор шахслари ўтказишга ҳақли.
Назорат қилувчи органнинг тегишли таркибий бўлинмаси томонидан ўтказиладиган текширувга унинг бошқа таркибий бўлинмаларининг тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текшириш ҳуқуқига эга бўлган мансабдор шахслари жалб этилиши мумкин.
Назорат қилувчи орган текширувни ўзининг ҳудудий бўлинмаларига юклатишга ҳақли.
19. Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси Текширувларни рўйхатга олиш китобини тўлдиришдан бош тортган тақдирда ёки мазкур Низомнинг 15-бандида кўрсатилган ҳужжатларни тўлиқ тақдим этмаган ҳамда текширувга назорат қилувчи органнинг буйруғида (қарори, фармойиши) кўрсатилмаган бошқа шахсларни жалб этиш ҳолатларида, текширувга шартнома асосида аудиторлик ташкилотлари ва (ёки) экспертларни жалб этиш ҳолатлари бундан мустасно, тадбиркорлик субъекти текширув ўтказилишига йўл қўймасликка ҳамда ушбу ҳолат ҳақида ваколатли органга, Савдо-саноат палатасига ва прокуратура органларига хабар беришга ҳақли.
20. Назорат қилувчи орган томонидан тадбиркорлик субъекти фаолиятида ўтказиладиган текширув қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатлардан ошмаслиги лозим.
21. Текширув ўтказиш жараёнида назорат қилувчи органнинг мансабдор шахслари ўз ваколатлари ва текширув дастурида белгиланган масалалар доирасидан четга чиқмаслиги лозим.
22. Текширув тадбиркорлик субъектининг иш вақти давомида ўтказилади.
23. Тадбиркорлик субъекти фаолиятида ўтказиладиган текширувда, шунингдек, профилактика тадбирларида унинг сўровига кўра Савдо-саноат палатасининг вакиллари, тадбиркорлик субъектлари бирлашмаларининг аъзоси бўлган тадбиркорлик субъектининг фаолиятида текширув ўтказишда эса мазкур бирлашмалар вакиллари иштирок этиши мумкин.
Текширув давомида тадбиркорлик субъектига солиқ маслаҳатчилари, таржимон ва (ёки) адвокатлар томонидан шартнома асосида тегишли хизматлар кўрсатилиши мумкин.
Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси текширув бошланишидан олдин тадбиркорлик субъекти раҳбарига (раҳбар вазифасини бажарувчи шахсга) мазкур банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларида назарда тутилган шахсларни текширувда иштирок этишга жалб қилиш ҳуқуқини тушунтиради ҳамда бу ҳақда тадбиркорлик субъекти раҳбари (раҳбар вазифасини бажарувчи шахс) томонидан текширув ўтказишга асос бўлган ҳужжатлар нусхалари олинганлигини тасдиқловчи тилхатда маълумот қайд этилади.
Тадбиркорлик субъекти томонидан маълум қилинган мазкур банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларида назарда тутилган шахсларнинг текширувда иштирок этиш учун етиб келмаслиги текширув ўтказилишига тўсқинлик қилмайди.
24. Текширув билан тадбиркорлик субъектининг бевосита текширув предмети билан боғлиқ бўлган фаолият даври қамраб олинади. Бунда:
текширув ўтказиш вақтидан олдинги уч календарь йилдан кўп бўлмаган муддатдаги фаолият қамраб олиниши мумкин;
текширувни ўтказаётган назорат қилувчи орган томонидан илгари текширилган фаолият даври, предмети ва объекти бўйича қайта текширув ўтказилмайди, тиббий ва фармацевтика фаолиятини лицензиялаш талаб ва шартларига риоя қилиниши ҳамда тиббий хизматлар сифат назорати бўйича ўтказиладиган текширувлар, шунингдек, давлат ёнғин назорати органлари томонидан ўтказиладиган назорат текширувлари бундан мустасно.
25. Тадбиркорлик субъекти раҳбари (раҳбар вазифасини бажарувчи шахс) текширувда иштирок эта олмаган, талаб этилган ҳужжатлар тақдим этилмаган ёки соҳавий мутахассислар мавжуд бўлмаган тақдирда, текширув назорат қилувчи органнинг буйруғи (қарори, фармойиши) асосида тўхтатилиши ҳамда назорат қилувчи органнинг асослантирилган мурожаатига кўра ёки назорат қилувчи орган томонидан асослантирувчи ҳужжатлар билан кейинчалик ваколатли органни хабардор қилган ҳолда текширув бошқа вақтга кўчирилиши мумкин.
Муддати кўчирилган текширувни ўтказиш текширув тўхтатилган ойдан кейинги ойнинг сўнгги кунидан кечиктирмасдан таъминланиши лозим. Ушбу муддатда ўтказилмаган текширув ўтказилмаган деб ҳисобланади. Бундай текширув кейинчалик умумий тартибда ўтказилиши мумкин.
26. Текширув муддатини максимал узайтириш назорат қилувчи органнинг асослантирилган сўровига мувофиқ ваколатли органни хабардор қилган ҳолда фақатгина бир марта ва дастлаб белгиланган текширув муддатидан ошмаган муддатга амалга оширилиши мумкин. Бунда дастлаб ўтказилган ва узайтирилаётган текширувларнинг жами муддатлари қонунчиликда белгиланган текширувларни ўтказиш муддатларидан ошмаслиги керак.
27. Текширувни тадбиркорлик субъекти рўйхатдан ўтган ёки фаолият юритаётган манзилда ўтказиш имконияти бўлмаган тақдирда, уни тадбиркорлик субъектининг ёзма розилиги билан ушбу субъект рўйхатдан ўтган ёки фаолият юритаётган ҳудуддаги назорат қилувчи орган биносида ўтказиш мумкин.
28. Текширувлар натижалари текширув далолатномаси билан расмийлаштирилади. Текширув далолатномаси камида икки нусхада тузилади.
Бир кунлик муддатда ўтказиладиган текширув далолатномаси текширув ўтказилган кунда, муддати бир кундан ортиқ бўлган текширув бўйича эса, текширув муддатининг охирги кунидан кечиктирмасдан расмийлаштирилиши шарт.
Бунда текширув далолатномасининг нусхалари назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси ва тадбиркорлик субъектининг раҳбари (раҳбар вазифасини бажарувчи шахс) томонидан имзоланади, бир нусхаси тадбиркорлик субъекти раҳбарига (раҳбар вазифасини бажарувчи шахсга) уни олган санани кўрсатган ҳолда имзо қўйдириб топширилади.
29. Тадбиркорлик субъекти ўтказилган текширув натижаси бўйича ўз эътирозларини далолатномада ёзма равишда акс эттириши мумкин.
30. Тадбиркорлик субъекти текширув далолатномасини олишдан ва (ёки) уни имзолашдан бош тортганда, назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси бу ҳақда далолатномада қайд этади ва шу пайтдан эътиборан текширув тугаган ҳисобланади.
Бу ҳолда текширув далолатномасининг бир нусхаси у тузилган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмасдан тадбиркорлик субъектига почта орқали буюртма хат билан ёки қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда электрон шаклда тузилиб юборилади.
31. Текширув натижалари бўйича тузилган далолатнома, қайд этилган қонунбузилиш ҳолатлари ва текширув ўтказиш ҳақида тадбиркорлик субъекти хабардор этилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар (почта квитанцияси ва электрон ахборот тизимларининг маълумотлари) текширув якунлангандан сўнг уч иш куни ичида, тадбиркорлик субъектига нисбатан қўлланилган таъсир чоралари тўғрисидаги маълумотлар (ёзма кўрсатма, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённома, жарималарни қўллаш тўғрисида қарорлар ва суд қарорлари) мазкур чоралар қўлланилгандан сўнг бир иш кунидан кечиктирилмасдан назорат қилувчи органлар томонидан Ахборот тизимига киритилиши лозим.
32. Текширув натижасида аниқланган банк сири ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирларга оид маълумотлар Ахборот тизимига киритилмайди.
Текширувда жиноят аломатлари аниқланган тақдирда, назорат қилувчи орган дарҳол ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга хабар бериши ҳамда текширув якунланган вақтдан бошлаб ўн кун ичида ушбу ҳолат бўйича барча ҳужжатларни юбориши шарт.
Солиқ текширувида жиноят аломатлари аниқланган тақдирда эса, бу ҳақда хабар бериш солиқ қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.
5-боб. Текширувлар ўтказилишини мониторинг қилиш ва жамоатчилик назоратини амалга ошириш
33. Ваколатли орган назорат қилувчи органлар томонидан текширувлар белгиланган тартибда ўтказилганлигини доимий равишда мониторинг қилиб боради.
34. Мониторинг натижаларига кўра назорат қилувчи органларнинг мансабдор шахслари тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ноқонуний текширув ўтказганлиги ёки текширув давомида қонунбузилиш ҳолатларига йўл қўйганлиги аниқланганда ваколатли орган томонидан уларни белгиланган тартибда жавобгарликка тортиш чоралари кўрилади.
35. Текширувларнинг қонунийлиги устидан жамоатчилик назорати Савдо-саноат палатаси ва унинг ҳудудий бошқармалари ҳамда қонунчиликда белгиланган шахслар томонидан амалга оширилади.
6-боб. Профилактика тадбирларини ўтказиш
36. Профилактика тадбири назорат қилувчи органларнинг мансабдор шахслари томонидан тадбиркорлик субъектларига амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва уларга киритилган ўзгартиришларни тушунтириш, уларнинг талаблари бузилишининг олдини олишга қаратилган тавсиялар, шунингдек, тадбиркорлик субъектининг фаолият хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда унга солиқ, божхона ва бошқа имтиёзлар ва преференциялар ҳақида тушунтиришлар бериш, шунингдек, қонунбузилишларга олиб келиши мумкин бўлган камчиликларни бартараф этишга кўмаклашиш мақсадида ўтказилади.
37. Профилактика тадбирлари қуйидаги шаклларда амалга оширилади:
бевосита жойига чиқмаган ва тадбиркорлик субъектлари фаолиятига аралашмаган ҳолда ҳуқуқий тарғибот, семинарлар, тушунтириш ишлари ва амалий машғулотлар ташкил этиш;
тадбиркорлик субъектларига почта алоқаси ёки электрон ахборот тизимлари орқали уларнинг фаолияти юзасидан қонунчилик талаблари бузилишининг олдини олишга қаратилган тавсиялар, тадбиркорлик субъекти фаолият юритаётган соҳада содир этилаётган тизимли ҳуқуқбузарликларнинг сабаблари ва уларга имкон берувчи шарт-шароитлар бўйича хабарномалар юбориш;
амалдаги қонунчилик талабларини тушунтириш юзасидан оммавий ахборот воситаларида чиқишлар қилиш;
тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда юзага келаётган муаммоларни оммавий муҳокама қилиш мақсадида Интернет жаҳон ахборот тармоғида веб-сайтлар, шу жумладан, ижтимоий тармоқларда блог ва чатларни ташкил этиш;
«очиқ эшиклар куни» тадбирларини ташкил этиш ва уларда қатнашиш;
тадбиркорлик субъектларини қонунчилик талабларига оид маълумотлар акс эттирилган тарқатма материаллар ва бошқа қўлланмалар билан таъминлаш;
тадбиркорлик субъектларига ўрнатилган тартибда тасдиқланган чеклист тақдим этиш, чеклист тўлдирилиши натижалари бўйича улар фаолиятида қонунбузилишларга олиб келиши мумкин бўлган камчиликларни бартараф этишга кўмаклашиш.
Ёнғин хавфсизлигини, фуқаровий ва хизмат қуроли ҳамда унинг ўқ-дорилари, саноат учун мўлжалланган портловчи материаллар, пиротехника буюмлари, гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар, уларнинг аналоглари ва прекурсорлар сақланадиган жойлар (объектлар)нинг техник мустаҳкамлигини, объект ички ва рухсат бериш режимини таъминлаш мақсадида ўтказиладиган, шунингдек, тиббий ва фармацевтика фаолиятини лицензиялаш талаб ва шартларига риоя қилиниши ҳамда тиббий хизматлар сифатини таъминлаш бўйича профилактика тадбирлари тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларни кўздан кечириш орқали амалга оширилиши мумкин.
Профилактика тадбирлари тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ҳуқуқбузарлик содир этиш хавфи даражасидан келиб чиқиб ишлаб чиқилган ва тасдиқланган чораклик режа-графиклар асосида ўтказилади.
Ўтказилган профилактика тадбирлари бўйича баённома юритилиб, қайд этилган муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилади.
38. Профилактика тадбирини ўтказиш натижаси бўйича назорат қилувчи орган Ахборот тизимга қуйидаги маълумотларни киритади:
профилактика тадбирини ўтказган назорат қилувчи орган ва унинг тегишли таркибий бўлинмаси номи;
профилактика тадбирининг шакли;
профилактика тадбири оммавий равишда ўтказилган тақдирда унда иштирок этган тадбиркорлик субъектларининг умумий сони, ўтказилган тадбир баёни;
профилактика тадбири манзилли амалга оширилганда унда қатнашган тадбиркорлик субъектлари сони ва уларга берилган тавсия ва хабарномалар сони ва мазмуни;
оммавий ахборот воситаларида чиқишлар, Интернет жаҳон ахборот тармоғида веб-сайтлар, шу жумладан, ижтимоий тармоқларда блог ва чатлар орқали ўтказилган муҳокамалар, улар ўтказилган сана, манзили (оммавий ахборот воситаларидаги кўрсатув ёки лойиҳа номи, муҳокаманинг Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги манзили).
39. Назорат қилувчи органлар ҳар чорак якунлари бўйича кейинги ойнинг 10-санасигача мазкур Низомнинг 38-бандида белгиланган маълумотларни Ахборот тизимга киритиб боради.
40. Тадбиркорлик субъектлари фаолиятида кўп такрорланувчи қонунбузилиш ҳолатларининг олдини олиш мақсадида:
назорат қилувчи органлар ҳар ярим йил якунлари бўйича 1 августга қадар, йил якунлари бўйича 1 февралга қадар улар томонидан амалга оширилган текширув ва профилактика тадбирлари таҳлилини ваколатли органга киритади;
ваколатли орган ҳар ярим йил якунлари бўйича 1 сентябрга қадар, йил якунлари бўйича 1 мартга қадар тадбиркорлик субъектлари фаолиятида кўп такрорланувчи ҳуқуқбузарликлар ҳамда улар содир этилишининг олдини олиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида маълумотни Ахборот тизимига жойлаштиради ва жамоатчиликка эълон қилади.
7-боб. Якуний қоидалар
41. Ваколатли орган ва назорат қилувчи органларнинг мансабдор шахслари мазкур Низом талабларига риоя этилиши, текширув муносабати билан ўзига маълум бўлган тижорат сири, хизмат сири ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирлар, шунингдек, ошкор этилмайдиган ахборотлар муҳофаза қилинишини таъминлаши шарт.
42. Назорат қилувчи органларнинг:
раҳбарлари текширув ўтказиш тўғрисида хабардор этиш ёки ваколатли органни текширув бошлангандан сўнг хабардор этиш учун тақдим этилган маълумотларнинг ишончлилиги ва тўлиқлиги ҳамда текширувлар қонунчиликда белгиланган тартибда Ахборот тизимида рўйхатдан ўтказилган ҳолда амалга оширилиши учун;
мансабдор шахслари ўз ваколатлари ва назорат соҳасидан ташқари масалалар бўйича ҳар қандай текширув ўтказилмаслиги ҳамда текширувлар қонунчиликда белгиланган тартибда Ахборот тизимида рўйхатдан ўтказилган ҳолда амалга оширилиши, шунингдек, ўтказилган текширувлар бўйича зарур ҳужжатларнинг ўз вақтида Ахборот тизимига киритилиши учун жавобгардир.
43. Тадбиркорлик субъектлари уларда ўтказилаётган текширув ҳақидаги ҳамда уларнинг фаолиятини текшираётган назорат қилувчи органлар тўғрисидаги маълумотни ваколатли органдан ёзма шаклда ёки ахборот-коммуникация технологияларидан, шу жумладан Ахборот тизимидан фойдаланган ҳолда электрон шаклда бепул олишга ҳақлидир.
44. Ўтказилган текширувдан норози бўлган тадбиркорлик субъектлари назорат қилувчи органларнинг юқори ташкилотларига, ваколатли органга, Савдо-саноат палатасига ёки белгиланган тартибда судга мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.
45. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 13 сентябрь,
ПҚ-374-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
NIZOM
Tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar oʻtkazishni muvofiqlashtirish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Joriy yilning 22-avgust kuni oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tadbirkorlar bilan ochiq muloqoti doirasida belgilangan ustuvor vazifalar ijrosini taʼminlash, shuningdek, tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga asossiz aralashuvlarning oldini olish, nazorat qiluvchi organlarning masʼuliyatini oshirish va faoliyati ochiqligini taʼminlash maqsadida:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-sentabrdagi PF-6314-son Farmoniga muvofiq Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil (keyingi oʻrinlarda — Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil) tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish jarayonlarini muvofiqlashtirish va ularning ochiqligini taʼminlash, shuningdek, davlat nazorati funksiyalari, majburiy talablar va tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqiga ega mansabdor shaxslarning elektron reyestrlarini yuritish imkonini beruvchi “Yagona davlat nazorati” axborot tizimi ishga tushirilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Belgilansinki, nazorat qiluvchi organlar tomonidan 2022-yil 1-noyabrdan boshlab:
tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan barcha tekshiruvlar “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida roʻyxatga olinadi. Bunda, tadbirkorlik subyektlari faoliyatida mazkur tizimda roʻyxatga olinmagan tekshiruvlarni oʻtkazish noqonuniy hisoblanadi;
tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkazilgan tekshiruvlarning natijalari hamda profilaktika tadbirlari toʻgʻrisida maʼlumot tekshiruv yoki profilaktika tadbirlari tugagan kundan boshlab uch kun muddatda “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga kiritiladi.
3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
a) nazorat qiluvchi organlar:
“xavfni tahlil etish” tizimi natijalariga asosan oʻtkaziladigan tekshiruvlarning boshlanishi haqida kamida 10 ish kuni oldin tadbirkorlik subyektini xabardor qiladi, bundan Davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvlar hamda “Soliq xavfini aniqlash, tahlil qilish va baholash” avtomatlashtirilgan dasturi natijalariga asosan soliq bazasini yashirish (kamaytirib koʻrsatish) holatlari boʻyicha oʻtkaziladigan soliq tekshiruvlari mustasno;
tadbirkorlik subyektining ilgari tekshirilgan faoliyat davridagi predmeti va obyekti boʻyicha qayta tekshiruv oʻtkazishga va tadbirkorlik subyekti tomonidan avval taqdim etilgan hujjatlarni talab qilishga haqli emas, tibbiy va farmatsevtika faoliyatni litsenziyalash talab va shartlariga rioya qilinishi hamda tibbiy xizmatlar sifat nazorati boʻyicha oʻtkaziladigan tekshiruvlar, shuningdek, davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan oʻtkaziladigan nazorat tekshiruvlari bundan mustasno;
tadbirkorlik subyektlari uchun profilaktika tadbirlarini tadbirkorlik subyektlari moliya-xoʻjalik faoliyatiga aralashmagan holda seminarlar, ommaviy muhokamalar, ommaviy axborot vositalarida chiqishlar, “ochiq eshiklar kuni” tadbirlarini tashkil etish, shuningdek, tarqatma material va qoʻllanmalar bilan taʼminlash, tavsiya va xabarlar yuborish shakllarida yoxud cheklist toʻldirilishi natijalari boʻyicha tadbirkorlik subyektlari faoliyatida qonunbuzilishlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etishga koʻmaklashish orqali amalga oshiradi;
b) tadbirkorlik subyektlari nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslarini quyidagi hollarda tekshiruv oʻtkazish uchun oʻz hududiga qoʻymaslik huquqiga ega:
tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq oʻrnatilgan tartibda rasmiylashtirilmaganda;
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil belgilangan tartibda xabardor etilmaganda;
tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnoma mavjud boʻlmaganida;
ular Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobiga maʼlumotlarni kiritishdan bosh tortganida;
v) 2023-yil 1-yanvardan boshlab nazorat qiluvchi organlarga “Yagona davlat nazorati” axborot tizimidagi davlat nazorati funksiyalari reyestriga kiritilmagan funksiyalar boʻyicha tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar oʻtkazish taqiqlanadi.
4. Adliya vazirligi Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Savdo-sanoat palatasi va nazorat qiluvchi organlar bilan birgalikda 2022-yil 1-noyabrga qadar davlat nazorati funksiyalari va tekshiruvlarni qisqartirish boʻyicha takliflarni Strategik islohotlar agentligining kengashiga kiritsin.
5. Nazorat qiluvchi organlar Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga:
bir oy muddatda tegishli normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havola qilgan holda majburiy talablar roʻyxatini;
majburiy talablar oʻzgargan taqdirda, oʻzgartirish kiritilgan sanadan boshlab bir hafta muddatda yangilangan majburiy talablar roʻyxatini taqdim etsin.
6. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-sentabrdagi PF-6314-son Farmoni talablariga muvofiq, “Yagona davlat nazorati” tizimida davlat nazorati funksiyalari, majburiy talablar, tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqiga ega mansabdor shaxslarning elektron reyestrlari lozim darajada (dolzarb) va barcha uchun ochiq holatda yuritilishini taʼminlasin.
7. Nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar va profilaktika tadbirlarini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
8. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobini toʻldirish tartibini, shuningdek, nazorat qiluvchi organlarning “xavfni tahlil etish” tizimlariga qoʻyiladigan minimal talablarni tasdiqlasin.
9. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil ikki oy muddatda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
10. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil D.S. Qosimov hamda nazorat qiluvchi organlar rahbarlari belgilansin.
Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 13-sentabrdagi PQ-374-son qaroriga ILOVA
Nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar va profilaktika tadbirlarini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom nazorat qiluvchi organlar va ularning tarkibiy hamda hududiy boʻlinmalari (keyingi oʻrinlarda — nazorat qiluvchi organlar) tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar va profilaktika tadbirlarini oʻtkazish tartibini belgilaydi.
Soliq organlari tomonidan tadbirkorlik subyektlarining faoliyatiga nisbatan amalga oshiriladigan soliq tekshiruvlarini oʻtkazish tartibining ushbu Nizom bilan tartibga solinmagan qismi Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksida belgilanadi.
Markaziy bank tomonidan nazorat qilinishi lozim boʻlgan shaxslarni inspeksiyadan (tekshiruvdan) oʻtkazish “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonunda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
vakolatli organ — qonunchilik bilan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlarni muvofiqlashtirish hamda nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida tekshiruvlar oʻtkazilishining qonuniyligi ustidan nazoratni amalga oshirishga vakolat berilgan tashkilot;
nazorat qiluvchi organlar — tadbirkorlik subyektlari faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilishga qonunchilik bilan vakolat berilgan davlat organlari va tashkilotlari;
nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsi — vaqtincha yoki maxsus vakolat boʻyicha tadbirkorlik subyektlari faoliyatini nazorat qiluvchi, tadbirkorlik subyektlarida yuridik ahamiyatga ega harakatlarni hamda maʼmuriy yoki sud organlarida mazkur vazifalarni amalga oshiruvchi shaxs;
tadbirkorlik subyektlari — belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan hamda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik va jismoniy shaxslar;
tekshiruv — tadbirkorlik subyekti tomonidan faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilikka qay darajada rioya etilayotganligini tekshirish uchun kerakli materiallar, hujjatlar yoki ularning faoliyatiga doir maʼlumotlarni olish hamda muayyan harakatlarni amalga oshirish orqali nazorat qiluvchi organlar tomonidan oʻtkaziladigan nazorat tadbiri;
cheklist — profilaktika tadbiri doirasida tadbirkorlik subyekti tomonidan toʻldiriladigan namunaviy shakldagi savolnoma;
“xavfni tahlil etish” elektron tizimi — nazorat qiluvchi organlar tomonidan tegishli nazorat sohasi boʻyicha aniq mezonlarga asoslanib, tadbirkorlik subyekti faoliyatida qonunchilik buzilish xavfi darajasini aniqlash elektron tizimi;
tekshiruv dasturi — tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruvning nazorat savolnomasi;
“Yagona davlat nazorati” axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — Axborot tizimi) — tadbirkorlik sohasida davlat nazorati bilan bogʻliq katta hajmdagi maʼlumotlarni yigʻish, tahlil qilish va qayta ishlash imkonini beruvchi hamda nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruvlarni (xabardor etish yoki tekshiruv boshlangandan soʻng xabardor etish orqali) va ular natijalarini roʻyxatga olishni taʼminlovchi elektron axborot tizimi.
3. Tekshiruvlar vakolatli organni xabardor etish yoki tekshiruv boshlangandan soʻng 24 soat ichida xabardor etgan holda Axborot tizimida roʻyxatga olish orqali oʻtkaziladi, bundan tezkor-qidiruv tadbirlari, jinoyat-protsessual qonunchiligi asosida oʻtkaziladigan taftish va kameral soliq tekshiruvlari hamda bojxona nazorati shakllari mustasno.
Axborot tizimi texnik sabablarga koʻra ishlamagan taqdirda tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida xabardor etish yoki tekshiruv boshlangandan soʻng xabardor etish keyinchalik Axborot tizimga kiritish sharti bilan qogʻoz shaklida rasmiylashtirilishi mumkin. Bunda texnik nosozlik Vakolatli organ tomonidan rasman tasdiqlangan boʻlishi lozim.
Nazorat qiluvchi organ va vakolatli organ oʻrtasidagi davlat sirlari bilan bogʻliq boʻlgan tekshiruvlarni oʻtkazishga oid axborot almashinuvi davlat sirlari sohasidagi qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi hamda bunday tekshiruvlar Axborot tizimida roʻyxatga olinmaydi.
2-bob. Tekshiruv ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari
4. Tekshiruv oʻtkazishda tadbirkorlik subyektlari quyidagi huquqlarga ega:
nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxsining tekshiruv masalalariga aloqasi boʻlmagan talablarini bajarmaslik;
tekshiruv oʻtkazishda shaxsan yoki oʻz vakili orqali ishtirok etish;
talab qilib olinayotgan hujjatlarni, agar ushbu hujjatlar yoki ularning nusxalari tadbirkorlik subyekti tomonidan nazorat qiluvchi organga oldingi oʻtkazilgan tekshiruvlarda taqdim etilgan boʻlsa, taqdim etmaslik;
nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsining ruxsati bilan ekspertiza oʻtkazishda ishtirok etish va ekspertga tushuntirishlar berish, ekspertning xulosasi bilan tanishish;
ekspertni rad etish va ekspertni oʻzi koʻrsatgan shaxslar orasidan tayinlash toʻgʻrisida iltimos qilish;
tekshiruv materiallari bilan tanishish va tekshiruv dalolatnomasini olish;
nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsining noqonuniy xatti-harakatlari yuzasidan, shuningdek, belgilangan tartibda tekshiruv natijalari ustidan shikoyat qilish;
tekshiruvni oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyruq (qaror, farmoyish) belgilangan tartibda rasmiylashtirilmagan va buyruq nusxasi tadbirkorlik subyektiga berilmagan, tekshiruv toʻgʻrisida vakolatli organ belgilangan tartibda xabardor etilmagan (tekshiruv boshlangandan soʻng 24 soat ichida xabardor etish tartibi bundan mustasno), nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsida tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnoma mavjud boʻlmagan, Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobiga maʼlumotlarni kiritishdan bosh tortilgan hollarda, nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsini tekshiruv oʻtkazish uchun oʻz hududi va binolariga qoʻymaslik.
Tadbirkorlik subyektlari qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarga ham ega.
5. Tekshiruvlarni oʻtkazishda tadbirkorlik subyektlarining majburiyatlari quyidagilardan iborat:
nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxsining qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilmaslik, uning tekshiruv bilan bogʻliq qonuniy talablarini bajarish;
tekshiruvni oʻtkazayotgan nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsiga tekshiruv bilan bogʻliq, shu jumladan, elektron axborot tashuvchi vositalarda saqlanadigan hujjatlar va axborotni oʻrganish hamda tahlil qilish imkoniyatini taʼminlash.
Tadbirkorlik subyektlari zimmasida qonunchilikda belgilangan boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
6. Tekshiruvlarni oʻtkazishda nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsi quyidagi huquqlarga ega:
tadbirkorlik subyektining tekshiruv bilan bogʻliq, shu jumladan, elektron axborot tashuvchi vositalarda saqlanadigan hujjatlari va maʼlumotlarini talab qilib olish va oʻrganish;
qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda tadbirkorlik subyektining hududlari va binolarini koʻzdan kechirish;
tadbirkorlik subyektiga aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berish;
tekshiruvlar davomida tadbirkorlik subyektini yozma bildirish asosida nazorat qiluvchi organga tekshiruv bilan bogʻliq tushuntirishlar berish uchun chaqirish;
tekshiruvga auditorlik tashkilotlarini va (yoki) ekspertlarni belgilangan tartibda shartnoma asosida jalb etish.
Nazorat qiluvchi organlar qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarga ham ega.
7. Tekshiruvlarni oʻtkazishda nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsi quyidagilarga majbur:
tadbirkorlik subyektiga tekshiruv oʻtkazish huquqini beruvchi zarur hujjatlarni taqdim etish;
tadbirkorlik subyektini tekshiruv maqsadi, tadbirkorlik subyektining huquqlari va majburiyatlari bilan tanishtirish;
Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobiga qonunchilikda belgilangan tartibda tekshiruvlar haqidagi yozuvlarni kiritish;
tadbirkorlik subyekti faoliyatiga tekshiruv predmetiga taalluqli boʻlmagan masalalar boʻyicha aralashmaslik;
davlat siri, tijorat yoki boshqa sirlar saqlanishini taʼminlash;
tekshiruv natijalarini dalolatnoma bilan rasmiylashtirib, uning bir nusxasini tekshiruv tugagan kuni tadbirkorlik subyektiga taqdim etish;
tekshiruv natijalarini Axborot tizimiga kiritish;
profilaktika tadbirlarini oʻtkazish;
huquqbuzarlik holatlari aniqlangan taqdirda qonunchilikda nazarda tutilgan choralarni koʻrish.
Nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxslarining zimmasida qonunchilikda belgilangan boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
3-bob. Vakolatli organni tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida xabardor etish
8. Nazorat qiluvchi organ tadbirkorlik subyekti faoliyatida quyidagilar asosida tekshiruv oʻtkazishni tashabbus qilishga haqli:
“Xavfni tahlil qilish” elektron tizimi natijalari;
aniq fakt va hollar boʻyicha fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, jamoat xavfsizligi, atrof-muhitga, jismoniy va yuridik shaxslarning hamda davlat manfaatlariga zarar yetkazish xavfining oldini olish yoki bartaraf etish uchun (jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari, davlat organlari va tashkilotlari maʼlumotlari, ommaviy axborot vositalari va boshqa axborot manbalaridan olingan maʼlumotlar).
Tadbirkorlik subyekti faoliyatida tekshiruv oʻtkazishni tashabbus qilishda, dastlab nazorat qiluvchi organ tomonidan tekshiruv oʻtkazilishi rejalashtirilayotgan tadbirkorlik subyektining amalda faoliyat koʻrsatayotganligi oʻrganib chiqilishi lozim.
9. Tadbirkorlik subyekti faoliyatida tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi xabarnoma Axborot tizimiga nazorat qiluvchi organning markaziy apparati tomonidan kiritiladi. Bunda bir kunlik muddatda tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi xabarnoma nazorat qiluvchi organning hududiy boʻlinmasi tomonidan kiritilishi mumkin.
10. Vakolatli organni tekshiruv boshlangandan soʻng xabardor etish tartibida oʻtkaziladigan tekshiruvlar roʻyxatida (keyingi oʻrinlarda — Roʻyxat) nazarda tutilgan tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi xabarnoma tekshiruv boshlangandan soʻng 24 soat ichida Axborot tizimiga kiritilishi shart.
11. Nazorat qiluvchi organ rahbari (yoki rahbar oʻrinbosari) tomonidan tekshiruv toʻgʻrisida xabardor qilish uchun Axborot tizimiga quyidagi maʼlumotlarni koʻrsatgan holda tasdiqlangan xabarnoma kiritiladi:
tekshiruv oʻtkazadigan nazorat qiluvchi organ nomi;
tekshiruv oʻtkaziladigan tadbirkorlik subyektining nomi (filiali yoki shoxobchasi), soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami yoki jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, IFUT kodi, yuridik va tekshiruv oʻtkazish manzili;
tekshiruv oʻtkazish uchun asos boʻlgan hujjat yoki maʼlumot;
tekshiruv oʻtkazish muddati;
tekshiruv predmeti;
tekshiruvda qamrab olinadigan faoliyat davri.
12. Ushbu Nizomning 8-bandida koʻrsatilgan asos boʻyicha batafsil maʼlumotlar va tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari, profilaktika tadbirlari oʻtkazilganligi boʻyicha tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari (oʻtkazilgan boʻlsa) hamda tekshiruv dasturi xabarnomaga ilova sifatida Axborot tizimiga kiritiladi.
Tekshiruv dasturi ushbu Nizomning 8-bandida koʻrsatilgan asos doirasida tuzilishi va nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan tasdiqlanishi shart.
13. Nazorat qiluvchi organ tekshiruvni oʻtkazish toʻgʻrisida xabardor qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida buyruq (qaror, farmoyish) qabul qiladi hamda bir ish kunida Axborot tizimiga kiritadi.
Buyruqda (qarorda, farmoyishda) tekshiruv oʻtkazish uchun mazkur Nizomning 8-bandida nazarda tutilgan asos, nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslari tarkibi, tadbirkorlik subyektining nomi (filiali yoki shoxobchasi), soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami yoki jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, manzili, tekshiruv maqsadi, muddati, tekshiruvda qamrab olinadigan faoliyat davri va tekshiruv Axborot tizimida roʻyxatga olinganligini tasdiqlovchi maxsus kod koʻrsatiladi hamda tekshiruv dasturi ilova qilinadi.
4-bob. Tekshiruvlarni oʻtkazish
14. Nazorat qiluvchi organ “Xavfni tahlil qilish” elektron tizimi natijalariga asosan oʻtkaziladigan tekshiruvlarning boshlanishi haqida qonunchilikda belgilangan muddatlarda tadbirkorlik subyektini uning Axborot tizimidagi shaxsiy kabineti yoki pochta aloqasi (agar elektron shaklda xabardor etishning texnik imkoniyati mavjud boʻlmasa) orqali xabardor qiladi, Roʻyxatda nazarda tutilgan hamda davlat yongʻin nazorati organlari, Davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvlar, tibbiy va farmatsevtika faoliyatini litsenziyalash talab va shartlariga rioya qilinishi hamda tibbiy xizmatlar sifat nazorati boʻyicha tekshiruvlar hamda “Soliq xavfini aniqlash, tahlil qilish va baholash” avtomatlashtirilgan dasturi natijalariga asosan soliq bazasini yashirish (kamaytirib koʻrsatish) holatlari boʻyicha oʻtkaziladigan soliq tekshiruvlari bundan mustasno.
Bunda tekshiruv oʻtkazish muddati va predmeti, taraflarning qonunchilikda belgilangan huquq va majburiyatlari, korrupsiyaviy huquqbuzarliklar uchun taraflarning javobgarligi, korrupsiya alomatlari vujudga kelganda xabar berish tartibi, mansabdor shaxslarning harakatlari ustidan shikoyat berish tartibi va manfaatlar toʻqnashuvi bilan bogʻliq masalalar koʻrsatilishi lozim.
Tekshiruv boshlanishi haqida xabarnomani olgan tadbirkorlik subyekti tekshiruv oʻtkazilishidan oldin yuridik manzilini oʻzgartirgan yoki u qayta tashkil etilgan hollarda tekshiruv nazorat qiluvchi organ tomonidan qayta xabardor qilmasdan oʻtkaziladi.
Tadbirkorlik subyekti Axborot tizimi yoki pochta aloqasi orqali yuborilgan tekshiruv boshlanishi haqida xabarnomani shaxsan olmaganligi tekshiruv oʻtkazishga toʻsqinlik qilmaydi.
15. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi tekshiruv boshlanishidan oldin tadbirkorlik subyekti rahbarini (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxsni) tekshiruv maqsadi bilan tanishtiradi, unga oʻz xizmat guvohnomasi va tekshiruv oʻtkazish huquqini beruvchi maxsus guvohnomani koʻrsatadi, tekshiruvni oʻtkazishga asos boʻlgan hujjatlar (nazorat qiluvchi organning tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi va tekshiruv dasturi) nusxalarini tilxat olgan holda taqdim qiladi, shuningdek, Axborot tizimiga tekshiruvning maxsus kodini kiritish orqali tekshiruvga doir maʼlumotlarni olish huquqini tushuntiradi, Roʻyxatda nazarda tutilgan tekshiruvlar bundan mustasno.
Tadbirkorlik subyekti oʻz soʻroviga koʻra oʻtkazilayotgan tekshiruv haqidagi axborotni Axborot tizimidan bepul real vaqt rejimida Internet tarmogʻi orqali yoki qisqa xabar (SMS) koʻrinishida olishi mumkin.
16. Tekshiruv oʻtkazish uchun asos boʻlgan hujjatlar nusxasi tadbirkorlik subyektiga tilxat olingan holda topshirilgan kun tekshiruvni oʻtkazish boshlangan kun hisoblanadi.
Tadbirkorlik subyektining tekshiruv oʻtkazish uchun asos boʻlgan hujjatlarni olishdan bosh tortganligi tekshiruvni bekor qilish uchun asos boʻlmaydi.
Tadbirkorlik subyekti mazkur hujjatlarni olishdan bosh tortgan taqdirda, bu haqda nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi tomonidan dalolatnoma tuziladi. Bunda dalolatnoma rasmiylashtirilgan vaqt tekshiruvni oʻtkazish boshlangan vaqt hisoblanadi.
17. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi tadbirkorlik subyekti tomonidan taqdim etilgan Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobini qonunchilikda belgilangan tartibda toʻldirishi shart.
18. Tekshiruvni faqat tekshiruv oʻtkazishga ruxsat berilgan nazorat qiluvchi organ va uning tekshiruv oʻtkazish huquqini beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlgan mansabdor shaxslari oʻtkazishga haqli.
Nazorat qiluvchi organning tegishli tarkibiy boʻlinmasi tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvga uning boshqa tarkibiy boʻlinmalarining tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqiga ega boʻlgan mansabdor shaxslari jalb etilishi mumkin.
Nazorat qiluvchi organ tekshiruvni oʻzining hududiy boʻlinmalariga yuklatishga haqli.
19. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi Tekshiruvlarni roʻyxatga olish kitobini toʻldirishdan bosh tortgan taqdirda yoki mazkur Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni toʻliq taqdim etmagan hamda tekshiruvga nazorat qiluvchi organning buyrugʻida (qarori, farmoyishi) koʻrsatilmagan boshqa shaxslarni jalb etish holatlarida, tekshiruvga shartnoma asosida auditorlik tashkilotlari va (yoki) ekspertlarni jalb etish holatlari bundan mustasno, tadbirkorlik subyekti tekshiruv oʻtkazilishiga yoʻl qoʻymaslikka hamda ushbu holat haqida vakolatli organga, Savdo-sanoat palatasiga va prokuratura organlariga xabar berishga haqli.
20. Nazorat qiluvchi organ tomonidan tadbirkorlik subyekti faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruv qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlardan oshmasligi lozim.
21. Tekshiruv oʻtkazish jarayonida nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslari oʻz vakolatlari va tekshiruv dasturida belgilangan masalalar doirasidan chetga chiqmasligi lozim.
22. Tekshiruv tadbirkorlik subyektining ish vaqti davomida oʻtkaziladi.
23. Tadbirkorlik subyekti faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruvda, shuningdek, profilaktika tadbirlarida uning soʻroviga koʻra Savdo-sanoat palatasining vakillari, tadbirkorlik subyektlari birlashmalarining aʼzosi boʻlgan tadbirkorlik subyektining faoliyatida tekshiruv oʻtkazishda esa mazkur birlashmalar vakillari ishtirok etishi mumkin.
Tekshiruv davomida tadbirkorlik subyektiga soliq maslahatchilari, tarjimon va (yoki) advokatlar tomonidan shartnoma asosida tegishli xizmatlar koʻrsatilishi mumkin.
Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi tekshiruv boshlanishidan oldin tadbirkorlik subyekti rahbariga (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxsga) mazkur bandning birinchi va ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan shaxslarni tekshiruvda ishtirok etishga jalb qilish huquqini tushuntiradi hamda bu haqda tadbirkorlik subyekti rahbari (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxs) tomonidan tekshiruv oʻtkazishga asos boʻlgan hujjatlar nusxalari olinganligini tasdiqlovchi tilxatda maʼlumot qayd etiladi.
Tadbirkorlik subyekti tomonidan maʼlum qilingan mazkur bandning birinchi va ikkinchi xatboshilarida nazarda tutilgan shaxslarning tekshiruvda ishtirok etish uchun yetib kelmasligi tekshiruv oʻtkazilishiga toʻsqinlik qilmaydi.
24. Tekshiruv bilan tadbirkorlik subyektining bevosita tekshiruv predmeti bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat davri qamrab olinadi. Bunda:
tekshiruv oʻtkazish vaqtidan oldingi uch kalendar yildan koʻp boʻlmagan muddatdagi faoliyat qamrab olinishi mumkin;
tekshiruvni oʻtkazayotgan nazorat qiluvchi organ tomonidan ilgari tekshirilgan faoliyat davri, predmeti va obyekti boʻyicha qayta tekshiruv oʻtkazilmaydi, tibbiy va farmatsevtika faoliyatini litsenziyalash talab va shartlariga rioya qilinishi hamda tibbiy xizmatlar sifat nazorati boʻyicha oʻtkaziladigan tekshiruvlar, shuningdek, davlat yongʻin nazorati organlari tomonidan oʻtkaziladigan nazorat tekshiruvlari bundan mustasno.
25. Tadbirkorlik subyekti rahbari (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxs) tekshiruvda ishtirok eta olmagan, talab etilgan hujjatlar taqdim etilmagan yoki sohaviy mutaxassislar mavjud boʻlmagan taqdirda, tekshiruv nazorat qiluvchi organning buyrugʻi (qarori, farmoyishi) asosida toʻxtatilishi hamda nazorat qiluvchi organning asoslantirilgan murojaatiga koʻra yoki nazorat qiluvchi organ tomonidan asoslantiruvchi hujjatlar bilan keyinchalik vakolatli organni xabardor qilgan holda tekshiruv boshqa vaqtga koʻchirilishi mumkin.
Muddati koʻchirilgan tekshiruvni oʻtkazish tekshiruv toʻxtatilgan oydan keyingi oyning soʻnggi kunidan kechiktirmasdan taʼminlanishi lozim. Ushbu muddatda oʻtkazilmagan tekshiruv oʻtkazilmagan deb hisoblanadi. Bunday tekshiruv keyinchalik umumiy tartibda oʻtkazilishi mumkin.
26. Tekshiruv muddatini maksimal uzaytirish nazorat qiluvchi organning asoslantirilgan soʻroviga muvofiq vakolatli organni xabardor qilgan holda faqatgina bir marta va dastlab belgilangan tekshiruv muddatidan oshmagan muddatga amalga oshirilishi mumkin. Bunda dastlab oʻtkazilgan va uzaytirilayotgan tekshiruvlarning jami muddatlari qonunchilikda belgilangan tekshiruvlarni oʻtkazish muddatlaridan oshmasligi kerak.
27. Tekshiruvni tadbirkorlik subyekti roʻyxatdan oʻtgan yoki faoliyat yuritayotgan manzilda oʻtkazish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, uni tadbirkorlik subyektining yozma roziligi bilan ushbu subyekt roʻyxatdan oʻtgan yoki faoliyat yuritayotgan hududdagi nazorat qiluvchi organ binosida oʻtkazish mumkin.
28. Tekshiruvlar natijalari tekshiruv dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Tekshiruv dalolatnomasi kamida ikki nusxada tuziladi.
Bir kunlik muddatda oʻtkaziladigan tekshiruv dalolatnomasi tekshiruv oʻtkazilgan kunda, muddati bir kundan ortiq boʻlgan tekshiruv boʻyicha esa, tekshiruv muddatining oxirgi kunidan kechiktirmasdan rasmiylashtirilishi shart.
Bunda tekshiruv dalolatnomasining nusxalari nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi va tadbirkorlik subyektining rahbari (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxs) tomonidan imzolanadi, bir nusxasi tadbirkorlik subyekti rahbariga (rahbar vazifasini bajaruvchi shaxsga) uni olgan sanani koʻrsatgan holda imzo qoʻydirib topshiriladi.
29. Tadbirkorlik subyekti oʻtkazilgan tekshiruv natijasi boʻyicha oʻz eʼtirozlarini dalolatnomada yozma ravishda aks ettirishi mumkin.
30. Tadbirkorlik subyekti tekshiruv dalolatnomasini olishdan va (yoki) uni imzolashdan bosh tortganda, nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi bu haqda dalolatnomada qayd etadi va shu paytdan eʼtiboran tekshiruv tugagan hisoblanadi.
Bu holda tekshiruv dalolatnomasining bir nusxasi u tuzilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmasdan tadbirkorlik subyektiga pochta orqali buyurtma xat bilan yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda elektron shaklda tuzilib yuboriladi.
31. Tekshiruv natijalari boʻyicha tuzilgan dalolatnoma, qayd etilgan qonunbuzilish holatlari va tekshiruv oʻtkazish haqida tadbirkorlik subyekti xabardor etilganligini tasdiqlovchi hujjatlar (pochta kvitansiyasi va elektron axborot tizimlarining maʼlumotlari) tekshiruv yakunlangandan soʻng uch ish kuni ichida, tadbirkorlik subyektiga nisbatan qoʻllanilgan taʼsir choralari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (yozma koʻrsatma, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma, jarimalarni qoʻllash toʻgʻrisida qarorlar va sud qarorlari) mazkur choralar qoʻllanilgandan soʻng bir ish kunidan kechiktirilmasdan nazorat qiluvchi organlar tomonidan Axborot tizimiga kiritilishi lozim.
32. Tekshiruv natijasida aniqlangan bank siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlarga oid maʼlumotlar Axborot tizimiga kiritilmaydi.
Tekshiruvda jinoyat alomatlari aniqlangan taqdirda, nazorat qiluvchi organ darhol huquqni muhofaza qiluvchi organga xabar berishi hamda tekshiruv yakunlangan vaqtdan boshlab oʻn kun ichida ushbu holat boʻyicha barcha hujjatlarni yuborishi shart.
Soliq tekshiruvida jinoyat alomatlari aniqlangan taqdirda esa, bu haqda xabar berish soliq qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.
5-bob. Tekshiruvlar oʻtkazilishini monitoring qilish va jamoatchilik nazoratini amalga oshirish
33. Vakolatli organ nazorat qiluvchi organlar tomonidan tekshiruvlar belgilangan tartibda oʻtkazilganligini doimiy ravishda monitoring qilib boradi.
34. Monitoring natijalariga koʻra nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari tadbirkorlik subyektlari faoliyatida noqonuniy tekshiruv oʻtkazganligi yoki tekshiruv davomida qonunbuzilish holatlariga yoʻl qoʻyganligi aniqlanganda vakolatli organ tomonidan ularni belgilangan tartibda javobgarlikka tortish choralari koʻriladi.
35. Tekshiruvlarning qonuniyligi ustidan jamoatchilik nazorati Savdo-sanoat palatasi va uning hududiy boshqarmalari hamda qonunchilikda belgilangan shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.
6-bob. Profilaktika tadbirlarini oʻtkazish
36. Profilaktika tadbiri nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari tomonidan tadbirkorlik subyektlariga amaldagi qonunchilik hujjatlari va ularga kiritilgan oʻzgartirishlarni tushuntirish, ularning talablari buzilishining oldini olishga qaratilgan tavsiyalar, shuningdek, tadbirkorlik subyektining faoliyat xususiyatlaridan kelib chiqqan holda unga soliq, bojxona va boshqa imtiyozlar va preferensiyalar haqida tushuntirishlar berish, shuningdek, qonunbuzilishlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etishga koʻmaklashish maqsadida oʻtkaziladi.
37. Profilaktika tadbirlari quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:
bevosita joyiga chiqmagan va tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga aralashmagan holda huquqiy targʻibot, seminarlar, tushuntirish ishlari va amaliy mashgʻulotlar tashkil etish;
tadbirkorlik subyektlariga pochta aloqasi yoki elektron axborot tizimlari orqali ularning faoliyati yuzasidan qonunchilik talablari buzilishining oldini olishga qaratilgan tavsiyalar, tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritayotgan sohada sodir etilayotgan tizimli huquqbuzarliklarning sabablari va ularga imkon beruvchi shart-sharoitlar boʻyicha xabarnomalar yuborish;
amaldagi qonunchilik talablarini tushuntirish yuzasidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlar qilish;
tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda yuzaga kelayotgan muammolarni ommaviy muhokama qilish maqsadida Internet jahon axborot tarmogʻida veb-saytlar, shu jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda blog va chatlarni tashkil etish;
“ochiq eshiklar kuni” tadbirlarini tashkil etish va ularda qatnashish;
tadbirkorlik subyektlarini qonunchilik talablariga oid maʼlumotlar aks ettirilgan tarqatma materiallar va boshqa qoʻllanmalar bilan taʼminlash;
tadbirkorlik subyektlariga oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan cheklist taqdim etish, cheklist toʻldirilishi natijalari boʻyicha ular faoliyatida qonunbuzilishlarga olib kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etishga koʻmaklashish.
Yongʻin xavfsizligini, fuqaroviy va xizmat quroli hamda uning oʻq-dorilari, sanoat uchun moʻljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar, ularning analoglari va prekursorlar saqlanadigan joylar (obyektlar)ning texnik mustahkamligini, obyekt ichki va ruxsat berish rejimini taʼminlash maqsadida oʻtkaziladigan, shuningdek, tibbiy va farmatsevtika faoliyatini litsenziyalash talab va shartlariga rioya qilinishi hamda tibbiy xizmatlar sifatini taʼminlash boʻyicha profilaktika tadbirlari tadbirkorlik subyektlariga tegishli obyektlarni koʻzdan kechirish orqali amalga oshirilishi mumkin.
Profilaktika tadbirlari tadbirkorlik subyektlari faoliyatida huquqbuzarlik sodir etish xavfi darajasidan kelib chiqib ishlab chiqilgan va tasdiqlangan choraklik reja-grafiklar asosida oʻtkaziladi.
Oʻtkazilgan profilaktika tadbirlari boʻyicha bayonnoma yuritilib, qayd etilgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqiladi.
38. Profilaktika tadbirini oʻtkazish natijasi boʻyicha nazorat qiluvchi organ Axborot tizimga quyidagi maʼlumotlarni kiritadi:
profilaktika tadbirini oʻtkazgan nazorat qiluvchi organ va uning tegishli tarkibiy boʻlinmasi nomi;
profilaktika tadbirining shakli;
profilaktika tadbiri ommaviy ravishda oʻtkazilgan taqdirda unda ishtirok etgan tadbirkorlik subyektlarining umumiy soni, oʻtkazilgan tadbir bayoni;
profilaktika tadbiri manzilli amalga oshirilganda unda qatnashgan tadbirkorlik subyektlari soni va ularga berilgan tavsiya va xabarnomalar soni va mazmuni;
ommaviy axborot vositalarida chiqishlar, Internet jahon axborot tarmogʻida veb-saytlar, shu jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda blog va chatlar orqali oʻtkazilgan muhokamalar, ular oʻtkazilgan sana, manzili (ommaviy axborot vositalaridagi koʻrsatuv yoki loyiha nomi, muhokamaning Internet jahon axborot tarmogʻidagi manzili).
39. Nazorat qiluvchi organlar har chorak yakunlari boʻyicha keyingi oyning 10-sanasigacha mazkur Nizomning 38-bandida belgilangan maʼlumotlarni Axborot tizimga kiritib boradi.
40. Tadbirkorlik subyektlari faoliyatida koʻp takrorlanuvchi qonunbuzilish holatlarining oldini olish maqsadida:
nazorat qiluvchi organlar har yarim yil yakunlari boʻyicha 1-avgustga qadar, yil yakunlari boʻyicha 1-fevralga qadar ular tomonidan amalga oshirilgan tekshiruv va profilaktika tadbirlari tahlilini vakolatli organga kiritadi;
vakolatli organ har yarim yil yakunlari boʻyicha 1-sentabrga qadar, yil yakunlari boʻyicha 1-martga qadar tadbirkorlik subyektlari faoliyatida koʻp takrorlanuvchi huquqbuzarliklar hamda ular sodir etilishining oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida maʼlumotni Axborot tizimiga joylashtiradi va jamoatchilikka eʼlon qiladi.
7-bob. Yakuniy qoidalar
41. Vakolatli organ va nazorat qiluvchi organlarning mansabdor shaxslari mazkur Nizom talablariga rioya etilishi, tekshiruv munosabati bilan oʻziga maʼlum boʻlgan tijorat siri, xizmat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlar, shuningdek, oshkor etilmaydigan axborotlar muhofaza qilinishini taʼminlashi shart.
42. Nazorat qiluvchi organlarning:
rahbarlari tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida xabardor etish yoki vakolatli organni tekshiruv boshlangandan soʻng xabardor etish uchun taqdim etilgan maʼlumotlarning ishonchliligi va toʻliqligi hamda tekshiruvlar qonunchilikda belgilangan tartibda Axborot tizimida roʻyxatdan oʻtkazilgan holda amalga oshirilishi uchun;
mansabdor shaxslari oʻz vakolatlari va nazorat sohasidan tashqari masalalar boʻyicha har qanday tekshiruv oʻtkazilmasligi hamda tekshiruvlar qonunchilikda belgilangan tartibda Axborot tizimida roʻyxatdan oʻtkazilgan holda amalga oshirilishi, shuningdek, oʻtkazilgan tekshiruvlar boʻyicha zarur hujjatlarning oʻz vaqtida Axborot tizimiga kiritilishi uchun javobgardir.
43. Tadbirkorlik subyektlari ularda oʻtkazilayotgan tekshiruv haqidagi hamda ularning faoliyatini tekshirayotgan nazorat qiluvchi organlar toʻgʻrisidagi maʼlumotni vakolatli organdan yozma shaklda yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, shu jumladan Axborot tizimidan foydalangan holda elektron shaklda bepul olishga haqlidir.
44. Oʻtkazilgan tekshiruvdan norozi boʻlgan tadbirkorlik subyektlari nazorat qiluvchi organlarning yuqori tashkilotlariga, vakolatli organga, Savdo-sanoat palatasiga yoki belgilangan tartibda sudga murojaat qilish huquqiga ega.
45. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 13-sentabr,
PQ-374-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ПОЛОЖЕНИЕ
О мерах по совершенствованию порядка координации проведения проверок в деятельности субъектов предпринимательства
В целях обеспечения исполнения приоритетных задач, определенных в рамках открытого диалога Президента Республики Узбекистан с предпринимателями, проведенного 22 августа текущего года, а также предотвращения необоснованного вмешательства в деятельность субъектов предпринимательства, повышения ответственности и обеспечения открытости деятельности контролирующих органов:
1. Принять к сведению, что в соответствии с Указом Президента Республики Узбекистан от 15 сентября 2021 года № УП-6314 Уполномоченным по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства (далее — Уполномоченный по защите прав предпринимателей) запущена информационная система «Единый государственный контроль», предоставляющая возможность координации и обеспечения открытости процессов проверки деятельности субъектов предпринимательства, а также ведения электронных реестров государственных контрольных функций, обязательных требований, должностных лиц, имеющих право на проведение проверок деятельности субъектов предпринимательства.
2. Установить, что контролирующими органами начиная с 1 ноября 2022 года:
все проверки, проводимые в деятельности субъектов предпринимательства, регистрируются в информационной системе «Единый государственный контроль». При этом проведение проверок в деятельности субъектов предпринимательства, не зарегистрированных в данной системе, считается незаконным;
результаты проверок, проведенных в деятельности субъектов предпринимательства, а также информация о профилактических мероприятиях в течение трех дней со дня окончания проверки или профилактических мероприятий вносятся в информационную систему «Единый государственный контроль».
3. Установить порядок, в соответствии с которым:
а) контролирующие органы:
уведомляют субъект предпринимательства о начале проверок, проводимых на основании результатов системы «риск-анализ», не позднее чем за 10 рабочих дней, за исключением проверок, проводимых Государственной трудовой инспекцией и налоговых проверок по фактам сокрытия (занижения) налоговой базы, проводимых на основании результатов автоматизированной программы «Определение, анализ и оценка налогового риска»;
не вправе вновь проводить проверку на предмет и объект по ранее проверенному периоду деятельности субъекта предпринимательства и истребовать документы, ранее предъявленные субъектом предпринимательства, за исключением проверок по соблюдению требований и условий лицензирования медицинской и фармацевтической деятельности и контролю качества медицинских услуг, а также контрольных проверок, проводимых органами государственного пожарного надзора;
проводят профилактические мероприятия для субъектов предпринимательства в форме семинаров, публичных обсуждений, выступлений в средствах массовой информации, организации мероприятий «День открытых дверей», а также путем обеспечения раздаточным материалом и пособиями, отправки рекомендаций и сообщений без вмешательства в финансово-хозяйственную деятельность субъектов предпринимательства либо путем оказания содействия устранению недостатков в деятельности субъектов предпринимательства, которые могут привести к нарушению закона по результатам заполнения чек-листа;
б) субъекты предпринимательства вправе не допускать на свою территорию должностных лиц контролирующих органов для проведения проверки в случаях если:
приказ о проведении проверки не оформлен в установленном порядке;
Уполномоченный по защите прав предпринимателей не уведомлен о проверке в установленном порядке;
отсутствует специальное удостоверение, дающее право на проверку деятельности субъектов предпринимательства;
они уклоняются от внесения информации в Книгу регистрации проверок;
в) начиная с 1 января 2023 года контролирующим органам запрещается проведение проверок деятельности субъектов предпринимательства по функциям, не включенным в реестр государственных контролирующих функций в информационной системе «Единый государственный контроль».
4. Министерству юстиции совместно с Уполномоченным по защите прав предпринимателей, Торгово-промышленной палатой и контролирующими органами в срок до 1 ноября 2022 года внести в Совет Агентства стратегических реформ предложения по сокращению государственных контрольных функций и проверок.
5. Контролирующим органам представить Уполномоченному по защите прав предпринимателей:
в месячный срок перечень обязательных требований со ссылкой на соответствующие нормативно-правовые акты и нормативные акты в области технического регулирования;
в случае изменения обязательных требований — обновленный перечень обязательных требований в недельный срок со дня внесения изменения.
6. Уполномоченному по защите прав предпринимателей в соответствии с требованиями Указа Президента Республики Узбекистан от 15 сентября 2021 года № УП-6314 обеспечить ведение на должном (актуальном) уровне и в открытом для всех формате электронных реестров государственных контрольных функций, обязательных требований, должностных лиц, имеющих право на проведение проверок деятельности субъектов предпринимательства, в информационной системе «Единый государственный контроль».
7. Утвердить Положение о порядке проведения контролирующими органами проверок и профилактических мероприятий в деятельности субъектов предпринимательства согласно приложению .
8. Кабинету Министров в месячный срок утвердить порядок заполнения Книги регистрации проверок, а также минимальные требования, предъявляемые к системам «риск-анализ» контролирующих органов.
9. Уполномоченному по защите прав предпринимателей совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.
10. Возложить на Уполномоченного по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства Д.С. Касимова и руководителей контролирующих органов персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.
Обсуждение хода исполнения настоящего постановления, осуществление координации и контроля за деятельностью ведомств, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан С.У. Умурзакова.
ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Президента Республики Узбекистан от 13 сентября 2022 года № ПП-374
о порядке проведения контролирующими органами проверок и профилактических мероприятий в деятельности субъектов предпринимательства
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет порядок проведения контролирующими органами и их структурными и территориальными подразделениями (далее — контролирующие органы) проверок и профилактических мероприятий в деятельности субъектов предпринимательства.
Часть порядка проведения налоговых проверок, проводимых налоговыми органами в отношении деятельности субъектов предпринимательства, не урегулированная настоящим Положением, определяется Налоговым кодексом Республики Узбекистан.
Инспектирование (проверка) лиц, подлежащих надзору Центрального банка, осуществляется в порядке, установленном Законом «О Центральном банке Республики Узбекистан».
2. В настоящем Положении применяются следующие основные понятия:
уполномоченный орган — организация, уполномоченная законодательством на координацию проверок деятельности субъектов предпринимательства и осуществление контроля за законностью проведения контролирующими органами проверок в деятельности субъектов предпринимательства;
контролирующие органы — государственные органы и организации, уполномоченные законодательством осуществлять государственный контроль деятельности субъектов предпринимательства;
должностное лицо контролирующего органа — лицо, временно или по специальному полномочию контролирующее деятельность субъектов предпринимательства, совершающее юридически значимые действия для субъектов предпринимательства, а также выполняющее эти обязанности в административных или судебных органах;
субъекты предпринимательства — юридические и физические лица, прошедшие государственную регистрацию в установленном порядке и осуществляющие предпринимательскую деятельность;
проверка — контрольное мероприятие, проводимое контролирующими органами путем получения необходимых материалов, документов или информации о деятельности, а также совершения определенных действий для проверки степени соблюдения субъектом предпринимательства законодательства, регулирующего его деятельность;
чек-лист — вопросник типовой формы, заполняемый субъектом предпринимательства в рамках профилактического мероприятия;
электронная система «риск-анализ» — электронная система выявления контролирующими органами степени риска нарушения законодательства в деятельности субъекта предпринимательства, основываясь на конкретных критериях по соответствующей сфере контроля;
программа проверки — контрольный вопросник проверки, проводимой в деятельности субъектов предпринимательства;
информационная система «Единый государственный контроль» (далее — Информационная система) — электронная информационная система, предоставляющая возможность сбора, анализа и обработки больших данных, связанных с государственным контролем в сфере предпринимательства, а также обеспечивающая регистрацию проверок, проводимых в деятельности субъектов предпринимательства контролирующими органами (путем уведомления или уведомления после начала проверки).
3. Проверки проводятся с уведомлением или уведомлением в течение 24 часов с момента начала проверки уполномоченного органа путем регистрации в Информационной системе, за исключением оперативно-розыскных мероприятий, ревизий, проводимых на основании уголовно-процессуального законодательства и камеральных проверок, а также форм таможенного контроля.
В случае нефункционирования Информационной системы по техническим причинам уведомление и уведомление о проведении после начала проверки могут быть оформлены в бумажной форме с условием последующего внесения в Информационную систему. При этом технические неполадки должны быть официально подтверждены Уполномоченным органом.
Обмен информацией между контролирующим органом и уполномоченным органом по вопросам проведения проверок, связанных с государственными секретами, осуществляется в порядке, определенном законодательством в сфере государственных секретов, и такие проверки не регистрируются в Информационной системе.
Глава 2. Права и обязанности участников проверки
4. Субъекты предпринимательства имеют следующие права при проведении проверки:
не выполнять требования должностных лиц контролирующих органов, не связанные с вопросами проверки;
лично либо через своего представителя участвовать при проведении проверки;
не предоставлять запрашиваемые документы, если эти документы или их копии были представлены субъектом предпринимательства в контролирующий орган в ходе предыдущих проверок;
участвовать с разрешения должностного лица контролирующего органа при проведении экспертизы и давать пояснения эксперту, знакомиться с заключением эксперта;
требовать отвода эксперта и просить о назначении эксперта из числа выдвинутых им лиц;
ознакомляться с материалами проверки и получать акт проверки;
обжаловать неправомерные действия должностных лиц контролирующих органов, а также результаты проверки в установленном порядке;
не допускать должностное лицо контролирующего органа на территорию и здания в случаях, если приказ (решение, распоряжение) о проведении проверки не оформлен в установленном порядке и копия приказа не представлена субъекту предпринимательства, уполномоченный орган не уведомлен о проверке в установленном порядке (за исключением порядка уведомления в течение 24 часов с момента начала проверки), у должностного лица контролирующего органа не имеется специального удостоверения, дающего право на проверку деятельности субъектов предпринимательства, при отказе во внесении сведений в Книгу регистрации проверок.
Субъекты предпринимательства имеют и иные права, установленные законодательством.
5. Обязанности субъектов предпринимательства при проведении проверок состоят в следующем:
не препятствовать законной деятельности должностных лиц контролирующих органов, выполнять их законные требования, связанные с проверкой;
предоставить должностному лицу контролирующего органа, осуществляющего проверку, возможность изучения и анализа документов и сведений, связанных с проверкой, в том числе хранящихся на электронных носителях информации.
Субъекты предпринимательства могут иметь и иные обязанности, установленные законодательством.
6. Должностное лицо контролирующего органа при проведении проверок имеет следующие права:
требовать и изучать документы и сведения субъекта предпринимательства, в том числе хранящиеся на электронных носителях информации, связанные с проверкой;
осматривать территории и здания субъекта предпринимательства в случаях, предусмотренных законодательством;
выдавать обязательные для исполнения предписания субъекту предпринимательства об устранении выявленных нарушений;
вызывать в ходе проверок субъект предпринимательства в контролирующий орган на основании письменного уведомления для дачи пояснений по поводу проверки;
привлекать в установленном порядке к проверке на основе договора аудиторские организации и (или) экспертов.
Контролирующие органы имеют и другие права, установленные законодательством.
7. При проведении проверок должностное лицо контролирующего органа обязано:
предъявлять субъекту предпринимательства необходимые документы, дающие право на проведение проверки;
ознакомить субъект предпринимательства с целью проверки, правами и обязанностями субъекта предпринимательства;
вносить записи о проверках в Книгу регистрации проверок в порядке, установленном законодательством;
не вмешиваться в деятельность субъекта предпринимательства по вопросам, не отнесенным к предмету проверки;
обеспечивать сохранность государственных секретов, коммерческой или иной тайны;
оформлять результаты проверок актом, один экземпляр которого предоставлять субъекту предпринимательства в день окончания проверки;
вносить результаты проверок в Информационную систему;
проводить профилактические мероприятия;
в случае выявления правонарушений принимать меры, предусмотренные законодательством.
Должностные лица контролирующих органов могут иметь и иные обязанности, установленные законодательством.
Глава 3. Уведомление уполномоченного органа о проведении проверки
8. Контролирующий орган вправе инициировать проведение проверки:
на основании результатов электронной системы «Риск-анализ»;
по конкретным фактам и обстоятельствам для предупреждения или устранения рисков причинения ущерба жизни и здоровью граждан, общественной безопасности, окружающей среде, интересам физических и юридических лиц (обращения физических и юридических лиц, сведения государственных органов и организаций, сведения, полученные из средств массовой информации и других источников информации).
При инициировании проведения проверки деятельности субъекта предпринимательства контролирующим органом предварительно должно быть изучено действительное осуществление деятельности субъектом предпринимательства, который планируется проверить.
9. Уведомление о проведении проверки деятельности субъекта предпринимательства вносится центральным аппаратом контролирующего органа в Информационную систему. При этом уведомление о проведении однодневной проверки может быть внесено территориальным подразделением контролирующего органа.
10. Уведомление о проведении проверки, предусмотренной в Перечне проверок, проводимых в порядке уведомления уполномоченного органа с момента начала проверки (далее — Перечень), должно быть внесено в Информационную систему в течение 24 часов с момента начала проверки.
11. Руководитель (или заместитель руководителя) контролирующего органа в целях уведомления о проверке вносит в Информационную систему подтвержденное уведомление с указанием следующей информации:
наименование контролирующего органа, проводящего проверку;
наименование проверяемого субъекта предпринимательства (филиала или точек), идентификационный номер налогоплательщика или персональный идентификационный номер физического лица, код ОКЭД, юридический адрес и адрес проведения проверки;
документ или сведение, являющиеся основанием для проведения проверки;
срок проведения проверки;
предмет проверки;
период проверяемой деятельности.
12. Подробные сведения и копии подтверждающих документов по основаниям, указанным в пункте 8 настоящего Положения, копии подтверждающих документов о проведении (в случае проведения) профилактических мероприятий, а также программа проверки вносятся в Информационную систему в виде приложения к уведомлению.
Программа проверки должна быть подготовлена в рамках оснований, указанных в пункте 8 настоящего Положения, и утверждена руководителем контролирующего органа.
13. Контролирующий орган в течение трех рабочих дней со дня уведомления о проведении проверки принимает приказ (решение, распоряжение) о проведении проверки и в течение одного рабочего дня вносит в Информационную систему.
В приказе (решении, распоряжении) указывается основание для проведения проверки, предусмотренное в пункте 8 настоящего Положения, состав должностных лиц контролирующего органа, наименование субъекта предпринимательства (филиала или точек), идентификационный номер налогоплательщика или персональный идентификационный номер физического лица, адрес, цель проверки, срок, период проверяемой деятельности, и специальный код, подтверждающий регистрацию проверки в Информационной системе, а также прилагается программа проверки.
Глава 4. Проведение проверок
14. Контролирующий орган в сроки, установленные законодательством, уведомляет субъект предпринимательства о начале проверок, проводимых по результатам электронной системы «Риск-анализ» через личный кабинет в Информационной системе или по почте (при отсутствии технической возможности уведомления в электронной форме), за исключением проверок, предусмотренных в Перечне, а также проводимых органами государственного пожарного надзора, Государственной трудовой инспекцией и проверок по соблюдению требований и условий лицензирования медицинской и фармацевтической деятельности и контролю качества медицинских услуг, а также налоговых проверок по фактам сокрытия (занижения) налоговой базы, проводимых на основании результатов автоматизированной программы «Определение, анализ и оценка налогового риска».
При этом должны быть указаны срок и предмет проведения проверки, права и обязанности сторон, установленные законодательством, ответственность сторон за коррупционные правонарушения, порядок сообщения при проявлении признаков коррупции, порядок подачи жалобы на действия должностных лиц и вопросы, связанные с конфликтом интересов.
В случаях, когда субъект предпринимательства, получивший уведомление о начале проверки, сменил юридический адрес или был реорганизован до проведения проверки, проверка проводится контролирующим органом без повторного уведомления.
Не является препятствием для проведения проверки, если субъект предпринимательства лично не получил уведомление о начале проверки, направленное через Информационную систему или по почте.
15. Должностное лицо контролирующего органа перед началом проверки знакомит руководителя субъекта предпринимательства (лицо, исполняющее обязанности руководителя) с целью проверки, предъявляет ему служебное удостоверение и специальное удостоверение, дающее право для проведения проверки, предоставляет под расписку копии документов, являющихся основанием для проведения проверки (приказ контролирующего органа о проведении проверки и программа проверки), а также разъясняет право на получение информации о проверке путем ввода в Информационную систему специального кода проверки, за исключением проверок, предусмотренных в Перечне.
Субъект предпринимательства по собственному запросу может получить информацию о проводимой проверке из Информационной системы бесплатно в режиме реального времени через сеть Интернет или в виде короткого сообщения (SMS).
16. Днем начала проведения проверки считается дата вручения копии документов, являющихся основанием для проведения проверки, субъекту предпринимательства под расписку.
Уклонение субъекта предпринимательства от получения документов, являющихся основанием для проведения проверки, не является основанием для отмены проверки.
В случае уклонения субъекта предпринимательства от получения указанных документов должностным лицом контролирующего органа составляется об этом акт. При этом время составления акта является временем начала проверки.
17. Должностное лицо контролирующего органа обязано заполнять Книгу регистрации проверок, представляемую субъектом предпринимательства, в установленном законодательством порядке.
18. Право проведения проверки имеют только контролирующий орган, уполномоченный на проведение проверки, и его должностные лица, имеющие специальное удостоверение на право проведения проверки.
К проверке, проводимой соответствующим структурным подразделением контролирующего органа, могут привлекаться должностные лица других структурных подразделений данного органа, имеющие право на проверку деятельности субъектов предпринимательства.
Контролирующий орган вправе поручать проверку своим региональным подразделениям.
19. В случае уклонения должностного лица контролирующего органа от заполнения Книги регистрации проверок или в случаях неполного представления документов, указанных в пункте 15 настоящего Положения, привлечения к проверке иных лиц, не указанных в приказе (решении, распоряжении) контролирующего органа, за исключением случаев привлечения аудиторских организаций и (или) экспертов на основании договора, субъект предпринимательства вправе не допускать проведения проверки и уведомить об этом уполномоченный орган, Торгово-промышленную палату и органы прокуратуры.
20. Проверка деятельности субъекта предпринимательства, проводимая контролирующим органом, не должна превышать сроки, определенные в актах законодательства.
21. В процессе проведения проверки должностные лица контролирующего органа не должны выходить за рамки своих полномочий и вопросов, определенных в программе проверки.
22. Проверка проводится в рабочее время субъекта предпринимательства.
23. В проводимой проверке деятельности субъекта предпринимательства, а также профилактических мероприятиях по его запросу могут участвовать представители Торгово-промышленной палаты, а в проведении проверки деятельности субъекта предпринимательства, являющегося членом объединения субъектов предпринимательства, — представители данных объединений.
При проведении проверки субъекту предпринимательства могут быть оказаны на основании договора соответствующие услуги налоговыми консультантами, переводчиками и (или) адвокатами.
Перед началом проверки должностное лицо контролирующего органа разъясняет руководителю субъекта предпринимательства (лицу, исполняющему обязанности руководителя) право на привлечение к участию при проверке лиц, предусмотренных абзацами первым и вторым настоящего пункта, а также об этом вносятся сведения в расписку, подтверждающую получение копий документов, являющихся основанием для проведения проверки, руководителем субъекта предпринимательства (лицом, исполняющим обязанности руководителя).
Неявка лиц, указанных в абзацах первом и втором настоящего пункта, сообщенных субъектом предпринимательства, для участия в проверке не препятствует проведению проверки.
24. Проверкой охватывается период деятельности субъекта предпринимательства, непосредственно связанной с предметом проверки. При этом:
может быть охвачена деятельность не более чем за три календарных года до момента проведения проверки;
повторная проверка по периоду, предмету и объекту деятельности, ранее проверенным контролирующим органом, проводящим проверку, не проводится, за исключением проверок по соблюдению требований и условий лицензирования медицинской и фармацевтической деятельности и контролю качества медицинских услуг, а также контрольных проверок, проводимых органами государственного пожарного надзора.
25. В случае невозможности участия руководителя субъекта предпринимательства (лица, исполняющего обязанности руководителя) в проверке, непредставления необходимых документов либо отсутствия отраслевых специалистов проверка может приостанавливаться на основании приказа (решения, распоряжения) контролирующего органа, а также проверка по обоснованному обращению контролирующего органа или его обосновывающим документам может быть перенесена на другой срок с последующим уведомлением уполномоченного органа.
Проведение проверки с перенесенным сроком должно быть обеспечено не позднее последнего дня месяца, следующего за месяцем, в котором проверка была приостановлена. Проверка, не проведенная в этот срок, считается не проведенной. Такая проверка может быть проведена позже в общем порядке.
26. Максимальное продление срока проверки может быть осуществлено только один раз и на срок, не превышающий первоначально установленный срок проверки, по обоснованному запросу контролирующего органа с уведомлением уполномоченного органа. При этом общая продолжительность первоначально проведенных и продлеваемых проверок не должна превышать установленную законодательством продолжительность проведения проверок.
27. В случае невозможности проведения проверки по месту регистрации или деятельности субъекта предпринимательства проверка может быть проведена в здании контролирующего органа по месту регистрации или деятельности субъекта предпринимательства с письменного согласия данного субъекта.
28. Результаты проверок оформляются актом проверки. Акт проверки составляется не менее чем в двух экземплярах.
Акт проверки, проводимой в течение одного дня, должен быть оформлен в день проведения проверки, а при проверке продолжительностью более одного дня — не позднее последнего дня срока проверки.
При этом копии акта проверки подписываются должностным лицом контролирующего органа и руководителем субъекта предпринимательства (лицом, исполняющим обязанности руководителя), один экземпляр вручается руководителю субъекта предпринимательства (лицу, исполняющему обязанности руководителя) с подписью и указанием даты получения акта.
29. Субъект предпринимательства может отразить свои возражения касательно результатов проверки в акте в письменной форме.
30. При уклонении субъекта предпринимательства от получения акта проверки и (или) его подписания должностным лицом контролирующего органа в акте делается соответствующая запись, и с этого момента проверка считается завершенной.
В этом случае копия акта проверки отправляется субъекту предпринимательства по почте с заказным письмом не позднее рабочего дня, следующего за днем его составления, или составляется в электронной форме и отправляется в случаях и в порядке, предусмотренных актами законодательства.
31. Акт, составленный по результатам проверки, документы, подтверждающие, что субъект предпринимательства был уведомлен о нарушениях законодательства и проведении в отношении него проверки (почтовые квитанции и сведения из электронных информационных систем), должны быть внесены в Информационную систему со стороны контролирующих органов в течение трех рабочих дней после окончания проверки, сведения о мерах воздействия, примененных в отношении субъекта предпринимательства (письменное предписание, протокол об административном правонарушении, решения о применении штрафов и решения суда) — не позднее одного рабочего дня после применения указанных мер.
32. Установленные в результате проверки сведения, являющиеся банковской тайной и иной охраняемой законом информацией, не вносятся в Информационную систему.
При обнаружении в ходе проверки признаков преступления контролирующий орган незамедлительно обязан уведомить правоохранительные органы и направить в десятидневный срок со дня окончания проверки все имеющиеся документы по данному факту.
В случае выявления в ходе налоговой проверки признаков преступления уведомление об этом осуществляется в соответствии с налоговым законодательством.
Глава 5. Проведение мониторинга проверок и осуществление общественного контроля
33. Уполномоченный орган ведет постоянный мониторинг за ходом ведения проверок со стороны контролирующих органов в установленном порядке.
34. При выявлении по итогам мониторинга случаев проведения должностными лицами контролирующих органов незаконной проверки в деятельности субъектов предпринимательства или правонарушений в ходе проверки принимаются меры по привлечению их к ответственности в установленном порядке.
35. Общественный контроль за законностью проведения проверок осуществляется Торгово-промышленной палатой и ее территориальными подразделениями, а также лицами, определенными законодательством.
Глава 6. Проведение профилактических мероприятий
36. Профилактическое мероприятие проводится должностными лицами контролирующих органов с целью разъяснения субъектам предпринимательства действующих актов законодательства и вносимых в них изменений, рекомендаций, направленных на предотвращение нарушений их требований, а также предоставления им разъяснений о налоговых, таможенных и иных льготах и преференциях исходя из специфики их деятельности, а также с целью оказания содействия устранению недостатков, которые могут привести к нарушениям закона.
37. Профилактические мероприятия проводятся в следующих формах:
организация правовой пропаганды, семинаров, разъяснительных работ и практических занятий без непосредственного выезда на место и без вмешательства в деятельность субъектов предпринимательства;
направление субъектам предпринимательства через почтовую связь или электронные информационные системы уведомления о рекомендациях, направленных на предупреждение нарушений требований законодательства в отношении их деятельности, причинах и условиях, способствующих системным правонарушениям, совершаемым в сфере деятельности субъекта предпринимательства;
выступления в средствах массовой информации с разъяснением требований действующего законодательства;
создание веб-сайтов во всемирной информационной сети Интернет, в том числе блогов и чатов в социальных сетях, с целью публичного обсуждения проблем, возникающих при осуществлении предпринимательской деятельности;
организация и участие в мероприятиях «день открытых дверей»;
обеспечение субъектов предпринимательства раздаточными материалами и иными пособиями, содержащими информацию о требованиях законодательства;
предоставление субъектам предпринимательства чек-листа, утвержденного в установленном порядке, оказание содействия устранению недостатков в их деятельности, которые могут привести к нарушениям закона по результатам заполнения чек-листа.
Профилактические мероприятия, проводимые в целях обеспечения пожарной безопасности, технической прочности мест (объектов) хранения гражданского и служебного оружия, а также боеприпасов к нему, промышленных взрывчатых материалов, пиротехнических изделий, наркотических средств, психотропных веществ, их аналогов и прекурсоров, внутреннего и разрешительного режима объекта, а также по обеспечению соблюдения требований и условий лицензирования медицинской и фармацевтической деятельности и контроля качества медицинских услуг могут осуществляться путем осмотра объектов, принадлежащих субъектам предпринимательства.
Профилактические мероприятия проводятся на основе утвержденного квартального плана-графика, составленного с учетом степени риска совершения правонарушений в деятельности субъектов предпринимательства.
О проведенных профилактических мероприятиях составляется протокол и разрабатываются предложения по устранению выявленных проблем.
38. По итогам проведения профилактического мероприятия контролирующий орган вводит в Информационную систему следующую информацию:
наименование контролирующего органа и соответствующего его структурного подразделения, осуществившего профилактическое мероприятие;
форма профилактического мероприятия;
в случае проведения профилактического мероприятия в массовом порядке — общее количество участвовавших субъектов предпринимательства, протокол проведенного мероприятия;
в случае проведения профилактического мероприятия адресно — количество участвовавших в нем субъектов предпринимательства, количество и содержание предоставленных им рекомендаций и уведомлений;
выступления в средствах массовой информации, обсуждения во всемирной информационной сети Интернет через веб-сайты, включая блоги и чаты в социальных сетях, дата, адрес, по которому они проводились (название передачи или проекта в СМИ, адрес обсуждения во всемирной информационной сети Интернет).
39. Контролирующие органы по итогам каждого квартала до конца 10 числа следующего месяца вносят в Информационную систему сведения, указанные в пункте 38 настоящего Положения.
40. В целях предотвращения часто повторяющихся нарушений законодательства в деятельности субъектов предпринимательства:
контролирующие органы по итогам каждого полугодия в срок до 1 августа, по итогам года — до 1 февраля вносят аналитическую информацию в уполномоченный орган о проведенных ими проверках и профилактических мероприятиях;
уполномоченный орган по итогам каждого полугодия до 1 сентября, по итогам года — до 1 марта размещает в Информационной системе и публикует для общественности информацию о часто повторяющихся правонарушениях в деятельности субъектов предпринимательства, а также мероприятиях по предотвращению их совершения.
Глава 7. Заключительные положения
41. Должностные лица уполномоченного органа и контролирующих органов обязаны обеспечить соблюдение требований настоящего Положения, защиту известной им в связи с проверкой коммерческой тайны, служебной и иной охраняемой законом тайны, а также неразглашаемой информации.
42. Контролирующие органы ответственны:
руководители — за достоверность и полноту информации, предоставленной для уведомления о проведении проверки или уведомления уполномоченного органа с момента начала проверки, а также за проведение проверок путем регистрации в Информационной системе в установленном законодательством порядке;
должностные лица — за непроведение каких-либо проверок по вопросам, не входящим в их компетенцию и сферу контроля, за осуществление проверок путем регистрации в Информационной системе в установленном законодательством порядке, а также за своевременное включение необходимых документов о проведенных проверках в Информационную систему.
43. Субъекты предпринимательства вправе получать информацию о проводимых в них проверках и о контролирующих органах, проверяющих их деятельность, от уполномоченного органа в письменной форме или в электронной форме с использованием информационно-коммуникационных технологий, в том числе Информационной системы, бесплатно.
44. Субъекты предпринимательства, не согласные с проведенной проверкой, вправе обратиться в вышестоящие организации контролирующих органов, уполномоченный орган, Торгово-промышленную палату или в суд в установленном порядке.
45. Лица, виновные в нарушении требований настоящего Положения, несут ответственность в установленном законодательством порядке.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
13 сентября 2022 г.,
№ ПП-374