📅 2022-yil 29-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 29-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 29 сентябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 29 сентября 2022 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 29 September 2022 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Электрон тижорат тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 21 июнда қабул қилинган Сенат томонидан 2022 йил 13 сентябрда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси
Ушбу Қонуннинг мақсади электрон тижорат соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
Ушбу Қонуннинг амал қилиши:
товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) давлат харидлари тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга ошириладиган давлат харидларига;
биржа фаолияти учун лицензияларга эга бўлган биржаларда тузиладиган келишувларга нисбатан татбиқ этилмайди.
2-модда. Электрон тижорат тўғрисидаги қонунчилик
Электрон тижорат тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда электрон тижоратга оид муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг электрон тижорат тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
рақамли маҳсулотлар — интеллектуал мулк объектларининг электрон кўчирма нусхалари (рақамли товарлар), шунингдек электрон ахборот муҳитида моддий натижага эга бўлмаган муайян ҳаракатларни бажариш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш, шу жумладан «булутли технологиялар»ни (рақамли хизматларни) олишга ҳамда уларга обуна бўлишга доир хизматлар;
электрон савдо майдончаси — товарлар (ишлар, хизматлар) олди-сотдисини масофадан туриб амалга ошириш имконини берувчи ахборот тизими;
электрон савдо майдончасининг оператори — электрон тижорат иштирокчиларига электрон савдо майдончаси хизматларини кўрсатувчи юридик шахс;
электрон тижорат — товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) тадбиркорлик фаолияти доирасида ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда электрон савдо майдончаси орқали тузилган шартномага мувофиқ амалга ошириладиган олди-сотдиси;
электрон тижорат оператори — электрон тижоратда электрон ҳужжатлар ва электрон хабарлар айланиши билан боғлиқ хизматлар кўрсатувчи юридик шахс;
электрон тижорат субъектлари — электрон тижорат иштирокчилари ва (ёки) электрон тижорат операторлари.
4-модда. Электрон тижоратнинг асосий принциплари
Электрон тижоратнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:
электрон тижорат соҳасида тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш эркинлиги;
электрон тижоратда шартномалар тузишнинг ихтиёрийлиги;
электрон тижоратда иштирок этиш шарт-шароитларининг тенглиги;
электрон тижорат субъектларининг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш;
товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) тегишли даражадаги сифатини таъминлаш;
электрон тижоратда жараёнларнинг очиқлиги ва шаффофлиги;
электрон тижоратда ахборот хавфсизлигини таъминлаш.
2-боб. Электрон тижорат соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
5-модда. Электрон тижорат соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Электрон тижорат соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
электрон тижорат соҳасида амалга ошириладиган тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш;
электрон тижорат соҳасида амалга ошириладиган тадбиркорлик фаолиятига инвестицияларни, замонавий технологияларни ва асбоб-ускуналарни жалб этиш учун шарт-шароитлар яратиш;
электрон тижоратни ривожлантириш учун қулай муҳитни яратиш, зарур техник ва логистика инфратузилмасини шакллантириш;
электрон тижорат субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш;
электрон тижорат соҳасида рақобат муҳити учун зарур шарт-шароитлар яратиш;
тадбиркорлик фаолияти субъектларини уларнинг электрон тижорат соҳасидаги фаолияти учун зарур бўлган ҳуқуқий, иқтисодий, статистик, ишлаб чиқариш-технологик, илмий-техникавий ва бошқа ахборот билан таъминлаш;
электрон тижорат соҳасидаги илмий-техника тадқиқотларини рағбатлантириш, кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;
электрон тижорат соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга ошириш.
6-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг электрон тижорат соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
электрон тижорат соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
электрон тижорат соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ва амалга оширади;
давлат органларининг электрон тижорат соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;
электрон тижорат соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида қабул қилади;
электрон тижоратда амалга ошириш чоғида муомаладан олиб қўйилган ёки муомаласи чекланган товарлар (ишлар, хизматлар) рўйхатини тасдиқлайди;
электрон тижорат соҳасидаги халқаро ҳамкорликни таъминлайди.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигининг электрон тижорат соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги электрон тижорат соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).
Ваколатли давлат органи:
электрон тижорат соҳасини тартибга солишни амалга оширади ва мазкур соҳадаги давлат сиёсатини рўёбга чиқаради;
электрон тижорат соҳасидаги давлат дастурларини шакллантириш ва амалга оширишда иштирок этади;
бошқа манфаатдор давлат органлари ва ўзга ташкилотлар билан биргаликда электрон тижорат соҳасидаги стандартлар, нормалар ва қоидаларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлайди;
электрон тижоратни ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;
электрон тижорат субъектларининг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш чора-тадбирларини кўради;
электрон тижорат тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришда ва унинг ижросини таъминлашда иштирок этади;
электрон тижорат соҳасидаги тадқиқотларни ва мазкур соҳадаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг бажарилиши мониторингини ташкил этади;
электрон тижорат соҳасига ахборот тизимларини ва ахборот ресурсларини жорий этишга кўмаклашади;
электрон тижорат субъектларига хизмат қиладиган логистика инфратузилмасини ривожлантиришга кўмаклашади;
электрон тижорат соҳасига электрон тўловларнинг самарали усуллари ва тизимларини жорий этишда манфаатдор ташкилотлар билан биргаликда иштирок этади;
аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари ўртасида электрон тижоратни тарғиб қилишни ҳамда оммалаштиришни ташкил этади.
Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
3-боб. Электрон тижорат субъектлари
8-модда. Электрон тижорат иштирокчилари
Электрон тижоратда товарларни сотувчи, хизматларни етказиб берувчи ёки ишларни бажарувчи сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахслар (бундан буён матнда сотувчи деб юритилади), шунингдек электрон тижоратда товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) харидори, истеъмолчиси сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахслар (бундан буён матнда харидор деб юритилади) электрон тижорат иштирокчиларидир.
Электрон тижорат соҳасидаги сотувчилар қуйидагилардан иборат:
электрон савдо майдончасида товарларни (ишларни, хизматларни) чакана ва (ёки) улгуржи сотиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар;
электрон савдо майдончасида товарларни (ишларни, хизматларни) чакана сотиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи ўзини ўзи банд қилган шахслар.
Электрон тижоратда иштирок этиш, агар қонунда бошқача қоида белгиланмаган бўлса, электрон тижорат иштирокчисига нисбатан ахборот тизимларидан фойдаланмаган ҳолда амалга ошириладиган ўз тадбиркорлик фаолиятига тааллуқли қўшимча талаблар ёки чекловлар белгиланиши учун асос бўлиши мумкин эмас.
9-модда. Сотувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Сотувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:
электрон тижорат соҳасидаги ишлаб турган ахборот тизимларига офертани жойлаштириш (таклиф этиш);
ўз электрон савдо майдончасини ва унда товарларни (ишларни, хизматларни) бевосита сотишни ташкил этиш;
электрон тижоратдаги шартномаларни (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузиш йўли билан товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилиш;
электрон ҳужжатларни ва электрон хабарларни электрон тижорат операторларига сақлаш учун топшириш.
Сотувчи:
қонунчилик талабларига риоя этиши;
товарлар (ишлар, хизматлар), уларни ишлаб чиқарувчилар, шунингдек товарларни (ишларни, хизматларни) сотиб олишга тааллуқли бошқа қоидалар тўғрисидаги тўлиқ ахборотни тақдим этиши;
электрон ҳужжатларнинг ва электрон хабарларнинг қонунчиликка мувофиқ сақланишини таъминлаши;
қонунчиликка мувофиқ электрон тижоратни амалга ошириш чоғида муомаладан олиб қўйилган ёки муомаласи чекланган товарларни (ишларни, хизматларни) сотишни амалга оширмаслиги;
электрон тижорат соҳасидаги стандартлар, нормалар ва қоидаларга риоя этиши шарт.
Сотувчи электрон тижоратни давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан эътиборан, фаолиятнинг лицензияланадиган турларини амалга оширган ёки фаолиятни (ҳаракатларни) рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар асосида ёхуд хабардор қилиш тартибида амалга оширган тақдирда эса қонунчиликда белгиланган лицензиялаш тартибига, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомилларига мувофиқ амалга ошириш ҳуқуқига эга.
Сотувчи қонунчиликка ҳамда шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида ўзга мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
10-модда. Харидорнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Харидор қуйидаги ҳуқуқларга эга:
шартномалар тузиш орқали товарларни (ишларни, хизматларни) сотиб олиш;
товарлар (ишлар, хизматлар), ишлаб чиқарувчи ва товарларни (ишларни, хизматларни) сотиб олишнинг бошқа шартлари тўғрисида тўлиқ ахборот олиш;
электрон тижорат соҳасида амалга ошириладиган операцияларда иштирок этиш учун шартларнинг тенглигини талаб қилиш;
ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини талаб қилиш.
Харидор:
шартнома тузиш тўғрисидаги таклиф қабул қилинганидан кейин шартнома тузиш учун зарур бўлган ҳужжатларни ва маълумотларни тақдим этиши;
тўлов тизимлари операторларига тўловларни амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни қонунчиликка мувофиқ тақдим этиши шарт.
Харидор қонунчиликка ҳамда шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида ўзга мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
11-модда. Электрон тижорат операторлари
Электрон тижорат операторлари жумласига қуйидагилар киради:
телекоммуникация тармоқлари операторлари ва провайдерлари;
электрон савдо майдончалари операторлари;
тўловга оид хизматларни етказиб берувчилар;
электрон тижорат субъектларининг электрон ҳужжатларини ва электрон хабарларини сақлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи юридик шахслар.
Электрон тижорат операторлари жумласига қонунчиликка мувофиқ бошқа юридик шахслар ҳам киритилиши мумкин.
12-модда. Электрон тижорат операторларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Электрон тижорат операторлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
электрон тижорат соҳасидаги хизматларни шартнома асосида ўз ваколатлари доирасида кўрсатиш;
электрон тижорат субъектларига кўрсатиладиган хизматларнинг шартларини белгилаш;
электрон ҳужжатларни ва электрон хабарларни бошқа электрон тижорат операторларига сақлаш учун топшириш.
Электрон тижорат операторлари:
қонунчилик талабларига риоя этиши;
ўз ахборот тизимларининг узлуксиз ишлашини таъминлаш бўйича чоралар кўриши;
электрон тижорат соҳасидаги стандартларга, нормаларга ва қоидаларга риоя этиши;
ўзининг тўлиқ номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли, лицензиялари, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлари, кўрсатиладиган хизматлари, уларни кўрсатиш шартлари ва қиймати (тарифлари) тўғрисидаги ахборотни электрон тижорат субъектларига ошкор этиши;
электрон ҳужжатларнинг ва электрон хабарларнинг мазмунини ҳамда улардан фойдаланиш тартибини ўзгартирмаслиги (бундан электрон тижорат субъектлари томонидан тузилган шартномаларда назарда тутилган ҳоллар мустасно);
электрон ҳужжатларни, электрон хабарларни ҳамда шахсга доир маълумотларни рухсатсиз фойдаланишдан ҳимоя қилишга доир чора-тадбирларни таъминлаши;
электрон ҳужжатларни, электрон хабарларни ёки уларнинг кўчирма нусхаларини, шу жумладан улардаги ахборотни учинчи шахсларга топширмаслиги (бундан қонунчиликда ёки шартномаларда назарда тутилган ҳоллар мустасно) шарт.
Электрон тижорат оператори томонидан хизматлар кўрсатиш шартлари ва қоидалари ушбу Қонунга ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаслиги керак.
Электрон тижорат субъектларининг электрон тижорат операторига топширилаётган электрон ҳужжатларининг ва электрон хабарларининг мазмуни билан боғлиқ бўлган ҳуқуқий оқибатлар учун электрон тижорат оператори жавобгар бўлмайди.
Электрон тижорат оператори қонунчиликка ҳамда шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида ўзга мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
13-модда. Электрон савдо майдончаси операторининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Электрон савдо майдончаси оператори ушбу Қонун 12-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган электрон тижорат оператори ҳуқуқларидан ташқари қуйидаги ҳуқуқларга ҳам эга:
ўз электрон савдо майдончасида товарларни (ишларни, хизматларни) сотишни бевосита, мустақил равишда амалга ошириш;
фаолиятнинг лицензияланадиган турларини амалга ошираётган ёки фаолиятни (ҳаракатларни) рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар асосида ёхуд хабардор қилиш тартибида амалга ошираётган сотувчиларнинг тегишли лицензияларини ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларини ёхуд хабарномаларини текшириш.
Электрон савдо майдончаси оператори ушбу Қонун 12-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган электрон тижорат оператори мажбуриятларидан ташқари:
қонунчиликка мувофиқ муомаладан олиб қўйилган ёки муомаласи чекланган товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) реализация қилинишига барҳам берилиши бўйича чоралар кўриши;
савдо майдончасига хизмат кўрсатиш тўғрисидаги келишувни ва электрон савдо майдончасида савдо қилиш қоидаларини мунтазам равишда электрон савдо майдончасида акс эттириши;
электрон тижорат иштирокчилари хизмат кўрсатишга ва савдони амалга оширишга доир шартнома шартлари билан танишиб чиқа олишини, шунингдек уларнинг тўлиқ тарзда жойлаштирилишини таъминлаш учун техник чоралар кўриши ҳам шарт.
Агар электрон савдо майдончасининг оператори электрон тижорат соҳасидаги ўз фаолиятини тўхтатиб турмоқчи бўлса ёки хизмат кўрсатиш қоидаларига ўзгартишлар киритмоқчи бўлса, бу ҳақда камида ўттиз кун олдин тегишли савдо майдончасида эълон бериши керак (бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно).
4-боб. Электрон тижоратда шартномалар тузиш тартиби
14-модда. Шартномалар тузишга доир умумий талаблар
Электрон тижоратда тузиладиган шартномалар Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси , ушбу Қонун ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа қонунчилик ҳужжати талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Электрон тижоратда шартнома тарафлар ўртасида шартноманинг шартларини электрон ҳужжатлар ва (ёки) хабарларни тасдиқлаш йўли билан келишиш орқали электрон ҳужжат шаклида расмийлаштирилади.
Электрон тижоратда ҳужжатларни шакллантириш тарафларнинг келишувига кўра амалга оширилади.
Шартнома қонунчиликда белгиланган, шартномани тузиш ва бажариш билан боғлиқ бўлган ҳужжатларнинг мазмунига ва шаклига оид талабларга мос бўлиши керак.
Электрон тижорат операторларига ёки сотувчиларига шартнома тарафларини идентификация қилиш имконини берадиган, товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилиш чоғида ахборот тизимлари орқали шакллантирилган электрон тарздаги чеклар, квитанциялар, хабарлар ва бошқа ҳужжатлар товарлар (ишлар, хизматлар) сотиб олинганлигини тасдиқлайдиган қоғоздаги шунга ўхшаш ҳужжатларга тенглаштирилади.
Шартномаларни тузиш чоғида қонунчиликда ёки тарафларнинг келишувида ҳужжатни ўз қўли билан имзолаш талаб қилинган ҳолларда электрон ҳужжат, агар шартнома тарафи томонидан электрон рақамли имзо билан тасдиқлаш тартиб-таомили бажарилса, имзоланган деб ҳисобланади.
Электрон тижоратдаги ҳужжатда ҳужжатни имзолаган шахснинг розилигини ифодалайдиган ҳамда уни идентификация ва аутентификация қилиш имконини берадиган электрон тасдиқлаш усуллари («SMS», «Face-ID» ва бошқалар) ҳам имзо сифатида тан олинади.
15-модда. Электрон тижоратдаги электрон ҳужжатларнинг ва электрон хабарларнинг юридик кучи
Электрон тижоратдаги электрон ҳужжатлар, шунингдек электрон шаклда қайд этилган, ўз юборувчисини идентификация қилиш имконини берадиган ахборот (бундан буён матнда электрон хабарлар деб юритилади) қоғозда расмийлаштирилган ва ўз қўли билан имзоланган ҳужжатларга тенглаштирилади ҳамда улардан шартнома тузилганлигининг далили сифатида фойдаланилиши мумкин.
Шартнома фақат ахборот тизимларидан фойдаланилган ҳолда тузилганлигига асосланиб, ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин эмас.
Электрон тижорат иштирокчисининг офертани қабул қилганлиги тўғрисидаги жавоби (акцепт) электрон ҳужжат ёки электрон хабар тарзида ёхуд офертадаги шартларни бажариш бўйича ҳаракатларни бажариш йўли билан амалга оширилиши мумкин.
16-модда. Электрон тижоратда офертага доир талаблар
Бир ёки бир неча муайян шахсга йўлланган, етарли даражада аниқ бўлган ва таклиф киритган шахснинг ўзини таклифни қабул қиладиган, ўзига таклиф йўлланган шахс билан шартнома тузган деб ҳисоблаш ниятини ифода этадиган таклиф оферта деб эътироф этилади.
Электрон тижоратда оферта электрон ҳужжат тарзида шакллантирилади.
Электрон тижоратда оферта:
офертани юборган шахснинг номини (ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг фамилиясини, исмини, отасининг исмини);
офертани юборган шахснинг почта ва электрон манзилини, телефон рақамини;
қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг мавжудлиги тўғрисидаги маълумотларни (лицензиянинг ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг рақамини, амал қилиш муддатини, фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни беришни амалга оширувчи махсус ваколатли органнинг номини);
шартномани тузиш тартибини, шунингдек акцептни юбориш ва чақириб олиш тартибини;
шартнома шартларини келишиб олиш чоғида унга ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш имконияти ҳамда тартибини;
товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш ва уларга ҳақ тўлаш шартларини, шунингдек улар учун таклиф этилаётган нархларни (тарифларни);
ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган ахборот ресурсида жойлаштирилган электрон ҳужжатга ҳавола қилиш йўли билан шартномага киритиладиган шартларга доир кўрсатмаларни ўз ичига олиши керак.
Электрон тижоратда оферта қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборотни ҳам ўз ичига олиши мумкин.
17-модда. Электрон тижоратда ҳужжатларни сақлашнинг ўзига хос хусусиятлари
Электрон тижоратда электрон ҳужжатларни сақлаш муддати шундай мақсад учун мўлжалланган қоғоздаги ҳужжат учун белгиланган муддатдан кам бўлмаслиги керак.
Қуйидагилар электрон тижоратда электрон ҳужжатларни ва хабарларни сақлаш ҳуқуқига эга:
электрон тижорат иштирокчилари;
электрон тижорат операторлари;
қонунчиликка мувофиқ бошқа юридик ва жисмоний шахслар.
18-модда. Электрон тижоратни амалга ошириш жараёнлари
Агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, электрон тижорат иштирокчилари ўзаро келишувга кўра қуйидагиларни белгилашга ҳақли:
идентификация қилиш, электрон ҳужжат ва хабар алмашиш тартибини;
шартнома тузишга доир ҳаракатларни амалга ошириш тартибини;
офертани жойлаштириш, юбориш ва қабул қилиш тартибини;
акцептни юбориш ва акцептни чақириб олиш тартибини;
ахборотнинг ишончлилигини текшириш тартибини;
тарафларнинг ахборот тизимлари дастурий таъминотидан фойдаланиш тартибини.
19-модда. Шартномани тузиш тартиби
Шартнома акцептни амалга ошириш йўли билан:
электрон рақамли имзо билан тасдиқлаш назарда тутиладиган электрон ҳужжат тарзида;
электрон тижорат иштирокчисининг розилиги билдирилган электрон хабар тарзида;
офертада кўрсатилган шартларни бажаришга доир ҳаракатларни бажариш орқали тузилиши мумкин.
Шартнома офертани юборган электрон тижорат иштирокчиси томонидан офертанинг акцепти олинган пайтдан эътиборан тузилган деб эътироф этилади.
Шартномани бажариш билан боғлиқ ҳужжатлар электрон ҳужжат тарзида ёки қоғозда расмийлаштирилиши мумкин.
20-модда. Рақамли маҳсулотлар бўйича шартномаларни расмийлаштиришнинг ўзига хос хусусиятлари
Моддий жисмларда тарқатиладиган рақамли маҳсулотларга доир шартномалар бошқа товарларга оид шартномаларга ўхшаш тарзда тасдиқланади.
Моддий жисмдан фойдаланмаган ҳолда, шу жумладан Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали шахсий компьютерга ёки мобил қурилмага юклаш (юклаб олиш) орқали тарқатиладиган, онлайн хизматлардан фойдаланиш ёки уларга обуна бўлиш ва бошқа усуллар орқали тарқатиладиган рақамли маҳсулотларга доир шартномалар:
чеклар, рақамли маҳсулотга бўлган ҳуқуқни сотиб олиш тўғрисидаги квитанциялар ҳамда шартнома тарафларини идентификация қилиш имконини берадиган, моддий жисмдан фойдаланмаган ҳолда тарқатиш жараёнида ахборот тизимлари орқали шакллантирилган бошқа хабарлар;
хўжалик юритувчи субъектнинг ички ҳужжатлари (хўжалик юритувчи субъект масъул шахсининг ҳисоботлари, банкдан олинган кўчирмалар, бухгалтерия маълумотномалари ва бошқалар) билан тасдиқланади.
Хўжалик юритувчи субъектлар бирламчи ҳисобга олиш ҳужжатини унга қуйидагиларни илова қилган ҳолда бир томонлама тартибда расмийлаштиришга ҳақли:
қўшилиб олишга, офертага оид шартноманинг, лицензия шартномасининг ва бошқа шартноманинг электрон кўчирма нусхаларини;
ҳисобварақ-фактуранинг (инвойснинг) ёки контрагентдан электрон хабар шаклида олинган бошқа ҳужжатнинг кўчирма нусхаларини;
пул маблағлари келиб тушганлигини ва уларнинг тўланганлигини тасдиқловчи электрон ҳужжатларни (электрон хабарларни).
21-модда. Электрон тижоратда шартномалар шартларининг ўзига хос хусусиятлари
Шартнома шартлари аниқ, тушунарли шаклда давлат тилида шакллантирилиши керак. Зарур бўлганда улар давлат тили билан бир вақтда тарафлар учун қулай бўлган бошқа тилларда ҳам тузилиши мумкин.
Шартнома шартларида қуйидагилар назарда тутилиши мумкин:
ҳужжатларни тузиш усули ҳамда электрон ҳужжатларни (электрон хабарларни) ўзаро алмашиш тартиби;
ҳужжатни имзолаган шахсни идентификация қилиш ва шахсини тасдиқлаш имконини берадиган усулларнинг ишончлилигини текшириш тартиби;
шахсга доир маълумотлардан ва тарқатилиши чекланган бошқа ахборотдан фойдаланиш тартиби.
5-боб. Электрон тижорат соҳасидаги ҳисоб-китоблар
22-модда. Электрон тижорат соҳасида тўловларни амалга ошириш усуллари
Электрон тижорат соҳасида тўловлар қуйидаги усуллар билан амалга оширилади:
нақд пул маблағлари билан — нақд пул маблағлари тўлов воситаси тарзида виртуал терминаллар («E-POS») орқали қабул қилинганлигини тасдиқлайдиган ҳужжатларни ҳамда сотувчи ва сотилган товарлар (ишлар, хизматлар) тўғрисидаги ахборотни ўзида акс эттирадиган ҳужжатларни харидорга тақдим этиш орқали;
пул маблағларини банк ҳисобварағидан ўтказиш орқали — пул маблағларини банк ҳисобварағидан (шу жумладан банк карталарининг ҳисобварағидан) ўтказиш воситасида, шу жумладан шахсий кабинет (масофадан хизмат кўрсатиш тизими) орқали ёки тўлов ташкилотининг тизими орқали ўтказиш воситасида;
электрон пуллардан фойдаланган ҳолда — электрон пуллар тизимида очилган электрон ҳамёндаги пул маблағларини ўтказиш воситасида.
23-модда. Электрон тижорат соҳасида тўловларни амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари
Электрон тижорат соҳасидаги хўжалик юритувчи субъектларга товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилишда электрон ҳисобварақ-фактура расмийлаштирилади.
Товарларни (ишларни, хизматларни) хўжалик юритувчи субъектларга реализация қилиш ўзаро ҳисоб-китоблар тўғрисидаги ахборотни солиқ органларига онлайн режимда узатиш имконини берувчи виртуал кассадан мажбурий фойдаланиш воситасида амалга оширилади.
Электрон тижорат соҳасида тўловларни электрон тўлов воситаларидан фойдаланган ҳолда амалга оширишда виртуал кассанинг электрон чеки харидорга маблағларни олувчи кўрсатилган ҳолда харидорнинг абонент рақамига ёки харидор кўрсатган электрон почта манзилига ёхуд харидорнинг шахсий кабинетига юборилиши керак.
Электрон тижорат соҳасида товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб беришга доир хизматлар кўрсатувчи тадбиркорлик субъектларига белгиланган тартибда кейинчалик инкассация қилиш шарти билан учинчи шахслар (сотувчилар) учун тўловни қабул қилиш ҳуқуқи берилади.
24-модда. Пул маблағларини депонентлаш тизими
Электрон тижорат соҳасида пул маблағларини депонентлаш (бундан буён матнда «эскроу» хизмати деб юритилади) харидорнинг тўланган пул маблағларини шартномага доир тегишли мажбуриятлар тўлиқ бажарилгунига қадар ушлаб туриш хизматидир.
Савдо майдончаларининг операторлари, тўлов хизматларини етказиб берувчилар ва товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш хизматларини кўрсатувчи юридик шахслар (бундан буён матнда «эскроу» хизматини кўрсатувчи деб юритилади) ўз ахборот тизимларига ёки банк ҳисобварақларига «эскроу» хизматини жорий этиши мумкин.
Товарлар (ишлар, хизматлар) учун харидор томонидан тўловни амалга ошириш чоғида «эскроу» хизматини кўрсатувчи тўланган пул маблағларини харидордан товарлар (ишлар, хизматлар) олинганлигининг тасдиғи олингунига қадар сақлаш ҳуқуқига эга.
«Эскроу» хизматини жорий этишда тегишли шартнома доирасида, агар товар етказиб берилмаса ёки тавсифга мос келмаса, «эскроу» хизматини кўрсатувчи пул маблағларини харидорга қайтаради (асосли даъво мавжуд бўлганда) ёки, агар товар харидор томонидан олинган ва қабул қилинган бўлса, пул маблағлари сотувчининг ҳисобварағига ўтказилади.
Агар харидор шартнома бўйича мажбуриятларни бажариш муддати тугагач товарлар (ишлар, хизматлар) олинганлиги фактини тасдиқламаса ёки рад этмаса, пул маблағлари шартномада назарда тутилган муддатда автоматик равишда сотувчининг ҳисобварағига ўтказилади.
«Эскроу» хизматини кўрсатувчи «эскроу» хизматини амалга оширишда:
шартноманинг тегишли шартлари бажарилгунига қадар пул маблағларини банкнинг алоҳида махсус ҳисобварағида сақлаши ёки уларнинг банк картасида депонентланишини таъминлаши;
депонентланган пул маблағларининг ҳисобга олинишини уларни электрон тижоратдаги муайян шартномаларга боғлаган ҳолда таъминлаши;
пул маблағлари депонентланганлиги фактига ва улар шартнома тарафларига ўтказилганлиги фактига тааллуқли ахборотни тақдим этиши;
ахборот тизимларидан фойдаланиш қоидаларида ва офертада «эскроу» хизматларини тақдим этиш шартларини назарда тутиши шарт.
Электрон тижорат иштирокчиларининг депонентланган пул маблағлари «эскроу» хизматини кўрсатувчининг мулки ҳисобланмайди ва улардан унинг ҳар қандай контрагент олдидаги, шу жумладан давлат олдидаги мажбуриятларни бажариш учун фойдаланилиши мумкин эмас.
6-боб. Электрон тижорат соҳасида товарларни етказиб беришнинг, нуқсонли товарни алмаштириб беришнинг ва (ёки) товарнинг нуқсонларини бартараф этишнинг, шунингдек тўланган маблағларни харидорга қайтаришнинг ўзига хос хусусиятлари
25-модда. Электрон тижоратда товарларни етказиб бериш
Агар шартнома товарни етказиб бериш шарти билан тузилган бўлса, сотувчи товарни харидор томонидан кўрсатилган жойга шартномада белгиланган муддатларда етказиб бериши шарт.
Товарларни шартномада кўрсатилган жойга етказиб бериш учун сотувчи:
етказиб беришни ўзига тегишли бўлган транспорт воситасида мустақил равишда амалга ошириши (бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно);
товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш хизматларини кўрсатиш ҳуқуқига эга бўлган етказиб бериш хизматларидан фойдаланиши;
етказиб беришнинг қонунчиликда тақиқланмаган бошқа усулларидан фойдаланиши мумкин.
Қонунчиликка мувофиқ юк хатини расмийлаштириш талаб этиладиган ҳолларда электрон тижоратда товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш фақат электрон тарзда шакллантирилган юк хати бўйича амалга оширилади.
Агар шартномада товарни етказиб бериш муддати кўрсатилмаган бўлса ва мазкур муддатни аниқлаш мумкин бўлмаса, товар харидор томонидан акцепт қабул қилинган пайтдан эътиборан ўттиз кундан ошмайдиган муддатда етказиб берилиши керак.
Сотувчи томонидан товарни харидорга етказиб бериш муддатлари бузилган тақдирда, сотувчи қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Агар шартномада бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, сотувчи харидорга товарни етказиб бериши ва бир вақтнинг ўзида қонунчиликда назарда тутилган тегишли ҳужжатларни (техник паспортни, сифат сертификатини, қўллашга доир йўриқномани) тақдим этиши шарт.
Агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, товар харидорга ёки шартнома тузилганлиги ёхуд товарни етказиб бериш расмийлаштирилганлиги тўғрисида гувоҳлик берадиган квитанцияни ёки бошқа ҳужжатни тақдим этган ҳар қандай шахсга топширилган пайтдан эътиборан чакана олди-сотди шартномаси сотувчи томонидан бажарилган деб ҳисобланади.
26-модда. Электрон тижоратда нуқсонли товарни алмаштириб бериш ва (ёки) товарнинг нуқсонларини бартараф этиш
Шартнома бекор қилинганда сотувчи харидорга товарни қайтариб бериш амалга ошириладиган жой тўғрисида хабар бериши керак.
Товарни намуна ва (ёки) унинг тавсифи бўйича реализация қилиш чоғида сотувчи намунага ва (ёки) тавсифга мувофиқ бўлган товарни тақдим этиши, шунингдек харидорга товарни қабул қилиб олиши чоғида унинг бутлигини, яроқлилигини ва истеъмол хусусиятлари тўлиқ сақланганлигини текшириш имкониятини бериши шарт.
Товар намунага ва (ёки) тавсифга мувофиқ бўлмаган ҳолларда, харидор уни алмаштиришни ёки пул суммасини қайтаришни талаб қилиш ҳуқуқига эга.
Харидорнинг айбисиз етказилган шикастлантиришлар, шунингдек товарни кўздан кечириш ва уни текшириб кўриш мақсадида ўровини очиш сабабли товар қийматининг пасайиши харидорни шартномани бекор қилиш ҳуқуқидан маҳрум этмайди.
Агар товардан фойдаланилмаган, у шикастланмаган, ўрови билан қайтарилган бўлса, унинг истеъмол хусусиятлари сақланган ва мазкур товар шу сотувчидан сотиб олганлигини тасдиқловчи асослар мавжуд бўлса, харидорнинг товарни алмаштириб бериш ёхуд қайтариб олиш ҳақидаги талаби қаноатлантирилиши лозим.
Харидор товарнинг ишлаб чиқарилишига, тузилишига, таркибига доир нуқсонларни ёки бошқа нуқсонларни аниқлаган тақдирда, сотувчи уни айни шундай маркали (моделли, артикулли) товарга етти кунлик муддатда, товар сифатини сотувчи томонидан қўшимча равишда текшириш зарур бўлганда эса харидор талаб қўйган пайтдан эътиборан йигирма кун ичида алмаштириб бериши шарт.
Айни шундай маркали (моделли, артикулли) товар мавжуд бўлмаган тақдирда, харидорнинг алмаштириб бериш тўғрисидаги талаби эътироз билдирилган пайтдан эътиборан бир ой ичида қаноатлантирилиши лозим.
Агар айни шундай маркали (моделли, артикулли) товар мавжуд бўлмаса, шартнома бекор қилиниб, кўрилган зарарнинг ўрни сотувчи томонидан харидорга эътироз билдирилган пайтдан эътиборан бир ой ичида қопланиши лозим.
Харидорнинг розилигига кўра, сотувчи нуқсонли товарни бошқа маркали (моделли, артикулли) шундай товарга алмаштириб бериб, харид нархини тегишинча қайта ҳисоб-китоб қилиши шарт.
27-модда. Электрон тижоратда тўланган маблағларни харидорга қайтаришнинг ўзига хос хусусиятлари
Агар шартнома тарафларининг келишувида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, харидор томонидан тўланган пул суммасини унга қайтариш товар учун ҳақ тўлаш қандай шаклда амалга оширилган бўлса, худди шундай шаклда амалга оширилади.
Шартномага мувофиқ харидор томонидан тўланган пул суммасини қайтариш билан боғлиқ харажатлар сотувчининг зиммасига юклатилади.
Агар шартнома бекор қилинганидан кейин харидор тўлаган пул суммаси шартномада белгиланган муддат ичида сотувчи томонидан харидорга қайтарилмаса, сотувчи харидорга шартномада белгиланган муддатлардан ортиқ ҳар бир кечиктирилган кун учун қайтарилиши лозим бўлган пул суммасининг бир фоизи миқдорида неустойка (пеня) тўлайди. Бунда неустойканинг (пенянинг) миқдори қайтарилиши лозим бўлган пул суммасидан ошиб кетиши мумкин эмас. Неустойка (пеня) тўланганлиги сотувчини шартнома бекор қилиниши муносабати билан юзага келадиган мажбуриятлардан озод этмайди.
7-боб. Якунловчи қоидалар
28-модда. Низоларни ҳал этиш
Электрон тижорат соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
29-модда. Электрон тижорат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Электрон тижорат тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
30-модда. Айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 29 апрелда қабул қилинган «Электрон тижорат тўғрисида»ги 613-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 5, 82-модда);
2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2004 йил 29 апрелда қабул қилинган «Электрон тижорат тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 614-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 5, 83-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 22 майда қабул қилинган «Электрон тижорат тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-385-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 5, 178-модда);
4) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 30 декабрда қабул қилинган «Солиқ маъмуриятчилиги такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-455-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 12, 773-модда) 4-моддаси ;
5) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 158-моддаси .
31-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
32-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
33-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 29 сентябрь,
ЎРҚ-792-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Elektron tijorat toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 21-iyunda qabul qilingan Senat tomonidan 2022-yil 13-sentabrda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi
Ushbu Qonunning maqsadi elektron tijorat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Ushbu Qonunning amal qilishi:
tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladigan davlat xaridlariga;
birja faoliyati uchun litsenziyalarga ega boʻlgan birjalarda tuziladigan kelishuvlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
2-modda. Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchilik
Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda elektron tijoratga oid munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
raqamli mahsulotlar — intellektual mulk obyektlarining elektron koʻchirma nusxalari (raqamli tovarlar), shuningdek elektron axborot muhitida moddiy natijaga ega boʻlmagan muayyan harakatlarni bajarish yoki muayyan faoliyatni amalga oshirish, shu jumladan “bulutli texnologiyalar”ni (raqamli xizmatlarni) olishga hamda ularga obuna boʻlishga doir xizmatlar;
elektron savdo maydonchasi — tovarlar (ishlar, xizmatlar) oldi-sotdisini masofadan turib amalga oshirish imkonini beruvchi axborot tizimi;
elektron savdo maydonchasining operatori — elektron tijorat ishtirokchilariga elektron savdo maydonchasi xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
elektron tijorat — tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) tadbirkorlik faoliyati doirasida axborot tizimlaridan foydalangan holda elektron savdo maydonchasi orqali tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshiriladigan oldi-sotdisi;
elektron tijorat operatori — elektron tijoratda elektron hujjatlar va elektron xabarlar aylanishi bilan bogʻliq xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxs;
elektron tijorat subyektlari — elektron tijorat ishtirokchilari va (yoki) elektron tijorat operatorlari.
4-modda. Elektron tijoratning asosiy prinsiplari
Elektron tijoratning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
elektron tijorat sohasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish erkinligi;
elektron tijoratda shartnomalar tuzishning ixtiyoriyligi;
elektron tijoratda ishtirok etish shart-sharoitlarining tengligi;
elektron tijorat subyektlarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) tegishli darajadagi sifatini taʼminlash;
elektron tijoratda jarayonlarning ochiqligi va shaffofligi;
elektron tijoratda axborot xavfsizligini taʼminlash.
2-bob. Elektron tijorat sohasini davlat tomonidan tartibga solish
5-modda. Elektron tijorat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Elektron tijorat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish;
elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyatiga investitsiyalarni, zamonaviy texnologiyalarni va asbob-uskunalarni jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratish;
elektron tijoratni rivojlantirish uchun qulay muhitni yaratish, zarur texnik va logistika infratuzilmasini shakllantirish;
elektron tijorat subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash;
elektron tijorat sohasida raqobat muhiti uchun zarur shart-sharoitlar yaratish;
tadbirkorlik faoliyati subyektlarini ularning elektron tijorat sohasidagi faoliyati uchun zarur boʻlgan huquqiy, iqtisodiy, statistik, ishlab chiqarish-texnologik, ilmiy-texnikaviy va boshqa axborot bilan taʼminlash;
elektron tijorat sohasidagi ilmiy-texnika tadqiqotlarini ragʻbatlantirish, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
elektron tijorat sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining elektron tijorat sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
elektron tijorat sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
elektron tijorat sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
davlat organlarining elektron tijorat sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;
elektron tijorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi;
elektron tijoratda amalga oshirish chogʻida muomaladan olib qoʻyilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlar (ishlar, xizmatlar) roʻyxatini tasdiqlaydi;
elektron tijorat sohasidagi xalqaro hamkorlikni taʼminlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligining elektron tijorat sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi elektron tijorat sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).
Vakolatli davlat organi:
elektron tijorat sohasini tartibga solishni amalga oshiradi va mazkur sohadagi davlat siyosatini roʻyobga chiqaradi;
elektron tijorat sohasidagi davlat dasturlarini shakllantirish va amalga oshirishda ishtirok etadi;
boshqa manfaatdor davlat organlari va oʻzga tashkilotlar bilan birgalikda elektron tijorat sohasidagi standartlar, normalar va qoidalarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi;
elektron tijoratni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;
elektron tijorat subyektlarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilish chora-tadbirlarini koʻradi;
elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishda va uning ijrosini taʼminlashda ishtirok etadi;
elektron tijorat sohasidagi tadqiqotlarni va mazkur sohadagi normativ-huquqiy hujjatlarning bajarilishi monitoringini tashkil etadi;
elektron tijorat sohasiga axborot tizimlarini va axborot resurslarini joriy etishga koʻmaklashadi;
elektron tijorat subyektlariga xizmat qiladigan logistika infratuzilmasini rivojlantirishga koʻmaklashadi;
elektron tijorat sohasiga elektron toʻlovlarning samarali usullari va tizimlarini joriy etishda manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda ishtirok etadi;
aholi va tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida elektron tijoratni targʻib qilishni hamda ommalashtirishni tashkil etadi.
Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
3-bob. Elektron tijorat subyektlari
8-modda. Elektron tijorat ishtirokchilari
Elektron tijoratda tovarlarni sotuvchi, xizmatlarni yetkazib beruvchi yoki ishlarni bajaruvchi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar (bundan buyon matnda sotuvchi deb yuritiladi), shuningdek elektron tijoratda tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) xaridori, isteʼmolchisi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar (bundan buyon matnda xaridor deb yuritiladi) elektron tijorat ishtirokchilaridir.
Elektron tijorat sohasidagi sotuvchilar quyidagilardan iborat:
elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) chakana va (yoki) ulgurji sotish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar;
elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) chakana sotish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar.
Elektron tijoratda ishtirok etish, agar qonunda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, elektron tijorat ishtirokchisiga nisbatan axborot tizimlaridan foydalanmagan holda amalga oshiriladigan oʻz tadbirkorlik faoliyatiga taalluqli qoʻshimcha talablar yoki cheklovlar belgilanishi uchun asos boʻlishi mumkin emas.
9-modda. Sotuvchining huquq va majburiyatlari
Sotuvchi quyidagi huquqlarga ega:
elektron tijorat sohasidagi ishlab turgan axborot tizimlariga ofertani joylashtirish (taklif etish);
oʻz elektron savdo maydonchasini va unda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) bevosita sotishni tashkil etish;
elektron tijoratdagi shartnomalarni (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) tuzish yoʻli bilan tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish;
elektron hujjatlarni va elektron xabarlarni elektron tijorat operatorlariga saqlash uchun topshirish.
Sotuvchi:
qonunchilik talablariga rioya etishi;
tovarlar (ishlar, xizmatlar), ularni ishlab chiqaruvchilar, shuningdek tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olishga taalluqli boshqa qoidalar toʻgʻrisidagi toʻliq axborotni taqdim etishi;
elektron hujjatlarning va elektron xabarlarning qonunchilikka muvofiq saqlanishini taʼminlashi;
qonunchilikka muvofiq elektron tijoratni amalga oshirish chogʻida muomaladan olib qoʻyilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotishni amalga oshirmasligi;
elektron tijorat sohasidagi standartlar, normalar va qoidalarga rioya etishi shart.
Sotuvchi elektron tijoratni davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran, faoliyatning litsenziyalanadigan turlarini amalga oshirgan yoki faoliyatni (harakatlarni) ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar asosida yoxud xabardor qilish tartibida amalga oshirgan taqdirda esa qonunchilikda belgilangan litsenziyalash tartibiga, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillariga muvofiq amalga oshirish huquqiga ega.
Sotuvchi qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
10-modda. Xaridorning huquq va majburiyatlari
Xaridor quyidagi huquqlarga ega:
shartnomalar tuzish orqali tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olish;
tovarlar (ishlar, xizmatlar), ishlab chiqaruvchi va tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olishning boshqa shartlari toʻgʻrisida toʻliq axborot olish;
elektron tijorat sohasida amalga oshiriladigan operatsiyalarda ishtirok etish uchun shartlarning tengligini talab qilish;
oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini talab qilish.
Xaridor:
shartnoma tuzish toʻgʻrisidagi taklif qabul qilinganidan keyin shartnoma tuzish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni va maʼlumotlarni taqdim etishi;
toʻlov tizimlari operatorlariga toʻlovlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni qonunchilikka muvofiq taqdim etishi shart.
Xaridor qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
11-modda. Elektron tijorat operatorlari
Elektron tijorat operatorlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
telekommunikatsiya tarmoqlari operatorlari va provayderlari;
elektron savdo maydonchalari operatorlari;
toʻlovga oid xizmatlarni yetkazib beruvchilar;
elektron tijorat subyektlarining elektron hujjatlarini va elektron xabarlarini saqlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxslar.
Elektron tijorat operatorlari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa yuridik shaxslar ham kiritilishi mumkin.
12-modda. Elektron tijorat operatorlarining huquq va majburiyatlari
Elektron tijorat operatorlari quyidagi huquqlarga ega:
elektron tijorat sohasidagi xizmatlarni shartnoma asosida oʻz vakolatlari doirasida koʻrsatish;
elektron tijorat subyektlariga koʻrsatiladigan xizmatlarning shartlarini belgilash;
elektron hujjatlarni va elektron xabarlarni boshqa elektron tijorat operatorlariga saqlash uchun topshirish.
Elektron tijorat operatorlari:
qonunchilik talablariga rioya etishi;
oʻz axborot tizimlarining uzluksiz ishlashini taʼminlash boʻyicha choralar koʻrishi;
elektron tijorat sohasidagi standartlarga, normalarga va qoidalarga rioya etishi;
oʻzining toʻliq nomi, tashkiliy-huquqiy shakli, litsenziyalari, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlari, koʻrsatiladigan xizmatlari, ularni koʻrsatish shartlari va qiymati (tariflari) toʻgʻrisidagi axborotni elektron tijorat subyektlariga oshkor etishi;
elektron hujjatlarning va elektron xabarlarning mazmunini hamda ulardan foydalanish tartibini oʻzgartirmasligi (bundan elektron tijorat subyektlari tomonidan tuzilgan shartnomalarda nazarda tutilgan hollar mustasno);
elektron hujjatlarni, elektron xabarlarni hamda shaxsga doir maʼlumotlarni ruxsatsiz foydalanishdan himoya qilishga doir chora-tadbirlarni taʼminlashi;
elektron hujjatlarni, elektron xabarlarni yoki ularning koʻchirma nusxalarini, shu jumladan ulardagi axborotni uchinchi shaxslarga topshirmasligi (bundan qonunchilikda yoki shartnomalarda nazarda tutilgan hollar mustasno) shart.
Elektron tijorat operatori tomonidan xizmatlar koʻrsatish shartlari va qoidalari ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmasligi kerak.
Elektron tijorat subyektlarining elektron tijorat operatoriga topshirilayotgan elektron hujjatlarining va elektron xabarlarining mazmuni bilan bogʻliq boʻlgan huquqiy oqibatlar uchun elektron tijorat operatori javobgar boʻlmaydi.
Elektron tijorat operatori qonunchilikka hamda shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
13-modda. Elektron savdo maydonchasi operatorining huquq va majburiyatlari
Elektron savdo maydonchasi operatori ushbu Qonun 12-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan elektron tijorat operatori huquqlaridan tashqari quyidagi huquqlarga ham ega:
oʻz elektron savdo maydonchasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotishni bevosita, mustaqil ravishda amalga oshirish;
faoliyatning litsenziyalanadigan turlarini amalga oshirayotgan yoki faoliyatni (harakatlarni) ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar asosida yoxud xabardor qilish tartibida amalga oshirayotgan sotuvchilarning tegishli litsenziyalarini yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarini yoxud xabarnomalarini tekshirish.
Elektron savdo maydonchasi operatori ushbu Qonun 12-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan elektron tijorat operatori majburiyatlaridan tashqari:
qonunchilikka muvofiq muomaladan olib qoʻyilgan yoki muomalasi cheklangan tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) realizatsiya qilinishiga barham berilishi boʻyicha choralar koʻrishi;
savdo maydonchasiga xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi kelishuvni va elektron savdo maydonchasida savdo qilish qoidalarini muntazam ravishda elektron savdo maydonchasida aks ettirishi;
elektron tijorat ishtirokchilari xizmat koʻrsatishga va savdoni amalga oshirishga doir shartnoma shartlari bilan tanishib chiqa olishini, shuningdek ularning toʻliq tarzda joylashtirilishini taʼminlash uchun texnik choralar koʻrishi ham shart.
Agar elektron savdo maydonchasining operatori elektron tijorat sohasidagi oʻz faoliyatini toʻxtatib turmoqchi boʻlsa yoki xizmat koʻrsatish qoidalariga oʻzgartishlar kiritmoqchi boʻlsa, bu haqda kamida oʻttiz kun oldin tegishli savdo maydonchasida eʼlon berishi kerak (bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno).
4-bob. Elektron tijoratda shartnomalar tuzish tartibi
14-modda. Shartnomalar tuzishga doir umumiy talablar
Elektron tijoratda tuziladigan shartnomalar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi , ushbu Qonun va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjati talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Elektron tijoratda shartnoma taraflar oʻrtasida shartnomaning shartlarini elektron hujjatlar va (yoki) xabarlarni tasdiqlash yoʻli bilan kelishish orqali elektron hujjat shaklida rasmiylashtiriladi.
Elektron tijoratda hujjatlarni shakllantirish taraflarning kelishuviga koʻra amalga oshiriladi.
Shartnoma qonunchilikda belgilangan, shartnomani tuzish va bajarish bilan bogʻliq boʻlgan hujjatlarning mazmuniga va shakliga oid talablarga mos boʻlishi kerak.
Elektron tijorat operatorlariga yoki sotuvchilariga shartnoma taraflarini identifikatsiya qilish imkonini beradigan, tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish chogʻida axborot tizimlari orqali shakllantirilgan elektron tarzdagi cheklar, kvitansiyalar, xabarlar va boshqa hujjatlar tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotib olinganligini tasdiqlaydigan qogʻozdagi shunga oʻxshash hujjatlarga tenglashtiriladi.
Shartnomalarni tuzish chogʻida qonunchilikda yoki taraflarning kelishuvida hujjatni oʻz qoʻli bilan imzolash talab qilingan hollarda elektron hujjat, agar shartnoma tarafi tomonidan elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash tartib-taomili bajarilsa, imzolangan deb hisoblanadi.
Elektron tijoratdagi hujjatda hujjatni imzolagan shaxsning roziligini ifodalaydigan hamda uni identifikatsiya va autentifikatsiya qilish imkonini beradigan elektron tasdiqlash usullari (“SMS”, “Face-ID” va boshqalar) ham imzo sifatida tan olinadi.
15-modda. Elektron tijoratdagi elektron hujjatlarning va elektron xabarlarning yuridik kuchi
Elektron tijoratdagi elektron hujjatlar, shuningdek elektron shaklda qayd etilgan, oʻz yuboruvchisini identifikatsiya qilish imkonini beradigan axborot (bundan buyon matnda elektron xabarlar deb yuritiladi) qogʻozda rasmiylashtirilgan va oʻz qoʻli bilan imzolangan hujjatlarga tenglashtiriladi hamda ulardan shartnoma tuzilganligining dalili sifatida foydalanilishi mumkin.
Shartnoma faqat axborot tizimlaridan foydalanilgan holda tuzilganligiga asoslanib, haqiqiy emas deb topilishi mumkin emas.
Elektron tijorat ishtirokchisining ofertani qabul qilganligi toʻgʻrisidagi javobi (aksept) elektron hujjat yoki elektron xabar tarzida yoxud ofertadagi shartlarni bajarish boʻyicha harakatlarni bajarish yoʻli bilan amalga oshirilishi mumkin.
16-modda. Elektron tijoratda ofertaga doir talablar
Bir yoki bir necha muayyan shaxsga yoʻllangan, yetarli darajada aniq boʻlgan va taklif kiritgan shaxsning oʻzini taklifni qabul qiladigan, oʻziga taklif yoʻllangan shaxs bilan shartnoma tuzgan deb hisoblash niyatini ifoda etadigan taklif oferta deb eʼtirof etiladi.
Elektron tijoratda oferta elektron hujjat tarzida shakllantiriladi.
Elektron tijoratda oferta:
ofertani yuborgan shaxsning nomini (oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarning familiyasini, ismini, otasining ismini);
ofertani yuborgan shaxsning pochta va elektron manzilini, telefon raqamini;
qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, litsenziyaning yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni (litsenziyaning yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning raqamini, amal qilish muddatini, faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni berishni amalga oshiruvchi maxsus vakolatli organning nomini);
shartnomani tuzish tartibini, shuningdek akseptni yuborish va chaqirib olish tartibini;
shartnoma shartlarini kelishib olish chogʻida unga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish imkoniyati hamda tartibini;
tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish va ularga haq toʻlash shartlarini, shuningdek ular uchun taklif etilayotgan narxlarni (tariflarni);
hamma foydalanishi mumkin boʻlgan axborot resursida joylashtirilgan elektron hujjatga havola qilish yoʻli bilan shartnomaga kiritiladigan shartlarga doir koʻrsatmalarni oʻz ichiga olishi kerak.
Elektron tijoratda oferta qonunchilikka muvofiq boshqa axborotni ham oʻz ichiga olishi mumkin.
17-modda. Elektron tijoratda hujjatlarni saqlashning oʻziga xos xususiyatlari
Elektron tijoratda elektron hujjatlarni saqlash muddati shunday maqsad uchun moʻljallangan qogʻozdagi hujjat uchun belgilangan muddatdan kam boʻlmasligi kerak.
Quyidagilar elektron tijoratda elektron hujjatlarni va xabarlarni saqlash huquqiga ega:
elektron tijorat ishtirokchilari;
elektron tijorat operatorlari;
qonunchilikka muvofiq boshqa yuridik va jismoniy shaxslar.
18-modda. Elektron tijoratni amalga oshirish jarayonlari
Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, elektron tijorat ishtirokchilari oʻzaro kelishuvga koʻra quyidagilarni belgilashga haqli:
identifikatsiya qilish, elektron hujjat va xabar almashish tartibini;
shartnoma tuzishga doir harakatlarni amalga oshirish tartibini;
ofertani joylashtirish, yuborish va qabul qilish tartibini;
akseptni yuborish va akseptni chaqirib olish tartibini;
axborotning ishonchliligini tekshirish tartibini;
taraflarning axborot tizimlari dasturiy taʼminotidan foydalanish tartibini.
19-modda. Shartnomani tuzish tartibi
Shartnoma akseptni amalga oshirish yoʻli bilan:
elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash nazarda tutiladigan elektron hujjat tarzida;
elektron tijorat ishtirokchisining roziligi bildirilgan elektron xabar tarzida;
ofertada koʻrsatilgan shartlarni bajarishga doir harakatlarni bajarish orqali tuzilishi mumkin.
Shartnoma ofertani yuborgan elektron tijorat ishtirokchisi tomonidan ofertaning aksepti olingan paytdan eʼtiboran tuzilgan deb eʼtirof etiladi.
Shartnomani bajarish bilan bogʻliq hujjatlar elektron hujjat tarzida yoki qogʻozda rasmiylashtirilishi mumkin.
20-modda. Raqamli mahsulotlar boʻyicha shartnomalarni rasmiylashtirishning oʻziga xos xususiyatlari
Moddiy jismlarda tarqatiladigan raqamli mahsulotlarga doir shartnomalar boshqa tovarlarga oid shartnomalarga oʻxshash tarzda tasdiqlanadi.
Moddiy jismdan foydalanmagan holda, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻi orqali shaxsiy kompyuterga yoki mobil qurilmaga yuklash (yuklab olish) orqali tarqatiladigan, onlayn xizmatlardan foydalanish yoki ularga obuna boʻlish va boshqa usullar orqali tarqatiladigan raqamli mahsulotlarga doir shartnomalar:
cheklar, raqamli mahsulotga boʻlgan huquqni sotib olish toʻgʻrisidagi kvitansiyalar hamda shartnoma taraflarini identifikatsiya qilish imkonini beradigan, moddiy jismdan foydalanmagan holda tarqatish jarayonida axborot tizimlari orqali shakllantirilgan boshqa xabarlar;
xoʻjalik yurituvchi subyektning ichki hujjatlari (xoʻjalik yurituvchi subyekt masʼul shaxsining hisobotlari, bankdan olingan koʻchirmalar, buxgalteriya maʼlumotnomalari va boshqalar) bilan tasdiqlanadi.
Xoʻjalik yurituvchi subyektlar birlamchi hisobga olish hujjatini unga quyidagilarni ilova qilgan holda bir tomonlama tartibda rasmiylashtirishga haqli:
qoʻshilib olishga, ofertaga oid shartnomaning, litsenziya shartnomasining va boshqa shartnomaning elektron koʻchirma nusxalarini;
hisobvaraq-fakturaning (invoysning) yoki kontragentdan elektron xabar shaklida olingan boshqa hujjatning koʻchirma nusxalarini;
pul mablagʻlari kelib tushganligini va ularning toʻlanganligini tasdiqlovchi elektron hujjatlarni (elektron xabarlarni).
21-modda. Elektron tijoratda shartnomalar shartlarining oʻziga xos xususiyatlari
Shartnoma shartlari aniq, tushunarli shaklda davlat tilida shakllantirilishi kerak. Zarur boʻlganda ular davlat tili bilan bir vaqtda taraflar uchun qulay boʻlgan boshqa tillarda ham tuzilishi mumkin.
Shartnoma shartlarida quyidagilar nazarda tutilishi mumkin:
hujjatlarni tuzish usuli hamda elektron hujjatlarni (elektron xabarlarni) oʻzaro almashish tartibi;
hujjatni imzolagan shaxsni identifikatsiya qilish va shaxsini tasdiqlash imkonini beradigan usullarning ishonchliligini tekshirish tartibi;
shaxsga doir maʼlumotlardan va tarqatilishi cheklangan boshqa axborotdan foydalanish tartibi.
5-bob. Elektron tijorat sohasidagi hisob-kitoblar
22-modda. Elektron tijorat sohasida toʻlovlarni amalga oshirish usullari
Elektron tijorat sohasida toʻlovlar quyidagi usullar bilan amalga oshiriladi:
naqd pul mablagʻlari bilan — naqd pul mablagʻlari toʻlov vositasi tarzida virtual terminallar (“E-POS”) orqali qabul qilinganligini tasdiqlaydigan hujjatlarni hamda sotuvchi va sotilgan tovarlar (ishlar, xizmatlar) toʻgʻrisidagi axborotni oʻzida aks ettiradigan hujjatlarni xaridorga taqdim etish orqali;
pul mablagʻlarini bank hisobvaragʻidan oʻtkazish orqali — pul mablagʻlarini bank hisobvaragʻidan (shu jumladan bank kartalarining hisobvaragʻidan) oʻtkazish vositasida, shu jumladan shaxsiy kabinet (masofadan xizmat koʻrsatish tizimi) orqali yoki toʻlov tashkilotining tizimi orqali oʻtkazish vositasida;
elektron pullardan foydalangan holda — elektron pullar tizimida ochilgan elektron hamyondagi pul mablagʻlarini oʻtkazish vositasida.
23-modda. Elektron tijorat sohasida toʻlovlarni amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari
Elektron tijorat sohasidagi xoʻjalik yurituvchi subyektlarga tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishda elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi.
Tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) xoʻjalik yurituvchi subyektlarga realizatsiya qilish oʻzaro hisob-kitoblar toʻgʻrisidagi axborotni soliq organlariga onlayn rejimda uzatish imkonini beruvchi virtual kassadan majburiy foydalanish vositasida amalga oshiriladi.
Elektron tijorat sohasida toʻlovlarni elektron toʻlov vositalaridan foydalangan holda amalga oshirishda virtual kassaning elektron cheki xaridorga mablagʻlarni oluvchi koʻrsatilgan holda xaridorning abonent raqamiga yoki xaridor koʻrsatgan elektron pochta manziliga yoxud xaridorning shaxsiy kabinetiga yuborilishi kerak.
Elektron tijorat sohasida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berishga doir xizmatlar koʻrsatuvchi tadbirkorlik subyektlariga belgilangan tartibda keyinchalik inkassatsiya qilish sharti bilan uchinchi shaxslar (sotuvchilar) uchun toʻlovni qabul qilish huquqi beriladi.
24-modda. Pul mablagʻlarini deponentlash tizimi
Elektron tijorat sohasida pul mablagʻlarini deponentlash (bundan buyon matnda “eskrou” xizmati deb yuritiladi) xaridorning toʻlangan pul mablagʻlarini shartnomaga doir tegishli majburiyatlar toʻliq bajarilguniga qadar ushlab turish xizmatidir.
Savdo maydonchalarining operatorlari, toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar va tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxslar (bundan buyon matnda “eskrou” xizmatini koʻrsatuvchi deb yuritiladi) oʻz axborot tizimlariga yoki bank hisobvaraqlariga “eskrou” xizmatini joriy etishi mumkin.
Tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun xaridor tomonidan toʻlovni amalga oshirish chogʻida “eskrou” xizmatini koʻrsatuvchi toʻlangan pul mablagʻlarini xaridordan tovarlar (ishlar, xizmatlar) olinganligining tasdigʻi olinguniga qadar saqlash huquqiga ega.
“Eskrou” xizmatini joriy etishda tegishli shartnoma doirasida, agar tovar yetkazib berilmasa yoki tavsifga mos kelmasa, “eskrou” xizmatini koʻrsatuvchi pul mablagʻlarini xaridorga qaytaradi (asosli daʼvo mavjud boʻlganda) yoki, agar tovar xaridor tomonidan olingan va qabul qilingan boʻlsa, pul mablagʻlari sotuvchining hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.
Agar xaridor shartnoma boʻyicha majburiyatlarni bajarish muddati tugagach tovarlar (ishlar, xizmatlar) olinganligi faktini tasdiqlamasa yoki rad etmasa, pul mablagʻlari shartnomada nazarda tutilgan muddatda avtomatik ravishda sotuvchining hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.
“Eskrou” xizmatini koʻrsatuvchi “eskrou” xizmatini amalga oshirishda:
shartnomaning tegishli shartlari bajarilguniga qadar pul mablagʻlarini bankning alohida maxsus hisobvaragʻida saqlashi yoki ularning bank kartasida deponentlanishini taʼminlashi;
deponentlangan pul mablagʻlarining hisobga olinishini ularni elektron tijoratdagi muayyan shartnomalarga bogʻlagan holda taʼminlashi;
pul mablagʻlari deponentlanganligi faktiga va ular shartnoma taraflariga oʻtkazilganligi faktiga taalluqli axborotni taqdim etishi;
axborot tizimlaridan foydalanish qoidalarida va ofertada “eskrou” xizmatlarini taqdim etish shartlarini nazarda tutishi shart.
Elektron tijorat ishtirokchilarining deponentlangan pul mablagʻlari “eskrou” xizmatini koʻrsatuvchining mulki hisoblanmaydi va ulardan uning har qanday kontragent oldidagi, shu jumladan davlat oldidagi majburiyatlarni bajarish uchun foydalanilishi mumkin emas.
6-bob. Elektron tijorat sohasida tovarlarni yetkazib berishning, nuqsonli tovarni almashtirib berishning va (yoki) tovarning nuqsonlarini bartaraf etishning, shuningdek toʻlangan mablagʻlarni xaridorga qaytarishning oʻziga xos xususiyatlari
25-modda. Elektron tijoratda tovarlarni yetkazib berish
Agar shartnoma tovarni yetkazib berish sharti bilan tuzilgan boʻlsa, sotuvchi tovarni xaridor tomonidan koʻrsatilgan joyga shartnomada belgilangan muddatlarda yetkazib berishi shart.
Tovarlarni shartnomada koʻrsatilgan joyga yetkazib berish uchun sotuvchi:
yetkazib berishni oʻziga tegishli boʻlgan transport vositasida mustaqil ravishda amalga oshirishi (bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno);
tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish xizmatlarini koʻrsatish huquqiga ega boʻlgan yetkazib berish xizmatlaridan foydalanishi;
yetkazib berishning qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa usullaridan foydalanishi mumkin.
Qonunchilikka muvofiq yuk xatini rasmiylashtirish talab etiladigan hollarda elektron tijoratda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) yetkazib berish faqat elektron tarzda shakllantirilgan yuk xati boʻyicha amalga oshiriladi.
Agar shartnomada tovarni yetkazib berish muddati koʻrsatilmagan boʻlsa va mazkur muddatni aniqlash mumkin boʻlmasa, tovar xaridor tomonidan aksept qabul qilingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kundan oshmaydigan muddatda yetkazib berilishi kerak.
Sotuvchi tomonidan tovarni xaridorga yetkazib berish muddatlari buzilgan taqdirda, sotuvchi qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Agar shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, sotuvchi xaridorga tovarni yetkazib berishi va bir vaqtning oʻzida qonunchilikda nazarda tutilgan tegishli hujjatlarni (texnik pasportni, sifat sertifikatini, qoʻllashga doir yoʻriqnomani) taqdim etishi shart.
Agar qonunchilikda yoki shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, tovar xaridorga yoki shartnoma tuzilganligi yoxud tovarni yetkazib berish rasmiylashtirilganligi toʻgʻrisida guvohlik beradigan kvitansiyani yoki boshqa hujjatni taqdim etgan har qanday shaxsga topshirilgan paytdan eʼtiboran chakana oldi-sotdi shartnomasi sotuvchi tomonidan bajarilgan deb hisoblanadi.
26-modda. Elektron tijoratda nuqsonli tovarni almashtirib berish va (yoki) tovarning nuqsonlarini bartaraf etish
Shartnoma bekor qilinganda sotuvchi xaridorga tovarni qaytarib berish amalga oshiriladigan joy toʻgʻrisida xabar berishi kerak.
Tovarni namuna va (yoki) uning tavsifi boʻyicha realizatsiya qilish chogʻida sotuvchi namunaga va (yoki) tavsifga muvofiq boʻlgan tovarni taqdim etishi, shuningdek xaridorga tovarni qabul qilib olishi chogʻida uning butligini, yaroqliligini va isteʼmol xususiyatlari toʻliq saqlanganligini tekshirish imkoniyatini berishi shart.
Tovar namunaga va (yoki) tavsifga muvofiq boʻlmagan hollarda, xaridor uni almashtirishni yoki pul summasini qaytarishni talab qilish huquqiga ega.
Xaridorning aybisiz yetkazilgan shikastlantirishlar, shuningdek tovarni koʻzdan kechirish va uni tekshirib koʻrish maqsadida oʻrovini ochish sababli tovar qiymatining pasayishi xaridorni shartnomani bekor qilish huquqidan mahrum etmaydi.
Agar tovardan foydalanilmagan, u shikastlanmagan, oʻrovi bilan qaytarilgan boʻlsa, uning isteʼmol xususiyatlari saqlangan va mazkur tovar shu sotuvchidan sotib olganligini tasdiqlovchi asoslar mavjud boʻlsa, xaridorning tovarni almashtirib berish yoxud qaytarib olish haqidagi talabi qanoatlantirilishi lozim.
Xaridor tovarning ishlab chiqarilishiga, tuzilishiga, tarkibiga doir nuqsonlarni yoki boshqa nuqsonlarni aniqlagan taqdirda, sotuvchi uni ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovarga yetti kunlik muddatda, tovar sifatini sotuvchi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirish zarur boʻlganda esa xaridor talab qoʻygan paytdan eʼtiboran yigirma kun ichida almashtirib berishi shart.
Ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovar mavjud boʻlmagan taqdirda, xaridorning almashtirib berish toʻgʻrisidagi talabi eʼtiroz bildirilgan paytdan eʼtiboran bir oy ichida qanoatlantirilishi lozim.
Agar ayni shunday markali (modelli, artikulli) tovar mavjud boʻlmasa, shartnoma bekor qilinib, koʻrilgan zararning oʻrni sotuvchi tomonidan xaridorga eʼtiroz bildirilgan paytdan eʼtiboran bir oy ichida qoplanishi lozim.
Xaridorning roziligiga koʻra, sotuvchi nuqsonli tovarni boshqa markali (modelli, artikulli) shunday tovarga almashtirib berib, xarid narxini tegishincha qayta hisob-kitob qilishi shart.
27-modda. Elektron tijoratda toʻlangan mablagʻlarni xaridorga qaytarishning oʻziga xos xususiyatlari
Agar shartnoma taraflarining kelishuvida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, xaridor tomonidan toʻlangan pul summasini unga qaytarish tovar uchun haq toʻlash qanday shaklda amalga oshirilgan boʻlsa, xuddi shunday shaklda amalga oshiriladi.
Shartnomaga muvofiq xaridor tomonidan toʻlangan pul summasini qaytarish bilan bogʻliq xarajatlar sotuvchining zimmasiga yuklatiladi.
Agar shartnoma bekor qilinganidan keyin xaridor toʻlagan pul summasi shartnomada belgilangan muddat ichida sotuvchi tomonidan xaridorga qaytarilmasa, sotuvchi xaridorga shartnomada belgilangan muddatlardan ortiq har bir kechiktirilgan kun uchun qaytarilishi lozim boʻlgan pul summasining bir foizi miqdorida neustoyka (penya) toʻlaydi. Bunda neustoykaning (penyaning) miqdori qaytarilishi lozim boʻlgan pul summasidan oshib ketishi mumkin emas. Neustoyka (penya) toʻlanganligi sotuvchini shartnoma bekor qilinishi munosabati bilan yuzaga keladigan majburiyatlardan ozod etmaydi.
7-bob. Yakunlovchi qoidalar
28-modda. Nizolarni hal etish
Elektron tijorat sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
29-modda. Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
30-modda. Ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 29-aprelda qabul qilingan “Elektron tijorat toʻgʻrisida”gi 613-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 82-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2004-yil 29-aprelda qabul qilingan “Elektron tijorat toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 614-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 83-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 22-mayda qabul qilingan “Elektron tijorat toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-385-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 5, 178-modda);
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 30-dekabrda qabul qilingan “Soliq maʼmuriyatchiligi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-455-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 12, 773-modda) 4-moddasi ;
5) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 158-moddasi .
31-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
32-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
33-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 29-sentabr,
OʻRQ-792-son
Закон Республики Узбекистан
Об электронной коммерции
Принят Законодательной палатой 21 июня 2022 года Одобрен Сенатом 13 сентября 2022 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель и сфера применения настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области электронной коммерции.
Действие настоящего Закона не распространяется на:
государственные закупки товаров (работ, услуг), осуществляемые в соответствии с законодательством о государственных закупках;
сделки, совершаемые на биржах, имеющих лицензии для биржевой деятельности.
Статья 2. Законодательство об электронной коммерции
Законодательство об электронной коммерции состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об электронной коммерции, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
цифровые продукты — электронные копии объектов интеллектуальной собственности (цифровые товары), а также совершение в электронной информационной среде определенных действий или осуществление определенной деятельности, не имеющей вещественного результата, в том числе услуги по приобретению и подписке на услуги «облачных технологий» (цифровые услуги);
электронная торговая площадка — информационная система, позволяющая осуществлять куплю-продажу товаров (работ, услуг) дистанционно;
оператор электронной торговой площадки — юридическое лицо, оказывающее услуги электронной торговой площадки участникам электронной коммерции;
электронная коммерция — купля-продажа товаров (работ, услуг) в соответствии с договором, заключенным через электронную торговую площадку с использованием информационных систем в рамках предпринимательской деятельности;
оператор электронной коммерции — юридическое лицо, оказывающее услуги, связанные с оборотом электронных документов и электронных сообщений в электронной коммерции;
субъекты электронной коммерции — участники электронной коммерции и (или) операторы электронной коммерции.
Статья 4. Основные принципы электронной коммерции
Основными принципами электронной коммерции являются:
свобода осуществления предпринимательской деятельности в области электронной коммерции;
добровольность заключения договоров в электронной коммерции;
равенство условий участия в электронной коммерции;
защита прав и законных интересов субъектов электронной коммерции;
обеспечение надлежащего качества товаров (работ, услуг);
открытость и прозрачность процессов в электронной коммерции;
обеспечение информационной безопасности в электронной коммерции.
Глава 2. Государственное регулирование в области электронной коммерции
Статья 5. Основные направления государственной политики в области электронной коммерции
Основными направлениями государственной политики в области электронной коммерции являются:
поддержка и стимулирование предпринимательской деятельности, осуществляемой в области электронной коммерции;
создание условий для привлечения инвестиций, современных технологий и оборудования в предпринимательскую деятельность, осуществляемую в области электронной коммерции;
создание благоприятной среды для развития электронной коммерции, формирование необходимой технической и логистической инфраструктуры;
обеспечение защиты прав и законных интересов субъектов электронной коммерции;
создание необходимых условий для конкурентной среды в области электронной коммерции;
обеспечение субъектов предпринимательской деятельности правовой, экономической, статистической, производственно-технологической, научно-технической и иной информацией, необходимой для их деятельности в области электронной коммерции;
стимулирование научно-технических исследований, подготовка, переподготовка кадров в области электронной коммерции и повышение их квалификации;
осуществление международного сотрудничества в области электронной коммерции.
Статья 6. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области электронной коммерции
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области электронной коммерции;
утверждает и реализует государственные программы в области электронной коммерции;
координирует деятельность государственных органов в области электронной коммерции;
принимает в рамках своих полномочий нормативно-правовые акты в области электронной коммерции;
утверждает перечень товаров (работ, услуг), изъятых из оборота или ограниченных в обороте при реализации в электронной коммерции;
обеспечивает международное сотрудничество в области электронной коммерции.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 7. Полномочия Национального агентства перспективных проектов Республики Узбекистан в области электронной коммерции
Уполномоченным государственным органом в области электронной коммерции является Национальное агентство перспективных проектов Республики Узбекистан (далее — уполномоченный государственный орган).
Уполномоченный государственный орган:
осуществляет регулирование в области электронной коммерции и реализует государственную политику в данной области;
участвует в формировании и реализации государственных программ в области электронной коммерции;
совместно с другими заинтересованными государственными органами и иными организациями в пределах своей компетенции разрабатывает и утверждает стандарты, нормы и правила в области электронной коммерции;
разрабатывает предложения по созданию условий для развития электронной коммерции;
принимает меры по защите прав и законных интересов субъектов электронной коммерции;
участвует в совершенствовании и обеспечении реализации законодательства об электронной коммерции;
организует исследования в области электронной коммерции и мониторинг исполнения требований нормативно-правовых актов в данной области;
оказывает поддержку во внедрении информационных систем и ресурсов в область электронной коммерции;
оказывает содействие в развитии логистической инфраструктуры, обслуживающей субъектов электронной коммерции;
совместно с заинтересованными организациями участвует во внедрении эффективных методов и систем электронных платежей в области электронной коммерции;
организует продвижение и популяризацию электронной коммерции среди населения и субъектов предпринимательства.
Уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Глава 3. Субъекты электронной коммерции
Статья 8. Участники электронной коммерции
Участниками электронной коммерции являются юридические или физические лица, участвующие в электронной коммерции в качестве продавца товаров, поставщика услуг или исполнителя работ, (далее — продавец), а также юридические или физические лица, участвующие в электронной коммерции в качестве покупателя, потребителя товаров (работ, услуг) (далее — покупатель).
Продавцами в области электронной коммерции являются:
юридические лица и индивидуальные предприниматели, осуществляющие деятельность по оптовой и (или) розничной продаже товаров (работ, услуг) на электронной торговой площадке;
самозанятые лица, осуществляющие деятельность по розничной продаже товаров (работ, услуг) на электронной торговой площадке.
Участие в электронной коммерции не может являться основанием для установления в отношении ее участника дополнительных требований или ограничений, по отношению к его предпринимательской деятельности, осуществляемой без использования информационных систем, если иное не установлено законом.
Статья 9. Права и обязанности продавца
Продавец имеет право:
размещать (предлагать) оферту в информационных системах, функционирующих в области электронной коммерции;
организовать собственную электронную торговую площадку и непосредственную продажу товаров (работ, услуг) на ней;
реализовывать товары (работы, услуги) путем заключения договоров в электронной коммерции (далее — договор);
передавать на хранение операторам электронной коммерции электронные документы и электронные сообщения.
Продавец обязан:
соблюдать требования законодательства;
предоставлять полную информацию о товарах (работах, услугах), об их производителях, а также прочих положениях, касающихся приобретения товаров (работ, услуг);
обеспечивать хранение электронных документов и электронных сообщений в соответствии с законодательством;
не осуществлять продажу товаров (работ, услуг), изъятых из оборота или ограниченных в обороте, при осуществлении электронной коммерции в соответствии с законодательством;
соблюдать стандарты, нормы и правила в области электронной коммерции.
Продавец имеет право осуществлять электронную коммерцию с момента государственной регистрации, а в случае осуществления лицензируемых видов деятельности либо осуществления деятельности (действий) на основании документов разрешительного характера или в уведомительном порядке — в соответствии с установленным законодательством порядком лицензирования, разрешительными и уведомительным процедурами.
Продавец может иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством и договором.
Статья 10. Права и обязанности покупателя
Покупатель имеет право:
приобретать товары (работы, услуги) путем заключения договоров;
получать полную информацию о товарах (работах, услугах), производителе и иных условиях приобретения товаров (работ, услуг);
требовать равенства условий для участия в осуществляемых операциях в области электронной коммерции;
требовать защиты своих прав и законных интересов.
Покупатель обязан:
представить документы и сведения, необходимые для заключения договора, после принятия предложения о заключении договора;
предоставлять операторам платежных систем информацию, необходимую для осуществления платежей, в соответствии с законодательством.
Покупатель может иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством и договором.
Статья 11. Операторы электронной коммерции
К операторам электронной коммерции относятся:
провайдеры и операторы сетей телекоммуникации;
операторы электронных торговых площадок;
поставщики платежных услуг;
юридические лица, оказывающие услуги по хранению электронных документов и электронных сообщений субъектов электронной коммерции.
К операторам электронной коммерции могут быть отнесены и иные юридические лица в соответствии с законодательством.
Статья 12. Права и обязанности операторов электронной коммерции
Операторы электронной коммерции имеют право:
оказывать на договорной основе услуги в области электронной коммерции в пределах своих полномочий;
определять условия оказываемых услуг субъектам электронной коммерции;
передавать электронные документы и электронные сообщения на хранение другим операторам электронной коммерции.
Операторы электронной коммерции обязаны:
соблюдать требования законодательства;
принимать меры по обеспечению бесперебойной работы своих информационных систем;
соблюдать стандарты, нормы и правила в области электронной коммерции;
раскрывать субъектам электронной коммерции информацию о своих полном наименовании, организационно-правовой форме, лицензиях, документах разрешительного характера, оказываемых услугах, условиях их оказания и стоимости (тарифах);
не изменять содержание и порядок использования электронных документов и электронных сообщений (за исключением случаев, предусмотренных договорами, заключенными субъектами электронной коммерции);
обеспечивать меры по защите электронных документов, электронных сообщений и персональных данных от несанкционированного использования;
не передавать электронные документы, электронные сообщения или их копии, в том числе информацию, содержащуюся в них, третьим лицам (за исключением случаев, предусмотренных законодательством или договорами).
Условия и правила предоставления услуг оператором электронной коммерции не должны противоречить настоящему Закону и иным актам законодательства.
Оператор электронной коммерции не несет ответственность за правовые последствия, связанные с содержанием передаваемых ему электронных документов и электронных сообщений субъектов электронной коммерции.
Оператор электронной коммерции может иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством и договором.
Статья 13. Права и обязанности оператора электронной торговой площадки
Оператор электронной торговой площадки, помимо прав оператора электронной коммерции, указанных в части первой статьи 12 настоящего Закона, также имеет право:
осуществлять непосредственно самостоятельную продажу товаров (работ, услуг) на своей торговой площадке;
проверять соответствующие лицензии, документы разрешительного характера или уведомления продавцов, осуществляющих лицензируемые виды деятельности или осуществляющих деятельность (действия) на основании документов разрешительного характера или в уведомительном порядке.
Оператор электронной торговой площадки, помимо обязанностей оператора электронной коммерции, указанных в части второй статьи 12 настоящего Закона, также обязан:
принимать меры по пресечению реализации товаров (работ, услуг), изъятых из оборота или ограниченных в обороте, в соответствии с законодательством;
регулярно отображать на электронной торговой площадке соглашение об обслуживании торговой площадки и правила торговли на электронной торговой площадке;
принимать технические меры для обеспечения возможности ознакомления участниками электронной коммерции с условиями договора на обслуживание и осуществление торговли, а также их размещения в полном виде.
Если оператор электронной торговой площадки намерен приостановить свою деятельность в области электронной коммерции или внести изменения в правила обслуживания, он должен не менее чем за тридцать дней объявить об этом на соответствующей торговой площадке (за исключением случаев, предусмотренных законодательством).
Глава 4. Порядок заключения договоров в электронной коммерции
Статья 14. Общие требования к заключению договоров
Договоры, заключаемые в электронной коммерции, должны соответствовать требованиям Гражданского кодекса Республики Узбекистан, настоящего Закона и иных актов законодательства Республики Узбекистан.
Договор в электронной коммерции оформляется посредством согласования условий договора путем утверждения электронными документами и (или) электронными сообщениями между сторонами в форме электронного документа.
Формирование документов в электронной коммерции осуществляется по соглашению сторон.
Договор должен соответствовать установленным законодательством требованиям к содержанию и форме документов, связанных с заключением и исполнением договора.
Чеки, квитанции, сообщения и иные документы в электронном виде, позволяющие операторам или продавцам электронной коммерции идентифицировать стороны договора, сформированные информационными системами при реализации товаров (работ, услуг), приравниваются к аналогичным документам в бумажном виде, подтверждающим приобретение товаров (работ, услуг).
При заключении договоров, в случаях, когда законодательство или соглашение сторон требует собственноручно подписать документ, электронный документ считается подписанным, если стороной договора выполнена процедура подтверждения электронной цифровой подписью.
В документе в электронной коммерции в качестве подписи также признаются методы электронного подтверждения («SMS», «Face-ID» и другие), выражающие согласие и позволяющие идентифицировать и аутентифицировать лицо, подписавшее документ.
Статья 15. Юридическая сила электронных документов и электронных сообщений в электронной коммерции
Электронные документы в электронной коммерции, а также информация, зафиксированная в электронной форме, позволяющая идентифицировать ее отправителя (далее — электронные сообщения), приравниваются к документам, оформленным на бумажном носителе и подписанным собственноручно, и могут быть использованы в качестве доказательства заключения договора.
Договор не может быть признан недействительным только на том основании, что он заключен с использованием информационных систем.
Ответ участника электронной коммерции о принятии оферты (акцепт) может осуществляться в виде электронного документа или электронного сообщения либо путем совершения действий по выполнению условий, содержащихся в оферте.
Статья 16. Требования к оферте в электронной коммерции
Офертой признается адресованное одному или нескольким конкретным лицам предложение, которое достаточно определенно и выражает намерение лица, сделавшего предложение, считать себя заключившим договор с адресатом, которым будет принято предложение.
В электронной коммерции оферта формируется в виде электронного документа.
Оферта в электронной коммерции должна содержать:
наименование (фамилию, имя, отчество самозанятого лица) лица, направившего оферту;
почтовый и электронный адрес, номер телефона лица, направившего оферту;
в случаях, предусмотренных законодательством, сведения о наличии лицензии или документа разрешительного характера (номер лицензии или документа разрешительного характера, срок действия, наименование специально уполномоченного органа, осуществляющего лицензирование отдельных видов деятельности или выдачу документа разрешительного характера);
порядок заключения договора, а также порядок отправки и отзыва акцепта;
возможность и порядок внесения изменений и дополнений в договор при согласовании его условий;
условия поставки и оплаты товаров (работ, услуг), а также предлагаемые цены (тарифы) на них;
указания на условия, включаемые в договор путем ссылки на электронный документ, размещенный в общедоступном информационном ресурсе.
Оферта в электронной коммерции может содержать и иную информацию в соответствии с законодательством.
Статья 17. Особенности хранения документов в электронной коммерции
Срок хранения электронных документов в электронной коммерции должен быть не менее срока, установленного для документа на бумажном носителе аналогичного назначения.
Право на хранение электронных документов и электронных сообщений в электронной коммерции имеют:
участники электронной коммерции;
операторы электронной коммерции;
иные юридические и физические лица в соответствии с законодательством.
Статья 18. Процессы осуществления электронной коммерции
Участники электронной коммерции по взаимному соглашению, если иное не установлено законодательством, вправе устанавливать:
порядок идентификации, обмена электронным документом и электронным сообщением;
порядок совершения действий по заключению договора;
порядок размещения, направления и принятия оферты;
порядок направления акцепта и отзыва акцепта;
порядок проверки достоверности информации;
порядок использования сторонами программного обеспечения информационных систем.
Статья 19. Порядок заключения договора
Договор может заключаться путем осуществления акцепта:
в виде электронного документа, предусматривающего подтверждение электронной цифровой подписью;
в виде электронного сообщения, в котором выражается согласие участника электронной коммерции;
совершением действий по выполнению условий, указанных в оферте.
Договор признается заключенным с момента получения акцепта на оферту участником электронной коммерции, направившим оферту.
Документы, связанные с исполнением договора, могут быть оформлены в виде электронного документа или на бумажном носителе.
Статья 20. Особенности оформления договоров по цифровым продуктам
Договора по цифровым продуктам, распространяемым на физических носителях, подтверждаются аналогично договорам с иными товарами.
Договора по цифровым продуктам, распространяемым без использования физического носителя, в том числе путем их загрузки (скачивания) через всемирную информационную сеть Интернет на персональный компьютер или мобильное устройство, доступом или подпиской на онлайн-сервисы и иными способами, подтверждаются:
чеками, квитанциями о приобретении права на цифровой продукт и иными сообщениями позволяющими идентифицировать стороны договора, сформированными информационными системами в ходе распространения без использования физического носителя;
внутренними документами хозяйствующего субъекта (отчеты ответственного лица хозяйствующего субъекта, выписки из банка, бухгалтерские справки и другие).
Хозяйствующие субъекты вправе оформлять первичный учетный документ в одностороннем порядке с приложением к нему:
электронных копий договора присоединения, оферты, лицензионного и иного договора;
копии счета-фактуры (инвойса) или иного документа, полученного от контрагента в виде электронного сообщения;
электронных документов (электронных сообщений), подтверждающих поступление денежных средств и их выплату.
Статья 21. Особенности условий договоров в электронной коммерции
Условия договора должны быть сформулированы в конкретной, понятной форме на государственном языке. При необходимости они могут быть составлены на иных удобных для сторон языках одновременно с государственным языком.
Условия договора могут предусматривать:
способ составления документов и порядок взаимного обмена электронными документами (электронными сообщениями);
порядок проверки достоверности методов, позволяющих идентифицировать и удостоверить личность лица, подписавшего документ;
порядок использования персональных данных и иной информации, ограниченной к распространению.
Глава 5. Расчеты в области электронной коммерции
Статья 22. Способы осуществления платежей в области электронной коммерции
Платежи в области электронной коммерции осуществляются следующими способами:
наличными денежными средствами — предоставлением покупателю подтверждающих документов о приеме наличных денежных средств в виде платежного инструмента через виртуальные терминалы («E-POS») и документов, отражающих в себе информацию о продавце и реализованных товарах (работах, услугах);
переводом денежных средств с банковского счета — посредством перевода денежных средств с банковского счета (в том числе счета банковских карт), в том числе через персональный кабинет (систему дистанционного обслуживания) или через систему платежной организации;
с использованием электронных денег — посредством перевода средств электронного кошелька, открытого в системе электронных денег.
Статья 23. Особенности осуществления платежей в области электронной коммерции
При реализации товаров (работ, услуг) хозяйствующим субъектам в области электронной коммерции оформляется электронная счет-фактура.
Реализация товаров (работ, услуг) хозяйствующим субъектам осуществляется посредством обязательного использования виртуальной кассы, позволяющей в режиме онлайн передавать информацию о взаиморасчетах в налоговые органы.
При осуществлении платежей с использованием электронных платежных инструментов в области электронной коммерции электронный чек виртуальной кассы должен быть направлен покупателю с указанием получателя на абонентский номер покупателя или на указанный покупателем адрес электронной почты либо в личный кабинет покупателя.
Субъектам предпринимательства, оказывающим услуги по доставке товаров (работ, услуг) в области электронной коммерции, предоставляется право принимать оплату за третьих лиц (продавцов), с последующим инкассированием в установленном порядке.
Статья 24. Система депонирования денежных средств
Депонирование денежных средств в области электронной коммерции (далее — услуга «эскроу») является услугой по удержанию уплаченных денежных средств покупателя до полного исполнения соответствующих обязательств по договору.
Операторы торговых площадок, поставщики платежных услуг и юридические лица, оказывающие услуги по доставке товаров (работ, услуг) (далее — поставщик услуги «эскроу»), могут внедрить услугу «эскроу» в своих информационных системах или на банковских счетах.
При осуществлении покупателем оплаты товаров (работ, услуг) поставщик услуги «эскроу» имеет право хранить уплаченные денежные средства до получения подтверждения от покупателя факта получения товаров (работ, услуг).
При внедрении услуги «эскроу» в рамках соответствующего договора, если товар не доставлен или не соответствует описанию, поставщик услуги «эскроу» возвращает денежные средства покупателю (при наличии обоснованной претензии), или, если товар получен и принят покупателем, денежные средства переводятся на счет продавца.
В случае если покупатель по окончании срока исполнения обязательств по договору не подтверждает или не опровергает факт получения товаров (услуг, работ), денежные средства переводятся на счет продавца автоматически в срок, предусмотренный договором.
При осуществлении услуги «эскроу» поставщик услуги «эскроу» обязан:
хранить денежные средства на отдельном специальном счете в банке до выполнения соответствующих условий договора или обеспечить их депонирование на банковской карте;
обеспечить учет депонированных денежных средств с привязкой их к конкретным договорам в электронной коммерции;
предоставить информацию, касающуюся факта депонирования денежных средств и факта их перевода стороне договора;
предусмотреть условия предоставления услуг «эскроу» в правилах использования информационными системами и оферте.
Депонированные денежные средства участников электронной коммерции не являются собственностью поставщика услуги «эскроу» и не могут быть использованы для исполнения его обязательств перед любыми контрагентами, в том числе перед государством.
Глава 6. Особенности доставки товара, замены товара с недостатками и (или) устранения недостатков товара, а также возвращения покупателю уплаченных средств в области электронной коммерции
Статья 25. Доставка товаров в электронной коммерции
В случае если договор заключен с условием о доставке товара, продавец обязан в установленные договором сроки доставить товар в место, указанное покупателем.
Для доставки товаров в место, указанное в договоре, продавец может:
самостоятельно осуществить доставку на принадлежащем ему транспортном средстве (за исключением случаев, установленных законодательством);
использовать услуги служб доставки, имеющих право оказывать услуги по доставке товаров (работ, услуг);
использовать иные способы доставки, не запрещенные законодательством.
В случаях, когда в соответствии с законодательством требуется оформление накладной, доставка товаров (работ, услуг) в электронной коммерции осуществляется только по накладной, оформленной в электронном виде.
Если в договоре не указан срок доставки товара и определение данного срока невозможно, товар должен быть доставлен в срок, не превышающий тридцати дней с момента принятия акцепта покупателем.
В случае нарушения продавцом сроков доставки товара покупателю продавец несет ответственность в порядке, установленном законодательством.
Если иное не предусмотрено договором, продавец обязан доставить товар покупателю и одновременно предоставить соответствующие документы, предусмотренные законодательством (технический паспорт, сертификат качества, инструкцию по применению).
Договор розничной купли-продажи считается исполненным продавцом с момента вручения товара покупателю или любому лицу, предъявившему квитанцию или иной документ, свидетельствующий о заключении договора или об оформлении доставки товара, если иное не предусмотрено законодательством или договором.
Статья 26. Порядок замены товара с недостатками и (или) устранения недостатков товара в электронной коммерции
При расторжении договора продавец должен сообщить покупателю о месте, где будет осуществлен возврат товара.
При реализации товара по образцу и (или) его описанию продавец обязан представить товар, который соответствует образцу и (или) описанию, а также дать возможность покупателю проверить при принятии товара его комплектность, пригодность и полную сохранность потребительских свойств.
В случаях, когда товар не соответствует образцу и (или) описанию, покупатель имеет право потребовать его замены или возврата денежной суммы.
Уменьшение стоимости товара из-за повреждений, причиненных не по вине покупателя, а также из-за осмотра товара и вскрытия упаковки в целях его проверки не лишает покупателя права на расторжение договора.
Требование покупателя о замене либо возврате товара подлежит удовлетворению, если товар не был в употреблении, не был поврежден, возвращен с упаковкой, сохранены его потребительские свойства и имеются основания, подтверждающие приобретение его у продавца данного товара.
В случае обнаружения покупателем производственных, конструктивных, рецептурных или иных недостатков товара продавец обязан в семидневный срок заменить его на товар аналогичной марки (модели, артикула), а при необходимости дополнительной проверки продавцом качества товара — в течение двадцати дней с момента предъявления требования покупателем.
При отсутствии товара аналогичной марки (модели, артикула) требование покупателя о замене подлежит удовлетворению в течение месяца с момента предъявления претензии.
Если товар аналогичной марки (модели, артикула) отсутствует, договор подлежит расторжению с возмещением ущерба покупателю продавцом в течение месяца с момента предъявления претензии.
При согласии покупателя продавец обязан заменить товар с недостатками на такой же товар другой марки (модели, артикула) с соответствующим перерасчетом покупной цены.
Статья 27. Особенности возвращения покупателю уплаченных средств в электронной коммерции
Возврат покупателю уплаченной им денежной суммы производится в той же форме, в которой проводилась оплата за товар, если иное не предусмотрено соглашением сторон договора.
Расходы, связанные с возвратом денежной суммы, уплаченной покупателем в соответствии с договором, возлагаются на продавца.
В случае если после расторжения договора продавцом не возвращается покупателю уплаченная им денежная сумма в течение установленного договором срока, продавец уплачивает покупателю неустойку (пеню) в размере одного процента от денежной суммы, подлежащей возврату, за каждый день просрочки свыше сроков, установленных договором. При этом размер неустойки (пени) не может превышать денежную сумму, подлежащую возврату. Уплата неустойки (пени) не освобождает продавца от обязательств, возникающих в связи с расторжением договора.
Глава 7. Заключительные положения
Статья 28. Разрешение споров
Споры в области электронной коммерции разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 29. Ответственность за нарушение законодательства об электронной коммерции
Лица, виновные в нарушении законодательства об электронной коммерции, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 30. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 29 апреля 2004 года № 613-II «Об электронной коммерции» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 5, ст. 82);
2) постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 29 апреля 2004 года № 614-II «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «Об электронной коммерции» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 5, ст. 83);
3) Закон Республики Узбекистан от 22 мая 2015 года № ЗРУ-385 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об электронной коммерции» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 5, ст. 178);
4) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 30 декабря 2017 года № ЗРУ-455 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием налогового администрирования» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 12, ст. 773);
5) статью 158 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4).
Статья 31. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 32. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 33. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
29 сентября 2022 г.,
№ ЗРУ-792