UzbekAI

← Qonunlar

📅 2022-yil 17-noyabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2022 йил 17 ноябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 17 ноября 2022 г. · Постановления Кабинета Министров

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 17 November 2022 · Cabinet of Ministers resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

РЎЙХАТИ

СХЕМАСИ

СХЕМАСИ

БИЛДИРИШНОМА

РЎЙХАТИ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини текшириш жараёнини такомиллаштириш ҳамда соҳага оид қонунчилик ҳужжатларини Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти стандарт ва тавсияларига мувофиқлаштириш, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Хизматлар соҳасини ривожлантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2022 йил 27 январдаги ПҚ-104-сон қарори ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Транспорт вазирлигининг Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси тармоғида парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича миллий қонунчиликни Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг (кейинги ўринларда — ИКАО) стандартлари ва тавсиялари асосида такомиллаштириш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

2. Қуйидагиларни назарда тутувчи Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

текширув ўтказиладиган авиация ҳодисалари таснифи ва рўйхати;

ҳар бир авиация ҳодисаси юзасидан комиссия ташкил этиш тартиби, комиссиянинг таркиби ва ваколатлари;

комиссия томонидан ҳар бир авиация ҳодисаси бўйича текширув ўтказиш тартиби;

текширувни ўтказиш учун ташкил этиладиган кичик комиссиялар ҳамда гуруҳларнинг вазифа ва функциялари;

текширув жараёнида авиация ҳодисаси билан боғлиқ ахборотни жамоатчиликка тақдим этиш тартиби;

текширув давомида тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказиш, натижаларни умумлаштириш ҳамда муҳокама қилиш, шунингдек, якуний ҳисоботни шакллантириш тартиби.

3. Белгилансинки:

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги авиация ҳодисалари текширувини ташкил қилиш ва ўтказиш бўйича ваколатли орган ҳисобланади;

авиация ҳалокатлари ва инцидентларини текшириш бўйича ваколатли органга Халқаро фуқаро авиацияси тўғрисида конвенцияга мувофиқ текширув ўтказишда мустақиллик берилади;

оғирлиги 2250 килограммдан юқори бўлган ҳаво кемалари (учувчисиз учиш аппаратлари) билан содир бўлган авиация инциденти ва жиддий авиация инцидентларининг текшируви ўтказилади;

глобал аҳамиятга эга бўлган парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсия тегишлилигидан қатъий назар ИКАОга юборилади.

4. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 2-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

5. Транспорт вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари А.Ж. Раматов ҳамда Ўзбекистон Республикаси транспорт вазири И.Р. Махкамов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 17 ноябрдаги 660-сон қарорига 1-ИЛОВА

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидалари

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Қоидалар фуқаро ҳаво кемалари билан боғлиқ авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш тартибини белгилайди.

2. Мазкур Қоидаларнинг талаблари барча фуқаро ҳаво кемалари, Ўзбекистон Республикасининг Ҳаво кодекси талаблари татбиқ этиладиган ҳуқуқий муносабатларнинг барча субъектлари, авиация техникасини лойиҳалаш, синовдан ўтказиш, ишлаб чиқариш, сертификатлаш, эксплуатация қилиш ва таъмирлаш ишларини бажарувчи, авиация инфратузилмаси объектларини сертификатлаш, парвозларни бажариш ва таъминлаш, авиация ходимларини тайёрлаш ишларини амалга оширувчи ташкилотлар, фуқаролар ҳамда авиация ҳодисаларини текширишда иштирок этувчилар учун мажбурийдир.

3. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

авиация ҳодисаси — ҳаво кемасидан фойдаланиш, ҳар қандай босқичда парвозни таъминлаш ва бажариш билан боғлиқ бўлган авиация ҳалокати ёки инциденти;

авиация ҳалокати — ҳаво кемасидан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган, бошқарилаётган ҳаво кемаси мисолида муайян шахс парвозни амалга ошириш нияти билан бортга чиққан вақтдан токи бортдаги барча шахслар ҳаво кемасини тарк этган вақтгача ёки учувчисиз ҳаво кемаси мисолида ҳаво кемаси парвозни амалга ошириш мақсадида учишга тайёр турган вақтдан парвоз сўнгида тўхташи ва асосий двигателлари ўчирилиши вақтигача содир бўлган ҳамда қуйидаги белгилардан бири мавжуд бўлган ҳодиса:

а) муайян шахснинг қуйидагилар сабабли ўлимга олиб келувчи тан жароҳати ёки жиддий тан жароҳати олиши:

мазкур ҳаво кемасида бўлганлиги;

ҳаво кемасининг муайян қисми, шу жумладан мазкур ҳаво кемасидан ажралиб чиққан қисмлар билан тўғридан-тўғри тўқнашиб кетганлиги;

реактив двигателнинг бевосита газ оқими таъсирида бўлганлиги (табиий сабаблар билан ўзига ўзи томонидан тан жароҳати етказилиши, бошқа шахслар томонидан етказилиши ёки одатда йўловчилар ва экипаж аъзоларига кириш рухсат берилган зоналардан ташқари жойда яшириниб олган чиптасиз йўловчиларга тан жароҳати етказилиши бундан мустасно);

б) ҳаво кемаси шикастланиши ёки унинг конструкцияси бузилиши оқибатида:

конструкция мустаҳкамлиги бузилиши, ҳаво кемасининг учиш ёки техник хусусиятлари ёмонлашиши;

одатда, шикастланган элементни жиддий таъмирлаш ёки алмаштириш талаб этилиши ҳолати юзага келиши (двигателнинг бузилиши ёки шикастланиши, хусусан фақат бир двигатель (шу жумладан, унинг капотлари ёки ёрдамчи агрегатлари), ҳаво винтлари, қанотларнинг четлари, антенналар, датчиклар, лопаткалар, пневматиклар, тормоз воситалари, ғилдираклар, обтекателлари, панеллари, шасси створкалари, лобовой ойналари, ҳаво кемаси обшивкаси (масалан, катта бўлмаган эзилишлар ёки тешилишлар) шикастланиши ёки дўл ёки қушлар билан тўқнашув натижасида кўтарувчи винт парраклари, дум винт парраклари, шассиларнинг (радиолокатор антеннаси обтекателидаги тешиклар шунга қўшилади) арзимас шикастланишлари бундан мустасно;

в) ҳаво кемаси бедарак йўқолганлиги ёки унинг олдига бориш имконияти мавжуд бўлмаслиги;

авиация инциденти — авиация ҳалокати деб таснифланмаган, хавфсиз эксплуатацияга таъсир кўрсатадиган ёки кўрсатиши мумкин бўлган ҳаво кемасидан фойдаланиш жараёни билан боғлиқ ҳар қандай ҳодиса. Авиация инцидентлари рўйхати 1-иловада келтирилган;

авиация ҳодисасининг сабаблари (омиллари) — авиация ҳодисасига сабаб бўлган ҳаракатлар (ҳаракатсизликлар), омиллар, шарт-шароитлар ёки уларнинг мажмуи;

авиация ҳодисасини текшириш комиссияси раиси (вакили) — тегишли малакага эга бўлгани ҳисобга олиниб, текширувни ташкил этиш ва ўтказиш, шунингдек, унинг ўтказилишини назорат қилиш юклатилган шахс;

борт ёзув ускунаси — авиация ҳодисаларини текшириш учун фойдаланиладиган қўшимча маълумотларнинг манбаи сифатида ҳаво кемасига ўрнатилган ҳар қандай ёзув ускунаси;

вакил — тегишли малакага эга бўлгани учун бошқа давлат ўтказаётган текширувда иштирок этиш вазифаси давлат томонидан топширилган шахс;

дастлабки ҳисобот — текширувнинг дастлабки босқичларида аниқланган маълумотларни тезкор тарқатиш учун ишлатиладиган хабарнома;

жиддий авиация инциденти — ҳолатлари ҳаво кемасидан фойдаланишда авиация ҳалокати содир бўлиши эҳтимоли юқорилигини кўрсатган, бошқарилаётган ҳаво кемасида бирор шахс учиш нияти билан бортга чиққан вақтдан токи бортда бўлган барча шахслар ҳаво кемасини тарк этган вақтгача содир бўлган ёки учувчисиз ҳаво кемаси мисолида, ҳаво кемаси парвозни амалга ошириш мақсадида турган жойдан учишга тайёрлиги вақтидан парвоз сўнгида тўхташи ва асосий двигателлари ўчирилиши вақтигача содир бўлган авиация инциденти;

жиддий тан жароҳати — шахс авиация ҳалокати ёки инциденти вақтида олинган, соғлиққа оғир ёки хавфли зиён етказган, шунингдек, соғлиққа ҳаёт учун хавфли бўлмаган зарар етказган бўлсада, оқибатлари бўйича оғир ҳисобланган ҳамда:

а) жароҳат олинган вақтдан бошлаб етти кун ичида шахсни 48 соатдан кўп бўлган муддатга касалхонага жойлаштириш талаб қилинган;

б) ҳар қандай суякнинг синишига (қўл-оёқ бармоқлари ёки бурун синишидан ташқари), қўл-оёқларнинг катта бўғимлари ва умуртқа поғонаси чиқиши ёки эзилиш синдроми билан юмшоқ тўқималарнинг сиқилишига олиб келган;

в) биологик тўқималарнинг кўп қон кетиши, нерв толалари, мушак ёки пайларнинг жароҳатланишига сабаб бўладиган ёрилишлари билан боғлиқ бўлган;

г) ҳар қандай ички орган шикастланишига ҳамда кўриш қобилияти бузилиши билан кузатилувчи кўз олмаси тешиб ўтувчи жароҳатларига ва лат ейишига сабаб бўлган;

д) куйган жой ҳажмидан қатъи назар, термик, кимёвий ҳамда бошқа иккинчи ва учинчи даражали куйиш ёхуд тананинг 5%дан ортиқ қисмига шикаст етказган ҳар қандай куйиш ёки юқори нафас йўлларининг куйиши; онг бузилиши, нафас олиш қийинлашиши билан кузатилувчи электр токи таъсири, шунингдек, учинчи ва тўртинчи даражали музлаш ёки организмнинг умумий совуши билан боғлиқ бўлган;

е) инфекциялар, заҳарли моддалар ёки ўтувчи радиация таъсири тасдиқланган факти билан боғлиқ бўлган;

ж) бош ва орқа миянинг ўрта ва оғир даражали чайқалишига, травматик характердаги бош мия ички қон қуйилишига олиб келган;

з) ҳомиланинг нобуд бўлишига олиб келган тан жароҳати;

ишлаб чиқарувчи давлат — ҳаво кемасини, двигатель ёки ҳаво винтларини якуний йиғиши учун масъул бўлган ташкилотга нисбатан юрисдикцияга эга бўлган давлат;

лойиҳаловчи давлат — ҳаво кемаси турининг конструкциясига масъул бўлган ташкилотга нисбатан юрисдикцияга эга бўлган давлат;

максимал масса — ҳаво кемасининг эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилган сертификатланган максимал учиш (қўниш) массаси;

маслаҳатчи — тегишли малакага эга бўлгани учун текширувда иштирок этаётган вакилга ёрдам кўрсатиш вазифаси давлат томонидан топширилган шахс;

одамлар ўлимига сабаб бўлган авиация ҳалокати (фалокат) — йўловчилардан ёки экипаж аъзоларидан бирортасининг ўлимига ёки бедарак йўқолишига олиб келган, шунингдек, авария ҳолатида ҳаво кемасидан эвакуация қилиш жараёнида бортда бўлган шахслардан бирортасининг ўлимига олиб келган авиация ҳалокати;

одамлар ўлимига сабаб бўлмаган авиация ҳалокати (авария) — йўловчилардан ёки экипаж аъзоларидан бирортасининг ўлимига ёки бедарак йўқолишига сабаб бўлмаган авиация ҳалокати;

парвоз — ҳаво кемасининг ҳаракат бошланишидан (вертикал учишда ер ёки сув сатҳидан кўтарилишидан) то қўниб тўхтагунича (тўхтамасдан учиш-қўниш йўлагини бўшатгунича) ёки вертикал учишда ер (сув) сатҳига қўнгунича ер (сув) устида ва ҳаво ҳудудида ҳаракатланиши;

парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсия — авиация ҳалокатлари ва инцидентларининг олдини олиш мақсадини кўзлаб, текширув давомида олинган маълумотлар асосида, ҳеч қандай шароитда авиация ҳалокати ёки инциденти учун айбдор ёхуд жавобгар аниқланишини мақсад қилмаган ҳолда авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган томонидан ишлаб чиқилган таклифлар. Парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсиялар, текширув натижаларига кўра парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича берилган тавсиялардан ташқари, парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тадқиқотларни ўз ичига олган бошқа бир қатор манбалар асосида ҳам берилиши мумкин;

парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича глобал аҳамиятга эга тавсия — такрорланиш эҳтимоли туфайли глобал даражадаги жиддий оқибатларга олиб келиш салоҳияти бўлган тизимли камчиликка тегишли ва парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш учун ўз вақтида чора кўрилишини талаб қиладиган парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсия;

рўйхатга олиш давлати — реестрига ҳаво кемаси киритилган давлат;

сабаб бўлувчи омиллар — бартараф этилганда, олди олинганда ёки юзага келмаганда авиация ҳалокати ёки инциденти содир бўлиши эҳтимолини камайтириш ёки ушбу авиация ҳалокати ёки инциденти оқибатларининг оғирлиги даражасини пасайтиришга сабаб бўлиши мумкин бўлган ҳаракатлар (ҳаракатсизлик), ҳолатлар ёки уларнинг бирикмаси. Бунда сабаб бўлувчи омилларни аниқлашда айбни юклаш ёхуд маъмурий, фуқаролик ёки жиноий жавобгарликни белгилаш назарда тутилмайди;

текшириш — ахборот йиғиш ва таҳлил қилиш, хулосалар тайёрлаш, шу жумладан сабаблар ва (ёки) тегишли омилларни аниқлаш ва, зарур ҳолларда, парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишни ўз ичига олган, авиация ҳалокатининг олдини олишга қаратилган жараён;

фуқаро авиацияси ташкилоти — ҳаво кемасининг эксплуатанти (авиакомпания), сертификатланган таълим муассасаси, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш, ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясида парвозларни амалга ошириш ва таъминлаш билан шуғулланадиган ҳар қандай бошқа ташкилот;

фуқаро авиацияси ҳаво кемалари парвозларининг хавфсизлигини таъминлаш Давлат дастури — парвозлар хавфсизлиги даражасини оширишга қаратилган қоидалар ва фаолият турлари ягона мажмуаси;

эксплуатант давлати — эксплуатант фаолиятининг асосий манзили жойлашган ёки, агар эксплуатант бундай жойга эга бўлмаса, эксплуатант доимий равишда бўладиган давлат;

ҳаво кемаси — ҳаво билан ўзаро таъсир ҳисобига, ер сатҳидан қайтган ҳаво билан ўзаро таъсирдан ташқари, атмосферада ҳаракатланадиган учиш аппарати;

ҳаво кемаси эксилуатанти — ҳаво кемаси эксплуатациясини амалга ошириш имконияти эксплуатант сертификати билан тасдиқланган, мулк ҳуқуқи ёки бошқа ашёвий ҳуқуқлар асосида ҳаво кемасига эгалик қиладиган юридик ёки жисмоний шахс;

ҳодиса жойи давлати — ҳудудида авиация ҳалокати ёки инциденти содир бўлган давлат.

ҳаво кемасининг парвози тўхтатилиши — двигателлар (двигатель) учиш учун зарур бўлган режимга ўтказилгандан сўнг, ҳаво кемаси учиш-қўниш йўлаги бўйлаб ҳаракатланаётган пайтдан бошлаб экипаж томонидан тўхтатилиши.

4. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган ҳар бир авиация ҳодисаси юзасидан мазкур Қоидаларга мувофиқ тайинланадиган комиссия томонидан мажбурий равишда текширув ўтказилади ва ушбу комиссия зудлик билан ишга киришади.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокатини текшириш ушбу Қоидаларга 2-иловада келтирилган схемага мувофиқ амалга оширилади.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инцидентини текшириш ушбу Қоидаларга 3-иловада келтирилган схемага мувофиқ амалга оширилади.

Авиация инциденти ва жиддий авиация инцидентларининг текшируви оғирлиги 2250 кг юқори бўлган ҳаво кемаларида (учувчисиз ҳаво кемаларига ҳам тааллуқли) ўтказилади.

Максимал массаси 2250 килограмм ва ундан кам бўлган ҳаво кемалари (учувчисиз ҳаво кемаларига ҳам тааллуқли) билан содир бўлган авиация инцидентлари ва жиддий авиация инцидентларини текшириш авиация корхоналари томонидан парвозлар хавфсизлигини бошқариш бўйича қўлланма доирасида амалга оширилади.

5. Авиация ҳодисаси деб топилган ҳодисани, у ҳақидаги маълумотларни қасддан яшириш, худди шунингдек ушбу ҳодиса тўғрисидаги ахборотни қасддан бузиб кўрсатиш, бортдаги ва ердаги объектив назорат воситаларининг маълумотларига ҳамда авиация ҳодисаси билан боғлиқ бошқа далилий материалларга қасддан шикаст етказиш ёки уларни қасддан йўқ қилиб юборишда айбдор бўлган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

6. Авиация ҳодисаси текширувини ўтказишнинг ягона мақсади келажакда авиация ҳалокати ва инцидентларининг олдини олишдан иборат бўлиб, Фуқаро авиацияси ҳаво кемалари парвозларининг хавфсизлигини таъминлаш Давлат дастурининг таркибий қисми ҳисобланади.

Авиация ҳодисаси текширувини ўтказишда айбдор шахсларни аниқлаш ва жавобгарликни белгилаш мақсади кўзланмайди.

Кимнингдир айби ёки жавобгарлик ҳиссасини аниқлашга қаратилган ҳар қандай суд иши ёки маъмурий иш мазкур Қоидаларга мувофиқ амалга оширилаётган текширувдан алоҳида ўтказилади.

7. Авиация ҳодисаси текширувини ўтказиш жараёни маълумот тўплаш ва таҳлил қилиш, зарур тадқиқотлар олиб бориш, авиация ҳодисасининг сабабларини аниқлаш, ҳисобот ва хулоса тайёрлаш, тавсиялар ишлаб чиқишдан иборатдир.

Авиация ҳодисасининг текшируви кўп омиллилик таомилига асосан амалга оширилиб, бунда авиация транспорт тизимининг нормал фаолиятидан оғишларни аниқлаш ва бу оғишлар ҳаво кемаси парвозининг амалга оширилишига таъсир этишини баҳолаш назарда тутилади.

8. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги (кейинги ўринларда — Транспорт вазирлиги) авиация ҳодисалари текширувини ташкил қилиш ва ўтказиш бўйича ваколатли орган ҳисобланади.

9. Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органга 1944 йилдаги Халқаро фуқаро авиацияси тўғрисида конвенциянинг (кейинги ўринларда — Конвенция) 13-иловасига мувофиқ текширув ўтказишда мустақиллик ҳамда авиация ҳалокати ва инцидентини текшириш доирасида чекланмаган ваколат берилади.

Текширув қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) авиация ҳалокати ёки инциденти тўғрисидаги барча тегишли маълумотларни тўплаш, қайд этиш ва таҳлил қилиш;

б) авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш билан боғлиқ баъзи ёзувларни ҳимоя қилиш;

с) зарур ҳолларда, парвозлар хавфсизлиги бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;

д) имкон бўлса, сабабларни ва/ёки таъсир этувчи омилларни аниқлаш;

е) якуний ҳисобот тузиш.

Авиация ҳодисаси содир бўлган жойга бориш имкони мавжуд бўлганда ҳодиса содир бўлган жойга ташриф буюриш, ҳаво кемасини (ҳаво кемаси парчаларини) кўздан кечириш ва гувоҳлар билан сўровнома ўтказиш лозим. Парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш мақсадида авиация ҳодисаси текширувидан олиниши кутилаётган сабоқларга асосланиб, текширув кўлами ва уни ўтказиш тартиби авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган томонидан белгиланади.

Авиация ҳалокатлари ва инцидентлари текширувларини ўтказиш жараёнида комиссияга барча ашёвий далиллар кечиктирилмасдан тақдим этилади ва уларнинг тўлиқ назорати берилади. Бошқа турдаги текширув ва муҳокамалар текширув комиссияси ишига тўсқинлик қилмаслиги керак.

Авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш тартиби ва кўлами ушбу Қоидалар талаблари билан белгиланиб, келгусида парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш чораларини кўриш мақсадида юзага келган ҳодисанинг сабабларини, бунга олиб келувчи ва боғлиқ бўлган омилларни аниқлаш ишларини назарда тутади.

Авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш бўйича ёрдамчи йўриқномалар Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг (кейинги ўринларда — ИКАО) Авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш бўйича қўлланмасида (Doc 9756) кўрсатилган.

Авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш натижалари бўйича ҳисоботлар давлат тилида ёки Конвенциянинг 13-иловасида кўрсатилган 6 та тилдан (рус, инглиз, араб, испан, хитой, француз) бирида тузилиши мумкин.

10. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилоти ва идоралари томонидан фуқаро авиацияси ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини текшириш масалалари бўйича қабул қилинаётган йўриқномалар ва технологик ҳужжатлар мазкур Қоидаларнинг талабларига мувофиқ бўлиши керак.

11. Текширувни ўтказиш учун тайинланган комиссия, авиация ҳалокатлари ва инцидентларининг олдини олиш манфаатини кўзлаган ҳолда текширув ишлари тугаши билан, иложи борича қисқа муддат ичида, имкон қадар 12 ой давомида текширув натижаларига кўра Авиация ҳалокати ёки инциденти бўйича ўтказилган текширувнинг якуний ҳисоботини (кейинги ўринларда — Якуний ҳисобот) эълон қилади.

Транспорт вазирлиги авиация ҳалокати ёки инцидентида иштирок этган авиация ходимларининг фамилияси, исми ва отасининг исми оммага ошкор бўлмаслиги учун зарур чораларни кўради.

12. Мутахассисларини текширув комиссиясига юборган ташкилотлар маъмурияти текширув натижаларига нисбатан салбий муносабат билдирган ҳолларда фуқаро авиацияси ташкилотларининг раҳбарлари ушбу текширувда қатнашган мутахассисларга нисбатан ҳеч қандай интизомий ва (ёки) бошқа жазо чораларини қўлламаслиги лозим.

13. Авиация ҳодисалари улар содир бўлган жой, сабаблари ва вужудга келган оқибатларининг оғирлигига кўра қуйидагича таснифланади:

а) авиация ҳалокатлари вужудга келган оқибатлари оғирлигидан келиб чиқиб, қуйидагиларга ажратилади:

одамлар ўлимига сабаб бўлган авиация ҳалокати (фалокатлар);

одамлар ўлимига сабаб бўлмаган авиация ҳалокати (авариялар);

б) авиация инцидентлари;

в) жиддий авиация инцидентлари.

Ҳодисада бир нечта ҳаво кемалари қатнашганда, вужудга келган оқибатлари ҳар бир ҳаво кемаси учун алоҳида таснифланиши керак.

Авиация ҳодисасининг таснифи ва ҳар бир аниқ ҳолат бўйича текширув ўтказиш зарурати авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган томонидан белгиланади.

14. Ҳодисада бир нечта ҳаво кемалари қатнашганда, битта ҳодиса сифатида текширилади, вужудга келган оқибатлар эса ҳар бир ҳаво кемасига нисбатан алоҳида таснифланади. Текширув натижаларига кўра умумий Якуний ҳисобот ва ҳар бир ҳаво кемаси учун ахборот ҳисоботлари расмийлаштирилади.

15. Ҳар бир фуқаро авиацияси ташкилотида Транспорт вазирлиги билан келишилган ҳолда ушбу Қоидаларга асосан авиация ҳалокати ва инцидентлари содир бўлганда мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари тартиби, мажбуриятлари ва масъулиятини белгилайдиган махсус йўриқнома ишлаб чиқилган бўлиши шарт.

2-боб. Авиация ҳалокатларини текшириш

1-§. Авиация ҳалокати тўғрисида хабар бериш

16. Авиация ҳалокати тўғрисида хабар топган шахслар зудлик билан бу ҳақда авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган, маҳаллий ҳокимият органлари ёки фуқаро авиацияси ташкилотига энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда маълум қилиши керак.

Раҳбар лавозимидаги мансабдор шахсларни тезкор хабардор қилиш, авариядан қутқариш куч ва воситаларини юбориш, текшириш бўйича комиссия ташкил қилиш ва йиғиш учун фуқаро авиацияси ташкилотларида (авиакомпанияларда) авиация ҳалокати тўғрисидаги маълумотни етказиш бўйича тартиб тасдиқланади.

17. Аэродром диспетчерлик пунктлари, ташкилотларнинг ишлаб чиқариш-диспетчерлик хизматлари, Ўзбекистон Республикаси ҳаво ҳудудидан фойдаланишни бошқаришнинг ягона тизими бош ва туман марказлари, аэропортларнинг ишлаб чиқариш-диспетчерлик хизмати диспетчерлари, аэропортларнинг операцион бошқариш маркази, авиакомпаниянинг парвозларни бошқариш маркази фуқаро ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокати тўғрисида маълумот олгандан сўнг, дастлабки хабарларни авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органга, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Транспорт прокуратураси, ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшинлари ва ҳарбий-ҳаво кучлари органлари манзилларига энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда юборади.

Хабар авиация ҳалокати содир бўлган ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари ва ҳаво кемаси эксплуатантига (эгасига) ҳам юборилади.

18. Авиация ҳалокати тўғрисида дастлабки хабарни олгандан сўнг авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган зудлик билан Вазирлар Маҳкамаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Мудофаа вазирлиги Парвозлар хавфсизлиги бошқармаси, Транспорт прокуратураси ва Авиаходимлар касаба уюшмаси марказий қўмитасига энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабар беради.

Текширув давомида ноқонуний аралашув ҳаракати содир этилгани маълум бўлса ёки гумон қилинса, бундай маълумот авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган томонидан зудлик билан манфаатдор давлат(лар)нинг авиация хавфсизлиги органларига етказилади.

19. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокати тўғрисида дастлабки хабар Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилотининг ҳодиса жойидаги вакили томонидан Транспорт вазирлигига юборилади.

Авиация ҳалокати содир бўлган давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилотининг ваколатхонаси бўлмаган тақдирда, дастлабки хабар оператив дипломатик каналлар бўйича ёки экипаж аъзолари томонидан ҳаводаги ҳаракатни бошқариш каналлари орқали ёхуд Ўзбекистон Республикасининг ҳодиса содир бўлган давлатда аккредитациядан ўтган расмий вакили томонидан етказилиши мумкин.

20. Авиация ҳалокати содир бўлган жой ёки ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилотининг раҳбари дастлабки хабарни олгач, дарҳол Транспорт вазирлигига дастлабки маълумотни жўнатади, шунингдек, авиация ҳалокати содир бўлган жой бўйича маҳаллий ижро ҳокимияти органи раҳбарияти, Ўзбекистон Республикаси Транспорт прокуратураси, Давлат хавфсизлик хизмати ва Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ички ишлар вазирлигининг транспортга доир маҳаллий ва ҳудудий органларига хабар беради.

Дастлабки маълумот мазмуни қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:

ҳодиса тури;

ҳалокат санаси, вақти (маҳаллий ва UTC (Coordinated Universal Time)), жойи;

ҳаво кемасининг русуми, қайси давлатга тегишлилигини ва рўйхат рақамини танитиш белгилари, заводда берилган рақам ва ҳаво кемаси эгасининг номи;

ҳаво кемаси эгаси, эксплуатанти, ижарачиси, мавжуд бўлса, ҳаво кемаси лойиҳаловчиси ва ишлаб чиқарувчиси;

ҳодиса содир бўлган вақтдаги об-ҳаво шароити;

ҳаво кемаси командирининг малака даражаси ва экипаж аъзоларининг фуқаролиги;

топшириқ характери, парвознинг бошланғич ва етиб бориш пунктлари кўрсатилган ҳолда рейс рақами;

охирги учиб чиқиш пункти ва мўлжалланган қўниш пункти;

ҳаво кемасининг осон аниқланадиган географик нуқтага (пунктга), кенглик ва узунликка нисбатан жойлашуви;

ҳалокат содир бўлган жойнинг физик-географик хусусиятлари;

дастлабки маълумот берилаётган вақт ҳолатига кўра авиация ҳалокати билан боғлиқ аниқ маълум бўлган вазият;

ҳаво кемасининг бортидаги экипаж аъзолари ва йўловчилар, шу жумладан ҳалок бўлганлар ва жароҳат олганлар сони, шунингдек, ҳаво кемаси бортида бўлмаган ҳалок бўлган ва жароҳатланганлар сони;

йўловчиларнинг фуқаролиги;

бортда хавфли юкнинг мавжудлиги ва хусусияти;

ҳаво кемасининг шикастланиш даражаси;

қидириш ва авариядан қутқариш ишларини ташкил этиш ва ўтказиш тўғрисида маълумотлар;

маълумот тақдим этиш вақтида содир бўлган авиация ҳалокати бўйича маълум бўлган бошқа ишончли маълумотлар.

Юқорида қайд этилган маълумотлардан бирортасининг йўқлиги дастлабки маълумот берилишини кечиктиришга сабаб бўлмаслиги керак. Дастлабки маълумотда ҳалокатнинг ҳолати ва сабаблари ҳақида тахминий маълумотлар бўлмаслиги керак.

21. Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган авиация ҳалокати тўғрисида дастлабки маълумотни олганда энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда қисқа муддатда:

ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлатга;

ҳаво кемаси эксплуатанти давлатига;

ҳаво кемасини лойиҳаловчи давлатга;

ҳаво кемасини ишлаб чиқарувчи давлатга;

ҳаво кемасининг максимал массаси 2250 килограммдан ортиқ бўлса ёхуд ҳаво кемаси турбореактив ҳаво кемаси ҳисобланса, ИКАОга;

фуқаролари вафот этган ёки оғир тан жароҳати олган ҳар қандай давлатга хабарнома юборади;

Хабарномада, имкон қадар, Конвенцияга 13-иловада назарда тутилган ва ушбу Қоидаларнинг 20-бандида кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлиши керак.

Хабарнома содда тилда баён этилади ва мавжуд бўлган маълумотларни ўз ичига олади. Тўлиқ маълумот йўқлиги хабарнома юборилишини кечиктиришга сабаб бўлмаслиги керак.

Юборишда ҳаддан ташқари кечикишга сабаб бўлмаса, хабарнома уни қабул қилувчилар томонидан фойдаланиладиган тилни ҳисобга олган ҳолда ИКАО ишчи тилларидан бирида тузилади.

Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган хабарномада батафсил кўрсатилмаган ва мазкур ҳодиса билан боғлиқ маълум бўлган бошқа маълумотларни имконият пайдо бўлиши билан юборади.

22. Авиация ҳалокати содир бўлган жойга етиб келган вақтдан эътиборан уч кун давомида текширув комиссияси раиси текшириш комиссиясини тайинлаган раҳбарга ва Транспорт вазирлигига имкон қадар қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши лозим бўлган кейинги хабарномани юборади:

ҳалокат санаси, вақти (маҳаллий ва UTC), жойи, тури, ҳаво кемаси русуми, қайси давлатга тегишлилигини ва рўйхат рақамини танитиш белгилари, кимга тегишлилиги, эгаси (эксплуатант) тўғрисидаги маълумотлар, ҳаво кемасининг (двигателларнинг) заводда берилган рақами, эксплуатация бошланган вақтдан эътиборан ҳаво кемасининг (двигателларнинг) ишлаган вақти, ўтказилган таъмирлар сони, охирги таъмир санаси ва жойи, таъмирдан кейин ишлаган вақти;

авиация ҳалокати содир бўлган вақтга яқин об-ҳаво шароитлари (об-ҳаво шароитлари нима билан боғлиқлиги, ерга яқин шамол тезлиги ва йўналиши, булутларнинг миқдори, шакли ва баландлиги, кўриш масофаси, хавфли об-ҳаво шароитлари мавжудлиги);

ҳаво кемаси командирининг фамилияси, исми, отасининг исми (текширувчи, унинг лавозими), даражаси, минимуми, умумий парвоз соатлари, шу жумладан ушбу русумдаги ҳаво кемасида (шунингдек, ҳаво кемаси командири сифатида);

экипаж таркиби (лавозимлари, фамилиялари, исми, отасининг исми);

парвоз топшириғи хусусияти, сўнгги учиб чиқиш аэропорти (пункти) ва бориш белгиланган қўниш пункти кўрсатилган ҳолда парвоз йўналиши;

бортдаги йўловчилар сони ва фуқаролиги;

ҳалокат оқибатлари (ҳалок бўлганлар сони, уларнинг фуқаролиги, жиддий тан жароҳати олган шахслар сони);

юкнинг хусусияти ва оғирлиги;

ҳалокат билан боғлиқ вазиятнинг қисқача тавсифи;

ҳаво кемасининг шикастланиш даражаси;

текшириш давомида аниқланган муҳим фактлар;

шошилинч профилактика тадбирларини ўтказиш бўйича таклифлар.

23. Ҳалокатга учраётган ҳаво кемалари ҳақида хабар бериш, қидириш ва авариядан қутқариш ишлари Ўзбекистон Республикаси Ягона авиация қидириш-қутқарув хизмати томонидан Қидириш-қутқарув ва авария ҳолатида ишларни бажариш қоидалари ва мазкур Қоидаларга мувофиқ амалга оширилади.

2-§. Текширувни ташкил қилиш

24. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фуқаро авиацияси ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокатларининг холисона ва малакали текширувини ташкил қилиш ва таъминлаш маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, прокуратура органлари, ҳаво кемаси ишлаб чиқарувчилари, лойиҳаловчилари, эгалари, эксплуатация қилувчилари, ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлатнинг ва Ўзбекистон Республикаси бошқа манфаатдор вазирликлари, идоралари, ташкилотларининг вакиллари иштироки билан Транспорт вазирлигига юкланади.

25. Ҳалокат оқибатлари манфаатларига таъсир этган бошқа давлатларнинг ташкилотлари, жисмоний шахслари авиация ҳалокатлари текширувида иштирок этиши мумкин.

26. Авиация ҳалокати содир бўлган жой, унинг оқибатлари, ҳаво кемаси кимга тегишлилигидан келиб чиққан ҳолда авиация ҳалокатлари қуйидагилар томонидан ташкил қилинадиган комиссиялар ёрдамида текширилади:

а) Транспорт вазирлиги томонидан — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фуқаро ва экспериментал авиация ҳаво кемалари билан содир бўлган, бошқа давлатлар, вазирликлар, идораларнинг манфаатларига таъсир қилмаган авиация ҳалокатлари;

б) Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида давлат ва фуқаро ёки давлат ва экспериментал авиацияси манфаатларига дахлдор бўлган авиация ҳалокатлари.

Ҳар бир алоҳида ҳолатда бундай авиация ҳалокатининг текширувини ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорига кўра Давлатлараро авиация қўмитасига топширилиши мумкин.

27. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокатларини текшириш ишлари мазкур Қоидалар ва Конвенцияга 13-иловада баён этилган тартиб-таомилларга мувофиқ амалга оширилади.

Текширувни ўтказиш ваколати ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлатга ёки эксплуатант давлатга берилиши мумкин. Текширув бошқа давлатга топширилган тақдирда, ушбу текширувда иштирок этиш учун Транспорт вазирлиги ўз вакилини тайинлайди.

28. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ҳаво кемалари билан хорижий давлатлар ҳудудида содир бўлган авиация ҳалокатларининг текшируви ИКАО қоидалари ва ҳодиса содир бўлган давлатнинг авиация ҳалокатларини текшириш бўйича миллий қоидаларига мувофиқ:

ҳодиса содир бўлган давлат томонидан ташкил қилинадиган комиссия;

Давлатлараро авиация қўмитаси (авиация ҳалокати Фуқаро авиацияси ва ҳаво ҳудудидан фойдаланиш тўғрисидаги битимда иштирок этувчи давлатларида содир бўлган бўлса) томонидан ташкил қилинадиган комиссия томонидан амалга оширилади.

Бундай ҳолларда Транспорт вазирлиги текширувда иштирок этиш учун ўз вакилларини юборади (тайинлайди).

Вакилга ёрдам бериш учун маслаҳатчилар тайинланиши мумкин.

Зарур ҳолларда, Транспорт вазирлиги барча мавжуд ахборотдан фойдаланиб. вазиятни ва сабабларни батафсил ўрганиш учун ўз комиссиясини тайинлаши мумкин.

Авиация ҳалокати содир бўлган жой муайян давлат ҳудудида жойлашганлигини аниқлаш имкони бўлмаса, текширувни ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлат тайинлайди ва ўтказади. Бироқ, у текширув ўтказишни бутунлай ёки қисман, ўзаро келишув асосида, бошқа давлатга топшириши мумкин.

ИКАОнинг Авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш бўйича қўлланмасида (Doc 9756) текширувни ташкил қилиш, ўтказиш ва назорат қилиш бўйича йўриқномалар мавжуд. Бундан ташқари, ушбу қўлланмага қўшимчаларда йирик авиация ҳалокатларини текшириш учун малакали ёрдам ва ускуналарни тақдим этиши мумкин бўлган давлатларнинг рўйхати келтирилган.

29. Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси давлат комиссияси мақомига эга.

Комиссиянинг умумий фаолияти раис раҳбарлигида ташкил этилади ва амалга оширилади.

Авиация ҳалокати текшируви иштирокчилари ушбу Қоидаларга 4-иловада белгиланган ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлади.

30. Максимал массаси 2250 килограммдан ортиқ бўлган ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокати текширувини ўтказаётган давлат ҳаво кемасини рўйхатга олган, эксплуатация қилаётган, лойиҳалаштирган ёки ишлаб чиқаришга тегишли бўлган давлатдан текширувда иштирок этишни алоҳида сўраганда, авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган ўзининг ваколатли вакилини тайинлайди.

Ҳаво кемасини лойиҳалаштирган, ишлаб чиқарган, рўйхатга олган давлат ва ҳаво кемаси эксплуатантининг давлати авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш учун вакилини тайинлаш ҳуқуқига эга.

Ҳаво кемаси двигатели ёки асосий агрегатлари лойиҳалаштирувчисининг давлати ёки ишлаб чиқарувчининг давлати авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш тўғрисида таклиф билдириши мумкин.

Ҳаво кемаси рўйхатдан ўтказилган давлат ва эксплуатант давлати вакилига ёрдам тариқасида эксплуатант томонидан тавсия этилган бир нафар ёки бир нечта маслаҳатчини тайинлаши мумкин.

Ҳаво кемаси рўйхатдан ўтказилган давлат ва эксплуатант давлати ўз вакилини тайинламаганда Транспорт вазирлиги текширувда иштирок этиш учун ҳаво кемаси эксплуатантининг вакилини таклиф этиши мумкин.

31. Лойиҳаловчининг давлати ва ишлаб чиқарувчининг давлати ўзларининг вакилларига ёрдам кўрсатиш учун ҳаво кемаси турининг конструкцияси ва якуний йиғиш ишлари учун масъул бўлган ташкилотлар томонидан тавсия этилган битта ёки бир нечта маслаҳатчини тайинлаши мумкин.

32. Лойиҳаловчининг давлати ва ишлаб чиқарувчининг давлати ўзларининг вакилларини тайинламаганда Транспорт вазирлиги текширувда иштирок этиш учун ҳаво кемаси турининг конструкцияси ва якуний йиғиш ишлари учун масъул бўлган ташкилотларни таклиф этиши мумкин.

33. Мурожаатга биноан маълумотлар, ускуналар ёки экспертларни тақдим этаётган ҳар қандай давлат текширувда иштирок этиш учун вакилини тайинлаши мумкин.

34. Авиация ҳалокати содир бўлган жойда текширувни ўтказиш учун оператив базани (алоқа ва борт ёзув ускуналарининг маълумотларини таҳлил қилиш воситаларини, махсус техникани ва ҳ.к.) тақдим этаётган ёки қидирув-қутқарув операциялари ёхуд қолдиқларни чиқариб олиш операцияларида иштирок этаётган ёки альянс (авиакомпаниялар бирлашмаси) ёки кодлардан биргаликда фойдаланиш бўйича эксплуатант билан ҳамкорлик қиладиган ҳар қандай давлатга ушбу текширувда иштирок этиш учун ўз вакилини тайинлаш таклиф этилиши мумкин.

35. Вакил тайинлаган давлат текширув ўтказишда ўз вакилига ёрдам кўрсатиш учун битта ёки бир нечта маслаҳатчини тайинлаши мумкин. Маслаҳатчиларга вакилларнинг текширувда самарали иштирок этиши учун зарур бўлган даражада, вакил раҳбарлигида текширувда иштирок этиш учун рухсат берилади.

36. Авиация ҳалокати юзасидан текширув ўтказиш жараёнида ҳалок бўлганлар ёки жиддий тан жароҳати олганлар орасида чет эл фуқаролари мавжудлиги аниқланса, бу давлат текширувда иштирок этиш учун ўз экспертини (экспертларини) тайинлаш тўғрисида мурожаат этиши мумкин.

Тайинланган эксперт (экспертлар) қуйидаги ҳуқуқларга эга:

авиация ҳалокати содир бўлган жойга ташриф буюриш;

авиация ҳалокати, шунингдек, эксперт (экспертлар) тайинлаган давлатнинг фуқароси ҳисобланган йўловчиларнинг ўлими сабаблари, улар олган тан жароҳати характери, оғирлиги, сабаблари ҳақида эълон қилиш учун рухсат берилган тегишли аниқ маълумотларга ва текширув олиб борилиши жараёни ҳақидаги ахборотга эга бўлиш;

Якуний ҳисобот нусхасини олиш.

37. Ҳар қандай давлатнинг вакили, маслаҳатчилари ва экспертлари текширув олиб борилаётган вақтда Ўзбекистон Республикасида доимий бўлиши назарда тутилмайди.

38. Хорижий давлатларнинг вакиллари, уларнинг маслаҳатчилари ва экспертлари, одатда комиссия таркибига киритилмайдилар.

Алоҳида ҳолларда, Транспорт вазирлиги раҳбарияти қарорига кўра лойиҳаловчи, ишлаб чиқарувчи ва рўйхатга олувчи давлатнинг вакиллари текширув комиссияси таркибига киритилиши мумкин.

39. Комиссия ва хорижий давлатларнинг вакиллари ҳаракатларини мувофиқлаштириш, вакилларда текширувни ўтказиш юзасидан пайдо бўладиган барча масалаларни ҳал қилиш комиссия раисига юклатилади.

Хорижий давлатлар вакилларининг текширувда иштирок этиши билан боғлиқ бўлган барча масалалар ушбу давлатларнинг вакиллари орқали комиссия раиси томонидан ҳал қилинади.

40. Давлатларнинг вакиллари ва уларнинг маслаҳатчилари Конвенцияга 13-иловага биноан белгиланиб, Транспорт вазирлиги раҳбарияти билан келишилган ҳолда ва комиссия раиси назорати остида уларга қуйидаги ҳуқуқлар берилиши мумкин:

авиация ҳалокати содир бўлган жойга ташриф буюриш;

ҳаво кемаси ёки унинг қисмларини кўздан кечириш;

гувоҳлар кўрсатмалари мавжуд бўлган маълумотни олиш ва уларга бериладиган саволлар мавзуларини таклиф этиш;

ишга тааллуқли бўлган барча ашёвий далиллардан тўлиқ ва тезкор фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлиш;

ишга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлардан нусха олиш;

парвоз маълумотларини таҳлил қилишда иштирок этиш;

текширув мақсадида агрегатларни кўздан кечириш ва тадқиқотлар ўтказиш, техник маслаҳатлар бериш, синаш ва моделлаштириш каби текширув тадбирларида авиация ҳалокати содир бўлган жойдан ташқарида иштирок этиш;

текширувнинг олиб борилиши бўйича йиғилишларда, шу жумладан, маълумотларни таҳлил қилиш, хулосалар, сабаблар, омиллар ва хавфсизлик бўйича тавсияларни шакллантириш билан боғлиқ йиғилишларда иштирок этиш;

текширувнинг турли жиҳатлари бўйича фикр билдириш.

41. Вакил ва унинг маслаҳатчилари ўзларида мавжуд бўлган барча тегишли маълумотларни текширув ўтказаётган давлатга тақдим этиши шарт ва текширув ўтказаётган давлатнинг рухсатисиз текширув жараёни ва натижалари тўғрисида маълумотларни тарқатмаслиги лозим.

Вакил ёки унинг маслаҳатчилари томонидан текширув жараёни ва натижалари тўғрисида маълумотлар тегишли рухсатсиз тарқатилганлиги аниқланганда, улар Комиссия раиси томонидан текширувдан четлатилади.

Бунда, вакил ёки унинг маслаҳатчиларини тайинлаган давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органи ҳам хабардор қилинади.

42. Текширувга тегишли бўлган маълумотларни тўплаш ва ёзиб олиш вакил келишини кутиш сабабли кейинга қолдирилмаслиги керак.

Транспорт вазирлиги қарори билан вакилларнинг текширувда иштирок этиш даражаси кенгайтирилиши мумкин.

43. Транспорт вазирлиги рухсати билан вакиллар парвозлар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган тегишли чораларни кўриш учун ўз давлатларига маълумот бериши мумкин.

44. Ҳаво кемаси рўйхатдан ўтказилган давлат, эксплуатант, лойиҳаловчи ёки ишлаб чиқарувчининг давлати томонидан мурожаат билан чиқаётган давлатнинг вакили келиб кўздан кечирмагунча ҳаво кемасига тегмаслик тўғрисидаги мурожаат келиб тушса, амалий жиҳатдан бажариш мумкинлиги ва мазкур Қоидаларга мувофиқлигига қараб, бундай мурожаатни бажариш учун барча зарур чоралар кўрилади.

45. Қўшимча маълумотлар, ускуналарни олиш ёки экспертларни жалб қилиш зарур бўлган ҳолларда текширувни ўтказаётган орган ҳар қандай давлатга унинг текширув органлари орқали бундай маълумотларни, ускуналарни ёки экспертларни юбориш юзасидан мурожаат қилади.

46. Мурожаатга биноан қўшимча маълумотлар, ускуналар ёки экспертларни тақдим этаётган ҳар қандай давлат авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш учун ўзининг вакилини тайинлаши мумкин. Бундай давлатнинг вакили ёки экспертлари текширувда иштирок этиши даражаси, агар у давлат ҳаво кемаси рўйхатдан ўтказилган давлат, эксплуатант, лойиҳаловчи ёки ишлаб чиқарувчининг давлати ҳисобланмаса, қатъий уларни текширувга жалб қилиш масалалари доираси билан чекланади. Вакиллар иштирок этишининг аниқ даражаси ва шакллари ҳар бир алоҳида ҳолатда комиссия раиси томонидан белгиланади.

47. Авиация ҳалокатига учраган ҳаво кемасига эгалик қилувчи ташкилот (эксплуатант) ва ҳодиса содир бўлган жойнинг фуқаро авиацияси ташкилоти, авиация ҳалокати текширувида иштирок этиши ва авиация ҳалокати текширувини ўтказиш комиссияси ишини таъминлаш юзасидан маҳаллий ижро ҳокимияти органлари ва ўзини ўзи бошқариш органлари билан ҳаракатларини мувофиқлаштириши шарт.

48. Зарур ҳолатларда авиация ҳалокати текширув комиссияси таркибига Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси керакли хизматлари, бўлинмалари, ишлаб чиқариш комплекслари, вазирлик ва идораларининг тайёргарликдан ўтган малакали мутахассислари жалб қилинади.

49. Текширув комиссияси таркиби раис, раис ўринбосари, штаб бошлиғи (котиб) ва комиссия аъзоларидан иборат бўлиши керак.

Комиссия ишига жалб қилинадиган мутахассислар кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар таркибига киритилиши ёки экспертлар сифатида ишлаши мумкин.

50. Манфаатдор идоралардан комиссия таркибига киритиладиган номзодлар ҳақидаги маълумот, текширувни ташкил этувчи идорага у томонидан мурожаат этилганидан сўнг имкон қадар қисқа вақт ичида тақдим этилади.

51. Текширувда иштирок этиш учун мутахассисларни ажратиш тўғрисида мурожаат юборилган ташкилот раҳбари, ушбу ташкилотнинг ташкилий-ҳуқуқий шакллари ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, уларни келишув бўйича авиация ҳалокатини текшириш доирасида ишларни бажариш учун зарур бўлган вақтга кундалик вазифаларидан озод қилиб, комиссия ихтиёрига юборади.

52. Комиссия, унинг ишчи органлари таркибида ёки экспертлар сифатида ишлаш учун текширув ўтказилишини белгилаган орган ходимлари, тегишли ҳудуддаги ижро ҳокимияти органларининг вакиллари, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар манфаатдор ташкилотлар ходимлари, шу жумладан илмий-тадқиқот ва конструкторлик ташкилотлари, авиация техникаси лойиҳаловчилари, ишлаб чиқарувчилари ва эксплуатация қилувчилари, аэропортлар, авиация таъмирлаш ташкилотлари, авиация-техника база ва марказлари, ўқув муассасалари, ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш ташкилотлари, гидрометеорология ва атроф муҳитни мониторинг қилиш, тиббиёт муассасаларининг мутахассислари жалб қилиниши мумкин.

53. Текшириш комиссияси аъзолари ва текширувда иштирок этаётган мутахассислар тегишли малакага эга бўлиши керак ва авиация ҳалокати учун бевосита жавобгар бўлмаслиги керак.

54. Транспорт вазирлиги авиация ҳалокатлари текширувини ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари иштирокисиз мустақил равишда ўтказади ва ўз ҳаракатларини Ўзбекистон Республикасининг прокуратура, ички ишлар ва давлат хавфсизлик хизмати органлари вакиллари билан мувофиқлаштиради.

55. Прокуратура, давлат хавфсизлиги, ички ишлар органлари, касаба уюшмалари вакиллари комиссия раиси билан ҳамжиҳатликда иш тутиб, авиация ҳалокати текшируви билан боғлиқ ишларини мувофиқлаштириб борадилар.

56. Текширувни ташкил этиш масалалари бўйича манфаатдор вазирлик ва идоралар ҳамда ишлаб чиқариш мажмуалари билан ўзаро тезкор ҳаракатларни:

Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясида — Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги раҳбарлари;

бошқа вазирлик ва идораларда — тегишли вазирлик ва идоралар раҳбарларининг ўринбосарлари;

ўқув муассасаларида — таълим муассасалари раҳбарлари амалга оширади.

57. Авиация ҳалокати содир бўлган жойда ўтказилаётган текшириш, Ўзбекистон Республикаси Ҳаво кодексига мувофиқ, табиий офатлар оқибатларини тугатиш ишларига тенглаштирилган алоҳида шароитларда бажариладиган ишлар қаторига киради.

Маҳаллий ҳокимият органлари, ҳарбий қисмлар қўмондонлиги, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар ва фуқаролар авиация ҳалокатини текшириш комиссиясига ҳар томонлама кўмаклашиши шарт.

58. Маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўз ўзини бошқариш органлари фуқаро авиацияси ташкилотларини жалб этган ҳолда авиация ҳалокатини текшириш комиссияси аъзолари ва текширувга жалб қилинадиган мутахассислар авиация ҳалокати содир бўлган жойда ишларни олиб бориши учун барча зарур шароитларни яратади, шу жумладан тегишли кийим-кечак, пойабзал, шахсий ҳимоя воситалари, транспорт ва алоқа воситалари, зарур жиҳозлар, сарфланадиган материаллар, турар жой ва озиқ-овқат билан бепул таъминлайдилар.

59. Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси ишини таъминлаш харажатлари, шу жумладан комиссиянинг топшириғи асосида махсус тадқиқотлар ўтказиш, шунингдек, текшириш комиссиясининг мурожаатига биноан мутахассисларни хизмат сафарига юбориш харажатлари ҳаво кемасининг эгаси (эксплуатант) томонидан молиялаштирилади ва кейинчалик ушбу маблағлар Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда қопланади.

60. Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси аъзолари, шунингдек, авиация ҳалокатини текшириш учун жалб қилинадиган шахслар хизмат сафари гувоҳномасини тақдим этганда авиация ҳалокати рўй берган жойга бориш ёки текшириш билан боғлиқ ишлар юзасидан ҳаракатланиш чогида умумий фойдаланишдаги транспортда ҳаракатланиш учун навбатдан ташқари чипта сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлади.

Ҳаво транспортидан фойдаланишда, авиация ҳалокатини текшириш комиссияси аъзолари ҳамда авиация ҳалокатини текширишга жалб қилинадиган шахслар, хизмат сафари гувоҳномасини тақдим этганда, Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (International Air Transport Association — IATA) 788-сон текширувчиларни авария ва ҳалокатлар жойига етказиш тўғрисидаги қарорига (резолюция) асосан, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, авиация соҳаси ташкилотларининг ҳаво кемаларида бепул парвозни амалга ошириш (хизмат доирасида бепул чипта олиш) ҳуқуқидан фойдаланади.

Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси аъзолари ҳамда авиация ҳалокатини текширишга жалб қилинадиган шахслар аэропортларда, хизмат сафари гувоҳномасини тақдим этганда, расмий делегациялар залида кўрсатиладиган хизматлардан фойдаланади.

61. Авиация ҳалокати содир бўлган жойга тезкор етиб бориш учун Транспорт вазирлиги мутахассислари, шунингдек, амалдаги учиш гувоҳномасига эга бўлмаган шахслар, Транспорт вазирлиги раҳбарияти кўрсатмасига асосан Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси маҳаллий ёки халқаро йўналишларида парвозларни бажараётган ҳаво кемалари экипажларининг парвоз топшириғига белгиланган тартибда киритилиши мумкин. Парвоз топшириғига киритилган мутахассис экипаж аъзолари билан бир қаторда таъминотнинг барча турларидан, ҳаво кемаси эксплуатанти ҳисобидан, фойдаланади.

62. Транспорт вазирлиги Давлатлараро авиация қўмитасининг Авиация ҳалокатларини текшириш комиссиясига ёки ҳар қандай давлатга кўмак ва ёрдам кўрсатиш, шу жумладан, ҳар қандай авиация ҳалокатини текшириш учун мутахассисларини юбориш тўғрисида мурожаат билан чиқиш ҳуқуқига эга.

3-§. Авиация ҳалокати содир бўлганда мансабдор шахсларнинг дастлабки ҳаракатлари

63. Авиация ҳалокати содир бўлган пайтдан бошлаб авиация ҳалокати содир бўлган жойда дастлабки ҳаракатларни амалга ошириш учун жавобгарлик шу жой ва ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбарига, у етиб келгунига қадар эса — ҳаво кемасининг командирига юклатилади.

Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси ҳодиса жойига етиб келган вақтдан бошлаб текширув юзасидан барча ҳаракатлар бўйича жавобгарлик комиссия Раисига юкланади.

64. Ҳалокатга учраган ҳаво кемаси экипаж аъзолари, бошқа фуқаролар, шунингдек, юридик шахслар, маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, маҳаллий давлат бошқарув органлари авиация ҳалокатини текшириш комиссияси келгунига қадар ҳалокатга учраган ҳаво кемаси, унинг таркибий қисмлари, кема ичидаги ва ер устидаги объектив назорат воситалари, ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган ҳамда авиация ҳалокатига ташқаридан сабаб бўлган предметларнинг сақланишини таъминлаш учун барча мумкин бўлган чораларни кўриши керак.

65. Авиация ҳалокати аэродромдан ташқарида содир бўлганда ёки мажбурий қўниш амалга оширилганда, ҳаво кемаси командири экипаж аъзолари билан биргаликда Учиш — эксплуатация қўлланмасида йўловчиларни эвакуация қилиш ва ёнғинни ўчириш бўйича назарда тутилган ҳаракатларни амалга оширади.

Ҳаво кемаси ёнмаётганига ишонч ҳосил қилгач, ҳаво кемаси командири ҳодиса содир бўлган ҳудудга масъул бўлган вакил келгунига қадар:

зудлик билан ҳаво кемасида электр таъминотини бутунлай ўчириб қўйиши (бу эвакуация қилишга тўсқинлик қилмаса) ва ёзувчи ускуналар ўчирилганига ишонч ҳосил қилиши;

экипаж кабинасида бошқарув пультлари ва ёзувчи ускуналарнинг дахлсизлигини таъминлаш;

тижорат юкларининг ва ҳаво кемасида мавжуд бўлган бошқа нарсаларнинг дахлсизлигини таъминлаши, ёқилғи, мой ва бошқа суюқликлар тўкиб олинишини тақиқлаши;

эшиклар, люклар, капотларни ёпиши ва иложи бўлса муҳрлаб (пломбалаб) қўйиши;

ҳаво кемаси ва ҳалокат жойи қўриқланишини ташкил этиши;

энг яқин авиация органи ёки маҳаллий ҳокимият органларига содир бўлган ҳодиса ҳақида иложи борича тезроқ хабар бериш учун барча мумкин бўлган чораларни кўриши шарт.

Ҳалокат жойига фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари ёки авариядан қутқариш ишлари раҳбари келгандан сўнг ҳаво кемаси, унинг ичидаги нарсалар ва ҳодиса жойида мавжуд бўлган ашёвий далилларнинг сақланиши учун жавобгарлик етиб келган раҳбарга юклатилади.

Ҳаво кемаси командири соғлиғи ҳолатига кўра ўз вазифаларини бажара олмаса, иккинчи учувчи ва (ёки) бошқа экипаж аъзолари ушбу талабларга ва юзага келган вазиятга мувофиқ ҳаракат қилиши керак.

66. Авиация ҳалокати содир бўлган ҳудуд ёки жойга тегишли бўлган фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари ҳодиса ҳақида хабар олиши билан, текшириш комиссияси етиб келгунига қадар Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, тегишли маҳаллий ижро ҳокимияти органлари ва маҳаллий давлат бошқарув органлари билан ҳамкорликда:

қидириш ва авариядан қутқариш ишлари белгиланган тартибда ўтказилишини ташкил этади, зарур ҳолларда ўзаро ҳамкорлик қилувчи идораларни жалб қилади;

йўловчилар ва экипаж аъзоларини қутқариш, ёнгинни ўчириш (ёки унинг олдини олиш), ашёвий далилларни сақлаб қолиш бўйича қўшимча чоралар кўриш заруратини аниқлаш мақсадида ҳалокат жойига етиб боради;

ички ишлар органлари билан, зарур ҳолларда эса — ушбу ҳудудда жойлашган ҳарбий қисмлар билан биргаликда, ҳаво кемаси ва унинг ичидаги нарсалар дахлсизлигини таъминлаб (жабрланганлар харобалар остидан чиқариб олиниши керак бўлган ҳоллар бундан мустасно), ҳодиса жойи қўриқланишини ташкил этади ва бегона шахслар ҳодиса жойига киришига йўл қўймаслик чораларини кўради;

зарурат бўлганда, ҳаво кемасининг асосий қисмларига нисбатан ҳалок бўлганлар жасадлари (жасад қолдиқлари) жойлашувининг схемаси тузилган ва фотосуратга олингандан кейин уларни эвакуация қилиш ҳақида кўрсатма беради. Бундай ҳолларда, имкон қадар, ҳаво кемасини қисмларга ажратиш ва шикастлашга йўл қўймаслик керак;

қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда экипаж аъзолари, зарур ҳолларда, йўловчилар ва ҳалокатга алоқадор авиация ходимлари тиббий кўрикдан ўтказилишини ташкил этади. Бундай текширув дарҳол (тезкор) амалга оширилиши лозим;

экипаж аъзолари ва парвозга тайёргарлик кўриш ва уни таъминлаш учун масъул бўлган мансабдор шахслардан тушунтириш хатларини олади;

ҳалокат жойида мавжуд бўлган борт ҳужжатларини ва борт ёзув ускуналарини сақлаб қолиш учун зарур чораларни кўради. Борт ёзув ускуналари агрессив суюқликларда ёки ёнғин ўчоғида қолган бўлса, уларни дарҳол у ердан олиш ва ёзилган ахборотни сақлаб қолиш учун чоралар кўрган ҳолда ёзув ускунаси олинганлиги ва унинг ташқи ҳолати ҳақида далолатнома тузади. Бошқа ҳолларда, ёзув ускуналарини олиш тақиқланади. Борт ёзув ускуналарини олиш, қоидага кўра, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари вакиллари билан биргаликда амалга оширилиши лозим;

зарур ҳолларда, ҳалокат жойи ҳудудида борт ёзув ускуналари ва ҳаво кемаси ажралиб кетган қисмларини қидириш ишларини ташкил этади ва улар топилган жойида сақланишини таъминлайди;

авиация ҳалокати гувоҳлари, шунингдек, авариядан қутқариш ишларини амалга ошираётган шахслар аниқланиши, текширув комиссияси ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига тақдим этиш учун уларнинг рўйхатлари тузилишини таъминлайди;

парвозга алоқадор бўлган учиш, техник ва диспетчерлик ҳужжатлари олиб қўйилишини ташкил этади ва сақланишини таъминлайди;

ташқи муҳит таъсирида йўқолиши мумкин бўлган белгилар (ҳаво кемасининг юзасида муз қопламалари, қора куя излари, ҳаво кемасининг учиш-қўниш йўлаги ва бошқа ер юзасидаги ҳаракатидан қолган тегишли излар) ҳужжат кўринишида қайд этилишини ташкил қилади (фотосуратлар, видеоёзувлар ёки тегишли схемаларни тузиш орқали);

авиация ҳалокати жойининг дастлабки чизмасини тузади;

об-ҳаво шароитининг навбатдан ташқари кузатилишини ташкил қилади, авиация ҳалокати аэродромдан ташқарида содир бўлган бўлса, ўша жой яқинидаги метеорология пункти ва станцияларидан метеорологик маълумотлар йиғилишини таъминлайди;

зарур ҳолларда, авиация ҳалокати содир бўлган жойнинг радиологик, кимёвий ва бактериологик назорати амалга оширилишини мувофиқлаштиради;

авиация ҳалокатига учраган ҳаво кемасига ёқилғи қуйилган махсус идишлардан (ёқилғи қуйиш машиналари) ёқилғи қуйиш ишларини тўхтатиш ва уларни муҳрлаш тўғрисида кўрсатма беради;

ҳаво кемаси бортида жойлашган махфий белгили махсус ускуналар ва парвоз ҳужжатларининг сақланишини таъминлайди;

диспетчер магнитафон ёзувлари, қўниш радари кўрсаткичларининг маълумотлари, ҳаво кемалари ҳаракатланиши жадвали, радиоалоқа аппаратлари ва радиотехник воситалар иш вақтини ҳисобга олиш журнали, барча экипаж аъзоларининг учиш китобчалари, учиш йиғмажилдлари ва тиббий китобчалари, ҳаво кемаси двигателлари ва агрегатларининг формулалари, техник хизмат кўрсатилгани тўғрисидаги карта-нарядлар ва дефект ведомостлари (носозликлар рўйхати), ҳаво кемасини парвозга тайёрлашда ёки парвоздан олдин носозликни бартараф этишда ишлатилган асбоблар ва назорат ускуналари, учиш-қўниш йўлаги ҳолати, ҳаво кемасига қуйилган ёқилғи миқдори ва сифатини тавсифловчи ҳужжатлар, ҳодиса жойи, аэродром ва парвоз йўналиши бўйича об-ҳаво шароитини тавсифловчи метеорология ҳужжатлари олиб қўйилиши ва муҳрланишини (сақланишини) ташкил қилади;

ҳалокат содир бўлган вақтга яқин бўлган давр ичида авиация ҳалокати содир бўлган ҳудудда парвозларни амалга ошираётган бошқа ҳаво кемаларининг борт рақамларини аниқлайди ва текшириш жараёнида кейинчалик фойдаланиш учун ушбу ҳаво кемаларининг назорат қилиш ёзув воситаларидаги парвоз маълумотлари сақлаб қолиниши учун чоралар кўради;

зарур ҳолларда, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан келишилган ҳолда, шикастланган ҳаво кемаси жойини ўзгартиради. Ҳаво кемаси темир йўллар, автомобиль йўли, сув йўли ёки аэродромга тушиб, транспорт ҳаракати ёки парвозларга тўсқинлик қилган ҳолдагина уни текширув комиссияси келишидан олдин кўчиришга рухсат этилади. Бошқа жойга кўчиришда ҳаво кемаси (унинг қисмлари) ҳалокат содир бўлган жойда қандай ҳолатда бўлган бўлса, худди шундай сақланиши учун чоралар кўрилади. Бундай ҳолларда, бошқа жойга кўчиришдан олдин ҳаво кемаси ёки унинг қисмлари ҳолати ва жойлашуви ердан, зарур бўлса, ҳаводан туриб, бир неча позицияларда йўналишли ва батафсил суратга ёки видеога олинади, ҳалокат жойини текшириш далолатномаси тузилади ва унда ҳаво кемаси ёки унинг қисмлари жойлашуви ва умумий аҳволи, ер (ер усти тўсиқлари) билан тўқнашиш бурчаги акс эттирилади, экипаж кабинасида асбобларнинг кўрсатмалари, тугмачалари, назорат тутқичларининг ҳолати суратга олинади ёки видеотасвирга туширилади, кабинани текшириш далолатномаси тузилади;

зарур ҳолларда, ҳаво кемаси экипажини, ҳаво кемасини парвозга тайёрлашда, парвозни таъминлашда ва ҳаводаги ҳаракатни бошқаришда бевосита иштирок этган ердаги хизматлар ходимларини ўз вазифаларини бажаришдан четлатиш чораларини кўради. Кўрсатилган шахсларга комиссия раиси билан келишилган ҳолда тегишли раҳбарнинг қарори билан ўз вазифаларини бажаришга рухсат этилади;

авиация ҳалокатидан олдин ҳаво кемаси парвозини бажариш ва таъминлаш ҳақидаги маълумотлар ва тегишли ҳужжатларнинг сақланишини таъминлаш мақсадида ҳаво кемаси учиб чиққан сўнгги аэродром хизматларига, унинг парвози йўналиши бўйлаб ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органлари ва ҳаво кемасининг эгасига (эксплуатанти) авиация ҳалокати тўғрисида хабар беради;

маҳаллий ижро ҳокимияти органлари билан ҳамкорликда жабрланганлар ва уларнинг қариндошларига кўмаклашиш ва ёрдам кўрсатиш гуруҳини ҳамда авиация ҳалокатини текшириш комиссия ишини таъминлаш гуруҳини тузади.

67. Авиация ҳалокати содир бўлганда мансабдор шахсларнинг дастлабки ҳаракатлари натижасида олинган барча материаллар авиация ҳалокатини текшириш комиссиясига топширилиши керак.

68. Комиссия келгунига қадар ердаги ва бортдаги магнитофонлар ёзувларини очиш ва тинглаш, шунингдек, борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини ечиш ва таҳлил қилиш тақиқланади ва мазкур ишлар фақат комиссия раиси ёки унинг ўринбосари қарори билан уларнинг ихтиёрига ўтказилгандан сўнг дарҳол амалга оширилиши мумкин.

69. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилотлари борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини ўқиш учун тегишли воситаларга эга бўлмаса, ишлаб чиқарувчи (ёки лойиҳаловчи) ҳисобланмаган давлат томонидан тақдим этилган тегишли парвоз маълумотларини таҳлил қилувчи техник марказдан қуйидаги жиҳатларни ҳисобга олган ҳолда фойдаланилади:

парвоз маълумотларини ўқиш имконияти;

парвоз маълумотларини ўз вақтида ўқиш;

парвоз маълумотларини ўқиш ускуналарининг жойлашиши.

Барча ҳолатларда ҳаво кемасининг парвоз маълумотларини ўқиш ва таҳлил қилиш учун эксплуатант, лойиҳаловчи, ишлаб чиқарувчи давлатларнинг вакиллари жалб қилиниши мумкин.

70. Ҳалокатга учраган ҳаво кемасини лойиҳаловчи, ишлаб чиқарувчи ва унга эгалик қилувчи (эксплуатант) ташкилотлар, шунингдек, унинг таъмирлаш ишларини бажарган, ҳаводаги ҳаракатига хизмат кўрсатган, техник ва аэродром хизматларини амалга оширган ташкилотлар раҳбарлари авиация ҳалокати тўғрисида маълумот олиши билан ушбу ҳаво кемасига тегишли бўлган лойиҳалаш, синаш, ишлаб чиқариш, таъмирлаш ва фойдаланиш (эксплуатация қилиш), парвозини таъминлаш билан боғлиқ тегишли ҳужжатларнинг сақланишини таъминлаш бўйича чоралар кўриши шарт.

4-§. Текшириш комиссияси ишини ташкил этиш тартиби

71. Комиссия раиси текширувнинг барча босқичларини ташкил этади, амалга оширади ва назорат қилади, текширувга алоқадор барча иштирокчиларнинг ҳаракатларини мувофиқлаштиради.

72. Авиация ҳалокати жойига етиб келгач, текшириш комиссияси раиси маҳаллий ижро ҳокимияти органи ёки маҳаллий давлат бошқаруви органининг раҳбарини бу ҳақда хабардор қилади, ташкилий мажлис ўтказиб, унда комиссия тайинланганлиги тўғрисидаги буйруқни эълон қилади, ҳалокат содир бўлган жойда дастлабки ҳаракатларни амалга оширган мансабдор шахсларнинг ҳалокат тафсилотлари ва бажарилган ишлар тўғрисида ҳисоботини тинглайди, кичик комиссиялар тузади, уларнинг раисларини тайинлайди, текширувнинг дастлабки босқичидаги ишларнинг асосий йўналишларини белгилайди ва зарур тезкор кўрсатмалар беради.

Комиссия раисининг авиация ҳалокатини текшириш билан боғлиқ масалалар бўйича кўрсатмалари авиация ҳалокатини текшириш ва комиссия ишини таъминлаш билан боғлиқ бўлган барча мансабдор шахслар томонидан бажарилиши шарт.

73. Одатда, авиация ҳалокатларини текшириш комиссиясида ишларнинг асосий йўналишлари (учиш, муҳандислик-техник, маъмурий) бўйича кичик комиссиялар ва штаб ташкил қилинади. Зарур бўлганда, комиссия раиси қарорига биноан бошқа кичик комиссиялар ҳам тузилиши мумкин. Кичик комиссияларда ишчи гуруҳлар ташкил этилади.

Ҳалокат жойи схемасини (крокини) тузиш бўйича гуруҳ ва суҳбат ўтказиш гуруҳи раиснинг қарорига биноан учиш ёки муҳандислик-техник кичик комиссияси таркибига киритилади ёхуд комиссия раиси ёки унинг ўринбосари раҳбарлигида мустақил равишда ишлайди ҳамда ушбу Қоидаларга 5 ва 6-иловаларда назарда тутилган функцияларни бажаради.

Қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи бевосита комиссия раисига бўйсунади ҳамда ушбу Қоидаларга 7-иловада белгиланган вазифаларни бажаради. Инсонлар ўлими билан боғлик бўлмаган ҳолларда, бу гуруҳ маъмурий кичик комиссия таркибига киритилиши мумкин.

Комиссияда ҳисоблаш ва таҳлил қилиш гуруҳи тузилади, у кичик комиссиялар таркибига кирмайди ва бевосита комиссия раисига бўйсунади. Ҳисоблаш ва таҳлил қилиш гуруҳи ушбу Қоидаларга 8-иловада кўрсатилган вазифаларни бажаради.

74. Текширувга жалб қилинган мутахассислар уларнинг ихтисослигига қараб, кичик комиссиялар ёки ишчи гуруҳлар таркибига киритилади ёки алоҳида масалалар бўйича экспертлар сифатида фаолият юритади.

75. Кичик комиссияларнинг таркиби, уларнинг иш режалари, шунингдек, ишчи гуруҳларнинг таркиби комиссия Раиси томонидан тасдиқланади.

76. Текшириш комиссиясининг иши режага мувофиқ амалга оширилади, режанинг лойиҳаси комиссия раиси томонидан тасдиқлангунга қадар комиссия мажлисида кўриб чиқилади ва муҳокама қилинади. Режада комиссия фаолиятининг асосий йўналишлари, ишлар ва тадқиқотларни бажариш кетма-кетлиги, шунингдек, ишларни бажариш ва якунига етказиш муддатлари учун масъул бўлган шахслар назарда тутилиши керак.

Комиссиянинг иш режаси кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳларнинг оператив (тезкор) режаларида батафсил баён этилган бўлиб, улар бир ва бир неча кунгача бўлган муддатга тузилади ва кичик комиссия раиси томонидан тасдиқланади.

77. Комиссия иш режаси тасдиқлангунга қадар ҳалокат жойида бирон-бир ишни бажариш тақиқланади, ташқи кўрикни ўтказиш, йўқолиб кетиши мумкин бўлган изларни (ҳаво кемасининг юзасида муз қопламалари, қора куя излари ва бошқалар, ҳаво кемасининг ер юзасидаги ҳаракатидан қолган ўзига хос излар) тасвирга тушириш, жароҳатланганлар ва ҳалок бўлганларни эвакуация қилиш ҳамда борт ёзув ускуналарини ечиб олиш ишлари бундан мустасно.

78. Комиссия ва кичик комиссияларнинг иш режалари олинган маълумотларга қараб, текширув жараёнида ўзгартирилади ва тўлдирилади.

79. Комиссия иш жойида авиация техникаси объектларининг тадқиқотлари (уларнинг ишлаш лаёқатини текшириш) ва экспериментлари олдиндан тузилган, текширувда иштирок этаётган томонлар вакиллари имзолаган, комиссия раиси тасдиқлаган режалар (дастурлар) бўйича ўтказилади ва текширув материалларига илова қилинади.

Ҳалок бўлган учувчи экипаж аъзолари, борткузатувчилар ва йўловчиларнинг суд-тиббий экспертизаси Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.

80. Прокуратура органлари, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, Ўзбекистон авиация ходимлари касаба уюшмаси, эксплуатант вакиллари, Давлатлараро авиация қўмитаси, конструкторлик бюроси ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати вакиллари текширув комиссияси мажлисларида қатнашиш ҳуқуқига эгадир.

Комиссия аъзолари, комиссия раиси билан келишган ҳолда, текширувда иштирок этаётган бошқа мутахассисларни комиссия мажлисларига таклиф қилиш ҳуқуқига эга.

81. Асосий услубий ва ташкилий масалалар бўйича қарорлар комиссия томонидан қабул қилинади, бунда комиссия раиси якуний қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга. Қарордан норози бўлган комиссия аъзоси ўз фикрини ҳар қандай мақбул шаклда баён этишга ҳақли.

82. Комиссия ва кичик комиссияларнинг мажлислари уларда муҳокама қилинган масалалар, қабул қилинган қарорлар ва раиснинг кўрсатмалари батафсил акс эттирилган баённомалар билан расмийлаштирилади. Муҳокама қилинган масалалар юзасидан келишмовчиликлар юзага келса, баённомада томонларнинг фикрлари мажбурий равишда акс эттирилиши лозим. Баённома комиссия (кичик комиссия) раиси ва штаб бошлиғи томонидан имзоланади.

Зарур ҳолларда комиссия йиғилиши магнитофонга ёзиб олинади, бу ҳақда баённомада қайд этилади.

83. Текшириш жараёнида авиация ҳалокатининг келиб чиқишига сабаб бўлувчи камчиликлар аниқланганда, комиссия парвоз ва техник эксплуатация қилиш, парвозларни бошқариш ва таъминлаш, ҳаво кемаси эксплуатанти бўлинмаларида ходимларни тайёрлаш қоидалари бажарилиши юзасидан текшириш ўтказишни ташкил этиши, ҳаво кемаси шу давлатда ишлаб чиқарилган (таъмирланган) бўлса, фуқаро авиациясининг тегишли ташкилотларида шунга ўхшаш текширувлар ўтказилишини тавсия қилиши шарт.

84. Авиация ҳалокати текширувининг ҳар қандай босқичида ёки текширувнинг натижалари асосида Транспорт вазирлиги парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш учун зудлик билан қабул қилиниши зарур бўлган тегишли профилактика чора-тадбирларини фуқаро авиацияси ташкилотларига тавсия қилиши мумкин.

Ҳаво кемаси лойиҳаловчиси, ишлаб чиқарувчиси, эгаси ва бошқа давлатда жойлашган фуқаро авиацияси ташкилотларига ҳамда ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлатга тегишли огоҳлантирувчи чоралар авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли орган орқали юборилади.

85. Мақсадга мувофиқ бўлса, Транспорт вазирлиги ўтказилган текширувлар асосида ишлаб чиқилган парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича ҳар қандай тавсияларни, бошқа тегишли давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органларига, ИКАО ҳужжатларига тааллуқли бўлса, ИКАОга санаси кўрсатилган кузатув хати билан юборади.

Якуний ҳисоботлар ИКАОга юборилаётган хавфсизликни таъминлаш бўйича тавсияларни ўз ичига олган тақдирда, улар ИКАО ҳужжатлари билан боғлиқ бўлгани учун, таклиф этилаётган аниқ ҳаракатлар баён этилган хат ушбу ҳисоботларга илова қилинади.

86. Транспорт вазирлиги бошқа давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органидан парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсиялар олган тақдирда, йўлланма хати рўйхатдан ўтказилган санадан бошлаб 90 кун ичида ушбу ваколатли органга профилактика бўйича қабул қилинган ёки кўриб чиқилаётган чора-тадбирлар ёки бирор чора қабул қилинмагани сабаблари тўғрисида хабар беради.

87. Комиссия, кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар аъзоларининг бир вақтнинг ўзида жиноят-процессуал аҳамиятга эга бўлган, яъни далилий материалларни йиғишга қаратилган ҳаракатлари (борт ва ер усти ёзув ускуналари ҳамда уларнинг ташувчиларини ечиб олиш, ўқиш жойига етказиб бериш ва сақлаш учун топшириш, шахсни таниш, сўров ўтказиш, текшириш ва бошқалар), шунингдек, ҳалок бўлганларни дафн этиш ёки кремация қилиш дастлабки терговни амалга оширувчи ҳуқуқни муҳофаза қилиш органининг рухсати билан ўтказилиши керак.

88. Текширувда иштирок этаётган шахслар меҳнат муҳофазаси бўйича инструктаждан ўтгандан сўнг раис рухсати билан комиссия штаби бошлиғи томонидан бериладиган махсус рухсатномалар орқали ҳалокат жойига киритилади.

89. Ҳаво кемаси, ундаги барча нарсалар ёки унинг бирон-бир қисми, ҳаво кемаси рўйхатдан ўтказилган давлат ва эксплуатант давлати қонунчилигида белгиланган тегишли ваколатга эга бўлган ҳар қандай шахс ёки шахсларга текширувда керакмас бўлгандан сўнг, қўриқлашдан озод қилинади.

90. Объектив назорат воситалари, уларни созлаш жадваллари, парвозга оид ва техник ҳужжатлар текширув олиб борилаётган фуқаро авиацияси ташкилотида сақланади.

91. Ҳаво кемасининг барча элементлари ва техник ҳужжатлари, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидан уларни йўқ қилиш учун ёзма рухсатнома олингунга қадар сақланади. Йўқ қилиш ишлари ҳаво кемаси эгаси томонидан сақлаш жойида махсус комиссия иштирокида далолатнома расмийлаштирилган ҳолда амалга оширилади.

92. Фан ва техниканинг махсус соҳалари бўйича билимларни талаб қиладиган аниқ масалаларни ҳал этиш учун, кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар таркибидаги мутахассислардан ташқари текширувга экспертлар жалб этилиши мумкин.

93. Ҳалокат жойига етиб келгач, эксперт комиссиянинг иш режасига мувофиқ, комиссия ёки кичик комиссия раисидан ҳал этилиши лозим бўлган масалалар рўйхати кўрсатилган ёзма топшириқ олади. Эксперт ўз ишини мустақил равишда (ёки экспертлар гуруҳи таркибида) олиб боради ва комиссия (кичик комиссия) раиси билан мувофиқлаштиради.

Иш натижалари экспертнинг (экспертларнинг) хулосаси шаклида тузилади ва комиссия (кичик комиссия) йиғилишида муҳокама қилинади. Муҳокама давомида экспертга қўшимча саволлар берилиши мумкин бўлиб, уларнинг жавоблари эксперт хулосасига қўшимча шаклда расмийлаштирилади.

Эксперт хулосаси комиссия (кичик комиссия) томонидан кўриб чиқилади ва текширув материалларига илова қилинади.

94. Кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар томонидан ушбу Қоидаларга 9 , 10 , 11-иловаларда назарда тутилган ишлар амалга оширилади, ишларнинг натижалари ҳисоботлар билан расмийлаштирилади ҳамда улар комиссия (кичик комиссия) йиғилишларида муҳокама қилинади.

Кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳларнинг иш тартиби ҳамда улар томонидан мазкур Қоидаларга 5 — 11-иловаларда белгиланган материаллар тайёрланади.

Комиссия (кичик комиссия) аъзолари бажарилган ишнинг етарлилигига ва олинган натижадаги аниқ маълумотларга рози бўлсалар, ҳисобот қабул қилинади ва текширув материалларига илова этилади. Акс ҳолда, қайта кўриб чиқиш учун кичик комиссияга (ишчи гуруҳга) қайтарилади.

95. Якуний ҳисобот, кичик комиссиялар, ишчи гуруҳлар материаллари, тадқиқот ва экспертизалар натижалари, шунингдек, комиссияга тақдим этилган бошқа маълумотларни ҳисобга олган ҳолда ушбу Қоидаларга 12-иловада белгиланган намунада тузилади.

Якуний ҳисобот лойиҳаси комиссия томонидан текширувда иштирок этган барча давлатларга ҳужжат лойиҳаси юзасидан ўз фикр ва мулоҳазаларини билдиришни таклиф этган ҳолда юборилади. Лойиҳа юборилгандан сўнг 60 кун давомида олинган барча фикр ва мулоҳазалар авиация ҳалокатини текшириш комиссияси томонидан кўриб чиқилади.

Ҳисобот матнига киритилиши мақсадга мувофиқ бўлмаган фикр ва мулоҳазалар ҳисоботнинг якуний лойиҳасига илова қилинади.

96. Якуний ҳисоботга материаллар ёки қўшимчалар, авиация ҳалокати ёки инциденти таҳлилига тегишли бўлган ҳолдагина унга киритилади. Бундай таҳлил билан боғлиқ бўлмаган ёзувларнинг қисмлари оммага ошкор қилинмайди.

97. Авиация ҳалокати текширувининг натижалари бўйича Якуний ҳисобот лойиҳаси, комиссия аъзолари муҳокамаси учун комиссия раиси томонидан тақдим этилади. Ҳисобот мазмуни бўйича ихтилофлар бўлса, ҳисобот комиссия раиси таклиф этган таҳрирда тайёрланади. Ҳисоботнинг мазмунига рози бўлмаган комиссия аъзоси мухолиф фикрни ёзма равишда билдириши шарт.

98. Мухолиф фикр билдирилганда норозиликнинг аниқ сабаблари ва уларнинг асосланиши, шунингдек, таклиф этилаётган таҳрир матни кўрсатилади. Комиссия аъзолари томонидан мухолиф фикр мажбурий равишда баённома расмийлаштирилган ҳолда кўриб чиқилади.

Баённомада мухолиф фикр юзасидан комиссия (кичик комиссия) аъзоларидан ҳар бирининг фикри кўрсатилади. Ҳар қандай ҳолатда, мухолиф фикр кичик комиссия (ишчи гуруҳ) ҳисоботига илова қилинади.

Ихтилофларни ҳал қилишнинг имконияти бўлмаса, Якуний ҳисобот мухолиф фикр ва қўшма баённома билан Транспорт вазирлиги ёки комиссиянинг Якуний ҳисоботини тасдиқлайдиган ваколатли шахс томонидан кўриб чиқилади.

99. Якуний ҳисобот комиссия раиси ва барча аъзолари томонидан имзоланади.

Кўриб чиқиш натижасида ҳисоботда мухолиф фикр инобатга олинмаган бўлса, уни тақдим этган комиссия аъзоси ҳисоботни «мухолиф фикр билан» деган ёзув билан имзолайди.

Кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳларнинг ҳисоботларини тузиш ва имзолашда шундай тартибга риоя қилиниши лозим.

Ҳар қандай ҳолда, комиссия, кичик комиссия ёки ишчи гуруҳнинг ҳисоботига мухолиф фикри илова қилинади.

100. Комиссия раиси ва комиссия штаби бошлиғи текширув бўйича Якуний ҳисобот билан бир вақтда текширув материалларига илова қилинган ҳужжатлар рўйхатини имзолайди.

101. Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси раиси авиация ҳалокатини текшириш комиссиясини тайинлаган ваколатли орган раҳбарига Якуний ҳисоботни тасдиқлаш учун тақдим этади.

Комиссиянинг Якуний ҳисоботини тасдиқлаш санаси сифатида текширув якунига етказилган сана ҳисобланади.

102. Авиация ҳалокати максимал массаси 2250 кгдан ортиқ бўлган ҳаво кемаси билан содир бўлган бўлса, комиссия томонидан текширув материаллари асосида ахборот ҳисоботи тузилади ва ИКАОга юборилади.

Ахборот ҳисоботини тўлдириш тартиби ва қоидалари авиация ҳалокатлари ҳақидаги ахборотларни кодлаш бўйича амалдаги ҳужжатлар билан белгиланади.

103. Хориж ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокати текшируви натижалари бўйича якуний ҳужжат Якуний ҳисобот бўлиб, унинг лойиҳаси комиссия томонидан тайёрланади ва унинг барча аъзолари томонидан имзоланади.

Якуний ҳисобот лойиҳаси комиссия томонидан текширувда иштирок этган барча давлатларга ҳужжат лойиҳаси юзасидан ўз фикр ва мулоҳазаларини билдиришни таклиф этган ҳолда юборилади. Лойиҳа юборилгандан сўнг 60 кун давомида олинган барча фикр ва мулоҳазалар авиация ҳалокатини текшириш комиссияси томонидан кўриб чиқилади.

Ҳисобот матнига киритилиши мақсадга мувофиқ эмас деб эътироф этилган фикр ва мулоҳазалар ҳисоботнинг якуний лойиҳасига илова қилинади.

104. Авиация ҳалокатини текшириш материаллари (кичик комиссиялар, ишчи гуруҳлар ҳисоботлари ва уларга илова қилинган материалларни ўз ичига олган Якуний ҳисобот) Якуний ҳисобот тасдиқланган кундан бошлаб беш кун ичида қуйидагиларга юборилади:

дастлабки терговни ўтказаётган ҳуқуқни муҳофаза қилиш органига;

Транспорт вазирлигига;

ҳаво кемаси эксплуатантига (эгасига);

Ўзгидрометга, авиация ҳалокати об-ҳаво шароитлари ёки қониқарсиз метеотаъминот билан боғлиқ бўлган бўлса;

Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигига (авиация ҳалокатини текшириш қўшма комиссия томонидан амалга оширилганда).

105. Якуний ҳисобот иловаларсиз (Якуний ҳисоботга илова қилинадиган материалларсиз) қуйидагиларга юборилади:

рўйхатга олган давлатга;

эксплуатация қилувчи давлатга;

лойиҳалаштирган давлатга;

ишлаб чиқарган давлатга;

ИКАОга (авиация ҳалокати максимал массаси 5700 килограммдан ортиқ бўлган ҳаво кемаси билан содир бўлган бўлса);

фуқаролари вафот этган ёки оғир тан жароҳати олган ҳар қандай давлатга;

тегишли маълумотлар, текширув учун зарур бўлган асосий ускуналар, шу жумладан, борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини ўқиш учун тегишли воситалар ёки экспертларни тақдим этган ҳар қандай давлатга;

авиация ҳалокати текширувида иштирок этган ҳар қандай давлатга.

106. Тасдиқланган текширув материалларини юбориш (оммага эълон қилиш) бевосита Транспорт вазирлиги ёки унинг номидан фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан амалга оширилади.

Якуний ҳисоботни 12 ой ичида эълон қилиш имкони бўлмаса, Транспорт вазирлиги текширув давомида юзага келган парвозлар хавфсизлиги билан боғлиқ ҳар қандай масалалар тўғрисидаги маълумотни, текширув жараёни қандай кетаётганлиги батафсил баён қилинган оралиқ ахборотни авиация ҳалокатининг ҳар йиллигига эълон қилади.

107. Текширувда иштирок этаётган шахслар мазкур Қоидаларга мувофиқ уларга юклатилган вазифаларнинг бажарилиши, улар томонидан бажарилган ишнинг тўлиқлиги ва сифати, хулосаларнинг асосланганлиги ва холислиги ҳамда материаллар сифатли расмийлаштирилганлиги учун жавобгардирлар.

108. Комиссия ишини таъминлаш учун текширув ўтказилаётган фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари буйруқ билан қуйидаги вазифалар юкланадиган моддий-техник жиҳатдан таъминловчи гуруҳни тайинлайди:

комиссия ва текширувга жалб этилган мутахассисларни моддий-техник, маиший ва тиббий жиҳатдан таъминлашни ташкил этиш;

ҳалокат жойини ва ашёвий далилларни қўриқлашни таъминлаш;

комиссия ишини таъминлаш бўйича барча масалалар юзасидан маҳаллий ижро ҳокимияти органлари ва ташкилотлар билан ўзаро ҳамкорлик қилиш;

юк қабул қилувчи ва жўнатувчи билан ўзаро ишлаш;

авиация ҳалокати жойида юк кўтариш (кран, такелаж) ишлари, авиация техникасидаги ишларни ташкил этиш ва текшириш мақсадида ҳаво кемаси ёки унинг таркибий қисмларини ҳалокат жойидан эвакуация қилиш, шунингдек, комиссия топшириғи бўйича тадқиқотни амалга ошириш учун тегишли ижро этувчи ташкилотларга авария техникаси (таркибий қисмлар) юборилишини ташкил этиш;

комиссия ишини таъминлаш ва текширув билан боғлиқ харажатларни қоплаш масалалари бўйича ҳаво кемасига эгалик қилувчи фуқаро авиацияси ташкилоти билан ўзаро ҳамкорлик қилиш;

комиссия кўрсатмасига кўра текширув материалларидан нусха кўчириб кўпайтириш ва тарқатиш;

авиация ҳалокатини текшириш юзасидан бошқа ишларни амалга ошириш.

5-§. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокатлари текширувида Ўзбекистон Республикаси авиация мутахассисларининг иштирок этиши

109. Ўзбекистон Республикасида лойиҳалаштирилган, ишлаб чиқарилган, рўйхатдан ўтказилган ёки эксплуатация қилинаётган фуқаро ҳаво кемалари билан Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида содир бўлган авиация ҳалокатларини текширишда, бундай ҳалокатларни текширув ҳодиса содир бўлган жойнинг давлат органлари томонидан амалга оширилганда, Транспорт вазирлиги авиация ҳалокати ҳақида хабарнома олганлигини тасдиқлайди ва Конвенцияга 13-иловага мувофиқ авиация ҳалокатини текшириш учун вакил тайинлайди. Вакилга ёрдам бериш учун маслаҳатчилар тайинланади.

110. Авиация ҳалокатини текширишда иштирОк этиш учун мутахассислар гуруҳининг шахсий таркиби тасдиқланганидан сўнг ҳодиса содир бўлган давлатга ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги орқали Ўзбекистоннинг ушбу давлатдаги элчихонасига тегишли хабарнома юборилади.

Авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш учун тайинланган мутахассисларнинг чиқиб кетишини расмийлаштириш маҳаллий ижро этувчи ҳокимияти органлари ва авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш учун мутахассисларни ажратган ташкилотларнинг тегишли бўлинмалари томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

111. Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан хорижий давлат ҳудудида содир бўлган авиация ҳалокатини текширишда иштирок этувчи вакил ва маслаҳатчиларнинг ҳуқуқлари Конвенцияга 13-иловада белгиланган бўлиб, ушбу Қоидаларнинг 40-бандида кўзда тутилган.

Текширув давомида юзага келадиган барча масалалар текширувни ўтказаётган давлатнинг текширув бўйича ваколатли шахси (комиссия раиси) орқали вакил томонидан ҳал этилади.

112. Ҳодиса содир бўлган ҳудуд давлатидаги Ўзбекистон Республикаси дипломатик ваколатхоналари, консуллик муассасалари ва фуқаро авиацияси ташкилотларининг ваколатхоналари, шунингдек, ҳаво кемаси эгаси (эксплуатант) вакиллари текширувда иштирок этаётган мутахассислар гуруҳини транспорт, алоқа воситалари, ишлаш ва дам олиш хоналари, озиқ-овқат ва бошқалар билан таъминлаш бўйича барча мумкин бўлган ёрдамни кўрсатиши шарт.

113. Авиация ҳалокати текширувида иштирок этиш натижаларига кўра вакил мутахассислар гуруҳи билан маълумотнома тайёрлайди ва у Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги раҳбарига тақдим этилади.

Ушбу гуруҳ мутахассислари авиация ҳалокатини текширган давлат органи тақдим этган Якуний ҳисобот лойиҳасини кўриб чиқади ва ушбу ҳисоботга шарҳ ва таклифлар тайёрлайди.

114. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокатларини текшириш Транспорт вазирлигига топширилганда, бундай текширув ушбу Қоидалар талабларига мувофиқ, Конвенцияга 13-иловага стандартлар ва тавсияларга амал қилган ҳолда ўтказилади.

115. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокати ёки жиддий авиация инциденти жойи қайси давлат ҳудудига тегишлилигини аниқлаш имкони бўлмаса, Конвенцияга 13-иловага ва мазкур Қоидаларга мувофиқ текширувни авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган тайинлайди ва ўтказади.

Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган ўзаро келишув асосида текширув ваколатини тўлиқ ёки қисман бошқа давлатга ёки минтақавий давлатлараро авиация ҳалокати ва инцидентларини текширувчи ташкилотга топшириши мумкин.

116. Авиация ҳалокати ёки инциденти текширувини ўтказаётган давлат мурожаатига кўра авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган ушбу давлатга ўзида мавжуд бўлган текширувга тегишли барча маълумотларни, шу жумладан, фаолияти ҳаво кемасининг эксплуатациясига бевосита ёки билвосита таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ташкилотлар ҳақида маълумотни тақдим этади.

Авиация ҳалокатига ёки жиддий авиация инцидентига учраган ҳаво кемаси ҳодиса содир бўлган давлатдан бошқа давлатга қўнганда, авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган авиация ҳалокати текширувини олиб бораётган давлат мурожаатига кўра борт ёзув ускуналари маълумотларини ва зарур бўлса, тегишли борт ёзув ускуналарини тақдим этади.

Авиация ҳалокати ёки инциденти содир бўлгунга қадар ҳаво кемасида Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилотларининг воситалари ёки хизматларидан фойдаланилганда ёки фойдаланилиши мумкин бўлганда ва Транспорт вазирлиги текширувга тегишли бўлган шундай маълумотга эга бўлса, у ушбу маълумотни текширув ўтказаётган давлатга тақдим этиши мумкин.

117. Ўзбекистон Республикасидан ташқарида хорижий давлат ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаро ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳалокатини текшириш жараёнида ҳалок бўлганлар ёки жиддий тан жароҳати олганлар орасида Ўзбекистон Республикаси фуқаролари борлиги аниқланса, авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган текширувда иштирок этиш учун тегишли экспертни (экспертларни) тайинлаши мумкин.

6-§. Авиация ҳалокати билан боғлиқ ахборотни оммага тақдим этиш

118. Текширув жараёнида Якуний ҳисобот тасдиқлангунга қадар авиация ҳалокати ҳақидаги ахборот аниқ маълумотлар билан чегараланади.

Бошқа давлатдан кўриб чиқиш учун юборилган ёки нашр учун тайёрланаётган Якуний ҳисобот лойиҳаси оммага эълон қилинмайди.

Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган текширувни амалга ошираётган давлатнинг расмий розилигисиз авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш жараёнида олинган ҳисобот лойиҳасини ёки унинг ҳар қандай қисмини ёки бошқа ҳужжатларни тарқатмайди, нашр этмайди ёки улардан фойдаланишга рухсат бермайди (текширувни амалга ошираётган давлат томонидан аввал эълон қилинган ёки оммага нашр қилинган ҳисоботлар ёки ҳужжатлар бундан мустасно).

119. Авиация ҳодисаси текширувини ўтказаётган ваколатли орган авиация ҳалокати ёки инцидентларини текшириш билан боғлиқ бўлмаган мақсадлар учун қуйидаги маълумотларни тақдим этмаслиги лозим:

а) борт товуш ёзувчи ускуналарнинг ёзувлари ва бортдаги визуал вазиятни ёзиш мосламаларининг ёзувлари ва ҳар қандай бундай ёзувларнинг таҳлили;

б) авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органнинг назорати ёки ҳимояси остидаги ёзувлар, масалан:

1) текшириш жараёнида барча шахслардан текширувни ўтказаётган ваколатли орган томонидан олинган кўрсатмалар;

2) ҳаво кемаси эксплуатациясига алоқаси бўлган шахслар ўртасидаги ҳар қандай ёзишмалар;

3) авиация ҳалокати ёки инцидентида иштирок этган шахсларга доир тиббий ёки махфий маълумотлар;

4) ҳаводаги ҳаракатни бошқариш органларининг ёзувлари ва шарҳлари;

5) авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган ҳамда ваколатли вакиллар томонидан авиация ҳалокати ва инцидентига оид маълумотларни, шу жумладан, парвоз маълумотларини таҳлил қилиш пайтида билдирилган маълумотлар ва улар ҳақидаги фикрлар таҳлили;

6) авиация ҳалокати ёки инциденти текширувининг якуний ҳисоботи лойиҳаси.

Давлат томонидан тайинланган ваколатли орган (авиация ҳалокати юзасидан дастлабки тергов ўтказаётган ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган) томонидан миллий қонунчиликка мувофиқ манфаатлар тўқнашуви тамойилига риоя қилган ҳолда юқоридаги маълумотларни ошкор қилиш ёки улардан фойдаланиш ушбу ёки келажакдаги ҳар қандай текширувга таъсир қилиши эҳтимоли бўлган ҳамда ички ва халқаро салбий оқибатлардан устуворлиги белгиланган ҳолатлар бундан мустасно.

Юқоридаги маълумотлар авиация ҳалокати ёки инцидентининг таҳлилига тегишли бўлган ҳолдагина Якуний ҳисоботга ёки унга иловаларга киритилади. Борт товуш ёзувчи ускуналари маълумотларининг бундай таҳлилларга тегишли бўлмаган қисмлари оммага тақдим қилинмайди.

120. Текширув иштирокчилари авиация ҳалокати ҳақидаги барча маълумотлардан парвозлар хавфсизлигини оширишга қаратилган чора-тадбирлар ёки ҳаракатларни амалга ошириш мақсадида фойдаланиши мумкин. Текширув жараёнига зарар етказмаслик учун ҳеч қандай шароитда ушбу маълумотлар ваколати бўлмаган шахсларга тақдим этилиши ёки улар билан муҳокама қилиниши мумкин эмас.

Текширув якунлангач, авиация ҳалокати ва текширув натижалари ҳақидаги расмий ахборот жамоатчилик, юридик шахслар ва фуқаролар эътиборига авиация ҳалокати юзасидан текширувни амалга оширган комиссия раиси ёки текширувни тайинлаган ваколатли орган томонидан етказилиши мумкин.

121. Борт товуш ёзувчи ускуналарининг овозли маълумотларидан, шунингдек, бортдаги визуал вазиятни ёзиш мосламаларининг видеоёзувлари ёки товуш ёзувларидан авиация ҳалокати (инциденти) текширувига тааллуқли бўлмаган мақсадларда фойдаланиш тақиқланади ва улар оммага тақдим қилинмайди.

122. Авиация ҳалокати ёки инцидентини текширишда фақат махсус тайинланган мутахассислар — комиссия ёки кичик комиссия аъзолари борт товуш ёзувчи ускуналарининг овозли маълумотларини ўқиши ва таҳлил қилиши мумкин.

Текшириш муолажаларини бажариш билан боғлиқ бўлмаган шахсларга борт товуш ёзувчи ускуналарининг овозли маълумотларини ўқиш ва таҳлил қилишга рухсат берилмайди.

Ихтиёрий равишда тақдим этилган маълумотларни рағбатлантириш мақсадида, авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш жараёнида шахслар томонидан ўз ихтиёри билан берилган маълумотлардан интизомий, фуқаролик ёки маъмурий жазо қўллаш мақсадида фойдаланмаслик керак.

7-§. Авиация ҳалокатларини текшириш доирасида тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказиш

123. Махсус тадқиқотларни ўтказиш зарурати авиация ҳалокатини текшириш комиссияси томонидан белгиланади.

124. Авиация ҳалокатини текшириш билан боғлиқ тадқиқотлар уларни амалга оширувчи ташкилот томонидан, зарур ҳолларда манфаатдор ташкилотлар иштирокида бажарилади.

125. Тадқиқотларни амалга оширувчи ҳамда тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар сифатида илмий-тадқиқот ташкилотлари, авиация техникасини лойиҳаловчи, ишлаб чиқарувчи, эксплуатация қилувчи, таъмирловчи ташкилотлар иштирок этиши мумкин.

126. Тадқиқотларни амалга оширувчи ташкилот авиация ҳалокатини текшириш комиссияси томонидан белгиланади.

Текширувга тегишли ҳаво кемаси ва унинг таркибий қисмлари бошқа давлатда ишлаб чиқарилган бўлса ва ўша давлат ташкилотларида тадқиқотлар ўтказиш зарурати мавжуд бўлса, бундай тадқиқотларни ўтказиш тўғрисидаги қарор ҳаво кемасини ишлаб чиқарган, лойиҳалаштирган, рўйхатдан ўтказган давлат ва/ёки ҳаво кемаси эксплуатанти давлатининг вакили билан келишилган ҳолда комиссия томонидан қабул қилинади.

127. Бошқа давлатлар ҳудудида жойлашган тадқиқотларни амалга оширувчи ташкилотларда авиация техникаси объектларининг тадқиқоти авиация ҳалокатини текшириш комиссияси вакиллари иштирок этиши шарти билан амалга оширилади. Бундай тадқиқотларни ташкил этиш тегишли давлатнинг ваколатли текширув органи билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

128. Авиация ҳалокатини текшириш комиссиясининг техник топшириғи тадқиқот ўтказиш учун асос ҳисобланади. Техник топшириқда тадқиқотларнинг мақсади батафсил кўрсатилади ва заруратга қараб, тадқиқотларда иштирок этиши лозим бўлган тадқиқотларда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар ҳам кўрсатилади.

Техник топшириққа ҳодиса шароитлари, ҳаво кемаси ва тадқиқот объекти, уларни таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш ҳақидаги маълумотлар керакли ҳажмда баён этилган маълумотнома илова қилинади.

Тадқиқот ўтказилиши лозим бўлган объектларни танлаш ва қадоқлаш мазкур Қоидаларга 13-иловада келтирилган тавсияларга мувофиқ амалга оширилади.

129. Тадқиқотларда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар текшириш комиссиясининг техник топшириқда кўрсатилган таклифларини ҳисобга олган ҳолда тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот томонидан белгиланади.

130. Тадқиқотлар ўтказиш учун объектни қабул қилгандан сўнг тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот тадқиқотларни бошлаш санасини белгилайди ва тадқиқотда иштирок этиш учун таклиф билан тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотларга хабарнома юборади.

Тадқиқотларни бошлаш санаси тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакилларининг етиб келиш имкониятини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим. Ушбу муддат объект қабул қилинган вақтдан бошлаб 5 кундан ошмаслиги керак.

Тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакиллари белгиланган муддатга келмаган тақдирда, тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот мустақил равишда тадқиқот ишларини олиб боради.

Тадқиқотлар текшириш комиссияси назорати остида, тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакиллари билан келишилган, комиссияга маълумот учун тақдим этиладиган режалар (дастурлар) ва методикалар бўйича ўтказилади.

131. Тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотларнинг тадқиқотда иштирок этувчи мутахассислари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

тадқиқотларни ўтказиш тартиби, методикаси ва ҳажми бўйича ўз таклифларини билдириш;

тадқиқотларда иштирок этиш ва уларга тегишли барча материаллар билан танишиш;

тадқиқотлар жараёни ва натижалари муҳокамасида иштирок этиш;

ҳисоботга имзо қўйиш ёки унга хулосанинг ажралмас қисми ҳисобланган асосланган фикрларини илова қилиш.

132. Тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот, зарур ҳолларда, керакли материаллар, ҳужжатлар ёки консультациялар олиш учун тегишли раҳбарлар орқали илмий-тадқиқот ташкилотлари, саноат, таъмирлаш ва эксплуатация қилиш ташкилотларидан мутахассисларни қўшимча равишда тадқиқотга жалб этиш ҳуқуқига эга.

133. Тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот тадқиқотлар дастурининг алоҳида бандлари бўйича ишларни бажариш учун техник имкониятларга эга бўлмаса, бундай ишлар мурожаатга асосан бошқа ташкилотларнинг базасида тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот вакиллари иштирокида ўтказилиши мумкин.

Бундай ҳолда тадқиқот ишларининг ҳажми, жойи ва муддатини келишиш тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот зиммасига юкланади.

134. Авиация ҳалокатларини текширишда парвоз маълумотларининг таҳлили, одатга кўра, Транспорт вазирлиги базасида олиб борилади.

135. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокатларини текширишда авиация техникаси объектлари тадқиқотларини ўтказиш ва борт ёзув ускуналари маълумотларини расшифровка қилиш ишлари Ўзбекистон Республикасининг бундай ишларни амалга оширишга ваколатли ташкилотлар базасида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикасида ушбу ишларни амалга ошириш учун техник имкониятлар бўлмаган тақдирда, улар авиация ҳалокатини текшириш комиссияси вакиллари иштирок этиши шарти билан бошқа давлатда амалга оширилиши мумкин. Бундай тадқиқотларни ташкил этиш тегишли давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органи билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

136. Авиация ҳалокатини текшириш комиссиясининг топшириғига биноан тадқиқотларни олиб борувчи ташкилотлар тадқиқотнинг муддатлари, сифати ва холислиги учун белгиланган тартибда жавоб беради.

137. Тадқиқотлар натижалари асосида ҳисобот тузилади ва текшириш комиссиясига юборилади.

138. Тадқиқотлар натижаларига кўра тузилган ҳисобот текширув материалларининг ажралмас қисми ҳисобланади. Текширув бўйича Якуний ҳисобот тадқиқотнинг якуний натижаларини ҳисобга олган ҳолда тайёрланади Тадқиқотлар натижаларига кўра тузилган ҳисобот олингунга қадар Якуний ҳисоботни тасдиқлаш ва эълон қилиш ман этилади.

Тадқиқотларнинг тўлиқ материаллари, шу жумладан комиссиянинг техник топшириғи, тадқиқотларни ўтказиш дастури, махсус ишлаб чиқилган методикалар ва ишга оид барча материаллар (синов ишлари, ўлчамлар, лаборатория таҳлиллари бўйича протоколлар ва бошқалар) тадқиқотни амалга оширувчи ташкилотда сақланадиган Ҳисоботнинг нусхасига илова қилинади.

139. Тадқиқотлардан ўтган авиация техникаси объектлари ва борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини қайд этувчи жиҳозлар, тадқиқотни амалга оширган асосий ташкилотда текширув натижалари бўйича Якуний ҳисобот тасдиқлангандан сўнг 3 ой давомида сақланади.

Белгиланган муддат тугагандан сўнг авиация ҳалокати билан боғлиқ объектлар бўйича ҳаво кемаси эгасига объектларни утилизация қилиш учун сўровнома юборилади.

Ҳаво кемасига эгалик қилувчи ташкилот текширувни ўтказаётган ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан утилизация қилиш масаласини мувофиқлаштиради ва тадқиқотларни амалга оширган ташкилотга қабул қилинган қарор ҳақида маълум қилади.

Ҳаво кемаси эгасининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ташкилотлар билан келишилган рухсатномасисиз авиация ҳалокати билан боғлиқ бўлган тадқиқот қилинган объектларни йўқ қилиш тақиқланади.

Борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотлари тадқиқотни амалга оширган ташкилотда компьютерда (флэшкалар, бошқа ахборот ташувчиларда) доимий сақланади.

140. Авиация техникаси тадқиқотлари ва синовлари текширувнинг ташқаридаги босқичининг тугаш вақтига қадар якунланмаган бўлса, комиссия раиси комиссияни тайинлаган орган билан келишилган ҳолда ҳалокат содир бўлган жойда барча зарур ишлар якунига етгандан сўнг комиссия ишини бошқа ташкилот ёки текширувни тайинлаган орган базасига кўчириш ҳуқуқига эга.

8-§. Текширув натижалари муҳокамасини ўтказиш

141. Авиация ҳалокати текшируви якунлангач, авиация ҳалокатига учраган ҳаво кемаси эгаси ёки эксплуатантининг фуқаро авиацияси ташкилотида ҳодиса бўйича йиғилиш ўтказилади.

142. Йиғилиш ўтказишдан кўзланган мақсад ҳалокатга олиб келган шарт-шароитлар, сабаблар, сабаб бўлувчи омиллар ва уларнинг олдини олиш бўйича тавсиялар тўғрисидаги маълумотни манфаатдор ташкилотлар ва шахслар эътиборига етказишдан иборат.

143. Одатда, барча йиғилишлар очиқ ҳолда ўтказилади.

Очиқ ҳолда эълон қилиниши белгиланмаган материаллар кўриб чиқиладиган бўлса, йиғилишлар ёпиқ ҳолда ўтказилиши мумкин.

144. Текшириш комиссияси раиси йиғилишни ўтказиш вақти ва жойини белгилайди ҳамда комиссия аъзолари, шунингдек, барча манфаатдор шахслар ва ташкилотларни хабардор қилади.

145. Йиғилишни текшириш комиссияси раиси ёки у томонидан ваколат берилган шахс ўтказади. Йиғилишда таклиф этилаётган тавсиялардан иборат бўлган Якуний ҳисобот тингланади.

146. Йиғилиш иштирокчилари текширув натижаларидан келиб чиққан ва парвозлар хавфсизлиги даражасини оширишга қаратилган ўзларининг таклиф ва тавсияларини тақдим этиши мумкин. Таклифлар ёзма равишда тақдим этилади.

9-§. Текширув натижалари бўйича хулосаларни қайта кўриб чиқиш ёки ўзгартириш

147. Авиация ҳалокатига тааллуқли янги муҳим маълумотлар аниқланган (ёки тақдим этилган) ҳолларда авиация ҳалокатининг якунланган текшируви такроран бошланиши керак.

Текширув ўтказган давлат бундай текширувни тайинламаган бўлса, у аввал текширувни тайинлаган давлатнинг розилигини олади.

148. Текширувни такроран бошлаш тўғрисидаги қарор Транспорт вазирлиги ва текширувда иштирок этган бошқа органларнинг қўшма қарори асосида, текширувда иштирок этган ташкилотларнинг ёки текширув натижаларидан бевосита манфаатдор шахсларнинг талабига биноан, янги муҳим далиллар тақдим этилгандагина қабул қилинади. Текширув натижаларини қайта кўриб чиқиш учун текширувни тайинлаган ваколатли органга ёзма равишда ариза тақдим этилади.

149. Ариза мазмуни қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:

аввал қўриб чиқилмаган янги муҳим фактлар;

янги топилган муҳим фактларга асос бўладиган ҳисоб-китоблар ёки тадқиқотлар натижалари ва ҳужжатлари (мавжуд бўлса);

нима учун ушбу муҳим фактлар аввал текширув комиссияси иши жараёнида тақдим этилмаганлиги сабабларининг изоҳи.

10-§. Авиация ҳалокатлари ҳисобини юритиш ва уларнинг таҳлили

150. Ўзбекистон Республикаси фуқаро ҳаво кемаси билан содир бўлган ҳар бир авиация ҳалокати ҳисобга олиниши шарт.

151. Авиация ҳалокати ҳаво кемасига эгалик қилувчи фуқаро авиацияси ташкилотида, ҳудудида авиация ҳалокати содир бўлган давлатнинг авиация маъмуриятида, Транспорт вазирлигида ва бошқа тегишли вазирлик ва идораларнинг бўлинмаларида ҳисобга олинади.

152. Авиация ҳалокатлари сабабларининг янада чуқурроқ таҳлилини таъминлаш мақсадида улар ИКАО Doc 9156-AN/900 ҳужжати асосида сабаблар ва омиллар бўйича таснифланади.

Бунда, ҳар бир авиация ҳалокати текширув натижасида аниқланган барча сабаблар ва омиллар бўйича таснифланиши ва ҳисобга олиниши керак. Авиакомпания, мажмуалар, идоралар, ташкилотларнинг аниқ хизматлари авиация ҳалокатига алоқадорлигини аниқлаш ва ҳисобга олиш учун авиация ҳалокатлари ИКАО Doc 9156-AN/900 ҳужжати асосида сабабларнинг умумлаштирилган гуруҳлари бўйича ҳам ҳисобга олинади.

153. Авиация ҳалокатлари текширувларининг натижаларига асосан Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги (кейинги ўринларда — Фуқаро авиацияси агентлиги) парвозлар хавфсизлиги ҳолати бўйича ярим йиллик, йиллик ва Вазирлар Маҳкамаси кўрсатмасига биноан ҳар қандай давр учун таҳлил ўтказади.

Таҳлилни ўтказишда маълумотлар базаси сифатида текширув натижасида аниқланган барча сабаблар ва омиллар жамланмаси ишлатилади.

Таҳлил натижаларига кўра парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилади.

11-§. Авиация ҳалокатлари текшируви натижалари бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш

154. Текширув натижалари бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш тизими авиация ҳалокатларининг олдини олиш воситаси ҳисобланиб, текширув комиссияси томонидан аниқ парвоз бажарилишида авиация-транспорт тизимининг ишлашига синчиклаб, ҳар томонлама баҳо бериш, унинг таркибий қисмлари ишлаши парвозда алоҳида вазият вужудга келишига ва ривожланишига ҳамда парвоз якунига таъсир кўрсатган оғишларини аниқлашга, парвозлар хавфсизлиги даражасини оширишга қаратилган асосли тавсияларни ва уларни амалга ошириш чора-тадбирларини ишлаб чиқишга асосланади.

155. Авиация ҳалокатини текшириш натижалари бўйича чора-тадбирлар текшириш комиссияси тавсиялари асосида ишлаб чиқилади. Авиация ҳалокатини текшириш натижалари бўйича Якуний ҳисобот ва унинг иловалари чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун расмий асос ҳисобланади.

156. Ишлаб чиқилган чора-тадбирлар идоравий ёки идоралараро чора-тадбирлар режалари кўринишда расмийлаштирилади ёки бир марталик чоралар талаб этилса, авиакомпания, идора, ташкилот, мажмуа буйруғи ёки бошқа расмий ҳужжатлар билан белгиланади ва тавсия қилинади.

157. Авиация ҳалокатини текшириш комиссияси парвозлар хавфсизлиги даражасини оширишга қаратилган тавсияларни текширув натижасида олинган маълумотлар таҳлили асосида ишлаб чиқади.

Тавсияларни ишлаб чиқишда авиация-транспорт тизимининг ишлашида, шу жумладан берилган парвозда алоҳида вазият вужудга келишига ва ривожланишига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатмаган, лекин умуман парвозлар хавфсизлигига таҳдид соладиган барча аниқланган оғишлар ҳисобга олинади.

Авиация ҳалокатларини текшириш натижасида ишлаб чиқилган, парвозлар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ҳар қандай тавсиялар, мақсадга мувофиқ бўлса, тегишли бошқа давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органига ҳамда ИКАО ҳужжатларига тегишли бўлса, ИКАОга юборилади.

Глобал аҳамиятга эга бўлган парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсия тегишлигидан қатъий назар ИКАОга юборилади.

Парвозлар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган тавсиялар ва чора кўриш учун бошқа таклифлар келиб тушган бўлса, Транспорт вазирлиги томонидан ушбу таклифлар кўриб чиқилганлиги ва қабул қилинганлиги ёки қабул қилинмаганлиги тўғрисида, бунинг сабаблари кўрсатилган ҳолда таклиф берган давлат хабардор қилинади.

158. Текшириш комиссияси тавсиялари қуйидаги чораларни назарда тутиши мумкин:

авиакомпания, ҳаво кемаларининг эксплуатант-авиакорхоналари ва уларга тегишли бўлинмаларнинг парвозлар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган фаолияти ташкиллаштирилишини такомиллаштириш;

авиация бўлинмаларининг шахсий таркиби интизомини мустаҳкамлаш;

учувчи таркиб ва ер усти хизматлари ходимларининг касбий тайёргарлиги даражасини ошириш;

авиация техникасидан техник жиҳатдан ва парвозда фойдаланишни такомиллаштириш;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларнинг ер усти таъминотини такомиллаштириш;

парвозларни таъминлаш воситаларининг янгисини яратиш ёки мавжудларини модернизация қилиш;

авиация техникасини ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштириш;

авиация техникасига хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш технологиясини такомиллаштириш;

йўриқнома ва норматив ҳужжатларга қўшимча ва аниқликлар киритиш;

текшириш материалларидан келиб чиқадиган бошқа чора-тадбирларни ўтказиш.

159. Комиссия тавсиялари текширув ҳужжатлари билан асосланган ва пухта ишлаб чиқилган бўлиши лозим. Комиссия тавсиялари асосланган бўлиши учун шахсий жавобгарлик унинг раисига юклатилади.

160. Ваколатларига комиссия тавсиялари бўйича тегишли чоралар кўриш тааллуқли бўлган фуқаро авиацияси ташкилотлари томонидан, текширув бўйича Якуний ҳисобот олингач, фуқаро авиацияси ташкилотлари доирасида профилактик чоралар қабул қилинишини назарда тутувчи чора-тадбирлар режалари ёки бошқа расмий ҳужжатлар ишлаб чиқилади ва тасдиқланади. Тасдиқланган чора-тадбирлар режаси 3 иш куни ичида Транспорт вазирлигига юборилади.

161. Чора-тадбирлар режасини (ёки бошқа расмий ҳужжат) тузишда комиссиянинг барча тавсиялари ижро учун қабул қилиниши лозим.

Комиссиянинг бирон бир тавсияси мақсадга мувофиқлиги ёки уни амалга ошириш усуллари масалалари бўйича келишмовчиликлар юзага келса, бу масала қўшимча равишда иш олиб бориш учун чора-тадбирлар режасига киритилади.

Чора-тадбирлар режасига уни ишлаб чиқувчи шахслар томонидан текширув вақтида аниқланган, лекин комиссиянинг тавсияларига киритилмаган камчиликларни бартараф этишга қаратилган қўшимча ишлар киритилиши мумкин.

162. Чора-тадбирларни ишлаб чиқиш бўйича фуқаро авиацияси ташкилоти — ҳаво кемаси эгаси (эксплуатанти) масъул ҳисобланади.

163. Идоралараро чора-тадбирларни ишлаб чиқишда иштирок этувчи масъуллар Якуний ҳисобот ва унинг иловаларини олгандан сўнг биргаликда чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқади, уни ишларни бажарувчи ва ҳамкорликда бажарувчи ташкилотлар билан келишади ҳамда Транспорт вазирлиги ёки зарур ҳолларда Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

164. Чора-тадбирлар режаси лойиҳаси бўйича ишларни бажарувчи ва ҳамкорликда бажарувчилар лойиҳани келишиш учун қабул қилган вақтдан бошлаб 2 иш куни давомида уни кўриб чиқиши ва имзолаши ёки ўз фикр ва таклифларини ёзма равишда тақдим этиши керак. Мунозарали масалалар бўйича қарорни чора-тадбирларни тасдиқловчи раҳбарлар қабул қилади.

165. Авиация ҳалокатини текшириш комиссиясининг тавсияларини амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар режаларини ёки бошқа расмий ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун қуйидаги муддатлар белгиланади:

30 иш куни — идоралараро режалар учун;

15 иш куни — ички идоравий режалар ва бошқа расмий ҳужжатлар учун.

Муддат чора-тадбирлар ишлаб чиқилишини ташкил этиш бўйича масъул томонидан комиссиянинг барча материаллари олинган вақтдан ҳисобланади.

Алоҳида ҳолларда комиссия тавсияларига кўра тезкор чора-тадбирлар текширув якунига етказилмагунча ва Якуний ҳисобот тасдиқланмагунча ишлаб чиқилади ва амалга оширилади.

Чора-тадбирлар режалари улар тасдиқлангандан сўнг 10 кундан кўп бўлмаган муддатда ижрочиларга етказилиши лозим.

166. Транспорт вазирлиги текшириш комиссиялари тавсиялари, чора-тадбирлар режалари ва ваколати доирасидаги бошқа расмий ҳужжатлар ҳисобини юритади.

Худди шундай ҳисобни фуқаро авиацияси ташкилотлари ҳам ўзларига тегишли қисмида юритади.

167. Комиссия тавсиялари ва ишлаб чиқилган чора-тадбирлар амалга оширилиши устидан назоратни Транспорт вазирлиги олиб боради.

3-боб. Авиация инцидентларини ва жиддий авиация инцидентларини текшириш

1-§. Авиация инциденти тўғрисида хабар бериш

168. Авиация инциденти тўғрисида хабардор бўлган шахслар, аэродром диспетчерлик пунктлари, ташкилотнинг ишлаб чиқариш-диспетчерлик хизматлари, Ўзбекистон Республикаси ҳаво ҳудудидан фойдаланишни бошқаришнинг Ягона тизими бош ва туман марказлари, аэропортларнинг ишлаб чиқариш-диспетчерлик хизмати диспетчерлари, аэропортларнинг операцион бошқариш маркази, авиакомпанияларнинг парвозларини бошқариш маркази фуқаро ҳаво кемасида содир бўлган авиация инциденти тўғрисида маълумот олгандан сўнг дастлабки хабарларни дарҳол авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органга ҳамда ҳаво кемалари ҳаракатига тегишли хабарларни тузиш ва узатиш бўйича кўрсатмага мувофиқ энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда тегишли манзилларга юборади.

Шунингдек, хабар авиация ҳалокати содир бўлган туман ёки ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбарига ва ҳаво кемаси эгасига (эксплуатантига) ҳам юборилади.

Парвозлар хавфсизлигига доир алоҳида вазиятлар юзага келганда ҳаво кемаси экипажлари, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизмати мутахассислари, ҳаво кемасига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш мутахассислари, фуқаро авиацияси таълим муассасалари ва марказлари мутахассислари, аэродром (вертодром) хизмат кўрсатиш мутахассислари мазкур Қоидаларга 15 — 21-иловаларга мувофиқ мажбурий билдиришномалар ва хабарнома шаклларини тўлдириши шарт.

Тўлдирилган шакл зудлик билан авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли органга юборилиши шарт.

169. Авиация ҳодисаси ҳаво кемасига техник ёки тижорат хизмати кўрсатиш вақтида ёки уни сақлаш вақтида содир бўлган ёки ерда аниқланган бўлса, дастлабки хабар ҳодиса аниқланган вақтда ҳаво кемаси учун масъул бўлган фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари томонидан юборилади.

170. Авиация инциденти тўғрисида дастлабки хабар олингандан сўнг Транспорт вазирлиги ҳодиса ҳақида Ўзбекистон Республикаси Транспорт прокуратурасига маълум қилади.

171. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инциденти ҳақидаги дастлабки хабар ҳаво кемаси эксплуатанти — Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан Транспорт вазирлигига юборилади.

172. Ҳодиса содир бўлган жой давлати Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация инциденти ёки жиддий авиация инциденти ҳақидаги ахборотга эга бўлмаса, авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган бундай инцидент тўғрисида қуйидаги манзилларга қисқа муддатда энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабарнома юборади:.

ҳаво кемасини лойиҳалаштирган давлатга;

ҳаво кемасини ишлаб чиқарган давлатга;

ҳодиса содир бўлган жой давлатига.

173. Авиация инциденти содир бўлган жой ёки ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилотининг раҳбари дастлабки хабарни олгач, дарҳол Транспорт вазирлигига дастлабки маълумотни жўнатади, шунингдек, авиация инциденти содир бўлган жойдаги маҳаллий ижро ҳокимияти органи раҳбарияти, Ўзбекистон Республикаси Транспорт прокуратураси, Давлат хавфсизлик хизмати ҳудудий бошқармасига дастлабки маълумотни юборади.

174. Дастлабки маълумот қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:

ҳодиса тури;

ҳодисанинг санаси, вақти (маҳаллий ва UTC), жойи;

ҳаво кемасининг русуми, давлат томонидан рўйхатига олиш ва таниш белгилари, заводда берилган рақами ва кимга тегишлилиги (мансублиги);

авиация инциденти содир бўлган вақтдаги об-ҳаво шароити;

топшириқ характери ва рейс рақами;

ҳаво кемаси бортидаги экипаж аъзолари ва йўловчилар сони;

ҳаво кемасининг шикастланиш даражаси;

дастлабки хабарномани юбориш вақтида авиация инциденти бўйича аниқ маълумотлар.

Юқорида қайд этилган маълумотлардан бирортасининг йўқлиги дастлабки хабарнома юборилишини кечиктиришга сабаб бўлмаслиги керак. Дастлабки маълумотда авиация инцидентининг ҳолати ва сабаблари ҳақида маълумотлар тахминий бўлмаслиги керак.

Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган жиддий авиация инциденти текшируви тайинлаганда қисқа муддатда энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда хабарнома юборади:

ҳаво кемаси эксплуатанти давлатига;

ҳаво кемасини лойиҳалаштирган давлатга;

ҳаво кемасини ишлаб чиқарган давлатга;

ҳаво кемасининг максимал массаси 2250 килограммдан ортиқ бўлса ёхуд ҳаво кемаси турбореактив ҳаво кемаси ҳисобланса, ИКАОга.

Хабарномада имкон қадар Конвенцияга 13-иловада назарда тутилган ва ушбу Қоидаларнинг 20-бандида кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлиши керак.

Хабарнома содда тилда баён этилади ва мавжуд бўлган маълумотларни ўз ичига олади. Тўлиқ маълумот йўқлиги хабарнома юборилишини кечиктиришга сабаб бўлмаслиги керак.

Узоқ муддат талаб этилмаса, хабарнома уни қабул қилувчилар томонидан фойдаланиладиган тилни ҳисобга олган ҳолда ИКАО ишчи тилларидан бирида тузилади.

Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган хабарномада батафсил кўрсатилмаган ва содир бўлган ҳодиса билан боғлиқ маълум бўлган бошқа маълумотларни имконият пайдо бўлиши билан юборади.

2-§. Текширувни ташкил этиш

175. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инцидентлари ва жиддий авиация инцидентларининг текшируви авиация ҳалокати ва инцидентларини текширувчи ваколатли орган томонидан ташкил этилади ва ўтказилади.

Текширув зарур ҳолларда эксплуатантнинг парвозлар хавфсизлиги бўйича инспекцияси билан ҳамкорликда ёки фуқаро авиацияси ташкилоти билан биргаликда, керакли ҳолларда маҳаллий ижро ҳокимияти органлари ҳамда манфаатдор ташкилотлар, идоралар ва давлатлар вакиллари иштирокида ташкил этилади ва ўтказилади. Барча ҳолларда авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган авиация инцидентлари ва жиддий авиация инцидентларини текшириш учун комиссия тузилиши ва тайинланишини назорат қилади.

176. Авиация инцидентини текшириш комиссияси ва комиссия раиси транспорт вазири (фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари) буйруғи ёки доимий комиссия баённомаси билан тайинланади.

Доимий комиссия транспорт вазири буйруғи билан тасдиқланади.

Авиация инциденти тўғрисидаги дастлабки ҳабарнома ёки транспорт вазирининг кўрсатмаси текшириш комиссиясини тузиш ва буйруқ (доимий комиссия баённомаси) чиқариш учун асос ҳисобланади.

Текширув комиссияси тузилгандан сўнг дарҳол ишни бошлайди.

Авиация инцидентлари ва жиддий авиация инцидентларини текшириш қисман ёки тўлиқ равишда бошқа давлат ёки авиация ҳалокатлари ва инцидентларини текшириш бўйича минтақавий ташкилотга, ўзаро келишувга кўра ва розилик билан топширилиши мумкин. Бундай ҳолатда авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган ушбу текширувни ўтказишда ёрдам кўрсатади.

177. Транспорт вазирлиги томонидан ушбу Қоидаларга 1-иловадаги рўйхатга киритилмаган ҳодисаларнинг текшируви тайинланиши мумкин. Бундай ҳодисаларни текшириш ва таснифлаш авиация инцидентини текшириш тартибида ўтказилади.

178. Авиация инцидентини текшириш учун умумий муддат комиссия тайинлаш тўғрисидаги буйруқ чиқарилган вақтдан бошлаб то текширув натижалари бўйича ҳисобот тасдиқлангунга қадар, қўшимча тадқиқотлар ўтказилиши талаб қилинмаса, 15 иш кунидан ошмаслиги керак.

Текшириш муддатини комиссия раисининг сўровномасига биноан Транспорт вазирлиги розилиги билан узайтиришга рухсат берилади.

Авиация инцидентларини текшириш муддатлари ва сифати устидан назорат Транспорт вазирлигига юкланади.

179. Авиация инцидентини текшириш комиссияси таркибига авиакомпания дирекцияси, корхоналар, ишлаб чиқариш мажмуалари, бўлинмалар ва хизматларнинг тегишли малакага эга бўлган етакчи ва тайёргарликка эга мутахассислари киритилади.

Зарур ҳолларда комиссия таркибига ҳаво кемасини (двигателларни) ишлаб чиқарган ёки охирги марта таъмирлаган саноат ва таъмирлаш ташкилотларининг масъул вакиллари киритилиши мумкин. Авиация инциденти қониқарсиз об-ҳаво таъминоти билан боғлиқ бўлса, комиссия таркибига Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази вакиллари киритилади.

180. Комиссия раиси этиб авиация ҳодисаларини текшириш бўйича махсус тайёрлов курсларини ўтаган Транспорт вазирлиги ходимлари, Фуқаро авиацияси агентлигининг ходимлари ёки фуқаро авиацияси ташкилотининг бошқарув-раҳбарлик таркиби ходимлари тайинланиши мумкин.

181. Комиссия таркиби раис, комиссия аъзолари, зарур бўлса, раис ўринбосари ва штаб бошлиғидан иборат бўлади.

Комиссия ишига жалб этилган мутахассислар унинг ишчи органлари таркибига (кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар) киритилиши ёки эксперт сифатида ишлаши мумкин.

182. Комиссия ўз фаолиятини раис раҳбарлиги остида олиб боради. Авиация инцидентини текширишда иштирок этувчилар ушбу Қоидаларга 4-иловада белгиланган ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлади.

183. Авиация инцидентини текшириш комиссияси қуйидаги ҳуқуқларга эга:

авиация инциденти бўйича вазиятни ва унинг сабабларини аниқлаш учун ҳодиса жойига ва ҳаво кемаси бортига тўсиқсиз кириш;

ҳаво кемаси, унинг таркибий қисмлари, кимга тегишли бўлишидан қатъи назар, ҳалокатга учраган ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган ёки ташқаридан авиация инцидентига алоқадор бўлган, шунингдек, ҳаво кемалари парвозларини таъминловчи воситалар ва объектларни текшириш;

авиация инцидентини текшириш билан боғлиқ тадқиқотлар ва ишлар бажаришни, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклларидан қатъий назар, юридик шахсларга топшириш;

фан ва техниканинг тегишли соҳаларида билим талаб қиладиган вазифаларни ҳал этишга, ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар, турли ташкилотларнинг ходимларини жалб қилиш;

авиация инциденти гувоҳлари, авиация инцидентига алоқаси бўлган ёки бўлиши мумкин бўлган шахслар билан сўровнома ўтказиш ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидан керакли маълумотларни олиш;

ҳаво кемасини лойиҳалаштириш, синовдан ўтказиш, ишлаб чиқариш, эксплуатация қилиш ва таъмирлаш, авиация ходимлари қаторидан тегишли шахсларни тайёрлаш, ҳаводаги ҳаракатни ташкил этиш, ҳаво кемалари парвозларини бажариш ва таъминлаш билан боғлиқ барча масалаларни ўрганиш;

инцидент билан боғлиқ масалалар бўйича ҳужжатлар ва материалларни тегишли маҳаллий ижро ҳокимияти органларидан, шунингдек, фуқаролар ва юридик шахслардан талаб қилиш ва олиш;

ҳаво кемаси экипажи аъзолари, шунингдек, авиация ходимлари орасидан тегишли шахсларнинг психофизиологик ҳолати бўйича тадқиқотлар олиб бориш.

184. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инцидентларини текшириш, ушбу Қоидаларда, Конвенциянинг 13-иловаси стандартлари ва тавсияларида баён этилган тартиб-таомилларга мувофиқ амалга оширилади.

Келишувга кўра текширувни ўтказиш ҳаво кемасини рўйхатга олган ёки эксплуатант давлатига топширилиши мумкин. Ҳар қандай ҳолатда ҳам Транспорт вазирлиги текширув ўтказилишида ёрдам кўрсатиш учун барча чораларни кўради.

185. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий давлат ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация инцидентини текширишда ҳаво кемасини лойиҳалаштирувчи давлат, ишлаб чиқарувчи давлат, рўйхатдан ўтказган давлат ва эксплуатант давлати текширувда иштирок этиш учун ўз вакилини тайинлаш ҳуқуқига эга.

186. Ҳаво кемасини рўйхатга олган давлат ва эксплуатант давлати ўз вакилларини тайинламаган ҳолларда Транспорт вазирлиги текширувда иштирок этиш учун ҳаво кемаси эксплуатантининг вакилини йўллашини сўраши мумкин.

187. Ҳаво кемасини лойиҳалаштирган ва ишлаб чиқарган давлатлар вакилларига ёрдам бериш учун бир ёки бир нечта маслаҳатчини тайинлаши мумкин.

188. Ҳаво кемасини лойиҳалаштирган давлат ҳам, ишлаб чиқарган давлат ҳам ўз вакилини тайинламаган ҳолларда Транспорт вазирлиги бевосита ҳаво кемаси лойиҳаловчиси ва ишлаб чиқарувчисини текширувда иштирок этиш учун таклиф қилиши мумкин.

189. Ҳаво кемаси двигателини ёки асосий агрегатларини лойиҳалаштирган ёки ишлаб чиқарган давлат авиация инциденти ёки жиддий инцидент текширувида иштирок этиш учун мурожаат қилиши мумкин.

190. Мурожаатга биноан маълумот, ускуналар ёки мутахассисларни (экспертларни) тақдим этган ҳар қандай давлат текширувда иштирок этиш учун ўз вакилини тайинлаши мумкин.

191. Ҳар қандай давлатнинг вакили, маслаҳатчилари ва экспертлари текширув олиб борилаётган вақтда Ўзбекистон Республикасида доимий бўлиши назарда тутилмайди.

192. Давлатлар вакиллари ва уларнинг маслаҳатчилари иштирок этиш даражаси Конвенцияга 13-иловага биноан белгиланади ва уларга комиссия раиси назорати остида авиация ҳалокати ва инцидентларини текширувчи ваколатли орган раҳбари билан келишилган ҳолда қуйидаги ҳуқуқлар берилади:

авиация инциденти содир бўлган жойга ташриф буюриш;

ҳаво кемасини кўздан кечириш;

гувоҳлар кўрсатган маълумотни олиш ва сўров ўтказишда мавзуларни таклиф этиш;

ишга тааллуқли бўлган барча ашёвий далиллардан тўлиқ ва тезкор фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлиш;

ишга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлардан нусха олиш;

парвоз маълумотларини таҳлил қилишда иштирок этиш;

текширув мақсадида агрегатларни кўздан кечириш ва тадқиқотлар ўтказиш, техник маслаҳатлар бериш, синаш ва моделлаштириш каби текширув тадбирларида авиация инциденти содир бўлган жойдан ташқарида иштирок этиш;

текширувнинг олиб борилиши бўйича йиғилишларда, шу жумладан, маълумотларни таҳлил қилиш, хулосалар, сабаблар, омиллар ва хавфсизлик бўйича тавсияларни шакллантириш билан боғлиқ йиғилишларда иштирок этиш;

текширувнинг турли жиҳатлари бўйича баёнотлар бериш.

193. Вакил ва унинг маслаҳатчилари текширув ўтказаётган давлатга ўзларида мавжуд бўлган барча тегишли маълумотларни тақдим этиши шарт ва текширув ўтказаётган давлатнинг рухсатисиз текширув жараёни ва натижалари тўғрисида маълумотларни тарқатмаслиги керак.

194. Текширувга тегишли маълумотларни йиғиш ва тўплаш вакил келишини кутиш сабабли қолдирилмаслиги керак.

195. Транспорт вазирлиги қарори билан вакилларнинг текширувда иштирок этиш даражаси кенгайтирилиши мумкин.

Вакиллар Транспорт вазирлиги рухсати билан ўз давлатларига парвозлар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган тегишли чораларни кўриш учун маълумот бериши мумкин.

196. Хорижий давлатлар вакиллари, уларнинг маслаҳатчилари ва экспертлари комиссия таркибига кирмайди.

Айрим ҳолларда, Транспорт вазирлигининг қарори билан, ҳаво кемасини лойиҳалаштирган, ишлаб чиқарган, рўйхатга олган давлатнинг вакиллари текшириш комиссияси таркибига киритилиши мумкин.

197. Комиссия ва хорижий давлатлар вакилларининг ҳаракатларини мувофиқлаштириш ва текширув билан боғлиқ барча масалаларни ҳал қилиш учун Комиссия раиси масъулдир.

198. Хорижий давлат вакилларининг текширувда иштироки билан боғлиқ барча масалалар комиссия раиси томонидан мазкур давлатнинг вакиллари орқали ҳал қилинади.

199. Ҳодиса содир бўлган жойдаги фуқаро авиацияси ташкилоти маъмурияти авиация инциденти текширувини ташкил қилишда иштирок этиши ва маҳаллий ижро ҳокимияти органлари билан авиация инциденти текширувини таъминлаш ишларини мувофиқлаштириши шарт.

200. Маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, маҳаллий давлат бошқарув органлари, ташкилий-ҳуқуқий шакллари ва мулкчилик шаклларидан қатъий назар, юридик шахслар авиация инцидентини текшириш бўйича комиссияга барча ёрдамни кўрсатиши, шу жумладан, комиссия ихтиёрига зарур куч ва ресурсларни ажратиши, авиация инциденти жойининг хавфсизлигини таъминлаш чораларини кўриши ва авиация инцидентини текшириш манфаатларида авиация техникасини ташиш, зарур ишларни олиб бориш ва тадқиқот ўтказишни таъминлаши шарт.

201. Маҳаллий ижро ҳокимияти органлари фуқаро авиацияси ташкилотларини жалб этган ҳолда авиация инцидентини текшириш комиссияси аъзолари ва текширувга жалб қилинган мутахассисларга ҳодиса содир бўлган жойда иш олиб боришлари учун барча зарур шароитларни яратади, шу жумладан, тегишли кийим-кечак, пойабзал, шахсий ҳимоя воситалари, транспорт ва алоқа воситалари, зарур жиҳозлар, сарфланадиган материаллар, турар жой ва овқат билан бепул таъминлайди.

202. Авиация инцидентини текшириш комиссиясининг ишини таъминлаш бўйича харажатлар, шу жумладан, комиссиянинг топшириғи асосида махсус тадқиқотлар (синовлар) ўтказиш ишлари ҳаво кемаси эксплуатанти томонидан молиялаштирилади ва кейинчалик ушбу маблағлар Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда қопланади.

203. Транспорт вазирлиги фуқаро авиацияси ташкилотларида ташкил этилган комиссиялар ишини назорат қилади.

Авиация инциденти текширувининг (шу жумладан, олиб борилаётган махсус тадқиқотлар) объективлиги ва сифати назоратини таъминлаш учун комиссия таркибига кирмаган, лекин олган топшириғидан келиб чиқувчи ҳуқуқлардан фойдаланадиган Транспорт вазирлиги ходимлари юборилиши мумкин.

Текширув давомида камчиликлар, ушбу қоидалар талабларидан оғиш аниқланган ҳолларда Транспорт вазирлиги текширув объективлиги ва сифатини таъминлаш учун материалларни қайта текширишни, қўшимча тадқиқот ва синов ўтказишни, бошқа ишларни кўриб чиқишни талаб қилиши мумкин.

204. Авиация инциденти жойига тезкор етиб бориш учун Транспорт вазирлиги мутахассислари, шу жумладан, амалдаги учувчи гувоҳномасига эга бўлмаган шахслар Транспорт вазирлиги раҳбарининг буйруғи билан белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси ички ёки халқаро йўналишлардаги экипажларининг парвоз топшириғига киритилиши мумкин. Парвоз топшириғига киритилган мутахассис ҳаво кемаси эксплуатанти ҳисобидан, экипаж аъзолари билан тенг равишда барча турдаги таъминотдан фойдаланади.

3-§. Авиация инциденти содир бўлганда мансабдор шахсларнинг дастлабки ҳаракатлари

205. Авиация инциденти содир бўлган пайтдан бошлаб текшириш бўйича комиссия етиб келгунича авиация инциденти содир бўлган жойда дастлабки ҳаракатларни амалга ошириш учун жавобгарлик шу ҳудуддаги фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбарига, у етиб келгунига қадар эса ҳаво кемасининг командирига юклатилади.

Авиация инцидентини текшириш комиссияси ҳодиса жойига етиб келган вақтдан бошлаб текширув юзасидан барча ҳаракатлар бўйича жавобгарлик комиссия раисига юкланади.

206. Авиация инциденти аэродромдан ташқарида содир бўлган тақдирда ҳаво кемаси командири экипаж аъзолари билан биргаликда йўловчиларни эвакуация қилиш ва ёнгинни ўчириш бўйича ҳаракатларни амалга оширади. Ҳаво кемаси командири ҳаво кемаси ёнмаётганига ишонч ҳосил қилгач, авиация ҳодисаси содир бўлган ҳудуддаги масъул вакил келгунига қадар қуйидагиларни амалга оширишга мажбур:

ҳаво кемасида зудлик билан электр таъминотини бутунлай ўчириб қўйиш (бу эвакуация қилишга тўсқинлик қилмаса) ва борт ёзув ускуналари ўчирилганлигига ишонч ҳосил қилиш;

экипаж кабинасида бошқарув пультлари ва борт ёзув ускуналарининг дахлсизлигини таъминлаш;

тижорат юкларининг ва ҳаво кемасида мавжуд бўлган бошқа нарсаларнинг дахлсизлигини таъминлаш, ёқилғи, мой ва бошқа суюқликларни тўкиб ташлашни тақиқлаш;

эшиклар, люклар, капотларни ёпиш ва имконият бўлса муҳрлаб (пломбалаб) қўйиш;

ҳаво кемаси ва ҳодиса жойини қўриқлашни ташкил этиш;

энг яқин авиация органи ёки маҳаллий давлат ҳокимият органларига содир бўлган ҳодиса ҳақида иложи борича тезроқ хабар бериш учун барча мумкин бўлган чораларни кўриш.

Ҳодиса жойига фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари ёки авариядан қутқарув ишлари раҳбари келгандан сўнг ҳаво кемаси, унинг ичидаги нарсалар ва ҳодиса жойида бўлган ашёвий далилларнинг бут сақланиши учун жавобгарлик етиб келган раҳбарга юклатилади.

Ҳаво кемаси командири соғлиғи ҳолатига кўра ўз вазифаларини бажара олмаса, иккинчи учувчи ва/ёки экипажнинг бошқа аъзолари ушбу талабларга ва белгиланган шартларга мувофиқ ҳаракат қилиши керак.

207. Авиация инциденти содир бўлган ҳудуд ёки туман фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбари ҳодиса ҳақида хабар олгандан кейин:

зарур ҳолларда, маҳаллий маъмурият органларини жалб қилган ҳолда, қидириш ва авариядан қутқариш ишлари белгиланган тартибда ўтказилишини ташкил этади;

авиация инциденти содир бўлган жойга бегона шахслар киришига йўл қўймаслик чораларини кўради;

инцидентга алоқадор экипаж аъзолари ва заруратга қараб йўловчилар ва авиация ходимлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тиббий кўрикдан ўтказилишини ташкил этади. Бунда, тиббий кўрик дарҳол амалга оширилиши керак;

парвозга тайёргарлик кўриш ва уни таъминлаш учун масъул бўлган экипаж аъзолари ва мансабдор шахслардан тушунтириш хатларини олади;

авиация инциденти содир бўлган жойда мавжуд бўлган борт ҳужжатлари ва борт ёзув ускуналари бут сақланиши учун зарур чораларни кўради;

ташқи муҳит таъсирида йўқолиши мумкин бўлган белгилар (ҳаво кемасининг юзасида муз қопламалари, қора куя излари, ҳаво кемасининг учиш-қўниш йўлаги ва бошқа ер юзасидаги ҳаракатидан қолган тегишли излар) ҳужжат кўринишида қайд этилишини ташкил қилади (фотосуратлар, видеоёзувлар ёки схемаларни тузиш орқали);

авиация инциденти жойининг чизмасини тузади;

об-ҳаво шароитининг навбатдан ташқари кузатилишини ташкил қилади, авиация инциденти аэродромдан ташқарида содир бўлган бўлса, ўша жой яқинидаги метеорология пункт ва станцияларидан метеорологик маълумотлар йиғилишини таъминлайди;

зарурат бўлганда, авиация инциденти содир бўлган ҳаво кемасига ёқилғи қуйилган махсус идишлардан (ёқилғи қуйиш машиналари) ёқилғи қуйиш ишларини тўхтатиш ва уларни муҳрлаш тўғрисида кўрсатма беради;

зарур ҳолларда: диспетчер магнитафон ёзувлари, қўниш радари кўрсаткичларининг фоторегистратори маълумотлари, ҳаво кемалари ҳаракатланиши жадвали, радиоалоқа аппаратлари ва радиотехник воситалар иш вақтини ҳисобга олиш журнали;

барча экипаж аъзоларининг учиш китобчалари, учиш йиғмажилдлари ва тиббий китобчалар;

ҳаво кемаси двигателлари ва агрегатларининг формулярлари, техник хизмат кўрсатилгани тўғрисидаги карта-нарядлар ва дефект ведомостлари (нуқсонлар рўйхати);

ҳаво кемасини парвозга тайёрлашда ёки парвоздан олдин носозликни бартараф этишда ишлатилган асбоблар ва назорат ускуналари;

учиш-қўниш йўлаги ҳолати, ҳаво кемасига қуйилган ёнилғи миқдори ва сифатини тавсифловчи ҳужжатлар;

ҳодиса жойи, аэродром ва парвоз йўналиши бўйича об-ҳаво шароитини тавсифловчи метеорология ҳужжатлари олиб қўйилиши ва муҳрланишини (сақланишини таъминлаш);

зарурат бўлганда, ҳаво кемаси экипажини, ҳаво кемасини парвозга тайёрлашда, парвозни таъминлашда ва ҳаводаги ҳаракатни бошқаришда бевосита иштирок этган ердаги хизматлар ходимларини ўз вазифаларини бажаришдан четлатиш учун зарур ташкилий чораларни кўради. Бунда вазифаларини бажаришдан вақтинчалик четлатилган шахсларга комиссия раиси билан келишилган ҳолда тегишли раҳбарнинг қарори билан ўз вазифаларини бажаришга рухсат этилади.

Авиация инцидентида мансабдор шахсларнинг дастлабки ҳаракатлари натижасида олинган барча материаллар авиация инцидентини текшириш комиссиясига топширилиши шарт.

208. Комиссия келгунига кадар ҳаво кемасида носозлик ёки камчиликни тасдиқлаш учун бирон-бир ишни амалга ошириш, ердаги ва борт магнитофонларини очиш ва тинглаш, шунингдек, борт ёзув ускуналари маълумотларини ечиш ва расшифровка қилиш тақиқланади ва бундай ишлар фақат комиссия раиси қарори билан амалга оширилиши мумкин бўлади.

Борт ёзув ускуналари маълумотларини олиш ва таҳлил қилиш ишлари комиссия ихтиёрига топширилгандан сўнг дарҳол амалга оширилиши керак. Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ташкилотлари борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини ўқиш учун тегишли воситаларга эга бўлмаса, ишлаб чиқарувчи (ёки лойиҳаловчи)нинг давлати ҳисобланмаган давлат томонидан тақдим этилган тегишли маълумотларни таҳлил қилувчи техник марказдан қуйидаги жиҳатларни ҳисобга олган ҳолда фойдаланилади:

маълумотларни ўқиш имконияти;

маълумотларни ўз вақтида ўқиш;

маълумотларни ўқиш ускуналарининг жойлашиши.

209. Авиация инциденти содир бўлган ҳаво кемасини лойиҳаловчи, ишлаб чиқарувчи ва унга эгалик қилувчи (эксплуатант) ташкилотлар, шунингдек, унинг таъмирлаш ишларини бажарган, ҳаводаги ҳаракатига хизмат кўрсатган, техник ва аэродром хизматларини амалга оширган ташкилотлар раҳбарлари авиация инциденти тўғрисида маълумот олиши билан, ушбу ҳаво кемасига тегишли бўлган лойиҳалаш, синаш, ишлаб чиқариш, таъмирлаш ва фойдаланиш (эксплуатация қилиш), парвозини таъминлаш билан боғлиқ тегишли ҳужжатларнинг сақланишини таъминлаш бўйича чоралар кўриши шарт.

4-§. Текшириш комиссияси ишини ташкил этиш тартиби

210. Комиссия раиси текширувнинг барча босқичларини ташкил этади, амалга оширади ва назорат қилади, текширувга алоқадор барча иштирокчиларнинг ҳаракатларини мувофиқлаштиради.

211. Авиация инциденти жойига етиб келгач, текшириш комиссияси раиси маҳаллий ижро ҳокимияти органи ёки маҳаллий давлат ҳокимияти органининг раҳбарини бу ҳақида хабардор қилади, ташкилий мажлис ўтказиб, унда комиссия тайинланганлиги тўғрисидаги буйруқни эълон қилади, инцидент содир бўлган жойда дастлабки ҳаракатларни амалга оширган мансабдор шахсларнинг ҳодиса тафсилотлари ва бажарилган ишлар тўғрисидаги ҳисоботини тинглайди, зарур бўлганда, комиссия ишчи органларини тузади, уларнинг раҳбарларини тайинлайди, текширувнинг дастлабки босқичидаги ишларнинг асосий йўналишларини белгилайди ва зарур тезкор кўрсатмалар беради.

212. Комиссия раисининг авиация инцидентини текшириш билан боғлиқ масалалар бўйича кўрсатмалари авиация инцидентини текшириш ва комиссия ишини таъминлаш билан боғлиқ бўлган барча мансабдор шахслар томонидан бажарилиши шарт.

213. Авиация инцидентини текшириш комиссиясининг иши режага мувофиқ амалга оширилади.

Комиссия иш жойида авиация техникаси объектларининг тадқиқотлари (уларнинг ишлаш лаёқатини текшириш) ва экспериментлари олдиндан тузилган, текширувда иштирок этаётган томонлар вакиллари имзолаган, комиссия раиси тасдиқлаган режалар (дастурлар) бўйича ўтказилади ва текширув материалларига илова қилинади.

214. Текшириш давомида авиация инцидентининг келиб чиқишига авиация техникаси ишдан чиқиши (носозлиги) сабаб бўлиб, ушбу носозликни шубҳасиз агрегатни (детални) алмаштириш йўли билан бартараф этиш мумкинлиги аниқланганда, авиация инцидентини текшириш комиссиясининг раиси саноат, таъмирлаш ташкилотлари ва ҳаво кемаси эксплуатанти (эгаси) вакиллари келгунига қадар, носоз агрегатни (детални) алмаштириб, белгиланган тартибда ҳаво кемасининг иш фаолиятини тиклашга рухсат бериши мумкин.

Носоз агрегат (деталь) текширувда иштирок этаётган манфаатдор ташкилотлар вакиллари келгунига қадар дахлсиз сақланади.

Алоҳида ҳолларда, Транспорт вазирлиги қарори билан, ҳаво кемаси инцидент текшируви тугагунга қадар база аэродромига учиб ўтишига рухсат берилади. Шу билан бирга, ҳаво кемаси ҳолати тўғрисида техник далолатнома тузилади ва унда хавфсиз парвознинг имконияти асослаб берилади, парвоз шароитлари ва хавфсизлик чоралари қайд этилади. Техник далолатнома ҳаво кемасининг иш фаолияти тикланишини амалга оширган гуруҳ аъзолари томонидан имзоланади ва текшириш комиссияси таркибига кирувчи гуруҳнинг раҳбар аъзоси томонидан тасдиқланади.

215. Асосий услубий ва ташкилий масалалар бўйича қарорлар комиссия томонидан қабул қилинади, бунда комиссия раиси якуний қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга. Қарордан норози бўлган комиссия аъзоси ўз фикрини ҳар қандай мақбул шаклда баён этишга ҳақли.

216. Комиссия, кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳлар аъзоларининг бир вақтнинг ўзида жиноят-процессуал аҳамиятга эга бўлган далилларни ўз ичига олган материалларни йиғишга қаратилган ҳаракатлари (борт ва ердаги ёзув ускуналарининг маълумотларини ва уларнинг ташувчиларини ечиб олиш, сақлаш учун топшириш ва бошқалар) дастлабки терговни (ўрин олган бўлса) ўтказувчи ҳуқуқни муҳофаза қилиш органи ходимининг рухсати билан амалга оширилади.

217. Текшириш комиссияси ишининг якуний ҳужжати Авиация инцидентини текшириш натижалари бўйича ҳисобот ҳисобланади, у амалга оширилган ишлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда тузилади (ушбу Қоидаларга 14-илова ).

218. Авиация инциденти юзасидан текширув натижалари бўйича ҳисобот лойиҳаси комиссия аъзолари муҳокамаси учун комиссия раиси томонидан тақдим этилади. Ҳисобот мазмуни бўйича ихтилофлар бўлса, ҳисобот комиссия раиси таклиф этган таҳрирда тайёрланади. Ҳисоботнинг мазмунига рози бўлмаган комиссия аъзоси қарши фикрини ёзма равишда билдириши шарт.

Қарши фикр билдирилганда норозиликнинг аниқ сабаблари ва уларнинг асосланиши, шунингдек, таклиф этилаётган таҳрир матни кўрсатилади. Комиссия аъзолари томонидан мухолиф фикр мажбурий равишда баённома расмийлаштирилган ҳолда кўриб чиқилади. Баённомада мухолиф фикр юзасидан комиссия аъзоларидан ҳар бирининг фикри кўрсатилади.

219. Ҳисобот комиссия раиси ва унинг барча аъзолари томонидан имзоланади.

Кўриб чиқиш натижасида ҳисоботда мухолиф фикр инобатга олинмаган бўлса, уни тақдим этган комиссия аъзоси ҳисоботни «мухолиф фикр билан» деган ёзув билан имзолайди.

Кичик комиссиялар ва ишчи гуруҳларнинг ҳисоботларини тузиш ва имзолашда шундай тартибга риоя қилиниши лозим.

Ҳар қандай ҳолда комиссия, кичик комиссия ёки ишчи гуруҳнинг ҳисоботига мухолиф фикри илова қилинади.

Ихтилофларни ҳал қилишнинг имконияти бўлмаса, мухолиф фикр ва қўшма баённома билан ҳисоботни Транспорт вазирлиги ёки авиация инцидентини текшириш комиссиясини тайинлаган ташкилот раҳбари кўриб чиқади.

220. Авиация инцидентини текшириш комиссияси раиси ҳисоботни тасдиқлаш учун авиация инцидентини текшириш комиссиясини тайинлаган ваколатли орган раҳбарига тақдим этади.

221. Авиация инцидентини текшириш натижалари бўйича ҳисоботга қуйидагилар илова қилинади:

парвоз параметрлари, авиатехниканинг ишлашини тавсифловчи, ҳодиса содир бўлишидан бир дақиқа олдинги вақтдан хавфни бартараф этилгунгача ёки парвоз охиригача бўлган парвоз маълумотлари;

авиатехника тадқиқотларининг натижалари;

борт ва ердаги магнитофонларнинг товуш маълумотларидан кўчирма;

тушунтириш хатлари ва сўровномалар баённомалари;

ҳаво кемасининг эксплуатациясини тиклаш бўйича техник далолатнома;

кўрилган зарар ҳақида маълумотнома.

Комиссиянинг ҳар қандай аъзоси талаби билан ҳисоботга бошқа ҳужжатлар илова қилиниши мумкин.

222. Авиация инцидентини текшириш натижалари бўйича тасдиқланган ҳисобот иловалари билан бирга қуйидаги манзилларга юборилади:

Транспорт вазирлигига;

Давлатлараро авиация қўмитасига (иловаларсиз, мурожаат бўйича);

авиация инциденти авиация техникасининг носозлиги билан боғлиқ бўлган бўлса — ҳаво кемасини лойиҳалаштирган конструкторлик бюросига (ОКБ);

ҳаво кемаси эгасига (эксплуатантга);

Транспорт прокуратурасига (мурожаат бўйича электрон шаклда);

Ўзгидрометга, авиация инциденти метеошароит ва/ёки қониқарсиз метеотаъминот билан боғлиқ бўлган бўлса.

Жиддий инцидентларни текшириш материаллари (электрон шаклда) Ўзбекистон Республикаси Транспорт прокуратурасига юборилади.

ИКАОга максимал массаси 5700 кг дан ортиқ бўлган ҳаво кемалари билан содир бўлган жиддий авиация инциденти ҳақидаги ахборот ҳисоботи юборилади.

223. Тасдиқланган текшириш материалларини кўпайтириш ва ўз вақтида тарқатиш учун масъулият, негизида текширув ўтказилаётган фуқаро авиацияси ташкилоти, зарур тадқиқотларни ташкил этиш эса-ҳаво кемасига эгалик қилувчи ташкилот (экплуатант) зиммасига юклатилади.

224. Текширувда иштирок этаётган шахслар мазкур Қоидаларга 4-иловага мувофиқ уларга юклатилган вазифаларнинг бажарилиши, улар томонидан бажарилган ишнинг тўлиқлиги ва сифати, хулосаларининг асосланганлиги ва холислиги ҳамда материаллар сифатли расмийлаштирилганлиги учун жавобгардирлар.

225. Комиссия томонидан текширув жараёнида парвозлар хавфсизлигига таҳдид солувчи хавфли оғишлар аниқланган ҳолларда комиссия раиси тезкор чоралар қуриш учун тегишли маълумотлар ва тавсияларни ўз ичига олган баённомани Транспорт вазирлиги ва манфаатдор фуқаро авиацияси ташкилотларига юборади.

5-§. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация инцидентларини текширишда Ўзбекистон Республикаси авиация мутахассисларининг иштироки

226. Ўзбекистон Республикасида рўйхатдан ўтган ёки эксплуатация қилинаётган фуқаро ҳаво кемалари билан Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида содир бўлган авиация инцидентларини текшириш ҳодиса содир бўлган давлат органлари томонидан амалга оширилади.

Транспорт вазирлиги авиация инциденти текширувида қатнашиш учун ўз вакилини тайинлайди, эксплуатант эса ҳаво кемасини тиклаш учун мутахассислар гуруҳини ташкил қилади. Вакилга ёрдам бериш учун маслаҳатчилар тайинланиши мумкин.

Зарур ҳолларда Транспорт вазирлиги барча мавжуд маълумотлардан фойдаланиб, авиация инцидентининг ҳолатлари ва сабабларини батафсил текшириш учун ўз комиссиясини тайинлаши мумкин.

227. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация инцидентини текширишда текширув бўйича вакилнинг ҳуқуқлари Конвенциянинг 13-иловасига мувофиқ белгиланади.

Текширув давомида юзага келадиган барча масалалар вакил томонидан текширувни ўтказувчи давлатнинг текширув комиссияси (комиссия раиси) орқали ҳал этилади.

228. Ҳодиса содир бўлган ҳудуд жойлашган давлатдаги Ўзбекистон Республикаси дипломатик ваколатхоналари, консуллик муассасалари ва фуқаро авиацияси ташкилотларининг ваколатхоналари, шунингдек, ҳаво кемаси эгаси (эксплуатанти) вакиллари текширувда иштирок этаётган мутахассислар гуруҳини транспорт, алоқа воситалари, ишлаш ва дам олиш хоналари, озиқ-овқат ва бошқалар билан таъминлаш бўйича барча мумкин бўлган ёрдамни кўрсатиши шарт.

229. Авиация инциденти текширувида иштирок этиш натижаларига кўра вакил маълумотнома тайёрлайди ва у Транспорт вазирлиги раҳбарига тақдим этилади.

230. Хорижий давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация инцидентларини текшириш Транспорт вазирлигига топширилганда, бундай текширув ушбу Қоидалар талабларига мувофиқ, Конвенциянинг 13-иловаси стандартлари ва тавсияларига амал қилган ҳолда ўтказилади.

231. Хабарномани олгандан сўнг авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган авиация инциденти ҳақида хабарнома олганлигини тасдиқлайди ва имкон қадар зудлик билан учувчилар экипажи ва ҳаво кемаси билан боғлиқ бўлган ҳар қандай мавжуд маълумотларнинг тақдим этилишини таъминлайди. Шунингдек, авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган вакил тайинлашни назарда тутаётганлиги ёки тутмаётганлиги ҳақида ҳодиса жойи давлатига маълум қилади ва бундай вакил тайинланган бўлса, унинг исми, фамилияси ва боғланиш учун батафсил маълумотларни ҳамда вакилнинг ҳодиса содир бўлган давлатга етиб бориши кутилаётган сана ва вақти ҳақида хабар беради.

232. Ҳаво кемасининг асоссиз туриб қолиш вақтини қисқартириш мақсадида, авиация инциденти содир бўлган аэропортда ҳаво кемаси тиклангандан сўнг қуйидагилар амалга оширилиши лозим:

ҳаво кемаси эксплуатанти Дастлабки маълумот шаклида ва ҳажмида авиация инциденти ҳақидаги расмий хабарномани дарҳол Транспорт вазирлигига юбориб, ҳаво кемасини қайта тиклаш ва вакилларини авиация инциденти текширувида иштирок этиш учун юборишни назарда тутаётганлигини Транспорт вазирлигига маълум қилади;

Транспорт вазирлиги ҳодиса содир бўлган жой давлатининг Авиация маъмурияти билан текширувни ташкил этиш ва ҳаво кемасининг ўз вақтида база аэропортига учиб кетиши учун рухсат берилиши бўйича барча масалаларни расман ҳал қилади.

Ҳаво кемасини тиклаш бўйича барча ишлар ҳодиса содир бўлган аэропортнинг муҳандислик авиация хизмати ва Транспорт вазирлиги билан келишилган ҳолда эксплуатант томонидан таъминланади ва амалга оширилади.

Авиация инцидентини текшириш давомида ҳаво кемасини тиклаш ва базага учишининг барча ташкилий масалалари эксплуатант томонидан Транспорт вазирлиги билан ҳал этилади.

233. Ҳодиса содир бўлган жой давлати миллий қоидаларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси билан ушбу давлат ҳудудида содир бўлган авиация инцидентининг текширувини тайинламаса, бундай авиация инцидентларини текшириш зарурлиги ва тартиби тўғрисидаги масала Транспорт вазирлиги томонидан ушбу Қоидаларга мувофиқ белгиланади.

6-§. Авиация инцидентларини текшириш вақтида тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказиш

234. Инцидентларни текшириш вақтида авиация техникаси объектларининг тадқиқотлари фуқаро авиацияси ташкилотлари базасида текшириш комиссияси томонидан амалга оширилади. Бузилишга таркибий қисмлар ва ишлаб чиқариш нуқсони ёки қониқарсиз тарзда ўтказилган таъмирлаш ишлари сабаб бўлгани тахмин қилинганда, авиация техникаси объектларини таҳлил ва тадқиқот қилиш, қоида бўйича, саноат ёки таъмирлаш ташкилотларининг вакиллари иштирокида, тегишли тартибда амалга оширилиши керак.

Шу билан бирга, белгиланган вакилларга зарур техник ҳужжатлар, ахборот материаллари, эксплуатация қилаётган бўлинмаларда мавжуд бўлмаган махсус асбоб ва ускуналар билан таъминлаш вазифалари юкланади.

235. Махсус тадқиқотларни ўтказиш зарурлиги авиация инцидентларини текшириш комиссияси томонидан белгиланади.

Тадқиқот ўтказилиши бўйича комиссия қарори баённома билан расмийлаштирилади.

236. Тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот авиация инцидентини текшириш комиссияси томонидан белгиланади.

Текширувни қизиқтирган ҳаво кемаси ва унинг таркибий қисмлари бошқа давлатда ишлаб чиқарилган бўлса ва ўша давлат ташкилотларида тадқиқот ўтказиш зарурати туғилса, бундай тадқиқотларни ўтказиш тўғрисидаги қарор ҳаво кемасини ишлаб чиқарган, лойиҳалаштирган, рўйхатдан ўтказган ёки эксплуатация қилиб келаётган давлатнинг вакили ва Транспорт вазирлиги билан келишилган ҳолда комиссия томонидан қабул қилинади.

237. Авиация техникаси объектлари тадқиқотини амалга ошириш бошқа давлатлар ҳудудида жойлашган ташкилотларда бажарилиши керак бўлса, бу тадқиқот авиация инцидентини текшириш комиссияси вакиллари иштирок этиши шарти билан амалга оширилади. Бундай тадқиқотларни ташкил этиш тегишли давлатнинг текширув соҳасидаги орган вакили билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

238. Авиация инцидентини текшириш комиссиясининг техник топшириғи тадқиқот ўтказиш учун асос ҳисобланади. Техник топшириқда тадқиқот мақсади батафсил белгиланади ва зарур бўлса, тадқиқот ўтказилишида лозим бўлган иштирок этувчи ҳамкор ташкилотлар кўрсатилади.

Техник топшириққа инцидент шароитларини керакли даражада кўрсатадиган, ҳаво кемаси ва тадқиқот объекти, уларни таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш, шунингдек, бажарилган ишлар рўйхати ва уларнинг натижаларини кўрсатувчи техник ҳисобот ҳақидаги маълумотлар илова қилинади.

Тадқиқот ўтказиладиган объектларни танлаш ва қадоқлаш ушбу Қоидаларга 13-илованинг тавсияларига мувофиқ амалга оширилади.

239. Тадқиқотлар ўтказиш учун объектни қабул қилгандан сўнг, тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот тадқиқотларни бошлаш санасини белгилайди ва тадқиқотда иштирок этиш учун таклиф билан тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотларга хабарнома юборади.

Тадқиқотларни бошлаш санаси тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакилларининг етиб келиш имкониятини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим. Ушбу муддат объект қабул қилинган вақтдан бошлаб 5 кундан ошмаслиги керак.

Тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакиллари белгиланган муддатга келмаган тақдирда, тадқиқотни амалга оширувчи ташкилот мустақил равишда тадқиқот ишларини олиб боради.

Тадқиқотлар текшириш комиссияси назорати остида, тадқиқотда ҳамкорлик қилувчи ташкилотлар вакиллари билан келишилган, комиссияга маълумот учун тақдим этиладиган режалар (дастурлар) ва методикалар бўйича ўтказилади.

240. Авиация инцидентларини текширишда парвоз маълумотларининг таҳлили, одатга кўра, тегишли фуқаро авиация ташкилотида ёки Транспорт вазирлиги базасида олиб борилади.

241. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инцидентларини текширишда авиация техникаси объектлари тадқиқотларини ўтказиш ва борт ёзув ускуналари маълумотларини расшифровка қилиш ишлари Ўзбекистон Республикасининг тегишли ташкилотлари базасида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикасида ушбу ишларни амалга ошириш учун техник имкониятлар бўлмаса, ушбу авиация инцидентини текшириш комиссияси вакилларининг иштирокида бошқа давлатда амалга оширилиши мумкин. Бундай тадқиқотларни ташкил этиш тегишли давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органи билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

242. Тадқиқот натижалари текшириш комиссиясига юборилади.

243. Тадқиқотлар натижаларига кўра тузилган ҳисобот текширув материалларининг ажралмас қисми ҳисобланади. Текширув бўйича ҳисобот тадқиқотнинг якуний натижаларини ҳисобга олган ҳолда тайёрланади. Тадқиқот натижалари бўйича ҳисоботни олмасдан туриб инцидент текшируви натижалари бўйича Ҳисоботни тасдиқлаш ва эълон қилиш ман этилади.

244. Тадқиқотлардан ўтган авиация техникаси объектлари, шу жумладан борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини қайд этувчи жиҳозлар тадқиқотни амалга оширган асосий ташкилотда текширув натижалари бўйича ҳисобот тасдиқлангандан сўнг 3 ой давомида сақланади.

Белгиланган муддат тугагандан сўнг ҳаво кемаси эгасига объектларни утилизация қилиш учун сўровнома юборилади.

Инцидент факти бўйича тергов ишлари олиб борилган бўлса, ҳаво кемасига эгалик қилувчи ташкилот ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан утилизация масаласини келишиб олади ва тадқиқотларни амалга оширувчи ташкилотга қабул қилинган қарор ҳақида маълум қилади.

Тадқиқотдан ўтган объектларни ҳаво кемаси эгасининг рухсатисиз, заруратга кўра ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан келишилган ҳолда, йўқ қилишга йўл қўйилмайди.

Борт ёзув ускуналарининг парвоз маълумотларини компьютерда (флэш-хотирада) сақлашга рухсат берилади.

7-§. Текширув натижалари муҳокамасини ўтказиш

245. Авиация инциденти текшируви якунлангач, авиация инциденти содир бўлган фуқаро авиацияси ташкилотида авиация инциденти ҳолати, сабаблари ва омиллари ҳамда уларнинг олдини олиш бўйича тавсиялар берилган ҳолда йиғилиш ўтказилади.

8-§. Авиация инцидентлари ҳисобини юритиш ва уларнинг таҳлили

246. Ўзбекистон Республикаси фуқаро ҳаво кемаси билан содир бўлган ҳар бир авиация инциденти ҳисобга олиниши шарт.

247. Авиация инцидентлари ҳаво кемасига эгалик қилувчи фуқаро авиацияси ташкилотларида ва Транспорт вазирлигида қайд этилади.

248. Авиация инцидентлари бўйича ҳар доим мажбурий ҳисобот тизимида қайд этилмайдиган маълумотларни тўплашни осонлаштириш учун фуқаро авиацияси эксплуатантлари бўлинмаларида инцидент маълумотларини ихтиёрий равишда тақдим этиш тизими ўрнатилиши керак.

249. Инцидентлар ҳақидаги маълумотларни ихтиёрий равишда тақдим этиш тизими жазо қўллашга қаратилган бўлмаслиги ва маълумот манбалари ҳимоя қилинишини таъминлаши лозим.

Маълумотларни ихтиёрий равишда тақдим этишда жазо қўлланилишини рад этиш инцидентлар ҳақида маълумотларни ихтиёрий равишда тақдим этиш тизимининг асосий тамойили ҳисобланади.

250. Олинаётган маълумотларнинг самарали таҳлилини амалга ошириш учун таърифлашнинг стандарт шаклидан фойдаланган ҳолда маълумотлар базаси кўринишида авиация ҳодисалари ҳақидаги маълумотларни сақлаш тизими шакллантирилади.

251. Авиация инцидентлари сабабларининг янада чуқурроқ таҳлилини таъминлаш мақсадида улар ИКАО Doc 9156-AN/900 ҳужжати асосида сабаблар ва омиллар бўйича таснифланади.

Бунда ҳар бир авиация инциденти текширув натпжасида аниқланган барча сабаблар ва омиллар бўйича таснифланиши ва ҳисобга олиниши керак. Авиакомпания, мажмуалар, идоралар, ташкилотларнинг аниқ хизматлари авиация инцидентига алоқадорлигини аниқлаш ва ҳисобга олиш учун авиация инцидентлари ИКАО Doc 9156-AN/900 ҳужжати асосида сабабларнинг умумлаштирилган гуруҳлари бўйича ҳам ҳисобга олинади.

Эксплуатант комиссияси нотўғри таснифлаганда ёки келишмовчиликлар мавжуд бўлганда, муайян инцидентни (ҳалокатни) таснифлаш бўйича якуний қарорни Транспорт вазирлиги қабул қилади.

252. Авиация инцидентлари текширувларининг натижаларига асосан ва маълумотлар базасида мавжуд бўлган маълумотлар бўйича Фуқаро авиация агентлиги парвозлар хавфсизлиги ҳолати бўйича ярим йиллик, йиллик ва Вазирлар Маҳкамаси кўрсатмасига биноан ҳар қандай давр учун таҳлил ўтказади.

Таҳлилни ўтказишда маълумотлар базаси сифатида текширув натижасида аниқланган барча сабаблар ва омиллар жамланмаси ишлатилади.

Таҳлил натижаларига кўра парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилади.

Текшириш давомида ёки маълумотлар базасида мавжуд бўлган маълумотларни таҳлил қилишда бошқа давлатлар манфаатдор бўлган парвозлар хавфсизлигига доир масалалар аниқланса, бундай маълумотлар ушбу давлатларга юборилади.

9-§. Авиация инцидентларини текшириш натижаларига кўра чора-тадбирлар ишлаб чиқиш

253. Авиация инцидентини текшириш комиссияси парвозлар хавфсизлиги даражасини оширишга қаратилган тавсияларни текширув натижасида олинган маълумотлар таҳлили асосида ишлаб чиқади. Тавсияларни ишлаб чиқишда авиация-транспорт тизимининг ишлашида, шу жумладан берилган парвозда алоҳида вазият вужудга келишига ва ривожланишига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатмаган, лекин умуман парвозлар хавфсизлигига таҳдид соладиган барча аниқланган оғишлар ҳисобга олинади.

254. Комиссия тавсиялари текширув ҳужжатлари билан асосланган ва пухта ишлаб чиқилган бўлиши лозим. Комиссия тавсиялари асослилиги учун шахсий жавобгарлик унинг раисига юклатилади.

255. Авиация инциденти текширувининг ҳар қандай босқичида ёки текширувнинг натижалари асосида Транспорт вазирлиги парвозлар хавфсизлиги даражасини ошириш учун зудлик билан қабул қилиниши зарур бўлган тегишли профилактика чора-тадбирларини фуқаро авиацияси ташкилотларига тавсия қилиши мумкин.

Ҳаво кемаси лойиҳаловчиси, ишлаб чиқарувчиси, эгаси ва бошқа давлатда жойлашган фуқаро авиацияси ташкилотларига ҳамда ҳаво кемаси рўйхатга олинган давлатга тегишли огоҳлантирувчи чоралар ушбу давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органи орқали юборилади.

Мақсадга мувофиқ бўлса, Транспорт вазирлиги ўтказилган текширувлар асосида ишлаб чиқилган ҳар қандай тавсияларни, бошқа тегишли давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органларига, ИКАО ҳужжатларига тааллуқли бўлса, ИКАОга ҳам юборади.

Ҳисоботлар ИКАОга юборилаётган хавфсизликни таъминлаш бўйича тавсияларни ўз ичига олган тақдирда, улар ИКАО ҳужжатлари билан боғлиқ бўлгани учун, таклиф этилаётган аниқ ҳаракатлар баён этилган хат ушбу ҳисоботларга илова қилинади.

Глобал аҳамиятга эга бўлган парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсия тегишлигидан қатъий назар ИКАОга юборилади.

256. Транспорт вазирлиги бошқа давлатнинг (давлатларнинг) авиация ҳодисаларини текширувчи ваколатли органидан парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича тавсиялар олган тақдирда, кузатув хати рўйхатдан ўтказилган санадан бошлаб 90 кун ичида ушбу ваколатли органга профилактика бўйича қабул қилинган ёки кўриб чиқилаётган чора-тадбирлар ёки бирор чора қабул қилинмагани сабаблари тўғрисида хабар беради.

257. Авиация инцидентини текшириш натижалари бўйича чора-тадбирлар текшириш комиссияси тавсиялари асосида ишлаб чиқилади. Авиация инцидентини текшириш натижалари бўйича Ҳисобот ва унинг иловалари чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун расмий асос ҳисобланади.

258. Ваколатларига Комиссия тавсиялари тааллуқли бўлган фуқаро авиацияси ташкилотлари текширув бўйича Ҳисоботни олгач, фуқаро авиацияси ташкилотлари доирасида профилактик чоралар қабул қилинишини назарда тутувчи чора-тадбирлар режалари ёки бошқа расмий ҳужжатларни ишлаб чиқади ва тасдиқлайди. Тасдиқланган чора-тадбирлар режалари 3 иш куни ичида Транспорт вазирлигига юборилади.

259. Чора-тадбирлар режасини (ёки бошқа расмий ҳужжат) тузишда комиссиянинг барча тавсиялари ижро учун қабул қилиниши лозим.

Комиссиянинг бирон бир тавсияси мақсадга мувофиқлиги ёки уни амалга ошириш усуллари масалалари бўйича келишмовчиликлар юзага келса, бу масала қўшимча равишда иш олиб бориш учун чора-тадбирлар режасига киритилади.

Чора-тадбирлар режасига уни ишлаб чиқувчи мансабдор шахслар томонидан текширув вақтида аниқланган, лекин комиссиянинг тавсияларига киритилмаган камчиликларни бартараф этишга қаратилган қўшимча ишлар киритилиши мумкин.

260. Чора-тадбирлар ишлаб чиқилишини ташкил этиш учун Транспорт вазирлиги масъулдир.

Чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун фуқаро авиацияси ташкилоти — ҳаво кемаси эгаси (эксплуатанти) масъулдир.

261. Идоралараро чора-тадбирларни ишлаб чиқишда уларни ишлаб чиқувчи масъуллар, Ҳисобот ва унинг иловаларини олгандан сўнг чора-тадбирлар режасини (ёки бошқа расмий ҳужжатни) биргаликда ишлаб чиқади, уни ишларни бажарувчи ва ҳамкорликда бажарувчи ташкилотлар билан келишади ҳамда Транспорт вазирлигида тасдиқлайди.

Идоравий чора-тадбирлар режаларини ишлаб чиқишда ушбу функцияларни чора-тадбирларни ишлаб чиқувчи масъул бажаради.

262. Авиация инцидентини текшириш комиссиясининг тавсияларини амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар режаларини ёки бошқа расмий ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун қуйидаги муддатлар белгиланади:

20 иш куни идоралараро режалар учун;

10 иш куни ички идоравий режалар ва бошқа расмий ҳужжатлар учун.

Муддат чора-тадбирлар ишлаб чиқилишини ташкил этиш бўйича масъул шахс томонидан комиссиянинг барча материаллари олинган вақтдан ҳисобланади.

Алоҳида ҳолларда комиссия тавсиялари бўйича тезкор чора-тадбирлар текширув якунига етказилмагунга қадар ва Ҳисобот тасдиқланмагунга қадар ишлаб чиқилади ва амалга оширилади.

263. Транспорт вазирлиги текшириш комиссиялари тавсиялари, чора-тадбирлар режалари ва Транспорт вазирлиги ваколати доирасидаги бошқа расмий ҳужжатлар ҳисобини юритади.

Худди шундай ҳисобни фуқаро авиацияси ташкилотлари ҳам ўзларига тегишли қисмда юритади.

4-боб. Хавфли юклар билан боғлиқ бўлган авиация ҳодисаларини текшириш

264. Хавфли юкларни хавфсиз ташиш бўйича техник йўриқномалар (Doc 9284) талабларининг бузилиши оқибатида содир бўлган авиация ҳодисаси, хавфли юклар (Doc 9284 S-7 қисми 4-боб) билан боғлиқ авиация ҳалокати (инциденти) деб таснифланади.

265. Хабарнома, текширув, ҳисобот, хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳодисалари ҳақидаги маълумотларни тўплаш ва уларни ҳисобга олиш ИКАОнинг Doc 9284 S-7 қисми, 4-бобида белгиланган тавсияларини ҳисобга олган ҳолда ушбу Қоида талабларига мувофиқ амалга оширилади.

266. Авиация ҳодисалари текширувини ўтказиш бўйича ваколатли орган Ўзбекистон Республикаси ҳудудида содир бўлган хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳодисалари тўғрисида дастлабки хабарномани олгач, дарҳол ушбу Қоидаларнинг 2-бобида кўрсатилган манзилларга ва хавфли юклар жўнатувчи давлатига авиация ҳодисалари ҳақида хабарномани энг қулай ва тезкор алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда юборади.

267. Хабарнома очиқ матнда юборилади ва қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:

а) хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳодисаларини «ACCID», «INCID» белгилаш учун «DGACD» қисқартмаси;

б) Конвенцияга 13-иловасида назарда тутилган, шунингдек ушбу Қоидаларнинг 2-боби қоидаларига мувофиқ юбориладиган ҳар қандай хабарномага ҳавола;

в) ҳодисанинг санаси ва вақти;

г) тегишли эксплуатантнинг номи;

д) тегишли юк жўнатувчининг номи;

е) тегишли хавфли юклар тавсифи;

ж) ҳалокатнинг қисқача мазмуни;

з) ўлимга олиб келган ёки тан жароҳати олган шахслар сони ва мулкка етказилган зарар даражаси;

и) ҳалокат натижасида соғлиқ ёки атроф муҳит хавфсизлиги учун сақланиб қолаётган ҳар қандай хавф-хатар ҳақида маълумот;

к) Транспорт вазирлигининг текширувни қай даражада ўтказиши ёки уни бошқа давлатга топшириши эҳтимоли тўғрисидаги маълумотлар;

л) хабарномани берган органнинг номи.

Транспорт вазирлиги, имконияти бўлиши билан, қўшимча равишда хабарномада мавжуд бўлмаган тафсилотларни, шунингдек, ушбу воқеа билан боғлиқ бўлган бошқа батафсил маълумотларни тегишли манзилларга юборади.

268. Транспорт вазирлиги Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемаси ёки бошқа бирон-бир давлатнинг Ўзбекистон Республикаси аэропортидан учиб кетган ҳаво кемаси билан хавфли юкларга боғлиқ ҳолда содир бўлган авиация ҳалокати (инциденти) ҳақида хабарномани олганда, зудлик билан авиация ҳалокати содир бўлган давлатга авиация ҳалокатига (инцидентга) алоқадор бўлган хавфли юклар ҳақида мавжуд бўлган тегишли ҳар қандай маълумотларни юборади.

269. Транспорт вазирлиги хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳалокатлари (инцидентлари) текширилишини бошқа авиация ҳалокатлари (инцидентлари) текширилиши каби ушбу Қоидалар талабларига мувофиқ ташкил этади ва ўтказилишини таъминлайди.

270. Агар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида содир бўлган ҳар қандай авиация ҳалокатининг (инциденти) текшируви даврида, авиация ҳалокатининг (инциденти) сабабий омили хавфли юклар эканлиги маълум бўлганда, текширув комиссиясининг раиси Транспорт вазирлиги билан келишилган ҳолда, хавфли юклар билан боғлиқ ҳолатларни текшириш учун комиссиянинг масъул аъзосини тайинлаши лозим бўлади.

Зарур ҳолларда, хавфли юклар билан боғлиқ ҳолатлар ва омилларни ўрганиш учун, ишчи гуруҳ ёки кичик комиссия тузилади. Ташкил этилган ишчи гуруҳи (кичик комиссия)нинг иш натижалари асосида, ҳар қандай шаклда, авиация ҳалокати (инциденти) текширувининг ажралмас қисми бўлган, ҳисобот тайёрланади ва текширув натижалари бўйича Якуний ҳисоботга илова қилинади.

271. Транспорт вазирлиги бошқа давлат ҳудудида Ўзбекистон Республикаси ҳаво кемалари билан содир бўлган, хавфли юклар билан боғлиқ, авиация ҳалокатининг текширувида иштирок этиш учун, ўз вакилини тайинлаш ҳуқуқига эга.

272. Хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳалокатини (инциденти) текширув натижалари асосида комиссия ушбу Қоидаларда белгиланган шаклда Якуний ҳисобот тайёрлайди.

273. Хавфли юклар билан боғлиқ авиация ҳалокатини текшириш натижалари бўйича Якуний ҳисобот ушбу Қоидаларнинг 2-боби талабларига мувофиқ манзилларга ва қўшимча равишда хавфли юк жўнатувчи давлатнинг авиация маъмурияти манзилига юборилади.

274. Хавфли юклар билан боғлиқ авиация инцидентининг текшируви натижалари бўйича Ҳисобот ушбу Қоидаларнинг 3-бобида кўрсатилган тартибга мувофиқ тузилади ва жўнатилади, текшириш натижалари техник йўриқномалар талабларидаги (ИКАО Doc 9284) камчиликларни кўрсатса, бундай текшириш натижалари бўйича Ҳисобот ИКАОга ҳам юборилиши керак.

5-боб. Фуқаро ҳаво кемаси билан содир бўлган авиация ҳодисаси тўғрисида маълумотларни ИКАОга тақдим этиш

275. Дастлабки ҳисобот авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш комиссияси томонидан ИКАОнинг «Авиация ҳалокатлари (инцидентлари) ҳақида маълумотларни тақдим этиш қўлланмаси» ҳужжатига (Doc 9156-АН/900) мувофиқ рус ёки инглиз тилларида тайёрланади ва Транспорт вазирлиги томонидан Авиация ҳодисаси содир бўлган кундан бошлаб 30 кун ичида қуйидаги манзилларга юборилади:

вазиятга қараб ҳаво кемасини рўйхатга олган ёки (ва) авиация ҳодисаси содир бўлган давлатга;

эксплуатант давлатига;

лойиҳаловчи давлатига;

ишлаб чиқарувчи давлатига;

тегишли маълумотлар, асосий жиҳозлар ёки экспертларни тақдим этган ҳар қандай давлатга;

тегишли ҳаво кемасининг максимал массаси 2250 кг (авиация ҳалокатларида) ва 5700 кг дан (жиддий авиация инцидентларида) ортиқ бўлса-ИКАОга.

Текширув давомида авиация ҳалокатлари ёки инцидентларининг олдини олиш бўйича тезкор чоралар кўриш учун фойдали бўлиши мумкин бўлган маълумотлар олинган бўлса, бундай маълумотлар Транспорт вазирлиги томонидан юқорида кўрсатилган давлатларга дарҳол юборилади.

Текширув давомида ноқонуний аралашув содир этилганлиги маълум бўлиб қолса ёки гумон қилинса, бундай маълумот Транспорт вазирлиги томонидан зудлик билан манфаатдор давлат(лар)нинг авиация хавфсизлиги органларига етказилади.

Дастлабки ҳисоботни юбориш муддати тугашига қадар текширув якунига етиб, авиация ҳодисаси ҳақида ахборот ҳисоботи юборилган бўлса, дастлабки ҳисобот юборилмаслиги мумкин.

276. ИКАОни текширув натижалари тўғрисида зудлик билан хабардор қилиш мақсадида авиация ҳалокати тўғрисида ахборот ҳисоботи тайёрланади. Ҳисобот текширув якунида рус ёки инглиз тилларида тайёрланади ва имкон қадар қисқа муддатда ИКАО штаб-квартирасига Транспорт вазирлиги томонидан юборилади.

Ахборот ҳисоботи максимал массаси 2250 кг дан ортиқ бўлган ҳаво кемалари иштирокидаги авиация ҳалокатлари, максимал массаси 5700 кг дан ортиқ бўлган ҳаво кемалари иштирокидаги жиддий авиация инцидентлари бўйича тузилади. Ҳисоботни тайёрлаш бўйича йўриқнома ИКАОнинг «Авиация ҳалокатлари (инцидентлари) ҳақида маълумотларни тақдим этиш қўлланмаси» ҳужжатида (Дос 9156-АН/900) назарда тутилган.

Транспорт вазирлиги бошқа давлатнинг мурожаатига кўра, авиация ҳодисаси ҳақидаги ахборот ҳисоботида қайд этилган маълумотларга қўшимча равишда тегишли маълумотларни тақдим этиши мумкин.

6-боб. Якунловчи қоидалар

277. Мазкур Қоидаларни қўллашда юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.

278. Ушбу Қоидалар талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 1-ИЛОВА

Ҳаво кемаси эксплуатациясида текширилиши лозим бўлган инцидентлар

I. Жиддий авиация инцидентлари

Қуйида келтирилган ҳодисалар жиддий авиация инциденти сифатида таснифланиши мумкин бўлган мисоллар ҳисобланади. Бироқ бу рўйхат тўлиқ эмас ва вазиятга қараб, ҳодисанинг эҳтимолий сценарий бўйича ривожланишига тўсқинлик қиладиган самарали ҳимоя механизмлари сақланиб қолган бўлса, рўйхатда келтирилган элементлар «жиддий авиация инциденти» тоифасига кирмаслиги мумкин.

1. Тўқнашув ёки хавфли вазиятнинг олдини олиш ёки қочиш учун манёвр бажаришни талаб этадиган ёки ҳаво кемасини четга олиш ҳаракатлари бажарилиши мақсадга мувофиқ бўлган ҳаво кемаларининг парвозда хавфли яқинлашуви.

2. Авиация ҳалокати деб таснифланмаган ҳаво кемаларининг ҳаводаги тўқнашувлари.

3. Техник жиҳатдан яроқли ҳаво кемасининг ер билан тўқнашуви бартараф қилинган вазият.

4. Ёпилган ёки банд бўлган учиш-қўниш йўлагидан, ерда ҳаракатланиш йўлагидан (вертолётларнинг ерда ҳаракатланиш йўлагидан парвоз қилишига рухсат берилиши бундан мустасно) ёки белгиланмаган учиш-қўниш йўлагидан учиб чиқишга уриниш ёки учиб чиқиш.

5. Қулфланган руллар билан парвоз қилиш.

6. Ёпилган ёки банд бўлган учиш-қўниш йўлагига, ерда ҳаракатланиш йўлагига (вертолётларнинг ерда ҳаракатланиш йўлагидан парвоз қилишига рухсат берилиши бундан мустасно), белгиланмаган учиш-қўниш йўлагига ёки автомобиль йўллари каби мажбурий қўниш жойига қўниш ёки қўнишга уриниш.

7. Учиш-қўниш йўлагидан (қўниш майдони, етмасдан қўниш) ташқарида қўниш, кўтарилиш ёки қўнишда учиш-қўниш йўлагидан чиқиб кетиш.

8. Авиация ҳалокати деб таснифланмаган шасси таянчларининг йиғиштирилиши ёки йиғиштирилган шасси билан қўниш.

9. Учиш ёки қўниш вақтида ҳаво кемаси қанотининг чети, двигатель гандоласи ёки бошқа ҳар қандай қисми билан ерга тегиши, агар бу ҳодиса авиация ҳалокати сифатида таснифланмаган бўлса.

10. Экипаж, йўловчи кабиналарида, юк бўлимларида ёнғинлар ва/ёки тутун пайдо бўлиши ҳолатлари ёхуд двигателда ёнғин чиқиши, ушбу ёнғинлар ўт ўчирувчи воситалар билан ўчирилган бўлса ҳам.

11. Парвоз экипажи аъзолари томонидан авария ҳолатида ишлатиладиган кислороддан фойдаланиш талаб этилган вазиятлар.

12. Ҳаво кемаси конструкциясининг ишдан чиқиши ёки двигателнинг ишдан чиқиш ҳолатлари, шу жумладан, авиация ҳалокатлари деб таснифланмаган газ турбинали двигателларнинг ишдан чиқиши бартараф этилмаган носозликлар.

13. Ҳаво кемасининг ишлашига жиддий таъсир қиладиган бир ёки бир нечта тизимларнинг бир неча бор ишдан чиқиши.

14. Ҳаво кемасини бошқаришда қийинчиликлар яратган ёки яратиши мумкин бўлган тизим бузилишлари (шу жумладан, куч ёки қувват йўқолиши).

15. Парвозни бошқариш ва навигация учун мажбурий бўлган захира тизимидаги биттадан ортиқ тизимнинг бузилиши.

16. Учувчидан авария ҳолати эълон қилинишини талаб этадиган ёқилғи миқдори ёки унинг тақсимланиши билан боғлиқ бўлган ёқилғи миқдори етарли эмаслиги, ёқилғи тўлиқ сарфланганлиги, ёқилғи етарли даражада етказиб берилмаётганлиги ёки бортда мавжуд ёқилғидан тўлиқ фойдаланиш имконияти мавжуд эмаслиги каби вазиятлар.

17. Ҳаво кемасини бошқаришда қийинчиликлар яратадиган ёки яратиши мумкин бўлган хавфли об-ҳаво шароитлари зонасига ҳаво кемасининг кириб қолиши. Ҳаво кемаси дўл билан шикастланган ҳоллар.

18. Ташқи подвескада ёки ҳаво кемасининг ташқарисида олиб келинаётган юкнинг билмаган ҳолда ёки фавқулодда чора сифатида билган ҳолда туширилиши.

19. Парвознинг тўхтатилишига, ҳаво кемасининг иккинчи айланага кетишига ва шунга ўхшаш ҳолатларга олиб келувчи транспорт воситаси ёки ҳаво кемасининг рухсатсиз учиш-қўниш йўлагига чиқиши.

20. Парвозда экипаж аъзоларининг иш қобилиятини йўқотиши (бир пилотли (шу жумладан, ташқи учувчи (оператор)) ва икки кишилик экипаж билан ҳаво кемалари парвозлари учун).

II. Авиация инцидентлари

21. Планерга тегишли кучланмаган элементларнинг кабина герметизацияси бузилиши ёки қисмларнинг ажралиши билан боғлиқ ҳолда парвозда бузилиши ёки шикастланиши.

22. Аэродинамик бошқарув юзалари (қанотнинг орқа қисми (закрилка), қанотнинг олд қисми (предкрилка) ва кўтарилиш кучини кўпайтирувчи бошқа қурилмалар, қанот четлари (законсовок крила) ва бошқалар), пилон ва двигателларнинг бирикиш жойлари узилиши ёки бузилиши.

23. Планернинг кучланган элементларида, кучланган ойналарда йўл қўйиб бўлмайдиган ёрилишларнинг пайдо бўлиши.

24. Планер конструкциясининг бошқа элементларини аҳамиятли даражада шикастланишига олиб келмаган обтекателлар, капотлар, зиналар, люклар, эшикларнинг парвозда очилиши ёки узилиб кетиши.

25. Ҳаво винти парракларининг бузилиши, уларнинг таъмир учун кўрсатилган меъёрдан ортиқ шикастланиши, ҳаво винти втулкаси обтекателининг ёки иситиш қопламасининг узилиб кетиши (ҳаво винтли кемалар учун).

26. Кўтарувчи ёки руль винтлари элементларининг, кўтарувчи ёки руль винти втулкаларининг бузилиши ёки таъмир учун кўрсатилган меъёрдан ортиқ шикастланиши (вертолётлар учун).

27. Двигателнинг носозлиги, ўз-ўзидан ёки хатолик билан ўчирилиши ёки парвоз вақтида керакли тартиб-қоидаларга мувофиқ экипаж томонидан ўчирилиши. Двигателнинг парвозда ишга тушмаслиги (ўт олмаслиги).

28. Парвозда планер конструкциясининг бошқа элементларига жиддий зарар етказилмаган ҳолда двигателнинг бузилиши.

29. Трансмиссияларнинг бузилиши ёки узилиб кетиши. Вентилятор қурилмасининг бузилиши, редукторнинг бузилиши, унинг хавфли режимда ишлаётганлигини билдирувчи сигнализациянинг ишлаб кетиши (вертолётлар учун).

30. Парвозда ўз-ўзидан ёки бехосдан реверснинг (орқага тортиш) ишлаб кетиши ёки ишламай қолиши. Ҳаво винтининг мустаҳкамланган ҳолатидан бўшамаслиги оқибатида парвозда эксплуатация қилиш қўлланмаси чекловлари бузилиши ёки (ва) парвоз режасининг ўзгаришига сабаб бўлиши.

31. Бир ёки ундан кўп шасси таянчининг чиқмаслиги. Парвозда эксплуатация қилиш қўлланмаси чекловларининг бузилиши ёки (ва) парвоз режасининг ўзгаришига олиб келган парвозда ўз-ўзидан ёки хатолик билан шассининг чиқиши ёки йиғиштирилиши, шасси створкаларининг ёпилмаслиги ёки ўз-ўзидан парвоз давомида очилиши.

32. Планер ёки двигатель конструкцияси элементлари шикастланишига олиб келган авиашиналарнинг ёрилиши.

33. Шасси аравалари, шасси таянчи элементларининг бузилиши.

34. Стабилизаторнинг бурилмай қолиши, ўз-ўзидан ёки нотўғри бурилиши.

35. Парвоз режаси ўзгаришига олиб келувчи, электр таъминоти тизимларидаги электр токи етказиб бериш хусусиятларининг йўл қўйиб бўлмайдиган даражада бузилиши.

36. Парвоз режаси ўзгаришига олиб келган гидротизимнинг носозлиги.

37. Парвоз режаси ўзгаришига олиб келган гермокабинада босимни бошқариш тизимининг носозлиги.

38. Парвоз режаси ўзгаришига олиб келган парвозда ёқилғи оқиши.

39. Ҳаво кемасининг қайта қўнишни амалга ошириш учун зарур бўлганидан камроқ ёқилғи билан қўниши.

40. Фазовий йўналишнинг йўқотилиши.

41. Ускуналар бўйича парвозга рухсат берилган ҳаво кемаларида борт пилотаж-навигация ускуналаридан фойдаланган ҳолда парвознинг жорий жойлашувини ёки йўналишини аниқлаш имконияти йўқлиги.

42. Ҳаво кемасининг парвозда эксплуатация қилиш қўлланмасида изоҳланган чекловлардан чиқиши.

43. Парвозни бошлашда тезликни ошириш вақтида ёки баландликка кўтарилишнинг дастлабки босқичида талаб этилган характеристикаларга эришишнинг мумкин эмаслиги.

44. Парвозда эксплуатация қилиш қўлланмаси талабларига тегишли бўлмаган конфигурацияда ҳаво кемасининг учиб чиқиши, парвоз қилиши, қўнишга кириши ёки қўнишга ҳаракат қилиши.

45. Музлаш шароитларида парвозларга рухсат берилишида чекловларга эга бўлган ҳаво кемаларида, музлашга қарши тизим ишламай қолган ёки ёқилмаган ҳаво кемаларида музлаш шароитларида парвоз амалга оширилиши. Муз билан қопланган ҳаво кемаси парвозга чиқариб юборилиши.

46. Ҳаво кемасининг қушлар билан тўқнашуви, жиддий авиация инциденти ёки авиация ҳодисасига олиб келганда. Қушлар билан тўқнашувларнинг бошқа ҳолатларида конструкция элементлари рухсат этилмаган ўлчамда шикастланганда эксплуатант томонидан тўқнашувга олиб келган омиллар бўйича хизмат текшируви ўтказилади.

47. Ердаги (одамлар, ҳайвонлар ёки учиш-қўниш йўлаги, йўлаклар, перрондаги транспорт воситалари; ердаги тўсиқлар) объектлар билан тўқнашиш ёки тўқнашиш таҳдиди.

48. Ҳаво кемасининг мажбурий қўниши, режалаштирилмаган (мўлжалланмаган) аэродромга (қўниш майдонига) қўниши. Ҳавода танлаб олинган, ўрнатилган талабларга жавоб бермайдиган майдонга қўнишни амалга ошириш.

49. Ҳаво кемаси парвозини таъминлашда, радиоалоқанинг, ориентировканинг йўқолишига ёки ўрнатилгандан паст минимумда қўниш шартлигига олиб келувчи, ердаги радиоёритиштехник жиҳозларнинг ишдан чиқиши.

50. Экипаж аъзолари ёки йўловчиларнинг токсик моддалар, радиация ва бошқа зарарли омиллар таъсири оқибатида касалхонага ётқизилиши.

51. Беш дақиқадан кўпроқ вақт давомида парвозда радиоалоқа йўқолиши.

52. Хавфсиз парвоз баландлигининг бузилиши.

53. Ҳаво кемаси экипажи томонидан белгиланган баландлик ва парвоз йўналишининг ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш хизмати кўрсатмаси билан мувофиқлаштирмасдан ўзгартирилиши.

54. Учиш вақтида рухсат этилган носозликлар рўйхатига киритилмаган носозликлар мавжуд бўлганда ҳаво кемасининг учиши.

55. Ҳаво кемасининг тўлиқ техник хизмат кўрсатилмаган ҳолда парвозга чиқарилиши.

56. Учиш ёки қўниш вақтида минимал об-ҳаво талабларига риоя қилмаслик.

57. Ҳаво кемасига ушбу ҳаво кемаси учун мўлжалланмаган ёки рухсат этилмаган ёқилғи-мойлаш материалларининг қуйилиши.

58. Парвозда эксплуатация қилиш қўлланмасида ҳаво кемасини марказлаш бўйича белгиланган меъёрлар бузилишига олиб келган парвоз вақтида юкларнинг силжиши.

59. Одамларни ҳаво кемасидан фавқулодда эвакуация қилиш билан боғлиқ авиация ҳодисалари.

60. Учувчисиз ҳаво кемалари билан содир бўладиган авиация ҳодисалари:

учувчисиз ҳаво кемасининг учувчи бошқараётган ҳаво кемаси билан тўқнашуви;

фойдаланиш учун рухсат олиш тартиби жорий этилган ҳаво ҳудудида ҳаво кемаларининг парвозлари тўхтатилишига сабаб бўлган учувчисиз ҳаво кемасининг ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ягона тизими тегишли марказининг сўровномаларисиз ва рухсатисиз парвози;

ердаги ҳар қандай шахс тан жароҳати (жиддий тан жароҳатлари бундан мустасно) олишига сабаб бўлган учувчисиз ҳаво кемасининг қулаши ёки мажбурий қўниши;

ердаги ҳар қандай шахс тан жароҳати (жиддий тан жароҳатлари бундан мустасно) олишига сабаб бўлган учувчисиз ҳаво кемасининг ташқи подвескасида олиб келинаётган юкнинг туширилиши.

б) ҳодисанинг потенциал авиация ҳалокатига айланишига тўсқинлик қиладиган сақланиб қолган ҳимоя механизмлари Самарали Чекланган а) содир бўлиш эҳтимоли юқори бўлган сценарий Авиация ҳалокати Инцидент Жиддий инцидент Авиация ҳалокати йўқлиги Инцидент

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 2-ИЛОВА

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокатини текшириш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Муддатлар 1 -босқич Фуқаро авиацияси ташкилотлари, Ўзбекистон Республикаси ҳаво ҳаракатини бошқариш маркази Авиация ҳалокати тўғрисида тасдиқланган рўйхат асосида тегишли давлат органларига хабар бериш. Авиация ҳалокати тўғрисида хабар келиб тушиши билан 2-босқич Транспорт вазирлиги Текширув комиссиясини тузиш. Зудлик билан 3-босқич Текширув комиссияси Транспорт вазирлигига кейинги хабарномани тайёрлаш ва юбориш. Авиация ҳалокати содир бўлган жойига етиб келган вақтдан эътиборан 3 кун ичида. 4-босқич Текширув комиссияси Дастлабки ҳисоботни тайёрлаш. Ҳодиса содир бўлган кундан бошлаб 30 кун ичида 5-босқич Текширув комиссияси 1. Текширув ишларини олиб бориш, тадқиқотлар ўтказиш, тавсиялар ишлаб чиқиш ва Якуний ҳисобот лойиҳасини расмийлаштириш. 2. Агар текширув 12 ой давомида якунланмаса, ҳар йиллигига оралиқ ахборотни эълон қилиш. Текширув якунлангунча 6-босқич Текширув комиссияси 1. Якуний ҳисоботни тегишли ташкилотлар, шу жумладан текширувда иштирок этган давлатларнинг ташкилотлари билан келишиш. 2. Якуний ҳисоботни тасдиқлаш. Келишишга юборилган санадан 60 кун ичида

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 3-ИЛОВА

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация инцидентини текшириш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Муддатлар 1-босқич Фуқаро авиацияси ташкилотларнинг диспетчерлик пунктлари, Ўзбекистон Республикасида ҳаво ҳаракатини бошқариш маркази Авиация инциденти тўғрисида тасдиқланган рўйхат асосида тегишли давлат органларига хабар бериш. Авиация инциденти тўғрисида хабар келиб тушиши билан 2-босқич Транспорт вазирлиги Текширув комиссиясини тузиш. Авиация инциденти тўғрисида хабар келиб тушиши билан 3-босқич Текширув комиссияси Текширув ишларини олиб бориш, керакли ҳолларда тадқиқотлар ўтказиш, тавсиялар ишлаб чиқиш ва ҳисоботни расмийлаштириш. Буйруқ имзоланган санадан 15 кун ичида (қўшимча тадқиқотлар ўтказилиши талаб қилинмаса) 4-босқич Текширув комиссияси Ҳисоботни тасдиқлаш. Буйруқ имзоланган санадан 15 кун ичида, (қўшимча тадқиқотлар ўтказилиши талаб қилинмаса)

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 4-ИЛОВА

Текшириш иштирокчиларининг ҳуқуқи ва мажбуриятлари

1. Авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш комиссиясининг раиси раҳбар мансабдор шахс бўлиб, унинг авиация ҳодисаси ёки инциденти текширувига алоқадор бўлган буйруқ ва кўрсатмалари барча мансабдор шахслар учун бажарилиши мажбурийдир.

2. Комиссия раисининг мажбуриятлари:

а) ҳалокат ёки инцидент содир бўлган жойга етиб келгандан сўнг:

ижро этувчи ҳокимият органлари ва маҳаллий давлат бошқарув органларини хабардор қилиш;

авиация ҳалокати ёки инциденти содир бўлган жойни кўздан кечириш, зарур бўлса, уни қўриқлаш ва тасдиқловчи материалларни бут ҳолда сақлаш бўйича тезкор қўшимча чора-тадбирларни кўриш;

комиссиянинг ташкилий мажлисини ўтказиш, унда комиссия аъзоларини ҳалокат ёки инцидент бўйича мавжуд маълумотлар билан таништириш, авиация ҳодисаси жойида дастлабки ҳаракатларни бажарган мансабдор шахсларни эшитиш, кичик комиссиялар, ишчи гуруҳларни шакллаштириш ва уларнинг раисларини тайинлаш, комиссия аъзоларини кичик комиссиялар бўйича тақсимлаш, комиссия иши учун қўшимча мутахассислар жалб қилиниши заруратини аниқлаш, иш тартибини ва яқин кунларда қилинадиган аниқ вазифаларни белгилаш;

комиссия аъзолари билан келишилган ҳолда навбатдаги хабарномани (последующее донесение) юбориш;

борт ёзув ускуналари, фоторегистраторлар, ердаги магнитафонлар, парвозга оид, техник ва метеорологик ҳужжатларда мазкур парвозга тааллуқли бўлган маълумот ташувчиларни прокуратура органлари билан келишилган ҳолда олиш ва жавобгарлик остида сақлаш учун топширилишини таъминлаш;

ҳалокат ёки инцидент содир бўлган жойда иш олиб боришда меҳнат муҳофазаси бўйича комиссия аъзоларига ва кичик комиссиялар раисларига «Авиация ҳалокати жойида иш олиб боришда меҳнат муҳофазаси бўйича йўриқнома»га биноан, комиссия йиғилиши баённомаларида қайд этган ҳолда кўрсатмалар бериш;

комиссия ва кичик комиссиялар иш режасини тасдиқлаш;

б) комиссия иш фаолияти давомида:

комиссия фаолиятининг асосий йўналишларни аниқлаш, шунга мувофиқ унинг иш режасига ўзгартишлар киритиш;

комиссия ишида аниқлик ва изчилликни таъминлаш ва текширишга жалб қилинган барча шахсларнинг биргаликдаги ҳаракатларини мувофиқлаштириш;

комиссиянинг йиғилишларини мунтазам равишда ўтказиш ва уларда текширувнинг асосий методик ва амалий масалаларини ҳал қилиш;

кичик комиссиялар ишларини мунтазам равишда мувофиқлаштириш ва назорат қилиш, эришилган натижаларни таҳлил қилиш ва умумлаштириш;

тегишли вазирлик, идора ва ташкилотларнинг раҳбарлари ёки ваколатли вакиллари орқали текширувга зарур малакали мутахассисларнинг жалб этилишини таъминлаш;

авиация ҳалокати ёки инцидентининг сабабларини аниқлаш учун зарур бўлган тадқиқотлар ва синовлар ўтказиш юзасидан ўз вақтида қарор қабул қилиш. Тадқиқотлар ўтказиш учун тегишли ташкилотларга авиатехника ускуналари ва бошқа материалларни юбориш тўғрисида топшириқлар бериш;

текширув бўйича ишларнинг якунланиши ва комиссия Якуний ҳисоботининг белгиланган вақтда тайёрланишини таъминлаш;

ишларнинг олиб борилиши ҳақида Транспорт вазирлиги ва текшириш бўйича комиссияни тайинлаган раҳбарга мунтазам равишда шахсан ҳисобот бериш;

текширув тугагандан сўнг авиация ҳалокати ёки инцидентининг сабабларини таҳлил қилиб йиғилиш ўтказиш, текширув материаллари расмийлаштирилиши, улардан нусха кўчирилиши ва тарқатилишини назорат қилиш.

3. Комиссия раисининг ҳуқуқлари:

ҳодиса жойи, ҳаво кемасига (ҳаво кемаси парчалари) кириш, ишга тааллуқли барча материаллар, шу жумладан борт ёзув ускуналари ва ҳаводаги ҳаракатни ташкил этиш маълумотларидан эркин фойдаланиш ва улар устидан чекловсиз назорат ўрнатиш;

ҳаво кемаси, унинг таркибий қисмлари, ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган ёхуд авиация ҳалокати ёки инцидентига ташқаридан кириб қолган мулкни (ушбу мулк кимга тегишлилигидан қатъи назар), шунингдек, ҳаво кемаси парвозларини таъминловчи ускуналар ва объектларни текшириш;

юридик шахсларнинг ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар, уларга авиация ҳалокати ёки инцидентининг текшируви билан боғлиқ бўлган иш ва тадқиқотлар олиб боришни топшириш;

фан ва техниканинг тегишли соҳаларида билим талаб қиладиган вазифаларни ҳал қилиш учун ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар ташкилотлар ходимларини жалб қилиш;

авиация ҳалокати ва инциденти гувоҳлари, авиация ҳалокати ва инцидентига дахлдор бўлган ёки бўлиши мумкин бўлган шахслар билан сўровнома ўтказиш, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидан керакли маълумотларни олиш;

ҳалокатга учраган ҳаво кемасини лойиҳалаштириш, синовдан ўтказиш, ишлаб чиқариш, эксплуатация қилиш ва таъмирлаш, авиация ходимларини тайёрлаш, ҳаводаги ҳаракатни ташкил этиш, ҳаво кемалари парвозларини амалга ошириш ва таъминлаш масалаларини ўрганиш;

авиация ҳалокати ёки инциденти билан боғлиқ масалалар бўйича ҳужжат ва материалларни тегишли ижро этувчи ҳокимият органлари, шунингдек, фуқаролар ва юридик шахслардан талаб қилиш ва олиш;

ҳаво кемаси экипажи аъзоларининг, шунингдек, тегишли авиация ходимлари қаторидан тегишли шахсларнинг психофизиологик ҳолати бўйича тиббий кўриклар ўтказиш;

текширувнинг барча ташкилий, услубий ва амалий масалалари бўйича якуний қарор қабул қилиш;

комиссиянинг барча аъзолари ҳамда текширувга жалб қилинган мутахассис ва экспертлар, шунингдек, фуқаро авиацияси корхоналарининг мансабдор шахсларига текширув масалалари билан боғлиқ бажарилиши шарт бўлган буйруқ ва кўрсатмалар бериш;

текшириш жараёнида амалга ошириш зарурлиги аниқланган, парвозлар хавфсизлигини таъминлаш бўйича шошилинч чора-тадбирлар ўтказилишини тавсия этиш;

авиация ҳалокати ёки инциденти сабабларини аниқлаш, шунингдек, хавфсизлик бўйича тавсияларни асослаш учун тегишли вазирлик ва идоралар раҳбарлари ёки уларнинг ваколатли вакиллари орқали зарур синов ва тадқиқотлар ўтказилиши юзасидан топшириқ бериш;

ҳаракатлари парвозлар хавфсизлигини таъминламайдиган шахсларни хизмат вазифаларини бажаришдан четлатишни тавсия қилиш. Шошилинч, кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, бундай шахсларни хизмат вазифаларини бажаришдан вақтинча четлатиш;

комиссия қарорига биноан материаллар, ҳаво кемаси конструкциясининг алоҳида қисмлари, агрегатлар ва элементлари ҳамда уларнинг ҳужжатларини лаборатория синовлари ва тадқиқотларини ўтказиш учун юбориш;

ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар, вазирликлар, идоралар, шунингдек, авиакомпаниялар, корхоналар ва ташкилотларнинг мансабдор шахсларидан ушбу текширувни ўтказиш билан боғлиқ масалалар бўйича зарур материаллар ва ҳужжатларни талаб қилиш;

комиссия ишига (тегишли вазирликлар, идоралар раҳбарлари ёки уларнинг комиссиядаги вакиллари орқали) зарур мутахассислар ва техник воситаларни жалб қилиш;

ашёвий далилларнинг бузиб кўрсатилиши ёки йўқолишига олиб келган хатти-ҳаракатларни содир этган ёки ҳужжатларни қасддан нотўғри тақдим этган ёки комиссия раисининг буйруқларини мунтазам равишда бажармаган шахсларни тегишли вазирлик, идора, корхона ёки ташкилот раҳбарларига дарҳол хабар берган ҳолда текшириш ишларида қатнашишдан четлатиш;

авиакомпаниялар, корхона ва ташкилотларнинг мансабдор шахсларига комиссия иши давомида аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича кўрсатмалар бериш;

комиссиянинг иш тартибини белгилаш.

4. Комиссия раиси қуйидагилар учун жавобгар:

авиация ҳалокати ёки инциденти текширувининг холислиги, сифати ва ўз вақтида бажарилиши, ҳужжатлар тўғри расмийлаштирилиши;

авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш масалалари бўйича у томонидан қабул қилинган қарорларнинг ва берилган тавсияларнинг асослилиги.

5. Комиссия раисининг ўринбосарлари, комиссия раиси томонидан берилган ишларнинг амалга оширилишини таъминлайди. Комиссия раиси йўқлигида, раис ўринбосари ушбу илованинг 2-3-бандларига мувофиқ вазифаларни бажаради ва 4-бандга биноан уларнинг бажарилишига жавобгар бўлади.

6. Кичик комиссия раисининг мажбуриятлари:

кичик комиссиялар, ишчи гуруҳларнинг авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш бўйича асосий иш йўналишларини аниқлаш;

кичик комиссия ва ишчи гуруҳларнинг таркиби бўйича таклифлар тайёрлаш, кичик комиссия иш режасини тузиш ва йиғилишларда муҳокама қилиш, гуруҳларнинг иш режасини тасдиқлаш;

комиссия иш режаси ва кичик комиссия йиғилишида тасдиқланган кичик комиссия ва ишчи гуруҳларнинг оператив иш режаларига мувофиқ ишчи гуруҳлар ишини ташкил қилиш ва мувофиқлаштирилишини таъминлаш;

кичик комиссия йиғилишларини мунтазам равишда ўтказиш, уларда бажарилаётган ишлар жараёни ва натижалари, авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш бўйича оператив ҳаракатлар режалари, шунингдек иш давомида вужудга келган масалаларни муҳокама қилиш;

текширувнинг тўлиқлиги, холислиги, кичик комиссия ҳисоботи, ишчи гуруҳларнинг ҳисоботлари ва бошқа ҳужжатлар тузилиши ҳамда белгиланган муддатда комиссия штабига тақдим этилишини таъминлаш;

авиация техникаси объектлари ва бошқа материалларни ўрганиш учун юборилиши юзасидан комиссияга таклифлар киритиш;

Авиация ҳалокати жойида иш олиб боришда меҳнатни муҳофаза қилиш йўриқномасига мувофиқ, авиация ҳалокати ёки инциденти содир бўлган жойда иш олиб бораётган мутахассисларга меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича йўриқнома ўтказиш.

7. Кичик комиссия раисининг ҳуқуқлари:

кичик комиссия ва унинг ишчи гуруҳлари таркибидаги барча мутахассислар, экспертларга кичик комиссия ваколати доирасида текшириш масалалари бўйича бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар бериш;

авиакомпаниялар, таълим муассасалари, корхоналар, ташкилотлар, вазирлик ва идораларнинг мансабдор шахсларидан комиссия раиси орқали зарур материалларни сўраш;

бошқа кичик комиссиялар раислари билан келишилган ҳолда экспертиза текширувлари ўтказилиши ва кичик комиссия йиғилишларида ишчи гуруҳлар иштирок этиши учун ушбу кичик комиссиялар мутахассисларини жалб қилиш;

авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш билан боғлиқ бўлган барча материаллар билан танишиш.

8. Текширув комиссияси аъзоларининг мажбуриятлари:

кичик комиссиялардан бирининг ишида шахсан иштирок этиш (штаб бошлиғи бундан мустасно);

комиссия раҳбариятининг буйруқлари ва кўрсатмаларини бажариш;

комиссия раиси билан ўзининг барча ҳаракатларини мувофиқлаштириб, текширувни ҳар томонлама тўлиқ ва холисона ўтказиш.

9. Текширув комиссияси аъзоларининг ҳуқуқлари:

ҳодиса жойи ва ҳаво кемаси бортига (ҳаво кемаси парчаларига) авиация ҳалокати ёки инциденти ҳолатини аниқлаш учун тўсиқсиз кириш;

ҳаво кемаси, унинг таркибий қисмлари, ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган ёки авиация ҳалокати ёки инцидентига ташқаридан кириб қолган мулкни, кимга тегишлилигидан қатъи назар, шунингдек ҳаво кемалари парвозларини таъминлаш воситалари ва объектларини текшириш;

авиация ҳалокати ёки инциденти гувоҳлари, авиация ҳалокати ёки инциденти билан боғлиқ ёки боғлиқ бўлиши мумкин бўлган шахслар билан сўров ўтказиш ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан керакли маълумотларни олиш;

ҳалокатга учраган ҳаво кемасини лойиҳалаш, синовдан ўтказиш, ишлаб чиқариш, эксплуатация қилиш ва таъмирлаш, авиация ходимларини тайёрлаш, ҳаводаги ҳаракатни ташкил этиш, ҳаво кемалари парвозларини бажариш ва таъминлаш билан боғлиқ барча масалаларни ўрганиш;

авиация ҳалокати ёки инциденти билан боғлиқ масалалар бўйича ҳужжатлар ва материалларни тегишли ижро этувчи ҳокимият органлари, шунингдек, фуқаролар ва юридик шахслардан талаб қилиш ва олиш;

текширувга тааллуқли барча материаллар билан танишиб чиқиш;

комиссия ишини такомиллаштиришга қаратилган таклифлар киритиш;

текширувда мутахассис ва экспертлар иштирок этиши, зарур материаллар сўраб олиниши, шунингдек, тадқиқот ўтказиш мақсади кўрсатилган ҳолда ҳаво кемасининг узел ва деталлари ўрганиш учун юборилиши тўғрисида ҳамда авиация ҳалокати ёки инциденти текшируви билан боғлиқ бошқа масалалар бўйича таклифлар киритиш;

комиссия мажлислари баённомасида ўз фикрини акс эттириш, баённомаларни тасдиқлаш, уларда баён этилган фикрларга аниқлик киритилишини талаб қилиш;

текшириш комиссияси ҳужжати мазмуни ва хулосаларидан норози бўлганда, унга ўзининг алоҳида фикрини илова қилиш;

текширув ҳисоботига қўшимча материаллар ва ҳужжатлар илова қилинишини талаб қилиш.

10. Кичик комиссия (ишчи гуруҳ) аъзосининг мажбуриятлари:

кичик комиссия (ишчи гуруҳ) иш режаси ва кичик комиссия раисининг (ишчи гуруҳ раҳбари) кўрсатмаларига мувофиқ тўлиқ ва холисона текширув ўтказиш;

комиссия раиси, кичик комиссия раисининг (ишчи гуруҳ раҳбари) авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш билан боғлиқ бўлган барча кўрсатмаларини бажариш;

керакли тадқиқотларни ўтказиш, ўрганишга (синов) йўналтириш учун ашёвий далилларни танлаб олиш, синовларни (ўрганишлар) дастурларини тайёрлашда иштирок этиш ва уларни ўтказиш;

текширув ҳужжатларини тайёрлашда иштирок этиш, кичик комиссия (ишчи гуруҳ) ҳисоботини имзолаш;

авиация ҳалокати ёки инциденти жойида иш олиб борилаётганда меҳнатни муҳофаза қилиш қоидаларига риоя қилиш.

11. Кичик комиссия (ишчи гуруҳ) аъзосининг ҳуқуқлари:

кичик комиссия раиси (ишчи гуруҳ раҳбари) орқали ушбу текшириш билан боғлиқ материаллар билан танишиш;

кичик комиссия раиси (ишчи гуруҳ раҳбари) орқали иш учун зарур бўлган қўшимча материаллар тақдим этилишини талаб қилиш;

ишлар режаси ва уларни амалга ошириш тартиби, махсус тадқиқотлар ва синовларни ўтказиш зарурлиги ҳамда мутахассисларни жалб этиш бўйича таклифларни бериш;

кичик комиссия (ишчи гуруҳ) қароридан норози бўлганда, ўз фикрини кичик комиссия йиғилиши баённомасида ёки кичик комиссия (ишчи гуруҳ) ҳисоботи иловасида алоҳида фикр билдириш;

кичик комиссия (ишчи гуруҳ) ҳисоботига қўшимча материаллар ва ҳужжатлар илова қилинишини талаб қилиш.

12. Экспертнинг мажбуриятлари:

ўз ваколатига тааллуқли масалалар бўйича ашёвий далиллар, материаллар ва ҳужжатларнинг тўлиқ ва холисона тадқиқотини ўтказиш;

комиссия (кичик комиссия) томонидан унинг олдига қўйилган масалалар бўйича тегишли шаклда расмийлаштирилган ёзма хулоса бериш;

авиация ҳалокати ёки инцидентини текшириш билан боғлиқ бўлган масалалар бўйича, комиссия (кичик комиссия) раиси кўрсатмаларини бажариш.

13. Экспертнинг ҳуқуқлари:

кичик комиссия раиси орқали хулоса чиқариш учун зарур бўлган ашёвий далиллар, материаллар ва ҳужжатлар билан танишиб чиқиш;

ҳисоб-китоблар, моделлаштириш, стендда ва парвозда синовлар ўтказиш, шунингдек, ҳаво кемасининг узеллари ва деталлари, бошқа ашёвий далилларни тадқиқотни ўтказиш мақсадини кўрсатган ҳолда тадқиқот учун юбориш бўйича таклифлар киритиш.

14. Комиссия (кичик комиссия) штаби бошлиғи бевосита комиссия раисига бўйсунади. Кичик комиссия ўз ишини тугатгандан сўнг, кичик комиссия штаби бошлиғи комиссия штаби бошлиғига бўйсунади. Комиссия (кичик комиссия) штаби бошлиғининг вазифалари текширув материаллари тарқатилиши билан тугайди.

Комиссия штаби бошлиғининг мажбуриятлари:

комиссиянинг моддий-техник таъминоти масалалари бўйича назорат ва ўзаро ҳамкорликни ташкил этиш;

комиссия мажлисларини тайёрлаш ва баённомани юритиш. Комиссия раиси томонидан имзолашдан олдин, комиссия аъзоларини баённома билан таништириб чиқиш;

ҳужжатлар ва материалларни тўғри расмийлаштириш бўйича кичик комиссиялар раислари ва штаб бошлиқларига кўрсатмалар бериш;

комиссия (кичик комиссия) аъзолари ва экспертларга ҳужжатларни тайёрлашда кўмаклашиш;

кичик комиссиялар томонидан текширувнинг сифатли материаллари ўз вақтида тақдим этилишини назорат қилиш;

комиссиянинг текширув материаллари тўпламини тарқатиш учун шакллантириш ва расмийлаштириш;

Кичик комиссия штаби бошлиғининг мажбуриятлари:

кичик комиссия йиғилишларини тайёрлаш ва баённомаларини юритиш;

гуруҳлар томонидан текширув материаллари ўз вақтида ва сифатли тақдим этилишини назорат қилиш;

кичик комиссиялар аъзолари ва экспертларга ҳужжатларни тайёрлашда кўмаклашиш;

комиссия штаби бошлиғи томонидан белгиланган миқдорда ҳужжатлар рўйхатига мувофиқ кичик комиссиянинг текширув материалларини шакллантириш ва уларни ўз вақтида комиссия штабига юбориш;

комиссиянинг текширув материалларини шакллантиришда ва расмийлаштиришда иштирок этиш.

Комиссия (кичик комиссиялар) штаблари бошлиқлари текширув материалларини расмийлаштириш бўйича комиссия (кичик комиссиялар) аъзоларига тавсиялар бериш, шунингдек, нотўғри расмийлаштирилган материалларни қайта тайёрлаш учун қайтариш ҳуқуқига эга.

Авиация мутахассисининг касбий тайёргарлиги ва ишлаб чиқариш фаолиятида аниқланган камчиликлар бартараф этилгандан сўнг, ҳодисага алоқаси бўлган экипаж аъзоларига парвозлар учун ва бошқа мутахассисларга иш вазифаларини бажариш учун авиакорхона, ташкилот, таълим муассасаси раҳбари томонидан текширув комиссияси раиси билан келишилган ҳолда рухсат берилади.

Учувчилар таркибига тиббий кўрсатмаларга биноан авиация отряди врачи томонидан ўрнатилган тартибда парвозлар учун рухсат берилади. Авиакорхонанинг бошқа мутахассисларига корхона (ташкилот) тиббий-санитария хизматида тиббий кўрикдан ўтказилгандан сўнг ишлаш учун рухсат берилади.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 5-ИЛОВА

Авиация ҳалокати жойининг схемасини (крок) тузиш гуруҳи

1. Гуруҳ қуйидаги функцияларни бажаради:

авиация ҳалокати жойининг координаталарини, энг яқин географик пунктларга нисбатан жойлашувини, денгиз сатҳидан баландлиги ва жойнинг хусусиятларини аниқлайди;

ҳаво кемасининг ер ва тўсиқларга биринчи тегиб кетган жойини, конструкция элементларининг тарқалиш майдонини белгилайди;

конструкция элементлари маркировкасини ва уларнинг ердаги жойлашуви боғланишини амалга оширади;

ҳаво кемаси тушганда, ерда қолдирилган изларни текшириш, қайд этиш ва таҳлил қилиш ишларини олиб боради;

авиация ҳалокати жойини ва ердаги ўзига хос изларни суратга олиш ишларини амалга оширади;

керак бўлса, ҳаво кемаси парвозининг йўналиши бўйича жой профилининг кесимини тузади;

ҳаво кемасининг ҳаво ҳудудидаги ҳолатини ва унинг ер (тўсиқлар) билан тўқнашиш вақтида ҳаракатланиши йўналишини (магнит курси, крен, траекториянинг нишаблик бурчаги) аниқлайди.

2. Гуруҳ ишининг натижалари авиация ҳалокати жойининг схемаси кўринишида расмийлаштирилиб, унда қуйидаги маълумотлар келтирилади:

авиация ҳалокати жойининг координаталари, унинг энг яқин географик пунктларга нисбатан жойлашуви, денгиз сатҳидан баландлиги;

ҳаво кемаси ер (тўсиқлар) билан тўқнашганда ва ундан кейин ҳаракатланишда қолдирган ўзига хос излар;

ҳаво кемаси қисмлари парчаларининг ерда жойлашиши ва танланган координаталар тизимида координаталар кўрсатилган рўйхати;

ерда ёнғин излари, ёқилғи, мой ва шу каби бошқа нарсалар изларининг жойлашиши;

ҳаво кемасининг ҳаво ҳудудидаги ҳолатини ва унинг ер (тўсиқлар) билан тўқнашиш вақтида ҳаракатланиши йўналишини белгиловчи параметрлар;

ҳалокат ҳудудидаги сунъий ва табиий тўсиқлар, уларнинг конфигурацияси ва баландлиги;

ҳодиса аэродромда содир бўлган бўлса, учиш майдонидаги қурилмалар (учиш-қўниш йўлаги, самолётларнинг ерда ҳаракатланиши учун йўлаклар, чироқлар ва бошқалар);

ҳаво кемасининг ҳаракатланиш йўналиши бўйича жойнинг профили ва хусусияти (керак бўлса);

ҳаво кемасининг ер (тўсиқлар) билан тўқнашиши ва авиация ҳалокатининг муайян ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда бузилиши характерини билдирувчи бошқа ўзига хос белгилар.

3. Авиация ҳалокати жойининг умумий фотосуратлари, суратга олиш нуқтаси ва йўналиши кўрсатилган ҳолда схемага илова қилинади.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 6-ИЛОВА

Суҳбат ўтказиш гуруҳи

Гуруҳ қуйидаги вазифаларни бажаради:

ички ишлар ва прокуратура органлари билан биргаликда авиация ҳалокатининг гувоҳларини аниқлайди;

прокуратура органлари билан келишилган ҳолда ёки улар билан ҳамкорликда мансабдор шахслар, авиация ҳалокати гувоҳлари билан суҳбат ўтказади, зарур ҳолларда, магнитафонга ёзиб олинади. Бунда суҳбат ўтказиш вақти ва жойи, суҳбатни ўтказаётган шахснинг лавозими ва суҳбат ўтказилаётган шахснинг шахсий маълумотлари кўрсатилган ҳолда баённома расмийлаштирилади;

суҳбат ўтказиш натижаларини умумлаштиради ва таҳлил қилади;

гувоҳларнинг жойлашиш схемасини тузади, зарур ҳолларда гувоҳларнинг кўрсатмалари асосида схемада парвоз траекторияси кўрсатилади.

Суҳбат ўтказиш гуруҳи бажарган ишларнинг натижалари асосида ҳисобот тузилади, унда қуйидагилар кўрсатилади:

аниқланган ва суҳбатлашган шахслар рўйхати;

суҳбатлашган шахсларнинг кўрсатмалари таҳлили ва уларнинг кўрсатмаларини умумлаштириш натижасида олинган маълумотлар.

Ҳисоботга қуйидагилар илова қилинади:

мансабдор шахслар, гувоҳлар билан суҳбат ўтказиш баённомалари;

авиация ҳалокати гувоҳларининг жойлашиш схемаси.

‎‎СУҲБАТ БАЁННОМАСИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ _____________________ ‎ (суҳбат жойи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________ ‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Биз, қуйида имзо чекувчилар, ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(гуруҳи аъзоларининг Ф.И.О.) ‎‎прокуратура вакили иштирокида (ДХХ, ИИВ) ______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎‎‎Суҳбат ўтказилди: ‎ ‎‎1. Фамилия, исм, шарифлари __________________________________________________________________ ‎ ‎2. Туғилган йили ва жойи _____________________________________________________________________ ‎ ‎3. Ишлаш жойи, лавозими, телефон рақами (иш ёки уй) _________________________________________________________________________________________ ‎ ‎4. Яшаш жойи _____________________________________________________________________________ ‎ ‎Суҳбат бошланиши _______ соат. _______ мин. ‎ ‎Аудио-видео ёзувлари қўлланганлиги ҳақида маълумот. ‎ ‎Савол: ‎Жавоб: ‎Савол: ‎Жавоб: ‎ ‎Суҳбат якунланди _______ соат. _______ мин. ‎ ‎Менинг сўзларим билан тўғри ёзилган, ўқиб берилди (ўзим ўқидим). ‎ ‎___________________________________ ‎‎(Суҳбатдан ўтувчининг имзоси) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Суҳбат гуруҳи бошлиғи ________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎ _________________ ‎(имзо) ‎‎‎ ‎ ‎‎Суҳбат қатнашчилари ‎‎________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎‎ ‎‎_________________ ‎(имзо)

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 7-ИЛОВА

Қидирув ва авария-қутқарув гуруҳи

1. Қидириш ва авариядан қутқариш гуруҳи томонидан қуйидагилар амалга оширилади:

авиация ҳалокати ёки инциденти тўғрисидаги хабарнинг келиб тушган вақтни қайд этиш;

тревога сигналини эълон қилиш, қидириш экипажлари, авариядан қутқариш командалари ва бошқа вазирликларнинг (идоралар) биргаликда ҳамкорлик қилаётган кучларини хабардор этиш;

қидириш экипажларининг учиб чиқиши ҳамда қидириш ва авариядан қутқариш командаларининг чиқиши, уларнинг таркиби, қидириш ишларини олиб бориш;

қидириш ишларини бошлаш, ҳалокат жойини топиш, авариядан қутқариш командалари томонидан жойга етиб бориш, қидириш ва авариядан қутқариш ишларини бошлаш ва якунига етказиш;

ҳалокат жойини ўраб олиш ва қўриқлашни ташкил этиш;

қидириш ва авариядан қутқариш ишларини олиб боришда экипаж аъзолари ва авариядан қутқариш командалари ҳаракатларининг самарадорлигини таъминлаш.

2. Иш натижалари асосида қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи ҳисобот тузиб, унда қуйидагиларни акс эттиради:

ҳалокат тўғрисидаги хабарни олган вақтдан бошлаб авариядан қутқариш ишлари якунига етказилгунга қадар қидириш экипажлари, қидириш-қутқариш гуруҳлари аъзолари, мансабдор шахслар ҳаракатларининг батафсил изоҳи;

дастлабки қидириш ҳудудини аниқлаш ва келгусида унга ойдинлик киритиш тўғрилигини баҳолаш;

қидириш ишларини ташкил этиш ва олиб бориш бошқарув ҳужжатлари талабларига мувофиқлигини баҳолаш, текшириш давомида мавжуд талаблардан оғиш ҳолатлари, ушбу оғишларнинг сабаблари;

ҳалокат жойига етиб келган вақти ҳамда ҳаракатларнинг самарадорлигини кўрсатиб ўтган ҳолда авариядан қутқариш ишларига жалб этилган куч ва воситаларни санаб ўтиш;

экипаж аъзолари ва йўловчилар эвакуация қилинган вақт, ёнғинни ўчириш самарадорлиги (локализация ва бартараф қилиш вақти);

қутқариш ишларининг самарадорлиги (қутқарилган йўловчилар ва экипаж аъзолари сони, ҳаво кемасини мустақил равишда тарк этганлар сони);

ҳалокат жойини ўраб олиш ва қўриқлаш тўғрисида маълумотлар;

авариядан қутқариш ишларини ташкил қилиш ва олиб боришда мавжуд нормалар талабларидан оғишлар;

фуқаро авиацияси ташкилотида қидириш ва авариядан қутқариш хизматининг умумий ҳолати;

қидириш ва авариядан қутқариш ишларини ташкил этиш ва ўтказиш бўйича раҳбарлик ҳужжатларида текшириш давомида аниқланган камчиликлар.

3. Ҳисоботга қуйидаги материаллар илова қилинади:

ёнгиндан қутқариш бўлинмалари, зарур ҳолларда авариядан қутқариш командалари бошқа бўлинмаларининг рўйхат бўйича таркиби ва тайёргарлиги тўғрисида маълумот;

қидириш ва авариядан қутқариш ишларини олиб боришда жалб этилган куч ва воситалар тўғрисида маълумот;

ташкилотда қидириш ва авариядан қутқариш ишлари ташкил этилганлигини текшириш тўғрисида маълумот;

ердаги магнитофонларнинг авариядан қутқариш хизматига тегишли маълумотларни ўз ичига олган ёзувларидан кўчирма;

ўтказиш ва объект ичидаги режимни назорат қилиш отряди ёнғин коммуникациялари диспетчерининг иш журналидан кўчирма.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 8-ИЛОВА

Ҳисоблаш ва таҳлил қилиш гуруҳи

1. Ҳисоб-китоб ва таҳлил гуруҳи:

бортнинг параметрик ва ёзув ускуналарида тўпланган парвоз маълумотларини йиғиш, тиклаш, таҳлил қилиш, улар устида ишлаш ишларини амалга оширади;

комиссия иши давомида кичик комиссияларнинг ишчи гуруҳлари томонидан олинган маълумотларни таҳлил қилади ва умумлаштиради, комиссия ишининг асосий йўналишлари бўйича таклифлар ишлаб чиқишда иштирок этади;

зарур ҳолларда тажриба, синов парвозларини ўтказиш дастурларини ишлаб чиқади (ишчи гуруҳлар ва кичик комиссияларнинг мутахассисларини жалб қилган ҳолда);

зарур бўлса, синов парвозлари материаллари ва муайян русумдаги ҳаво кемасидан фойдаланиш тажрибасини ўрганади;

алоҳида вазият келиб чиқишининг кенгайтирилган таҳлилини тузади, унинг асосида текшириш комиссиясининг далолатномаси лойиҳаси, хулосаси ва тавсиялари тайёрланади.

2. Маълумотларни йиғиш, улар устида ишлаш ва парвоз маълумотларини йиғиш бўйича борт воситалари қайд этмайдиган ёки қониқарсиз қайд этган параметр ва маълумотларни тиклаш жараёнида гуруҳ:

парвоз маълумотлари параметрларини қайд этувчи борт ёзув ускуналари, борт ва ердаги магнитофонлар, фоторегистраторлар ёзувларини расшифровка ва таҳлил қилади (ҳаводаги ҳаракатни бошқариш гуруҳи билан биргаликда), бунда уларнинг вақт бўйича синхронизациясини ва қайд этиш сифатини кўрсатади;

етишмаётган параметрларнинг зарурий ҳисоб-китобларини бажаради;

парвоз хусусиятлари, барқарорлик ва бошқарув хусусиятларини баҳолаган ҳолда зарур аэродинамика ҳисоб-китобларини амалга оширади;

ҳаво кемасининг массаси ва центровкасини авиация ҳалокати содир бўлган вақтда ҳисоблаш йўли билан аниқлайди;

радиоалоқа маълумотлари ва унда қайд этилган сигналларни кўрсатган ҳолда алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши жойида парвоз траекториясини тузади;

объектив назорат воситалари маълумотлари бўйича ҳаво кемасини бошқаришдаги ва авиация техникаси ишидаги оғишларни аниқлайди.

3. Иш натижалари асосида ҳисоб-китоб ва таҳлил гуруҳи ҳисобот тузади, унда қуйидагиларни акс эттиради:

борт ёзув ускуналари маълумотларининг барча ўзига хос участкаларини, шунингдек, керак бўлса, парвознинг бошқа босқичлари ва олдинги парвозларни таҳлил қилган ҳолда алоҳида вазиятнинг бевосита олдидан ҳамда юзага келиши ва ривожланиши жараёнида парвоз параметрларининг батафсил тавсифи;

борт ёзув ускуналари маълумотлари бўйича аниқланган навигация ва ҳаво кемасини бошқаришдаги, унинг тизимлари ва ускуналари ишидаги нормадан оғишлар, шунингдек, ушбу оғишлар сабабларининг таҳлили;

парвоз маълумотларини таҳлил қилиш давомида ҳаво кемаси характеристикаларининг ушбу турдаги ҳаво кемаси характеристикаларига нисбатан синов парвозлари вақтида қайд этилган оғишлари ҳамда ушбу оғишларнинг сабаблари.

4. Ҳисоботга қуйидагилар илова қилинади:

парвоз маълумотларини қайд этувчи борт ёзув ускуналари маълумотлари графиклари;

экипажнинг радиоалоқаси кўрсатилган ҳолда парвоз маълумотларини қайд этувчи борт ёзув ускуналари маълумотлари расшифровкаси;

зарурат бўлса, ҳаво кемаси парвозининг режадаги ва вертикал тезликдаги траекторияси, бунда жой билан боғлаш ҳамда экипаж аъзоларининг ўзаро ҳамда диспетчерлик хизмати ўртасидаги радиоалоқасини қайд этиш, шунингдек, аниқланган носозликлар ёки бир марталик буйруқлар (разовые команды) акс эттирилган ҳолатларни қайд этишни назарда тутиш;

борт ва ердаги магнитофонлар ёзувларидан кўчирма, хронометраж билан;

ҳисоб-китоблар, ҳаво кемаси ҳаракатланиши динамикасини моделлаштириш натижалари;

қўниш радиолокаторлари экранидан фотосуратлар (таҳлили билан);

ҳаво ҳужумидан мудофаа органларининг радиолокаторидаги ҳаво кемаси бўйича маълумотлар.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 9-ИЛОВА

Парвоз кичик комиссияси

1. Парвоз кичик комиссиясининг асосий вазифалари:

барча мавжуд омилларнинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда экипажнинг профессионал тайёргарлик даражасини, парвозни ташкил этиш, таъминлаш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш сифатини белгилаш;

объектив назорат воситаларининг маълумотларини ҳисобга олган ҳолда алоҳида вазиятнинг вужудга келиши ва ривожланиши жараёнида экипаж ва мансабдор шахслар ҳаракатларининг тўғрилигини баҳолаш;

парвозларни таъминлаш ва бажариш, тайёрлашга доир амалдаги нормалардан оғишларни аниқлаш (бунда ва кейинги ўринларда оғиш деганда хатоликлар ва нотўғри ҳаракатлар тушунилади).

2. Парвоз кичик комиссияси, қоида бўйича, қуйидаги ишчи гуруҳлардан иборат бўлади:

парвоз гуруҳи;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, радиосветотехника, метеорология ва аэродром таъминоти гуруҳи;

авиация тиббиёти гуруҳи.

Авиация ҳалокати ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда кичик комиссияда бошқа ишчи гуруҳлар ҳам тузилиши мумкин.

3. Парвоз гуруҳи қуйидагиларни аниқлайди:

экипаж аъзоларининг касбий тайёргарлик даражаси, умумий ва махсус тайёргарликда, парвозларни бажаришга рухсат берилишида, экипажни шакллантиришда оғишларнинг мавжудлиги;

аввалги иши давомида экипажнинг тайёрлигини назорат қилишнинг мунтазамлиги ва сифати;

илгари экипаж аъзолари томонидан йўл қўйилган ўзига хос хатоликлар ва оғишлар, ҳаво кемасини бошқариш ва авиация техникасидан фойдаланишнинг индивидуал хусусиятлари;

ушбу парвозга экипаж тайёргарлигининг сифати;

экипаж аъзолари интизоми ҳолати, илгари қайд этилган интизом бузилишлари ҳолатлари;

ушбу парвозга тайёргарлик кўриш ва уни бажаришда экипаж ҳаракатларидаги қоидабузилишлар, хатоликлар ёки оғишлар;

экипаж аъзоларининг нотўғри ҳаракатларига сабаб бўлиши мумкин бўлган хусусиятлар ва омилларнинг мавжудлиги;

экипаж тайёргарлиги, парвозлар ташкил этилиши ва бажарилишини тартибга солувчи ҳужжатларда камчиликлар мавжудлиги.

4. Парвоз гуруҳи қуйидагиларни ўрганади ва таҳлил қилади:

экипаж аъзоларининг парвозга доир ва шахсий ҳужжатларини;

парвоз штаби ва парвозлар ҳужжатларини;

объектив назорат воситалари (борт ёзув ускуналари, ердаги магнитофонлар, қўниш локаторларидаги фоторегистраторлар ва бошқалар) ёзувлари таҳлили натижаларини;

экипаж аъзолари, гувоҳлар ва воқеа шоҳидларининг баёнотлари;

экипажни парвозларга, шу жумладан ушбу парвозга тайёрлаган мансабдор шахсларнинг баёнотларини;

илгари экипаж томонидан амалга оширилган парвозлар сифатини тавсифловчи ҳужжатларни (объектив назорат воситаларининг таҳлили натижалари, таҳлил журналлари ва бошқалар);

экипаж фаолият юритган фуқаро авиация ташкилотидаги парвозга доир ишларнинг ташкил этилиши ҳолатини;

ушбу турдаги парвозларни ташкил этиш, тайёрлаш ва бажаришни тартибга солувчи ҳужжатларни;

экипажнинг парвоздаги ишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган хусусиятлар ва омилларни;

махсус тадқиқотлар натижаларини (ўтказилган бўлса);

парвозлар ташкил этилиши, бажарилиши ва уларга тайёргарлик кўрилишини белгилаб берувчи бошқа ҳужжатларни.

5. Парвоз гуруҳи иш натижалари бўйича ҳисобот тузади ва унда қуйидагиларни қайд эттиради:

бажарилаётган топшириқнинг характери;

парвоздан олдин ҳаво кемасининг парвоз массаси ва центровкаси (парвоз ҳужжатларида кўрсатилган маълумотлар бўйича, шунингдек, объектив назорат воситалари маълумотлари, экипаж ва гувоҳларнинг кўрсатмалари ва бошқа маълумотлар асосида аниқланган);

экипажнинг ҳар бир аъзоси ҳақида маълумот;

экипажни тайёрлаш ва унга парвозлар учун рухсат беришда, бошқарув-раҳбар таркиб томонидан парвозни ташкил этишда йўл қўйилган, текшириш давомида аниқланган барча қоидабузилишлар, оғишлар ва камчиликлар;

парвозга тайёргарлик кўриш жараёнида экипаж томонидан йўл қўйилган, текшириш давомида аниқланган барча қоидабузилишлар, оғишлар ва камчиликлар;

барча оғишлар кўрсатилган ҳолда алоҳида вазият юзага келиши ва ривожланиши жараёнида экипаж ҳаракатларининг тавсифи (объектив назорат воситалари маълумотлари, экипаж ва гувоҳларнинг кўрсатмалари, шунингдек, бошқа маълумотлар асосида);

экипаж йўл қўйган нотўғри ҳаракатларнинг эҳтимолий сабаблари таҳлили;

аниқланган камчиликларни кўрсатган ҳолда экипаж тайёргарлиги, парвозлар ташкил этилиши ва бажарилишини тартибга солувчи ҳужжатларни баҳолаш;

юзага келган вазиятдаги ҳаракатларининг тўғрилигини инобатга олган ҳолда экипаж аъзоларининг касбий тайёргарлигини баҳолаш.

Парвоз гуруҳи ҳисоб-китоб ва таҳлил гуруҳи ҳамда сўров гуруҳи билан мунтазам равишда ўзаро иш юритиб, иш жараёнида комиссиянинг бошқа ишчи гуруҳлари маълумотларидан фойдаланади. Зарур бўлса, парвоз гуруҳи парвоз ҳужжатларини аниқлаш ва олиш учун далолатнома тузади.

Парвоз гуруҳининг ҳисоботига қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

парвоз топшириғи ва штурманлар борт журнали;

экипаж аъзоларининг хизматга доир характеристикалари;

парвоз ҳужжатларини олиш ва топшириш бўйича далолатномалар;

экипаж фаолият юритаётган бўлинмада парвоз ишларини ташкил этишни текшириш тўғрисидаги маълумотнома (зарур ҳолларда);

гуруҳ томонидан ўтказилган тажрибалар, тадқиқотлар ва синов парвозлари бўйича ҳисоботлар;

учувчи экипажи аъзоларининг тушунтириш хатлари ва суҳбат баённомасининг нусхалари (зарур ҳолларда).

6. Ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, радиосветотехника, метеорология ва аэродром таъминоти гуруҳи қуйидагиларни аниқлайди:

ушбу парвознинг ҳақиқатда ҳаводаги ҳаракатини бошқариш сифати;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизмати мутахассисларининг касбий тайёргарлиги даражаси;

навбатчиликка киришишдан олдинги кўрсатмалар берилишининг сифати;

ҳаводаги ҳаракатни бошқаришни ташкил этиш ва амалга оширишни белгиловчи ҳужжатларнинг мавжудлиги ва ҳолати;

ҳаводаги ҳаракатни бошқаришни ташкил этишнинг ҳақиқий ҳолати, унинг белгиланган талабларга мувофиқлиги;

бошқа вазирлик ва идораларнинг ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизматлари билан ўзаро ҳамкорлик қилишнинг белгиланган тартиби;

ҳаво ҳудудининг структураси ва мавжуд талабларга мувофиқлиги;

ҳаводаги ҳаракатни бошқарувчи диспетчерлар юкламасининг интенсивлиги;

радиотехник таъминот ва алоқа воситаларининг мавжудлиги ва ҳолати, парвозларни бошқариш жараёнида улардан фойдаланишнинг тўғрилиги;

учиш-қўниш йўлаги, самолётларни ерда бошқариш йўлаги, тўхташ жойлари, йўловчиларни ўтказиш майдончаларининг ҳолати, аэродром хизматининг техник воситалар билан жиҳозланиши;

парвознинг ерда радиотехника воситалари билан таъминланиши ва экипажнинг парвозда улардан фойдаланиши;

парвознинг алоқа воситалари билан таъминланиши;

аэродромга ўрнатилган радиосветотехника ускуналарининг (таркиби ва жойлашиш схемасига кўра) ушбу аэродромда парвозларни радиосветотехник жиҳатидан таъминлаш регламентига мувофиқлиги;

диспетчерлар таркиби иш жойларида радиотехника ва алоқа воситаларининг ишлаши тўғрисидаги маълумотларнинг мавжудлиги (захира қувват манбаларига ўтиш нормаларининг жадваллари, радиотехника ва алоқа воситалари фаолиятининг диапазони графиклари ва бошқалар);

парвознинг захира аэродромлари билан таъминланиши;

радиоалоқани юритиш ва радиоалмашинув фразеологияси қоидаларига риоя қилиш;

ҳаво кемасининг белгиланган маршрутдан оғиши;

парвоз йўналиши бўйлаб асосий ва захира аэродромларда умумий об-ҳаво шароитлари;

алоҳида вазият ривожланиши вақтида ҳалокат ҳудудидаги жорий об-ҳаво (керак бўлса, асосий ва захира аэродромларда);

экипаж ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш диспетчерларида керакли метеорологик маълумотлар мавжудлиги ва уларнинг ишончлилиги;

парвознинг метеорологик таъминоти бошқарув ҳужжатларининг талабларига мувофиқлиги;

ҳалокат ҳудудида учувчисиз воситалар ва отишмалар мавжудлиги, керак бўлса, орнитологик ҳолат.

7. Иш натижалари асосида гуруҳ ҳисобот тақдим этади ва унда қуйидагиларни кўрсатади:

ҳаракатларида оғишлар қайд этилган бўлса, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, парвозларнинг метеорологик, радиосветотехник ва аэродром таъминоти хизматлари мансабдор шахслари тўғрисидаги маълумотлар;

парвозларни таъминлаш хизматлари ходимлари тайёргарлигида, уларга мустақил ишлаш учун рухсат берилишида текшириш давомида аниқланган барча камчиликлар;

бошқарув ҳужжатлари талабларидан оғишларнинг рўйхати кўрсатилган ҳолда ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, парвозларнинг метеорологик, радиосветотехник ва аэродром таъминотини ташкил этиш ва унинг аҳволи, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш диспетчерлари иш ўринларини ташкил этишнинг умумий характеристикаси;

парвозларни таъминлаш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқаришни тартибга солувчи ҳужжатларда текширув давомида аниқланган барча камчиликлар;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари мансабдор шахсларининг ҳодиса натижаларига таъсир кўрсатган ҳаракатлари тавсифи;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматларининг мансабдор шахслари ҳаракатларида ҳодиса натижаларига таъсир кўрсатганлигидан қатъи назар барча қоидабузилишлар ва камчиликлар;

авиация ҳалокати жойида ҳалокат содир бўлган вақтда прогноз қилинган ва ҳақиқий об-ҳаво маълумоти (зарур бўлса, парвоз йўналиши бўйлаб, асосий ва захира аэродромларда);

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш сифатига таъсир қилган, радиосветотехник ва алоқа ускуналаридан фойдаланишдаги камчиликлар, уларнинг ишлаши ёки техник хусусиятлардаги оғишлар;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари мансабдор шахсларининг нотўғри хатти-ҳаракатлари сабабларининг таҳлили (улар ўрин олган бўлса).

Ишчи гуруҳининг ҳисоботига қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш мутахассисларининг диспетчер дафтарларидан кўчирма;

парвоз майдони ҳолатини қайд этиш дафтаридан кўчирма;

парвоз майдонини кўздан кечириш ва авиация ҳалокатидан кейин сцепление коэффициентининг назорат ўлчовини ўтказиш тўғрисидаги далолатнома;

ёпишқоқлик коэффициентини ўлчаш учун техник воситалар ва уларга оид техник ҳужжатларнинг мавжудлиги ва ҳолати тўғрисида маълумотнома;

авиация ҳалокатидан кейинги об-ҳавони навбатдан ташқари (назорат) кузатиш тўғрисидаги далолатнома;

энг яқин метеостанция ва бошқа ҳаво кемалари экипажлари хабарига кўра об-ҳаво ҳақида маълумотлар ;

экипажни тайёрлаш ва унга консультация ўтказиш вақтида қўлланилган метеорологик ҳужжатлар;

шторм тўғрисида огоҳлантиришлар ва хабарномалар (бўлган бўлса);

ҳалокат содир бўлган вақтда атмосферанинг вертикал кесими;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматларини текшириш тўғрисидаги маълумотнома (зарур бўлса);

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари ходимларининг тушунтириш хатлари ва улар билан ўтказилган суҳбат баённомаларининг нусхалари (зарур бўлса);

радиозондларни ишга тушириш, отишмалар ва бошқа ишлар ҳақида маълумот (зарур бўлса).

8. Авиация тиббиёти гуруҳи экипаж аъзоларининг (зарур бўлса, таъминлаш хизматлари мутахассисларининг) психофизиологик ҳолатини, ишлаш қобилиятини, авария ҳолатлари содир бўлган ва ривожланган вақтда уларнинг хатти-ҳаракатлари характерини:

охирги ой давомида экипаж аъзоларининг индивидуал психологик хусусиятлари, умумий жисмоний ривожланиши, маънавий-психологик ҳолатини (оилавий ва хизматдаги низолар, алкоголь, дори воситалари ва наркотик моддаларни суиистеъмол қилиш, чекиш ва бошқалар.);

экипаж аъзоларининг ҳалокатдан олдин ва парвоз кунидаги соғлиғи (психологик ва жисмоний) ҳолати, Тиббий-учиш эксперт комиссиясининг ярим йиллик ва йиллик кўриклари маълумотлари, шунингдек, тиббий муассасалардаги сўнгги уч йиллик касаллик тарихи, парвоздан олдинги тиббий назорат натижаларини;

авиация ҳалокатидан олдинги уч кун давомида дам олиш, ухлаш ва овқатланишнинг тўлақонлигини;

таътиллар, дам олиш кунларига ўз вақтида амал қилиш, авиация ҳалокатидан олдин, ҳалокат куни, сўнгги ой давомидаги парвоз юкламаси (нагрузка) ва унинг белгиланган нормаларга мувофиқлигини;

алкоголь, карбоксигемоглобин (карбоксимиоглобин) ва зарур ҳолларда бошқа заҳарли моддалар ва дори воситалари юзасидан ўтказилган токсикологик тадқиқот натижаларини;

биологик материалнинг (биокимёвий, морфологик ва ҳ.к.) махсус тадқиқотлари ва радиоалмашинув маълумотлари бўйича экипаж аъзоларининг авария ҳолатидаги парвозда эмоционал ҳолати, стресс ҳолатнинг мавжудлиги ва унинг экипаж аъзолари хатти-ҳаракатларининг тўғрилиги ва ўз вақтида бажарилишига таъсирини;

тиббий-трассологик тадқиқотлар маълумотларини (тан жароҳатлари характери ва локализацияси, гавданинг туриши ва ишлаш ҳаракатлари белгилари, кийим-кечак ва оёқ кийимларга етказилган зарар хусусиятлари ва бошқалар.);

ҳаво кемаси кабинасининг конструктив хусусиятлари, парвоз шароитлари, ҳимоя ва қутқариш жиҳозларининг экипаж соғлиғи ҳолатига ва унинг фаолияти шароитларига таъсирини баҳолаш асосида аниқлайди.

9. Авиация тиббиёти гуруҳи ҳар бир экипаж аъзоси (парвозни таъминлаш бўйича мутахассис) бўйича қуйидагилар кўрсатилган ҳисоботни тақдим этади:

бошқа тиббиёт муассасаларига даволаниш учун мурожаат этган ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда, охирги икки йил давомида ўтказилган йиллик ва ярим йиллик кўриклар натижалари (оғишлар, чеклашлар ва бошқа ҳолатлар мавжудлиги);

парвоздан олдинги тиббий кўриклар вақтида парвозлардан четлатиш ҳолатларининг мавжудлиги;

индивидауал жисмоний ва психофизик хусусиятлар, жумладан, алкоголь, дори воситалари ва чекишни суиистеъмол қилиш;

сўнгги ой давомида хизмат фаолиятида ва оиладаги низолар;

олдинги касалликлар ва жароҳатларнинг мавжудлиги;

маиший шароитларнинг қисқача тавсифи;

дам олиш кунлари ва таътилга ўз вақтида амал қилиш, сўнгги уч кун давомида дам олиш, ухлаш ва овқатланишнинг тўлақонлиги;

патологик, токсикологик, биокимёвий, морфологик, тиббий-трасологик ва бошқа махсус тадқиқотлар натижалари;

парвозда тўсатдан касалланиш, стресс ҳолатининг мавжудлиги;

алоҳида вазият юз берганда ва ривожланганда соғлиқ, психофизиологик ҳолат ва индивидауал хусусиятларнинг ишлаш қобилиятига ва ҳаракатлар характерига таъсир этиши эҳтимолини баҳолаш.

Бундан ташқари, ҳисоботда қуйидагилар кўрсатилади:

ҳалок бўлган экипаж аъзолари жасадларининг жойлашуви;

текшириш давомида аниқланган парвозни тиббий таъминлашдаги камчиликлар;

парвозларни тиббий жиҳатдан таъминлаш бўйича меъёрий ҳужжатлардаги камчиликлар;

ҳаво кемаси конструкцияси, махсус кийим, ҳимоя қилиш ва қутқариш кийимларидаги экипажнинг ишлаш қобилиятига таъсир кўрсатган ёки жароҳатларга сабаб бўлган камчиликлар.

Авиация тиббиёти гуруҳи маъмурий кичик комиссия тиббий гуруҳи билан мунтазам равишда ўзаро ҳамкорлик қилади.

Ишчи гуруҳ ҳисоботига қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

ҳалок бўлган экипаж аъзоларининг жасадлари ҳолати тўғрисидаги далолатнома;

алкоголь ёки гиёҳванд моддалар таъсирида мастлик белгилари мавжудлиги юзасидан экипаж аъзоларини текшириш маълумотномаси;

ҳалок бўлган экипаж аъзоларининг суд-тиббий ва бошқа тадқиқотлар далолатномалари;

экипаж аъзоларининг ишлаш ва дам олиш режими ҳақида маълумотнома;

экипаж аъзоларининг тиббий дафтари ва назорат карточкалари;

экипаж аъзоларига берилган тиббий характеристикалар;

охирги уч ой давомида ойлар бўйича парвоз соатларининг сони, дам олиш кунлари тўғрисида маълумотлар;

парвоздан олдинги тиббий назорат журналидан кўчирма;

ҳар бир экипаж аъзоси учун тиббий карта (борт кузатувчилари бундан мустасно).

10. Парвоз кичик комиссияси иш натижалари бўйича ҳисобот тузади, унда ишчи гуруҳлар материалларини умумлаштириш ва таҳлил қилиш асосида экипаж ва парвозларни таъминлаш хизматлари мутахассислари ҳаракатларининг тўғрилиги ҳақида, оғишлар мавжуд бўлган тақдирда, уларнинг сабаблари тўғрисида хулосалар чиқаради, шунингдек, текшириш давомида аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича тавсиялар беради.

‎‎Парвоз кичик комиссияси ҳисоботи ‎қуйидаги шаклда тузилади: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20 йил «____» _________________ ‎______________‎-сон Баённома ‎ Комиссия йиғилишида ‎кўриб чиқилди ‎ ‎‎‎текшируви муносабати билан Парвоз кичик комиссиясининг амалга оширилган иш натижалари бўйича ‎ҲИСОБОТ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________________ ‎ (мансублиги, русуми, давлат регистрацияси рақами ва танитиш белгилари) ‎ ‎ ____________________________________________________________________________________ самолет (вертолет) билан ‎ ‎ _____________________________________________________________________________________________ содир бўлган ‎ (авиаҳодиса санаси ва жойи) ‎ ‎_____________________________________________________________________________________________________ ‎(авиация ҳодисаси тури) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎текшируви муносабати билан Парвоз кичик комиссиясининг ‎ амалга оширилган иш натижалари бўйича ‎ҲИСОБОТ ‎ ‎ ‎1. КИЧИК КОМИССИЯ ТОМОНИДАН БАЖАРИЛГАН ‎АСОСИЙ ИШЛАР ‎ ‎ ‎Кичик комиссия томонидан бажарилган асосий ишларнинг тўлиқ рўйхати, илова қилинаётган асосий ҳисобот ҳужжатлари билан келтирилади. ‎Масалан: ‎экипажнинг ушбу парвоз учун тайёргарлиги ва бўлинмада парвоз ишларини ташкил этиш даражаси ўрганилди (парвоз гуруҳининг ҳисоботи илова қилинади); ‎борт ёзув ускунаси маълумотларини расшифровка қилиш натижаларининг таҳлили ўтказилди ва бошқалар. ‎‎ ‎2. ТАҲЛИЛ ‎ ‎‎Ушбу бўлим кичик комиссия ҳисоботининг асосий бўлими ҳисобланиб, экипаж, парвозларни таъминлаш хизматлари мутахассислари ҳаракатларининг тўғрилиги, мавжуд оғиш ва хатоликларнинг сабаблари ҳақидаги хулосаларни тўлиқ асослаб бериши, кичик комиссиянинг ишчи гуруҳлари томонидан олинган натижаларни, зарур ҳолларда бошқа кичик комиссиялар маълумотларидан фойдаланган ҳолда умумлаштириши лозим. ‎Тавсифлаш шаклида тузиладиган бўлим қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак: ‎экипаж таркиби, бажарилаётган топшириқнинг характери; ‎экипаж аъзолари касбий тайёргарлигининг қисқача тавсифи, парвоздаги ҳаракатларнинг тўғрилигига таъсир кўрсатган барча мавжуд оғишларни кўрсатган ҳолда унинг белгиланган талабларга мувофиқлиги, ушбу турдаги ишларни бажариш учун рухсатноманинг мавжудлиги ва ушбу рухсатноманинг асосланганлиги. Авиация ҳалокатини текшириш натижасида парвозни таъминлаш хизматлари фаолиятида авиация ҳодисасига таъсир кўрсатган камчиликлар аниқланган бўлса, ушбу хизматларнинг ходимлари ҳақида шу каби маълумотлар тақдим этилади; ‎экипаж, таъминлаш хизматлари ходимлари ва бошқа мансабдор шахслар томонидан йўл қўйилган, кейинги ҳодисаларга таъсир кўрсатган барча оғишлар ва қоидабузилишларни кўрсатган ҳолда ушбу парвозга тайёргарлик кўришнинг тавсифи; ‎метеошароитлар (оддий, мураккаб), аэродромларнинг ҳолати, парвоз қилиш ва қўниш юзасидан қабул қилинган қарорнинг асослилигини баҳолаш; ‎алоҳида вазиятнинг ривожланиши бошлангунга қадар хусусиятлари ва оғишлари кўрсатилган ҳолда парвознинг қисқача тавсифи; ‎экипаж ва парвозни таъминлаш хизматлари ходимларининг ҳаракатлари нуқтаи назаридан алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши жараёнининг батафсил хронологик тавсифи, бунда ушбу ҳаракатларнинг тўғрилигини баҳолаш ва парвоз натижаларига таъсир кўрсатган барча оғишларни кўрсатиш; ‎экипаж ва таъминлаш хизматлари ходимларининг нотўғри ҳаракатлари сабабларини таҳлил қилиш ва асослаш. ‎Таҳлил жараёнида, уни тушуниш ва асослаш учун зарур бўлган, ишчи гуруҳлар томонидан олинган барча ҳақиқий маълумотлар келтирилади. ‎‎ ‎3. ХУЛОСА ‎ ‎‎Қисқача кўринишда қуйидаги маълумотлар келтирилади: ‎экипаж аъзолари касбий тайёргарлигининг даражаси, экипаж малакасининг бажараётган топшириққа мувофиқлиги. Экипаж тайёргарлигида ва унга парвозларни амалга ошириш учун рухсат берилишида мавжуд барча камчиликлар кўрсатилади; ‎ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари ходимларининг касбий тайёргарлиги даражаси, унинг белгиланган талабларга мувофиқлиги. Ходимларнинг тайёргарлигида ва уларга ишлаш учун рухсат берилишида мавжуд барча камчиликлар кўрсатилади; ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатган барча оғишлар ва қоидабузилишларни кўрсатган ҳолда парвозни бажариш чоғида, алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши вақтида экипаж ҳаракатларининг тўғрилиги; ‎экипажнинг нотўғри ҳаракатлари сабабларини баён этиш; ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатган, йўл қўйилган барча оғишларни кўрсатган ҳолда ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари ходимлари ҳаракатларининг тўғрилиги; ‎ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ва парвозларни таъминлаш хизматлари ходимларининг нотўғри ҳаракатлари сабабларини баён этиш; ‎парвоз ишининг ташкил этилиши; ‎ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, метеорологик, аэродром таъминоти ва бошқа турдаги таъминот ишлари ташкил этилиши ва жиҳозланиши ҳолатининг қисқача баҳоси. ‎‎ ‎4. ТЕКШИРИШ ДАВОМИДА АНИҚЛАНГАН БОШҚА КАМЧИЛИКЛАР ‎ ‎‎Парвозларни таъминлаш ва бошқариш хизматларининг ҳамда экипажнинг тайёргарлиги ва ҳаракатларида, тегишли қонунчилик ҳужжатларида текшириш давомида аниқланган, парвоз натижаларига бевосита таъсир кўрсатмаган, аммо умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган барча камчиликлар ва қоидабузилишлар кўрсатилади. ‎‎ ‎5. ТАВСИЯЛАР ‎ ‎‎Парвоз кичик комиссиясининг (ижрочилар ва муддатлар кўрсатилмаган ҳолда) текшириш давомида аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялари кўрсатилади. Бўлим қуйидаги икки қисмдан иборат бўлади: ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар; ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатмаган, бироқ умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия раиси ‎‎ ________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎ ________________ ‎(имзо)‎ ‎ ‎‎‎‎Кичик комиссия аъзолари ________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎ ________________ ‎(имзо)‎ ‎

Парвоз кичик комиссияси ҳисоботига қуйидагилар илова қилинади:

парвоз кичик комиссиясига киритилган ишчи гуруҳларининг ҳисоботлари, иловалари билан;

парвоз кичик комиссияси ва унинг ишчи гуруҳлари аъзоларининг рўйхатлари;

парвоз кичик комиссияси мажлисларининг баённомалари.

Ҳаво кемаси экипажи ҳақида парвоз гуруҳи ҳисоботида кўрсатиладиган мажбурий маълумотлар рўйхати

Ҳар бир экипаж аъзоси бўйича қуйидагилар кўрсатилади:

эгаллаб турган лавозими;

фамилияси, исми, отасининг исми;

туғилган санаси;

миллати;

класси;

умумий ва махсус маълумоти (қачон ва қайси ўқув юртини тугатган);

қандай об-ҳаво минимумида учишга рухсат берилган. Берилган об-ҳаво минимуми шароитларида самолётни бошқариш техникаси текширилган охирги сана (фақат ҳаво кемаси командири учун кўрсатилади);

учувчилар билим юртини тугатганидан буён амалга оширган парвоз соатлари (курсантлар учун фақат мустақил парвоз соатлари кўрсатилсин), ушбу турдаги ҳаво кемасида парвоз соатлари (умумий ва мустақил), авиация ҳалокати содир бўлишига сабаб бўлган ишларда умумий парвоз соатлари (махсус мақсадли авиация учун);

аввалги авиация ҳалокатлари (қачон, ҳаво кемаси русуми, сабаби, парвоз ишларидан четлатилганми, қачон ва нима учун);

гувоҳноманинг тури, рақами, берилган санаси ва амал қилиш вақти;

сўнгги ой давомида парвоз соатлари. Ҳалокат куни парвоз соатлари. Охирги уч сутка ичида парвоз соатлари ва қўнишлар сони. Бу русумдаги ҳаво кемасида ўтган йил давомида парвозларда узилишлар бўлганми ва уларнинг сабаблари. Берилган об-ҳаво минимумига мос шароитларда ҳаво кемасини бошқариш техникаси текширувининг охирги санаси;

ҳаво кемасини бошқариш техникаси текширувининг охирги санаси, ким томонидан текширилган, қандай метеошароитларда, ўзига хос хатолар ва умумий баҳо:

а) кундузи;

б) кечаси;

в) ҳалокат содир бўлишига сабаб бўлган ҳаво кемаси турида;

парвозга тайёргарлик қачон ва қай даражада амалга оширилган;

ушбу парвозга тайёргарликни ким ва қачон текширган;

дам олиш (шароитлар, давомийлиги, дам олиш кунлари, парвоздан олдинги дам олиш шароитлари ва давомийлиги);

парвоз олдидан аэродромда ўтказилган вақт;

парвоздан олдин ким томонидан ва қачон соғлик ҳолатининг тиббий назорати амалга оширилган;

доимий базировка жойида ёки базадан узоқ ажралганда кундалик маиший шароитлар (уй-жой, озиқ-овқат, транспорт билан таъминлаш ва бошқалар).

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 10-ИЛОВА

Муҳандислик-техник кичик комиссияси

1. Муҳандислик-техник кичик комиссиясининг асосий вазифалари:

авиация техникасининг авиация ҳалокатидан олдинги ва кейинги ҳолатини аниқлаш;

уни эксплуатация қилиш хусусиятини, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш сифатини ўрганиш;

конструкцияда ва ишлаб чиқариш технологиясида мавжуд бўлиши мумкин бўлган камчиликларни аниқлаш, авиация техникасининг ишдан чиқиши ҳолатлари мавжудлиги (ёки йўқлиги) ва ушбу ишдан чиқиш ҳолатларининг сабабларини белгилаш;

авиация техникасининг ишдан чиқиши сабабларини аниқлаш учун махсус тадқиқотлар ва синовлар ўтказиш.

2. Муҳандислик-техник кичик комиссияси, одатда, қуйидаги ишчи гуруҳлардан иборат бўлади:

авиация техникасини эксплуатация қилиш, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қоидаларининг бажарилишини таҳлил қилиш;

планер ва тизимлар;

двигателлар;

авиацион ва радиоэлектрон асбоб-ускуналар.

Зарур ҳолларда муҳандислик-техник кичик комиссияда бошқа ишчи гуруҳлар ҳам тузилиши мумкин. Зарур ҳолларда, ишчи гуруҳлар кичик гуруҳларга бўлинади.

3. Авиация техникасини эксплуатация қилиш, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қоидаларининг бажарилишини таҳлил қилиш гуруҳи:

авиация техникасидан фойдаланиш жараёнида регламент ишларини бажариш, мукаммаллаштириш ишларини амалга ошириш, агрегатларни алмаштириш ва экипаж кўрсатган камчиликларни бартараф этиш ўз вақтидалиги ва тўлиқлиги;

регламентнинг даврий ва оператив шакллари бўйича сўнгги техник хизмат кўрсатишнинг тўлиқлиги ва сифатлилиги, олдинги парвозда экипаж кўрсатган камчиликларни бартараф этиш сифати, носозликларни бартараф этиш усуллари ва самарадорлиги (айниқса, уларнинг такрорланишида), носозликлар қайтарилишининг сабаблари;

авиация техникасини эксплуатация қилиш ва сақлаш шароитлари;

ушбу авиация техникасига хизмат кўрсатувчи муҳандис-техник ходимларнинг касбий тайёргарлик даражаси;

раҳбар муҳандис-техниклар таркиби томонидан авиация техникасига хизмат кўрсатиш устидан назоратнинг тўлиқлиги ва сифати;

қуйилаётган ёқилғи-мойлаш материаллари миқдори ва сифати;

авиация техникасига хизмат кўрсатишда қўлланиладиган асбоблар ва техник воситаларнинг мавжудлиги ва ҳолати;

авиация техникаси учун техник ҳужжатларни сақлаш сифати, зарур йўл-йўриқ кўрсатувчи ва техник ҳужжатларнинг мавжудлиги;

авиация техникасини, эксплуатация қилиш жараёнида аниқланган, такрорий ёки хавфли носозликлар;

авиация техникасини эксплуатация қилиш бўйича меъёрий техник ҳужжатларнинг камчиликларини аниқлайди.

4. Авиация техникасини эксплуатация қилиш, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қоидалари бажарилишини таҳлил қилиш гуруҳи:

самолёт (вертолёт), двигателлар ва уларнинг агрегатлари формулярларини, техник ҳужжатларни, ҳаво кемасига хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ҳужжатларини ва саноат бюллетенлари, Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг кўрсатмалари бўйича унинг модификацияларини, авиация техникасининг авиация ҳалокатидан олдинги ҳолатини тасдиқловчи бошқа ҳужжатларни;

техник ҳужжатларда мавжуд маълумотларнинг ҳаққонийлигини;

олдинги парвозларда ёзилган борт ёзув ускуналари маълумотлари, гувоҳларнинг кўрсатмаларини;

сабаблари содир бўлган авиация ҳалокатига ўхшаш бўлган авиация ҳалокатини текшириш ҳужжатларини;

авиация техникасига хизмат кўрсатишни ташкил этиш ва таъминлашнинг ҳақиқий ҳолатини, авиация техникасини эксплуатация қилиш ва сақлаш шароитларини;

авиация техникасини эксплуатация қилишда фаолият кўрсатаётган муҳандис-техник таркиб тайёргарлигини ташкил этиш бўйича материал ва ҳужжатларни ўрганади ва таҳлил қилади.

5. Иш натижалари асосида гуруҳ ҳисобот тайёрлайди ва унда қуйидагиларни акс эттиради:

ҳаво кемаси ҳақида маълумотлар;

техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бўйича маълумотлар;

мустақил ишга тайёргарлик кўриш ва рухсат бериш вақтида содир этилган барча қоидабузилишларни кўрсатган ҳолда ҳаво кемасига бевосита хизмат кўрсатувчи муҳандис-техник ходимларнинг касбий тайёргарлиги баҳоси;

авиатехникани техник эксплуатация қилиш бўйича бошқарув ҳужжатларининг талабларидан оғишларнинг барчаси кўрсатилган ҳолда авиатехникага техник хизмат кўрсатиш ташкил этилиши ва таъминланишини баҳолаш;

техник хизмат кўрсатиш вақтида муҳандис-техник ходимлар томонидан йўл қўйилган, текширув давомида аниқланган барча қоидабузилишлар ва камчиликлар;

авиация техникасини таъмирлаш ишларининг тўлиқлиги ва сифатини баҳолаш (таъмирлаш ҳужжатларига мувофиқ);

парвоздан олди ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган ёнилғининг миқдори ва сифати;

авиация ҳалокатини текшириш вақтида ҳаво кемаси тизимлари ва агрегатларининг ишдан чиқиши эҳтимоли аниқланган бўлса, ушбу тизим ва агрегатларнинг бундан аввал мавжуд бўлган барча ишдан чиқиш ҳолатлари ва носозликларининг рўйхати уларни бартараф этиш усулларини баҳолаш билан бирга кўрсатилади;

ҳаво кемасининг техник эксплуатацияси сифатини умумий баҳолаш.

Ҳисоботга қуйидаги материаллар илова қилинади:

охирги оператив ва даврий техник хизмат кўрсатиш бўйича карта-нарядлар (1-нусхасига иловалар билан, қолганларига — иловаларсиз);

ҳаво кемасига ёқилғи-мойлаш материалларини қуйиш бўйича талабномалар;

ёқилғи-мойлаш материалларидан намуна олинганлиги ҳақида далолатномалар;

ёқилғи-мойлаш материаллари (махсус суюқликлар ва газлар, зарур ҳолларда) таҳлиллари;

ҳаво кемасига эгалик қилувчи ташкилотда авиация техникасига техник хизмат кўрсатиш сифатини текшириш натижалари тўғрисида маълумотнома (зарур ҳолларда);

ҳаво кемасига хизмат кўрсатган муҳандислик-авиация хизмати мутахассисларини тайёрлаш ва ишлашга рухсат бериш бўйича маълумотнома;

муҳандислик-авиация хизмати мутахассисларининг тушунтириш хатлари ва улар билан ўтказилган сўров суҳбатлари протоколларининг нусхалари (зарур бўлса).

6. Планер ва тизимлар, двигателлар, авиацион ва радиоэлектрон асбоб-ускуналар гуруҳлари эҳтимоли бўлган носозликларни ва уларнинг сабабларини аниқлаш ёки алоҳида вазият юзага келиши ва ривожланиши жараёнида авиация техникасининг ишлаш қобилиятини тасдиқлаш мақсадида ҳалокатдан кейин ҳаво кемасининг ҳолатини ўрганади.

Ишчи гуруҳлар (ҳар бирининг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда):

авиация ҳалокати жойини ўрганади, ҳаво кемасининг ҳаво ҳудудидаги ҳолатини ва ер билан тўқнашишдан олдин конфигурациясини аниқлайди;

ҳаво кемаси конструкцияси элементларини кўздан кечиради, конструкциянинг етишмай турган элементларини қидиради (зарур бўлса, крок гуруҳи билан бирга);

ҳалокат жойи схемасига (крокларига) аниқлик киритади;

ҳаво кемаси конструкциясининг элементлари, тизимлари ва агрегатлари ҳолатини ўрганади, ишдан чиқиш ёки ишлаш қобилияти белгиларини аниқлайди;

авиация техникаси объектларининг жойда амалга ошириш мумкин бўлган тадқиқотлари ва синовларини ўтказади, лаборатория тадқиқотларига юбориш учун конструкция элементларини танлайди;

тадқиқот ўтказиш учун юбориладиган объектлар ҳужжатларини тайёрлайди (комиссия раиси рухсатидан сўнг);

таҳлил қилиш учун ёқилғи-мойлаш материалларидан намуналар олади, уларни тадқиқот ўтказишга юборади ва олинган натижаларни таҳлил қилади;

ҳаво кемаси тизимлари ва агрегатларини тавсифлайди ва суратга олади, уларнинг ўзига хос хусусиятларини кўрсатади;

объектив назорат воситаларининг ёзувларини расшифровка қилиш натижаларини, экипаж аъзолари, шоҳидлар ва гувоҳларнинг кўрсатмаларини, авиация техникасини эксплуатация қилиш бўйича техник ҳужжатларни ўрганади;

зарур ҳолларда, экипаж ва бошқа гувоҳларнинг сўров суҳбатида иштирок этади;

зарур ҳолларда, ҳаво кемаси конструкциясининг элементларини тўлиқ (тўғри) тартибда жойлаштириш ишларини бажаради;

авиация техникаси тадқиқотлари, шу жумладан ўхшаш ҳолатлар юзасидан илгари ўтказилган тадқиқотлар натижаларини умумлаштиради ва таҳлил қилади;

борт ёзув ускуналари ва радиоактив датчикларни қидириш ва чиқариб олиш ишларини амалга оширади;

ёнгин ёки портлаш содир бўлгани, сабаблари ва оқибатларини аниқлайди, ёнгин ўчириш тизимларининг ишлашини баҳолайди.

7. Планер, тизимлар, двигателлар, авиацион ва радиоэлектрон асбоб-ускуналар ишлаши натижаларига кўра ҳисоботлар тузади ва унда қуйидагиларни кўрсатади:

ишдан чиқиш ёки ишлаш қобилияти белгиларини кўрсатган ҳолда ҳаво кемаси конструкцияси элементлари, тизимлари ва агрегатлари ҳолатининг батафсил тавсифи;

авиация техникаси бузилиши характери ва кетма-кетлигининг тавсифи;

авиация техникасининг ишлаш қобилиятини ёки бузилиши сабабларини аниқлаш бўйича ҳалокат жойида ҳамда лаборатория шароитида ўтказилган тадқиқот ва тажрибалар натижалари;

ёнғин белгилари, ёнғин содир бўлган жой ва вақти тавсифи;

объектив назорат воситалари ёзувларининг таҳлили;

авиация техникасининг ишлаш қобилияти ёки бузилиши ҳолати мавжудлиги ҳақидаги далилларни келтирган ҳолда олинган натижалар таҳлили.

Двигателлар, муҳим тизимлар ва агрегатларнинг ишлаш режимлари, бошқарув органлари, механизация ва шассиларнинг авиация ҳалокати вақтидаги ҳолати кўрсатилади.

Ҳисоботларга қуйидагилар илова қилинади:

ҳаво кемаси конструкцияси элементларининг фотосуратлари, тушунтиришлар билан;

авиация техникаси агрегатларини кўздан кечириш, текшириш, қисмларга ажратиш, тадқиқот ўтказиш натижалари бўйича далолатномалар, баённомалар;

авиация техникаси тадқиқотлари натижалари бўйича ҳисоботлар.

Авиацион ва радиоэлектрон асбоб-ускуналар гуруҳининг ҳисоботига шу билан бирга қуйидагилар илова қилинади:

борт ёзув ускунаси, магнитофонни топиш ва чиқариб олиш бўйича далолатномалар;

ҳаво кемасининг радиоактив қурилмаларини топиш ва топшириш бўйича далолатнома (белгиланган тартибда расмийлаштирилади).

8. Муҳандислик-техник кичик комиссияси ишчи гуруҳлар иши натижалари бўйича ҳисобот тузади ва унда ишчи гуруҳлар материалларини умумлаштириш ва таҳлил қилиш асосида авиация техникасининг ишлаш қобилияти ҳақида, носозликлар мавжуд бўлса, уларнинг кетма-кетлиги ўзаро таъсири ва сабаблари ҳақида хулоса чиқаради, шунингдек, авиация техникасига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш сифатини баҳолайди.

‎‎Муҳандислик-техник кичик комиссияси ‎Ҳисоботи қуйидаги шаклда тузилади: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎‎20 йил «____» ______________ ‎______-сон Баённома Комиссия йиғилишида кўриб чиқилди ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________ ‎(мансублиги, русуми, давлат рўйхатидан ўтказилган рақами ва танитиш белгилари) ‎ ‎_________________________________________________________________________ ҳаво кемаси билан ‎ ‎_____________________________________________________________________________ содир бўлган ‎(авиаҳодиса санаси ва жойи) ‎ ‎_________________________________________________________________________________________ ‎ (авиация ҳодисаси тури) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ текшируви муносабати билан Муҳандислик-техник кичик комиссиясининг ‎ амалга оширилган иш натижалари бўйича ‎ҲИСОБОТ ‎ ‎ ‎ 1. КИЧИК КОМИССИЯ ТОМОНИДАН ‎БАЖАРИЛГАН АСОСИЙ ИШЛАР ‎‎ ‎Кичик комиссия томонидан бажарилган асосий ишларнинг тўлиқ рўйхати, илова қилинаётган барча ҳужжатларни кўрсатган ҳолда келтирилади. ‎Масалан: ‎конструкция элементларининг тўлиқ (тўғри) тартибда жойлаштириш ишлари амалга оширилди (ҳисобот, схемалар ва фотосуратлар илова қилинади); ‎борт ёзув ускунаси ёзувлари билан бошқарув симини ажратишни имитация қилиш бўйича эксперимент ўтказилди (осциллограмма протоколи илова қилинади) ва бошқалар. ‎‎ ‎2. ҲАВО КЕМАСИ ҲАҚИДА АСОСИЙ МАЪЛУМОТЛАР ‎‎ ‎Қуйидаги шаклда тақдим этилади: ‎_____________________________ (авиакомпания)га тегишли эксплуатация қилинаётган (эксплуатант-ташкилот), _____________________________ (русуми, давлат рўйхатидан ўтказилган рақами ва танитиш белгиси, заводда берилган рақам) самолет (вертолет) ____________________________ (ташкилот номи, санаси) ишлаб чиқарган ташкилот; ‎эксплуатация қилиниши бошидан учиш вақти ______ соат ______ мин., ______ қўнишлар сони, ______ таъмирлар сони. ‎Охирги таъмирдан сўнг учган вақти _______ соат _______ мин., _______ қўнишлар сони. ‎Охирги таъмир ўтказилган завод ___________________ _____________________. ‎ ‎ ‎‎(қайси) ‎‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Хизмат кўрсатишнинг қуйидаги манбалари ва календар шартларига эга: тайинланган ___________ соат, __________ қўнишлар сони, __________ йил давомида; биринчи таъмирга қадар ___________ соат, ___________ қўнишлар сони, ___________ йил давомида; таъмирлараро ___________ соат, ___________ қўнишлар сони, ___________ йил давомида. ‎ ‎Амал қилиш муддати (гувоҳноманинг амал қилиш санаси)гача бўлган, (берилган санаси ва гувоҳнома берган орган номи) томонидан берилган, _________ рақам давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳномага эга. ‎ ‎Зарур ҳолларда, худди шундай маълумотлар ишдан чиққан двигатель (агрегат) учун тақдим этилади. ‎ ‎‎_________________ ‎‎________________________________ самолётида (вертолётида) ‎ ‎ ( сана)‎ ‎ ‎ (авиакомпания)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎қуйидаги шаклда техник хизмат кўрсатилди ___________________ (охирги даврий хизмат), кейин самолёт (вертолёт) учган вақти _______ соат _______ мин., _______ қўнишлар сони. ‎Охирги учишдан олдин __________________________ самолетга (вертолетга) ‎ ‎ (сана)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎қуйидаги шаклда __________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(охирги оператив хизмат) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________ томонидан хизмат кўрсатилди. ‎‎(аэропорт, авиакомпания, ташкилот номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎3. АВИАЦИЯ ҲАЛОКАТИ ‎СОДИР БЎЛГАИ ЖОЙНИИГ ТАВСИФИ ‎ ‎‎Авиация ҳалокати жойининг тавсифи келтирилади. Ҳаво кемасининг ерга ёки бошқа тўсиқларга биринчи тегиш жойини, самолёт парчалари сочилган майдоннинг ўлчамлари ва сочилиш йўналиши, ёнгин зонасининг мавжудлиги ва жойлашиши (маҳаллий жойга боғланган ҳолда) кўрсатилади. Конструкциянинг асосий элементлари жойлашувининг қисқача тавсифи келтирилади. ‎Ҳаво кемасининг ер ва унинг атрофидаги предметлар билан тўқнашиш хусусияти, конструкция сочилиб кетишининг умумий характери тарифланади. ‎Бу маълумотлардан, шунингдек, борт ёзув ускуналари маълумотларидан фойдаланиб, ҳаво кемасининг ер билан тўқнашиш вақтида ҳаво ҳудудидаги ҳолати аниқланади. Ҳалокат вақтида ҳаво кемасининг конфигурацияси кўрсатилади. ‎‎ ‎4. ТАҲЛИЛ ‎ ‎‎Ушбу бўлим кичик комиссия ҳисоботининг асосий бўлими ҳисобланиб, авиация техникасининг ишлаш қобилияти ҳақидаги ёки ишдан чиқиш ҳолатлари мавжудлиги ва сабаблари, ҳаво кемасининг техник эксплуатацияси сифати тўғрисидаги хулосаларни тўлиқ асослаб бериши, кичик комиссия ишчи гуруҳлари томонидан олинган натижаларни, зарур ҳолларда, бошқа кичик комиссиялар маълумотларидан фойдаланган ҳолда умумлаштириши керак. ‎Тавсифлаш шаклида тузиладиган қисм қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак: ‎ҳаво кемасини парвозга тайёрлашнинг қисқача тавсифи (жумладан, сўнгги даврий ва оператив техник хизмат кўрсатиш), бунда авиация техникаси ишлаш қобилиятига таъсир кўрсатган, йўл қўйилган барча оғишлар ва қоидабузилишларни кўрсатиш; ‎алоҳида вазиятнинг ривожланиши бошлангунга қадар (авиация техникаси нуқтаи назаридан) парвознинг қисқача тавсифи, бунда унинг хусусиятлари ва оғишларни кўрсатиш; ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши жараёнида авиация техникаси ишлашининг батафсил тавсифи, бунда ишдан чиқиш ҳолатларининг (мавжуд бўлса) кетма-кетлиги ва ўзаро таъсирини таҳлил қилиш; ‎авиация техникаси ишлаш қобилиятини қуйидаги асосий функционал тизимлар бўйича батафсил таҳлил қилиш: ‎планер; ‎бошқарув тизими; ‎ёқилғи тизими; ‎гидротизим; ‎кондиционер тизими; ‎музлашга қарши тизим; ‎двигателлар; ‎авиацияцион ва радиоэлектрон асбоб-ускуналар. ‎Ишдан чиқиш ҳолатлари бўлмаганда, функционал тизим ишлаш қобилияти бўйича мавжуд бўлган далиллар тақдим этилади. Ишдан чиқиш ҳолатлари аниқланган тақдирда, уларнинг сабаблари батафсил таҳлили келтирилади. Авиация ҳалокати ёнғин содир бўлиши билан боғлиқ бўлса, унинг сабаблари ва содир бўлган жойи таҳлили тақдим этилиб, мавжуд бўлган ўзига хос аломатлари тавсифланади. ‎Таҳлил жараёнида уни тушуниш ва асослаш учун зарур бўлган, кичик комиссия ихтиёрида мавжуд бўлган барча ҳаққоний маълумотлар, шу жумладан махсус тадқиқотлар натижалари тақдим этилади. Кичик комиссия фаолияти давомида авиация техникасининг мавжуд ишдан чиқиш ҳолатларига авиация техникасига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашдаги камчиликлар сабаб бўлганлиги аниқланса, бу камчиликларнинг тавсифи, зарур ҳолларда эса авиация техникасини таъмирлаш ёки техник хизмат кўрсатиш ва уни парвозга тайёрлаш билан шуғулланувчи ходимлар ҳақида маълумот тақдим этилади. ‎‎ ‎5. ХУЛОСА ‎ ‎‎Қисқача шаклда охирги парвозда авиация техникасининг ишлаш қобилиятига баҳо берилади. Ишдан чиқиш ҳолатлари мавжуд бўлса, уларнинг сабаблари, юзага келиш кетма-кетлиги ва ўзаро таъсири кўрсатилади. ‎Ҳаво кемасига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш сифатига қисқача баҳо берилади. ‎‎ ‎6. ҲАВО КЕМАСИНИНГ ҲОЛАТИ ‎ ‎‎Авиация ҳалокатидан сўнг, функционал тизимлар бўйича, ҳаво кемаси ҳолатига қисқача тавсиф берилади. ‎‎ ‎7. ТЕКШИРУВ ДАВОМИДА АНИҚЛАНГАН БОШҚА КАМЧИЛИКЛАР ‎ ‎‎Текшириш давомида авиация техникасини лойиҳалаштириш, ишлаб чиқариш, таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш, тегишли хизматлар ходимларини тайёрлашда аниқланган, парвоз натижасига бевосита таъсир кўрсатмаган, аммо умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган барча камчиликлар кўрсатилади. ‎‎ ‎8. ТАВСИЯЛАР ‎ ‎‎Муҳандислик-техник кичик комиссия томонидан ижрочилар ва ижро муддатлари кўрсатилмаган ҳолда, текшириш давомида аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар берилади. Бўлим икки қисмдан иборат: ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар; ‎парвоз натижасига таъсир кўрсатмаган, бироқ умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия раиси _____________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎‎ _________________ ‎(имзо)‎‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия аъзолари _____________________________ ‎‎(Ф.И.О.) ‎‎‎ ‎‎ _________________ ‎(имзо)‎‎

Муҳандислик-техник кичик комиссияси ҳисоботига қуйидагилар илова қилинади:

кичик комиссия таркибига кирувчи ишчи гуруҳларининг ҳисоботлари, иловалари билан;

кичик комиссия ва унинг ишчи гуруҳлари таркиби;

кичик комиссия мажлисининг баённомалари.

Самолёт (вертолёт) бўйича эксплуатация қилиш, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қоидалари бажарилишини таҳлил қилиш гуруҳи ҳисоботида кўрсатиладиган ҳаво кемаси ва техник эксплуатация бўйича мажбурий маълумотлар рўйхати

Ҳаво кемаси бўйича:

тури, давлат рўйхатидан ўтказилган идентификация белгиси ва заводда берилган рақам;

мансублиги;

ишлаб чиқарувчи завод ва чиқарилган сана;

ресурслар ва хизмат муддатлари: кафолатланган, тайинланган, биринчи таъмирлашгача, таъмирлашлараро;

эксплуатация қилиш бошланганидан бери учган вақти (соат, дақиқа, қўнишлар);

таъмирлашлар сони, охирги таъмирлаш санаси ва жойи, охирги таъмирлашдан кейинги учган вақти (соат, дақиқа, қўнишлар);

учишга яроқлилиги ҳақида маълумотлар (рўйхатга олиш ва хизмат кўрсатиш сертификатлари мавжудлиги ва амал қилиш муддатлари, берилган санаси ва сертификат берган органнинг номи).

Зарур бўлса, шунга ўхшаш маълумотлар ишдан чиққан агрегатлар учун тақдим этилади.

Двигателлар бўйича (ҳар бири учун):

тури, заводда берилган рақами;

ишлаб чиқарилган сана, ишлаб чиқарувчи завод;

ресурслар ва хизмат муддатлари: кафолатланган, тайинланган, биринчи таъмирлашгача, таъмирлашлараро;

эксплуатация қилиш бошлаиганидан буён учган вақти (соат, дақиқа, қўнишлар);

таъмирлашлар сони, охирги таъмирлаш санаси ва жойи, охирги таъмирдан кейинги учган вақти (соат, дақиқа, қўнишлар);

самолёт (вертолёт)га ўрнатиш санаси ва жойи, қайси компания ўрнатган;

вертолётлар учун шу каби маълумотлар бош редуктор бўйича кўрсатилади.

Зарур ҳолларда, шу каби маълумотлар двигателларнинг носоз агрегатлари учун кўрсатилади.

Техник эксплуатация бўйича:

охирги даврий техник хизмат кўрсатиш санаси, жойи ва шакли;

хизмат кўрсатишни амалга оширган смена рақами, ижрочилар, смена раҳбари ва ишлар бажарилишини назорат қилувчи шахснинг фамилиялари, наряд-карта рақами;

охирги даврий техник хизмат кўрсатишдан кейин учган вақти;

сўнгги оператив хизмат кўрсатишнинг санаси, жойи ва шакли;

хизмат кўрсатишни амалга оширган смена рақами, ижрочилар, смена раҳбари ва ишлар бажарилишини назорат қилувчи шахснинг фамилиялари, наряд-карта рақами;

охирги оператив техник хизмат кўрсатишдан кейин учган вақти;

ҳалокат сабабига боғлиқ бўлиши мумкин бўлган охирги оператив ва даврий техник хизмат кўрсатиш вақтида бартараф этилган ишдан чиқиш ва носозликлар рўйхати, бартараф этиш усуллари кўрсатиб ўтилган ҳолда;

бартараф этиш санаси ва усуллари кўрсатилган ҳолда эксплуатация қилишда охирги йил давомида такрорланиб келаётган ишдан чиқишлар ва носозликлар рўйхати;

эксплуатация қилиш ва таъмирлашда бажарилмаган бюллетенлар ва кўрсатмалар рўйхати, бажарилмаганлик сабаблари.

‎‎МУҲАНДИСЛИК-ТЕХНИК КИЧИК ‎КОМИССИЯСИ ҲУЖЖАТ ШАКЛИ ‎ ‎ ‎ Бортдаги ёзув ускуналарини ‎ топиш ва олиб қўйиш тўғрисида ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Қуйидаги таркибдаги комиссия: ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎‎‎(лавозим, фамилия, исми, отасини исми) ‎‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎__________________ борт рақами __________________ ҳаво кемаси билан содир бўлган авиаҳалокат (русум)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎жойида (ёзув ускуналари, унинг таркибий элементлари) контейнерини топди. ‎ ‎Ҳолати (зарар кўрсатиш, завод рақами, муҳр рақами, агар мавжуд бўлса) ____________________________________________________ ‎ ‎Ёзув ускунасининг контейнери (маълумот ташувчиси) воқеа жойидан олиниб, комиссия муҳри билан муҳрланди ______________ ва ______________га топширилди. ‎ ‎Ёзув ускунасининг контейнери (маълумот ташувчиси): ‎ ‎топширди: _____________________________________ ‎ (имзо, лавозим, фамилия, сана)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎қабул қилди: ____________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(имзо, лавозим, фамилия, сана) ‎ ‎ ‎

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 11-ИЛОВА

Маъмурий кичик комиссия

1. Маъмурий кичик комиссиянинг асосий вазифалари:

ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган йўловчилар ўлими, жароҳатлари ва соғлиғининг бошқа ўзгаришлари сабабларини аниқлаш;

ҳаво кемаси бортида тижорат юкланиши миқдори ва характерини, унинг жойлаштирилиши, қадоқланиши ва маҳкамланиши тўғрилигини, юклаш, марказлаш ва маҳкамлаш меъёрларидан оғишларни аниқлаш;

хусусиятларини таърифлаган ҳолда ҳаво кемаси бортида хавфли юклар, ташиш учун тақиқланган моддалар ва буюмлар мавжудлигини аниқлаш, йўловчиларда мавжуд бўлган нарсаларни, багаж ва йўловчиларни текшириш (ички ишлар органлари билан биргаликда) қоидаларининг бузилишини аниқлаш;

авиация ҳалокатида ҳалок бўлган йўловчиларнинг шахсини (ички ишлар органлари билан ҳамкорликда) аниқлаш;

жабрланганлар ва уларнинг яқинларига ёрдам кўрсатиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш, берилган даъволарни қондириш (моддий-техник таъминот гуруҳи билан биргаликда);

авиация ҳалокатидан кўрилган зарарни аниқлаш;

ҳалокат оқибатларини бартараф этиш.

2. Маъмурий кичик комиссия, одатга кўра, қуйидаги ишчи гуруҳлардан иборат бўлади:

йўловчилар гуруҳи;

почта ва юк гуруҳи;

тиббиёт гуруҳи;

жабрланганлар ва уларнинг қариндошларига ёрдам кўрсатиш гуруҳи.

3. Йўловчилар гуруҳи қуйидаги вазифаларни бажаради:

ҳаво кемаси саҳнида мавжуд бўлган йўловчиларнинг фактларга асосланган миқдорини, ушбу миқдор ташиш ҳужжатларига мувофиқлигини аниқлайди;

бортда расмийлаштирилмаган йўловчилар топилган ҳолда, муайян мансабдор шахсларнинг хато ва камчиликларини белгилайди;

ички ишлар органлари билан биргаликда жабрланганларнинг қариндошларини қидириш ишларини ташкил этади ва уларни ушбу ҳалокат тўғрисида хабардор қилади;

ички ишлар органлари билан биргаликда ҳалок бўлган ёки тан жароҳати олган йўловчилар ва бошқа шахсларнинг шахсини аниқлайди;

ҳаво кемаси бортида йўловчилар жойлашган жойни аниқлайди;

ҳаво кемаси бортида тижорат юкланиши тўғри жойлаштирилганлигини аниқлайди;

йўловчилар ўзи билан олган нарсаларни, багаж ва йўловчиларни кўрикдан ўтказиш тартибини, унинг бошқарув ҳужжатларига мувофиқлигини (ички ишлар органлари билан биргаликда) текширади.

4. Иш натижалари асосида йўловчилар гуруҳи ҳисобот тайёрлайди, унда қуйидагиларни кўрсатади:

ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган йўловчилар, шу жумладан катталар ва болаларнинг умумий сони, ҳалокат натижасида улар дуч келган оқибатлар;

расмийлаштирилмаган йўловчиларнинг мавжудлиги ва сони, бортда расмийлаштирилмаган йўловчиларнинг мавжуд бўлишига олиб келган, муайян мансабдор шахслар томонидан йўл қўйилган қоидабузилишлар ва камчиликлар сабаблари;

авиачипталар ва бошқа ташиш ҳужжатларини расмийлаштиришдаги камчиликлар;

йўловчилар ўзи билан олган нарсаларни, багаж ва йўловчиларни шахсий текширишдан ўтказишда йўл қўйилган камчиликлар;

умумий тижорат юкланиши, текшириш давомида аниқланган максимал юкланиш ва марказлаш нормаларидан барча оғишлар.

Ҳисоботга қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

фуқаролиги кўрсатилган ҳолда ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган йўловчиларнинг рўйхати;

авиация ҳалокати натижасида ҳалок бўлган ёки тан жароҳати олган (жароҳатланиш даражаси кўрсатилади) йўловчилар ва бошқа шахслар рўйхати;

жамлама юкланиш ведомости ва марказлаш графиги;

юкланиш схемаси;

йўловчиларни рўйхатга олиш ведомости;

авиачипталар назорат талонлари (зарур бўлса, чипталар нусхалари);

кўрикдан ўтказиш карталари;

смена бошлиғи, рўйхатга олиш, ҳужжатларни расмийлаштириш, текшириш бўйича навбатчилар, юклаш ва марказлаш бўйича диспетчерлар, багаж юкловчилар ва бошқа шахсларнинг (зарур бўлса) тушунтириш хатлари.

5. Почта ва юк гуруҳи қуйидаги вазифаларни бажаради:

ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган буюмларнинг фактларга асосланган миқдорини ва уларнинг ташиш ҳужжатларига мувофиқлигини аниқлайди;

эълон қилинган қийматидан қатъи назар юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган буюмларнинг очилишини ва текширилишини амалга оширади, юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган буюмлар қай ҳолатдалигини ҳамда улар келгусида фойдаланиш ва эгаларига етказиб бериш учун яроқлилигини аниқлайди, бу ҳақда тегишли далолатнома тузилади. Очиш ва текшириш учун прокуратура ва ички ишлар органлари вакилларининг иштирок этиши шарти билан махсус кичик гуруҳ тайинланади;

тижорат юкланиши жойларида хавфли ва ташиш тақиқланган модда ва предметлар мавжудлигини аниқлайди. Улар аниқланган чоғда мансабдор шахсларнинг қоидабузилишлари ва камчиликлари ёки бошқарув ҳужжатлари камчиликларини аниқлайди;

ҳодиса жойида тижорат юклари, йўловчиларнинг шахсий буюмлари, қимматбаҳо буюмлари ва ҳужжатларини тўплайди. Ички ишлар органлари ходимлари билан биргаликда уларни кўрикдан ўтказиш ва сақлаш ишларини ташкил этади;

ички ишлар органлари вакиллари иштирокида (далолатнома тузилади) яроқсиз ҳолга келган тижорат юкларининг қолдиқларини йўқ қилади.

6. Иш натижалари асосида почта ва юк гуруҳи ҳисоботи тайёрланади ва унда қуйидагилар кўрсатилади:

ҳаво кемаси бортида мавжуд бўлган юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган нарсаларнинг ҳақиқий миқдори;

авиация ҳалокатидан сўнг юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган нарсалар умумий ҳолати;

тижорат юкланиши жойларида хавфли ва ташиш тақиқланган моддалар ва предметларнинг мавжудлиги;

ҳаво кемаси бортида юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган нарсаларнинг (оғирлиги кўрсатилган ҳолда) жойлашган жойи;

юк, почта, багаж ва йўловчилар ўзи билан олган нарсаларни қабул қилиш, рўйхатга олиш, текширишда, тижорат юкларини қадоқлаш ва ҳаво кемаси бортида жойлаштиришда йўл қўйилган текширув давомида аниқланган барча камчилик ва қоидабузилишлар ҳолатлари.

Гуруҳ ҳисоботига қуйидаги материаллар илова қилинади:

маъмурий кичик комиссия ҳужжатлари шаклларидаги далолатномалар;

почта ва юк ведомости;

почта-юк юкхатлари;

юк хусусиятлари ҳақида маълумотнома;

юк ташишлар хизмати ходимларининг тушунтириш хатлари.

7. Тиббиёт гуруҳи қуйидаги вазифаларни бажаради:

прокуратура ва ички ишлар органлари вакили иштирокида жабрланганлар ва ҳалок бўлганларни қидиради ва уларни авиация ҳалокати содир бўлган жойдан эвакуация қилади;

прокуратура органлари билан биргаликда, ўлим сабабларини, шунингдек, тан жароҳатлари ва соғлиқнинг ёмонлашиши бошқа сабаблари ва характерини аниқлаш учун ҳалок бўлган йўловчиларнинг жасадлари суд-тиббиёт ва бошқа махсус тадқиқотлардан ўтказилишини ташкил қилади;

прокуратура органлари билан биргаликда ҳалок бўлганларнинг жасадлари кимникилигини аниқлашни ташкил этади, зарур ҳолларда уларни кремация қилиш бўйича таклифлар киритади;

авиация ҳалокати чоғида йўловчиларнинг омон қолишига ҳаво кемаси конструксияси, парвоз шароити, қутқариш воситалари ва методларининг таъсирини, олинган жароҳатларнинг характерини аниқлайди;

қолдиқларнинг суд-тиббиёт тадқиқоти асосида ҳаво кемаси бортида бўлган йўловчилар шахсини аниқлайди;

авиация ҳалокатида жабрланган йўловчиларнинг соғлиғи ҳолатини, улар даволаниш учун ётқизилган касалхоналарни, даволаш прогнозини баҳолайди;

авиация ҳалокати жойида санитария ишларини олиб бориш юзасидан топшириқ беради.

Гуруҳ ҳисоботига олинган жароҳатларнинг оғирлиги ва сабаблари кўрсатилган ҳолда йўловчиларнинг ҳаво кемаси бортида жойлашганлиги схемаси ва авиация ҳалокати жойини тозалаш ва санитария ишларини олиб бориш вақтида амалга оширилган ишлар рўйхати илова қилинади.

8. Жабрланганлар ва уларнинг қариндошларига ёрдам кўрсатиш гуруҳи қуйидаги вазифаларни бажаради:

ҳалок бўлганларни дафн қилиш (кремация қилиш) бўйича тадбирлар ташкил этилишини таъминлайди;

йўловчилар ўлими муносабати билан зарур ҳужжатлар берилишини ташкил қилади (ўлим тўғрисида гувоҳнома, ўлим тўғрисида маълумотнома ва бошқалар);

жабрланганларнинг қариндошларига даъволарни қаноатлантириш ва мазкур ҳодиса билан боғлиқ бўлган бошқа масалаларни ҳал қилиш юзасидан ҳуқуқий маслаҳатлар беради;

прокуратура органлари рухсати билан сақланиб қолган юк, почта, багаж, шахсий буюмлар, қимматбаҳо нарсалар ва йўловчиларнинг ҳужжатларини (уларнинг кимга тегишлилиги аниқлангандан кейин) қайтариб беради.

Иш якунида гуруҳ томонидан амалга оширилган чора-тадбирлар рўйхати ва уларнинг натижалари кўрсатилган ҳисобот тайёрланади.

Гуруҳ ўз фаолиятини маъмурий кичик комиссия раиси билан мувофиқлаштиради.

9. Йўловчиларнинг ўлими ёки улар олган тан жароҳати тўғрисидаги ҳужжатлар ҳаво кемасини эксплуатация қилувчи фуқаро авиацияси ташкилоти раҳбарининг имзоси ёки муҳри билан, Ташишлар қоидаларида белгиланган шакл бўйича берилади.

10. Сақланиб қолган юк, почта, багаж, шахсий буюмлар, қимматбаҳо буюмлар) ва йўловчиларнинг ҳужжатларини қайтариб бериш ёки яроқсиз ҳолга келган тижорат юкланиши қолдиқларини йўқ қилиш, базасида текшириш олиб борилган фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан прокуратура органлари рухсати билангина амалга оширилади.

11. Маъмурий кичик комиссия иш натижалари бўйича ҳисобот тайёрлайди, унда ишчи гуруҳлар материалларини таҳлил қилади, ташишларни ташкил қилиш хизмати томонидан парвозларни таъминлаш сифати, камчиликлар мавжудлиги ва сабаблари бўйича хулосалар қилади ҳамда текширув давомида аниқланган камчиликларни бартараф этиш учун тавсиялар беради.

‎‎Маъмурий кичик комиссияси Ҳисоботи қуйидаги шаклда тузилади: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎20 йил «____» _____________ ‎_____- сон Баённома ‎Комиссия йиғилишида кўриб чиқилди ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________ ‎(мансублиги, русуми, давлат рўйхатидан ўтказилган рақами ва танитиш белгилари) ‎ ‎ ________________________________________________ самолет (вертолет) билан ‎ ‎ __________________________________________________________ содир бўлган ‎‎ (авиаҳодиса санаси ва жойи) ‎______________________________________________________________________ ‎ (авиация ҳодисаси тури) ‎ ‎ ‎ текшируви муносабати билан Маъмурий кичик комиссиясининг ‎амалга оширилган иш натижалари бўйича ‎ҲИСОБОТ ‎ ‎ ‎ 1. КИЧИК КОМИССИЯ ТОМОНИДАН ‎ БАЖАРИЛГАН АСОСИЙ ИШЛАР ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия томонидан бажарилган асосий ишларнинг тўлиқ рўйхати илова қилинган ҳисобот ҳужжатлари кўрсатилган ҳолда келтирилади. ‎‎ ‎2. ТАҲЛИЛ ‎ ‎‎Ушбу бўлим кичик комиссия ҳисоботининг асосий бўлими ҳисобланиб, ташишларни ташкил этиш хизмати, қидириш ва авариядан қутқариш хизмати ходимлари (қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи кичик комиссия таркибига киритилган бўлса) ҳаракатларининг тўғрилиги, шунингдек, ҳаво кемаси йўловчиларининг авиация ҳалокатида омон қолиши ҳақидаги хулосаларни тўлиқ асослаб бериши керак. ‎Таърифлаш шаклида тузиладиган бўлим қуйидаги маълумотлардан иборат бўлиши керак: ‎ҳаво кемасидаги йўловчиларнинг умумий сони, жумладан, катталар ва болалар, ҳалокат натижасида уларга таъсир этган оқибатларнинг оғирлигини (шу жумладан, ўлим билан боғлиқ бўлган, жиддий, аҳамятсиз) кўрсатган ҳолда; ‎ҳаво кемаси саҳнидаги юк, багаж ва қўл юкининг умумий миқдори, авиация ҳалокатидан кейинги ҳолат; ‎тижорат юкланишининг умумий ҳақиқий миқдори ва унинг ташиш ҳужжатларига мувофиқлиги; ‎тижорат юкланиши миқдори, жойлаштирилиши ва маҳкамланиши юклаш ва марказлаш меъёрларига мослиги; ‎ҳаво кемаси саҳнида хавфли юкларнинг мавжудлиги ва уларнинг хусусиятлари; ‎ҳаво кемасида расмийлаштирилмаган йўловчиларнинг мавжудлиги; ‎юклаш ва марказлаш меъёрларидан оғишлар, расмийлаштирилмаган йўловчилар ёки хавфли юклар мавжудлиги аниқланганда, ташишларни ташкил этиш хизмати мансабдор шахсларининг бу ҳолатларга олиб келган ҳаракатлари батафсил таърифланади; ‎нотўғри ҳаракатларнинг сабабларини таҳлил қилиш ва асослаш; ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши жараёнида, ерга қўниш вақтида (ер билан тўқнашиш), ҳалокатдан сўнг ҳаво кемасидан эвакуация қилиш вақтида ҳалок бўлган ва тан жароҳати олган йўловчиларнинг ўлим сабаблари ва олинган жароҳатлар характерини кўрсатган ҳолда сони ва фуқаролиги (уларнинг оғирлиги кўрсатилган ҳолда); ‎йўловчиларнинг яшашига салбий таъсир кўрсатган ёки шикаст етказган самолёт, учиш шароитлари, қутқарув воситалари ва усулларининг лойиҳавий хусусиятлари тавсифи; ‎йўловчиларнинг омон қолишига салбий таъсир кўрсатган ёки жароҳатлар олишда сабаб бўлган ҳаво кемаси конструкциясининг ўзига хос хусусиятлари, парвоз шароитлари, қутқариш воситалари ва методлари таърифи; ‎авиация ҳалокатида жабрланган йўловчилар соғлиғининг ҳолати, даволаниш прогнози. ‎Маъмурий кичик комиссия таркибида қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи бўлса, таҳлилда қидириш ва авариядан қутқариш хизматлари ҳаракатларининг тўғрилиги, қидириш ва авариядан қутқариш (қидирув ва қутқарув) ишларининг самарадорлигини баҳолаган ҳолда барча аниқланган қоидабузилишлар, камчилик ва хатоликлар кўрсатилиб, қўшимча равишда уларнинг ҳаракатлари батафсл таърифи баён этилади. ‎Таҳлил қилиш давомида, таҳлилни тушуниш ва асослаш учун зарур бўлган фактларга асосланган барча маълумотлар тақдим этилади. ‎‎ ‎3. ХУЛОСА ‎ ‎‎Қисқа шаклда: ‎ташишларни ташкил этиш хизмати ходимлари ҳаракатларининг, юклаш ва марказлаштириш, йўловчилар, юк, багажни расмийлаштириш нормаларига риоя қилишнинг тўғрилигига. Ташишларни ташкил этиш хизмати ходимлари ҳаракатларида аниқланган, парвоз натижасига таъсир қилган барча камчиликлар кўрсатилади; ‎ҳаво кемаси йўловчиларининг ўлими сабабларига, ҳаво кемаси конструкциясининг уларнинг омон қолишига таъсир кўрсатган ўзига хос хусусиятларига, парвоз шароитларига, қутқариш воситалари ва усулларига; ‎қидириш ва авариядан қутқариш хизмати ходимлари томонидан йўл қўйилган, авиация ҳалокати оқибатларига таъсир кўрсатган қоидабузилишлар, камчиликлар ва хатоликларни кўрсатган ҳолда қидириш ва авариядан қутқариш ишларининг самарадорлигига (қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи комиссияга киритилган бўлса) баҳо берилади. ‎‎ ‎4. ТЕКШИРУВ ДАВОМИДА АНИҚЛАНГАН БОШҚА КАМЧИЛИКЛАР ‎ ‎‎Ташишларни ташкил этиш хизматининг ташкиллаштиришда ва ҳаракатларида аниқланган, парвоз натижасига бевосита таъсир кўрсатмаган, аммо келажакда парвозлар хавфсизлигига таъсир қилиши мумкин бўлган барча камчиликлари кўрсатилади. Қидириш ва авариядан қутқариш ишлари гуруҳи кичик комиссия таркибига киритилган бўлса, ушбу хизмат учун ҳам камчиликлар кўрсатилади. ‎‎ ‎5. ТАВСИЯЛАР ‎ ‎‎Маъмурий кичик комиссиянинг (ижрочилари ва ижро муддатлари кўрсатилмаган ҳолда), текширув давомида аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялари берилади. Бўлим икки қисмдан иборат: ‎парвоз натижасига таъсир этган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар; ‎парвоз натижасига таъсир этмаган, бироқ умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия раиси _________________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ _______________ ‎(имзо)‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия аъзолари _________________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎‎‎ _______________ ‎(имзо)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Маъмурий кичик комиссиянинг ҳисоботига қуйидагилар илова қилинади: ‎маъмурий кичик комиссия таркибига кирувчи ишчи гуруҳларнинг ҳисоботлари; ‎маъмурий кичик комиссия аъзолари ва унинг ишчи гуруҳлари рўйхати; ‎маъмурий кичик комиссия йиғилишлари баённомалари; ‎қуйидаги шакллар бўйича далолатномалар.

‎‎МАЪМУРИЙ КИЧИК КОМИССИЯ ‎ҲУЖЖАТЛАРИНИНГ ШАКЛЛАРИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________________________________ ҳаво кемаси билан ‎ ‎ ‎ ‎(русуми, борт рақами) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎содир бўлган авиация ҳалокатида ‎вафот этган йўловчилар ва бошқа шахсларнинг ‎РЎЙХАТИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎20__йил «____» _____________. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________ ‎(ҳалокат жойи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Т/р‎ Ф.И.О.‎‎ Авиачипта берилишига асос бўлган ҳужжат номи, рақами ва берилган санаси‎‎ Чипта рақами, қаерда берилган, ҳаво кемасида кўрсатилган жой.‎‎ Қаердан ва қаерга йўналган ‎‎ Касби, лавозим, иш жойи корхона (муассаса) манзили) ‎‎‎ Яшаш жойи манзили‎‎ Судмед экспертиза хулосаси асосида, вафотининг сабаблари‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия раиси ‎‎________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎_______________ ‎(имзо)

‎‎_____________________________________________ ҳаво кемаси билан ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(русуми, борт рақами) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎содир бўлган авиация ҳалокатида ‎ тан жароҳати олган йўловчилар ва бошқа шахсларнинг ‎ РЎЙХАТИ ‎ ‎‎20__йил «____» _____________. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________ ‎ (ҳалокат жойи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Т/р‎ Ф.И.О.‎‎ Туғилган йили‎‎ Чипта рақами, қаерда берилган, ҳаво кемасида кўрсатил-ган жой.‎‎ Қаердан ва қаерга йўналган ‎‎ Касби, лавозими, иш жойи, ташкилот (муассаса) манзили‎‎ Яшаш жойи манзили‎ ‎‎Тиббий ташхис. Тан жароҳати даражаси (жиддий, ахамиятсиз) ‎‎Шикастланиш сабаби, манбаи ‎‎Қандай ёрдам чоралари кўрилган (касалхонага, яшаш жойига ва ҳоказоларга юборилган.) ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Кичик комиссия раиси _______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ________________ ‎(имзо)‎‎ ‎

‎‎Авиация ҳалокати жойида ҳужжатлар, ‎қимматбаҳо буюмлар ва пул топилганлиги тўғрисида ‎ ДАЛОЛАТНОМА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________‎__ ‎(тузилган жой)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ ‎(сана)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия қуйидаги таркибда:_______________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎‎ва ички ишлар вазирлиги вакили ____________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎‎___________________________________________________________________________ ҳаво кемаси билан_____________да содир ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ ‎ ‎‎(сана) ‎ ‎‎бўлган авиация ҳалокати жойида ҳужжатлар, қимматбаҳо буюмлар ва пул топилганлиги тўғрисида ушбу далолатномани туздик. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Т/р‎‏ ‎‎‎‎‏Пакет (қадоқ) ларнинг умумий ҳолати ‎‎‏Мансублиги (Ф.И.О.) Номи ва ҳолати (синган, ёнган ва ҳоказо)‎‎‎ Ҳужжатлар (серияси, рақами)‎‎ Қимматбаҳо буюмлар (дона)‎‎ пул (купюра) қамматида‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Комиссия аъзолари‎‎ _______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ _________________ ‎(имзо)‎‎

Ҳаво кемасида йўловчиларнинг жойлашиш СХЕМАСИ

Авиация ҳалокатига учраган ҳаво кемасининг диаграммасида ҳар бир йўловчи эгаллаган жойни, ҳалок бўлган ва жароҳат олган йўловчилар рўйхатларига кўра рақамларни кўрсатиб, ҳар бир йўловчи учун қуйидаги белгиларга мувофиқ оқибатлар кўрсатиб берилади:

‎‎Ҳаво кемадаги тижорат юкларининг ҳолати ва оғирлиги бўйича ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________________ ‎(тузилган жой) ‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ ‎(сана)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия қуйидаги таркибда:______________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ва ички ишлар вазирлиги вакили ___________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________________________ ҳалокатга учраган __________________________________ ‎‎(ҳалокат санаси ва жойи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ҳаво кемасидаги тижорат юклари ҳолатини текширдик ва қуйидаги маълумотларни аниқладик. ‎‎Тижорат юкларининг умумий ҳолати ‎________________________________________________________________________________________ ‎(юклар сони, багаж, қўл юки, юк, почта оғирлиги) ‎Авиация ҳалокати жойида топилган йўловчиларнинг алоҳида шахсий буюмлари ‎ РЎЙХАТИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Т/р‎ ‎‎Буюмнинг номи (ранги, материали, шакли, ўлчамлари ва бошқа белгилари кўрсатилади) ‎‎Сони ‎‎Оғирлиги, кг ‎‎Қандай ҳолатда (яхши, қисман шикастланган, бутунлай бузилган, куйган ва бошқа ҳолатда) ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ЮК ‎ Т/р‎ Ҳужжатда кўрсатилган‎‎‎ Аслида‎‎ ‎‎Юк квитанцияси рақами ‎‎Юкнинг номи, қабул қилувчи‎ ‎‎Ўрин сони ‎‎Қадоқ номи ‎‎Оғирлиги, кг ‎‎Эълон қилинган баҳоси сўм ‎‎Сони ‎‎Оғирлиги, кг ‎‎Ҳар бир жўнатма учун алоҳида қадоқланган ўриннинг ҳолати (қисман, тўлиқ) синган, ёнган ‎‎Ҳаво кемасида жойлашган ўрни‎ ‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ПОЧТА ‎ Т /р‎‏ ‎ Ҳужжатда кўрсатилган‎‎ Аслида‎‎ ‎‎Почта накладнойининг рақами ‎‎Қадоқлаш тури (қоп,жўнатма, пакетлар) ‎‎Манзил Ўринлар сони‎‎ ‎ ‎‎Оғирлиги, кг Эълон қилинган баҳоси, сўм.‎ ‎‎Ўринлар сони Оғирлиги, кг ‎Ҳар бир жўнатма учун алоҳида қадоқланган ўриннинг ҳолати (қисман, тўлиқ) синган, ёнган‎‎ ‎ Ҳаво кемасида жойлашган ўрни‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎БАГАЖ ВА ҚЎЛ ЮКИ ‎ Т/р Ҳужжатда кўрсатилган‎‎ Аслида‎‎ ‎‎‏Багаж квитанцияси рақами (чипта) ‎‎‎ Багаж эгасининг фамилияси‎‎‏ ‎‎‎ Багаж‎‎ Йўловчида бўлган буюмлар оғирлиги, кг.‎‎‏ ‎‎ ‎‎ Йўловчида бўлган буюмлар оғирлиги, кг‎‎‏ ‎‎ Ҳар бир жўнатма учун алоҳида қадоқланган ўриннинг ҳолати (қисман, тўлиқ) синган, ёнган‎‎‏ Ҳаво кемасида жойлашган ўрни‎‎‏ Ўрин сони‎‎ Оғирлиги, кг‎‎ Эълон қилинган баҳоси сўм‎‎ Ўрин сони‎‎ Оғирлиги, кг‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия аъзолари ‎‎_______________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎ ‎‎_________________ ‎(имзо) ‎ ‎ ‎

‎‎Шикастланган багаж, қўл юки, почта ва юклар жойларини очиш ва текшириш ҳақида ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________________ ‎(тузилган жой) ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________ ‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия қуйидаги таркибда:____________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ва ички ишлар вазирлиги вакили __________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________ ҳалокатга учраган _____________________________________ ‎‎(ҳалокат санаси ва жойи) ‎ ‎ ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ҳаво кемасидаги тижорат юкининг шикастланган жойлари очилди, унда қуйидагилар чиқди: ‎БАГАЖ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Багаж квитанцияси рақами (чипта)‎‎ Багаж эгасининг фамилияси Қадоқлаш тури‎‎ Очилганда чиққан буюмларнинг номи‎‎ ‎‎Очилганда чиққан буюмларнинг ҳолати (яхши, шикастланган, яроқсиз ҳолатга келган) ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ЙЎЛОВЧИНИНГ ЁНИДА ТОПИЛГАН БУЮМЛАР ‎‎ ‎ ‎‎Эгасининг Ф.И.О. ‎‎Қадоқлаш тури‎ ‎Очилганда чиққан буюмларнинг номи ‎‎Очилганда чиққан буюмларнинг ҳолати (яхши, шикастланган, яроқсиз ҳолатга келган) ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ПОЧТА ‎ Т/р‎ Почта накладнойининг рақами, белгилари‎‎ ‎‎Почта эгаси ‎‎Жўнатилган пункт ‎‎Манзил ‎‎Қадоқлаш тури ‎‎Очилганда чиққан буюмларнинг номи ‎ Очилганда чиққан буюмларнинг ҳолати (яхши, шикастланган, яроқсиз ҳолатга келган)‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ЮК ‎ Т/р‎ ‎‎Юк накладнойининг рақами, белгилари ‎‎Юк эгаси ‎‎Жўнатилган пункт‎ ‎‎Манзил ‎‎Қадоқлаш тури ‎‎Очилганда чиққан буюмларнинг номи ‎‎Очилганда чиққан буюмларнинг ҳолати (яхши, шикастланган, яроқсиз ҳолатга келган) ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия аъзолари ‎‎_______________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎________________ ‎(имзо)

‎‎Тижорат юк қолдиқларини йўқ қилиш тўғрисида ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎‎ _________________________ ‎(тузилган жой) ‎ ‎ ‎ _______________ ‎(сана)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия қуйидаги таркибда:____________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎ва ички ишлар вазирлиги вакили __________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎____________________________________ ҳалокатга учраган _________________________________________ ‎‎ (ҳалокат санаси ва жойи) ‎ ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ ‎‎ҳаво кемасидаги тижорат юки қолдиқларини йўқ қилиш тўғрисида далолатнома туздик. ‎Ҳаво кемаси бортида бўлган_____________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(ўрин сони, оғирлиги) ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎ (багаж, почта, юк ва қўл юки) ‎ ‎_________________________________________________________________________________________________________ бўлиб, ‎(синган, ёнган, ифлос ёки ёқилғи билан кирланган) ‎‎келгусида фойдаланиш учун яроқсиз ҳолга келиб қолган ва ёқиб юбориш билан йўқ қилинди. ‎ ‎ Комиссия аъзолари‎ _____________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎‎_________________ ‎(имзо)‎

Авиация ҳалокати жойида ишни тугатиш тўғрисида ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎‎ _________________________ ‎(тузилган жой) ‎ ‎ ‎ _______________ ‎(сана)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________________________________________________________________________ ҳаво кемаси билан содир бўлган ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ авиация ҳалокати текширув комиссияси қарорига мувофиқ, ‎ ‎Комиссия қуйидаги таркибда:______________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ва прокуратура вакили _________________________________________________________________________________ иштирокида ‎ ‎ ‎‎лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ авиация ҳалокати жойини кўздан кечирдик ва ҳаво кемасининг қолдиқлари олиб ташлангани, бино ва иншоотларга етказилган зарар бартараф этилгани ва ҳудуд санитария ишлови берилганлигини аниқладик. ‎ ‎ ‎ ‎ Комиссия аъзолари‎ _____________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎‎_________________ ‎(имзо)‎

‎‎___________________________________нинг _______________________________________________________________________ ‎‎(ташкилот номи) ‎‎(русуми, давлат белгиси) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ҳаво кемаси билан боғлиқ авиация ҳодисасидан кўрилган зарар ҳақида ‎ МАЪЛУМОТНОМА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Зарар тури‎‎ Дастлабки ҳисобот‎‎‎ Аниқланган ҳисобот‎‎‎ Ҳаво кемасининг қолдиқ қиймат нархи‎‎ ‎‎ ‎‎‎ Ҳаво кемасини тиклаш нархи‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Двигателларнинг қолдиқ қиймат нархи‎‎ ‎‎ ‎‎‎ Двигателларни тиклаш нархи‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Жиҳозларнинг қолдиқ қиймат нархи‎‎ ‎‎ ‎‎ Жиҳозларни тиклаш нархи‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Вайрон бўлган ёки бузилган юкнинг қиймати нархи‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Вайрон бўлган бинолар ёки экинларнинг нархи‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ Бошқа харажатлар (рўйхати)‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ Зарарларнинг умумий миқдори‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Раҳбар __________________________________‎‎ ‎‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ________________ ‎‎(имзо) ‎ ‎ ‎‎Бош иқтисодчи ‎‎__________________________________ ‎‎ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎ ________________ ‎‎‎(имзо) ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎________________ ‎‎‎сана

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 12-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ТАСДИҚЛАЙМАН ‎____________________________ ‎(лавозими) ‎ _________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎___________________________ ‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Текширув натижалари бўйича ‎ЯКУНИЙ ҲИСОБОТ ‎ ‎ _________________________________________________________________________________________ ‎(авиация ҳалокати тури) ‎_________________________________________________________________________________________ ‎самолет (вертолет) ‎_________________________________________________________________________________________ ‎(русуми, давлат белгиси ва мансублиги) _________________________________________________________________________________________ ‎(ҳалокат санаси ва жойи) ‎ ‎ ‎УМУМИЙ МАЪЛУМОТЛАР ‎ ‎‎Бўлим авиация ҳалокати ҳолатининг қисқача баёни билан бошланади. Авиация ҳалокати юзасидан текшириш ўтказган ваколатли органнинг номи, текшириш комиссияси таркиби, текширишга жалб қилинган ваколатли вакил (вакиллар) кўрсатилади. ‎Авиация ҳалокати ҳақида хабарномалар юборилган манзиллар кўрсатилади. ‎ ‎_________________________________________________________________ № ___________________ сон ____________________ ‎‎‎‎(комиссия тайинлаган шахснинг лавозими) ‎ (сана)‎‎ ‎‎буйруқ бўйича қуйидаги таркибда текширишни олиб борди: ‎ ‎ ‎ ‎‎Раис __________________________________________________________________________________________________________ ‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎Раис ўринбосари ________________________________________________________________________________________________ ‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎Комиссия аъзолари_______________________________________________________________________________________________ ‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Текширув ўтказиш муддати: ‎бошланиши __________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎тугаши ___________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(ҳисоботни тасдиқлаш санаси) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Текширувда қуйидагилар иштирок этдилар: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎(рўйхат бўйича вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар) ‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎(муассасалар, корхоналар, ташкилотлар) ‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎(ҳуқуқни муҳофаза қилиш органининг номи) томонидан дастлабки тергов ўтказилди. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎1. ФАКТЛАРГА АСОСЛАНГАН МАЪЛУМОТ ‎ ‎1.1. Парвоз тарихи ‎ ‎‎Қуйидаги маълумотларни ўз ичига олган қисқача таъриф келтирилади: ‎ҳалокат санаси, ҳаво кемаси тури, давлат рўйхатидан ўтиш белгиси, ҳаво кемаси ва экипаж мансублиги (авиакомпания); ‎бажарилаётган топшириқ, рейс рақами, парвоз маршрути, бортдаги инсонлар сони, уларнинг фуқаролиги, тижорат юкланишининг характери, унинг миқдорий ва сифат хусусиятлари; ‎охирги учиб чиқиш аэропорти, учиб чиқиш вақти (маҳаллий ёки UTC), мўлжалланган қўниш пункти; ‎парвознинг ҳалокат содир бўлган вақтдаги босқичи, вақт (маҳаллий ёки UTC, кун, тун), метеошароитлар (оддий, мураккаб); ‎парвозга тайёргарлик, парвоз таърифи ва авиация ҳалокатининг шароитлари; ‎осон аниқланадиган жойга нисбатан ҳалокат жойининг географик ўрни (кенглик, узунлик), унинг денгиз сатҳидан баландлиги, ҳудуднинг қисқача тавсифи. ‎‎ ‎1.2. Тан жароҳатлари ‎ Қуйидаги шакл тўлдирилади (рақамларда). ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Тан жароҳати‎‎ Экипаж Йўловчилар‎‎ Бошқа шахслар‎‎ Ўлимга олиб келадиган натижа билан‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Жиддий‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Аҳамиятсиз / йўқ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Бортдаги одамларнинг ўлим сабаблари ҳақида маълумотлар берилади, ҳар бир сабаб бўйича ўлимлар сони кўрсатилади. ‎Ўлимга олиб келган тан жароҳатлари, авиация ҳалокати натижаси ўлимнинг бевосита сабаби деб белгиланган барча ўлим ҳолатларини, ўз ичига олади. Жиддий тан жароҳатлари ушбу Қоидаларнинг 3-бандида белгиланган. Ўлим сабаби бўлмаган ва жиддий таснифланмаган жароҳатлар аҳамиятсиз жароҳатлар ҳисобланади. ‎‎ ‎1.3. Ҳаво кемасининг шикастланиши ‎ ‎‎Авиация ҳалокати натижасида ҳаво кемасига етказилган шикастланишнинг (бўлакларга ажралиб кетган, жиддий шикастланган, шикастланиши жиддий бўлмаган, шикастланмаган) қисқача тавсифи берилади. ‎‎ ‎1.4. Бошқа шикастланишлар ‎ ‎‎Ҳаво кемасидан ташқари бошқа объектларга етказилган шикастланишларнинг қисқача тавсифи келтирилади. ‎‎ ‎1.5. Шахсий таркиб тўғрисида маълумотлар ‎ ‎‎Экипаж ҳақида маълумот. Экипаж аъзоларининг ҳар бири ҳақида қуйидаги маълумотлар келтирилади: ‎лавозими; ‎жинси; ‎туғилган санаси; ‎класси; ‎умумий ва махсус маълумоти (ўқув юртлари номи ва уларни тамомлаган йиллари); ‎метеоминимум; ‎умумий учиш вақти, ушбу турдаги ҳаво кемасида учган вақти, ушбу лавозимда, ушбу турдаги ишларда учган вақти (махсус авиация ишлари учун); ‎ўтган вақт давомида авиация ҳодисалари ва инцидентлари (ўрин олган бўлса, қачон ва нима сабабдан); ‎гувоҳноманинг рақами, берилган санаси ва амал қилиш муддати; ‎мажбурий текширувлардан ўтиш; ‎иш вақти ҳақида маълумот (парвозда ва умумий иш вақти); ‎экипаж касбий тайёргарлигини қисқача баҳолаш. ‎Ердаги хизматлар ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизматлари ходимлари (авиация ҳалокати ушбу хизматларнинг нотўғри ҳаракатлари билан боғлиқ бўлган ҳоллардагина тақдим этилади) тўғрисида маълумот: ‎лавозими; ‎жинси; ‎тугилган санаси; ‎умумий ва махсус маълумоти (ўқув юртлари номи ва уларни тугатган йиллари); ‎ушбу лавозимда ишлаган вақти, махсус тайёргарлиги, малакаси. ‎Бундан ташқари, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизмати ходимлари ҳақида: ўтган вақт давомида ҳаводаги ҳаракатни бошқариш бўйича қоидабузиш ҳолатлари мавжудлиги, навбатчиликдан олдин тиббий кўрик ва йўриқномадан (инструктаж) ўтиш, назарий билимлар ва амалий кўникмаларнинг охирги текширувлари кўрсатилади. ‎Ердаги хизматлар ходимларининг касбий тайёргарлиги даражасини қисқача баҳолаш. ‎‎ ‎1.6. Ҳаво кемаси ҳақида маълумот ‎ ‎‎Ҳаво кемаси тўғрисида маълумот: ‎русуми, давлат рўйхатидан ўтказилган ва танитиш белгиси; ‎заводда берилган рақами, ишлаб чиқарган завод ва ишлаб чиқарилган санаси; ‎учишга яроқлилиги бўйича қисқача маълумотлар (эксилуатация қилишга яроқлилиги ва рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисида гувоҳнома мавжудлиги ҳамда амал қилиш санаси); ‎ресурс: кафолатли, белгиланган, биринчи таъмиргача, таъмирлараро; ‎эксилуатация қилиш бошлангандан учиш вақти, қўнишлар сони; ‎таъмирлар сони, таъмирловчи завод ва охирги таъмирлаш санаси, охирги таъмирдан кейинги учиш вақти ва қўнишлар сони; ‎охирги даврий ва оператив техник хизмат кўрсатишнинг тури; ‎ёқилғи-мойлаш материаллари миқдори ва тури, уларнинг кондицияси; ‎ҳаво кемасининг массаси ва центровкаси ҳақида маълумот, улар мақбул чегаралар доирасида бўлганми; ‎авиатехника охирги парвозга тайёрланиши ва унинг ишлаши юзасидан экипаж эътирозларининг мавжудлиги (ёки йўқлиги), авиация ҳалокати билан боғлиқ бўлса, парвоздан олдин ва парвоз пайтида маълум бўлган ҳар қандай носозликлар. ‎Ҳалокат двигателларнинг носозлиги билан боғлиқ бўлса, бу двигателлар бўйича қуйидагилар кўрсатилади: ‎русуми, заводда берилган рақами, ишлаб чиқарган завод ва ишлаб чиқарилган санаси; ‎ресурс: кафолатли, белгиланган, биринчи таъмиргача, таъмирлараро; ‎эксплуатация бошланган вақтдан учиш соатлари, охирги таъмирдан кейин учиш соатлари, таъмирлар сони, таъмирловчи завод ва охирги таъмирлаш санаси; ‎ҳаво кемаси техник эксплуатацияси белгиланган талабларга мувофиқлигининг қисқача баҳоси, техник характеристикалар ҳақида маълумот. ‎‎ ‎1.7. Метеорология маълумоти ‎ ‎‎Авиация ҳалокати жойида прогноз қилинган ва ҳақиқий об-ҳаво кўрсатилади: авиация ҳалокати вақтида табиий ёруғлик шароити, горизонтал ва вертикал кўриш имконияти, булутлар қоплами, ёғингарчилик мавжудлиги, шамол йўналиши ва тезлиги, ҳаво ҳарорати, шудринг нуқтаси, ҳаво намлиги, атмосфера босими, хавфли метеоҳодисаларнинг мавжудлиги, учиш-қўниш йўлагидаги ёпишувчанлиги (сцепление) коэффициенти. Зарур ҳолларда асосий ва захира аэродромларда, парвоз йўналиши бўйлаб прогноз қилинган ва ҳақиқий об-ҳаво ҳам кўрсатилади ва синоптик вазият таҳлили илова қилинади. ‎Парвоз об-ҳаво таъминотининг қисқача баҳоси, экипаж учун об-ҳаво маълумотларининг мавжудлиги. ‎‎ ‎1.8. Навигация, қўниш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш воситалари ‎ ‎‎Жиҳозлаш табелига мувофиқ ускуналарнинг мавжудлиги, созлиги, улардан фойдаланиш. Навигация, қўниш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш воситалари ишдан чиқиши ёки улардан нотўғри фойдаланиш ҳолатлари қайд этилади. ‎‎ ‎1.9. Алоқа воситалари ‎ ‎‎Авиация алоқаси воситалари ҳақида маълумот, уларнинг фаолиятини баҳолаш. ‎Авиация алоқаси воситалари ҳақида маълумот, уларнинг ишлаш қобилиятини баҳолаш. ‎‎ ‎1.10. Аэродром ҳақида маълумот (авиация ҳалокати унинг ҳудудида содир бўлган бўлса) ‎ ‎‎Учиш-қўниш йўлаги, охирги хавфсизлик йўлаги, ён хавфсизлик йўлагининг ҳолати, қопламасининг тури, қиялиги, узунлиги ва кенглиги (авиация ҳалокати ундан ташқарига чиқиб кетиш билан боғлиқ бўлса), аэродром ҳудудидаги тўсиқларнинг жойлашиши, ёритиш сигнал ускуналари ва бошқалар (ҳалокат аэродром ҳудудида тўсиқ билан тўқнашиш ёки муддатидан олдин пасайиш ҳолати билан боғлиқ бўлса). ‎‎‎1.11. Борт ёзув ускуналари ‎ ‎‎Ҳаво кемасида ўрнатилган ёзиш ускуналарининг турлари, топилгандан кейинги ҳолати ва улар ёрдамида олинган маълумотлар. ‎‎ ‎1.12. Ҳаво кемаси элементларининг ҳолати ва ҳалокат жойида уларнинг жойлашуви ҳақида маълумот ‎ Ҳалокат жойи ва конструкция элементларининг сочилиши характери ҳақида умумий маълумотлар. ‎Бу бўлимга ҳалокат схемаси (кроки) ва унинг тавсифи киритилиши мумкин.‎‎ ‎‎ ‎1.13. Тиббий маълумотлар ва патологоанатомик тадқиқотларнинг қисқача натижалари ‎ ‎‎Ўтказилган тадқиқотлар натижаларининг қисқача тавсифи ва бунда аниқланган тегишли маълумотлар. ‎‎ ‎1.14. Йўловчилар, экипаж аъзолари ва бошқа шахсларнинг авиация ҳалокати вақтида тирик қолгани ҳақида маълумотлар ‎ ‎‎Экипаж, йўловчилар ва бошқа шахслар жойлашган жой ва улар олган тан жароҳатлари ҳақида қисқача маълумот. ‎Текширувнинг техник жиҳатларига тегишли қуйидаги тиббий маълумотлар тақдим этилади: ‎ҳаво кемаси бортидаги шахсларга таъсир этувчи куч ва ортиқча юкланишлар: ‎тўқнашиш вақтида ҳаво кемасининг ҳолати; ‎тан жароҳатларининг ўриндиқлар конструкцияси хусусиятлари, ҳаво кемаси конструкцияси элементларининг қисмларга ажралиб кетиши, тутун ва ёниш маҳсулотлари билан нафас олиш, разгерметизация билан боғлиқлиги. ‎‎ ‎1.15. Авариядан қутқариш ва ўт ўчириш командаларининг ҳаракатлари ‎ ‎‎Авиация ҳалокати жойини топиш вақти, авариядан қутқариш командаси етиб келиши ва унинг таркиби, бортда бўлган шахсларни ҳаво кемасидан эвакуация қилиш вақти ҳақида маълумотлар берилади. Ёнгиннинг келиб чиқиш сабаблари ва характери, уни бартараф этиш вақти, ўт ўчириш техникаси миқдори, авариядан қутқариш ишлари ва ўт ўчириш тизимларининг самарадорлиги кўрсатилади. ‎‎ ‎1.16. Тажриба-синовлар ва тадқиқотлар ‎‎ ‎Тажриба-синов ва тадқиқотлар натижаларининг қисқача тавсифи келтирилади. ‎‎ ‎1.17. Ҳалокатга алоқаси бўлган ташкилотлар ва маъмурий фаолият ҳақида маълумот ‎‎ ‎Ҳаво кемасини эксплуатацияси билан боғлиқ ташкилотлар ва уларнинг маъмурий фаолияти тўғрисида тегишли маълумотлар келтирилади. ‎Масалан, ҳаво кемаси эксплуатанти ва эгаси, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизмати, аэродромни эксплуатация қилиш хизматлари, метеохизматлар ва шу каби корхоналар, шунингдек, тартибга солувчи органлар ташкилотлар қаторига киради. ‎Маълумот ташкилотларнинг иқтисодий статуси, тузилмалари, вазифалари, ресурслари, маъмурий фаолияти ва меъёрий ҳужжатлари ҳақидаги маълумотлардан иборат бўлиши мумкин. ‎‎ ‎1.18. Қўшимча маълумотлар ‎ ‎‎Ҳалокат сабаблари ҳақидаги хулосани асослаш учун зарур бўлган ва ҳисоботнинг олдинги бўлимларида акс эттирилмаган барча фактларга асосланган маълумотлар тақдим этилади. Зарур ҳолларда, текширувнинг бошқа материалларига аниқ ҳаволалар қилинади. ‎‎‎2. ТАҲЛИЛ ‎ ‎‎Ушбу бўлим комиссия Якуний ҳисоботининг асосий бўлими бўлиб, ҳалокат сабаблари ва комиссия тавсиялари бўйича хулосани тўлиқ асослаб бериши лозим. ‎Бўлим қуйидагиларни ўз ичига олиши керак: ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши давомида содир бўлган ҳодисаларнинг хронологик тавсифи, улар ўртасидаги сабаблар ва оқибатларнинг ўзаро боғлиқлигини очиб берган ҳолда; ‎текшириш жараёнида мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари, авиатехниканинг ишлашида аниқланган оғишлар, лойиҳалаш, ишлаб чиқариш, эксплуатация қилиш нормаларидан оғишлар, парвозларни тайёрлаш ва таъминлашдаги ҳамда бошқарув ҳужжатларидаги камчиликларни ва бошқа жиҳатларни таҳлил қилиш, бунда ушбу оғишларнинг парвоз натижаларига таъсир этиш даражасини аниқлаш ва бартараф этиш бўйича профилактик чора-тадбирларни ишлаб чиқиш заруратини асослаш; ‎алоҳида вазиятнинг вужудга келиши ва ривожланишига ҳамда парвоз натижаларига таъсир этган оғишлар юзага келиши сабабларини таҳлил қилиш ва асослаш. ‎Таҳлилда парвоз натижасига ёки авиация ҳалокати оқибатларига ижобий таъсир кўрсатган омиллар ҳам акс эттирилиши керак. ‎Таҳлилни тушуниш ва асослаш учун зарур бўлган фактларга асосланган барча маълумотлар бевосита матнда баён этилади ёки Якуний ҳисоботга илова сифатида киритилади. Зарур ҳолларда, текширувнинг бошқа материалларига аниқ ҳаволалар берилади. ‎‎ ‎3. ХУЛОСА ‎ ‎‎Авиация ҳалокати сабабини (сабаблар) баён этиш матни ихтиёрий шаклда акс эттирилади. Баён этиш матни алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланишига олиб келган барча оғишларни ўз ичига олиши керак. ‎Хулосанинг матнида оғишларни (сабаб/омиллар) баён этиш кетма-кетлиги уларнинг аҳамиятлилик даражасини билдирмайди. ‎‎ ‎4. ТЕКШИРИШ ДАВОМИДА АНИҚЛАНГАН КАМЧИЛИКЛАР ‎ ‎‎Экипаж ҳамда парвозларни таъминлаш ва бошқариш хизматлари ходимлари тайёргарлиги ва ҳаракатларида, авиация техникасини лойиҳалаш, ишлаб чиқариш ва техник эксплуатация қилишда йўл қўйилган барча камчилик ва қоидабузилишлар, текширув давомида бошқарув ҳужжатларида аниқланган, парвоз натижасига бе?осита таъсир кўрсатмаган, аммо умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликлар қайд этилади. ‎‎ ‎5. ТАВСИЯЛАР ‎ ‎‎Бўлимда текшириш давомида аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар (ижрочилар ва муддатлар кўрсатилмаган ҳолда) келтирилади. Бўлим икки қисмдан иборат: ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши, ривожланиши ва парвоз натижасига таъсир этган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар; ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши, ривожланиши ва ушбу парвоз натижасига таъсир этмаган, лекин умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия раиси ______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎‎ ______________ ‎(имзо)‎‎ ‎ ‎‎Комиссия аъзолари ______________________________ ‎ ‎(Ф.И.О.)‎‎‎‎‎ ______________ ‎‎(имзо)‎‎‎‎ ‎Ҳисоботнинг алоҳида бўлимларини расмийлаштиришга ҳожат бўлмаса, бўлимларда фақат уларни тўлдирмаслик сабаби кўрсатилади. ‎Текширувнинг Якуний ҳисоботига авиация ҳалокатини текшириш материаллари илова қилинади. ‎Авиация ҳалокати йиғмажилдида материаллар қуйидагича жойлаштирилади: ‎авиация ҳалокатини текшириш тўғрисида Якуний ҳисобот; ‎текшириш комиссиясини тайинлаш тўғрисидаги буйруқ; ‎комиссия йиғилишларининг баённомалари; ‎кичик комиссиялар ва уларнинг таркибидаги ишчи гуруҳларнинг ҳисоботлари, иловалари билан; ‎кичик комиссия таркибига кирмайдиган ишчи гуруҳларнинг ҳисоботлари, иловалари билан; ‎текшириш комиссиясининг тегишли топшириқлари илова қилинган ҳолда махсус тадқиқотларнинг натижалари ва эксперт хулосалари.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 13-ИЛОВА

Тадқиқот учун объектларни танлаш ва қадоқлаш бўйича методик тавсиялар

1. Тадқиқот объекти қуйидагилардан иборат бўлади: конструкция детали, узели, элементи, агрегат ёки қурилма, шу жумладан маълумотларга ёки бузилишнинг асосий сабаблари белгиларига эга бўлган, функционал жиҳатдан улар билан боғлик бўлган элементлар.

Конструкциянинг ҳар бир детали, элементи, агрегат ёки буюм номи, мансублиги ва аниқланган жойини кўрсатувчи биркага эга бўлиши керак.

2. Тадқиқот учун юборилган объектларни қисмларга ажратиш, ювиш ва консервациялаш мумкин эмас. Уларда контровка ва муҳрлар сақланиб қолган бўлиши керак. Демонтаж вақтида етказилган барча шикастланишлар техник топшириққа илова қилинган маълумотномада кўрсатилган бўлиши лозим.

3. Объектга бириккан ёки у билан функционал жиҳатдан боғлиқ бўлган элементларни тадқиқот учун юбориш имконияти бўлмаган тақдирда, умумий ҳолат тўғрисида тўлиқ тасаввурга эга бўлиш ҳамда бузилиш юзага келиши ва ривожланиши хусусиятларининг таҳлилини амалга ошириш имкониятини яратувчи фотосуратлар, ўлчовлар, схемалар ва таърифлар техник топшириққа илова қилинади.

4. Синишлар, деформация ва бошқа шикастланишлар улар топилган ҳолатда сақланиб қолиши учун барча чораларни кўриш зарур. Шунингдек, объект бўшлиқларида ёки фильтрларда топилган деталларнинг эскириш маҳсулотлари, стружка ёки бегона буюмлар сақлаб қолиниши керак.

5. Техник топшириққа илова қилинадиган маълумотномада бузилишнинг ҳолати ва намоён бўлиши ёки нуқсон аниқлангани, хусусиятлар, ҳаво кемаси ва объект ҳақида маълумотлар, уларни таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш, такомиллаштириш ва махсус ишлар тўғрисида маълумотлар, бузилиш ёки нуқсоннинг тахминий сабаблари, шу жумладан, саноат ва таъмирлаш заводлари вакилларининг фикрлари кўрсатилади.

6. Тадқиқот учун жўнатишга тайёрланган объектлар ташиш вақтида қўшимча зарар кўрмаслиги, атроф-муҳит таъсирига ва бошқа ўзгаришларга учрамаслиги учун тарага жойланиши керак.

Тарада ва транспорт юкхатида объектлар юборилаётган манзил кўрсатилиши ва катта босма ҳарфларда «ТАДҚИҚОТ УЧУН» деб ёзилган бўлиши лозим.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 14-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ТАСДИҚЛАЙМАН ________________________ ‎(лавозими) ‎ ________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎________________________ ‎(сана) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎____________________________________________________________________________________________ ‎ (русуми, давлат белгиси ва мансублиги) ‎ҳаво кемаси билан _____________________________________________________________________________ да ‎ (ҳодиса санаси ва жойи) ‎ ‎ ‎содир бўлган авиация инциденти (жиддий инциденти) текшируви ‎натижалари бўйича ‎ҲИСОБОТ ‎ ‎ ‎‎Қуйидаги таркибдаги комиссия: ‎‎Раис: ______________________________________________________________________________________ ‎(лавозими, Ф.И.О.) ‎ Комиссия аъзолари _________________________________________________________________________ ‎ (лавозими, Ф.И.О.) ‎‎_________________даги __________ сон _____________________________________________________________________ буйруғи (сана) ‎ ‎ ‎‎(комиссия тайинлаган шахснинг лавозими) ‎ ‎‎билан тайинланган ва _____________________________________________________________________________ ҳаво кемаси билан ‎(мансублиги, русуми, давлат белгиси) ‎ ‎‎________________________________________________________________________да содир бўлган инцидент текширувини ўтказди. ‎ ‎‎(сана, жойи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎1. ҲОДИСА ҲОЛАТИ ‎ ‎ ‎ ‎‎Ихтиёрий шаклда қуйидаги маълумотлар баён этилади: ‎ҳодиса санаси, ҳаво кемаси ва экипажнинг мансублиги, бажарилаётган топшириқ, рейс рақами, парвоз йўналиши, бортдаги йўловчилар сони; ‎охирги учиб чиқиш пункти, учиб чиқиш вақти, қўниш мўлжалланган пункт; ‎парвознинг ҳодиса содир бўлган вақтдаги босқичи, ҳодиса вақти (маҳаллий ёки UTC), сутка вақти (кун, тун), метеошароитлар (оддий, мураккаб); ‎ҳодисанинг географик жиҳатдан осон аниқланадиган пунктга нисбатан жойи, унинг денгиз сатҳидан баландлиги, ҳудуднинг қисқача тавсифи, тупроқнинг хусусияти; ‎аниқ нима содир бўлгани; ‎одамлар ва ҳаво кемаси учун содир бўлган ҳодиса оқибатлари (йўловчилар, алоҳида катталар ва болалар, шу жумладан экипаж аъзолари қаторидан тан жароҳати олганлар сони), шунингдек, жароҳатланиш даражаси, ҳалокатга учраган ҳаво кемасидан эвакуация қилиш пайтида олинган жароҳатлар ва бошқа шахслар, ҳаво кемасининг шикастланиш даражаси. ‎Бошқа зарур маълумотлар ҳодиса ҳолатларига қараб келтирилади. ‎‎ 2‎. ФАКТЛАРГА АСОСЛАНГАН МАЪЛУМОТЛАР ‎2.1. Экипаж ҳақида маълумот ‎ ‎‎Ҳаво кемаси командири (ва экипаж аъзолари, улар инцидентга алоқаси бўлса) ҳақида қуйидаги маълумотлар келтирилади: лавозими, жинси, ёши, малака класси, маълумоти (ўқув муассасасининг номи ва тамомлаган йили), метеоминимум (ҳаво кемаси командири учун); ‎умумий парвозлари вақти, ушбу русумда ва лавозимда парвозлари вақти, ушбу турдаги авиация ишлари бўйича учган вақти; ‎ўтган вақт давомида авиация ҳалокатлари ёки шунга ўхшаш инцидентлар бўлганми. ‎Экипажнинг касбий тайёргарлигига қисқача тавсиф берилади. ‎‎ ‎2.2. Ердаги хизматлар ходимлари тўғрисида маълумотлар (ҳодиса ушбу хизматларнинг нотўғри ҳаракатлари билан боғлиқ бўлса) ‎ ‎‎Қуйидаги маълумотлар келтирилади: лавозими, жинси, ёши, маълумоти (ўқув муассасаси номи ва битирган йили), ушбу лавозимдаги иш стажи, махсус тайёргарлиги, малакаси. ‎Ҳаводаги ҳаракатни бошқариш хизмати ходимлари ҳақида, бундан ташқари, ўтган вақт давомида ҳаводаги ҳаракатни бошқаришда хатоликларнинг мавжудлиги, тиббий кўрикдан ва навбатчиликка киришишдан олдинги инструктаждан ўтиш, назарий билим ва амалий кўникмаларининг охирги текширувлари кўрсатилади. ‎Ердаги хизматлар ходимларининг касбий тайёргарлик даражаси баҳоланади. Ходимлар томонидан йўл қўйилган хатоликлар кўрсатилади. ‎ ‎2.3. Ҳаво кемаси ҳақида маълумот ‎ ‎‎Қуйидагилар кўрсатилади: ‎русуми, давлат рўйхатидан ўтказилганлиги ва танитиш белгиси; ‎заводда берилган рақами, ишлаб чиқарган завод ва ишлаб чиқарилган санаси; ‎ресурс: кафолатли, белгиланган, биринчи таъмиргача, таъмирлараро; ‎эксплуатация қилиш бошлангандан учиш вақти, қўнишлар сони; ‎таъмирлар сони, таъмирловчи завод ва охирги таъмирлаш санаси, охирги таъмирдан кейинги учиш вақти ва қўнишлар сони; ‎охирги даврий ва оператив техник хизмат кўрсатишнинг тури ва санаси; ‎ҳаво кемасининг массаси ва центровкаси ҳақида маълумот, улар мақбул чегаралар доирасида бўлганми; ‎авиатехника охирги парвозга тайёрланиши ва унинг ишлаши юзасидан экипаж эътирозларининг мавжудлиги (ёки йўқлиги). ‎Ҳодиса двигателларнинг носозлиги билан боғлиқ бўлса, бу двигателлар бўйича қуйидагилар кўрсатилади: ‎русуми, заводда берилган рақами, ишлаб чиқарган завод ва ишлаб чиқарилган санаси; ‎ресурс: кафолатли, белгиланган, биринчи таъмиргача, таъмирлараро; ‎эксплуатация бошланган вақтдан учиш соатлари, охирги таъмирдан кейин учиш соатлари, таъмирлар сони, таъмирловчи завод ва охирги таъмирлаш санаси. ‎Ҳаво кемаси техник эксплуатацияси белгиланган талабларга мувофиқлигининг қисқача баҳоси, техник характеристикалар ҳақида маълумот берилади. ‎Ҳодиса агрегат ишдан чиқиши билан боғлиқ бўлса, бу агрегат бўйича маълумотлар кўрсатилади. ‎ ‎ ‎‎ ‎2.4. Метеорология маълумоти ‎ ‎ ‎ ‎‎Ҳодиса жойидаги ҳақиқий ва прогноз қилинган об-ҳаво тақдим этилади, шунингдек, ҳаво кемасига берилган об-ҳаво маълумотлари ҳам келтирилади. Ҳодиса салбий об-ҳаво шароитлари туфайли содир бўлганда ёки улар ҳодисага сабаб бўлган тақдирда, барча зарур маълумотлар «Авиация ҳалокатлари ва инцидентларини текширишда метеомаълумотларни йиғиш ва таҳлил қилиш бўйича йўриқнома» талабларига мувофиқ тақдим этилади. ‎Парвоз об-ҳаво таъминотига қисқача баҳо берилади. ‎‎ ‎2.5. Алоқа воситалари, навигация, қўниш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш воситалари тўғрисида маълумотлар (ҳодиса улар билан боғлиқ бўлса) ‎ ‎Жиҳозлаш табелига мувофиқ ускуналарнинг мавжудлиги, созлиги, улардан фойдаланиш кўрсатилади. Навигация, қўниш ва ҳаводаги ҳаракатни бошқариш воситалари ишдан чиқиши ёки улардан нотўғри фойдаланиш ҳолатлари қайд этилади. Парвознинг радиосветотехник таъминотига қисқача баҳо берилади. ‎ ‎ ‎‎ ‎2.6. Аэродром ҳақида маълумот ‎ ‎ ‎ ‎‎Учиш-қўниш йўлаги ва унинг элементлари ҳолати, қопламасининг тури, қиялиги, узунлиги ва кенглиги (агар авиация инциденти ундан ташқарига чиқиб кетиш билан боғлиқ бўлса), аэродром ҳудудида тўсиқларнинг жойлашиши, ёритишсигнал ускуналарининг тури, ҳолати ва бошқалар (ҳодиса аэродром ҳудудида муддатидан олдин пасайиш ёки аэродром ҳудудида тўсиқ билан тўқнашиш, ёхуд тўқнашиш таҳдиди билан боғлиқ бўлса). ‎‎ ‎2.7. Авариядан қутқариш ва ўт ўчириш командаларининг ҳаракатлари (ҳодиса ҳаво кемасининг мажбурий қўниши, ёнғин чиқиши билан боғлиқ бўлса) ‎ ‎‎Ҳодиса жойини топиш вақти, авариядан қутқариш гуруҳининг келиши ҳақида маълумотлар берилади. Ёнғиннинг келиб чиқиш сабаблари ва характери, уни бартараф этиш вақти, жалб қилинган ёнгин ўчириш техникасининг сони, авариядан қутқариш ишларининг самарадорлиги кўрсатилади. Термик куйишга учраган шахслар (экипаж аъзолари, йўловчилар, авариядан қутқариш ишларида иштирок этган шахслар) сони кўрсатилади. ‎‎ ‎2.8. Жароҳатланган йўловчилар ва экипаж аъзолари ҳақида маълумотлар ‎ ‎‎Ҳодисадан жабрланганлар соғлигига етказилган зарарнинг оғирлиги кўрсатилган ҳолда уларнинг ҳар бири учун ташхислар келтирилади. ‎‎ ‎2.9. Комиссия томонидан амалга оширилган ишлар ‎ ‎‎Авиатехникани текшириш, синовдан ўтказиш, кўздан кечириш ва ёқилғи-мойлаш материалларини таҳлил қилиш натижалари кўрсатилади. Борт ёзув ускуналаридан маълумотлари бўйича парвоз маълумотларининг таҳлили берилади. ‎Ҳодиса сабаблари тўғрисидаги хулосани асослаш учун зарур бўлган ва ҳисоботнинг олдинги бўлимларида акс эттирилмаган, фактларга асосланган барча маълумотлар келтирилади. Зарур ҳолларда, текширувнинг бошқа материалларига аниқ ҳаволалар берилади. ‎ ‎ ‎‎ ‎3. ТАҲЛИЛ ‎ ‎ ‎ ‎‎Ушбу бўлим комиссия ҳисоботининг асосий бўлими бўлиб, ҳалокат сабаблари ва комиссия тавсиялари бўйича хулосани тўлиқ асослаб бериши лозим. ‎Бўлим қуйидагиларни ўз ичига олиши керак: ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланиши давомида содир бўлган ҳодисаларнинг хронологик тавсифи, улар ўртасидаги сабаблар ва оқибатларнинг ўзаро боғлиқлигини очиб берган ҳолда; ‎текшириш жараёнида мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари, авиатехниканинг ишлашида аниқланган оғишлар, лойиҳалаш, ишлаб чиқариш, эксплуатация қилиш нормаларидан оғишлар, парвозларни тайёрлаш ва таъминлашдаги ҳамда бошқарув ҳужжатларидаги камчиликларни ва бошқа жиҳатларни таҳлил қилиш, бунда ушбу оғишларнинг парвоз натижаларига таъсир этиш даражасини аниқлаш ва бартараф этиш бўйича профилактик чора-тадбирларни ишлаб чиқиш заруратини асослаш; ‎алоҳида вазиятнинг вужудга келиши ва ривожланишига ҳамда парвоз натижаларига таъсир этган оғишлар юзага келиши сабабларини таҳлил қилиш ва асослаш. ‎Таҳлилда парвоз натижасига ёки авиация ҳодисаси оқибатларига ижобий таъсир кўрсатган омиллар ҳам акс эттирилиши керак. ‎Таҳлилни тушуниш ва асослаш учун зарур бўлган фактларга асосланган барча маълумотлар бўлим матнида баён этилади. Зарур ҳолларда, текширувнинг бошқа материалларига аниқ ҳаволалар берилади. ‎ ‎ ‎‎ ‎4. ХУЛОСА ‎ ‎ ‎ Авиация ҳодисаси сабабини (сабаблар) баён этиш матни ихтиёрий шаклда акс эттирилади. Баён этиш матни алоҳида вазиятнинг юзага келиши ва ривожланишига олиб келган барча оғишларни ўз ичига олиши керак.‎‎ ‎Хулосанинг матнида оғишларни (сабаб/омиллар) баён этиш кетма-кетлиги уларнинг аҳамиятлилик даражасини билдирмайди. ‎‎‎‎ ‎5. ТЕКШИРИШ ДАВОМИДА АНИҚЛАНГАИ КАМЧИЛИКЛАР ‎ ‎‎Экипаж ҳамда парвозларни таъминлаш ва бошқариш хизматлари ходимлари тайёргарлиги ва ҳаракатларида, авиация техникасини лойиҳалаш, ишлаб чиқариш ва техник эксплуатация қилишда йўл қўйилган барча камчилик ва қоидабузилишлар, текширув давомида бошқарув ҳужжатларида аниқланган, парвоз натижасига бевосита таъсир кўрсатмаган, аммо умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликлар қайд этилади. ‎ ‎ ‎‎ ‎6. ТАВСИЯЛАР ‎ ‎ ‎ ‎‎Бўлимда текшириш давомида аниқланган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар (ижрочилар ва муддатлар кўрсатилмаган ҳолда) келтирилади. Бўлим икки қисмдан иборат: ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши, ривожланиши ва парвоз натижасига таъсир этган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар; ‎алоҳида вазиятнинг юзага келиши, ривожланиши ва ушбу парвоз натижасига таъсир этмаган, лекин умуман парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган камчиликларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Комиссия раиси‎ ‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎ _______________ ‎(имзо)‎ ‎ Комиссия аъзолари‎‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎‎‎ _______________ ‎(имзо)‎‎ ‎‎Ҳисоботнинг алоҳида бўлимларини расмийлаштиришга ҳожат бўлмаса, бўлимларда фақат уларни тўлдирмаслик сабаби кўрсатилади. ‎Текширув Ҳисоботига ҳодисани текшириш материаллари илова қилинади. ‎Ҳодиса йиғма жилдида материаллар қуйидагича жойлаштирилади: ‎текширув Ҳисоботи; ‎текшириш комиссиясини тайинлаш тўғрисидаги буйруқ; ‎комиссия йиғилишларининг баённомалари; ‎кичик комиссиялар ҳисоботлари, иловалари билан; ‎кичик комиссиялар таркибига кирмайдиган ишчи гуруҳларнинг ҳисоботлари, иловалари билан; ‎текшириш комиссиясининг тегишли топшириқлари илова қилинган ҳолда махсус тадқиқотларнинг натижалари ва эксперт хулосалари.

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 15-ИЛОВА

Авиация инциденти ҳақида ХАБАРНОМА Юз берган инцидент Ҳаво кемаси: санаси вақти (UTC) тури рўйхат рақами авиакомпания Ҳаво кемаси командири Иккинчи учувчи Экипажнинг бошқа аъзолари (текширувчи) Рейс рақами Парвоз йўналиши Қўниш аэродроми Ёқилғи қолдиғи Парвоз баландлиги Тезлик (кўрсаткичдаги) Тижорат юклаш (кг): Экипаж / йўловчилар сони багаж / юк / почта хавфли юк Инцидент юз берган пайтдаги парвоз босқичи: Ҳаво кемасининг учиш/қўниш аэродромига (VOR, NDB, WP) нисбатан жойлашуви шатакка олиш ерда ҳаракатланиш учиш баландликка кўтарилиш йўналишда пасайиш  қўнишга киришиш  қўниш аниқ эмас Парвоз шароитлари: Об-ҳаво: Алоҳида метеошароитлар:  визуал  ускуналар бўйича шамол ___________/_________ (йўналиши) (тезлиги) булутли ________ (октант) ҳаво ҳарорати ______°С кўриниш (RVR)_______ км (м) QNH (QFE) _______________  ёмғир  қор  музлаш  туман  момақалдироқ  дўл  турбулентлик  шамол ҳаракати Учиш-қўниш йўлаги Учиш-қўниш йўлаги ҳолати: Ҳаво кемасининг конфигурацияси:  қуруқ  ҳўл муз билан қопланган қор билан қопланган лой билан қопланган К сц қўрсаткичи: _______ автоматик бошқарув  қўл бошқаруви двигатель режими: ______________ шасси: ______________ қанот механизацияси: ______________ спойлерлар: ______________ Ҳаво кемасининг дастлабки ташқи текшируви натижалари: Авиация инциденти ҳақида қисқача тавсиф: Хабарномани тўлдирган шахслар: ҳаво кемасининг командири _____________________________ ___________ (Ф.И.О.) (имзо) муҳандислик-авиация хизмати вакили _____________________________ ___________ (Ф.И.О.) (имзо) ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 16-ИЛОВА

Ҳаводаги ҳаракатда авиация инциденти ҳақида БИЛДИРИШНОМА А. Ҳаво кемасини танитиш белгиси В. Инциндент тури: яқинлашиш / учиш-қўниш йўлагидаги тўсиқ / учиш-қўниш йўлагига рухсатсиз чиқиш / қоидалар/восита* С. Инцидент 1. Умумий маълумот Инцидент санаси ва вақти ( UTC) _________________________________________________________________ Жойлашув ___________________________________________________________________ 2. Ҳаво кемаси Курс ва йўналиш Ҳақиқий ҳаво тезлиги _____________________________ : ( ) узел _______ ( ) км / с ў лчовида _______ Эшелон ва баландлик ўлчаш ускунаси ўрнатилиши ___________________________________________________________________ Ҳаво кемаси кўтарилаётганда ёки пасайишни амалга ошираётганда: ( ) горизонтал парвоз ( ) баландликка кўтарилиш ( ) пасайиш e) Ҳаво кемасининг о ғ иш бурчаги: ( ) ноль бурчак ( ) кичик бурчак ( ) ўртача бурчак ( ) катта о ғ иш ( ) ағдарилган ҳ олатда ( ) аниқ эмас f) Ҳаво кемасининг о ғ иш йўналиши: ( ) чапга ( ) ў нга ( ) аниқ эмас g) Кўриниш чеклови (заруратга қараб бир нечтаси белгиланиши мумкин): ( ) қуёш нурларининг кўзга тушиши ( ) олд ойна рама устуни ( ) олди ойнаси кирлиги ( ) экипаж кабинасининг бошқа хусусиятлари ( ) ҳ еч қандай h) Ҳаво кемасининг ёритиш ускуналаридан фойдаланиш (заруратга қараб бир нечтаси белгиланиши мумкин): ( ) навигация чиро қ лари ( ) ёритиш-сигнал чиро қ лари ( ) кабинани ёритиш чиро қл ари ( ) тўқнашишни олдини олиш учун қизил ёритиш-сигнал чиро қ лари ( ) қўнишда / ердаги ҳ аракатни ёритувчи чиро қ лар ( ) ҳаво кемаси б елгиларини ёритиш чиро қ лари ( ) бошқа чироқлар ( ) ҳеч қандай i) Ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органи томонидан ҳаво кемасининг четлашиши бўйича таклифлар берилганлиги: ( ) ҳа ( ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш кузатув тизимининг маълумоти асосида) ( ) ҳ а (визуал кузатувлар асосида) ( ) ҳ а (бошқа маълумотлар асосида) ( ) йўқ j) Ҳаводаги ҳаракат ҳақидаги маълумот берилганлиги: ( ) ҳа ( ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш кузатув тизимининг маълумоти асосида) ( ) ҳ а (визуал кузатувлар асосида) ( ) ҳ а (бошқа маълумотлар асосида) ( ) йўқ k) Ҳаво кемасининг тўқнашув ҳақида огоҳлантириш тизими: ( ) ўрнатилмаган ( ) тури ( ) ҳаводаги ҳаракат ҳақида консультатив маълумот берилган ( ) тўқнашиш хавфи ҳақида маълумот берилган ( ) ҳаводаги ҳаракат ҳақида консультатив маълумот берилмаган l) Ҳаво кемасининг ани қ ланиши: ( ) ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш кузатув тизими мавжуд бўлмаган ( ) ани қ ланган ( ) ани қ ланмаган m) Бошқа ҳаво кемаси кузатилганлиги: ( ) ҳа ( ) йўқ ( ) кузатилган, лекин у ҳаво кемаси эмас n) Ҳаво кемасининг четлашиши бўйича ҳаракатлар амалга оширилганлиги: ( ) ҳа ( ) йўқ о) Парвоз режаси тури ускуналар б ў йича парвоз қ оидалари / визуал парвоз қ оидалари / ҳеч қандай* 3. Бошқа ҳаво кемаси Ҳаво кемасининг т ури ва чақирув шартли сигнали / рўйхатдан ў тганлиги (маълум бўлса) _________________ Ҳаво кемасининг тури маълум бўлмаса, қ уйидагилар кўрсатилади: ( ) баланд жойлаштирилган қанот ( ) ўрта жойлаштирилган қанот ( ) паст жойлаштирилган қанот ( ) винтқанот ( ) 1 та двигатель ( ) 2 та двигатель ( ) 3 та двигатель ( ) 4 та двигатель ( ) 4 двигателдан ортиқ Ҳаво кемасининг белгиси, ранги ва бошқа маълумотлар: c) Ҳаво кемаси баландликка кўтарилаётганда ёки пасайишни амалга ошираётганда: ( ) горизонтал парвоз ( ) баландликка кўтарилиш ( ) пасайиш ( ) маълум эмас d) Ҳаво кемасининг о ғ иш бурчаги ( ) ноль бурчак ( ) кичик бурчак ( ) ўртача бурчак ( ) катта бурчак ( ) ағдарилган ҳ олатда ( ) маълум эмас e) Ҳаво кемасининг о ғ иш йўналиши ( ) чапга ( ) ўнга ( ) маълум эмас f) Чироқлар мавжудлиги: ( ) навигация чиро қ лари ( ) ёритиш-сигнал чиро қ лари ( ) кабинани ёритиш чиро қл ари ( ) тўқнашишни олдини олиш учун қизил ёритиш-сигнал чиро қ лари ( ) қўнишда / ердаги ҳ аракатни ёритувчи чиро қ лар ( ) ҳаво кемаси б елгиларини ёритиш чиро қ лари ( ) бошқа чироқлар ( ) ҳеч қандай ( ) маълум эмас g) Ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органи томонидан ҳаво кемасининг четлашиши бўйича тавсиялар берилганлиги ( ) ҳа, ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш кузатув тизимининг маълумоти асосида ( ) ҳ а, визуал кузатувлар асосида ( ) ҳ а, бошқа маълумотлар асосида ( ) йўқ ( ) маълум эмас h) Ҳаво кемасининг ҳаракати ҳақида маълумот берилганлиги: ( ) ҳа, ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш кузатув тизимининг маълумоти асосида ( ) ҳ а, визуал кузатувлар асосида ( ) ҳ а, бошқа маълумотлар асосида ( ) йўқ ( ) маълум эмас i) Тўқнашишдан четлашиш бўйича ҳаракатлар амалга оширилганлиги ( ) ҳа ( ) йўқ ( ) маълум эмас 4. Оралиқ масофа Горизонтал бўйича энг яқин масофа Вертикал бўйича энг яқин масофа 5. Парвознинг метеорологик шароитлари Оддий метеорологик шароит / визуал метеорологик шароит* Булутлардан тепароқ / булутлардан пастроқ / туманда / булутларнинг қатламлари орасида* Вертикал бўйича булутларнинг четигача бўлган масофа: _______ м / фут* пастроқ _______ м / фут* тепароқ Булутда / ёмғирда / қор аралаш ёмғирда / туманда / тутунда* Қуёш томонга / қуёш томондан йўналишда парвоз қ илиш* Парвозда кўриниш _______ м / км* 6. Ҳаво кемаси командирининг фикрига кўра му ҳ им аҳамиятга эга бўлган бошқа маълумотлар D. Бошқа маълумот 1. Ҳисобот бераётган экипажнинг ҳаво кемаси ҳ ақида маълумоти Ҳаво кемасининг рўйхат рақами _____________________________________________________________________________ Ҳаво кемасининг тури Эксплуатант _________________________________________________________________ Учиш аэродроми _____________________________________________________________________ Биринчи қўниш аэродроми ___________ , бориш белгиланган аэродром Радио ёки бошқа воситалар орқали хабар _________________________ га, соат ( UTC) ______ да берилди ( ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органининг номи) Билдиришнома тўлдирилган сана / вақт / ___________________________________________________________________ 2. Маълумот берган шахснинг лавозими, манзили ва имзоси Лавозим _____________________________________________________________________________________ Манзил _____________________________________________________________________________________ Имзо _____________________________________________________________________________________ Телефон рақами 3. Маълумотни қабул қилган шахснинг лавозими ва имзоси а) Лавозим ______________________________________ b) Имзо _________________________________ E. ТЕГИШЛИ ҲАВОДАГИ ҲАРАКАТГА ХИЗМАТ КЎРСАТИШ ОРГАНИНИНГ ҚЎШИМЧА МАЪЛУМОТИ 1. Маълумот олиниши a) Ҳисобот AFTN / радио / телефон / бошқа алоқа воситаси*_________________________орқали олинди b) Ҳисобот олинди ________________________________________________________________ ( ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органининг номи) 2. Ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш органининг ҳаракатлари ҳақида маълумот (диспетчер рухсати, кузатилган инцидент (кузатув тизими орқали / визуал), огоҳлантириш берилганлиги, жойида текшириш ў тказиш натижалари ва бошқалар)

Ҳаво кемаларининг яқинлашиш диаграммаси

ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 17-ИЛОВА

Ҳаво кемасининг қушлар билан тўқнашуви ҳақида

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 18-ИЛОВА

Авиация техникасига техник хизмат кўрсатиш ва уни таъмирлаш ташкилотларида парвозлар хавфсизлиги ҳақида БИЛДИРИШНОМА Шаклни тўлдирган шахснинг малакаси, тоифалари, ҳаво кемаси русуми бўйича рухсатлари ва иш тажрибасининг тавсифи: Лавозими — Тоифаси — Ҳаво кемаси русуми бўйича рухсатлари — Иш тажрибаси: умумий/ушбу лавозимда/ ҳаво кемаси русуми бўйича — Аниқланган сана ва вақт Ҳаво кемаси: сана вақт (UTC) русуми рўйхатга олинган рақами № авиакомпания номи Техник хизмат кўрсатиш (таъмирлаш) ташкилотининг номи Техник хизмат кўрсатиш (таъмирлаш) ишларининг тури ва босқичи Режалаштирилган иш / режадан ташқари иш Планер ва унинг тизимлари Аниқланган нуқсон (носозлик) Дастлабки омиллар, сабаблар (эксплуатация ва бошқалар) ва уларнинг юзага келиши мумкин бўлган оқибатлари Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Двигатель (русуми) Аниқланган нуқсон (носозлик) Дастлабки омиллар, сабаблар (эксплуатация ва бошқалар) ва уларнинг юзага келиши мумкин бўлган оқибатлари Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Винтлар (шу жумладан, тортувчи, бошқарувчи) Аниқланган нуқсон (носозлик) Дастлабки омиллар, сабаблар (эксплуатация ва бошқалар) ва уларнинг юзага келиши мумкин бўлган оқибатлари Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Ҳаво кемасининг бошқа тизимлари Аниқланган нуқсон (носозлик) Дастлабки омиллар, сабаблар (эксплуатация ва бошқалар) ва уларнинг юзага келиши мумкин бўлган оқибатлари Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Техник борт журналидаги (TLB) ёзувлар Қайд этилган нуқсон (носозлик) Дастлабки омиллар, сабаблар (эксплуатация ва бошқалар) ва уларнинг юзага келиши мумкин бўлган оқибатлари Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 19-ИЛОВА

Фуқаро авиацияси таълим муассасалари ва марказлари учун парвозлар хавфсизлиги ҳақида БИЛДИРИШНОМА Шаклни тўлдирган шахснинг(шу жумладан, таълим олувчи) иш тажрибаси, FFS тўлиқ парвоз симулятори ва ҳаво кемаси русуми бўйича рухсатлари, тоифалари ҳамда малакаси тавсифи: Лавозими — Тоифаси — Ҳаво кемаси русуми бўйича рухсатлари — Иш тажрибаси: умумий/ушбу лавозимда/ ҳаво кемаси русуми бўйича — Сана Машғулот ўтиш жойи Таълим тури Аниқланган муаммолар, хавфли омиллар ва хатарлар Назарий ўқув курси Тестлар Имтиҳонлар Тўлиқ парвоз симулятори олдидан ердаги машғулотлар Тўлиқ парвоз симулятори бўйича машқлар Тўлиқ парвоз симуляторидаги имтиҳон Ўқув парвозларидан олдин ердаги машғулотлар Ўқув парвозлари Ҳаво кемасида текширув Малака ошириш курслари (шу жумладан, ҳаво кемаси турлари бўйича фавқулодда қутқарув ускуналари) Эслатма. Ўқув парвозлари ва ҳаво кемаларида текширув вақтида авиация ҳодисаси содир бўлган тақдирда «ҳаво кемаси экипажлари томонидан парвоздаги махсус ҳолатлар тўғрисида билдиришномалар ва хабарномалар шакли тўлдирилиши шарт». Аниқланган муаммолар, хавфли омиллар ва хатарларнинг кенгроқ ёритилган тавсифи. Бартараф қилиш учун зудлик билан қабул қилинган чора-тадбирлар. ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 20-ИЛОВА

Аэродром (вертодром) фойдаланувчилари учун парвозлар хавфсизлиги ҳақида БИЛДИРИШНОМА Шаклни тўлдирган шахснинг иш тажрибаси, рухсатлари, тоифалари ва малакасининг тавсифи: Лавозими — Тоифаси — Рухсати — Иш тажрибаси: умумий/ушбу лавозимда/ иш турлари ва рухсатлари бўйича — Аниқланган сана ва вақт Авиация ҳодисасида иштирок этган ҳаво кемаси (мавжуд бўлса): сана вақт (UTC) русуми рўйхатга олинган рақами № авиакомпания номи Аэродром (вертодром) номи Техник хизмат кўрсатиш (таъмирлаш) ва кўрик ишларининг тури ва босқичи Режалаштирилган ишлар/режадан ташқари ишлар Учиш-қўниш йўлагига рухсатсиз кириш (транспорт воситаси) Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Учиш-қўниш йўлагидан чиқиб кетиш /ўтиб қўниш (ҳаводаги ҳаракатни бошқариш органлари иштирокисиз) Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Аэродром чироқларининг ишдан чиқиши ёки жиддий носозлиги Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Учиш-қўниш ёки ерда ҳаракатланиш йўлагидаги бегона жисмлар ёки чиқиндилар билан тўқнашув ёки уларнинг сўрилиши натижасида ҳаво кемаси ёки двигателнинг шикастланиши Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Аэродром ҳудудида ҳаво кемаси шикастланиши билан боғлиқ бўлган ёки ҳаво кемасининг ерусти ҳаракати хавфсизлигига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ҳодисалар Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Аэродром ҳудудида ҳаво кемаси шикастланиши билан боғлиқ бўлган ёки қушларнинг урилиши натижасида юзага келиши мумкин бўлган ҳодисалар Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар Ҳар қандай (бошқа) аниқланган хавф ёки хатар омиллари Оқибатлар (хавф ёки хатар омиллари) Дастлабки сабаблар Бартараф этиш учун амалга оширилган ҳаракатлар ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ

Фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳодисаларини Ўзбекистон Республикасида текшириш қоидаларига 21-ИЛОВА

Аэронавигация хизматлари/алоқа, навигация ва кузатув хизматларини ташкил этишда парвозлар хавфсизлиги ҳақида БИЛДИРИШНОМА Шаклни тўлдирган шахснинг иш тажрибаси, рухсатлари, тоифалари ва малакаси тавсифи: Лавозими — Тоифаси — Рухсатлари — Иш стажи: умумий/ушбу лавозимида/ рухсати бўйича — Ушбу шакл тўлдирилиши керак бўлган авиация ҳодисалари рўйхати • ҳаво кемасидан фойдаланиш вақтида авариялар ёки жиддий ҳодисаларга олиб келиши мумкин бўлган, эксплуатация ёки техник хизмат кўрсатиш вақтида аниқланган ускуна ёки тизимларнинг ҳар қандай нуқсони/носозлиги/шикастланиши; • белгиланган ҳаво ҳудудига рухсатсиз кириш; • ҳаво кемасининг CFIT (рельеф бўйлаб бошқариладиган парвози) ерга яқин келиши; • ҳаво кемасининг белгиланган баландликдан ёки парвоз йўналишидан сезиларли даражада четга чиқиши; • белгиланган эшелонни (баландликни) сақламаслик (бузиш); • учиш-қўниш йўлагига рухсатсиз кириш (ҳаводаги ҳаракатни бошқариш (ОВД) органлари билан маълумот алмашишда); • учиш-қўниш йўлагидан чиқиб кетиш /учиш-қўниш йўлагидан ўтиб қўниш (ҳаводаги ҳаракатни бошқариш органлари билан маълумот алмашишда); • аэронавигация хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатадиган, ҲҲБ, аэронавигация хизматларини кўрсатиш ёки ускуналарнинг камчиликлари/нуқсонлари/носозликлари билан боғлиқ бўлган ҳар қандай бошқа ҳодиса. Авиация ҳодисаси санаси ва вақти Ҳаво кемаси сана вақт (UTC) русуми рўйхатга олинган рақами № авиакомпания номи Рейс рақами Парвоз йўналиши Қўниш (учиш) аэродроми номи Ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ходимлари (зарур ҳолларда) Аэронавигация хизматларини кўрсатиш ходимлари (зарур ҳолларда) Навигация, кузатув ва алоқа воситалари эксплуатацияси учун масъул ходимлар (зарур ҳолларда) Авиация ҳодисаси бўйича қисқача вазият ёки аниқланган камчиликлар/нуқсонлар/носозликларнинг хусусияти ва уларнинг парвозлар хавфсизлигига салбий таъсир этиши эҳтимоли ТЎЛДИРИЛГАН ШАКЛ ЗУДЛИК БИЛАН АВИАЦИЯ ҲОДИСАЛАРИ ТЕКШИРУВИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ВАКОЛАТЛИ ОРГАНГА ЮБОРИЛИШИ ШАРТ .

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 17 ноябрдаги 660-сон қарорига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган баъзи қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш қоидаларини тасдиқлаш ҳақида» 2000 йил 27 декабрдаги 505-сон қарори.

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш қоидаларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2005 йил 5 декабрдаги 268-сон қарори.

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида фуқаро ҳаво кемалари билан содир бўлган авиация ҳалокати ва инцидентларини текшириш қоидаларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида» 2017 йил 12 майдаги 283-сон қарори.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2022 йил 17 ноябрь,

660-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.11.2022 й., 09/22/660/1028-сон; 19.04.2024 й., 09/24/217/0287-сон; 08.10.2025 й., 09/25/628/0910-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

ROʻYXATI

SXEMASI

SXEMASI

BILDIRISHNOMA

ROʻYXATI

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini tekshirish jarayonini takomillashtirish hamda sohaga oid qonunchilik hujjatlarini Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti standart va tavsiyalariga muvofiqlashtirish, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2022-yil 27-yanvardagi PQ-104-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Transport vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tarmogʻida parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha milliy qonunchilikni Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — IKAO) standartlari va tavsiyalari asosida takomillashtirish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

tekshiruv oʻtkaziladigan aviatsiya hodisalari tasnifi va roʻyxati;

har bir aviatsiya hodisasi yuzasidan komissiya tashkil etish tartibi, komissiyaning tarkibi va vakolatlari;

komissiya tomonidan har bir aviatsiya hodisasi boʻyicha tekshiruv oʻtkazish tartibi;

tekshiruvni oʻtkazish uchun tashkil etiladigan kichik komissiyalar hamda guruhlarning vazifa va funksiyalari;

tekshiruv jarayonida aviatsiya hodisasi bilan bogʻliq axborotni jamoatchilikka taqdim etish tartibi;

tekshiruv davomida tadqiqotlarni tashkil etish va oʻtkazish, natijalarni umumlashtirish hamda muhokama qilish, shuningdek, yakuniy hisobotni shakllantirish tartibi.

3. Belgilansinki:

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi aviatsiya hodisalari tekshiruvini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ hisoblanadi;

aviatsiya halokatlari va insidentlarini tekshirish boʻyicha vakolatli organga Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisida konvensiyaga muvofiq tekshiruv oʻtkazishda mustaqillik beriladi;

ogʻirligi 2250 kilogrammdan yuqori boʻlgan havo kemalari (uchuvchisiz uchish apparatlari) bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidenti va jiddiy aviatsiya insidentlarining tekshiruvi oʻtkaziladi;

global ahamiyatga ega boʻlgan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiya tegishliligidan qatʼiy nazar IKAOga yuboriladi.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

5. Transport vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov hamda Oʻzbekiston Respublikasi transport vaziri I.R. Maxkamov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 17-noyabrdagi 660-son qaroriga 1-ILOVA

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalari

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Qoidalar fuqaro havo kemalari bilan bogʻliq aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Qoidalarning talablari barcha fuqaro havo kemalari, Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi talablari tatbiq etiladigan huquqiy munosabatlarning barcha subyektlari, aviatsiya texnikasini loyihalash, sinovdan oʻtkazish, ishlab chiqarish, sertifikatlash, ekspluatatsiya qilish va taʼmirlash ishlarini bajaruvchi, aviatsiya infratuzilmasi obyektlarini sertifikatlash, parvozlarni bajarish va taʼminlash, aviatsiya xodimlarini tayyorlash ishlarini amalga oshiruvchi tashkilotlar, fuqarolar hamda aviatsiya hodisalarini tekshirishda ishtirok etuvchilar uchun majburiydir.

3. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aviatsiya hodisasi — havo kemasidan foydalanish, har qanday bosqichda parvozni taʼminlash va bajarish bilan bogʻliq boʻlgan aviatsiya halokati yoki insidenti;

aviatsiya halokati — havo kemasidan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan, boshqarilayotgan havo kemasi misolida muayyan shaxs parvozni amalga oshirish niyati bilan bortga chiqqan vaqtdan toki bortdagi barcha shaxslar havo kemasini tark etgan vaqtgacha yoki uchuvchisiz havo kemasi misolida havo kemasi parvozni amalga oshirish maqsadida uchishga tayyor turgan vaqtdan parvoz soʻngida toʻxtashi va asosiy dvigatellari oʻchirilishi vaqtigacha sodir boʻlgan hamda quyidagi belgilardan biri mavjud boʻlgan hodisa:

a) muayyan shaxsning quyidagilar sababli oʻlimga olib keluvchi tan jarohati yoki jiddiy tan jarohati olishi:

mazkur havo kemasida boʻlganligi;

havo kemasining muayyan qismi, shu jumladan mazkur havo kemasidan ajralib chiqqan qismlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri toʻqnashib ketganligi;

reaktiv dvigatelning bevosita gaz oqimi taʼsirida boʻlganligi (tabiiy sabablar bilan oʻziga oʻzi tomonidan tan jarohati yetkazilishi, boshqa shaxslar tomonidan yetkazilishi yoki odatda yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolariga kirish ruxsat berilgan zonalardan tashqari joyda yashirinib olgan chiptasiz yoʻlovchilarga tan jarohati yetkazilishi bundan mustasno);

b) havo kemasi shikastlanishi yoki uning konstruksiyasi buzilishi oqibatida:

konstruksiya mustahkamligi buzilishi, havo kemasining uchish yoki texnik xususiyatlari yomonlashishi;

odatda, shikastlangan elementni jiddiy taʼmirlash yoki almashtirish talab etilishi holati yuzaga kelishi (dvigatelning buzilishi yoki shikastlanishi, xususan faqat bir dvigatel (shu jumladan, uning kapotlari yoki yordamchi agregatlari), havo vintlari, qanotlarning chetlari, antennalar, datchiklar, lopatkalar, pnevmatiklar, tormoz vositalari, gʻildiraklar, obtekatellari, panellari, shassi stvorkalari, lobovoy oynalari, havo kemasi obshivkasi (masalan, katta boʻlmagan ezilishlar yoki teshilishlar) shikastlanishi yoki doʻl yoki qushlar bilan toʻqnashuv natijasida koʻtaruvchi vint parraklari, dum vint parraklari, shassilarning (radiolokator antennasi obtekatelidagi teshiklar shunga qoʻshiladi) arzimas shikastlanishlari bundan mustasno;

v) havo kemasi bedarak yoʻqolganligi yoki uning oldiga borish imkoniyati mavjud boʻlmasligi;

aviatsiya insidenti — aviatsiya halokati deb tasniflanmagan, xavfsiz ekspluatatsiyaga taʼsir koʻrsatadigan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan havo kemasidan foydalanish jarayoni bilan bogʻliq har qanday hodisa. Aviatsiya insidentlari roʻyxati 1-ilovada keltirilgan;

aviatsiya hodisasining sabablari (omillari) — aviatsiya hodisasiga sabab boʻlgan harakatlar (harakatsizliklar), omillar, shart-sharoitlar yoki ularning majmui;

aviatsiya hodisasini tekshirish komissiyasi raisi (vakili) — tegishli malakaga ega boʻlgani hisobga olinib, tekshiruvni tashkil etish va oʻtkazish, shuningdek, uning oʻtkazilishini nazorat qilish yuklatilgan shaxs;

bort yozuv uskunasi — aviatsiya hodisalarini tekshirish uchun foydalaniladigan qoʻshimcha maʼlumotlarning manbai sifatida havo kemasiga oʻrnatilgan har qanday yozuv uskunasi;

vakil — tegishli malakaga ega boʻlgani uchun boshqa davlat oʻtkazayotgan tekshiruvda ishtirok etish vazifasi davlat tomonidan topshirilgan shaxs;

dastlabki hisobot — tekshiruvning dastlabki bosqichlarida aniqlangan maʼlumotlarni tezkor tarqatish uchun ishlatiladigan xabarnoma;

jiddiy aviatsiya insidenti — holatlari havo kemasidan foydalanishda aviatsiya halokati sodir boʻlishi ehtimoli yuqoriligini koʻrsatgan, boshqarilayotgan havo kemasida biror shaxs uchish niyati bilan bortga chiqqan vaqtdan toki bortda boʻlgan barcha shaxslar havo kemasini tark etgan vaqtgacha sodir boʻlgan yoki uchuvchisiz havo kemasi misolida, havo kemasi parvozni amalga oshirish maqsadida turgan joydan uchishga tayyorligi vaqtidan parvoz soʻngida toʻxtashi va asosiy dvigatellari oʻchirilishi vaqtigacha sodir boʻlgan aviatsiya insidenti;

jiddiy tan jarohati — shaxs aviatsiya halokati yoki insidenti vaqtida olingan, sogʻliqqa ogʻir yoki xavfli ziyon yetkazgan, shuningdek, sogʻliqqa hayot uchun xavfli boʻlmagan zarar yetkazgan boʻlsada, oqibatlari boʻyicha ogʻir hisoblangan hamda:

a) jarohat olingan vaqtdan boshlab yetti kun ichida shaxsni 48 soatdan koʻp boʻlgan muddatga kasalxonaga joylashtirish talab qilingan;

b) har qanday suyakning sinishiga (qoʻl-oyoq barmoqlari yoki burun sinishidan tashqari), qoʻl-oyoqlarning katta boʻgʻimlari va umurtqa pogʻonasi chiqishi yoki ezilish sindromi bilan yumshoq toʻqimalarning siqilishiga olib kelgan;

v) biologik toʻqimalarning koʻp qon ketishi, nerv tolalari, mushak yoki paylarning jarohatlanishiga sabab boʻladigan yorilishlari bilan bogʻliq boʻlgan;

g) har qanday ichki organ shikastlanishiga hamda koʻrish qobiliyati buzilishi bilan kuzatiluvchi koʻz olmasi teshib oʻtuvchi jarohatlariga va lat yeyishiga sabab boʻlgan;

d) kuygan joy hajmidan qatʼi nazar, termik, kimyoviy hamda boshqa ikkinchi va uchinchi darajali kuyish yoxud tananing 5%dan ortiq qismiga shikast yetkazgan har qanday kuyish yoki yuqori nafas yoʻllarining kuyishi; ong buzilishi, nafas olish qiyinlashishi bilan kuzatiluvchi elektr toki taʼsiri, shuningdek, uchinchi va toʻrtinchi darajali muzlash yoki organizmning umumiy sovushi bilan bogʻliq boʻlgan;

e) infeksiyalar, zaharli moddalar yoki oʻtuvchi radiatsiya taʼsiri tasdiqlangan fakti bilan bogʻliq boʻlgan;

j) bosh va orqa miyaning oʻrta va ogʻir darajali chayqalishiga, travmatik xarakterdagi bosh miya ichki qon quyilishiga olib kelgan;

z) homilaning nobud boʻlishiga olib kelgan tan jarohati;

ishlab chiqaruvchi davlat — havo kemasini, dvigatel yoki havo vintlarini yakuniy yigʻishi uchun masʼul boʻlgan tashkilotga nisbatan yurisdiksiyaga ega boʻlgan davlat;

loyihalovchi davlat — havo kemasi turining konstruksiyasiga masʼul boʻlgan tashkilotga nisbatan yurisdiksiyaga ega boʻlgan davlat;

maksimal massa — havo kemasining ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan sertifikatlangan maksimal uchish (qoʻnish) massasi;

maslahatchi — tegishli malakaga ega boʻlgani uchun tekshiruvda ishtirok etayotgan vakilga yordam koʻrsatish vazifasi davlat tomonidan topshirilgan shaxs;

odamlar oʻlimiga sabab boʻlgan aviatsiya halokati (falokat) — yoʻlovchilardan yoki ekipaj aʼzolaridan birortasining oʻlimiga yoki bedarak yoʻqolishiga olib kelgan, shuningdek, avariya holatida havo kemasidan evakuatsiya qilish jarayonida bortda boʻlgan shaxslardan birortasining oʻlimiga olib kelgan aviatsiya halokati;

odamlar oʻlimiga sabab boʻlmagan aviatsiya halokati (avariya) — yoʻlovchilardan yoki ekipaj aʼzolaridan birortasining oʻlimiga yoki bedarak yoʻqolishiga sabab boʻlmagan aviatsiya halokati;

parvoz — havo kemasining harakat boshlanishidan (vertikal uchishda yer yoki suv sathidan koʻtarilishidan) to qoʻnib toʻxtagunicha (toʻxtamasdan uchish-qoʻnish yoʻlagini boʻshatgunicha) yoki vertikal uchishda yer (suv) sathiga qoʻngunicha yer (suv) ustida va havo hududida harakatlanishi;

parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiya — aviatsiya halokatlari va insidentlarining oldini olish maqsadini koʻzlab, tekshiruv davomida olingan maʼlumotlar asosida, hech qanday sharoitda aviatsiya halokati yoki insidenti uchun aybdor yoxud javobgar aniqlanishini maqsad qilmagan holda aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tomonidan ishlab chiqilgan takliflar. Parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar, tekshiruv natijalariga koʻra parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha berilgan tavsiyalardan tashqari, parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tadqiqotlarni oʻz ichiga olgan boshqa bir qator manbalar asosida ham berilishi mumkin;

parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha global ahamiyatga ega tavsiya — takrorlanish ehtimoli tufayli global darajadagi jiddiy oqibatlarga olib kelish salohiyati boʻlgan tizimli kamchilikka tegishli va parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish uchun oʻz vaqtida chora koʻrilishini talab qiladigan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiya;

roʻyxatga olish davlati — reyestriga havo kemasi kiritilgan davlat;

sabab boʻluvchi omillar — bartaraf etilganda, oldi olinganda yoki yuzaga kelmaganda aviatsiya halokati yoki insidenti sodir boʻlishi ehtimolini kamaytirish yoki ushbu aviatsiya halokati yoki insidenti oqibatlarining ogʻirligi darajasini pasaytirishga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan harakatlar (harakatsizlik), holatlar yoki ularning birikmasi. Bunda sabab boʻluvchi omillarni aniqlashda aybni yuklash yoxud maʼmuriy, fuqarolik yoki jinoiy javobgarlikni belgilash nazarda tutilmaydi;

tekshirish — axborot yigʻish va tahlil qilish, xulosalar tayyorlash, shu jumladan sabablar va (yoki) tegishli omillarni aniqlash va, zarur hollarda, parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqishni oʻz ichiga olgan, aviatsiya halokatining oldini olishga qaratilgan jarayon;

fuqaro aviatsiyasi tashkiloti — havo kemasining ekspluatanti (aviakompaniya), sertifikatlangan taʼlim muassasasi, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida parvozlarni amalga oshirish va taʼminlash bilan shugʻullanadigan har qanday boshqa tashkilot;

fuqaro aviatsiyasi havo kemalari parvozlarining xavfsizligini taʼminlash Davlat dasturi — parvozlar xavfsizligi darajasini oshirishga qaratilgan qoidalar va faoliyat turlari yagona majmuasi;

ekspluatant davlati — ekspluatant faoliyatining asosiy manzili joylashgan yoki, agar ekspluatant bunday joyga ega boʻlmasa, ekspluatant doimiy ravishda boʻladigan davlat;

havo kemasi — havo bilan oʻzaro taʼsir hisobiga, yer sathidan qaytgan havo bilan oʻzaro taʼsirdan tashqari, atmosferada harakatlanadigan uchish apparati;

havo kemasi eksiluatanti — havo kemasi ekspluatatsiyasini amalga oshirish imkoniyati ekspluatant sertifikati bilan tasdiqlangan, mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquqlar asosida havo kemasiga egalik qiladigan yuridik yoki jismoniy shaxs;

hodisa joyi davlati — hududida aviatsiya halokati yoki insidenti sodir boʻlgan davlat.

havo kemasining parvozi toʻxtatilishi — dvigatellar (dvigatel) uchish uchun zarur boʻlgan rejimga oʻtkazilgandan soʻng, havo kemasi uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻylab harakatlanayotgan paytdan boshlab ekipaj tomonidan toʻxtatilishi.

4. Oʻzbekiston Respublikasi hududida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan har bir aviatsiya hodisasi yuzasidan mazkur Qoidalarga muvofiq tayinlanadigan komissiya tomonidan majburiy ravishda tekshiruv oʻtkaziladi va ushbu komissiya zudlik bilan ishga kirishadi.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatini tekshirish ushbu Qoidalarga 2-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentini tekshirish ushbu Qoidalarga 3-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.

Aviatsiya insidenti va jiddiy aviatsiya insidentlarining tekshiruvi ogʻirligi 2250 kg yuqori boʻlgan havo kemalarida (uchuvchisiz havo kemalariga ham taalluqli) oʻtkaziladi.

Maksimal massasi 2250 kilogramm va undan kam boʻlgan havo kemalari (uchuvchisiz havo kemalariga ham taalluqli) bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlari va jiddiy aviatsiya insidentlarini tekshirish aviatsiya korxonalari tomonidan parvozlar xavfsizligini boshqarish boʻyicha qoʻllanma doirasida amalga oshiriladi.

5. Aviatsiya hodisasi deb topilgan hodisani, u haqidagi maʼlumotlarni qasddan yashirish, xuddi shuningdek ushbu hodisa toʻgʻrisidagi axborotni qasddan buzib koʻrsatish, bortdagi va yerdagi obyektiv nazorat vositalarining maʼlumotlariga hamda aviatsiya hodisasi bilan bogʻliq boshqa daliliy materiallarga qasddan shikast yetkazish yoki ularni qasddan yoʻq qilib yuborishda aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

6. Aviatsiya hodisasi tekshiruvini oʻtkazishning yagona maqsadi kelajakda aviatsiya halokati va insidentlarining oldini olishdan iborat boʻlib, Fuqaro aviatsiyasi havo kemalari parvozlarining xavfsizligini taʼminlash Davlat dasturining tarkibiy qismi hisoblanadi.

Aviatsiya hodisasi tekshiruvini oʻtkazishda aybdor shaxslarni aniqlash va javobgarlikni belgilash maqsadi koʻzlanmaydi.

Kimningdir aybi yoki javobgarlik hissasini aniqlashga qaratilgan har qanday sud ishi yoki maʼmuriy ish mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshirilayotgan tekshiruvdan alohida oʻtkaziladi.

7. Aviatsiya hodisasi tekshiruvini oʻtkazish jarayoni maʼlumot toʻplash va tahlil qilish, zarur tadqiqotlar olib borish, aviatsiya hodisasining sabablarini aniqlash, hisobot va xulosa tayyorlash, tavsiyalar ishlab chiqishdan iboratdir.

Aviatsiya hodisasining tekshiruvi koʻp omillilik taomiliga asosan amalga oshirilib, bunda aviatsiya transport tizimining normal faoliyatidan ogʻishlarni aniqlash va bu ogʻishlar havo kemasi parvozining amalga oshirilishiga taʼsir etishini baholash nazarda tutiladi.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Transport vazirligi) aviatsiya hodisalari tekshiruvini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ hisoblanadi.

9. Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organga 1944-yildagi Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisida konvensiyaning (keyingi oʻrinlarda — Konvensiya) 13-ilovasiga muvofiq tekshiruv oʻtkazishda mustaqillik hamda aviatsiya halokati va insidentini tekshirish doirasida cheklanmagan vakolat beriladi.

Tekshiruv quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

a) aviatsiya halokati yoki insidenti toʻgʻrisidagi barcha tegishli maʼlumotlarni toʻplash, qayd etish va tahlil qilish;

b) aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish bilan bogʻliq baʼzi yozuvlarni himoya qilish;

s) zarur hollarda, parvozlar xavfsizligi boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish;

d) imkon boʻlsa, sabablarni va/yoki taʼsir etuvchi omillarni aniqlash;

e) yakuniy hisobot tuzish.

Aviatsiya hodisasi sodir boʻlgan joyga borish imkoni mavjud boʻlganda hodisa sodir boʻlgan joyga tashrif buyurish, havo kemasini (havo kemasi parchalarini) koʻzdan kechirish va guvohlar bilan soʻrovnoma oʻtkazish lozim. Parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish maqsadida aviatsiya hodisasi tekshiruvidan olinishi kutilayotgan saboqlarga asoslanib, tekshiruv koʻlami va uni oʻtkazish tartibi aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

Aviatsiya halokatlari va insidentlari tekshiruvlarini oʻtkazish jarayonida komissiyaga barcha ashyoviy dalillar kechiktirilmasdan taqdim etiladi va ularning toʻliq nazorati beriladi. Boshqa turdagi tekshiruv va muhokamalar tekshiruv komissiyasi ishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.

Aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish tartibi va koʻlami ushbu Qoidalar talablari bilan belgilanib, kelgusida parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish choralarini koʻrish maqsadida yuzaga kelgan hodisaning sabablarini, bunga olib keluvchi va bogʻliq boʻlgan omillarni aniqlash ishlarini nazarda tutadi.

Aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish boʻyicha yordamchi yoʻriqnomalar Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — IKAO) Aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish boʻyicha qoʻllanmasida (Doc 9756) koʻrsatilgan.

Aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish natijalari boʻyicha hisobotlar davlat tilida yoki Konvensiyaning 13-ilovasida koʻrsatilgan 6 ta tildan (rus, ingliz, arab, ispan, xitoy, fransuz) birida tuzilishi mumkin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti va idoralari tomonidan fuqaro aviatsiyasi havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini tekshirish masalalari boʻyicha qabul qilinayotgan yoʻriqnomalar va texnologik hujjatlar mazkur Qoidalarning talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

11. Tekshiruvni oʻtkazish uchun tayinlangan komissiya, aviatsiya halokatlari va insidentlarining oldini olish manfaatini koʻzlagan holda tekshiruv ishlari tugashi bilan, iloji boricha qisqa muddat ichida, imkon qadar 12 oy davomida tekshiruv natijalariga koʻra Aviatsiya halokati yoki insidenti boʻyicha oʻtkazilgan tekshiruvning yakuniy hisobotini (keyingi oʻrinlarda — Yakuniy hisobot) eʼlon qiladi.

Transport vazirligi aviatsiya halokati yoki insidentida ishtirok etgan aviatsiya xodimlarining familiyasi, ismi va otasining ismi ommaga oshkor boʻlmasligi uchun zarur choralarni koʻradi.

12. Mutaxassislarini tekshiruv komissiyasiga yuborgan tashkilotlar maʼmuriyati tekshiruv natijalariga nisbatan salbiy munosabat bildirgan hollarda fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarining rahbarlari ushbu tekshiruvda qatnashgan mutaxassislarga nisbatan hech qanday intizomiy va (yoki) boshqa jazo choralarini qoʻllamasligi lozim.

13. Aviatsiya hodisalari ular sodir boʻlgan joy, sabablari va vujudga kelgan oqibatlarining ogʻirligiga koʻra quyidagicha tasniflanadi:

a) aviatsiya halokatlari vujudga kelgan oqibatlari ogʻirligidan kelib chiqib, quyidagilarga ajratiladi:

odamlar oʻlimiga sabab boʻlgan aviatsiya halokati (falokatlar);

odamlar oʻlimiga sabab boʻlmagan aviatsiya halokati (avariyalar);

b) aviatsiya insidentlari;

v) jiddiy aviatsiya insidentlari.

Hodisada bir nechta havo kemalari qatnashganda, vujudga kelgan oqibatlari har bir havo kemasi uchun alohida tasniflanishi kerak.

Aviatsiya hodisasining tasnifi va har bir aniq holat boʻyicha tekshiruv oʻtkazish zarurati aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

14. Hodisada bir nechta havo kemalari qatnashganda, bitta hodisa sifatida tekshiriladi, vujudga kelgan oqibatlar esa har bir havo kemasiga nisbatan alohida tasniflanadi. Tekshiruv natijalariga koʻra umumiy Yakuniy hisobot va har bir havo kemasi uchun axborot hisobotlari rasmiylashtiriladi.

15. Har bir fuqaro aviatsiyasi tashkilotida Transport vazirligi bilan kelishilgan holda ushbu Qoidalarga asosan aviatsiya halokati va insidentlari sodir boʻlganda mansabdor shaxslarning harakatlari tartibi, majburiyatlari va masʼuliyatini belgilaydigan maxsus yoʻriqnoma ishlab chiqilgan boʻlishi shart.

2-bob. Aviatsiya halokatlarini tekshirish

1-§. Aviatsiya halokati toʻgʻrisida xabar berish

16. Aviatsiya halokati toʻgʻrisida xabar topgan shaxslar zudlik bilan bu haqda aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ, mahalliy hokimiyat organlari yoki fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda maʼlum qilishi kerak.

Rahbar lavozimidagi mansabdor shaxslarni tezkor xabardor qilish, avariyadan qutqarish kuch va vositalarini yuborish, tekshirish boʻyicha komissiya tashkil qilish va yigʻish uchun fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarida (aviakompaniyalarda) aviatsiya halokati toʻgʻrisidagi maʼlumotni yetkazish boʻyicha tartib tasdiqlanadi.

17. Aerodrom dispetcherlik punktlari, tashkilotlarning ishlab chiqarish-dispetcherlik xizmatlari, Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanishni boshqarishning yagona tizimi bosh va tuman markazlari, aeroportlarning ishlab chiqarish-dispetcherlik xizmati dispetcherlari, aeroportlarning operatsion boshqarish markazi, aviakompaniyaning parvozlarni boshqarish markazi fuqaro havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati toʻgʻrisida maʼlumot olgandan soʻng, dastlabki xabarlarni aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Transport prokuraturasi, havo hujumidan mudofaa qoʻshinlari va harbiy-havo kuchlari organlari manzillariga eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda yuboradi.

Xabar aviatsiya halokati sodir boʻlgan hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari va havo kemasi ekspluatantiga (egasiga) ham yuboriladi.

18. Aviatsiya halokati toʻgʻrisida dastlabki xabarni olgandan soʻng aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ zudlik bilan Vazirlar Mahkamasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Mudofaa vazirligi Parvozlar xavfsizligi boshqarmasi, Transport prokuraturasi va Aviaxodimlar kasaba uyushmasi markaziy qoʻmitasiga eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda xabar beradi.

Tekshiruv davomida noqonuniy aralashuv harakati sodir etilgani maʼlum boʻlsa yoki gumon qilinsa, bunday maʼlumot aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tomonidan zudlik bilan manfaatdor davlat(lar)ning aviatsiya xavfsizligi organlariga yetkaziladi.

19. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati toʻgʻrisida dastlabki xabar Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkilotining hodisa joyidagi vakili tomonidan Transport vazirligiga yuboriladi.

Aviatsiya halokati sodir boʻlgan davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkilotining vakolatxonasi boʻlmagan taqdirda, dastlabki xabar operativ diplomatik kanallar boʻyicha yoki ekipaj aʼzolari tomonidan havodagi harakatni boshqarish kanallari orqali yoxud Oʻzbekiston Respublikasining hodisa sodir boʻlgan davlatda akkreditatsiyadan oʻtgan rasmiy vakili tomonidan yetkazilishi mumkin.

20. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joy yoki hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkilotining rahbari dastlabki xabarni olgach, darhol Transport vazirligiga dastlabki maʼlumotni joʻnatadi, shuningdek, aviatsiya halokati sodir boʻlgan joy boʻyicha mahalliy ijro hokimiyati organi rahbariyati, Oʻzbekiston Respublikasi Transport prokuraturasi, Davlat xavfsizlik xizmati va Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligining transportga doir mahalliy va hududiy organlariga xabar beradi.

Dastlabki maʼlumot mazmuni quyidagilardan iborat boʻlishi lozim:

hodisa turi;

halokat sanasi, vaqti (mahalliy va UTC (Coordinated Universal Time)), joyi;

havo kemasining rusumi, qaysi davlatga tegishliligini va roʻyxat raqamini tanitish belgilari, zavodda berilgan raqam va havo kemasi egasining nomi;

havo kemasi egasi, ekspluatanti, ijarachisi, mavjud boʻlsa, havo kemasi loyihalovchisi va ishlab chiqaruvchisi;

hodisa sodir boʻlgan vaqtdagi ob-havo sharoiti;

havo kemasi komandirining malaka darajasi va ekipaj aʼzolarining fuqaroligi;

topshiriq xarakteri, parvozning boshlangʻich va yetib borish punktlari koʻrsatilgan holda reys raqami;

oxirgi uchib chiqish punkti va moʻljallangan qoʻnish punkti;

havo kemasining oson aniqlanadigan geografik nuqtaga (punktga), kenglik va uzunlikka nisbatan joylashuvi;

halokat sodir boʻlgan joyning fizik-geografik xususiyatlari;

dastlabki maʼlumot berilayotgan vaqt holatiga koʻra aviatsiya halokati bilan bogʻliq aniq maʼlum boʻlgan vaziyat;

havo kemasining bortidagi ekipaj aʼzolari va yoʻlovchilar, shu jumladan halok boʻlganlar va jarohat olganlar soni, shuningdek, havo kemasi bortida boʻlmagan halok boʻlgan va jarohatlanganlar soni;

yoʻlovchilarning fuqaroligi;

bortda xavfli yukning mavjudligi va xususiyati;

havo kemasining shikastlanish darajasi;

qidirish va avariyadan qutqarish ishlarini tashkil etish va oʻtkazish toʻgʻrisida maʼlumotlar;

maʼlumot taqdim etish vaqtida sodir boʻlgan aviatsiya halokati boʻyicha maʼlum boʻlgan boshqa ishonchli maʼlumotlar.

Yuqorida qayd etilgan maʼlumotlardan birortasining yoʻqligi dastlabki maʼlumot berilishini kechiktirishga sabab boʻlmasligi kerak. Dastlabki maʼlumotda halokatning holati va sabablari haqida taxminiy maʼlumotlar boʻlmasligi kerak.

21. Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ aviatsiya halokati toʻgʻrisida dastlabki maʼlumotni olganda eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda qisqa muddatda:

havo kemasi roʻyxatga olingan davlatga;

havo kemasi ekspluatanti davlatiga;

havo kemasini loyihalovchi davlatga;

havo kemasini ishlab chiqaruvchi davlatga;

havo kemasining maksimal massasi 2250 kilogrammdan ortiq boʻlsa yoxud havo kemasi turboreaktiv havo kemasi hisoblansa, IKAOga;

fuqarolari vafot etgan yoki ogʻir tan jarohati olgan har qanday davlatga xabarnoma yuboradi;

Xabarnomada, imkon qadar, Konvensiyaga 13-ilovada nazarda tutilgan va ushbu Qoidalarning 20-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlishi kerak.

Xabarnoma sodda tilda bayon etiladi va mavjud boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Toʻliq maʼlumot yoʻqligi xabarnoma yuborilishini kechiktirishga sabab boʻlmasligi kerak.

Yuborishda haddan tashqari kechikishga sabab boʻlmasa, xabarnoma uni qabul qiluvchilar tomonidan foydalaniladigan tilni hisobga olgan holda IKAO ishchi tillaridan birida tuziladi.

Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ xabarnomada batafsil koʻrsatilmagan va mazkur hodisa bilan bogʻliq maʼlum boʻlgan boshqa maʼlumotlarni imkoniyat paydo boʻlishi bilan yuboradi.

22. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyga yetib kelgan vaqtdan eʼtiboran uch kun davomida tekshiruv komissiyasi raisi tekshirish komissiyasini tayinlagan rahbarga va Transport vazirligiga imkon qadar quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim boʻlgan keyingi xabarnomani yuboradi:

halokat sanasi, vaqti (mahalliy va UTC), joyi, turi, havo kemasi rusumi, qaysi davlatga tegishliligini va roʻyxat raqamini tanitish belgilari, kimga tegishliligi, egasi (ekspluatant) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, havo kemasining (dvigatellarning) zavodda berilgan raqami, ekspluatatsiya boshlangan vaqtdan eʼtiboran havo kemasining (dvigatellarning) ishlagan vaqti, oʻtkazilgan taʼmirlar soni, oxirgi taʼmir sanasi va joyi, taʼmirdan keyin ishlagan vaqti;

aviatsiya halokati sodir boʻlgan vaqtga yaqin ob-havo sharoitlari (ob-havo sharoitlari nima bilan bogʻliqligi, yerga yaqin shamol tezligi va yoʻnalishi, bulutlarning miqdori, shakli va balandligi, koʻrish masofasi, xavfli ob-havo sharoitlari mavjudligi);

havo kemasi komandirining familiyasi, ismi, otasining ismi (tekshiruvchi, uning lavozimi), darajasi, minimumi, umumiy parvoz soatlari, shu jumladan ushbu rusumdagi havo kemasida (shuningdek, havo kemasi komandiri sifatida);

ekipaj tarkibi (lavozimlari, familiyalari, ismi, otasining ismi);

parvoz topshirigʻi xususiyati, soʻnggi uchib chiqish aeroporti (punkti) va borish belgilangan qoʻnish punkti koʻrsatilgan holda parvoz yoʻnalishi;

bortdagi yoʻlovchilar soni va fuqaroligi;

halokat oqibatlari (halok boʻlganlar soni, ularning fuqaroligi, jiddiy tan jarohati olgan shaxslar soni);

yukning xususiyati va ogʻirligi;

halokat bilan bogʻliq vaziyatning qisqacha tavsifi;

havo kemasining shikastlanish darajasi;

tekshirish davomida aniqlangan muhim faktlar;

shoshilinch profilaktika tadbirlarini oʻtkazish boʻyicha takliflar.

23. Halokatga uchrayotgan havo kemalari haqida xabar berish, qidirish va avariyadan qutqarish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Yagona aviatsiya qidirish-qutqaruv xizmati tomonidan Qidirish-qutqaruv va avariya holatida ishlarni bajarish qoidalari va mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.

2-§. Tekshiruvni tashkil qilish

24. Oʻzbekiston Respublikasi hududida fuqaro aviatsiyasi havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarining xolisona va malakali tekshiruvini tashkil qilish va taʼminlash mahalliy ijro hokimiyati organlari, prokuratura organlari, havo kemasi ishlab chiqaruvchilari, loyihalovchilari, egalari, ekspluatatsiya qiluvchilari, havo kemasi roʻyxatga olingan davlatning va Oʻzbekiston Respublikasi boshqa manfaatdor vazirliklari, idoralari, tashkilotlarining vakillari ishtiroki bilan Transport vazirligiga yuklanadi.

25. Halokat oqibatlari manfaatlariga taʼsir etgan boshqa davlatlarning tashkilotlari, jismoniy shaxslari aviatsiya halokatlari tekshiruvida ishtirok etishi mumkin.

26. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joy, uning oqibatlari, havo kemasi kimga tegishliligidan kelib chiqqan holda aviatsiya halokatlari quyidagilar tomonidan tashkil qilinadigan komissiyalar yordamida tekshiriladi:

a) Transport vazirligi tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasi hududida fuqaro va eksperimental aviatsiya havo kemalari bilan sodir boʻlgan, boshqa davlatlar, vazirliklar, idoralarning manfaatlariga taʼsir qilmagan aviatsiya halokatlari;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida davlat va fuqaro yoki davlat va eksperimental aviatsiyasi manfaatlariga daxldor boʻlgan aviatsiya halokatlari.

Har bir alohida holatda bunday aviatsiya halokatining tekshiruvini oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qaroriga koʻra Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasiga topshirilishi mumkin.

27. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarini tekshirish ishlari mazkur Qoidalar va Konvensiyaga 13-ilovada bayon etilgan tartib-taomillarga muvofiq amalga oshiriladi.

Tekshiruvni oʻtkazish vakolati havo kemasi roʻyxatga olingan davlatga yoki ekspluatant davlatga berilishi mumkin. Tekshiruv boshqa davlatga topshirilgan taqdirda, ushbu tekshiruvda ishtirok etish uchun Transport vazirligi oʻz vakilini tayinlaydi.

28. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalari bilan xorijiy davlatlar hududida sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarining tekshiruvi IKAO qoidalari va hodisa sodir boʻlgan davlatning aviatsiya halokatlarini tekshirish boʻyicha milliy qoidalariga muvofiq:

hodisa sodir boʻlgan davlat tomonidan tashkil qilinadigan komissiya;

Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi (aviatsiya halokati Fuqaro aviatsiyasi va havo hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi bitimda ishtirok etuvchi davlatlarida sodir boʻlgan boʻlsa) tomonidan tashkil qilinadigan komissiya tomonidan amalga oshiriladi.

Bunday hollarda Transport vazirligi tekshiruvda ishtirok etish uchun oʻz vakillarini yuboradi (tayinlaydi).

Vakilga yordam berish uchun maslahatchilar tayinlanishi mumkin.

Zarur hollarda, Transport vazirligi barcha mavjud axborotdan foydalanib. vaziyatni va sabablarni batafsil oʻrganish uchun oʻz komissiyasini tayinlashi mumkin.

Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joy muayyan davlat hududida joylashganligini aniqlash imkoni boʻlmasa, tekshiruvni havo kemasi roʻyxatga olingan davlat tayinlaydi va oʻtkazadi. Biroq, u tekshiruv oʻtkazishni butunlay yoki qisman, oʻzaro kelishuv asosida, boshqa davlatga topshirishi mumkin.

IKAOning Aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish boʻyicha qoʻllanmasida (Doc 9756) tekshiruvni tashkil qilish, oʻtkazish va nazorat qilish boʻyicha yoʻriqnomalar mavjud. Bundan tashqari, ushbu qoʻllanmaga qoʻshimchalarda yirik aviatsiya halokatlarini tekshirish uchun malakali yordam va uskunalarni taqdim etishi mumkin boʻlgan davlatlarning roʻyxati keltirilgan.

29. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi davlat komissiyasi maqomiga ega.

Komissiyaning umumiy faoliyati rais rahbarligida tashkil etiladi va amalga oshiriladi.

Aviatsiya halokati tekshiruvi ishtirokchilari ushbu Qoidalarga 4-ilovada belgilangan huquq va majburiyatlarga ega boʻladi.

30. Maksimal massasi 2250 kilogrammdan ortiq boʻlgan havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati tekshiruvini oʻtkazayotgan davlat havo kemasini roʻyxatga olgan, ekspluatatsiya qilayotgan, loyihalashtirgan yoki ishlab chiqarishga tegishli boʻlgan davlatdan tekshiruvda ishtirok etishni alohida soʻraganda, aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ oʻzining vakolatli vakilini tayinlaydi.

Havo kemasini loyihalashtirgan, ishlab chiqargan, roʻyxatga olgan davlat va havo kemasi ekspluatantining davlati aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish uchun vakilini tayinlash huquqiga ega.

Havo kemasi dvigateli yoki asosiy agregatlari loyihalashtiruvchisining davlati yoki ishlab chiqaruvchining davlati aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish toʻgʻrisida taklif bildirishi mumkin.

Havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat va ekspluatant davlati vakiliga yordam tariqasida ekspluatant tomonidan tavsiya etilgan bir nafar yoki bir nechta maslahatchini tayinlashi mumkin.

Havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat va ekspluatant davlati oʻz vakilini tayinlamaganda Transport vazirligi tekshiruvda ishtirok etish uchun havo kemasi ekspluatantining vakilini taklif etishi mumkin.

31. Loyihalovchining davlati va ishlab chiqaruvchining davlati oʻzlarining vakillariga yordam koʻrsatish uchun havo kemasi turining konstruksiyasi va yakuniy yigʻish ishlari uchun masʼul boʻlgan tashkilotlar tomonidan tavsiya etilgan bitta yoki bir nechta maslahatchini tayinlashi mumkin.

32. Loyihalovchining davlati va ishlab chiqaruvchining davlati oʻzlarining vakillarini tayinlamaganda Transport vazirligi tekshiruvda ishtirok etish uchun havo kemasi turining konstruksiyasi va yakuniy yigʻish ishlari uchun masʼul boʻlgan tashkilotlarni taklif etishi mumkin.

33. Murojaatga binoan maʼlumotlar, uskunalar yoki ekspertlarni taqdim etayotgan har qanday davlat tekshiruvda ishtirok etish uchun vakilini tayinlashi mumkin.

34. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyda tekshiruvni oʻtkazish uchun operativ bazani (aloqa va bort yozuv uskunalarining maʼlumotlarini tahlil qilish vositalarini, maxsus texnikani va h.k.) taqdim etayotgan yoki qidiruv-qutqaruv operatsiyalari yoxud qoldiqlarni chiqarib olish operatsiyalarida ishtirok etayotgan yoki alyans (aviakompaniyalar birlashmasi) yoki kodlardan birgalikda foydalanish boʻyicha ekspluatant bilan hamkorlik qiladigan har qanday davlatga ushbu tekshiruvda ishtirok etish uchun oʻz vakilini tayinlash taklif etilishi mumkin.

35. Vakil tayinlagan davlat tekshiruv oʻtkazishda oʻz vakiliga yordam koʻrsatish uchun bitta yoki bir nechta maslahatchini tayinlashi mumkin. Maslahatchilarga vakillarning tekshiruvda samarali ishtirok etishi uchun zarur boʻlgan darajada, vakil rahbarligida tekshiruvda ishtirok etish uchun ruxsat beriladi.

36. Aviatsiya halokati yuzasidan tekshiruv oʻtkazish jarayonida halok boʻlganlar yoki jiddiy tan jarohati olganlar orasida chet el fuqarolari mavjudligi aniqlansa, bu davlat tekshiruvda ishtirok etish uchun oʻz ekspertini (ekspertlarini) tayinlash toʻgʻrisida murojaat etishi mumkin.

Tayinlangan ekspert (ekspertlar) quyidagi huquqlarga ega:

aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyga tashrif buyurish;

aviatsiya halokati, shuningdek, ekspert (ekspertlar) tayinlagan davlatning fuqarosi hisoblangan yoʻlovchilarning oʻlimi sabablari, ular olgan tan jarohati xarakteri, ogʻirligi, sabablari haqida eʼlon qilish uchun ruxsat berilgan tegishli aniq maʼlumotlarga va tekshiruv olib borilishi jarayoni haqidagi axborotga ega boʻlish;

Yakuniy hisobot nusxasini olish.

37. Har qanday davlatning vakili, maslahatchilari va ekspertlari tekshiruv olib borilayotgan vaqtda Oʻzbekiston Respublikasida doimiy boʻlishi nazarda tutilmaydi.

38. Xorijiy davlatlarning vakillari, ularning maslahatchilari va ekspertlari, odatda komissiya tarkibiga kiritilmaydilar.

Alohida hollarda, Transport vazirligi rahbariyati qaroriga koʻra loyihalovchi, ishlab chiqaruvchi va roʻyxatga oluvchi davlatning vakillari tekshiruv komissiyasi tarkibiga kiritilishi mumkin.

39. Komissiya va xorijiy davlatlarning vakillari harakatlarini muvofiqlashtirish, vakillarda tekshiruvni oʻtkazish yuzasidan paydo boʻladigan barcha masalalarni hal qilish komissiya raisiga yuklatiladi.

Xorijiy davlatlar vakillarining tekshiruvda ishtirok etishi bilan bogʻliq boʻlgan barcha masalalar ushbu davlatlarning vakillari orqali komissiya raisi tomonidan hal qilinadi.

40. Davlatlarning vakillari va ularning maslahatchilari Konvensiyaga 13-ilovaga binoan belgilanib, Transport vazirligi rahbariyati bilan kelishilgan holda va komissiya raisi nazorati ostida ularga quyidagi huquqlar berilishi mumkin:

aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyga tashrif buyurish;

havo kemasi yoki uning qismlarini koʻzdan kechirish;

guvohlar koʻrsatmalari mavjud boʻlgan maʼlumotni olish va ularga beriladigan savollar mavzularini taklif etish;

ishga taalluqli boʻlgan barcha ashyoviy dalillardan toʻliq va tezkor foydalanish huquqiga ega boʻlish;

ishga taalluqli boʻlgan barcha hujjatlardan nusxa olish;

parvoz maʼlumotlarini tahlil qilishda ishtirok etish;

tekshiruv maqsadida agregatlarni koʻzdan kechirish va tadqiqotlar oʻtkazish, texnik maslahatlar berish, sinash va modellashtirish kabi tekshiruv tadbirlarida aviatsiya halokati sodir boʻlgan joydan tashqarida ishtirok etish;

tekshiruvning olib borilishi boʻyicha yigʻilishlarda, shu jumladan, maʼlumotlarni tahlil qilish, xulosalar, sabablar, omillar va xavfsizlik boʻyicha tavsiyalarni shakllantirish bilan bogʻliq yigʻilishlarda ishtirok etish;

tekshiruvning turli jihatlari boʻyicha fikr bildirish.

41. Vakil va uning maslahatchilari oʻzlarida mavjud boʻlgan barcha tegishli maʼlumotlarni tekshiruv oʻtkazayotgan davlatga taqdim etishi shart va tekshiruv oʻtkazayotgan davlatning ruxsatisiz tekshiruv jarayoni va natijalari toʻgʻrisida maʼlumotlarni tarqatmasligi lozim.

Vakil yoki uning maslahatchilari tomonidan tekshiruv jarayoni va natijalari toʻgʻrisida maʼlumotlar tegishli ruxsatsiz tarqatilganligi aniqlanganda, ular Komissiya raisi tomonidan tekshiruvdan chetlatiladi.

Bunda, vakil yoki uning maslahatchilarini tayinlagan davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organi ham xabardor qilinadi.

42. Tekshiruvga tegishli boʻlgan maʼlumotlarni toʻplash va yozib olish vakil kelishini kutish sababli keyinga qoldirilmasligi kerak.

Transport vazirligi qarori bilan vakillarning tekshiruvda ishtirok etish darajasi kengaytirilishi mumkin.

43. Transport vazirligi ruxsati bilan vakillar parvozlar xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan tegishli choralarni koʻrish uchun oʻz davlatlariga maʼlumot berishi mumkin.

44. Havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat, ekspluatant, loyihalovchi yoki ishlab chiqaruvchining davlati tomonidan murojaat bilan chiqayotgan davlatning vakili kelib koʻzdan kechirmaguncha havo kemasiga tegmaslik toʻgʻrisidagi murojaat kelib tushsa, amaliy jihatdan bajarish mumkinligi va mazkur Qoidalarga muvofiqligiga qarab, bunday murojaatni bajarish uchun barcha zarur choralar koʻriladi.

45. Qoʻshimcha maʼlumotlar, uskunalarni olish yoki ekspertlarni jalb qilish zarur boʻlgan hollarda tekshiruvni oʻtkazayotgan organ har qanday davlatga uning tekshiruv organlari orqali bunday maʼlumotlarni, uskunalarni yoki ekspertlarni yuborish yuzasidan murojaat qiladi.

46. Murojaatga binoan qoʻshimcha maʼlumotlar, uskunalar yoki ekspertlarni taqdim etayotgan har qanday davlat aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish uchun oʻzining vakilini tayinlashi mumkin. Bunday davlatning vakili yoki ekspertlari tekshiruvda ishtirok etishi darajasi, agar u davlat havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat, ekspluatant, loyihalovchi yoki ishlab chiqaruvchining davlati hisoblanmasa, qatʼiy ularni tekshiruvga jalb qilish masalalari doirasi bilan cheklanadi. Vakillar ishtirok etishining aniq darajasi va shakllari har bir alohida holatda komissiya raisi tomonidan belgilanadi.

47. Aviatsiya halokatiga uchragan havo kemasiga egalik qiluvchi tashkilot (ekspluatant) va hodisa sodir boʻlgan joyning fuqaro aviatsiyasi tashkiloti, aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etishi va aviatsiya halokati tekshiruvini oʻtkazish komissiyasi ishini taʼminlash yuzasidan mahalliy ijro hokimiyati organlari va oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan harakatlarini muvofiqlashtirishi shart.

48. Zarur holatlarda aviatsiya halokati tekshiruv komissiyasi tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi kerakli xizmatlari, boʻlinmalari, ishlab chiqarish komplekslari, vazirlik va idoralarining tayyorgarlikdan oʻtgan malakali mutaxassislari jalb qilinadi.

49. Tekshiruv komissiyasi tarkibi rais, rais oʻrinbosari, shtab boshligʻi (kotib) va komissiya aʼzolaridan iborat boʻlishi kerak.

Komissiya ishiga jalb qilinadigan mutaxassislar kichik komissiyalar va ishchi guruhlar tarkibiga kiritilishi yoki ekspertlar sifatida ishlashi mumkin.

50. Manfaatdor idoralardan komissiya tarkibiga kiritiladigan nomzodlar haqidagi maʼlumot, tekshiruvni tashkil etuvchi idoraga u tomonidan murojaat etilganidan soʻng imkon qadar qisqa vaqt ichida taqdim etiladi.

51. Tekshiruvda ishtirok etish uchun mutaxassislarni ajratish toʻgʻrisida murojaat yuborilgan tashkilot rahbari, ushbu tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakllari va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, ularni kelishuv boʻyicha aviatsiya halokatini tekshirish doirasida ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan vaqtga kundalik vazifalaridan ozod qilib, komissiya ixtiyoriga yuboradi.

52. Komissiya, uning ishchi organlari tarkibida yoki ekspertlar sifatida ishlash uchun tekshiruv oʻtkazilishini belgilagan organ xodimlari, tegishli hududdagi ijro hokimiyati organlarining vakillari, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar manfaatdor tashkilotlar xodimlari, shu jumladan ilmiy-tadqiqot va konstruktorlik tashkilotlari, aviatsiya texnikasi loyihalovchilari, ishlab chiqaruvchilari va ekspluatatsiya qiluvchilari, aeroportlar, aviatsiya taʼmirlash tashkilotlari, aviatsiya-texnika baza va markazlari, oʻquv muassasalari, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish tashkilotlari, gidrometeorologiya va atrof muhitni monitoring qilish, tibbiyot muassasalarining mutaxassislari jalb qilinishi mumkin.

53. Tekshirish komissiyasi aʼzolari va tekshiruvda ishtirok etayotgan mutaxassislar tegishli malakaga ega boʻlishi kerak va aviatsiya halokati uchun bevosita javobgar boʻlmasligi kerak.

54. Transport vazirligi aviatsiya halokatlari tekshiruvini huquqni muhofaza qilish organlari ishtirokisiz mustaqil ravishda oʻtkazadi va oʻz harakatlarini Oʻzbekiston Respublikasining prokuratura, ichki ishlar va davlat xavfsizlik xizmati organlari vakillari bilan muvofiqlashtiradi.

55. Prokuratura, davlat xavfsizligi, ichki ishlar organlari, kasaba uyushmalari vakillari komissiya raisi bilan hamjihatlikda ish tutib, aviatsiya halokati tekshiruvi bilan bogʻliq ishlarini muvofiqlashtirib boradilar.

56. Tekshiruvni tashkil etish masalalari boʻyicha manfaatdor vazirlik va idoralar hamda ishlab chiqarish majmualari bilan oʻzaro tezkor harakatlarni:

Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida — Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi rahbarlari;

boshqa vazirlik va idoralarda — tegishli vazirlik va idoralar rahbarlarining oʻrinbosarlari;

oʻquv muassasalarida — taʼlim muassasalari rahbarlari amalga oshiradi.

57. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyda oʻtkazilayotgan tekshirish, Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksiga muvofiq, tabiiy ofatlar oqibatlarini tugatish ishlariga tenglashtirilgan alohida sharoitlarda bajariladigan ishlar qatoriga kiradi.

Mahalliy hokimiyat organlari, harbiy qismlar qoʻmondonligi, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasiga har tomonlama koʻmaklashishi shart.

58. Mahalliy ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻz oʻzini boshqarish organlari fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarini jalb etgan holda aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi aʼzolari va tekshiruvga jalb qilinadigan mutaxassislar aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyda ishlarni olib borishi uchun barcha zarur sharoitlarni yaratadi, shu jumladan tegishli kiyim-kechak, poyabzal, shaxsiy himoya vositalari, transport va aloqa vositalari, zarur jihozlar, sarflanadigan materiallar, turar joy va oziq-ovqat bilan bepul taʼminlaydilar.

59. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi ishini taʼminlash xarajatlari, shu jumladan komissiyaning topshirigʻi asosida maxsus tadqiqotlar oʻtkazish, shuningdek, tekshirish komissiyasining murojaatiga binoan mutaxassislarni xizmat safariga yuborish xarajatlari havo kemasining egasi (ekspluatant) tomonidan moliyalashtiriladi va keyinchalik ushbu mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi.

60. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi aʼzolari, shuningdek, aviatsiya halokatini tekshirish uchun jalb qilinadigan shaxslar xizmat safari guvohnomasini taqdim etganda aviatsiya halokati roʻy bergan joyga borish yoki tekshirish bilan bogʻliq ishlar yuzasidan harakatlanish chogida umumiy foydalanishdagi transportda harakatlanish uchun navbatdan tashqari chipta sotib olish huquqiga ega boʻladi.

Havo transportidan foydalanishda, aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi aʼzolari hamda aviatsiya halokatini tekshirishga jalb qilinadigan shaxslar, xizmat safari guvohnomasini taqdim etganda, Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (International Air Transport Association — IATA) 788-son tekshiruvchilarni avariya va halokatlar joyiga yetkazish toʻgʻrisidagi qaroriga (rezolyutsiya) asosan, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, aviatsiya sohasi tashkilotlarining havo kemalarida bepul parvozni amalga oshirish (xizmat doirasida bepul chipta olish) huquqidan foydalanadi.

Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi aʼzolari hamda aviatsiya halokatini tekshirishga jalb qilinadigan shaxslar aeroportlarda, xizmat safari guvohnomasini taqdim etganda, rasmiy delegatsiyalar zalida koʻrsatiladigan xizmatlardan foydalanadi.

61. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyga tezkor yetib borish uchun Transport vazirligi mutaxassislari, shuningdek, amaldagi uchish guvohnomasiga ega boʻlmagan shaxslar, Transport vazirligi rahbariyati koʻrsatmasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi mahalliy yoki xalqaro yoʻnalishlarida parvozlarni bajarayotgan havo kemalari ekipajlarining parvoz topshirigʻiga belgilangan tartibda kiritilishi mumkin. Parvoz topshirigʻiga kiritilgan mutaxassis ekipaj aʼzolari bilan bir qatorda taʼminotning barcha turlaridan, havo kemasi ekspluatanti hisobidan, foydalanadi.

62. Transport vazirligi Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasining Aviatsiya halokatlarini tekshirish komissiyasiga yoki har qanday davlatga koʻmak va yordam koʻrsatish, shu jumladan, har qanday aviatsiya halokatini tekshirish uchun mutaxassislarini yuborish toʻgʻrisida murojaat bilan chiqish huquqiga ega.

3-§. Aviatsiya halokati sodir boʻlganda mansabdor shaxslarning dastlabki harakatlari

63. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan paytdan boshlab aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyda dastlabki harakatlarni amalga oshirish uchun javobgarlik shu joy va hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbariga, u yetib kelguniga qadar esa — havo kemasining komandiriga yuklatiladi.

Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi hodisa joyiga yetib kelgan vaqtdan boshlab tekshiruv yuzasidan barcha harakatlar boʻyicha javobgarlik komissiya Raisiga yuklanadi.

64. Halokatga uchragan havo kemasi ekipaj aʼzolari, boshqa fuqarolar, shuningdek, yuridik shaxslar, mahalliy ijro hokimiyati organlari, mahalliy davlat boshqaruv organlari aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi kelguniga qadar halokatga uchragan havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, kema ichidagi va yer ustidagi obyektiv nazorat vositalari, havo kemasi bortida mavjud boʻlgan hamda aviatsiya halokatiga tashqaridan sabab boʻlgan predmetlarning saqlanishini taʼminlash uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrishi kerak.

65. Aviatsiya halokati aerodromdan tashqarida sodir boʻlganda yoki majburiy qoʻnish amalga oshirilganda, havo kemasi komandiri ekipaj aʼzolari bilan birgalikda Uchish — ekspluatatsiya qoʻllanmasida yoʻlovchilarni evakuatsiya qilish va yongʻinni oʻchirish boʻyicha nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshiradi.

Havo kemasi yonmayotganiga ishonch hosil qilgach, havo kemasi komandiri hodisa sodir boʻlgan hududga masʼul boʻlgan vakil kelguniga qadar:

zudlik bilan havo kemasida elektr taʼminotini butunlay oʻchirib qoʻyishi (bu evakuatsiya qilishga toʻsqinlik qilmasa) va yozuvchi uskunalar oʻchirilganiga ishonch hosil qilishi;

ekipaj kabinasida boshqaruv pultlari va yozuvchi uskunalarning daxlsizligini taʼminlash;

tijorat yuklarining va havo kemasida mavjud boʻlgan boshqa narsalarning daxlsizligini taʼminlashi, yoqilgʻi, moy va boshqa suyuqliklar toʻkib olinishini taqiqlashi;

eshiklar, lyuklar, kapotlarni yopishi va iloji boʻlsa muhrlab (plombalab) qoʻyishi;

havo kemasi va halokat joyi qoʻriqlanishini tashkil etishi;

eng yaqin aviatsiya organi yoki mahalliy hokimiyat organlariga sodir boʻlgan hodisa haqida iloji boricha tezroq xabar berish uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrishi shart.

Halokat joyiga fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari yoki avariyadan qutqarish ishlari rahbari kelgandan soʻng havo kemasi, uning ichidagi narsalar va hodisa joyida mavjud boʻlgan ashyoviy dalillarning saqlanishi uchun javobgarlik yetib kelgan rahbarga yuklatiladi.

Havo kemasi komandiri sogʻligʻi holatiga koʻra oʻz vazifalarini bajara olmasa, ikkinchi uchuvchi va (yoki) boshqa ekipaj aʼzolari ushbu talablarga va yuzaga kelgan vaziyatga muvofiq harakat qilishi kerak.

66. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan hudud yoki joyga tegishli boʻlgan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari hodisa haqida xabar olishi bilan, tekshirish komissiyasi yetib kelguniga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlari va mahalliy davlat boshqaruv organlari bilan hamkorlikda:

qidirish va avariyadan qutqarish ishlari belgilangan tartibda oʻtkazilishini tashkil etadi, zarur hollarda oʻzaro hamkorlik qiluvchi idoralarni jalb qiladi;

yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarini qutqarish, yonginni oʻchirish (yoki uning oldini olish), ashyoviy dalillarni saqlab qolish boʻyicha qoʻshimcha choralar koʻrish zaruratini aniqlash maqsadida halokat joyiga yetib boradi;

ichki ishlar organlari bilan, zarur hollarda esa — ushbu hududda joylashgan harbiy qismlar bilan birgalikda, havo kemasi va uning ichidagi narsalar daxlsizligini taʼminlab (jabrlanganlar xarobalar ostidan chiqarib olinishi kerak boʻlgan hollar bundan mustasno), hodisa joyi qoʻriqlanishini tashkil etadi va begona shaxslar hodisa joyiga kirishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻradi;

zarurat boʻlganda, havo kemasining asosiy qismlariga nisbatan halok boʻlganlar jasadlari (jasad qoldiqlari) joylashuvining sxemasi tuzilgan va fotosuratga olingandan keyin ularni evakuatsiya qilish haqida koʻrsatma beradi. Bunday hollarda, imkon qadar, havo kemasini qismlarga ajratish va shikastlashga yoʻl qoʻymaslik kerak;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ekipaj aʼzolari, zarur hollarda, yoʻlovchilar va halokatga aloqador aviatsiya xodimlari tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini tashkil etadi. Bunday tekshiruv darhol (tezkor) amalga oshirilishi lozim;

ekipaj aʼzolari va parvozga tayyorgarlik koʻrish va uni taʼminlash uchun masʼul boʻlgan mansabdor shaxslardan tushuntirish xatlarini oladi;

halokat joyida mavjud boʻlgan bort hujjatlarini va bort yozuv uskunalarini saqlab qolish uchun zarur choralarni koʻradi. Bort yozuv uskunalari agressiv suyuqliklarda yoki yongʻin oʻchogʻida qolgan boʻlsa, ularni darhol u yerdan olish va yozilgan axborotni saqlab qolish uchun choralar koʻrgan holda yozuv uskunasi olinganligi va uning tashqi holati haqida dalolatnoma tuzadi. Boshqa hollarda, yozuv uskunalarini olish taqiqlanadi. Bort yozuv uskunalarini olish, qoidaga koʻra, huquqni muhofaza qilish organlari vakillari bilan birgalikda amalga oshirilishi lozim;

zarur hollarda, halokat joyi hududida bort yozuv uskunalari va havo kemasi ajralib ketgan qismlarini qidirish ishlarini tashkil etadi va ular topilgan joyida saqlanishini taʼminlaydi;

aviatsiya halokati guvohlari, shuningdek, avariyadan qutqarish ishlarini amalga oshirayotgan shaxslar aniqlanishi, tekshiruv komissiyasi va huquqni muhofaza qilish organlariga taqdim etish uchun ularning roʻyxatlari tuzilishini taʼminlaydi;

parvozga aloqador boʻlgan uchish, texnik va dispetcherlik hujjatlari olib qoʻyilishini tashkil etadi va saqlanishini taʼminlaydi;

tashqi muhit taʼsirida yoʻqolishi mumkin boʻlgan belgilar (havo kemasining yuzasida muz qoplamalari, qora kuya izlari, havo kemasining uchish-qoʻnish yoʻlagi va boshqa yer yuzasidagi harakatidan qolgan tegishli izlar) hujjat koʻrinishida qayd etilishini tashkil qiladi (fotosuratlar, videoyozuvlar yoki tegishli sxemalarni tuzish orqali);

aviatsiya halokati joyining dastlabki chizmasini tuzadi;

ob-havo sharoitining navbatdan tashqari kuzatilishini tashkil qiladi, aviatsiya halokati aerodromdan tashqarida sodir boʻlgan boʻlsa, oʻsha joy yaqinidagi meteorologiya punkti va stansiyalaridan meteorologik maʼlumotlar yigʻilishini taʼminlaydi;

zarur hollarda, aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyning radiologik, kimyoviy va bakteriologik nazorati amalga oshirilishini muvofiqlashtiradi;

aviatsiya halokatiga uchragan havo kemasiga yoqilgʻi quyilgan maxsus idishlardan (yoqilgʻi quyish mashinalari) yoqilgʻi quyish ishlarini toʻxtatish va ularni muhrlash toʻgʻrisida koʻrsatma beradi;

havo kemasi bortida joylashgan maxfiy belgili maxsus uskunalar va parvoz hujjatlarining saqlanishini taʼminlaydi;

dispetcher magnitafon yozuvlari, qoʻnish radari koʻrsatkichlarining maʼlumotlari, havo kemalari harakatlanishi jadvali, radioaloqa apparatlari va radiotexnik vositalar ish vaqtini hisobga olish jurnali, barcha ekipaj aʼzolarining uchish kitobchalari, uchish yigʻmajildlari va tibbiy kitobchalari, havo kemasi dvigatellari va agregatlarining formulalari, texnik xizmat koʻrsatilgani toʻgʻrisidagi karta-naryadlar va defekt vedomostlari (nosozliklar roʻyxati), havo kemasini parvozga tayyorlashda yoki parvozdan oldin nosozlikni bartaraf etishda ishlatilgan asboblar va nazorat uskunalari, uchish-qoʻnish yoʻlagi holati, havo kemasiga quyilgan yoqilgʻi miqdori va sifatini tavsiflovchi hujjatlar, hodisa joyi, aerodrom va parvoz yoʻnalishi boʻyicha ob-havo sharoitini tavsiflovchi meteorologiya hujjatlari olib qoʻyilishi va muhrlanishini (saqlanishini) tashkil qiladi;

halokat sodir boʻlgan vaqtga yaqin boʻlgan davr ichida aviatsiya halokati sodir boʻlgan hududda parvozlarni amalga oshirayotgan boshqa havo kemalarining bort raqamlarini aniqlaydi va tekshirish jarayonida keyinchalik foydalanish uchun ushbu havo kemalarining nazorat qilish yozuv vositalaridagi parvoz maʼlumotlari saqlab qolinishi uchun choralar koʻradi;

zarur hollarda, huquqni muhofaza qilish organlari bilan kelishilgan holda, shikastlangan havo kemasi joyini oʻzgartiradi. Havo kemasi temir yoʻllar, avtomobil yoʻli, suv yoʻli yoki aerodromga tushib, transport harakati yoki parvozlarga toʻsqinlik qilgan holdagina uni tekshiruv komissiyasi kelishidan oldin koʻchirishga ruxsat etiladi. Boshqa joyga koʻchirishda havo kemasi (uning qismlari) halokat sodir boʻlgan joyda qanday holatda boʻlgan boʻlsa, xuddi shunday saqlanishi uchun choralar koʻriladi. Bunday hollarda, boshqa joyga koʻchirishdan oldin havo kemasi yoki uning qismlari holati va joylashuvi yerdan, zarur boʻlsa, havodan turib, bir necha pozitsiyalarda yoʻnalishli va batafsil suratga yoki videoga olinadi, halokat joyini tekshirish dalolatnomasi tuziladi va unda havo kemasi yoki uning qismlari joylashuvi va umumiy ahvoli, yer (yer usti toʻsiqlari) bilan toʻqnashish burchagi aks ettiriladi, ekipaj kabinasida asboblarning koʻrsatmalari, tugmachalari, nazorat tutqichlarining holati suratga olinadi yoki videotasvirga tushiriladi, kabinani tekshirish dalolatnomasi tuziladi;

zarur hollarda, havo kemasi ekipajini, havo kemasini parvozga tayyorlashda, parvozni taʼminlashda va havodagi harakatni boshqarishda bevosita ishtirok etgan yerdagi xizmatlar xodimlarini oʻz vazifalarini bajarishdan chetlatish choralarini koʻradi. Koʻrsatilgan shaxslarga komissiya raisi bilan kelishilgan holda tegishli rahbarning qarori bilan oʻz vazifalarini bajarishga ruxsat etiladi;

aviatsiya halokatidan oldin havo kemasi parvozini bajarish va taʼminlash haqidagi maʼlumotlar va tegishli hujjatlarning saqlanishini taʼminlash maqsadida havo kemasi uchib chiqqan soʻnggi aerodrom xizmatlariga, uning parvozi yoʻnalishi boʻylab havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organlari va havo kemasining egasiga (ekspluatanti) aviatsiya halokati toʻgʻrisida xabar beradi;

mahalliy ijro hokimiyati organlari bilan hamkorlikda jabrlanganlar va ularning qarindoshlariga koʻmaklashish va yordam koʻrsatish guruhini hamda aviatsiya halokatini tekshirish komissiya ishini taʼminlash guruhini tuzadi.

67. Aviatsiya halokati sodir boʻlganda mansabdor shaxslarning dastlabki harakatlari natijasida olingan barcha materiallar aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasiga topshirilishi kerak.

68. Komissiya kelguniga qadar yerdagi va bortdagi magnitofonlar yozuvlarini ochish va tinglash, shuningdek, bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini yechish va tahlil qilish taqiqlanadi va mazkur ishlar faqat komissiya raisi yoki uning oʻrinbosari qarori bilan ularning ixtiyoriga oʻtkazilgandan soʻng darhol amalga oshirilishi mumkin.

69. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini oʻqish uchun tegishli vositalarga ega boʻlmasa, ishlab chiqaruvchi (yoki loyihalovchi) hisoblanmagan davlat tomonidan taqdim etilgan tegishli parvoz maʼlumotlarini tahlil qiluvchi texnik markazdan quyidagi jihatlarni hisobga olgan holda foydalaniladi:

parvoz maʼlumotlarini oʻqish imkoniyati;

parvoz maʼlumotlarini oʻz vaqtida oʻqish;

parvoz maʼlumotlarini oʻqish uskunalarining joylashishi.

Barcha holatlarda havo kemasining parvoz maʼlumotlarini oʻqish va tahlil qilish uchun ekspluatant, loyihalovchi, ishlab chiqaruvchi davlatlarning vakillari jalb qilinishi mumkin.

70. Halokatga uchragan havo kemasini loyihalovchi, ishlab chiqaruvchi va unga egalik qiluvchi (ekspluatant) tashkilotlar, shuningdek, uning taʼmirlash ishlarini bajargan, havodagi harakatiga xizmat koʻrsatgan, texnik va aerodrom xizmatlarini amalga oshirgan tashkilotlar rahbarlari aviatsiya halokati toʻgʻrisida maʼlumot olishi bilan ushbu havo kemasiga tegishli boʻlgan loyihalash, sinash, ishlab chiqarish, taʼmirlash va foydalanish (ekspluatatsiya qilish), parvozini taʼminlash bilan bogʻliq tegishli hujjatlarning saqlanishini taʼminlash boʻyicha choralar koʻrishi shart.

4-§. Tekshirish komissiyasi ishini tashkil etish tartibi

71. Komissiya raisi tekshiruvning barcha bosqichlarini tashkil etadi, amalga oshiradi va nazorat qiladi, tekshiruvga aloqador barcha ishtirokchilarning harakatlarini muvofiqlashtiradi.

72. Aviatsiya halokati joyiga yetib kelgach, tekshirish komissiyasi raisi mahalliy ijro hokimiyati organi yoki mahalliy davlat boshqaruvi organining rahbarini bu haqda xabardor qiladi, tashkiliy majlis oʻtkazib, unda komissiya tayinlanganligi toʻgʻrisidagi buyruqni eʼlon qiladi, halokat sodir boʻlgan joyda dastlabki harakatlarni amalga oshirgan mansabdor shaxslarning halokat tafsilotlari va bajarilgan ishlar toʻgʻrisida hisobotini tinglaydi, kichik komissiyalar tuzadi, ularning raislarini tayinlaydi, tekshiruvning dastlabki bosqichidagi ishlarning asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi va zarur tezkor koʻrsatmalar beradi.

Komissiya raisining aviatsiya halokatini tekshirish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha koʻrsatmalari aviatsiya halokatini tekshirish va komissiya ishini taʼminlash bilan bogʻliq boʻlgan barcha mansabdor shaxslar tomonidan bajarilishi shart.

73. Odatda, aviatsiya halokatlarini tekshirish komissiyasida ishlarning asosiy yoʻnalishlari (uchish, muhandislik-texnik, maʼmuriy) boʻyicha kichik komissiyalar va shtab tashkil qilinadi. Zarur boʻlganda, komissiya raisi qaroriga binoan boshqa kichik komissiyalar ham tuzilishi mumkin. Kichik komissiyalarda ishchi guruhlar tashkil etiladi.

Halokat joyi sxemasini (krokini) tuzish boʻyicha guruh va suhbat oʻtkazish guruhi raisning qaroriga binoan uchish yoki muhandislik-texnik kichik komissiyasi tarkibiga kiritiladi yoxud komissiya raisi yoki uning oʻrinbosari rahbarligida mustaqil ravishda ishlaydi hamda ushbu Qoidalarga 5 va 6-ilovalarda nazarda tutilgan funksiyalarni bajaradi.

Qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi bevosita komissiya raisiga boʻysunadi hamda ushbu Qoidalarga 7-ilovada belgilangan vazifalarni bajaradi. Insonlar oʻlimi bilan bogʻlik boʻlmagan hollarda, bu guruh maʼmuriy kichik komissiya tarkibiga kiritilishi mumkin.

Komissiyada hisoblash va tahlil qilish guruhi tuziladi, u kichik komissiyalar tarkibiga kirmaydi va bevosita komissiya raisiga boʻysunadi. Hisoblash va tahlil qilish guruhi ushbu Qoidalarga 8-ilovada koʻrsatilgan vazifalarni bajaradi.

74. Tekshiruvga jalb qilingan mutaxassislar ularning ixtisosligiga qarab, kichik komissiyalar yoki ishchi guruhlar tarkibiga kiritiladi yoki alohida masalalar boʻyicha ekspertlar sifatida faoliyat yuritadi.

75. Kichik komissiyalarning tarkibi, ularning ish rejalari, shuningdek, ishchi guruhlarning tarkibi komissiya Raisi tomonidan tasdiqlanadi.

76. Tekshirish komissiyasining ishi rejaga muvofiq amalga oshiriladi, rejaning loyihasi komissiya raisi tomonidan tasdiqlangunga qadar komissiya majlisida koʻrib chiqiladi va muhokama qilinadi. Rejada komissiya faoliyatining asosiy yoʻnalishlari, ishlar va tadqiqotlarni bajarish ketma-ketligi, shuningdek, ishlarni bajarish va yakuniga yetkazish muddatlari uchun masʼul boʻlgan shaxslar nazarda tutilishi kerak.

Komissiyaning ish rejasi kichik komissiyalar va ishchi guruhlarning operativ (tezkor) rejalarida batafsil bayon etilgan boʻlib, ular bir va bir necha kungacha boʻlgan muddatga tuziladi va kichik komissiya raisi tomonidan tasdiqlanadi.

77. Komissiya ish rejasi tasdiqlangunga qadar halokat joyida biron-bir ishni bajarish taqiqlanadi, tashqi koʻrikni oʻtkazish, yoʻqolib ketishi mumkin boʻlgan izlarni (havo kemasining yuzasida muz qoplamalari, qora kuya izlari va boshqalar, havo kemasining yer yuzasidagi harakatidan qolgan oʻziga xos izlar) tasvirga tushirish, jarohatlanganlar va halok boʻlganlarni evakuatsiya qilish hamda bort yozuv uskunalarini yechib olish ishlari bundan mustasno.

78. Komissiya va kichik komissiyalarning ish rejalari olingan maʼlumotlarga qarab, tekshiruv jarayonida oʻzgartiriladi va toʻldiriladi.

79. Komissiya ish joyida aviatsiya texnikasi obyektlarining tadqiqotlari (ularning ishlash layoqatini tekshirish) va eksperimentlari oldindan tuzilgan, tekshiruvda ishtirok etayotgan tomonlar vakillari imzolagan, komissiya raisi tasdiqlagan rejalar (dasturlar) boʻyicha oʻtkaziladi va tekshiruv materiallariga ilova qilinadi.

Halok boʻlgan uchuvchi ekipaj aʼzolari, bortkuzatuvchilar va yoʻlovchilarning sud-tibbiy ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.

80. Prokuratura organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston aviatsiya xodimlari kasaba uyushmasi, ekspluatant vakillari, Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi, konstruktorlik byurosi va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati vakillari tekshiruv komissiyasi majlislarida qatnashish huquqiga egadir.

Komissiya aʼzolari, komissiya raisi bilan kelishgan holda, tekshiruvda ishtirok etayotgan boshqa mutaxassislarni komissiya majlislariga taklif qilish huquqiga ega.

81. Asosiy uslubiy va tashkiliy masalalar boʻyicha qarorlar komissiya tomonidan qabul qilinadi, bunda komissiya raisi yakuniy qaror qabul qilish huquqiga ega. Qarordan norozi boʻlgan komissiya aʼzosi oʻz fikrini har qanday maqbul shaklda bayon etishga haqli.

82. Komissiya va kichik komissiyalarning majlislari ularda muhokama qilingan masalalar, qabul qilingan qarorlar va raisning koʻrsatmalari batafsil aks ettirilgan bayonnomalar bilan rasmiylashtiriladi. Muhokama qilingan masalalar yuzasidan kelishmovchiliklar yuzaga kelsa, bayonnomada tomonlarning fikrlari majburiy ravishda aks ettirilishi lozim. Bayonnoma komissiya (kichik komissiya) raisi va shtab boshligʻi tomonidan imzolanadi.

Zarur hollarda komissiya yigʻilishi magnitofonga yozib olinadi, bu haqda bayonnomada qayd etiladi.

83. Tekshirish jarayonida aviatsiya halokatining kelib chiqishiga sabab boʻluvchi kamchiliklar aniqlanganda, komissiya parvoz va texnik ekspluatatsiya qilish, parvozlarni boshqarish va taʼminlash, havo kemasi ekspluatanti boʻlinmalarida xodimlarni tayyorlash qoidalari bajarilishi yuzasidan tekshirish oʻtkazishni tashkil etishi, havo kemasi shu davlatda ishlab chiqarilgan (taʼmirlangan) boʻlsa, fuqaro aviatsiyasining tegishli tashkilotlarida shunga oʻxshash tekshiruvlar oʻtkazilishini tavsiya qilishi shart.

84. Aviatsiya halokati tekshiruvining har qanday bosqichida yoki tekshiruvning natijalari asosida Transport vazirligi parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish uchun zudlik bilan qabul qilinishi zarur boʻlgan tegishli profilaktika chora-tadbirlarini fuqaro aviatsiyasi tashkilotlariga tavsiya qilishi mumkin.

Havo kemasi loyihalovchisi, ishlab chiqaruvchisi, egasi va boshqa davlatda joylashgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotlariga hamda havo kemasi roʻyxatga olingan davlatga tegishli ogohlantiruvchi choralar aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organ orqali yuboriladi.

85. Maqsadga muvofiq boʻlsa, Transport vazirligi oʻtkazilgan tekshiruvlar asosida ishlab chiqilgan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha har qanday tavsiyalarni, boshqa tegishli davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organlariga, IKAO hujjatlariga taalluqli boʻlsa, IKAOga sanasi koʻrsatilgan kuzatuv xati bilan yuboradi.

Yakuniy hisobotlar IKAOga yuborilayotgan xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha tavsiyalarni oʻz ichiga olgan taqdirda, ular IKAO hujjatlari bilan bogʻliq boʻlgani uchun, taklif etilayotgan aniq harakatlar bayon etilgan xat ushbu hisobotlarga ilova qilinadi.

86. Transport vazirligi boshqa davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organidan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar olgan taqdirda, yoʻllanma xati roʻyxatdan oʻtkazilgan sanadan boshlab 90 kun ichida ushbu vakolatli organga profilaktika boʻyicha qabul qilingan yoki koʻrib chiqilayotgan chora-tadbirlar yoki biror chora qabul qilinmagani sabablari toʻgʻrisida xabar beradi.

87. Komissiya, kichik komissiyalar va ishchi guruhlar aʼzolarining bir vaqtning oʻzida jinoyat-protsessual ahamiyatga ega boʻlgan, yaʼni daliliy materiallarni yigʻishga qaratilgan harakatlari (bort va yer usti yozuv uskunalari hamda ularning tashuvchilarini yechib olish, oʻqish joyiga yetkazib berish va saqlash uchun topshirish, shaxsni tanish, soʻrov oʻtkazish, tekshirish va boshqalar), shuningdek, halok boʻlganlarni dafn etish yoki krematsiya qilish dastlabki tergovni amalga oshiruvchi huquqni muhofaza qilish organining ruxsati bilan oʻtkazilishi kerak.

88. Tekshiruvda ishtirok etayotgan shaxslar mehnat muhofazasi boʻyicha instruktajdan oʻtgandan soʻng rais ruxsati bilan komissiya shtabi boshligʻi tomonidan beriladigan maxsus ruxsatnomalar orqali halokat joyiga kiritiladi.

89. Havo kemasi, undagi barcha narsalar yoki uning biron-bir qismi, havo kemasi roʻyxatdan oʻtkazilgan davlat va ekspluatant davlati qonunchiligida belgilangan tegishli vakolatga ega boʻlgan har qanday shaxs yoki shaxslarga tekshiruvda kerakmas boʻlgandan soʻng, qoʻriqlashdan ozod qilinadi.

90. Obyektiv nazorat vositalari, ularni sozlash jadvallari, parvozga oid va texnik hujjatlar tekshiruv olib borilayotgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotida saqlanadi.

91. Havo kemasining barcha elementlari va texnik hujjatlari, huquqni muhofaza qilish organlaridan ularni yoʻq qilish uchun yozma ruxsatnoma olingunga qadar saqlanadi. Yoʻq qilish ishlari havo kemasi egasi tomonidan saqlash joyida maxsus komissiya ishtirokida dalolatnoma rasmiylashtirilgan holda amalga oshiriladi.

92. Fan va texnikaning maxsus sohalari boʻyicha bilimlarni talab qiladigan aniq masalalarni hal etish uchun, kichik komissiyalar va ishchi guruhlar tarkibidagi mutaxassislardan tashqari tekshiruvga ekspertlar jalb etilishi mumkin.

93. Halokat joyiga yetib kelgach, ekspert komissiyaning ish rejasiga muvofiq, komissiya yoki kichik komissiya raisidan hal etilishi lozim boʻlgan masalalar roʻyxati koʻrsatilgan yozma topshiriq oladi. Ekspert oʻz ishini mustaqil ravishda (yoki ekspertlar guruhi tarkibida) olib boradi va komissiya (kichik komissiya) raisi bilan muvofiqlashtiradi.

Ish natijalari ekspertning (ekspertlarning) xulosasi shaklida tuziladi va komissiya (kichik komissiya) yigʻilishida muhokama qilinadi. Muhokama davomida ekspertga qoʻshimcha savollar berilishi mumkin boʻlib, ularning javoblari ekspert xulosasiga qoʻshimcha shaklda rasmiylashtiriladi.

Ekspert xulosasi komissiya (kichik komissiya) tomonidan koʻrib chiqiladi va tekshiruv materiallariga ilova qilinadi.

94. Kichik komissiyalar va ishchi guruhlar tomonidan ushbu Qoidalarga 9 , 10 , 11-ilovalarda nazarda tutilgan ishlar amalga oshiriladi, ishlarning natijalari hisobotlar bilan rasmiylashtiriladi hamda ular komissiya (kichik komissiya) yigʻilishlarida muhokama qilinadi.

Kichik komissiyalar va ishchi guruhlarning ish tartibi hamda ular tomonidan mazkur Qoidalarga 5 — 11-ilovalarda belgilangan materiallar tayyorlanadi.

Komissiya (kichik komissiya) aʼzolari bajarilgan ishning yetarliligiga va olingan natijadagi aniq maʼlumotlarga rozi boʻlsalar, hisobot qabul qilinadi va tekshiruv materiallariga ilova etiladi. Aks holda, qayta koʻrib chiqish uchun kichik komissiyaga (ishchi guruhga) qaytariladi.

95. Yakuniy hisobot, kichik komissiyalar, ishchi guruhlar materiallari, tadqiqot va ekspertizalar natijalari, shuningdek, komissiyaga taqdim etilgan boshqa maʼlumotlarni hisobga olgan holda ushbu Qoidalarga 12-ilovada belgilangan namunada tuziladi.

Yakuniy hisobot loyihasi komissiya tomonidan tekshiruvda ishtirok etgan barcha davlatlarga hujjat loyihasi yuzasidan oʻz fikr va mulohazalarini bildirishni taklif etgan holda yuboriladi. Loyiha yuborilgandan soʻng 60 kun davomida olingan barcha fikr va mulohazalar aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi.

Hisobot matniga kiritilishi maqsadga muvofiq boʻlmagan fikr va mulohazalar hisobotning yakuniy loyihasiga ilova qilinadi.

96. Yakuniy hisobotga materiallar yoki qoʻshimchalar, aviatsiya halokati yoki insidenti tahliliga tegishli boʻlgan holdagina unga kiritiladi. Bunday tahlil bilan bogʻliq boʻlmagan yozuvlarning qismlari ommaga oshkor qilinmaydi.

97. Aviatsiya halokati tekshiruvining natijalari boʻyicha Yakuniy hisobot loyihasi, komissiya aʼzolari muhokamasi uchun komissiya raisi tomonidan taqdim etiladi. Hisobot mazmuni boʻyicha ixtiloflar boʻlsa, hisobot komissiya raisi taklif etgan tahrirda tayyorlanadi. Hisobotning mazmuniga rozi boʻlmagan komissiya aʼzosi muxolif fikrni yozma ravishda bildirishi shart.

98. Muxolif fikr bildirilganda norozilikning aniq sabablari va ularning asoslanishi, shuningdek, taklif etilayotgan tahrir matni koʻrsatiladi. Komissiya aʼzolari tomonidan muxolif fikr majburiy ravishda bayonnoma rasmiylashtirilgan holda koʻrib chiqiladi.

Bayonnomada muxolif fikr yuzasidan komissiya (kichik komissiya) aʼzolaridan har birining fikri koʻrsatiladi. Har qanday holatda, muxolif fikr kichik komissiya (ishchi guruh) hisobotiga ilova qilinadi.

Ixtiloflarni hal qilishning imkoniyati boʻlmasa, Yakuniy hisobot muxolif fikr va qoʻshma bayonnoma bilan Transport vazirligi yoki komissiyaning Yakuniy hisobotini tasdiqlaydigan vakolatli shaxs tomonidan koʻrib chiqiladi.

99. Yakuniy hisobot komissiya raisi va barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Koʻrib chiqish natijasida hisobotda muxolif fikr inobatga olinmagan boʻlsa, uni taqdim etgan komissiya aʼzosi hisobotni “muxolif fikr bilan” degan yozuv bilan imzolaydi.

Kichik komissiyalar va ishchi guruhlarning hisobotlarini tuzish va imzolashda shunday tartibga rioya qilinishi lozim.

Har qanday holda, komissiya, kichik komissiya yoki ishchi guruhning hisobotiga muxolif fikri ilova qilinadi.

100. Komissiya raisi va komissiya shtabi boshligʻi tekshiruv boʻyicha Yakuniy hisobot bilan bir vaqtda tekshiruv materiallariga ilova qilingan hujjatlar roʻyxatini imzolaydi.

101. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi raisi aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasini tayinlagan vakolatli organ rahbariga Yakuniy hisobotni tasdiqlash uchun taqdim etadi.

Komissiyaning Yakuniy hisobotini tasdiqlash sanasi sifatida tekshiruv yakuniga yetkazilgan sana hisoblanadi.

102. Aviatsiya halokati maksimal massasi 2250 kgdan ortiq boʻlgan havo kemasi bilan sodir boʻlgan boʻlsa, komissiya tomonidan tekshiruv materiallari asosida axborot hisoboti tuziladi va IKAOga yuboriladi.

Axborot hisobotini toʻldirish tartibi va qoidalari aviatsiya halokatlari haqidagi axborotlarni kodlash boʻyicha amaldagi hujjatlar bilan belgilanadi.

103. Xorij havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati tekshiruvi natijalari boʻyicha yakuniy hujjat Yakuniy hisobot boʻlib, uning loyihasi komissiya tomonidan tayyorlanadi va uning barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Yakuniy hisobot loyihasi komissiya tomonidan tekshiruvda ishtirok etgan barcha davlatlarga hujjat loyihasi yuzasidan oʻz fikr va mulohazalarini bildirishni taklif etgan holda yuboriladi. Loyiha yuborilgandan soʻng 60 kun davomida olingan barcha fikr va mulohazalar aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi.

Hisobot matniga kiritilishi maqsadga muvofiq emas deb eʼtirof etilgan fikr va mulohazalar hisobotning yakuniy loyihasiga ilova qilinadi.

104. Aviatsiya halokatini tekshirish materiallari (kichik komissiyalar, ishchi guruhlar hisobotlari va ularga ilova qilingan materiallarni oʻz ichiga olgan Yakuniy hisobot) Yakuniy hisobot tasdiqlangan kundan boshlab besh kun ichida quyidagilarga yuboriladi:

dastlabki tergovni oʻtkazayotgan huquqni muhofaza qilish organiga;

Transport vazirligiga;

havo kemasi ekspluatantiga (egasiga);

Oʻzgidrometga, aviatsiya halokati ob-havo sharoitlari yoki qoniqarsiz meteotaʼminot bilan bogʻliq boʻlgan boʻlsa;

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligiga (aviatsiya halokatini tekshirish qoʻshma komissiya tomonidan amalga oshirilganda).

105. Yakuniy hisobot ilovalarsiz (Yakuniy hisobotga ilova qilinadigan materiallarsiz) quyidagilarga yuboriladi:

roʻyxatga olgan davlatga;

ekspluatatsiya qiluvchi davlatga;

loyihalashtirgan davlatga;

ishlab chiqargan davlatga;

IKAOga (aviatsiya halokati maksimal massasi 5700 kilogrammdan ortiq boʻlgan havo kemasi bilan sodir boʻlgan boʻlsa);

fuqarolari vafot etgan yoki ogʻir tan jarohati olgan har qanday davlatga;

tegishli maʼlumotlar, tekshiruv uchun zarur boʻlgan asosiy uskunalar, shu jumladan, bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini oʻqish uchun tegishli vositalar yoki ekspertlarni taqdim etgan har qanday davlatga;

aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etgan har qanday davlatga.

106. Tasdiqlangan tekshiruv materiallarini yuborish (ommaga eʼlon qilish) bevosita Transport vazirligi yoki uning nomidan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi.

Yakuniy hisobotni 12 oy ichida eʼlon qilish imkoni boʻlmasa, Transport vazirligi tekshiruv davomida yuzaga kelgan parvozlar xavfsizligi bilan bogʻliq har qanday masalalar toʻgʻrisidagi maʼlumotni, tekshiruv jarayoni qanday ketayotganligi batafsil bayon qilingan oraliq axborotni aviatsiya halokatining har yilligiga eʼlon qiladi.

107. Tekshiruvda ishtirok etayotgan shaxslar mazkur Qoidalarga muvofiq ularga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi, ular tomonidan bajarilgan ishning toʻliqligi va sifati, xulosalarning asoslanganligi va xolisligi hamda materiallar sifatli rasmiylashtirilganligi uchun javobgardirlar.

108. Komissiya ishini taʼminlash uchun tekshiruv oʻtkazilayotgan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari buyruq bilan quyidagi vazifalar yuklanadigan moddiy-texnik jihatdan taʼminlovchi guruhni tayinlaydi:

komissiya va tekshiruvga jalb etilgan mutaxassislarni moddiy-texnik, maishiy va tibbiy jihatdan taʼminlashni tashkil etish;

halokat joyini va ashyoviy dalillarni qoʻriqlashni taʼminlash;

komissiya ishini taʼminlash boʻyicha barcha masalalar yuzasidan mahalliy ijro hokimiyati organlari va tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

yuk qabul qiluvchi va joʻnatuvchi bilan oʻzaro ishlash;

aviatsiya halokati joyida yuk koʻtarish (kran, takelaj) ishlari, aviatsiya texnikasidagi ishlarni tashkil etish va tekshirish maqsadida havo kemasi yoki uning tarkibiy qismlarini halokat joyidan evakuatsiya qilish, shuningdek, komissiya topshirigʻi boʻyicha tadqiqotni amalga oshirish uchun tegishli ijro etuvchi tashkilotlarga avariya texnikasi (tarkibiy qismlar) yuborilishini tashkil etish;

komissiya ishini taʼminlash va tekshiruv bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash masalalari boʻyicha havo kemasiga egalik qiluvchi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

komissiya koʻrsatmasiga koʻra tekshiruv materiallaridan nusxa koʻchirib koʻpaytirish va tarqatish;

aviatsiya halokatini tekshirish yuzasidan boshqa ishlarni amalga oshirish.

5-§. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlari tekshiruvida Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya mutaxassislarining ishtirok etishi

109. Oʻzbekiston Respublikasida loyihalashtirilgan, ishlab chiqarilgan, roʻyxatdan oʻtkazilgan yoki ekspluatatsiya qilinayotgan fuqaro havo kemalari bilan Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarini tekshirishda, bunday halokatlarni tekshiruv hodisa sodir boʻlgan joyning davlat organlari tomonidan amalga oshirilganda, Transport vazirligi aviatsiya halokati haqida xabarnoma olganligini tasdiqlaydi va Konvensiyaga 13-ilovaga muvofiq aviatsiya halokatini tekshirish uchun vakil tayinlaydi. Vakilga yordam berish uchun maslahatchilar tayinlanadi.

110. Aviatsiya halokatini tekshirishda ishtirOk etish uchun mutaxassislar guruhining shaxsiy tarkibi tasdiqlanganidan soʻng hodisa sodir boʻlgan davlatga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali Oʻzbekistonning ushbu davlatdagi elchixonasiga tegishli xabarnoma yuboriladi.

Aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish uchun tayinlangan mutaxassislarning chiqib ketishini rasmiylashtirish mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlari va aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish uchun mutaxassislarni ajratgan tashkilotlarning tegishli boʻlinmalari tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

111. Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan xorijiy davlat hududida sodir boʻlgan aviatsiya halokatini tekshirishda ishtirok etuvchi vakil va maslahatchilarning huquqlari Konvensiyaga 13-ilovada belgilangan boʻlib, ushbu Qoidalarning 40-bandida koʻzda tutilgan.

Tekshiruv davomida yuzaga keladigan barcha masalalar tekshiruvni oʻtkazayotgan davlatning tekshiruv boʻyicha vakolatli shaxsi (komissiya raisi) orqali vakil tomonidan hal etiladi.

112. Hodisa sodir boʻlgan hudud davlatidagi Oʻzbekiston Respublikasi diplomatik vakolatxonalari, konsullik muassasalari va fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarining vakolatxonalari, shuningdek, havo kemasi egasi (ekspluatant) vakillari tekshiruvda ishtirok etayotgan mutaxassislar guruhini transport, aloqa vositalari, ishlash va dam olish xonalari, oziq-ovqat va boshqalar bilan taʼminlash boʻyicha barcha mumkin boʻlgan yordamni koʻrsatishi shart.

113. Aviatsiya halokati tekshiruvida ishtirok etish natijalariga koʻra vakil mutaxassislar guruhi bilan maʼlumotnoma tayyorlaydi va u Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi rahbariga taqdim etiladi.

Ushbu guruh mutaxassislari aviatsiya halokatini tekshirgan davlat organi taqdim etgan Yakuniy hisobot loyihasini koʻrib chiqadi va ushbu hisobotga sharh va takliflar tayyorlaydi.

114. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarini tekshirish Transport vazirligiga topshirilganda, bunday tekshiruv ushbu Qoidalar talablariga muvofiq, Konvensiyaga 13-ilovaga standartlar va tavsiyalarga amal qilgan holda oʻtkaziladi.

115. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati yoki jiddiy aviatsiya insidenti joyi qaysi davlat hududiga tegishliligini aniqlash imkoni boʻlmasa, Konvensiyaga 13-ilovaga va mazkur Qoidalarga muvofiq tekshiruvni aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tayinlaydi va oʻtkazadi.

Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ oʻzaro kelishuv asosida tekshiruv vakolatini toʻliq yoki qisman boshqa davlatga yoki mintaqaviy davlatlararo aviatsiya halokati va insidentlarini tekshiruvchi tashkilotga topshirishi mumkin.

116. Aviatsiya halokati yoki insidenti tekshiruvini oʻtkazayotgan davlat murojaatiga koʻra aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ ushbu davlatga oʻzida mavjud boʻlgan tekshiruvga tegishli barcha maʼlumotlarni, shu jumladan, faoliyati havo kemasining ekspluatatsiyasiga bevosita yoki bilvosita taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan tashkilotlar haqida maʼlumotni taqdim etadi.

Aviatsiya halokatiga yoki jiddiy aviatsiya insidentiga uchragan havo kemasi hodisa sodir boʻlgan davlatdan boshqa davlatga qoʻnganda, aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ aviatsiya halokati tekshiruvini olib borayotgan davlat murojaatiga koʻra bort yozuv uskunalari maʼlumotlarini va zarur boʻlsa, tegishli bort yozuv uskunalarini taqdim etadi.

Aviatsiya halokati yoki insidenti sodir boʻlgunga qadar havo kemasida Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarining vositalari yoki xizmatlaridan foydalanilganda yoki foydalanilishi mumkin boʻlganda va Transport vazirligi tekshiruvga tegishli boʻlgan shunday maʼlumotga ega boʻlsa, u ushbu maʼlumotni tekshiruv oʻtkazayotgan davlatga taqdim etishi mumkin.

117. Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida xorijiy davlat yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatini tekshirish jarayonida halok boʻlganlar yoki jiddiy tan jarohati olganlar orasida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari borligi aniqlansa, aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tekshiruvda ishtirok etish uchun tegishli ekspertni (ekspertlarni) tayinlashi mumkin.

6-§. Aviatsiya halokati bilan bogʻliq axborotni ommaga taqdim etish

118. Tekshiruv jarayonida Yakuniy hisobot tasdiqlangunga qadar aviatsiya halokati haqidagi axborot aniq maʼlumotlar bilan chegaralanadi.

Boshqa davlatdan koʻrib chiqish uchun yuborilgan yoki nashr uchun tayyorlanayotgan Yakuniy hisobot loyihasi ommaga eʼlon qilinmaydi.

Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ tekshiruvni amalga oshirayotgan davlatning rasmiy roziligisiz aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish jarayonida olingan hisobot loyihasini yoki uning har qanday qismini yoki boshqa hujjatlarni tarqatmaydi, nashr etmaydi yoki ulardan foydalanishga ruxsat bermaydi (tekshiruvni amalga oshirayotgan davlat tomonidan avval eʼlon qilingan yoki ommaga nashr qilingan hisobotlar yoki hujjatlar bundan mustasno).

119. Aviatsiya hodisasi tekshiruvini oʻtkazayotgan vakolatli organ aviatsiya halokati yoki insidentlarini tekshirish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun quyidagi maʼlumotlarni taqdim etmasligi lozim:

a) bort tovush yozuvchi uskunalarning yozuvlari va bortdagi vizual vaziyatni yozish moslamalarining yozuvlari va har qanday bunday yozuvlarning tahlili;

b) aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organning nazorati yoki himoyasi ostidagi yozuvlar, masalan:

1) tekshirish jarayonida barcha shaxslardan tekshiruvni oʻtkazayotgan vakolatli organ tomonidan olingan koʻrsatmalar;

2) havo kemasi ekspluatatsiyasiga aloqasi boʻlgan shaxslar oʻrtasidagi har qanday yozishmalar;

3) aviatsiya halokati yoki insidentida ishtirok etgan shaxslarga doir tibbiy yoki maxfiy maʼlumotlar;

4) havodagi harakatni boshqarish organlarining yozuvlari va sharhlari;

5) aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ hamda vakolatli vakillar tomonidan aviatsiya halokati va insidentiga oid maʼlumotlarni, shu jumladan, parvoz maʼlumotlarini tahlil qilish paytida bildirilgan maʼlumotlar va ular haqidagi fikrlar tahlili;

6) aviatsiya halokati yoki insidenti tekshiruvining yakuniy hisoboti loyihasi.

Davlat tomonidan tayinlangan vakolatli organ (aviatsiya halokati yuzasidan dastlabki tergov oʻtkazayotgan huquqni muhofaza qiluvchi organ) tomonidan milliy qonunchilikka muvofiq manfaatlar toʻqnashuvi tamoyiliga rioya qilgan holda yuqoridagi maʼlumotlarni oshkor qilish yoki ulardan foydalanish ushbu yoki kelajakdagi har qanday tekshiruvga taʼsir qilishi ehtimoli boʻlgan hamda ichki va xalqaro salbiy oqibatlardan ustuvorligi belgilangan holatlar bundan mustasno.

Yuqoridagi maʼlumotlar aviatsiya halokati yoki insidentining tahliliga tegishli boʻlgan holdagina Yakuniy hisobotga yoki unga ilovalarga kiritiladi. Bort tovush yozuvchi uskunalari maʼlumotlarining bunday tahlillarga tegishli boʻlmagan qismlari ommaga taqdim qilinmaydi.

120. Tekshiruv ishtirokchilari aviatsiya halokati haqidagi barcha maʼlumotlardan parvozlar xavfsizligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar yoki harakatlarni amalga oshirish maqsadida foydalanishi mumkin. Tekshiruv jarayoniga zarar yetkazmaslik uchun hech qanday sharoitda ushbu maʼlumotlar vakolati boʻlmagan shaxslarga taqdim etilishi yoki ular bilan muhokama qilinishi mumkin emas.

Tekshiruv yakunlangach, aviatsiya halokati va tekshiruv natijalari haqidagi rasmiy axborot jamoatchilik, yuridik shaxslar va fuqarolar eʼtiboriga aviatsiya halokati yuzasidan tekshiruvni amalga oshirgan komissiya raisi yoki tekshiruvni tayinlagan vakolatli organ tomonidan yetkazilishi mumkin.

121. Bort tovush yozuvchi uskunalarining ovozli maʼlumotlaridan, shuningdek, bortdagi vizual vaziyatni yozish moslamalarining videoyozuvlari yoki tovush yozuvlaridan aviatsiya halokati (insidenti) tekshiruviga taalluqli boʻlmagan maqsadlarda foydalanish taqiqlanadi va ular ommaga taqdim qilinmaydi.

122. Aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirishda faqat maxsus tayinlangan mutaxassislar — komissiya yoki kichik komissiya aʼzolari bort tovush yozuvchi uskunalarining ovozli maʼlumotlarini oʻqishi va tahlil qilishi mumkin.

Tekshirish muolajalarini bajarish bilan bogʻliq boʻlmagan shaxslarga bort tovush yozuvchi uskunalarining ovozli maʼlumotlarini oʻqish va tahlil qilishga ruxsat berilmaydi.

Ixtiyoriy ravishda taqdim etilgan maʼlumotlarni ragʻbatlantirish maqsadida, aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish jarayonida shaxslar tomonidan oʻz ixtiyori bilan berilgan maʼlumotlardan intizomiy, fuqarolik yoki maʼmuriy jazo qoʻllash maqsadida foydalanmaslik kerak.

7-§. Aviatsiya halokatlarini tekshirish doirasida tadqiqotlarni tashkil etish va oʻtkazish

123. Maxsus tadqiqotlarni oʻtkazish zarurati aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi tomonidan belgilanadi.

124. Aviatsiya halokatini tekshirish bilan bogʻliq tadqiqotlar ularni amalga oshiruvchi tashkilot tomonidan, zarur hollarda manfaatdor tashkilotlar ishtirokida bajariladi.

125. Tadqiqotlarni amalga oshiruvchi hamda tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar sifatida ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, aviatsiya texnikasini loyihalovchi, ishlab chiqaruvchi, ekspluatatsiya qiluvchi, taʼmirlovchi tashkilotlar ishtirok etishi mumkin.

126. Tadqiqotlarni amalga oshiruvchi tashkilot aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Tekshiruvga tegishli havo kemasi va uning tarkibiy qismlari boshqa davlatda ishlab chiqarilgan boʻlsa va oʻsha davlat tashkilotlarida tadqiqotlar oʻtkazish zarurati mavjud boʻlsa, bunday tadqiqotlarni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror havo kemasini ishlab chiqargan, loyihalashtirgan, roʻyxatdan oʻtkazgan davlat va/yoki havo kemasi ekspluatanti davlatining vakili bilan kelishilgan holda komissiya tomonidan qabul qilinadi.

127. Boshqa davlatlar hududida joylashgan tadqiqotlarni amalga oshiruvchi tashkilotlarda aviatsiya texnikasi obyektlarining tadqiqoti aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi vakillari ishtirok etishi sharti bilan amalga oshiriladi. Bunday tadqiqotlarni tashkil etish tegishli davlatning vakolatli tekshiruv organi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

128. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasining texnik topshirigʻi tadqiqot oʻtkazish uchun asos hisoblanadi. Texnik topshiriqda tadqiqotlarning maqsadi batafsil koʻrsatiladi va zaruratga qarab, tadqiqotlarda ishtirok etishi lozim boʻlgan tadqiqotlarda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar ham koʻrsatiladi.

Texnik topshiriqqa hodisa sharoitlari, havo kemasi va tadqiqot obyekti, ularni taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish haqidagi maʼlumotlar kerakli hajmda bayon etilgan maʼlumotnoma ilova qilinadi.

Tadqiqot oʻtkazilishi lozim boʻlgan obyektlarni tanlash va qadoqlash mazkur Qoidalarga 13-ilovada keltirilgan tavsiyalarga muvofiq amalga oshiriladi.

129. Tadqiqotlarda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar tekshirish komissiyasining texnik topshiriqda koʻrsatilgan takliflarini hisobga olgan holda tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot tomonidan belgilanadi.

130. Tadqiqotlar oʻtkazish uchun obyektni qabul qilgandan soʻng tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot tadqiqotlarni boshlash sanasini belgilaydi va tadqiqotda ishtirok etish uchun taklif bilan tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlarga xabarnoma yuboradi.

Tadqiqotlarni boshlash sanasi tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillarining yetib kelish imkoniyatini hisobga olgan holda belgilanishi lozim. Ushbu muddat obyekt qabul qilingan vaqtdan boshlab 5 kundan oshmasligi kerak.

Tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillari belgilangan muddatga kelmagan taqdirda, tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot mustaqil ravishda tadqiqot ishlarini olib boradi.

Tadqiqotlar tekshirish komissiyasi nazorati ostida, tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillari bilan kelishilgan, komissiyaga maʼlumot uchun taqdim etiladigan rejalar (dasturlar) va metodikalar boʻyicha oʻtkaziladi.

131. Tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlarning tadqiqotda ishtirok etuvchi mutaxassislari quyidagi huquqlarga ega:

tadqiqotlarni oʻtkazish tartibi, metodikasi va hajmi boʻyicha oʻz takliflarini bildirish;

tadqiqotlarda ishtirok etish va ularga tegishli barcha materiallar bilan tanishish;

tadqiqotlar jarayoni va natijalari muhokamasida ishtirok etish;

hisobotga imzo qoʻyish yoki unga xulosaning ajralmas qismi hisoblangan asoslangan fikrlarini ilova qilish.

132. Tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot, zarur hollarda, kerakli materiallar, hujjatlar yoki konsultatsiyalar olish uchun tegishli rahbarlar orqali ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, sanoat, taʼmirlash va ekspluatatsiya qilish tashkilotlaridan mutaxassislarni qoʻshimcha ravishda tadqiqotga jalb etish huquqiga ega.

133. Tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot tadqiqotlar dasturining alohida bandlari boʻyicha ishlarni bajarish uchun texnik imkoniyatlarga ega boʻlmasa, bunday ishlar murojaatga asosan boshqa tashkilotlarning bazasida tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot vakillari ishtirokida oʻtkazilishi mumkin.

Bunday holda tadqiqot ishlarining hajmi, joyi va muddatini kelishish tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot zimmasiga yuklanadi.

134. Aviatsiya halokatlarini tekshirishda parvoz maʼlumotlarining tahlili, odatga koʻra, Transport vazirligi bazasida olib boriladi.

135. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatlarini tekshirishda aviatsiya texnikasi obyektlari tadqiqotlarini oʻtkazish va bort yozuv uskunalari maʼlumotlarini rasshifrovka qilish ishlari Oʻzbekiston Respublikasining bunday ishlarni amalga oshirishga vakolatli tashkilotlar bazasida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida ushbu ishlarni amalga oshirish uchun texnik imkoniyatlar boʻlmagan taqdirda, ular aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi vakillari ishtirok etishi sharti bilan boshqa davlatda amalga oshirilishi mumkin. Bunday tadqiqotlarni tashkil etish tegishli davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

136. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasining topshirigʻiga binoan tadqiqotlarni olib boruvchi tashkilotlar tadqiqotning muddatlari, sifati va xolisligi uchun belgilangan tartibda javob beradi.

137. Tadqiqotlar natijalari asosida hisobot tuziladi va tekshirish komissiyasiga yuboriladi.

138. Tadqiqotlar natijalariga koʻra tuzilgan hisobot tekshiruv materiallarining ajralmas qismi hisoblanadi. Tekshiruv boʻyicha Yakuniy hisobot tadqiqotning yakuniy natijalarini hisobga olgan holda tayyorlanadi Tadqiqotlar natijalariga koʻra tuzilgan hisobot olingunga qadar Yakuniy hisobotni tasdiqlash va eʼlon qilish man etiladi.

Tadqiqotlarning toʻliq materiallari, shu jumladan komissiyaning texnik topshirigʻi, tadqiqotlarni oʻtkazish dasturi, maxsus ishlab chiqilgan metodikalar va ishga oid barcha materiallar (sinov ishlari, oʻlchamlar, laboratoriya tahlillari boʻyicha protokollar va boshqalar) tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilotda saqlanadigan Hisobotning nusxasiga ilova qilinadi.

139. Tadqiqotlardan oʻtgan aviatsiya texnikasi obyektlari va bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini qayd etuvchi jihozlar, tadqiqotni amalga oshirgan asosiy tashkilotda tekshiruv natijalari boʻyicha Yakuniy hisobot tasdiqlangandan soʻng 3 oy davomida saqlanadi.

Belgilangan muddat tugagandan soʻng aviatsiya halokati bilan bogʻliq obyektlar boʻyicha havo kemasi egasiga obyektlarni utilizatsiya qilish uchun soʻrovnoma yuboriladi.

Havo kemasiga egalik qiluvchi tashkilot tekshiruvni oʻtkazayotgan huquqni muhofaza qilish organlari bilan utilizatsiya qilish masalasini muvofiqlashtiradi va tadqiqotlarni amalga oshirgan tashkilotga qabul qilingan qaror haqida maʼlum qiladi.

Havo kemasi egasining huquqni muhofaza qiluvchi tashkilotlar bilan kelishilgan ruxsatnomasisiz aviatsiya halokati bilan bogʻliq boʻlgan tadqiqot qilingan obyektlarni yoʻq qilish taqiqlanadi.

Bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlari tadqiqotni amalga oshirgan tashkilotda kompyuterda (fleshkalar, boshqa axborot tashuvchilarda) doimiy saqlanadi.

140. Aviatsiya texnikasi tadqiqotlari va sinovlari tekshiruvning tashqaridagi bosqichining tugash vaqtiga qadar yakunlanmagan boʻlsa, komissiya raisi komissiyani tayinlagan organ bilan kelishilgan holda halokat sodir boʻlgan joyda barcha zarur ishlar yakuniga yetgandan soʻng komissiya ishini boshqa tashkilot yoki tekshiruvni tayinlagan organ bazasiga koʻchirish huquqiga ega.

8-§. Tekshiruv natijalari muhokamasini oʻtkazish

141. Aviatsiya halokati tekshiruvi yakunlangach, aviatsiya halokatiga uchragan havo kemasi egasi yoki ekspluatantining fuqaro aviatsiyasi tashkilotida hodisa boʻyicha yigʻilish oʻtkaziladi.

142. Yigʻilish oʻtkazishdan koʻzlangan maqsad halokatga olib kelgan shart-sharoitlar, sabablar, sabab boʻluvchi omillar va ularning oldini olish boʻyicha tavsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotni manfaatdor tashkilotlar va shaxslar eʼtiboriga yetkazishdan iborat.

143. Odatda, barcha yigʻilishlar ochiq holda oʻtkaziladi.

Ochiq holda eʼlon qilinishi belgilanmagan materiallar koʻrib chiqiladigan boʻlsa, yigʻilishlar yopiq holda oʻtkazilishi mumkin.

144. Tekshirish komissiyasi raisi yigʻilishni oʻtkazish vaqti va joyini belgilaydi hamda komissiya aʼzolari, shuningdek, barcha manfaatdor shaxslar va tashkilotlarni xabardor qiladi.

145. Yigʻilishni tekshirish komissiyasi raisi yoki u tomonidan vakolat berilgan shaxs oʻtkazadi. Yigʻilishda taklif etilayotgan tavsiyalardan iborat boʻlgan Yakuniy hisobot tinglanadi.

146. Yigʻilish ishtirokchilari tekshiruv natijalaridan kelib chiqqan va parvozlar xavfsizligi darajasini oshirishga qaratilgan oʻzlarining taklif va tavsiyalarini taqdim etishi mumkin. Takliflar yozma ravishda taqdim etiladi.

9-§. Tekshiruv natijalari boʻyicha xulosalarni qayta koʻrib chiqish yoki oʻzgartirish

147. Aviatsiya halokatiga taalluqli yangi muhim maʼlumotlar aniqlangan (yoki taqdim etilgan) hollarda aviatsiya halokatining yakunlangan tekshiruvi takroran boshlanishi kerak.

Tekshiruv oʻtkazgan davlat bunday tekshiruvni tayinlamagan boʻlsa, u avval tekshiruvni tayinlagan davlatning roziligini oladi.

148. Tekshiruvni takroran boshlash toʻgʻrisidagi qaror Transport vazirligi va tekshiruvda ishtirok etgan boshqa organlarning qoʻshma qarori asosida, tekshiruvda ishtirok etgan tashkilotlarning yoki tekshiruv natijalaridan bevosita manfaatdor shaxslarning talabiga binoan, yangi muhim dalillar taqdim etilgandagina qabul qilinadi. Tekshiruv natijalarini qayta koʻrib chiqish uchun tekshiruvni tayinlagan vakolatli organga yozma ravishda ariza taqdim etiladi.

149. Ariza mazmuni quyidagilardan iborat boʻlishi lozim:

avval qoʻrib chiqilmagan yangi muhim faktlar;

yangi topilgan muhim faktlarga asos boʻladigan hisob-kitoblar yoki tadqiqotlar natijalari va hujjatlari (mavjud boʻlsa);

nima uchun ushbu muhim faktlar avval tekshiruv komissiyasi ishi jarayonida taqdim etilmaganligi sabablarining izohi.

10-§. Aviatsiya halokatlari hisobini yuritish va ularning tahlili

150. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro havo kemasi bilan sodir boʻlgan har bir aviatsiya halokati hisobga olinishi shart.

151. Aviatsiya halokati havo kemasiga egalik qiluvchi fuqaro aviatsiyasi tashkilotida, hududida aviatsiya halokati sodir boʻlgan davlatning aviatsiya maʼmuriyatida, Transport vazirligida va boshqa tegishli vazirlik va idoralarning boʻlinmalarida hisobga olinadi.

152. Aviatsiya halokatlari sabablarining yanada chuqurroq tahlilini taʼminlash maqsadida ular IKAO Doc 9156-AN/900 hujjati asosida sabablar va omillar boʻyicha tasniflanadi.

Bunda, har bir aviatsiya halokati tekshiruv natijasida aniqlangan barcha sabablar va omillar boʻyicha tasniflanishi va hisobga olinishi kerak. Aviakompaniya, majmualar, idoralar, tashkilotlarning aniq xizmatlari aviatsiya halokatiga aloqadorligini aniqlash va hisobga olish uchun aviatsiya halokatlari IKAO Doc 9156-AN/900 hujjati asosida sabablarning umumlashtirilgan guruhlari boʻyicha ham hisobga olinadi.

153. Aviatsiya halokatlari tekshiruvlarining natijalariga asosan Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi (keyingi oʻrinlarda — Fuqaro aviatsiyasi agentligi) parvozlar xavfsizligi holati boʻyicha yarim yillik, yillik va Vazirlar Mahkamasi koʻrsatmasiga binoan har qanday davr uchun tahlil oʻtkazadi.

Tahlilni oʻtkazishda maʼlumotlar bazasi sifatida tekshiruv natijasida aniqlangan barcha sabablar va omillar jamlanmasi ishlatiladi.

Tahlil natijalariga koʻra parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.

11-§. Aviatsiya halokatlari tekshiruvi natijalari boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish

154. Tekshiruv natijalari boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish tizimi aviatsiya halokatlarining oldini olish vositasi hisoblanib, tekshiruv komissiyasi tomonidan aniq parvoz bajarilishida aviatsiya-transport tizimining ishlashiga sinchiklab, har tomonlama baho berish, uning tarkibiy qismlari ishlashi parvozda alohida vaziyat vujudga kelishiga va rivojlanishiga hamda parvoz yakuniga taʼsir koʻrsatgan ogʻishlarini aniqlashga, parvozlar xavfsizligi darajasini oshirishga qaratilgan asosli tavsiyalarni va ularni amalga oshirish chora-tadbirlarini ishlab chiqishga asoslanadi.

155. Aviatsiya halokatini tekshirish natijalari boʻyicha chora-tadbirlar tekshirish komissiyasi tavsiyalari asosida ishlab chiqiladi. Aviatsiya halokatini tekshirish natijalari boʻyicha Yakuniy hisobot va uning ilovalari chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun rasmiy asos hisoblanadi.

156. Ishlab chiqilgan chora-tadbirlar idoraviy yoki idoralararo chora-tadbirlar rejalari koʻrinishda rasmiylashtiriladi yoki bir martalik choralar talab etilsa, aviakompaniya, idora, tashkilot, majmua buyrugʻi yoki boshqa rasmiy hujjatlar bilan belgilanadi va tavsiya qilinadi.

157. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasi parvozlar xavfsizligi darajasini oshirishga qaratilgan tavsiyalarni tekshiruv natijasida olingan maʼlumotlar tahlili asosida ishlab chiqadi.

Tavsiyalarni ishlab chiqishda aviatsiya-transport tizimining ishlashida, shu jumladan berilgan parvozda alohida vaziyat vujudga kelishiga va rivojlanishiga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatmagan, lekin umuman parvozlar xavfsizligiga tahdid soladigan barcha aniqlangan ogʻishlar hisobga olinadi.

Aviatsiya halokatlarini tekshirish natijasida ishlab chiqilgan, parvozlar xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan har qanday tavsiyalar, maqsadga muvofiq boʻlsa, tegishli boshqa davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organiga hamda IKAO hujjatlariga tegishli boʻlsa, IKAOga yuboriladi.

Global ahamiyatga ega boʻlgan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiya tegishligidan qatʼiy nazar IKAOga yuboriladi.

Parvozlar xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan tavsiyalar va chora koʻrish uchun boshqa takliflar kelib tushgan boʻlsa, Transport vazirligi tomonidan ushbu takliflar koʻrib chiqilganligi va qabul qilinganligi yoki qabul qilinmaganligi toʻgʻrisida, buning sabablari koʻrsatilgan holda taklif bergan davlat xabardor qilinadi.

158. Tekshirish komissiyasi tavsiyalari quyidagi choralarni nazarda tutishi mumkin:

aviakompaniya, havo kemalarining ekspluatant-aviakorxonalari va ularga tegishli boʻlinmalarning parvozlar xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan faoliyati tashkillashtirilishini takomillashtirish;

aviatsiya boʻlinmalarining shaxsiy tarkibi intizomini mustahkamlash;

uchuvchi tarkib va yer usti xizmatlari xodimlarining kasbiy tayyorgarligi darajasini oshirish;

aviatsiya texnikasidan texnik jihatdan va parvozda foydalanishni takomillashtirish;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarning yer usti taʼminotini takomillashtirish;

parvozlarni taʼminlash vositalarining yangisini yaratish yoki mavjudlarini modernizatsiya qilish;

aviatsiya texnikasini ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish;

aviatsiya texnikasiga xizmat koʻrsatish va taʼmirlash texnologiyasini takomillashtirish;

yoʻriqnoma va normativ hujjatlarga qoʻshimcha va aniqliklar kiritish;

tekshirish materiallaridan kelib chiqadigan boshqa chora-tadbirlarni oʻtkazish.

159. Komissiya tavsiyalari tekshiruv hujjatlari bilan asoslangan va puxta ishlab chiqilgan boʻlishi lozim. Komissiya tavsiyalari asoslangan boʻlishi uchun shaxsiy javobgarlik uning raisiga yuklatiladi.

160. Vakolatlariga komissiya tavsiyalari boʻyicha tegishli choralar koʻrish taalluqli boʻlgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari tomonidan, tekshiruv boʻyicha Yakuniy hisobot olingach, fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari doirasida profilaktik choralar qabul qilinishini nazarda tutuvchi chora-tadbirlar rejalari yoki boshqa rasmiy hujjatlar ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi. Tasdiqlangan chora-tadbirlar rejasi 3 ish kuni ichida Transport vazirligiga yuboriladi.

161. Chora-tadbirlar rejasini (yoki boshqa rasmiy hujjat) tuzishda komissiyaning barcha tavsiyalari ijro uchun qabul qilinishi lozim.

Komissiyaning biron bir tavsiyasi maqsadga muvofiqligi yoki uni amalga oshirish usullari masalalari boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelsa, bu masala qoʻshimcha ravishda ish olib borish uchun chora-tadbirlar rejasiga kiritiladi.

Chora-tadbirlar rejasiga uni ishlab chiquvchi shaxslar tomonidan tekshiruv vaqtida aniqlangan, lekin komissiyaning tavsiyalariga kiritilmagan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan qoʻshimcha ishlar kiritilishi mumkin.

162. Chora-tadbirlarni ishlab chiqish boʻyicha fuqaro aviatsiyasi tashkiloti — havo kemasi egasi (ekspluatanti) masʼul hisoblanadi.

163. Idoralararo chora-tadbirlarni ishlab chiqishda ishtirok etuvchi masʼullar Yakuniy hisobot va uning ilovalarini olgandan soʻng birgalikda chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqadi, uni ishlarni bajaruvchi va hamkorlikda bajaruvchi tashkilotlar bilan kelishadi hamda Transport vazirligi yoki zarur hollarda Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

164. Chora-tadbirlar rejasi loyihasi boʻyicha ishlarni bajaruvchi va hamkorlikda bajaruvchilar loyihani kelishish uchun qabul qilgan vaqtdan boshlab 2 ish kuni davomida uni koʻrib chiqishi va imzolashi yoki oʻz fikr va takliflarini yozma ravishda taqdim etishi kerak. Munozarali masalalar boʻyicha qarorni chora-tadbirlarni tasdiqlovchi rahbarlar qabul qiladi.

165. Aviatsiya halokatini tekshirish komissiyasining tavsiyalarini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar rejalarini yoki boshqa rasmiy hujjatlarni ishlab chiqish uchun quyidagi muddatlar belgilanadi:

30 ish kuni — idoralararo rejalar uchun;

15 ish kuni — ichki idoraviy rejalar va boshqa rasmiy hujjatlar uchun.

Muddat chora-tadbirlar ishlab chiqilishini tashkil etish boʻyicha masʼul tomonidan komissiyaning barcha materiallari olingan vaqtdan hisoblanadi.

Alohida hollarda komissiya tavsiyalariga koʻra tezkor chora-tadbirlar tekshiruv yakuniga yetkazilmaguncha va Yakuniy hisobot tasdiqlanmaguncha ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi.

Chora-tadbirlar rejalari ular tasdiqlangandan soʻng 10 kundan koʻp boʻlmagan muddatda ijrochilarga yetkazilishi lozim.

166. Transport vazirligi tekshirish komissiyalari tavsiyalari, chora-tadbirlar rejalari va vakolati doirasidagi boshqa rasmiy hujjatlar hisobini yuritadi.

Xuddi shunday hisobni fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari ham oʻzlariga tegishli qismida yuritadi.

167. Komissiya tavsiyalari va ishlab chiqilgan chora-tadbirlar amalga oshirilishi ustidan nazoratni Transport vazirligi olib boradi.

3-bob. Aviatsiya insidentlarini va jiddiy aviatsiya insidentlarini tekshirish

1-§. Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida xabar berish

168. Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida xabardor boʻlgan shaxslar, aerodrom dispetcherlik punktlari, tashkilotning ishlab chiqarish-dispetcherlik xizmatlari, Oʻzbekiston Respublikasi havo hududidan foydalanishni boshqarishning Yagona tizimi bosh va tuman markazlari, aeroportlarning ishlab chiqarish-dispetcherlik xizmati dispetcherlari, aeroportlarning operatsion boshqarish markazi, aviakompaniyalarning parvozlarini boshqarish markazi fuqaro havo kemasida sodir boʻlgan aviatsiya insidenti toʻgʻrisida maʼlumot olgandan soʻng dastlabki xabarlarni darhol aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organga hamda havo kemalari harakatiga tegishli xabarlarni tuzish va uzatish boʻyicha koʻrsatmaga muvofiq eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda tegishli manzillarga yuboradi.

Shuningdek, xabar aviatsiya halokati sodir boʻlgan tuman yoki hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbariga va havo kemasi egasiga (ekspluatantiga) ham yuboriladi.

Parvozlar xavfsizligiga doir alohida vaziyatlar yuzaga kelganda havo kemasi ekipajlari, havodagi harakatni boshqarish xizmati mutaxassislari, havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash mutaxassislari, fuqaro aviatsiyasi taʼlim muassasalari va markazlari mutaxassislari, aerodrom (vertodrom) xizmat koʻrsatish mutaxassislari mazkur Qoidalarga 15 — 21-ilovalarga muvofiq majburiy bildirishnomalar va xabarnoma shakllarini toʻldirishi shart.

Toʻldirilgan shakl zudlik bilan aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organga yuborilishi shart.

169. Aviatsiya hodisasi havo kemasiga texnik yoki tijorat xizmati koʻrsatish vaqtida yoki uni saqlash vaqtida sodir boʻlgan yoki yerda aniqlangan boʻlsa, dastlabki xabar hodisa aniqlangan vaqtda havo kemasi uchun masʼul boʻlgan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari tomonidan yuboriladi.

170. Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida dastlabki xabar olingandan soʻng Transport vazirligi hodisa haqida Oʻzbekiston Respublikasi Transport prokuraturasiga maʼlum qiladi.

171. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidenti haqidagi dastlabki xabar havo kemasi ekspluatanti — Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan Transport vazirligiga yuboriladi.

172. Hodisa sodir boʻlgan joy davlati Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidenti yoki jiddiy aviatsiya insidenti haqidagi axborotga ega boʻlmasa, aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ bunday insident toʻgʻrisida quyidagi manzillarga qisqa muddatda eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda xabarnoma yuboradi:.

havo kemasini loyihalashtirgan davlatga;

havo kemasini ishlab chiqargan davlatga;

hodisa sodir boʻlgan joy davlatiga.

173. Aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joy yoki hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkilotining rahbari dastlabki xabarni olgach, darhol Transport vazirligiga dastlabki maʼlumotni joʻnatadi, shuningdek, aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joydagi mahalliy ijro hokimiyati organi rahbariyati, Oʻzbekiston Respublikasi Transport prokuraturasi, Davlat xavfsizlik xizmati hududiy boshqarmasiga dastlabki maʼlumotni yuboradi.

174. Dastlabki maʼlumot quyidagilardan iborat boʻlishi lozim:

hodisa turi;

hodisaning sanasi, vaqti (mahalliy va UTC), joyi;

havo kemasining rusumi, davlat tomonidan roʻyxatiga olish va tanish belgilari, zavodda berilgan raqami va kimga tegishliligi (mansubligi);

aviatsiya insidenti sodir boʻlgan vaqtdagi ob-havo sharoiti;

topshiriq xarakteri va reys raqami;

havo kemasi bortidagi ekipaj aʼzolari va yoʻlovchilar soni;

havo kemasining shikastlanish darajasi;

dastlabki xabarnomani yuborish vaqtida aviatsiya insidenti boʻyicha aniq maʼlumotlar.

Yuqorida qayd etilgan maʼlumotlardan birortasining yoʻqligi dastlabki xabarnoma yuborilishini kechiktirishga sabab boʻlmasligi kerak. Dastlabki maʼlumotda aviatsiya insidentining holati va sabablari haqida maʼlumotlar taxminiy boʻlmasligi kerak.

Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ jiddiy aviatsiya insidenti tekshiruvi tayinlaganda qisqa muddatda eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda xabarnoma yuboradi:

havo kemasi ekspluatanti davlatiga;

havo kemasini loyihalashtirgan davlatga;

havo kemasini ishlab chiqargan davlatga;

havo kemasining maksimal massasi 2250 kilogrammdan ortiq boʻlsa yoxud havo kemasi turboreaktiv havo kemasi hisoblansa, IKAOga.

Xabarnomada imkon qadar Konvensiyaga 13-ilovada nazarda tutilgan va ushbu Qoidalarning 20-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlishi kerak.

Xabarnoma sodda tilda bayon etiladi va mavjud boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Toʻliq maʼlumot yoʻqligi xabarnoma yuborilishini kechiktirishga sabab boʻlmasligi kerak.

Uzoq muddat talab etilmasa, xabarnoma uni qabul qiluvchilar tomonidan foydalaniladigan tilni hisobga olgan holda IKAO ishchi tillaridan birida tuziladi.

Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ xabarnomada batafsil koʻrsatilmagan va sodir boʻlgan hodisa bilan bogʻliq maʼlum boʻlgan boshqa maʼlumotlarni imkoniyat paydo boʻlishi bilan yuboradi.

2-§. Tekshiruvni tashkil etish

175. Oʻzbekiston Respublikasi hududida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlari va jiddiy aviatsiya insidentlarining tekshiruvi aviatsiya halokati va insidentlarini tekshiruvchi vakolatli organ tomonidan tashkil etiladi va oʻtkaziladi.

Tekshiruv zarur hollarda ekspluatantning parvozlar xavfsizligi boʻyicha inspeksiyasi bilan hamkorlikda yoki fuqaro aviatsiyasi tashkiloti bilan birgalikda, kerakli hollarda mahalliy ijro hokimiyati organlari hamda manfaatdor tashkilotlar, idoralar va davlatlar vakillari ishtirokida tashkil etiladi va oʻtkaziladi. Barcha hollarda aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ aviatsiya insidentlari va jiddiy aviatsiya insidentlarini tekshirish uchun komissiya tuzilishi va tayinlanishini nazorat qiladi.

176. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi va komissiya raisi transport vaziri (fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari) buyrugʻi yoki doimiy komissiya bayonnomasi bilan tayinlanadi.

Doimiy komissiya transport vaziri buyrugʻi bilan tasdiqlanadi.

Aviatsiya insidenti toʻgʻrisidagi dastlabki habarnoma yoki transport vazirining koʻrsatmasi tekshirish komissiyasini tuzish va buyruq (doimiy komissiya bayonnomasi) chiqarish uchun asos hisoblanadi.

Tekshiruv komissiyasi tuzilgandan soʻng darhol ishni boshlaydi.

Aviatsiya insidentlari va jiddiy aviatsiya insidentlarini tekshirish qisman yoki toʻliq ravishda boshqa davlat yoki aviatsiya halokatlari va insidentlarini tekshirish boʻyicha mintaqaviy tashkilotga, oʻzaro kelishuvga koʻra va rozilik bilan topshirilishi mumkin. Bunday holatda aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ ushbu tekshiruvni oʻtkazishda yordam koʻrsatadi.

177. Transport vazirligi tomonidan ushbu Qoidalarga 1-ilovadagi roʻyxatga kiritilmagan hodisalarning tekshiruvi tayinlanishi mumkin. Bunday hodisalarni tekshirish va tasniflash aviatsiya insidentini tekshirish tartibida oʻtkaziladi.

178. Aviatsiya insidentini tekshirish uchun umumiy muddat komissiya tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq chiqarilgan vaqtdan boshlab to tekshiruv natijalari boʻyicha hisobot tasdiqlangunga qadar, qoʻshimcha tadqiqotlar oʻtkazilishi talab qilinmasa, 15 ish kunidan oshmasligi kerak.

Tekshirish muddatini komissiya raisining soʻrovnomasiga binoan Transport vazirligi roziligi bilan uzaytirishga ruxsat beriladi.

Aviatsiya insidentlarini tekshirish muddatlari va sifati ustidan nazorat Transport vazirligiga yuklanadi.

179. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi tarkibiga aviakompaniya direksiyasi, korxonalar, ishlab chiqarish majmualari, boʻlinmalar va xizmatlarning tegishli malakaga ega boʻlgan yetakchi va tayyorgarlikka ega mutaxassislari kiritiladi.

Zarur hollarda komissiya tarkibiga havo kemasini (dvigatellarni) ishlab chiqargan yoki oxirgi marta taʼmirlagan sanoat va taʼmirlash tashkilotlarining masʼul vakillari kiritilishi mumkin. Aviatsiya insidenti qoniqarsiz ob-havo taʼminoti bilan bogʻliq boʻlsa, komissiya tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi vakillari kiritiladi.

180. Komissiya raisi etib aviatsiya hodisalarini tekshirish boʻyicha maxsus tayyorlov kurslarini oʻtagan Transport vazirligi xodimlari, Fuqaro aviatsiyasi agentligining xodimlari yoki fuqaro aviatsiyasi tashkilotining boshqaruv-rahbarlik tarkibi xodimlari tayinlanishi mumkin.

181. Komissiya tarkibi rais, komissiya aʼzolari, zarur boʻlsa, rais oʻrinbosari va shtab boshligʻidan iborat boʻladi.

Komissiya ishiga jalb etilgan mutaxassislar uning ishchi organlari tarkibiga (kichik komissiyalar va ishchi guruhlar) kiritilishi yoki ekspert sifatida ishlashi mumkin.

182. Komissiya oʻz faoliyatini rais rahbarligi ostida olib boradi. Aviatsiya insidentini tekshirishda ishtirok etuvchilar ushbu Qoidalarga 4-ilovada belgilangan huquq va majburiyatlarga ega boʻladi.

183. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi quyidagi huquqlarga ega:

aviatsiya insidenti boʻyicha vaziyatni va uning sabablarini aniqlash uchun hodisa joyiga va havo kemasi bortiga toʻsiqsiz kirish;

havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, kimga tegishli boʻlishidan qatʼi nazar, halokatga uchragan havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoki tashqaridan aviatsiya insidentiga aloqador boʻlgan, shuningdek, havo kemalari parvozlarini taʼminlovchi vositalar va obyektlarni tekshirish;

aviatsiya insidentini tekshirish bilan bogʻliq tadqiqotlar va ishlar bajarishni, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakllaridan qatʼiy nazar, yuridik shaxslarga topshirish;

fan va texnikaning tegishli sohalarida bilim talab qiladigan vazifalarni hal etishga, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, turli tashkilotlarning xodimlarini jalb qilish;

aviatsiya insidenti guvohlari, aviatsiya insidentiga aloqasi boʻlgan yoki boʻlishi mumkin boʻlgan shaxslar bilan soʻrovnoma oʻtkazish va huquqni muhofaza qilish organlaridan kerakli maʼlumotlarni olish;

havo kemasini loyihalashtirish, sinovdan oʻtkazish, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya qilish va taʼmirlash, aviatsiya xodimlari qatoridan tegishli shaxslarni tayyorlash, havodagi harakatni tashkil etish, havo kemalari parvozlarini bajarish va taʼminlash bilan bogʻliq barcha masalalarni oʻrganish;

insident bilan bogʻliq masalalar boʻyicha hujjatlar va materiallarni tegishli mahalliy ijro hokimiyati organlaridan, shuningdek, fuqarolar va yuridik shaxslardan talab qilish va olish;

havo kemasi ekipaji aʼzolari, shuningdek, aviatsiya xodimlari orasidan tegishli shaxslarning psixofiziologik holati boʻyicha tadqiqotlar olib borish.

184. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlarini tekshirish, ushbu Qoidalarda, Konvensiyaning 13-ilovasi standartlari va tavsiyalarida bayon etilgan tartib-taomillarga muvofiq amalga oshiriladi.

Kelishuvga koʻra tekshiruvni oʻtkazish havo kemasini roʻyxatga olgan yoki ekspluatant davlatiga topshirilishi mumkin. Har qanday holatda ham Transport vazirligi tekshiruv oʻtkazilishida yordam koʻrsatish uchun barcha choralarni koʻradi.

185. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy davlat havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentini tekshirishda havo kemasini loyihalashtiruvchi davlat, ishlab chiqaruvchi davlat, roʻyxatdan oʻtkazgan davlat va ekspluatant davlati tekshiruvda ishtirok etish uchun oʻz vakilini tayinlash huquqiga ega.

186. Havo kemasini roʻyxatga olgan davlat va ekspluatant davlati oʻz vakillarini tayinlamagan hollarda Transport vazirligi tekshiruvda ishtirok etish uchun havo kemasi ekspluatantining vakilini yoʻllashini soʻrashi mumkin.

187. Havo kemasini loyihalashtirgan va ishlab chiqargan davlatlar vakillariga yordam berish uchun bir yoki bir nechta maslahatchini tayinlashi mumkin.

188. Havo kemasini loyihalashtirgan davlat ham, ishlab chiqargan davlat ham oʻz vakilini tayinlamagan hollarda Transport vazirligi bevosita havo kemasi loyihalovchisi va ishlab chiqaruvchisini tekshiruvda ishtirok etish uchun taklif qilishi mumkin.

189. Havo kemasi dvigatelini yoki asosiy agregatlarini loyihalashtirgan yoki ishlab chiqargan davlat aviatsiya insidenti yoki jiddiy insident tekshiruvida ishtirok etish uchun murojaat qilishi mumkin.

190. Murojaatga binoan maʼlumot, uskunalar yoki mutaxassislarni (ekspertlarni) taqdim etgan har qanday davlat tekshiruvda ishtirok etish uchun oʻz vakilini tayinlashi mumkin.

191. Har qanday davlatning vakili, maslahatchilari va ekspertlari tekshiruv olib borilayotgan vaqtda Oʻzbekiston Respublikasida doimiy boʻlishi nazarda tutilmaydi.

192. Davlatlar vakillari va ularning maslahatchilari ishtirok etish darajasi Konvensiyaga 13-ilovaga binoan belgilanadi va ularga komissiya raisi nazorati ostida aviatsiya halokati va insidentlarini tekshiruvchi vakolatli organ rahbari bilan kelishilgan holda quyidagi huquqlar beriladi:

aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joyga tashrif buyurish;

havo kemasini koʻzdan kechirish;

guvohlar koʻrsatgan maʼlumotni olish va soʻrov oʻtkazishda mavzularni taklif etish;

ishga taalluqli boʻlgan barcha ashyoviy dalillardan toʻliq va tezkor foydalanish huquqiga ega boʻlish;

ishga taalluqli boʻlgan barcha hujjatlardan nusxa olish;

parvoz maʼlumotlarini tahlil qilishda ishtirok etish;

tekshiruv maqsadida agregatlarni koʻzdan kechirish va tadqiqotlar oʻtkazish, texnik maslahatlar berish, sinash va modellashtirish kabi tekshiruv tadbirlarida aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joydan tashqarida ishtirok etish;

tekshiruvning olib borilishi boʻyicha yigʻilishlarda, shu jumladan, maʼlumotlarni tahlil qilish, xulosalar, sabablar, omillar va xavfsizlik boʻyicha tavsiyalarni shakllantirish bilan bogʻliq yigʻilishlarda ishtirok etish;

tekshiruvning turli jihatlari boʻyicha bayonotlar berish.

193. Vakil va uning maslahatchilari tekshiruv oʻtkazayotgan davlatga oʻzlarida mavjud boʻlgan barcha tegishli maʼlumotlarni taqdim etishi shart va tekshiruv oʻtkazayotgan davlatning ruxsatisiz tekshiruv jarayoni va natijalari toʻgʻrisida maʼlumotlarni tarqatmasligi kerak.

194. Tekshiruvga tegishli maʼlumotlarni yigʻish va toʻplash vakil kelishini kutish sababli qoldirilmasligi kerak.

195. Transport vazirligi qarori bilan vakillarning tekshiruvda ishtirok etish darajasi kengaytirilishi mumkin.

Vakillar Transport vazirligi ruxsati bilan oʻz davlatlariga parvozlar xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan tegishli choralarni koʻrish uchun maʼlumot berishi mumkin.

196. Xorijiy davlatlar vakillari, ularning maslahatchilari va ekspertlari komissiya tarkibiga kirmaydi.

Ayrim hollarda, Transport vazirligining qarori bilan, havo kemasini loyihalashtirgan, ishlab chiqargan, roʻyxatga olgan davlatning vakillari tekshirish komissiyasi tarkibiga kiritilishi mumkin.

197. Komissiya va xorijiy davlatlar vakillarining harakatlarini muvofiqlashtirish va tekshiruv bilan bogʻliq barcha masalalarni hal qilish uchun Komissiya raisi masʼuldir.

198. Xorijiy davlat vakillarining tekshiruvda ishtiroki bilan bogʻliq barcha masalalar komissiya raisi tomonidan mazkur davlatning vakillari orqali hal qilinadi.

199. Hodisa sodir boʻlgan joydagi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti maʼmuriyati aviatsiya insidenti tekshiruvini tashkil qilishda ishtirok etishi va mahalliy ijro hokimiyati organlari bilan aviatsiya insidenti tekshiruvini taʼminlash ishlarini muvofiqlashtirishi shart.

200. Mahalliy ijro hokimiyati organlari, mahalliy davlat boshqaruv organlari, tashkiliy-huquqiy shakllari va mulkchilik shakllaridan qatʼiy nazar, yuridik shaxslar aviatsiya insidentini tekshirish boʻyicha komissiyaga barcha yordamni koʻrsatishi, shu jumladan, komissiya ixtiyoriga zarur kuch va resurslarni ajratishi, aviatsiya insidenti joyining xavfsizligini taʼminlash choralarini koʻrishi va aviatsiya insidentini tekshirish manfaatlarida aviatsiya texnikasini tashish, zarur ishlarni olib borish va tadqiqot oʻtkazishni taʼminlashi shart.

201. Mahalliy ijro hokimiyati organlari fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarini jalb etgan holda aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi aʼzolari va tekshiruvga jalb qilingan mutaxassislarga hodisa sodir boʻlgan joyda ish olib borishlari uchun barcha zarur sharoitlarni yaratadi, shu jumladan, tegishli kiyim-kechak, poyabzal, shaxsiy himoya vositalari, transport va aloqa vositalari, zarur jihozlar, sarflanadigan materiallar, turar joy va ovqat bilan bepul taʼminlaydi.

202. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasining ishini taʼminlash boʻyicha xarajatlar, shu jumladan, komissiyaning topshirigʻi asosida maxsus tadqiqotlar (sinovlar) oʻtkazish ishlari havo kemasi ekspluatanti tomonidan moliyalashtiriladi va keyinchalik ushbu mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi.

203. Transport vazirligi fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarida tashkil etilgan komissiyalar ishini nazorat qiladi.

Aviatsiya insidenti tekshiruvining (shu jumladan, olib borilayotgan maxsus tadqiqotlar) obyektivligi va sifati nazoratini taʼminlash uchun komissiya tarkibiga kirmagan, lekin olgan topshirigʻidan kelib chiquvchi huquqlardan foydalanadigan Transport vazirligi xodimlari yuborilishi mumkin.

Tekshiruv davomida kamchiliklar, ushbu qoidalar talablaridan ogʻish aniqlangan hollarda Transport vazirligi tekshiruv obyektivligi va sifatini taʼminlash uchun materiallarni qayta tekshirishni, qoʻshimcha tadqiqot va sinov oʻtkazishni, boshqa ishlarni koʻrib chiqishni talab qilishi mumkin.

204. Aviatsiya insidenti joyiga tezkor yetib borish uchun Transport vazirligi mutaxassislari, shu jumladan, amaldagi uchuvchi guvohnomasiga ega boʻlmagan shaxslar Transport vazirligi rahbarining buyrugʻi bilan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi ichki yoki xalqaro yoʻnalishlardagi ekipajlarining parvoz topshirigʻiga kiritilishi mumkin. Parvoz topshirigʻiga kiritilgan mutaxassis havo kemasi ekspluatanti hisobidan, ekipaj aʼzolari bilan teng ravishda barcha turdagi taʼminotdan foydalanadi.

3-§. Aviatsiya insidenti sodir boʻlganda mansabdor shaxslarning dastlabki harakatlari

205. Aviatsiya insidenti sodir boʻlgan paytdan boshlab tekshirish boʻyicha komissiya yetib kelgunicha aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joyda dastlabki harakatlarni amalga oshirish uchun javobgarlik shu hududdagi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbariga, u yetib kelguniga qadar esa havo kemasining komandiriga yuklatiladi.

Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi hodisa joyiga yetib kelgan vaqtdan boshlab tekshiruv yuzasidan barcha harakatlar boʻyicha javobgarlik komissiya raisiga yuklanadi.

206. Aviatsiya insidenti aerodromdan tashqarida sodir boʻlgan taqdirda havo kemasi komandiri ekipaj aʼzolari bilan birgalikda yoʻlovchilarni evakuatsiya qilish va yonginni oʻchirish boʻyicha harakatlarni amalga oshiradi. Havo kemasi komandiri havo kemasi yonmayotganiga ishonch hosil qilgach, aviatsiya hodisasi sodir boʻlgan hududdagi masʼul vakil kelguniga qadar quyidagilarni amalga oshirishga majbur:

havo kemasida zudlik bilan elektr taʼminotini butunlay oʻchirib qoʻyish (bu evakuatsiya qilishga toʻsqinlik qilmasa) va bort yozuv uskunalari oʻchirilganligiga ishonch hosil qilish;

ekipaj kabinasida boshqaruv pultlari va bort yozuv uskunalarining daxlsizligini taʼminlash;

tijorat yuklarining va havo kemasida mavjud boʻlgan boshqa narsalarning daxlsizligini taʼminlash, yoqilgʻi, moy va boshqa suyuqliklarni toʻkib tashlashni taqiqlash;

eshiklar, lyuklar, kapotlarni yopish va imkoniyat boʻlsa muhrlab (plombalab) qoʻyish;

havo kemasi va hodisa joyini qoʻriqlashni tashkil etish;

eng yaqin aviatsiya organi yoki mahalliy davlat hokimiyat organlariga sodir boʻlgan hodisa haqida iloji boricha tezroq xabar berish uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrish.

Hodisa joyiga fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari yoki avariyadan qutqaruv ishlari rahbari kelgandan soʻng havo kemasi, uning ichidagi narsalar va hodisa joyida boʻlgan ashyoviy dalillarning but saqlanishi uchun javobgarlik yetib kelgan rahbarga yuklatiladi.

Havo kemasi komandiri sogʻligʻi holatiga koʻra oʻz vazifalarini bajara olmasa, ikkinchi uchuvchi va/yoki ekipajning boshqa aʼzolari ushbu talablarga va belgilangan shartlarga muvofiq harakat qilishi kerak.

207. Aviatsiya insidenti sodir boʻlgan hudud yoki tuman fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbari hodisa haqida xabar olgandan keyin:

zarur hollarda, mahalliy maʼmuriyat organlarini jalb qilgan holda, qidirish va avariyadan qutqarish ishlari belgilangan tartibda oʻtkazilishini tashkil etadi;

aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joyga begona shaxslar kirishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻradi;

insidentga aloqador ekipaj aʼzolari va zaruratga qarab yoʻlovchilar va aviatsiya xodimlari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini tashkil etadi. Bunda, tibbiy koʻrik darhol amalga oshirilishi kerak;

parvozga tayyorgarlik koʻrish va uni taʼminlash uchun masʼul boʻlgan ekipaj aʼzolari va mansabdor shaxslardan tushuntirish xatlarini oladi;

aviatsiya insidenti sodir boʻlgan joyda mavjud boʻlgan bort hujjatlari va bort yozuv uskunalari but saqlanishi uchun zarur choralarni koʻradi;

tashqi muhit taʼsirida yoʻqolishi mumkin boʻlgan belgilar (havo kemasining yuzasida muz qoplamalari, qora kuya izlari, havo kemasining uchish-qoʻnish yoʻlagi va boshqa yer yuzasidagi harakatidan qolgan tegishli izlar) hujjat koʻrinishida qayd etilishini tashkil qiladi (fotosuratlar, videoyozuvlar yoki sxemalarni tuzish orqali);

aviatsiya insidenti joyining chizmasini tuzadi;

ob-havo sharoitining navbatdan tashqari kuzatilishini tashkil qiladi, aviatsiya insidenti aerodromdan tashqarida sodir boʻlgan boʻlsa, oʻsha joy yaqinidagi meteorologiya punkt va stansiyalaridan meteorologik maʼlumotlar yigʻilishini taʼminlaydi;

zarurat boʻlganda, aviatsiya insidenti sodir boʻlgan havo kemasiga yoqilgʻi quyilgan maxsus idishlardan (yoqilgʻi quyish mashinalari) yoqilgʻi quyish ishlarini toʻxtatish va ularni muhrlash toʻgʻrisida koʻrsatma beradi;

zarur hollarda: dispetcher magnitafon yozuvlari, qoʻnish radari koʻrsatkichlarining fotoregistratori maʼlumotlari, havo kemalari harakatlanishi jadvali, radioaloqa apparatlari va radiotexnik vositalar ish vaqtini hisobga olish jurnali;

barcha ekipaj aʼzolarining uchish kitobchalari, uchish yigʻmajildlari va tibbiy kitobchalar;

havo kemasi dvigatellari va agregatlarining formulyarlari, texnik xizmat koʻrsatilgani toʻgʻrisidagi karta-naryadlar va defekt vedomostlari (nuqsonlar roʻyxati);

havo kemasini parvozga tayyorlashda yoki parvozdan oldin nosozlikni bartaraf etishda ishlatilgan asboblar va nazorat uskunalari;

uchish-qoʻnish yoʻlagi holati, havo kemasiga quyilgan yonilgʻi miqdori va sifatini tavsiflovchi hujjatlar;

hodisa joyi, aerodrom va parvoz yoʻnalishi boʻyicha ob-havo sharoitini tavsiflovchi meteorologiya hujjatlari olib qoʻyilishi va muhrlanishini (saqlanishini taʼminlash);

zarurat boʻlganda, havo kemasi ekipajini, havo kemasini parvozga tayyorlashda, parvozni taʼminlashda va havodagi harakatni boshqarishda bevosita ishtirok etgan yerdagi xizmatlar xodimlarini oʻz vazifalarini bajarishdan chetlatish uchun zarur tashkiliy choralarni koʻradi. Bunda vazifalarini bajarishdan vaqtinchalik chetlatilgan shaxslarga komissiya raisi bilan kelishilgan holda tegishli rahbarning qarori bilan oʻz vazifalarini bajarishga ruxsat etiladi.

Aviatsiya insidentida mansabdor shaxslarning dastlabki harakatlari natijasida olingan barcha materiallar aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasiga topshirilishi shart.

208. Komissiya kelguniga kadar havo kemasida nosozlik yoki kamchilikni tasdiqlash uchun biron-bir ishni amalga oshirish, yerdagi va bort magnitofonlarini ochish va tinglash, shuningdek, bort yozuv uskunalari maʼlumotlarini yechish va rasshifrovka qilish taqiqlanadi va bunday ishlar faqat komissiya raisi qarori bilan amalga oshirilishi mumkin boʻladi.

Bort yozuv uskunalari maʼlumotlarini olish va tahlil qilish ishlari komissiya ixtiyoriga topshirilgandan soʻng darhol amalga oshirilishi kerak. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini oʻqish uchun tegishli vositalarga ega boʻlmasa, ishlab chiqaruvchi (yoki loyihalovchi)ning davlati hisoblanmagan davlat tomonidan taqdim etilgan tegishli maʼlumotlarni tahlil qiluvchi texnik markazdan quyidagi jihatlarni hisobga olgan holda foydalaniladi:

maʼlumotlarni oʻqish imkoniyati;

maʼlumotlarni oʻz vaqtida oʻqish;

maʼlumotlarni oʻqish uskunalarining joylashishi.

209. Aviatsiya insidenti sodir boʻlgan havo kemasini loyihalovchi, ishlab chiqaruvchi va unga egalik qiluvchi (ekspluatant) tashkilotlar, shuningdek, uning taʼmirlash ishlarini bajargan, havodagi harakatiga xizmat koʻrsatgan, texnik va aerodrom xizmatlarini amalga oshirgan tashkilotlar rahbarlari aviatsiya insidenti toʻgʻrisida maʼlumot olishi bilan, ushbu havo kemasiga tegishli boʻlgan loyihalash, sinash, ishlab chiqarish, taʼmirlash va foydalanish (ekspluatatsiya qilish), parvozini taʼminlash bilan bogʻliq tegishli hujjatlarning saqlanishini taʼminlash boʻyicha choralar koʻrishi shart.

4-§. Tekshirish komissiyasi ishini tashkil etish tartibi

210. Komissiya raisi tekshiruvning barcha bosqichlarini tashkil etadi, amalga oshiradi va nazorat qiladi, tekshiruvga aloqador barcha ishtirokchilarning harakatlarini muvofiqlashtiradi.

211. Aviatsiya insidenti joyiga yetib kelgach, tekshirish komissiyasi raisi mahalliy ijro hokimiyati organi yoki mahalliy davlat hokimiyati organining rahbarini bu haqida xabardor qiladi, tashkiliy majlis oʻtkazib, unda komissiya tayinlanganligi toʻgʻrisidagi buyruqni eʼlon qiladi, insident sodir boʻlgan joyda dastlabki harakatlarni amalga oshirgan mansabdor shaxslarning hodisa tafsilotlari va bajarilgan ishlar toʻgʻrisidagi hisobotini tinglaydi, zarur boʻlganda, komissiya ishchi organlarini tuzadi, ularning rahbarlarini tayinlaydi, tekshiruvning dastlabki bosqichidagi ishlarning asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi va zarur tezkor koʻrsatmalar beradi.

212. Komissiya raisining aviatsiya insidentini tekshirish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha koʻrsatmalari aviatsiya insidentini tekshirish va komissiya ishini taʼminlash bilan bogʻliq boʻlgan barcha mansabdor shaxslar tomonidan bajarilishi shart.

213. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasining ishi rejaga muvofiq amalga oshiriladi.

Komissiya ish joyida aviatsiya texnikasi obyektlarining tadqiqotlari (ularning ishlash layoqatini tekshirish) va eksperimentlari oldindan tuzilgan, tekshiruvda ishtirok etayotgan tomonlar vakillari imzolagan, komissiya raisi tasdiqlagan rejalar (dasturlar) boʻyicha oʻtkaziladi va tekshiruv materiallariga ilova qilinadi.

214. Tekshirish davomida aviatsiya insidentining kelib chiqishiga aviatsiya texnikasi ishdan chiqishi (nosozligi) sabab boʻlib, ushbu nosozlikni shubhasiz agregatni (detalni) almashtirish yoʻli bilan bartaraf etish mumkinligi aniqlanganda, aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasining raisi sanoat, taʼmirlash tashkilotlari va havo kemasi ekspluatanti (egasi) vakillari kelguniga qadar, nosoz agregatni (detalni) almashtirib, belgilangan tartibda havo kemasining ish faoliyatini tiklashga ruxsat berishi mumkin.

Nosoz agregat (detal) tekshiruvda ishtirok etayotgan manfaatdor tashkilotlar vakillari kelguniga qadar daxlsiz saqlanadi.

Alohida hollarda, Transport vazirligi qarori bilan, havo kemasi insident tekshiruvi tugagunga qadar baza aerodromiga uchib oʻtishiga ruxsat beriladi. Shu bilan birga, havo kemasi holati toʻgʻrisida texnik dalolatnoma tuziladi va unda xavfsiz parvozning imkoniyati asoslab beriladi, parvoz sharoitlari va xavfsizlik choralari qayd etiladi. Texnik dalolatnoma havo kemasining ish faoliyati tiklanishini amalga oshirgan guruh aʼzolari tomonidan imzolanadi va tekshirish komissiyasi tarkibiga kiruvchi guruhning rahbar aʼzosi tomonidan tasdiqlanadi.

215. Asosiy uslubiy va tashkiliy masalalar boʻyicha qarorlar komissiya tomonidan qabul qilinadi, bunda komissiya raisi yakuniy qaror qabul qilish huquqiga ega. Qarordan norozi boʻlgan komissiya aʼzosi oʻz fikrini har qanday maqbul shaklda bayon etishga haqli.

216. Komissiya, kichik komissiyalar va ishchi guruhlar aʼzolarining bir vaqtning oʻzida jinoyat-protsessual ahamiyatga ega boʻlgan dalillarni oʻz ichiga olgan materiallarni yigʻishga qaratilgan harakatlari (bort va yerdagi yozuv uskunalarining maʼlumotlarini va ularning tashuvchilarini yechib olish, saqlash uchun topshirish va boshqalar) dastlabki tergovni (oʻrin olgan boʻlsa) oʻtkazuvchi huquqni muhofaza qilish organi xodimining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

217. Tekshirish komissiyasi ishining yakuniy hujjati Aviatsiya insidentini tekshirish natijalari boʻyicha hisobot hisoblanadi, u amalga oshirilgan ishlar natijalarini hisobga olgan holda tuziladi (ushbu Qoidalarga 14-ilova ).

218. Aviatsiya insidenti yuzasidan tekshiruv natijalari boʻyicha hisobot loyihasi komissiya aʼzolari muhokamasi uchun komissiya raisi tomonidan taqdim etiladi. Hisobot mazmuni boʻyicha ixtiloflar boʻlsa, hisobot komissiya raisi taklif etgan tahrirda tayyorlanadi. Hisobotning mazmuniga rozi boʻlmagan komissiya aʼzosi qarshi fikrini yozma ravishda bildirishi shart.

Qarshi fikr bildirilganda norozilikning aniq sabablari va ularning asoslanishi, shuningdek, taklif etilayotgan tahrir matni koʻrsatiladi. Komissiya aʼzolari tomonidan muxolif fikr majburiy ravishda bayonnoma rasmiylashtirilgan holda koʻrib chiqiladi. Bayonnomada muxolif fikr yuzasidan komissiya aʼzolaridan har birining fikri koʻrsatiladi.

219. Hisobot komissiya raisi va uning barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Koʻrib chiqish natijasida hisobotda muxolif fikr inobatga olinmagan boʻlsa, uni taqdim etgan komissiya aʼzosi hisobotni “muxolif fikr bilan” degan yozuv bilan imzolaydi.

Kichik komissiyalar va ishchi guruhlarning hisobotlarini tuzish va imzolashda shunday tartibga rioya qilinishi lozim.

Har qanday holda komissiya, kichik komissiya yoki ishchi guruhning hisobotiga muxolif fikri ilova qilinadi.

Ixtiloflarni hal qilishning imkoniyati boʻlmasa, muxolif fikr va qoʻshma bayonnoma bilan hisobotni Transport vazirligi yoki aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasini tayinlagan tashkilot rahbari koʻrib chiqadi.

220. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi raisi hisobotni tasdiqlash uchun aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasini tayinlagan vakolatli organ rahbariga taqdim etadi.

221. Aviatsiya insidentini tekshirish natijalari boʻyicha hisobotga quyidagilar ilova qilinadi:

parvoz parametrlari, aviatexnikaning ishlashini tavsiflovchi, hodisa sodir boʻlishidan bir daqiqa oldingi vaqtdan xavfni bartaraf etilgungacha yoki parvoz oxirigacha boʻlgan parvoz maʼlumotlari;

aviatexnika tadqiqotlarining natijalari;

bort va yerdagi magnitofonlarning tovush maʼlumotlaridan koʻchirma;

tushuntirish xatlari va soʻrovnomalar bayonnomalari;

havo kemasining ekspluatatsiyasini tiklash boʻyicha texnik dalolatnoma;

koʻrilgan zarar haqida maʼlumotnoma.

Komissiyaning har qanday aʼzosi talabi bilan hisobotga boshqa hujjatlar ilova qilinishi mumkin.

222. Aviatsiya insidentini tekshirish natijalari boʻyicha tasdiqlangan hisobot ilovalari bilan birga quyidagi manzillarga yuboriladi:

Transport vazirligiga;

Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasiga (ilovalarsiz, murojaat boʻyicha);

aviatsiya insidenti aviatsiya texnikasining nosozligi bilan bogʻliq boʻlgan boʻlsa — havo kemasini loyihalashtirgan konstruktorlik byurosiga (OKB);

havo kemasi egasiga (ekspluatantga);

Transport prokuraturasiga (murojaat boʻyicha elektron shaklda);

Oʻzgidrometga, aviatsiya insidenti meteosharoit va/yoki qoniqarsiz meteotaʼminot bilan bogʻliq boʻlgan boʻlsa.

Jiddiy insidentlarni tekshirish materiallari (elektron shaklda) Oʻzbekiston Respublikasi Transport prokuraturasiga yuboriladi.

IKAOga maksimal massasi 5700 kg dan ortiq boʻlgan havo kemalari bilan sodir boʻlgan jiddiy aviatsiya insidenti haqidagi axborot hisoboti yuboriladi.

223. Tasdiqlangan tekshirish materiallarini koʻpaytirish va oʻz vaqtida tarqatish uchun masʼuliyat, negizida tekshiruv oʻtkazilayotgan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti, zarur tadqiqotlarni tashkil etish esa-havo kemasiga egalik qiluvchi tashkilot (ekpluatant) zimmasiga yuklatiladi.

224. Tekshiruvda ishtirok etayotgan shaxslar mazkur Qoidalarga 4-ilovaga muvofiq ularga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi, ular tomonidan bajarilgan ishning toʻliqligi va sifati, xulosalarining asoslanganligi va xolisligi hamda materiallar sifatli rasmiylashtirilganligi uchun javobgardirlar.

225. Komissiya tomonidan tekshiruv jarayonida parvozlar xavfsizligiga tahdid soluvchi xavfli ogʻishlar aniqlangan hollarda komissiya raisi tezkor choralar qurish uchun tegishli maʼlumotlar va tavsiyalarni oʻz ichiga olgan bayonnomani Transport vazirligi va manfaatdor fuqaro aviatsiyasi tashkilotlariga yuboradi.

5-§. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlarini tekshirishda Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya mutaxassislarining ishtiroki

226. Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatdan oʻtgan yoki ekspluatatsiya qilinayotgan fuqaro havo kemalari bilan Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida sodir boʻlgan aviatsiya insidentlarini tekshirish hodisa sodir boʻlgan davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Transport vazirligi aviatsiya insidenti tekshiruvida qatnashish uchun oʻz vakilini tayinlaydi, ekspluatant esa havo kemasini tiklash uchun mutaxassislar guruhini tashkil qiladi. Vakilga yordam berish uchun maslahatchilar tayinlanishi mumkin.

Zarur hollarda Transport vazirligi barcha mavjud maʼlumotlardan foydalanib, aviatsiya insidentining holatlari va sabablarini batafsil tekshirish uchun oʻz komissiyasini tayinlashi mumkin.

227. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentini tekshirishda tekshiruv boʻyicha vakilning huquqlari Konvensiyaning 13-ilovasiga muvofiq belgilanadi.

Tekshiruv davomida yuzaga keladigan barcha masalalar vakil tomonidan tekshiruvni oʻtkazuvchi davlatning tekshiruv komissiyasi (komissiya raisi) orqali hal etiladi.

228. Hodisa sodir boʻlgan hudud joylashgan davlatdagi Oʻzbekiston Respublikasi diplomatik vakolatxonalari, konsullik muassasalari va fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarining vakolatxonalari, shuningdek, havo kemasi egasi (ekspluatanti) vakillari tekshiruvda ishtirok etayotgan mutaxassislar guruhini transport, aloqa vositalari, ishlash va dam olish xonalari, oziq-ovqat va boshqalar bilan taʼminlash boʻyicha barcha mumkin boʻlgan yordamni koʻrsatishi shart.

229. Aviatsiya insidenti tekshiruvida ishtirok etish natijalariga koʻra vakil maʼlumotnoma tayyorlaydi va u Transport vazirligi rahbariga taqdim etiladi.

230. Xorijiy davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlarini tekshirish Transport vazirligiga topshirilganda, bunday tekshiruv ushbu Qoidalar talablariga muvofiq, Konvensiyaning 13-ilovasi standartlari va tavsiyalariga amal qilgan holda oʻtkaziladi.

231. Xabarnomani olgandan soʻng aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ aviatsiya insidenti haqida xabarnoma olganligini tasdiqlaydi va imkon qadar zudlik bilan uchuvchilar ekipaji va havo kemasi bilan bogʻliq boʻlgan har qanday mavjud maʼlumotlarning taqdim etilishini taʼminlaydi. Shuningdek, aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ vakil tayinlashni nazarda tutayotganligi yoki tutmayotganligi haqida hodisa joyi davlatiga maʼlum qiladi va bunday vakil tayinlangan boʻlsa, uning ismi, familiyasi va bogʻlanish uchun batafsil maʼlumotlarni hamda vakilning hodisa sodir boʻlgan davlatga yetib borishi kutilayotgan sana va vaqti haqida xabar beradi.

232. Havo kemasining asossiz turib qolish vaqtini qisqartirish maqsadida, aviatsiya insidenti sodir boʻlgan aeroportda havo kemasi tiklangandan soʻng quyidagilar amalga oshirilishi lozim:

havo kemasi ekspluatanti Dastlabki maʼlumot shaklida va hajmida aviatsiya insidenti haqidagi rasmiy xabarnomani darhol Transport vazirligiga yuborib, havo kemasini qayta tiklash va vakillarini aviatsiya insidenti tekshiruvida ishtirok etish uchun yuborishni nazarda tutayotganligini Transport vazirligiga maʼlum qiladi;

Transport vazirligi hodisa sodir boʻlgan joy davlatining Aviatsiya maʼmuriyati bilan tekshiruvni tashkil etish va havo kemasining oʻz vaqtida baza aeroportiga uchib ketishi uchun ruxsat berilishi boʻyicha barcha masalalarni rasman hal qiladi.

Havo kemasini tiklash boʻyicha barcha ishlar hodisa sodir boʻlgan aeroportning muhandislik aviatsiya xizmati va Transport vazirligi bilan kelishilgan holda ekspluatant tomonidan taʼminlanadi va amalga oshiriladi.

Aviatsiya insidentini tekshirish davomida havo kemasini tiklash va bazaga uchishining barcha tashkiliy masalalari ekspluatant tomonidan Transport vazirligi bilan hal etiladi.

233. Hodisa sodir boʻlgan joy davlati milliy qoidalariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi bilan ushbu davlat hududida sodir boʻlgan aviatsiya insidentining tekshiruvini tayinlamasa, bunday aviatsiya insidentlarini tekshirish zarurligi va tartibi toʻgʻrisidagi masala Transport vazirligi tomonidan ushbu Qoidalarga muvofiq belgilanadi.

6-§. Aviatsiya insidentlarini tekshirish vaqtida tadqiqotlarni tashkil etish va oʻtkazish

234. Insidentlarni tekshirish vaqtida aviatsiya texnikasi obyektlarining tadqiqotlari fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari bazasida tekshirish komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Buzilishga tarkibiy qismlar va ishlab chiqarish nuqsoni yoki qoniqarsiz tarzda oʻtkazilgan taʼmirlash ishlari sabab boʻlgani taxmin qilinganda, aviatsiya texnikasi obyektlarini tahlil va tadqiqot qilish, qoida boʻyicha, sanoat yoki taʼmirlash tashkilotlarining vakillari ishtirokida, tegishli tartibda amalga oshirilishi kerak.

Shu bilan birga, belgilangan vakillarga zarur texnik hujjatlar, axborot materiallari, ekspluatatsiya qilayotgan boʻlinmalarda mavjud boʻlmagan maxsus asbob va uskunalar bilan taʼminlash vazifalari yuklanadi.

235. Maxsus tadqiqotlarni oʻtkazish zarurligi aviatsiya insidentlarini tekshirish komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Tadqiqot oʻtkazilishi boʻyicha komissiya qarori bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.

236. Tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Tekshiruvni qiziqtirgan havo kemasi va uning tarkibiy qismlari boshqa davlatda ishlab chiqarilgan boʻlsa va oʻsha davlat tashkilotlarida tadqiqot oʻtkazish zarurati tugʻilsa, bunday tadqiqotlarni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror havo kemasini ishlab chiqargan, loyihalashtirgan, roʻyxatdan oʻtkazgan yoki ekspluatatsiya qilib kelayotgan davlatning vakili va Transport vazirligi bilan kelishilgan holda komissiya tomonidan qabul qilinadi.

237. Aviatsiya texnikasi obyektlari tadqiqotini amalga oshirish boshqa davlatlar hududida joylashgan tashkilotlarda bajarilishi kerak boʻlsa, bu tadqiqot aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi vakillari ishtirok etishi sharti bilan amalga oshiriladi. Bunday tadqiqotlarni tashkil etish tegishli davlatning tekshiruv sohasidagi organ vakili bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

238. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasining texnik topshirigʻi tadqiqot oʻtkazish uchun asos hisoblanadi. Texnik topshiriqda tadqiqot maqsadi batafsil belgilanadi va zarur boʻlsa, tadqiqot oʻtkazilishida lozim boʻlgan ishtirok etuvchi hamkor tashkilotlar koʻrsatiladi.

Texnik topshiriqqa insident sharoitlarini kerakli darajada koʻrsatadigan, havo kemasi va tadqiqot obyekti, ularni taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish, shuningdek, bajarilgan ishlar roʻyxati va ularning natijalarini koʻrsatuvchi texnik hisobot haqidagi maʼlumotlar ilova qilinadi.

Tadqiqot oʻtkaziladigan obyektlarni tanlash va qadoqlash ushbu Qoidalarga 13-ilovaning tavsiyalariga muvofiq amalga oshiriladi.

239. Tadqiqotlar oʻtkazish uchun obyektni qabul qilgandan soʻng, tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot tadqiqotlarni boshlash sanasini belgilaydi va tadqiqotda ishtirok etish uchun taklif bilan tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlarga xabarnoma yuboradi.

Tadqiqotlarni boshlash sanasi tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillarining yetib kelish imkoniyatini hisobga olgan holda belgilanishi lozim. Ushbu muddat obyekt qabul qilingan vaqtdan boshlab 5 kundan oshmasligi kerak.

Tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillari belgilangan muddatga kelmagan taqdirda, tadqiqotni amalga oshiruvchi tashkilot mustaqil ravishda tadqiqot ishlarini olib boradi.

Tadqiqotlar tekshirish komissiyasi nazorati ostida, tadqiqotda hamkorlik qiluvchi tashkilotlar vakillari bilan kelishilgan, komissiyaga maʼlumot uchun taqdim etiladigan rejalar (dasturlar) va metodikalar boʻyicha oʻtkaziladi.

240. Aviatsiya insidentlarini tekshirishda parvoz maʼlumotlarining tahlili, odatga koʻra, tegishli fuqaro aviatsiya tashkilotida yoki Transport vazirligi bazasida olib boriladi.

241. Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentlarini tekshirishda aviatsiya texnikasi obyektlari tadqiqotlarini oʻtkazish va bort yozuv uskunalari maʼlumotlarini rasshifrovka qilish ishlari Oʻzbekiston Respublikasining tegishli tashkilotlari bazasida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida ushbu ishlarni amalga oshirish uchun texnik imkoniyatlar boʻlmasa, ushbu aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi vakillarining ishtirokida boshqa davlatda amalga oshirilishi mumkin. Bunday tadqiqotlarni tashkil etish tegishli davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

242. Tadqiqot natijalari tekshirish komissiyasiga yuboriladi.

243. Tadqiqotlar natijalariga koʻra tuzilgan hisobot tekshiruv materiallarining ajralmas qismi hisoblanadi. Tekshiruv boʻyicha hisobot tadqiqotning yakuniy natijalarini hisobga olgan holda tayyorlanadi. Tadqiqot natijalari boʻyicha hisobotni olmasdan turib insident tekshiruvi natijalari boʻyicha Hisobotni tasdiqlash va eʼlon qilish man etiladi.

244. Tadqiqotlardan oʻtgan aviatsiya texnikasi obyektlari, shu jumladan bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini qayd etuvchi jihozlar tadqiqotni amalga oshirgan asosiy tashkilotda tekshiruv natijalari boʻyicha hisobot tasdiqlangandan soʻng 3 oy davomida saqlanadi.

Belgilangan muddat tugagandan soʻng havo kemasi egasiga obyektlarni utilizatsiya qilish uchun soʻrovnoma yuboriladi.

Insident fakti boʻyicha tergov ishlari olib borilgan boʻlsa, havo kemasiga egalik qiluvchi tashkilot huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan utilizatsiya masalasini kelishib oladi va tadqiqotlarni amalga oshiruvchi tashkilotga qabul qilingan qaror haqida maʼlum qiladi.

Tadqiqotdan oʻtgan obyektlarni havo kemasi egasining ruxsatisiz, zaruratga koʻra huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan kelishilgan holda, yoʻq qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Bort yozuv uskunalarining parvoz maʼlumotlarini kompyuterda (flesh-xotirada) saqlashga ruxsat beriladi.

7-§. Tekshiruv natijalari muhokamasini oʻtkazish

245. Aviatsiya insidenti tekshiruvi yakunlangach, aviatsiya insidenti sodir boʻlgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotida aviatsiya insidenti holati, sabablari va omillari hamda ularning oldini olish boʻyicha tavsiyalar berilgan holda yigʻilish oʻtkaziladi.

8-§. Aviatsiya insidentlari hisobini yuritish va ularning tahlili

246. Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro havo kemasi bilan sodir boʻlgan har bir aviatsiya insidenti hisobga olinishi shart.

247. Aviatsiya insidentlari havo kemasiga egalik qiluvchi fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarida va Transport vazirligida qayd etiladi.

248. Aviatsiya insidentlari boʻyicha har doim majburiy hisobot tizimida qayd etilmaydigan maʼlumotlarni toʻplashni osonlashtirish uchun fuqaro aviatsiyasi ekspluatantlari boʻlinmalarida insident maʼlumotlarini ixtiyoriy ravishda taqdim etish tizimi oʻrnatilishi kerak.

249. Insidentlar haqidagi maʼlumotlarni ixtiyoriy ravishda taqdim etish tizimi jazo qoʻllashga qaratilgan boʻlmasligi va maʼlumot manbalari himoya qilinishini taʼminlashi lozim.

Maʼlumotlarni ixtiyoriy ravishda taqdim etishda jazo qoʻllanilishini rad etish insidentlar haqida maʼlumotlarni ixtiyoriy ravishda taqdim etish tizimining asosiy tamoyili hisoblanadi.

250. Olinayotgan maʼlumotlarning samarali tahlilini amalga oshirish uchun taʼriflashning standart shaklidan foydalangan holda maʼlumotlar bazasi koʻrinishida aviatsiya hodisalari haqidagi maʼlumotlarni saqlash tizimi shakllantiriladi.

251. Aviatsiya insidentlari sabablarining yanada chuqurroq tahlilini taʼminlash maqsadida ular IKAO Doc 9156-AN/900 hujjati asosida sabablar va omillar boʻyicha tasniflanadi.

Bunda har bir aviatsiya insidenti tekshiruv natpjasida aniqlangan barcha sabablar va omillar boʻyicha tasniflanishi va hisobga olinishi kerak. Aviakompaniya, majmualar, idoralar, tashkilotlarning aniq xizmatlari aviatsiya insidentiga aloqadorligini aniqlash va hisobga olish uchun aviatsiya insidentlari IKAO Doc 9156-AN/900 hujjati asosida sabablarning umumlashtirilgan guruhlari boʻyicha ham hisobga olinadi.

Ekspluatant komissiyasi notoʻgʻri tasniflaganda yoki kelishmovchiliklar mavjud boʻlganda, muayyan insidentni (halokatni) tasniflash boʻyicha yakuniy qarorni Transport vazirligi qabul qiladi.

252. Aviatsiya insidentlari tekshiruvlarining natijalariga asosan va maʼlumotlar bazasida mavjud boʻlgan maʼlumotlar boʻyicha Fuqaro aviatsiya agentligi parvozlar xavfsizligi holati boʻyicha yarim yillik, yillik va Vazirlar Mahkamasi koʻrsatmasiga binoan har qanday davr uchun tahlil oʻtkazadi.

Tahlilni oʻtkazishda maʼlumotlar bazasi sifatida tekshiruv natijasida aniqlangan barcha sabablar va omillar jamlanmasi ishlatiladi.

Tahlil natijalariga koʻra parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.

Tekshirish davomida yoki maʼlumotlar bazasida mavjud boʻlgan maʼlumotlarni tahlil qilishda boshqa davlatlar manfaatdor boʻlgan parvozlar xavfsizligiga doir masalalar aniqlansa, bunday maʼlumotlar ushbu davlatlarga yuboriladi.

9-§. Aviatsiya insidentlarini tekshirish natijalariga koʻra chora-tadbirlar ishlab chiqish

253. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasi parvozlar xavfsizligi darajasini oshirishga qaratilgan tavsiyalarni tekshiruv natijasida olingan maʼlumotlar tahlili asosida ishlab chiqadi. Tavsiyalarni ishlab chiqishda aviatsiya-transport tizimining ishlashida, shu jumladan berilgan parvozda alohida vaziyat vujudga kelishiga va rivojlanishiga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatmagan, lekin umuman parvozlar xavfsizligiga tahdid soladigan barcha aniqlangan ogʻishlar hisobga olinadi.

254. Komissiya tavsiyalari tekshiruv hujjatlari bilan asoslangan va puxta ishlab chiqilgan boʻlishi lozim. Komissiya tavsiyalari asosliligi uchun shaxsiy javobgarlik uning raisiga yuklatiladi.

255. Aviatsiya insidenti tekshiruvining har qanday bosqichida yoki tekshiruvning natijalari asosida Transport vazirligi parvozlar xavfsizligi darajasini oshirish uchun zudlik bilan qabul qilinishi zarur boʻlgan tegishli profilaktika chora-tadbirlarini fuqaro aviatsiyasi tashkilotlariga tavsiya qilishi mumkin.

Havo kemasi loyihalovchisi, ishlab chiqaruvchisi, egasi va boshqa davlatda joylashgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotlariga hamda havo kemasi roʻyxatga olingan davlatga tegishli ogohlantiruvchi choralar ushbu davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organi orqali yuboriladi.

Maqsadga muvofiq boʻlsa, Transport vazirligi oʻtkazilgan tekshiruvlar asosida ishlab chiqilgan har qanday tavsiyalarni, boshqa tegishli davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organlariga, IKAO hujjatlariga taalluqli boʻlsa, IKAOga ham yuboradi.

Hisobotlar IKAOga yuborilayotgan xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha tavsiyalarni oʻz ichiga olgan taqdirda, ular IKAO hujjatlari bilan bogʻliq boʻlgani uchun, taklif etilayotgan aniq harakatlar bayon etilgan xat ushbu hisobotlarga ilova qilinadi.

Global ahamiyatga ega boʻlgan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiya tegishligidan qatʼiy nazar IKAOga yuboriladi.

256. Transport vazirligi boshqa davlatning (davlatlarning) aviatsiya hodisalarini tekshiruvchi vakolatli organidan parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar olgan taqdirda, kuzatuv xati roʻyxatdan oʻtkazilgan sanadan boshlab 90 kun ichida ushbu vakolatli organga profilaktika boʻyicha qabul qilingan yoki koʻrib chiqilayotgan chora-tadbirlar yoki biror chora qabul qilinmagani sabablari toʻgʻrisida xabar beradi.

257. Aviatsiya insidentini tekshirish natijalari boʻyicha chora-tadbirlar tekshirish komissiyasi tavsiyalari asosida ishlab chiqiladi. Aviatsiya insidentini tekshirish natijalari boʻyicha Hisobot va uning ilovalari chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun rasmiy asos hisoblanadi.

258. Vakolatlariga Komissiya tavsiyalari taalluqli boʻlgan fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari tekshiruv boʻyicha Hisobotni olgach, fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari doirasida profilaktik choralar qabul qilinishini nazarda tutuvchi chora-tadbirlar rejalari yoki boshqa rasmiy hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi. Tasdiqlangan chora-tadbirlar rejalari 3 ish kuni ichida Transport vazirligiga yuboriladi.

259. Chora-tadbirlar rejasini (yoki boshqa rasmiy hujjat) tuzishda komissiyaning barcha tavsiyalari ijro uchun qabul qilinishi lozim.

Komissiyaning biron bir tavsiyasi maqsadga muvofiqligi yoki uni amalga oshirish usullari masalalari boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelsa, bu masala qoʻshimcha ravishda ish olib borish uchun chora-tadbirlar rejasiga kiritiladi.

Chora-tadbirlar rejasiga uni ishlab chiquvchi mansabdor shaxslar tomonidan tekshiruv vaqtida aniqlangan, lekin komissiyaning tavsiyalariga kiritilmagan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan qoʻshimcha ishlar kiritilishi mumkin.

260. Chora-tadbirlar ishlab chiqilishini tashkil etish uchun Transport vazirligi masʼuldir.

Chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun fuqaro aviatsiyasi tashkiloti — havo kemasi egasi (ekspluatanti) masʼuldir.

261. Idoralararo chora-tadbirlarni ishlab chiqishda ularni ishlab chiquvchi masʼullar, Hisobot va uning ilovalarini olgandan soʻng chora-tadbirlar rejasini (yoki boshqa rasmiy hujjatni) birgalikda ishlab chiqadi, uni ishlarni bajaruvchi va hamkorlikda bajaruvchi tashkilotlar bilan kelishadi hamda Transport vazirligida tasdiqlaydi.

Idoraviy chora-tadbirlar rejalarini ishlab chiqishda ushbu funksiyalarni chora-tadbirlarni ishlab chiquvchi masʼul bajaradi.

262. Aviatsiya insidentini tekshirish komissiyasining tavsiyalarini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar rejalarini yoki boshqa rasmiy hujjatlarni ishlab chiqish uchun quyidagi muddatlar belgilanadi:

20 ish kuni idoralararo rejalar uchun;

10 ish kuni ichki idoraviy rejalar va boshqa rasmiy hujjatlar uchun.

Muddat chora-tadbirlar ishlab chiqilishini tashkil etish boʻyicha masʼul shaxs tomonidan komissiyaning barcha materiallari olingan vaqtdan hisoblanadi.

Alohida hollarda komissiya tavsiyalari boʻyicha tezkor chora-tadbirlar tekshiruv yakuniga yetkazilmagunga qadar va Hisobot tasdiqlanmagunga qadar ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi.

263. Transport vazirligi tekshirish komissiyalari tavsiyalari, chora-tadbirlar rejalari va Transport vazirligi vakolati doirasidagi boshqa rasmiy hujjatlar hisobini yuritadi.

Xuddi shunday hisobni fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari ham oʻzlariga tegishli qismda yuritadi.

4-bob. Xavfli yuklar bilan bogʻliq boʻlgan aviatsiya hodisalarini tekshirish

264. Xavfli yuklarni xavfsiz tashish boʻyicha texnik yoʻriqnomalar (Doc 9284) talablarining buzilishi oqibatida sodir boʻlgan aviatsiya hodisasi, xavfli yuklar (Doc 9284 S-7 qismi 4-bob) bilan bogʻliq aviatsiya halokati (insidenti) deb tasniflanadi.

265. Xabarnoma, tekshiruv, hisobot, xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya hodisalari haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va ularni hisobga olish IKAOning Doc 9284 S-7 qismi, 4-bobida belgilangan tavsiyalarini hisobga olgan holda ushbu Qoida talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

266. Aviatsiya hodisalari tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi hududida sodir boʻlgan xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya hodisalari toʻgʻrisida dastlabki xabarnomani olgach, darhol ushbu Qoidalarning 2-bobida koʻrsatilgan manzillarga va xavfli yuklar joʻnatuvchi davlatiga aviatsiya hodisalari haqida xabarnomani eng qulay va tezkor aloqa vositalaridan foydalangan holda yuboradi.

267. Xabarnoma ochiq matnda yuboriladi va quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:

a) xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya hodisalarini “ACCID”, “INCID” belgilash uchun “DGACD” qisqartmasi;

b) Konvensiyaga 13-ilovasida nazarda tutilgan, shuningdek ushbu Qoidalarning 2-bobi qoidalariga muvofiq yuboriladigan har qanday xabarnomaga havola;

v) hodisaning sanasi va vaqti;

g) tegishli ekspluatantning nomi;

d) tegishli yuk joʻnatuvchining nomi;

e) tegishli xavfli yuklar tavsifi;

j) halokatning qisqacha mazmuni;

z) oʻlimga olib kelgan yoki tan jarohati olgan shaxslar soni va mulkka yetkazilgan zarar darajasi;

i) halokat natijasida sogʻliq yoki atrof muhit xavfsizligi uchun saqlanib qolayotgan har qanday xavf-xatar haqida maʼlumot;

k) Transport vazirligining tekshiruvni qay darajada oʻtkazishi yoki uni boshqa davlatga topshirishi ehtimoli toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

l) xabarnomani bergan organning nomi.

Transport vazirligi, imkoniyati boʻlishi bilan, qoʻshimcha ravishda xabarnomada mavjud boʻlmagan tafsilotlarni, shuningdek, ushbu voqea bilan bogʻliq boʻlgan boshqa batafsil maʼlumotlarni tegishli manzillarga yuboradi.

268. Transport vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi havo kemasi yoki boshqa biron-bir davlatning Oʻzbekiston Respublikasi aeroportidan uchib ketgan havo kemasi bilan xavfli yuklarga bogʻliq holda sodir boʻlgan aviatsiya halokati (insidenti) haqida xabarnomani olganda, zudlik bilan aviatsiya halokati sodir boʻlgan davlatga aviatsiya halokatiga (insidentga) aloqador boʻlgan xavfli yuklar haqida mavjud boʻlgan tegishli har qanday maʼlumotlarni yuboradi.

269. Transport vazirligi xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya halokatlari (insidentlari) tekshirilishini boshqa aviatsiya halokatlari (insidentlari) tekshirilishi kabi ushbu Qoidalar talablariga muvofiq tashkil etadi va oʻtkazilishini taʼminlaydi.

270. Agar Oʻzbekiston Respublikasi hududida sodir boʻlgan har qanday aviatsiya halokatining (insidenti) tekshiruvi davrida, aviatsiya halokatining (insidenti) sababiy omili xavfli yuklar ekanligi maʼlum boʻlganda, tekshiruv komissiyasining raisi Transport vazirligi bilan kelishilgan holda, xavfli yuklar bilan bogʻliq holatlarni tekshirish uchun komissiyaning masʼul aʼzosini tayinlashi lozim boʻladi.

Zarur hollarda, xavfli yuklar bilan bogʻliq holatlar va omillarni oʻrganish uchun, ishchi guruh yoki kichik komissiya tuziladi. Tashkil etilgan ishchi guruhi (kichik komissiya)ning ish natijalari asosida, har qanday shaklda, aviatsiya halokati (insidenti) tekshiruvining ajralmas qismi boʻlgan, hisobot tayyorlanadi va tekshiruv natijalari boʻyicha Yakuniy hisobotga ilova qilinadi.

271. Transport vazirligi boshqa davlat hududida Oʻzbekiston Respublikasi havo kemalari bilan sodir boʻlgan, xavfli yuklar bilan bogʻliq, aviatsiya halokatining tekshiruvida ishtirok etish uchun, oʻz vakilini tayinlash huquqiga ega.

272. Xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya halokatini (insidenti) tekshiruv natijalari asosida komissiya ushbu Qoidalarda belgilangan shaklda Yakuniy hisobot tayyorlaydi.

273. Xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya halokatini tekshirish natijalari boʻyicha Yakuniy hisobot ushbu Qoidalarning 2-bobi talablariga muvofiq manzillarga va qoʻshimcha ravishda xavfli yuk joʻnatuvchi davlatning aviatsiya maʼmuriyati manziliga yuboriladi.

274. Xavfli yuklar bilan bogʻliq aviatsiya insidentining tekshiruvi natijalari boʻyicha Hisobot ushbu Qoidalarning 3-bobida koʻrsatilgan tartibga muvofiq tuziladi va joʻnatiladi, tekshirish natijalari texnik yoʻriqnomalar talablaridagi (IKAO Doc 9284) kamchiliklarni koʻrsatsa, bunday tekshirish natijalari boʻyicha Hisobot IKAOga ham yuborilishi kerak.

5-bob. Fuqaro havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisasi toʻgʻrisida maʼlumotlarni IKAOga taqdim etish

275. Dastlabki hisobot aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish komissiyasi tomonidan IKAOning “Aviatsiya halokatlari (insidentlari) haqida maʼlumotlarni taqdim etish qoʻllanmasi” hujjatiga (Doc 9156-AN/900) muvofiq rus yoki ingliz tillarida tayyorlanadi va Transport vazirligi tomonidan Aviatsiya hodisasi sodir boʻlgan kundan boshlab 30 kun ichida quyidagi manzillarga yuboriladi:

vaziyatga qarab havo kemasini roʻyxatga olgan yoki (va) aviatsiya hodisasi sodir boʻlgan davlatga;

ekspluatant davlatiga;

loyihalovchi davlatiga;

ishlab chiqaruvchi davlatiga;

tegishli maʼlumotlar, asosiy jihozlar yoki ekspertlarni taqdim etgan har qanday davlatga;

tegishli havo kemasining maksimal massasi 2250 kg (aviatsiya halokatlarida) va 5700 kg dan (jiddiy aviatsiya insidentlarida) ortiq boʻlsa-IKAOga.

Tekshiruv davomida aviatsiya halokatlari yoki insidentlarining oldini olish boʻyicha tezkor choralar koʻrish uchun foydali boʻlishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar olingan boʻlsa, bunday maʼlumotlar Transport vazirligi tomonidan yuqorida koʻrsatilgan davlatlarga darhol yuboriladi.

Tekshiruv davomida noqonuniy aralashuv sodir etilganligi maʼlum boʻlib qolsa yoki gumon qilinsa, bunday maʼlumot Transport vazirligi tomonidan zudlik bilan manfaatdor davlat(lar)ning aviatsiya xavfsizligi organlariga yetkaziladi.

Dastlabki hisobotni yuborish muddati tugashiga qadar tekshiruv yakuniga yetib, aviatsiya hodisasi haqida axborot hisoboti yuborilgan boʻlsa, dastlabki hisobot yuborilmasligi mumkin.

276. IKAOni tekshiruv natijalari toʻgʻrisida zudlik bilan xabardor qilish maqsadida aviatsiya halokati toʻgʻrisida axborot hisoboti tayyorlanadi. Hisobot tekshiruv yakunida rus yoki ingliz tillarida tayyorlanadi va imkon qadar qisqa muddatda IKAO shtab-kvartirasiga Transport vazirligi tomonidan yuboriladi.

Axborot hisoboti maksimal massasi 2250 kg dan ortiq boʻlgan havo kemalari ishtirokidagi aviatsiya halokatlari, maksimal massasi 5700 kg dan ortiq boʻlgan havo kemalari ishtirokidagi jiddiy aviatsiya insidentlari boʻyicha tuziladi. Hisobotni tayyorlash boʻyicha yoʻriqnoma IKAOning “Aviatsiya halokatlari (insidentlari) haqida maʼlumotlarni taqdim etish qoʻllanmasi” hujjatida (Dos 9156-AN/900) nazarda tutilgan.

Transport vazirligi boshqa davlatning murojaatiga koʻra, aviatsiya hodisasi haqidagi axborot hisobotida qayd etilgan maʼlumotlarga qoʻshimcha ravishda tegishli maʼlumotlarni taqdim etishi mumkin.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

277. Mazkur Qoidalarni qoʻllashda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

278. Ushbu Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 1-ILOVA

Havo kemasi ekspluatatsiyasida tekshirilishi lozim boʻlgan insidentlar

I. Jiddiy aviatsiya insidentlari

Quyida keltirilgan hodisalar jiddiy aviatsiya insidenti sifatida tasniflanishi mumkin boʻlgan misollar hisoblanadi. Biroq bu roʻyxat toʻliq emas va vaziyatga qarab, hodisaning ehtimoliy ssenariy boʻyicha rivojlanishiga toʻsqinlik qiladigan samarali himoya mexanizmlari saqlanib qolgan boʻlsa, roʻyxatda keltirilgan elementlar “jiddiy aviatsiya insidenti” toifasiga kirmasligi mumkin.

1. Toʻqnashuv yoki xavfli vaziyatning oldini olish yoki qochish uchun manyovr bajarishni talab etadigan yoki havo kemasini chetga olish harakatlari bajarilishi maqsadga muvofiq boʻlgan havo kemalarining parvozda xavfli yaqinlashuvi.

2. Aviatsiya halokati deb tasniflanmagan havo kemalarining havodagi toʻqnashuvlari.

3. Texnik jihatdan yaroqli havo kemasining yer bilan toʻqnashuvi bartaraf qilingan vaziyat.

4. Yopilgan yoki band boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagidan, yerda harakatlanish yoʻlagidan (vertolyotlarning yerda harakatlanish yoʻlagidan parvoz qilishiga ruxsat berilishi bundan mustasno) yoki belgilanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagidan uchib chiqishga urinish yoki uchib chiqish.

5. Qulflangan rullar bilan parvoz qilish.

6. Yopilgan yoki band boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagiga, yerda harakatlanish yoʻlagiga (vertolyotlarning yerda harakatlanish yoʻlagidan parvoz qilishiga ruxsat berilishi bundan mustasno), belgilanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagiga yoki avtomobil yoʻllari kabi majburiy qoʻnish joyiga qoʻnish yoki qoʻnishga urinish.

7. Uchish-qoʻnish yoʻlagidan (qoʻnish maydoni, yetmasdan qoʻnish) tashqarida qoʻnish, koʻtarilish yoki qoʻnishda uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketish.

8. Aviatsiya halokati deb tasniflanmagan shassi tayanchlarining yigʻishtirilishi yoki yigʻishtirilgan shassi bilan qoʻnish.

9. Uchish yoki qoʻnish vaqtida havo kemasi qanotining cheti, dvigatel gandolasi yoki boshqa har qanday qismi bilan yerga tegishi, agar bu hodisa aviatsiya halokati sifatida tasniflanmagan boʻlsa.

10. Ekipaj, yoʻlovchi kabinalarida, yuk boʻlimlarida yongʻinlar va/yoki tutun paydo boʻlishi holatlari yoxud dvigatelda yongʻin chiqishi, ushbu yongʻinlar oʻt oʻchiruvchi vositalar bilan oʻchirilgan boʻlsa ham.

11. Parvoz ekipaji aʼzolari tomonidan avariya holatida ishlatiladigan kisloroddan foydalanish talab etilgan vaziyatlar.

12. Havo kemasi konstruksiyasining ishdan chiqishi yoki dvigatelning ishdan chiqish holatlari, shu jumladan, aviatsiya halokatlari deb tasniflanmagan gaz turbinali dvigatellarning ishdan chiqishi bartaraf etilmagan nosozliklar.

13. Havo kemasining ishlashiga jiddiy taʼsir qiladigan bir yoki bir nechta tizimlarning bir necha bor ishdan chiqishi.

14. Havo kemasini boshqarishda qiyinchiliklar yaratgan yoki yaratishi mumkin boʻlgan tizim buzilishlari (shu jumladan, kuch yoki quvvat yoʻqolishi).

15. Parvozni boshqarish va navigatsiya uchun majburiy boʻlgan zaxira tizimidagi bittadan ortiq tizimning buzilishi.

16. Uchuvchidan avariya holati eʼlon qilinishini talab etadigan yoqilgʻi miqdori yoki uning taqsimlanishi bilan bogʻliq boʻlgan yoqilgʻi miqdori yetarli emasligi, yoqilgʻi toʻliq sarflanganligi, yoqilgʻi yetarli darajada yetkazib berilmayotganligi yoki bortda mavjud yoqilgʻidan toʻliq foydalanish imkoniyati mavjud emasligi kabi vaziyatlar.

17. Havo kemasini boshqarishda qiyinchiliklar yaratadigan yoki yaratishi mumkin boʻlgan xavfli ob-havo sharoitlari zonasiga havo kemasining kirib qolishi. Havo kemasi doʻl bilan shikastlangan hollar.

18. Tashqi podveskada yoki havo kemasining tashqarisida olib kelinayotgan yukning bilmagan holda yoki favqulodda chora sifatida bilgan holda tushirilishi.

19. Parvozning toʻxtatilishiga, havo kemasining ikkinchi aylanaga ketishiga va shunga oʻxshash holatlarga olib keluvchi transport vositasi yoki havo kemasining ruxsatsiz uchish-qoʻnish yoʻlagiga chiqishi.

20. Parvozda ekipaj aʼzolarining ish qobiliyatini yoʻqotishi (bir pilotli (shu jumladan, tashqi uchuvchi (operator)) va ikki kishilik ekipaj bilan havo kemalari parvozlari uchun).

II. Aviatsiya insidentlari

21. Planerga tegishli kuchlanmagan elementlarning kabina germetizatsiyasi buzilishi yoki qismlarning ajralishi bilan bogʻliq holda parvozda buzilishi yoki shikastlanishi.

22. Aerodinamik boshqaruv yuzalari (qanotning orqa qismi (zakrilka), qanotning old qismi (predkrilka) va koʻtarilish kuchini koʻpaytiruvchi boshqa qurilmalar, qanot chetlari (zakonsovok krila) va boshqalar), pilon va dvigatellarning birikish joylari uzilishi yoki buzilishi.

23. Planerning kuchlangan elementlarida, kuchlangan oynalarda yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan yorilishlarning paydo boʻlishi.

24. Planer konstruksiyasining boshqa elementlarini ahamiyatli darajada shikastlanishiga olib kelmagan obtekatellar, kapotlar, zinalar, lyuklar, eshiklarning parvozda ochilishi yoki uzilib ketishi.

25. Havo vinti parraklarining buzilishi, ularning taʼmir uchun koʻrsatilgan meʼyordan ortiq shikastlanishi, havo vinti vtulkasi obtekatelining yoki isitish qoplamasining uzilib ketishi (havo vintli kemalar uchun).

26. Koʻtaruvchi yoki rul vintlari elementlarining, koʻtaruvchi yoki rul vinti vtulkalarining buzilishi yoki taʼmir uchun koʻrsatilgan meʼyordan ortiq shikastlanishi (vertolyotlar uchun).

27. Dvigatelning nosozligi, oʻz-oʻzidan yoki xatolik bilan oʻchirilishi yoki parvoz vaqtida kerakli tartib-qoidalarga muvofiq ekipaj tomonidan oʻchirilishi. Dvigatelning parvozda ishga tushmasligi (oʻt olmasligi).

28. Parvozda planer konstruksiyasining boshqa elementlariga jiddiy zarar yetkazilmagan holda dvigatelning buzilishi.

29. Transmissiyalarning buzilishi yoki uzilib ketishi. Ventilyator qurilmasining buzilishi, reduktorning buzilishi, uning xavfli rejimda ishlayotganligini bildiruvchi signalizatsiyaning ishlab ketishi (vertolyotlar uchun).

30. Parvozda oʻz-oʻzidan yoki bexosdan reversning (orqaga tortish) ishlab ketishi yoki ishlamay qolishi. Havo vintining mustahkamlangan holatidan boʻshamasligi oqibatida parvozda ekspluatatsiya qilish qoʻllanmasi cheklovlari buzilishi yoki (va) parvoz rejasining oʻzgarishiga sabab boʻlishi.

31. Bir yoki undan koʻp shassi tayanchining chiqmasligi. Parvozda ekspluatatsiya qilish qoʻllanmasi cheklovlarining buzilishi yoki (va) parvoz rejasining oʻzgarishiga olib kelgan parvozda oʻz-oʻzidan yoki xatolik bilan shassining chiqishi yoki yigʻishtirilishi, shassi stvorkalarining yopilmasligi yoki oʻz-oʻzidan parvoz davomida ochilishi.

32. Planer yoki dvigatel konstruksiyasi elementlari shikastlanishiga olib kelgan aviashinalarning yorilishi.

33. Shassi aravalari, shassi tayanchi elementlarining buzilishi.

34. Stabilizatorning burilmay qolishi, oʻz-oʻzidan yoki notoʻgʻri burilishi.

35. Parvoz rejasi oʻzgarishiga olib keluvchi, elektr taʼminoti tizimlaridagi elektr toki yetkazib berish xususiyatlarining yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan darajada buzilishi.

36. Parvoz rejasi oʻzgarishiga olib kelgan gidrotizimning nosozligi.

37. Parvoz rejasi oʻzgarishiga olib kelgan germokabinada bosimni boshqarish tizimining nosozligi.

38. Parvoz rejasi oʻzgarishiga olib kelgan parvozda yoqilgʻi oqishi.

39. Havo kemasining qayta qoʻnishni amalga oshirish uchun zarur boʻlganidan kamroq yoqilgʻi bilan qoʻnishi.

40. Fazoviy yoʻnalishning yoʻqotilishi.

41. Uskunalar boʻyicha parvozga ruxsat berilgan havo kemalarida bort pilotaj-navigatsiya uskunalaridan foydalangan holda parvozning joriy joylashuvini yoki yoʻnalishini aniqlash imkoniyati yoʻqligi.

42. Havo kemasining parvozda ekspluatatsiya qilish qoʻllanmasida izohlangan cheklovlardan chiqishi.

43. Parvozni boshlashda tezlikni oshirish vaqtida yoki balandlikka koʻtarilishning dastlabki bosqichida talab etilgan xarakteristikalarga erishishning mumkin emasligi.

44. Parvozda ekspluatatsiya qilish qoʻllanmasi talablariga tegishli boʻlmagan konfiguratsiyada havo kemasining uchib chiqishi, parvoz qilishi, qoʻnishga kirishi yoki qoʻnishga harakat qilishi.

45. Muzlash sharoitlarida parvozlarga ruxsat berilishida cheklovlarga ega boʻlgan havo kemalarida, muzlashga qarshi tizim ishlamay qolgan yoki yoqilmagan havo kemalarida muzlash sharoitlarida parvoz amalga oshirilishi. Muz bilan qoplangan havo kemasi parvozga chiqarib yuborilishi.

46. Havo kemasining qushlar bilan toʻqnashuvi, jiddiy aviatsiya insidenti yoki aviatsiya hodisasiga olib kelganda. Qushlar bilan toʻqnashuvlarning boshqa holatlarida konstruksiya elementlari ruxsat etilmagan oʻlchamda shikastlanganda ekspluatant tomonidan toʻqnashuvga olib kelgan omillar boʻyicha xizmat tekshiruvi oʻtkaziladi.

47. Yerdagi (odamlar, hayvonlar yoki uchish-qoʻnish yoʻlagi, yoʻlaklar, perrondagi transport vositalari; yerdagi toʻsiqlar) obyektlar bilan toʻqnashish yoki toʻqnashish tahdidi.

48. Havo kemasining majburiy qoʻnishi, rejalashtirilmagan (moʻljallanmagan) aerodromga (qoʻnish maydoniga) qoʻnishi. Havoda tanlab olingan, oʻrnatilgan talablarga javob bermaydigan maydonga qoʻnishni amalga oshirish.

49. Havo kemasi parvozini taʼminlashda, radioaloqaning, oriyentirovkaning yoʻqolishiga yoki oʻrnatilgandan past minimumda qoʻnish shartligiga olib keluvchi, yerdagi radioyoritishtexnik jihozlarning ishdan chiqishi.

50. Ekipaj aʼzolari yoki yoʻlovchilarning toksik moddalar, radiatsiya va boshqa zararli omillar taʼsiri oqibatida kasalxonaga yotqizilishi.

51. Besh daqiqadan koʻproq vaqt davomida parvozda radioaloqa yoʻqolishi.

52. Xavfsiz parvoz balandligining buzilishi.

53. Havo kemasi ekipaji tomonidan belgilangan balandlik va parvoz yoʻnalishining havodagi harakatga xizmat koʻrsatish xizmati koʻrsatmasi bilan muvofiqlashtirmasdan oʻzgartirilishi.

54. Uchish vaqtida ruxsat etilgan nosozliklar roʻyxatiga kiritilmagan nosozliklar mavjud boʻlganda havo kemasining uchishi.

55. Havo kemasining toʻliq texnik xizmat koʻrsatilmagan holda parvozga chiqarilishi.

56. Uchish yoki qoʻnish vaqtida minimal ob-havo talablariga rioya qilmaslik.

57. Havo kemasiga ushbu havo kemasi uchun moʻljallanmagan yoki ruxsat etilmagan yoqilgʻi-moylash materiallarining quyilishi.

58. Parvozda ekspluatatsiya qilish qoʻllanmasida havo kemasini markazlash boʻyicha belgilangan meʼyorlar buzilishiga olib kelgan parvoz vaqtida yuklarning siljishi.

59. Odamlarni havo kemasidan favqulodda evakuatsiya qilish bilan bogʻliq aviatsiya hodisalari.

60. Uchuvchisiz havo kemalari bilan sodir boʻladigan aviatsiya hodisalari:

uchuvchisiz havo kemasining uchuvchi boshqarayotgan havo kemasi bilan toʻqnashuvi;

foydalanish uchun ruxsat olish tartibi joriy etilgan havo hududida havo kemalarining parvozlari toʻxtatilishiga sabab boʻlgan uchuvchisiz havo kemasining havodagi harakatni boshqarish yagona tizimi tegishli markazining soʻrovnomalarisiz va ruxsatisiz parvozi;

yerdagi har qanday shaxs tan jarohati (jiddiy tan jarohatlari bundan mustasno) olishiga sabab boʻlgan uchuvchisiz havo kemasining qulashi yoki majburiy qoʻnishi;

yerdagi har qanday shaxs tan jarohati (jiddiy tan jarohatlari bundan mustasno) olishiga sabab boʻlgan uchuvchisiz havo kemasining tashqi podveskasida olib kelinayotgan yukning tushirilishi.

b) hodisaning potensial aviatsiya halokatiga aylanishiga toʻsqinlik qiladigan saqlanib qolgan himoya mexanizmlari Samarali Cheklangan a) sodir boʻlish ehtimoli yuqori boʻlgan ssenariy Aviatsiya halokati Insident Jiddiy insident Aviatsiya halokati yoʻqligi Insident

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 2-ILOVA

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokatini tekshirish

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Muddatlar 1 -bosqich Fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari, Oʻzbekiston Respublikasi havo harakatini boshqarish markazi Aviatsiya halokati toʻgʻrisida tasdiqlangan roʻyxat asosida tegishli davlat organlariga xabar berish. Aviatsiya halokati toʻgʻrisida xabar kelib tushishi bilan 2-bosqich Transport vazirligi Tekshiruv komissiyasini tuzish. Zudlik bilan 3-bosqich Tekshiruv komissiyasi Transport vazirligiga keyingi xabarnomani tayyorlash va yuborish. Aviatsiya halokati sodir boʻlgan joyiga yetib kelgan vaqtdan eʼtiboran 3 kun ichida. 4-bosqich Tekshiruv komissiyasi Dastlabki hisobotni tayyorlash. Hodisa sodir boʻlgan kundan boshlab 30 kun ichida 5-bosqich Tekshiruv komissiyasi 1. Tekshiruv ishlarini olib borish, tadqiqotlar oʻtkazish, tavsiyalar ishlab chiqish va Yakuniy hisobot loyihasini rasmiylashtirish. 2. Agar tekshiruv 12 oy davomida yakunlanmasa, har yilligiga oraliq axborotni eʼlon qilish. Tekshiruv yakunlanguncha 6-bosqich Tekshiruv komissiyasi 1. Yakuniy hisobotni tegishli tashkilotlar, shu jumladan tekshiruvda ishtirok etgan davlatlarning tashkilotlari bilan kelishish. 2. Yakuniy hisobotni tasdiqlash. Kelishishga yuborilgan sanadan 60 kun ichida

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 3-ILOVA

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya insidentini tekshirish

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Muddatlar 1-bosqich Fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarning dispetcherlik punktlari, Oʻzbekiston Respublikasida havo harakatini boshqarish markazi Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida tasdiqlangan roʻyxat asosida tegishli davlat organlariga xabar berish. Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida xabar kelib tushishi bilan 2-bosqich Transport vazirligi Tekshiruv komissiyasini tuzish. Aviatsiya insidenti toʻgʻrisida xabar kelib tushishi bilan 3-bosqich Tekshiruv komissiyasi Tekshiruv ishlarini olib borish, kerakli hollarda tadqiqotlar oʻtkazish, tavsiyalar ishlab chiqish va hisobotni rasmiylashtirish. Buyruq imzolangan sanadan 15 kun ichida (qoʻshimcha tadqiqotlar oʻtkazilishi talab qilinmasa) 4-bosqich Tekshiruv komissiyasi Hisobotni tasdiqlash. Buyruq imzolangan sanadan 15 kun ichida, (qoʻshimcha tadqiqotlar oʻtkazilishi talab qilinmasa)

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 4-ILOVA

Tekshirish ishtirokchilarining huquqi va majburiyatlari

1. Aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish komissiyasining raisi rahbar mansabdor shaxs boʻlib, uning aviatsiya hodisasi yoki insidenti tekshiruviga aloqador boʻlgan buyruq va koʻrsatmalari barcha mansabdor shaxslar uchun bajarilishi majburiydir.

2. Komissiya raisining majburiyatlari:

a) halokat yoki insident sodir boʻlgan joyga yetib kelgandan soʻng:

ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy davlat boshqaruv organlarini xabardor qilish;

aviatsiya halokati yoki insidenti sodir boʻlgan joyni koʻzdan kechirish, zarur boʻlsa, uni qoʻriqlash va tasdiqlovchi materiallarni but holda saqlash boʻyicha tezkor qoʻshimcha chora-tadbirlarni koʻrish;

komissiyaning tashkiliy majlisini oʻtkazish, unda komissiya aʼzolarini halokat yoki insident boʻyicha mavjud maʼlumotlar bilan tanishtirish, aviatsiya hodisasi joyida dastlabki harakatlarni bajargan mansabdor shaxslarni eshitish, kichik komissiyalar, ishchi guruhlarni shakllashtirish va ularning raislarini tayinlash, komissiya aʼzolarini kichik komissiyalar boʻyicha taqsimlash, komissiya ishi uchun qoʻshimcha mutaxassislar jalb qilinishi zaruratini aniqlash, ish tartibini va yaqin kunlarda qilinadigan aniq vazifalarni belgilash;

komissiya aʼzolari bilan kelishilgan holda navbatdagi xabarnomani (posleduyusheye doneseniye) yuborish;

bort yozuv uskunalari, fotoregistratorlar, yerdagi magnitafonlar, parvozga oid, texnik va meteorologik hujjatlarda mazkur parvozga taalluqli boʻlgan maʼlumot tashuvchilarni prokuratura organlari bilan kelishilgan holda olish va javobgarlik ostida saqlash uchun topshirilishini taʼminlash;

halokat yoki insident sodir boʻlgan joyda ish olib borishda mehnat muhofazasi boʻyicha komissiya aʼzolariga va kichik komissiyalar raislariga “Aviatsiya halokati joyida ish olib borishda mehnat muhofazasi boʻyicha yoʻriqnoma”ga binoan, komissiya yigʻilishi bayonnomalarida qayd etgan holda koʻrsatmalar berish;

komissiya va kichik komissiyalar ish rejasini tasdiqlash;

b) komissiya ish faoliyati davomida:

komissiya faoliyatining asosiy yoʻnalishlarni aniqlash, shunga muvofiq uning ish rejasiga oʻzgartishlar kiritish;

komissiya ishida aniqlik va izchillikni taʼminlash va tekshirishga jalb qilingan barcha shaxslarning birgalikdagi harakatlarini muvofiqlashtirish;

komissiyaning yigʻilishlarini muntazam ravishda oʻtkazish va ularda tekshiruvning asosiy metodik va amaliy masalalarini hal qilish;

kichik komissiyalar ishlarini muntazam ravishda muvofiqlashtirish va nazorat qilish, erishilgan natijalarni tahlil qilish va umumlashtirish;

tegishli vazirlik, idora va tashkilotlarning rahbarlari yoki vakolatli vakillari orqali tekshiruvga zarur malakali mutaxassislarning jalb etilishini taʼminlash;

aviatsiya halokati yoki insidentining sabablarini aniqlash uchun zarur boʻlgan tadqiqotlar va sinovlar oʻtkazish yuzasidan oʻz vaqtida qaror qabul qilish. Tadqiqotlar oʻtkazish uchun tegishli tashkilotlarga aviatexnika uskunalari va boshqa materiallarni yuborish toʻgʻrisida topshiriqlar berish;

tekshiruv boʻyicha ishlarning yakunlanishi va komissiya Yakuniy hisobotining belgilangan vaqtda tayyorlanishini taʼminlash;

ishlarning olib borilishi haqida Transport vazirligi va tekshirish boʻyicha komissiyani tayinlagan rahbarga muntazam ravishda shaxsan hisobot berish;

tekshiruv tugagandan soʻng aviatsiya halokati yoki insidentining sabablarini tahlil qilib yigʻilish oʻtkazish, tekshiruv materiallari rasmiylashtirilishi, ulardan nusxa koʻchirilishi va tarqatilishini nazorat qilish.

3. Komissiya raisining huquqlari:

hodisa joyi, havo kemasiga (havo kemasi parchalari) kirish, ishga taalluqli barcha materiallar, shu jumladan bort yozuv uskunalari va havodagi harakatni tashkil etish maʼlumotlaridan erkin foydalanish va ular ustidan cheklovsiz nazorat oʻrnatish;

havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoxud aviatsiya halokati yoki insidentiga tashqaridan kirib qolgan mulkni (ushbu mulk kimga tegishliligidan qatʼi nazar), shuningdek, havo kemasi parvozlarini taʼminlovchi uskunalar va obyektlarni tekshirish;

yuridik shaxslarning tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, ularga aviatsiya halokati yoki insidentining tekshiruvi bilan bogʻliq boʻlgan ish va tadqiqotlar olib borishni topshirish;

fan va texnikaning tegishli sohalarida bilim talab qiladigan vazifalarni hal qilish uchun tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar tashkilotlar xodimlarini jalb qilish;

aviatsiya halokati va insidenti guvohlari, aviatsiya halokati va insidentiga daxldor boʻlgan yoki boʻlishi mumkin boʻlgan shaxslar bilan soʻrovnoma oʻtkazish, huquqni muhofaza qilish organlaridan kerakli maʼlumotlarni olish;

halokatga uchragan havo kemasini loyihalashtirish, sinovdan oʻtkazish, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya qilish va taʼmirlash, aviatsiya xodimlarini tayyorlash, havodagi harakatni tashkil etish, havo kemalari parvozlarini amalga oshirish va taʼminlash masalalarini oʻrganish;

aviatsiya halokati yoki insidenti bilan bogʻliq masalalar boʻyicha hujjat va materiallarni tegishli ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek, fuqarolar va yuridik shaxslardan talab qilish va olish;

havo kemasi ekipaji aʼzolarining, shuningdek, tegishli aviatsiya xodimlari qatoridan tegishli shaxslarning psixofiziologik holati boʻyicha tibbiy koʻriklar oʻtkazish;

tekshiruvning barcha tashkiliy, uslubiy va amaliy masalalari boʻyicha yakuniy qaror qabul qilish;

komissiyaning barcha aʼzolari hamda tekshiruvga jalb qilingan mutaxassis va ekspertlar, shuningdek, fuqaro aviatsiyasi korxonalarining mansabdor shaxslariga tekshiruv masalalari bilan bogʻliq bajarilishi shart boʻlgan buyruq va koʻrsatmalar berish;

tekshirish jarayonida amalga oshirish zarurligi aniqlangan, parvozlar xavfsizligini taʼminlash boʻyicha shoshilinch chora-tadbirlar oʻtkazilishini tavsiya etish;

aviatsiya halokati yoki insidenti sabablarini aniqlash, shuningdek, xavfsizlik boʻyicha tavsiyalarni asoslash uchun tegishli vazirlik va idoralar rahbarlari yoki ularning vakolatli vakillari orqali zarur sinov va tadqiqotlar oʻtkazilishi yuzasidan topshiriq berish;

harakatlari parvozlar xavfsizligini taʼminlamaydigan shaxslarni xizmat vazifalarini bajarishdan chetlatishni tavsiya qilish. Shoshilinch, kechiktirib boʻlmaydigan hollarda, bunday shaxslarni xizmat vazifalarini bajarishdan vaqtincha chetlatish;

komissiya qaroriga binoan materiallar, havo kemasi konstruksiyasining alohida qismlari, agregatlar va elementlari hamda ularning hujjatlarini laboratoriya sinovlari va tadqiqotlarini oʻtkazish uchun yuborish;

tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, vazirliklar, idoralar, shuningdek, aviakompaniyalar, korxonalar va tashkilotlarning mansabdor shaxslaridan ushbu tekshiruvni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha zarur materiallar va hujjatlarni talab qilish;

komissiya ishiga (tegishli vazirliklar, idoralar rahbarlari yoki ularning komissiyadagi vakillari orqali) zarur mutaxassislar va texnik vositalarni jalb qilish;

ashyoviy dalillarning buzib koʻrsatilishi yoki yoʻqolishiga olib kelgan xatti-harakatlarni sodir etgan yoki hujjatlarni qasddan notoʻgʻri taqdim etgan yoki komissiya raisining buyruqlarini muntazam ravishda bajarmagan shaxslarni tegishli vazirlik, idora, korxona yoki tashkilot rahbarlariga darhol xabar bergan holda tekshirish ishlarida qatnashishdan chetlatish;

aviakompaniyalar, korxona va tashkilotlarning mansabdor shaxslariga komissiya ishi davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha koʻrsatmalar berish;

komissiyaning ish tartibini belgilash.

4. Komissiya raisi quyidagilar uchun javobgar:

aviatsiya halokati yoki insidenti tekshiruvining xolisligi, sifati va oʻz vaqtida bajarilishi, hujjatlar toʻgʻri rasmiylashtirilishi;

aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish masalalari boʻyicha u tomonidan qabul qilingan qarorlarning va berilgan tavsiyalarning asosliligi.

5. Komissiya raisining oʻrinbosarlari, komissiya raisi tomonidan berilgan ishlarning amalga oshirilishini taʼminlaydi. Komissiya raisi yoʻqligida, rais oʻrinbosari ushbu ilovaning 2-3-bandlariga muvofiq vazifalarni bajaradi va 4-bandga binoan ularning bajarilishiga javobgar boʻladi.

6. Kichik komissiya raisining majburiyatlari:

kichik komissiyalar, ishchi guruhlarning aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish boʻyicha asosiy ish yoʻnalishlarini aniqlash;

kichik komissiya va ishchi guruhlarning tarkibi boʻyicha takliflar tayyorlash, kichik komissiya ish rejasini tuzish va yigʻilishlarda muhokama qilish, guruhlarning ish rejasini tasdiqlash;

komissiya ish rejasi va kichik komissiya yigʻilishida tasdiqlangan kichik komissiya va ishchi guruhlarning operativ ish rejalariga muvofiq ishchi guruhlar ishini tashkil qilish va muvofiqlashtirilishini taʼminlash;

kichik komissiya yigʻilishlarini muntazam ravishda oʻtkazish, ularda bajarilayotgan ishlar jarayoni va natijalari, aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish boʻyicha operativ harakatlar rejalari, shuningdek ish davomida vujudga kelgan masalalarni muhokama qilish;

tekshiruvning toʻliqligi, xolisligi, kichik komissiya hisoboti, ishchi guruhlarning hisobotlari va boshqa hujjatlar tuzilishi hamda belgilangan muddatda komissiya shtabiga taqdim etilishini taʼminlash;

aviatsiya texnikasi obyektlari va boshqa materiallarni oʻrganish uchun yuborilishi yuzasidan komissiyaga takliflar kiritish;

Aviatsiya halokati joyida ish olib borishda mehnatni muhofaza qilish yoʻriqnomasiga muvofiq, aviatsiya halokati yoki insidenti sodir boʻlgan joyda ish olib borayotgan mutaxassislarga mehnatni muhofaza qilish boʻyicha yoʻriqnoma oʻtkazish.

7. Kichik komissiya raisining huquqlari:

kichik komissiya va uning ishchi guruhlari tarkibidagi barcha mutaxassislar, ekspertlarga kichik komissiya vakolati doirasida tekshirish masalalari boʻyicha bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berish;

aviakompaniyalar, taʼlim muassasalari, korxonalar, tashkilotlar, vazirlik va idoralarning mansabdor shaxslaridan komissiya raisi orqali zarur materiallarni soʻrash;

boshqa kichik komissiyalar raislari bilan kelishilgan holda ekspertiza tekshiruvlari oʻtkazilishi va kichik komissiya yigʻilishlarida ishchi guruhlar ishtirok etishi uchun ushbu kichik komissiyalar mutaxassislarini jalb qilish;

aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish bilan bogʻliq boʻlgan barcha materiallar bilan tanishish.

8. Tekshiruv komissiyasi aʼzolarining majburiyatlari:

kichik komissiyalardan birining ishida shaxsan ishtirok etish (shtab boshligʻi bundan mustasno);

komissiya rahbariyatining buyruqlari va koʻrsatmalarini bajarish;

komissiya raisi bilan oʻzining barcha harakatlarini muvofiqlashtirib, tekshiruvni har tomonlama toʻliq va xolisona oʻtkazish.

9. Tekshiruv komissiyasi aʼzolarining huquqlari:

hodisa joyi va havo kemasi bortiga (havo kemasi parchalariga) aviatsiya halokati yoki insidenti holatini aniqlash uchun toʻsiqsiz kirish;

havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoki aviatsiya halokati yoki insidentiga tashqaridan kirib qolgan mulkni, kimga tegishliligidan qatʼi nazar, shuningdek havo kemalari parvozlarini taʼminlash vositalari va obyektlarini tekshirish;

aviatsiya halokati yoki insidenti guvohlari, aviatsiya halokati yoki insidenti bilan bogʻliq yoki bogʻliq boʻlishi mumkin boʻlgan shaxslar bilan soʻrov oʻtkazish va huquqni muhofaza qiluvchi organlardan kerakli maʼlumotlarni olish;

halokatga uchragan havo kemasini loyihalash, sinovdan oʻtkazish, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya qilish va taʼmirlash, aviatsiya xodimlarini tayyorlash, havodagi harakatni tashkil etish, havo kemalari parvozlarini bajarish va taʼminlash bilan bogʻliq barcha masalalarni oʻrganish;

aviatsiya halokati yoki insidenti bilan bogʻliq masalalar boʻyicha hujjatlar va materiallarni tegishli ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek, fuqarolar va yuridik shaxslardan talab qilish va olish;

tekshiruvga taalluqli barcha materiallar bilan tanishib chiqish;

komissiya ishini takomillashtirishga qaratilgan takliflar kiritish;

tekshiruvda mutaxassis va ekspertlar ishtirok etishi, zarur materiallar soʻrab olinishi, shuningdek, tadqiqot oʻtkazish maqsadi koʻrsatilgan holda havo kemasining uzel va detallari oʻrganish uchun yuborilishi toʻgʻrisida hamda aviatsiya halokati yoki insidenti tekshiruvi bilan bogʻliq boshqa masalalar boʻyicha takliflar kiritish;

komissiya majlislari bayonnomasida oʻz fikrini aks ettirish, bayonnomalarni tasdiqlash, ularda bayon etilgan fikrlarga aniqlik kiritilishini talab qilish;

tekshirish komissiyasi hujjati mazmuni va xulosalaridan norozi boʻlganda, unga oʻzining alohida fikrini ilova qilish;

tekshiruv hisobotiga qoʻshimcha materiallar va hujjatlar ilova qilinishini talab qilish.

10. Kichik komissiya (ishchi guruh) aʼzosining majburiyatlari:

kichik komissiya (ishchi guruh) ish rejasi va kichik komissiya raisining (ishchi guruh rahbari) koʻrsatmalariga muvofiq toʻliq va xolisona tekshiruv oʻtkazish;

komissiya raisi, kichik komissiya raisining (ishchi guruh rahbari) aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish bilan bogʻliq boʻlgan barcha koʻrsatmalarini bajarish;

kerakli tadqiqotlarni oʻtkazish, oʻrganishga (sinov) yoʻnaltirish uchun ashyoviy dalillarni tanlab olish, sinovlarni (oʻrganishlar) dasturlarini tayyorlashda ishtirok etish va ularni oʻtkazish;

tekshiruv hujjatlarini tayyorlashda ishtirok etish, kichik komissiya (ishchi guruh) hisobotini imzolash;

aviatsiya halokati yoki insidenti joyida ish olib borilayotganda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya qilish.

11. Kichik komissiya (ishchi guruh) aʼzosining huquqlari:

kichik komissiya raisi (ishchi guruh rahbari) orqali ushbu tekshirish bilan bogʻliq materiallar bilan tanishish;

kichik komissiya raisi (ishchi guruh rahbari) orqali ish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha materiallar taqdim etilishini talab qilish;

ishlar rejasi va ularni amalga oshirish tartibi, maxsus tadqiqotlar va sinovlarni oʻtkazish zarurligi hamda mutaxassislarni jalb etish boʻyicha takliflarni berish;

kichik komissiya (ishchi guruh) qaroridan norozi boʻlganda, oʻz fikrini kichik komissiya yigʻilishi bayonnomasida yoki kichik komissiya (ishchi guruh) hisoboti ilovasida alohida fikr bildirish;

kichik komissiya (ishchi guruh) hisobotiga qoʻshimcha materiallar va hujjatlar ilova qilinishini talab qilish.

12. Ekspertning majburiyatlari:

oʻz vakolatiga taalluqli masalalar boʻyicha ashyoviy dalillar, materiallar va hujjatlarning toʻliq va xolisona tadqiqotini oʻtkazish;

komissiya (kichik komissiya) tomonidan uning oldiga qoʻyilgan masalalar boʻyicha tegishli shaklda rasmiylashtirilgan yozma xulosa berish;

aviatsiya halokati yoki insidentini tekshirish bilan bogʻliq boʻlgan masalalar boʻyicha, komissiya (kichik komissiya) raisi koʻrsatmalarini bajarish.

13. Ekspertning huquqlari:

kichik komissiya raisi orqali xulosa chiqarish uchun zarur boʻlgan ashyoviy dalillar, materiallar va hujjatlar bilan tanishib chiqish;

hisob-kitoblar, modellashtirish, stendda va parvozda sinovlar oʻtkazish, shuningdek, havo kemasining uzellari va detallari, boshqa ashyoviy dalillarni tadqiqotni oʻtkazish maqsadini koʻrsatgan holda tadqiqot uchun yuborish boʻyicha takliflar kiritish.

14. Komissiya (kichik komissiya) shtabi boshligʻi bevosita komissiya raisiga boʻysunadi. Kichik komissiya oʻz ishini tugatgandan soʻng, kichik komissiya shtabi boshligʻi komissiya shtabi boshligʻiga boʻysunadi. Komissiya (kichik komissiya) shtabi boshligʻining vazifalari tekshiruv materiallari tarqatilishi bilan tugaydi.

Komissiya shtabi boshligʻining majburiyatlari:

komissiyaning moddiy-texnik taʼminoti masalalari boʻyicha nazorat va oʻzaro hamkorlikni tashkil etish;

komissiya majlislarini tayyorlash va bayonnomani yuritish. Komissiya raisi tomonidan imzolashdan oldin, komissiya aʼzolarini bayonnoma bilan tanishtirib chiqish;

hujjatlar va materiallarni toʻgʻri rasmiylashtirish boʻyicha kichik komissiyalar raislari va shtab boshliqlariga koʻrsatmalar berish;

komissiya (kichik komissiya) aʼzolari va ekspertlarga hujjatlarni tayyorlashda koʻmaklashish;

kichik komissiyalar tomonidan tekshiruvning sifatli materiallari oʻz vaqtida taqdim etilishini nazorat qilish;

komissiyaning tekshiruv materiallari toʻplamini tarqatish uchun shakllantirish va rasmiylashtirish;

Kichik komissiya shtabi boshligʻining majburiyatlari:

kichik komissiya yigʻilishlarini tayyorlash va bayonnomalarini yuritish;

guruhlar tomonidan tekshiruv materiallari oʻz vaqtida va sifatli taqdim etilishini nazorat qilish;

kichik komissiyalar aʼzolari va ekspertlarga hujjatlarni tayyorlashda koʻmaklashish;

komissiya shtabi boshligʻi tomonidan belgilangan miqdorda hujjatlar roʻyxatiga muvofiq kichik komissiyaning tekshiruv materiallarini shakllantirish va ularni oʻz vaqtida komissiya shtabiga yuborish;

komissiyaning tekshiruv materiallarini shakllantirishda va rasmiylashtirishda ishtirok etish.

Komissiya (kichik komissiyalar) shtablari boshliqlari tekshiruv materiallarini rasmiylashtirish boʻyicha komissiya (kichik komissiyalar) aʼzolariga tavsiyalar berish, shuningdek, notoʻgʻri rasmiylashtirilgan materiallarni qayta tayyorlash uchun qaytarish huquqiga ega.

Aviatsiya mutaxassisining kasbiy tayyorgarligi va ishlab chiqarish faoliyatida aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilgandan soʻng, hodisaga aloqasi boʻlgan ekipaj aʼzolariga parvozlar uchun va boshqa mutaxassislarga ish vazifalarini bajarish uchun aviakorxona, tashkilot, taʼlim muassasasi rahbari tomonidan tekshiruv komissiyasi raisi bilan kelishilgan holda ruxsat beriladi.

Uchuvchilar tarkibiga tibbiy koʻrsatmalarga binoan aviatsiya otryadi vrachi tomonidan oʻrnatilgan tartibda parvozlar uchun ruxsat beriladi. Aviakorxonaning boshqa mutaxassislariga korxona (tashkilot) tibbiy-sanitariya xizmatida tibbiy koʻrikdan oʻtkazilgandan soʻng ishlash uchun ruxsat beriladi.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 5-ILOVA

Aviatsiya halokati joyining sxemasini (krok) tuzish guruhi

1. Guruh quyidagi funksiyalarni bajaradi:

aviatsiya halokati joyining koordinatalarini, eng yaqin geografik punktlarga nisbatan joylashuvini, dengiz sathidan balandligi va joyning xususiyatlarini aniqlaydi;

havo kemasining yer va toʻsiqlarga birinchi tegib ketgan joyini, konstruksiya elementlarining tarqalish maydonini belgilaydi;

konstruksiya elementlari markirovkasini va ularning yerdagi joylashuvi bogʻlanishini amalga oshiradi;

havo kemasi tushganda, yerda qoldirilgan izlarni tekshirish, qayd etish va tahlil qilish ishlarini olib boradi;

aviatsiya halokati joyini va yerdagi oʻziga xos izlarni suratga olish ishlarini amalga oshiradi;

kerak boʻlsa, havo kemasi parvozining yoʻnalishi boʻyicha joy profilining kesimini tuzadi;

havo kemasining havo hududidagi holatini va uning yer (toʻsiqlar) bilan toʻqnashish vaqtida harakatlanishi yoʻnalishini (magnit kursi, kren, trayektoriyaning nishablik burchagi) aniqlaydi.

2. Guruh ishining natijalari aviatsiya halokati joyining sxemasi koʻrinishida rasmiylashtirilib, unda quyidagi maʼlumotlar keltiriladi:

aviatsiya halokati joyining koordinatalari, uning eng yaqin geografik punktlarga nisbatan joylashuvi, dengiz sathidan balandligi;

havo kemasi yer (toʻsiqlar) bilan toʻqnashganda va undan keyin harakatlanishda qoldirgan oʻziga xos izlar;

havo kemasi qismlari parchalarining yerda joylashishi va tanlangan koordinatalar tizimida koordinatalar koʻrsatilgan roʻyxati;

yerda yongʻin izlari, yoqilgʻi, moy va shu kabi boshqa narsalar izlarining joylashishi;

havo kemasining havo hududidagi holatini va uning yer (toʻsiqlar) bilan toʻqnashish vaqtida harakatlanishi yoʻnalishini belgilovchi parametrlar;

halokat hududidagi sunʼiy va tabiiy toʻsiqlar, ularning konfiguratsiyasi va balandligi;

hodisa aerodromda sodir boʻlgan boʻlsa, uchish maydonidagi qurilmalar (uchish-qoʻnish yoʻlagi, samolyotlarning yerda harakatlanishi uchun yoʻlaklar, chiroqlar va boshqalar);

havo kemasining harakatlanish yoʻnalishi boʻyicha joyning profili va xususiyati (kerak boʻlsa);

havo kemasining yer (toʻsiqlar) bilan toʻqnashishi va aviatsiya halokatining muayyan holatlaridan kelib chiqqan holda buzilishi xarakterini bildiruvchi boshqa oʻziga xos belgilar.

3. Aviatsiya halokati joyining umumiy fotosuratlari, suratga olish nuqtasi va yoʻnalishi koʻrsatilgan holda sxemaga ilova qilinadi.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 6-ILOVA

Suhbat oʻtkazish guruhi

Guruh quyidagi vazifalarni bajaradi:

ichki ishlar va prokuratura organlari bilan birgalikda aviatsiya halokatining guvohlarini aniqlaydi;

prokuratura organlari bilan kelishilgan holda yoki ular bilan hamkorlikda mansabdor shaxslar, aviatsiya halokati guvohlari bilan suhbat oʻtkazadi, zarur hollarda, magnitafonga yozib olinadi. Bunda suhbat oʻtkazish vaqti va joyi, suhbatni oʻtkazayotgan shaxsning lavozimi va suhbat oʻtkazilayotgan shaxsning shaxsiy maʼlumotlari koʻrsatilgan holda bayonnoma rasmiylashtiriladi;

suhbat oʻtkazish natijalarini umumlashtiradi va tahlil qiladi;

guvohlarning joylashish sxemasini tuzadi, zarur hollarda guvohlarning koʻrsatmalari asosida sxemada parvoz trayektoriyasi koʻrsatiladi.

Suhbat oʻtkazish guruhi bajargan ishlarning natijalari asosida hisobot tuziladi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:

aniqlangan va suhbatlashgan shaxslar roʻyxati;

suhbatlashgan shaxslarning koʻrsatmalari tahlili va ularning koʻrsatmalarini umumlashtirish natijasida olingan maʼlumotlar.

Hisobotga quyidagilar ilova qilinadi:

mansabdor shaxslar, guvohlar bilan suhbat oʻtkazish bayonnomalari;

aviatsiya halokati guvohlarining joylashish sxemasi.

‎‎SUHBAT BAYONNOMASI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ _____________________ ‎ (suhbat joyi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________ ‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Biz, quyida imzo chekuvchilar, ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(guruhi aʼzolarining F.I.O.) ‎‎prokuratura vakili ishtirokida (DXX, IIV) ______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎‎‎Suhbat oʻtkazildi: ‎ ‎‎1. Familiya, ism, shariflari __________________________________________________________________ ‎ ‎2. Tugʻilgan yili va joyi _____________________________________________________________________ ‎ ‎3. Ishlash joyi, lavozimi, telefon raqami (ish yoki uy) _________________________________________________________________________________________ ‎ ‎4. Yashash joyi _____________________________________________________________________________ ‎ ‎Suhbat boshlanishi _______ soat. _______ min. ‎ ‎Audio-video yozuvlari qoʻllanganligi haqida maʼlumot. ‎ ‎Savol: ‎Javob: ‎Savol: ‎Javob: ‎ ‎Suhbat yakunlandi _______ soat. _______ min. ‎ ‎Mening soʻzlarim bilan toʻgʻri yozilgan, oʻqib berildi (oʻzim oʻqidim). ‎ ‎___________________________________ ‎‎(Suhbatdan oʻtuvchining imzosi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Suhbat guruhi boshligʻi ________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎ _________________ ‎(imzo) ‎‎‎ ‎ ‎‎Suhbat qatnashchilari ‎‎________________________ ‎ (F.I.O.) ‎‎ ‎‎_________________ ‎(imzo)

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 7-ILOVA

Qidiruv va avariya-qutqaruv guruhi

1. Qidirish va avariyadan qutqarish guruhi tomonidan quyidagilar amalga oshiriladi:

aviatsiya halokati yoki insidenti toʻgʻrisidagi xabarning kelib tushgan vaqtni qayd etish;

trevoga signalini eʼlon qilish, qidirish ekipajlari, avariyadan qutqarish komandalari va boshqa vazirliklarning (idoralar) birgalikda hamkorlik qilayotgan kuchlarini xabardor etish;

qidirish ekipajlarining uchib chiqishi hamda qidirish va avariyadan qutqarish komandalarining chiqishi, ularning tarkibi, qidirish ishlarini olib borish;

qidirish ishlarini boshlash, halokat joyini topish, avariyadan qutqarish komandalari tomonidan joyga yetib borish, qidirish va avariyadan qutqarish ishlarini boshlash va yakuniga yetkazish;

halokat joyini oʻrab olish va qoʻriqlashni tashkil etish;

qidirish va avariyadan qutqarish ishlarini olib borishda ekipaj aʼzolari va avariyadan qutqarish komandalari harakatlarining samaradorligini taʼminlash.

2. Ish natijalari asosida qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi hisobot tuzib, unda quyidagilarni aks ettiradi:

halokat toʻgʻrisidagi xabarni olgan vaqtdan boshlab avariyadan qutqarish ishlari yakuniga yetkazilgunga qadar qidirish ekipajlari, qidirish-qutqarish guruhlari aʼzolari, mansabdor shaxslar harakatlarining batafsil izohi;

dastlabki qidirish hududini aniqlash va kelgusida unga oydinlik kiritish toʻgʻriligini baholash;

qidirish ishlarini tashkil etish va olib borish boshqaruv hujjatlari talablariga muvofiqligini baholash, tekshirish davomida mavjud talablardan ogʻish holatlari, ushbu ogʻishlarning sabablari;

halokat joyiga yetib kelgan vaqti hamda harakatlarning samaradorligini koʻrsatib oʻtgan holda avariyadan qutqarish ishlariga jalb etilgan kuch va vositalarni sanab oʻtish;

ekipaj aʼzolari va yoʻlovchilar evakuatsiya qilingan vaqt, yongʻinni oʻchirish samaradorligi (lokalizatsiya va bartaraf qilish vaqti);

qutqarish ishlarining samaradorligi (qutqarilgan yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari soni, havo kemasini mustaqil ravishda tark etganlar soni);

halokat joyini oʻrab olish va qoʻriqlash toʻgʻrisida maʼlumotlar;

avariyadan qutqarish ishlarini tashkil qilish va olib borishda mavjud normalar talablaridan ogʻishlar;

fuqaro aviatsiyasi tashkilotida qidirish va avariyadan qutqarish xizmatining umumiy holati;

qidirish va avariyadan qutqarish ishlarini tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha rahbarlik hujjatlarida tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklar.

3. Hisobotga quyidagi materiallar ilova qilinadi:

yongindan qutqarish boʻlinmalari, zarur hollarda avariyadan qutqarish komandalari boshqa boʻlinmalarining roʻyxat boʻyicha tarkibi va tayyorgarligi toʻgʻrisida maʼlumot;

qidirish va avariyadan qutqarish ishlarini olib borishda jalb etilgan kuch va vositalar toʻgʻrisida maʼlumot;

tashkilotda qidirish va avariyadan qutqarish ishlari tashkil etilganligini tekshirish toʻgʻrisida maʼlumot;

yerdagi magnitofonlarning avariyadan qutqarish xizmatiga tegishli maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan yozuvlaridan koʻchirma;

oʻtkazish va obyekt ichidagi rejimni nazorat qilish otryadi yongʻin kommunikatsiyalari dispetcherining ish jurnalidan koʻchirma.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 8-ILOVA

Hisoblash va tahlil qilish guruhi

1. Hisob-kitob va tahlil guruhi:

bortning parametrik va yozuv uskunalarida toʻplangan parvoz maʼlumotlarini yigʻish, tiklash, tahlil qilish, ular ustida ishlash ishlarini amalga oshiradi;

komissiya ishi davomida kichik komissiyalarning ishchi guruhlari tomonidan olingan maʼlumotlarni tahlil qiladi va umumlashtiradi, komissiya ishining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadi;

zarur hollarda tajriba, sinov parvozlarini oʻtkazish dasturlarini ishlab chiqadi (ishchi guruhlar va kichik komissiyalarning mutaxassislarini jalb qilgan holda);

zarur boʻlsa, sinov parvozlari materiallari va muayyan rusumdagi havo kemasidan foydalanish tajribasini oʻrganadi;

alohida vaziyat kelib chiqishining kengaytirilgan tahlilini tuzadi, uning asosida tekshirish komissiyasining dalolatnomasi loyihasi, xulosasi va tavsiyalari tayyorlanadi.

2. Maʼlumotlarni yigʻish, ular ustida ishlash va parvoz maʼlumotlarini yigʻish boʻyicha bort vositalari qayd etmaydigan yoki qoniqarsiz qayd etgan parametr va maʼlumotlarni tiklash jarayonida guruh:

parvoz maʼlumotlari parametrlarini qayd etuvchi bort yozuv uskunalari, bort va yerdagi magnitofonlar, fotoregistratorlar yozuvlarini rasshifrovka va tahlil qiladi (havodagi harakatni boshqarish guruhi bilan birgalikda), bunda ularning vaqt boʻyicha sinxronizatsiyasini va qayd etish sifatini koʻrsatadi;

yetishmayotgan parametrlarning zaruriy hisob-kitoblarini bajaradi;

parvoz xususiyatlari, barqarorlik va boshqaruv xususiyatlarini baholagan holda zarur aerodinamika hisob-kitoblarini amalga oshiradi;

havo kemasining massasi va sentrovkasini aviatsiya halokati sodir boʻlgan vaqtda hisoblash yoʻli bilan aniqlaydi;

radioaloqa maʼlumotlari va unda qayd etilgan signallarni koʻrsatgan holda alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi joyida parvoz trayektoriyasini tuzadi;

obyektiv nazorat vositalari maʼlumotlari boʻyicha havo kemasini boshqarishdagi va aviatsiya texnikasi ishidagi ogʻishlarni aniqlaydi.

3. Ish natijalari asosida hisob-kitob va tahlil guruhi hisobot tuzadi, unda quyidagilarni aks ettiradi:

bort yozuv uskunalari maʼlumotlarining barcha oʻziga xos uchastkalarini, shuningdek, kerak boʻlsa, parvozning boshqa bosqichlari va oldingi parvozlarni tahlil qilgan holda alohida vaziyatning bevosita oldidan hamda yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonida parvoz parametrlarining batafsil tavsifi;

bort yozuv uskunalari maʼlumotlari boʻyicha aniqlangan navigatsiya va havo kemasini boshqarishdagi, uning tizimlari va uskunalari ishidagi normadan ogʻishlar, shuningdek, ushbu ogʻishlar sabablarining tahlili;

parvoz maʼlumotlarini tahlil qilish davomida havo kemasi xarakteristikalarining ushbu turdagi havo kemasi xarakteristikalariga nisbatan sinov parvozlari vaqtida qayd etilgan ogʻishlari hamda ushbu ogʻishlarning sabablari.

4. Hisobotga quyidagilar ilova qilinadi:

parvoz maʼlumotlarini qayd etuvchi bort yozuv uskunalari maʼlumotlari grafiklari;

ekipajning radioaloqasi koʻrsatilgan holda parvoz maʼlumotlarini qayd etuvchi bort yozuv uskunalari maʼlumotlari rasshifrovkasi;

zarurat boʻlsa, havo kemasi parvozining rejadagi va vertikal tezlikdagi trayektoriyasi, bunda joy bilan bogʻlash hamda ekipaj aʼzolarining oʻzaro hamda dispetcherlik xizmati oʻrtasidagi radioaloqasini qayd etish, shuningdek, aniqlangan nosozliklar yoki bir martalik buyruqlar (razovie komandi) aks ettirilgan holatlarni qayd etishni nazarda tutish;

bort va yerdagi magnitofonlar yozuvlaridan koʻchirma, xronometraj bilan;

hisob-kitoblar, havo kemasi harakatlanishi dinamikasini modellashtirish natijalari;

qoʻnish radiolokatorlari ekranidan fotosuratlar (tahlili bilan);

havo hujumidan mudofaa organlarining radiolokatoridagi havo kemasi boʻyicha maʼlumotlar.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 9-ILOVA

Parvoz kichik komissiyasi

1. Parvoz kichik komissiyasining asosiy vazifalari:

barcha mavjud omillarning taʼsirini hisobga olgan holda ekipajning professional tayyorgarlik darajasini, parvozni tashkil etish, taʼminlash va havodagi harakatni boshqarish sifatini belgilash;

obyektiv nazorat vositalarining maʼlumotlarini hisobga olgan holda alohida vaziyatning vujudga kelishi va rivojlanishi jarayonida ekipaj va mansabdor shaxslar harakatlarining toʻgʻriligini baholash;

parvozlarni taʼminlash va bajarish, tayyorlashga doir amaldagi normalardan ogʻishlarni aniqlash (bunda va keyingi oʻrinlarda ogʻish deganda xatoliklar va notoʻgʻri harakatlar tushuniladi).

2. Parvoz kichik komissiyasi, qoida boʻyicha, quyidagi ishchi guruhlardan iborat boʻladi:

parvoz guruhi;

havodagi harakatni boshqarish, radiosvetotexnika, meteorologiya va aerodrom taʼminoti guruhi;

aviatsiya tibbiyoti guruhi.

Aviatsiya halokati holatlaridan kelib chiqqan holda kichik komissiyada boshqa ishchi guruhlar ham tuzilishi mumkin.

3. Parvoz guruhi quyidagilarni aniqlaydi:

ekipaj aʼzolarining kasbiy tayyorgarlik darajasi, umumiy va maxsus tayyorgarlikda, parvozlarni bajarishga ruxsat berilishida, ekipajni shakllantirishda ogʻishlarning mavjudligi;

avvalgi ishi davomida ekipajning tayyorligini nazorat qilishning muntazamligi va sifati;

ilgari ekipaj aʼzolari tomonidan yoʻl qoʻyilgan oʻziga xos xatoliklar va ogʻishlar, havo kemasini boshqarish va aviatsiya texnikasidan foydalanishning individual xususiyatlari;

ushbu parvozga ekipaj tayyorgarligining sifati;

ekipaj aʼzolari intizomi holati, ilgari qayd etilgan intizom buzilishlari holatlari;

ushbu parvozga tayyorgarlik koʻrish va uni bajarishda ekipaj harakatlaridagi qoidabuzilishlar, xatoliklar yoki ogʻishlar;

ekipaj aʼzolarining notoʻgʻri harakatlariga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan xususiyatlar va omillarning mavjudligi;

ekipaj tayyorgarligi, parvozlar tashkil etilishi va bajarilishini tartibga soluvchi hujjatlarda kamchiliklar mavjudligi.

4. Parvoz guruhi quyidagilarni oʻrganadi va tahlil qiladi:

ekipaj aʼzolarining parvozga doir va shaxsiy hujjatlarini;

parvoz shtabi va parvozlar hujjatlarini;

obyektiv nazorat vositalari (bort yozuv uskunalari, yerdagi magnitofonlar, qoʻnish lokatorlaridagi fotoregistratorlar va boshqalar) yozuvlari tahlili natijalarini;

ekipaj aʼzolari, guvohlar va voqea shohidlarining bayonotlari;

ekipajni parvozlarga, shu jumladan ushbu parvozga tayyorlagan mansabdor shaxslarning bayonotlarini;

ilgari ekipaj tomonidan amalga oshirilgan parvozlar sifatini tavsiflovchi hujjatlarni (obyektiv nazorat vositalarining tahlili natijalari, tahlil jurnallari va boshqalar);

ekipaj faoliyat yuritgan fuqaro aviatsiya tashkilotidagi parvozga doir ishlarning tashkil etilishi holatini;

ushbu turdagi parvozlarni tashkil etish, tayyorlash va bajarishni tartibga soluvchi hujjatlarni;

ekipajning parvozdagi ishiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan xususiyatlar va omillarni;

maxsus tadqiqotlar natijalarini (oʻtkazilgan boʻlsa);

parvozlar tashkil etilishi, bajarilishi va ularga tayyorgarlik koʻrilishini belgilab beruvchi boshqa hujjatlarni.

5. Parvoz guruhi ish natijalari boʻyicha hisobot tuzadi va unda quyidagilarni qayd ettiradi:

bajarilayotgan topshiriqning xarakteri;

parvozdan oldin havo kemasining parvoz massasi va sentrovkasi (parvoz hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlar boʻyicha, shuningdek, obyektiv nazorat vositalari maʼlumotlari, ekipaj va guvohlarning koʻrsatmalari va boshqa maʼlumotlar asosida aniqlangan);

ekipajning har bir aʼzosi haqida maʼlumot;

ekipajni tayyorlash va unga parvozlar uchun ruxsat berishda, boshqaruv-rahbar tarkib tomonidan parvozni tashkil etishda yoʻl qoʻyilgan, tekshirish davomida aniqlangan barcha qoidabuzilishlar, ogʻishlar va kamchiliklar;

parvozga tayyorgarlik koʻrish jarayonida ekipaj tomonidan yoʻl qoʻyilgan, tekshirish davomida aniqlangan barcha qoidabuzilishlar, ogʻishlar va kamchiliklar;

barcha ogʻishlar koʻrsatilgan holda alohida vaziyat yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonida ekipaj harakatlarining tavsifi (obyektiv nazorat vositalari maʼlumotlari, ekipaj va guvohlarning koʻrsatmalari, shuningdek, boshqa maʼlumotlar asosida);

ekipaj yoʻl qoʻygan notoʻgʻri harakatlarning ehtimoliy sabablari tahlili;

aniqlangan kamchiliklarni koʻrsatgan holda ekipaj tayyorgarligi, parvozlar tashkil etilishi va bajarilishini tartibga soluvchi hujjatlarni baholash;

yuzaga kelgan vaziyatdagi harakatlarining toʻgʻriligini inobatga olgan holda ekipaj aʼzolarining kasbiy tayyorgarligini baholash.

Parvoz guruhi hisob-kitob va tahlil guruhi hamda soʻrov guruhi bilan muntazam ravishda oʻzaro ish yuritib, ish jarayonida komissiyaning boshqa ishchi guruhlari maʼlumotlaridan foydalanadi. Zarur boʻlsa, parvoz guruhi parvoz hujjatlarini aniqlash va olish uchun dalolatnoma tuzadi.

Parvoz guruhining hisobotiga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

parvoz topshirigʻi va shturmanlar bort jurnali;

ekipaj aʼzolarining xizmatga doir xarakteristikalari;

parvoz hujjatlarini olish va topshirish boʻyicha dalolatnomalar;

ekipaj faoliyat yuritayotgan boʻlinmada parvoz ishlarini tashkil etishni tekshirish toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma (zarur hollarda);

guruh tomonidan oʻtkazilgan tajribalar, tadqiqotlar va sinov parvozlari boʻyicha hisobotlar;

uchuvchi ekipaji aʼzolarining tushuntirish xatlari va suhbat bayonnomasining nusxalari (zarur hollarda).

6. Havodagi harakatni boshqarish, radiosvetotexnika, meteorologiya va aerodrom taʼminoti guruhi quyidagilarni aniqlaydi:

ushbu parvozning haqiqatda havodagi harakatini boshqarish sifati;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmati mutaxassislarining kasbiy tayyorgarligi darajasi;

navbatchilikka kirishishdan oldingi koʻrsatmalar berilishining sifati;

havodagi harakatni boshqarishni tashkil etish va amalga oshirishni belgilovchi hujjatlarning mavjudligi va holati;

havodagi harakatni boshqarishni tashkil etishning haqiqiy holati, uning belgilangan talablarga muvofiqligi;

boshqa vazirlik va idoralarning havodagi harakatni boshqarish xizmatlari bilan oʻzaro hamkorlik qilishning belgilangan tartibi;

havo hududining strukturasi va mavjud talablarga muvofiqligi;

havodagi harakatni boshqaruvchi dispetcherlar yuklamasining intensivligi;

radiotexnik taʼminot va aloqa vositalarining mavjudligi va holati, parvozlarni boshqarish jarayonida ulardan foydalanishning toʻgʻriligi;

uchish-qoʻnish yoʻlagi, samolyotlarni yerda boshqarish yoʻlagi, toʻxtash joylari, yoʻlovchilarni oʻtkazish maydonchalarining holati, aerodrom xizmatining texnik vositalar bilan jihozlanishi;

parvozning yerda radiotexnika vositalari bilan taʼminlanishi va ekipajning parvozda ulardan foydalanishi;

parvozning aloqa vositalari bilan taʼminlanishi;

aerodromga oʻrnatilgan radiosvetotexnika uskunalarining (tarkibi va joylashish sxemasiga koʻra) ushbu aerodromda parvozlarni radiosvetotexnik jihatidan taʼminlash reglamentiga muvofiqligi;

dispetcherlar tarkibi ish joylarida radiotexnika va aloqa vositalarining ishlashi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning mavjudligi (zaxira quvvat manbalariga oʻtish normalarining jadvallari, radiotexnika va aloqa vositalari faoliyatining diapazoni grafiklari va boshqalar);

parvozning zaxira aerodromlari bilan taʼminlanishi;

radioaloqani yuritish va radioalmashinuv frazeologiyasi qoidalariga rioya qilish;

havo kemasining belgilangan marshrutdan ogʻishi;

parvoz yoʻnalishi boʻylab asosiy va zaxira aerodromlarda umumiy ob-havo sharoitlari;

alohida vaziyat rivojlanishi vaqtida halokat hududidagi joriy ob-havo (kerak boʻlsa, asosiy va zaxira aerodromlarda);

ekipaj va havodagi harakatni boshqarish dispetcherlarida kerakli meteorologik maʼlumotlar mavjudligi va ularning ishonchliligi;

parvozning meteorologik taʼminoti boshqaruv hujjatlarining talablariga muvofiqligi;

halokat hududida uchuvchisiz vositalar va otishmalar mavjudligi, kerak boʻlsa, ornitologik holat.

7. Ish natijalari asosida guruh hisobot taqdim etadi va unda quyidagilarni koʻrsatadi:

harakatlarida ogʻishlar qayd etilgan boʻlsa, havodagi harakatni boshqarish, parvozlarning meteorologik, radiosvetotexnik va aerodrom taʼminoti xizmatlari mansabdor shaxslari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

parvozlarni taʼminlash xizmatlari xodimlari tayyorgarligida, ularga mustaqil ishlash uchun ruxsat berilishida tekshirish davomida aniqlangan barcha kamchiliklar;

boshqaruv hujjatlari talablaridan ogʻishlarning roʻyxati koʻrsatilgan holda havodagi harakatni boshqarish, parvozlarning meteorologik, radiosvetotexnik va aerodrom taʼminotini tashkil etish va uning ahvoli, havodagi harakatni boshqarish dispetcherlari ish oʻrinlarini tashkil etishning umumiy xarakteristikasi;

parvozlarni taʼminlash va havodagi harakatni boshqarishni tartibga soluvchi hujjatlarda tekshiruv davomida aniqlangan barcha kamchiliklar;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari mansabdor shaxslarining hodisa natijalariga taʼsir koʻrsatgan harakatlari tavsifi;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlarining mansabdor shaxslari harakatlarida hodisa natijalariga taʼsir koʻrsatganligidan qatʼi nazar barcha qoidabuzilishlar va kamchiliklar;

aviatsiya halokati joyida halokat sodir boʻlgan vaqtda prognoz qilingan va haqiqiy ob-havo maʼlumoti (zarur boʻlsa, parvoz yoʻnalishi boʻylab, asosiy va zaxira aerodromlarda);

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash sifatiga taʼsir qilgan, radiosvetotexnik va aloqa uskunalaridan foydalanishdagi kamchiliklar, ularning ishlashi yoki texnik xususiyatlardagi ogʻishlar;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari mansabdor shaxslarining notoʻgʻri xatti-harakatlari sabablarining tahlili (ular oʻrin olgan boʻlsa).

Ishchi guruhining hisobotiga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

havodagi harakatni boshqarish mutaxassislarining dispetcher daftarlaridan koʻchirma;

parvoz maydoni holatini qayd etish daftaridan koʻchirma;

parvoz maydonini koʻzdan kechirish va aviatsiya halokatidan keyin ssepleniye koeffitsiyentining nazorat oʻlchovini oʻtkazish toʻgʻrisidagi dalolatnoma;

yopishqoqlik koeffitsiyentini oʻlchash uchun texnik vositalar va ularga oid texnik hujjatlarning mavjudligi va holati toʻgʻrisida maʼlumotnoma;

aviatsiya halokatidan keyingi ob-havoni navbatdan tashqari (nazorat) kuzatish toʻgʻrisidagi dalolatnoma;

eng yaqin meteostansiya va boshqa havo kemalari ekipajlari xabariga koʻra ob-havo haqida maʼlumotlar ;

ekipajni tayyorlash va unga konsultatsiya oʻtkazish vaqtida qoʻllanilgan meteorologik hujjatlar;

shtorm toʻgʻrisida ogohlantirishlar va xabarnomalar (boʻlgan boʻlsa);

halokat sodir boʻlgan vaqtda atmosferaning vertikal kesimi;

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlarini tekshirish toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma (zarur boʻlsa);

havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari xodimlarining tushuntirish xatlari va ular bilan oʻtkazilgan suhbat bayonnomalarining nusxalari (zarur boʻlsa);

radiozondlarni ishga tushirish, otishmalar va boshqa ishlar haqida maʼlumot (zarur boʻlsa).

8. Aviatsiya tibbiyoti guruhi ekipaj aʼzolarining (zarur boʻlsa, taʼminlash xizmatlari mutaxassislarining) psixofiziologik holatini, ishlash qobiliyatini, avariya holatlari sodir boʻlgan va rivojlangan vaqtda ularning xatti-harakatlari xarakterini:

oxirgi oy davomida ekipaj aʼzolarining individual psixologik xususiyatlari, umumiy jismoniy rivojlanishi, maʼnaviy-psixologik holatini (oilaviy va xizmatdagi nizolar, alkogol, dori vositalari va narkotik moddalarni suiisteʼmol qilish, chekish va boshqalar.);

ekipaj aʼzolarining halokatdan oldin va parvoz kunidagi sogʻligʻi (psixologik va jismoniy) holati, Tibbiy-uchish ekspert komissiyasining yarim yillik va yillik koʻriklari maʼlumotlari, shuningdek, tibbiy muassasalardagi soʻnggi uch yillik kasallik tarixi, parvozdan oldingi tibbiy nazorat natijalarini;

aviatsiya halokatidan oldingi uch kun davomida dam olish, uxlash va ovqatlanishning toʻlaqonligini;

taʼtillar, dam olish kunlariga oʻz vaqtida amal qilish, aviatsiya halokatidan oldin, halokat kuni, soʻnggi oy davomidagi parvoz yuklamasi (nagruzka) va uning belgilangan normalarga muvofiqligini;

alkogol, karboksigemoglobin (karboksimioglobin) va zarur hollarda boshqa zaharli moddalar va dori vositalari yuzasidan oʻtkazilgan toksikologik tadqiqot natijalarini;

biologik materialning (biokimyoviy, morfologik va h.k.) maxsus tadqiqotlari va radioalmashinuv maʼlumotlari boʻyicha ekipaj aʼzolarining avariya holatidagi parvozda emotsional holati, stress holatning mavjudligi va uning ekipaj aʼzolari xatti-harakatlarining toʻgʻriligi va oʻz vaqtida bajarilishiga taʼsirini;

tibbiy-trassologik tadqiqotlar maʼlumotlarini (tan jarohatlari xarakteri va lokalizatsiyasi, gavdaning turishi va ishlash harakatlari belgilari, kiyim-kechak va oyoq kiyimlarga yetkazilgan zarar xususiyatlari va boshqalar.);

havo kemasi kabinasining konstruktiv xususiyatlari, parvoz sharoitlari, himoya va qutqarish jihozlarining ekipaj sogʻligʻi holatiga va uning faoliyati sharoitlariga taʼsirini baholash asosida aniqlaydi.

9. Aviatsiya tibbiyoti guruhi har bir ekipaj aʼzosi (parvozni taʼminlash boʻyicha mutaxassis) boʻyicha quyidagilar koʻrsatilgan hisobotni taqdim etadi:

boshqa tibbiyot muassasalariga davolanish uchun murojaat etgan holatlarni hisobga olgan holda, oxirgi ikki yil davomida oʻtkazilgan yillik va yarim yillik koʻriklar natijalari (ogʻishlar, cheklashlar va boshqa holatlar mavjudligi);

parvozdan oldingi tibbiy koʻriklar vaqtida parvozlardan chetlatish holatlarining mavjudligi;

individaual jismoniy va psixofizik xususiyatlar, jumladan, alkogol, dori vositalari va chekishni suiisteʼmol qilish;

soʻnggi oy davomida xizmat faoliyatida va oiladagi nizolar;

oldingi kasalliklar va jarohatlarning mavjudligi;

maishiy sharoitlarning qisqacha tavsifi;

dam olish kunlari va taʼtilga oʻz vaqtida amal qilish, soʻnggi uch kun davomida dam olish, uxlash va ovqatlanishning toʻlaqonligi;

patologik, toksikologik, biokimyoviy, morfologik, tibbiy-trasologik va boshqa maxsus tadqiqotlar natijalari;

parvozda toʻsatdan kasallanish, stress holatining mavjudligi;

alohida vaziyat yuz berganda va rivojlanganda sogʻliq, psixofiziologik holat va individaual xususiyatlarning ishlash qobiliyatiga va harakatlar xarakteriga taʼsir etishi ehtimolini baholash.

Bundan tashqari, hisobotda quyidagilar koʻrsatiladi:

halok boʻlgan ekipaj aʼzolari jasadlarining joylashuvi;

tekshirish davomida aniqlangan parvozni tibbiy taʼminlashdagi kamchiliklar;

parvozlarni tibbiy jihatdan taʼminlash boʻyicha meʼyoriy hujjatlardagi kamchiliklar;

havo kemasi konstruksiyasi, maxsus kiyim, himoya qilish va qutqarish kiyimlaridagi ekipajning ishlash qobiliyatiga taʼsir koʻrsatgan yoki jarohatlarga sabab boʻlgan kamchiliklar.

Aviatsiya tibbiyoti guruhi maʼmuriy kichik komissiya tibbiy guruhi bilan muntazam ravishda oʻzaro hamkorlik qiladi.

Ishchi guruh hisobotiga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

halok boʻlgan ekipaj aʼzolarining jasadlari holati toʻgʻrisidagi dalolatnoma;

alkogol yoki giyohvand moddalar taʼsirida mastlik belgilari mavjudligi yuzasidan ekipaj aʼzolarini tekshirish maʼlumotnomasi;

halok boʻlgan ekipaj aʼzolarining sud-tibbiy va boshqa tadqiqotlar dalolatnomalari;

ekipaj aʼzolarining ishlash va dam olish rejimi haqida maʼlumotnoma;

ekipaj aʼzolarining tibbiy daftari va nazorat kartochkalari;

ekipaj aʼzolariga berilgan tibbiy xarakteristikalar;

oxirgi uch oy davomida oylar boʻyicha parvoz soatlarining soni, dam olish kunlari toʻgʻrisida maʼlumotlar;

parvozdan oldingi tibbiy nazorat jurnalidan koʻchirma;

har bir ekipaj aʼzosi uchun tibbiy karta (bort kuzatuvchilari bundan mustasno).

10. Parvoz kichik komissiyasi ish natijalari boʻyicha hisobot tuzadi, unda ishchi guruhlar materiallarini umumlashtirish va tahlil qilish asosida ekipaj va parvozlarni taʼminlash xizmatlari mutaxassislari harakatlarining toʻgʻriligi haqida, ogʻishlar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning sabablari toʻgʻrisida xulosalar chiqaradi, shuningdek, tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar beradi.

‎‎Parvoz kichik komissiyasi hisoboti ‎quyidagi shaklda tuziladi: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20 yil “____” _________________ ‎______________‎-son Bayonnoma ‎ Komissiya yigʻilishida ‎koʻrib chiqildi ‎ ‎‎‎tekshiruvi munosabati bilan Parvoz kichik komissiyasining amalga oshirilgan ish natijalari boʻyicha ‎HISOBOT ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________________ ‎ (mansubligi, rusumi, davlat registratsiyasi raqami va tanitish belgilari) ‎ ‎ ____________________________________________________________________________________ samolet (vertolet) bilan ‎ ‎ _____________________________________________________________________________________________ sodir boʻlgan ‎ (aviahodisa sanasi va joyi) ‎ ‎_____________________________________________________________________________________________________ ‎(aviatsiya hodisasi turi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎tekshiruvi munosabati bilan Parvoz kichik komissiyasining ‎ amalga oshirilgan ish natijalari boʻyicha ‎HISOBOT ‎ ‎ ‎1. KICHIK KOMISSIYA TOMONIDAN BAJARILGAN ‎ASOSIY ISHLAR ‎ ‎ ‎Kichik komissiya tomonidan bajarilgan asosiy ishlarning toʻliq roʻyxati, ilova qilinayotgan asosiy hisobot hujjatlari bilan keltiriladi. ‎Masalan: ‎ekipajning ushbu parvoz uchun tayyorgarligi va boʻlinmada parvoz ishlarini tashkil etish darajasi oʻrganildi (parvoz guruhining hisoboti ilova qilinadi); ‎bort yozuv uskunasi maʼlumotlarini rasshifrovka qilish natijalarining tahlili oʻtkazildi va boshqalar. ‎‎ ‎2. TAHLIL ‎ ‎‎Ushbu boʻlim kichik komissiya hisobotining asosiy boʻlimi hisoblanib, ekipaj, parvozlarni taʼminlash xizmatlari mutaxassislari harakatlarining toʻgʻriligi, mavjud ogʻish va xatoliklarning sabablari haqidagi xulosalarni toʻliq asoslab berishi, kichik komissiyaning ishchi guruhlari tomonidan olingan natijalarni, zarur hollarda boshqa kichik komissiyalar maʼlumotlaridan foydalangan holda umumlashtirishi lozim. ‎Tavsiflash shaklida tuziladigan boʻlim quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak: ‎ekipaj tarkibi, bajarilayotgan topshiriqning xarakteri; ‎ekipaj aʼzolari kasbiy tayyorgarligining qisqacha tavsifi, parvozdagi harakatlarning toʻgʻriligiga taʼsir koʻrsatgan barcha mavjud ogʻishlarni koʻrsatgan holda uning belgilangan talablarga muvofiqligi, ushbu turdagi ishlarni bajarish uchun ruxsatnomaning mavjudligi va ushbu ruxsatnomaning asoslanganligi. Aviatsiya halokatini tekshirish natijasida parvozni taʼminlash xizmatlari faoliyatida aviatsiya hodisasiga taʼsir koʻrsatgan kamchiliklar aniqlangan boʻlsa, ushbu xizmatlarning xodimlari haqida shu kabi maʼlumotlar taqdim etiladi; ‎ekipaj, taʼminlash xizmatlari xodimlari va boshqa mansabdor shaxslar tomonidan yoʻl qoʻyilgan, keyingi hodisalarga taʼsir koʻrsatgan barcha ogʻishlar va qoidabuzilishlarni koʻrsatgan holda ushbu parvozga tayyorgarlik koʻrishning tavsifi; ‎meteosharoitlar (oddiy, murakkab), aerodromlarning holati, parvoz qilish va qoʻnish yuzasidan qabul qilingan qarorning asosliligini baholash; ‎alohida vaziyatning rivojlanishi boshlangunga qadar xususiyatlari va ogʻishlari koʻrsatilgan holda parvozning qisqacha tavsifi; ‎ekipaj va parvozni taʼminlash xizmatlari xodimlarining harakatlari nuqtai nazaridan alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonining batafsil xronologik tavsifi, bunda ushbu harakatlarning toʻgʻriligini baholash va parvoz natijalariga taʼsir koʻrsatgan barcha ogʻishlarni koʻrsatish; ‎ekipaj va taʼminlash xizmatlari xodimlarining notoʻgʻri harakatlari sabablarini tahlil qilish va asoslash. ‎Tahlil jarayonida, uni tushunish va asoslash uchun zarur boʻlgan, ishchi guruhlar tomonidan olingan barcha haqiqiy maʼlumotlar keltiriladi. ‎‎ ‎3. XULOSA ‎ ‎‎Qisqacha koʻrinishda quyidagi maʼlumotlar keltiriladi: ‎ekipaj aʼzolari kasbiy tayyorgarligining darajasi, ekipaj malakasining bajarayotgan topshiriqqa muvofiqligi. Ekipaj tayyorgarligida va unga parvozlarni amalga oshirish uchun ruxsat berilishida mavjud barcha kamchiliklar koʻrsatiladi; ‎havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari xodimlarining kasbiy tayyorgarligi darajasi, uning belgilangan talablarga muvofiqligi. Xodimlarning tayyorgarligida va ularga ishlash uchun ruxsat berilishida mavjud barcha kamchiliklar koʻrsatiladi; ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatgan barcha ogʻishlar va qoidabuzilishlarni koʻrsatgan holda parvozni bajarish chogʻida, alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi vaqtida ekipaj harakatlarining toʻgʻriligi; ‎ekipajning notoʻgʻri harakatlari sabablarini bayon etish; ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatgan, yoʻl qoʻyilgan barcha ogʻishlarni koʻrsatgan holda havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari xodimlari harakatlarining toʻgʻriligi; ‎havodagi harakatni boshqarish va parvozlarni taʼminlash xizmatlari xodimlarining notoʻgʻri harakatlari sabablarini bayon etish; ‎parvoz ishining tashkil etilishi; ‎havodagi harakatni boshqarish, meteorologik, aerodrom taʼminoti va boshqa turdagi taʼminot ishlari tashkil etilishi va jihozlanishi holatining qisqacha bahosi. ‎‎ ‎4. TEKSHIRISH DAVOMIDA ANIQLANGAN BOSHQA KAMCHILIKLAR ‎ ‎‎Parvozlarni taʼminlash va boshqarish xizmatlarining hamda ekipajning tayyorgarligi va harakatlarida, tegishli qonunchilik hujjatlarida tekshirish davomida aniqlangan, parvoz natijalariga bevosita taʼsir koʻrsatmagan, ammo umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan barcha kamchiliklar va qoidabuzilishlar koʻrsatiladi. ‎‎ ‎5. TAVSIYALAR ‎ ‎‎Parvoz kichik komissiyasining (ijrochilar va muddatlar koʻrsatilmagan holda) tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalari koʻrsatiladi. Boʻlim quyidagi ikki qismdan iborat boʻladi: ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar; ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatmagan, biroq umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya raisi ‎‎ ________________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎ ________________ ‎(imzo)‎ ‎ ‎‎‎‎Kichik komissiya aʼzolari ________________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎ ________________ ‎(imzo)‎ ‎

Parvoz kichik komissiyasi hisobotiga quyidagilar ilova qilinadi:

parvoz kichik komissiyasiga kiritilgan ishchi guruhlarining hisobotlari, ilovalari bilan;

parvoz kichik komissiyasi va uning ishchi guruhlari aʼzolarining roʻyxatlari;

parvoz kichik komissiyasi majlislarining bayonnomalari.

Havo kemasi ekipaji haqida parvoz guruhi hisobotida koʻrsatiladigan majburiy maʼlumotlar roʻyxati

Har bir ekipaj aʼzosi boʻyicha quyidagilar koʻrsatiladi:

egallab turgan lavozimi;

familiyasi, ismi, otasining ismi;

tugʻilgan sanasi;

millati;

klassi;

umumiy va maxsus maʼlumoti (qachon va qaysi oʻquv yurtini tugatgan);

qanday ob-havo minimumida uchishga ruxsat berilgan. Berilgan ob-havo minimumi sharoitlarida samolyotni boshqarish texnikasi tekshirilgan oxirgi sana (faqat havo kemasi komandiri uchun koʻrsatiladi);

uchuvchilar bilim yurtini tugatganidan buyon amalga oshirgan parvoz soatlari (kursantlar uchun faqat mustaqil parvoz soatlari koʻrsatilsin), ushbu turdagi havo kemasida parvoz soatlari (umumiy va mustaqil), aviatsiya halokati sodir boʻlishiga sabab boʻlgan ishlarda umumiy parvoz soatlari (maxsus maqsadli aviatsiya uchun);

avvalgi aviatsiya halokatlari (qachon, havo kemasi rusumi, sababi, parvoz ishlaridan chetlatilganmi, qachon va nima uchun);

guvohnomaning turi, raqami, berilgan sanasi va amal qilish vaqti;

soʻnggi oy davomida parvoz soatlari. Halokat kuni parvoz soatlari. Oxirgi uch sutka ichida parvoz soatlari va qoʻnishlar soni. Bu rusumdagi havo kemasida oʻtgan yil davomida parvozlarda uzilishlar boʻlganmi va ularning sabablari. Berilgan ob-havo minimumiga mos sharoitlarda havo kemasini boshqarish texnikasi tekshiruvining oxirgi sanasi;

havo kemasini boshqarish texnikasi tekshiruvining oxirgi sanasi, kim tomonidan tekshirilgan, qanday meteosharoitlarda, oʻziga xos xatolar va umumiy baho:

a) kunduzi;

b) kechasi;

v) halokat sodir boʻlishiga sabab boʻlgan havo kemasi turida;

parvozga tayyorgarlik qachon va qay darajada amalga oshirilgan;

ushbu parvozga tayyorgarlikni kim va qachon tekshirgan;

dam olish (sharoitlar, davomiyligi, dam olish kunlari, parvozdan oldingi dam olish sharoitlari va davomiyligi);

parvoz oldidan aerodromda oʻtkazilgan vaqt;

parvozdan oldin kim tomonidan va qachon sogʻlik holatining tibbiy nazorati amalga oshirilgan;

doimiy bazirovka joyida yoki bazadan uzoq ajralganda kundalik maishiy sharoitlar (uy-joy, oziq-ovqat, transport bilan taʼminlash va boshqalar).

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 10-ILOVA

Muhandislik-texnik kichik komissiyasi

1. Muhandislik-texnik kichik komissiyasining asosiy vazifalari:

aviatsiya texnikasining aviatsiya halokatidan oldingi va keyingi holatini aniqlash;

uni ekspluatatsiya qilish xususiyatini, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash sifatini oʻrganish;

konstruksiyada va ishlab chiqarish texnologiyasida mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni aniqlash, aviatsiya texnikasining ishdan chiqishi holatlari mavjudligi (yoki yoʻqligi) va ushbu ishdan chiqish holatlarining sabablarini belgilash;

aviatsiya texnikasining ishdan chiqishi sabablarini aniqlash uchun maxsus tadqiqotlar va sinovlar oʻtkazish.

2. Muhandislik-texnik kichik komissiyasi, odatda, quyidagi ishchi guruhlardan iborat boʻladi:

aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash qoidalarining bajarilishini tahlil qilish;

planer va tizimlar;

dvigatellar;

aviatsion va radioelektron asbob-uskunalar.

Zarur hollarda muhandislik-texnik kichik komissiyada boshqa ishchi guruhlar ham tuzilishi mumkin. Zarur hollarda, ishchi guruhlar kichik guruhlarga boʻlinadi.

3. Aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash qoidalarining bajarilishini tahlil qilish guruhi:

aviatsiya texnikasidan foydalanish jarayonida reglament ishlarini bajarish, mukammallashtirish ishlarini amalga oshirish, agregatlarni almashtirish va ekipaj koʻrsatgan kamchiliklarni bartaraf etish oʻz vaqtidaligi va toʻliqligi;

reglamentning davriy va operativ shakllari boʻyicha soʻnggi texnik xizmat koʻrsatishning toʻliqligi va sifatliligi, oldingi parvozda ekipaj koʻrsatgan kamchiliklarni bartaraf etish sifati, nosozliklarni bartaraf etish usullari va samaradorligi (ayniqsa, ularning takrorlanishida), nosozliklar qaytarilishining sabablari;

aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish va saqlash sharoitlari;

ushbu aviatsiya texnikasiga xizmat koʻrsatuvchi muhandis-texnik xodimlarning kasbiy tayyorgarlik darajasi;

rahbar muhandis-texniklar tarkibi tomonidan aviatsiya texnikasiga xizmat koʻrsatish ustidan nazoratning toʻliqligi va sifati;

quyilayotgan yoqilgʻi-moylash materiallari miqdori va sifati;

aviatsiya texnikasiga xizmat koʻrsatishda qoʻllaniladigan asboblar va texnik vositalarning mavjudligi va holati;

aviatsiya texnikasi uchun texnik hujjatlarni saqlash sifati, zarur yoʻl-yoʻriq koʻrsatuvchi va texnik hujjatlarning mavjudligi;

aviatsiya texnikasini, ekspluatatsiya qilish jarayonida aniqlangan, takroriy yoki xavfli nosozliklar;

aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish boʻyicha meʼyoriy texnik hujjatlarning kamchiliklarini aniqlaydi.

4. Aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash qoidalari bajarilishini tahlil qilish guruhi:

samolyot (vertolyot), dvigatellar va ularning agregatlari formulyarlarini, texnik hujjatlarni, havo kemasiga xizmat koʻrsatish, taʼmirlash hujjatlarini va sanoat byulletenlari, Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligining koʻrsatmalari boʻyicha uning modifikatsiyalarini, aviatsiya texnikasining aviatsiya halokatidan oldingi holatini tasdiqlovchi boshqa hujjatlarni;

texnik hujjatlarda mavjud maʼlumotlarning haqqoniyligini;

oldingi parvozlarda yozilgan bort yozuv uskunalari maʼlumotlari, guvohlarning koʻrsatmalarini;

sabablari sodir boʻlgan aviatsiya halokatiga oʻxshash boʻlgan aviatsiya halokatini tekshirish hujjatlarini;

aviatsiya texnikasiga xizmat koʻrsatishni tashkil etish va taʼminlashning haqiqiy holatini, aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish va saqlash sharoitlarini;

aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilishda faoliyat koʻrsatayotgan muhandis-texnik tarkib tayyorgarligini tashkil etish boʻyicha material va hujjatlarni oʻrganadi va tahlil qiladi.

5. Ish natijalari asosida guruh hisobot tayyorlaydi va unda quyidagilarni aks ettiradi:

havo kemasi haqida maʼlumotlar;

texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash boʻyicha maʼlumotlar;

mustaqil ishga tayyorgarlik koʻrish va ruxsat berish vaqtida sodir etilgan barcha qoidabuzilishlarni koʻrsatgan holda havo kemasiga bevosita xizmat koʻrsatuvchi muhandis-texnik xodimlarning kasbiy tayyorgarligi bahosi;

aviatexnikani texnik ekspluatatsiya qilish boʻyicha boshqaruv hujjatlarining talablaridan ogʻishlarning barchasi koʻrsatilgan holda aviatexnikaga texnik xizmat koʻrsatish tashkil etilishi va taʼminlanishini baholash;

texnik xizmat koʻrsatish vaqtida muhandis-texnik xodimlar tomonidan yoʻl qoʻyilgan, tekshiruv davomida aniqlangan barcha qoidabuzilishlar va kamchiliklar;

aviatsiya texnikasini taʼmirlash ishlarining toʻliqligi va sifatini baholash (taʼmirlash hujjatlariga muvofiq);

parvozdan oldi havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yonilgʻining miqdori va sifati;

aviatsiya halokatini tekshirish vaqtida havo kemasi tizimlari va agregatlarining ishdan chiqishi ehtimoli aniqlangan boʻlsa, ushbu tizim va agregatlarning bundan avval mavjud boʻlgan barcha ishdan chiqish holatlari va nosozliklarining roʻyxati ularni bartaraf etish usullarini baholash bilan birga koʻrsatiladi;

havo kemasining texnik ekspluatatsiyasi sifatini umumiy baholash.

Hisobotga quyidagi materiallar ilova qilinadi:

oxirgi operativ va davriy texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha karta-naryadlar (1-nusxasiga ilovalar bilan, qolganlariga — ilovalarsiz);

havo kemasiga yoqilgʻi-moylash materiallarini quyish boʻyicha talabnomalar;

yoqilgʻi-moylash materiallaridan namuna olinganligi haqida dalolatnomalar;

yoqilgʻi-moylash materiallari (maxsus suyuqliklar va gazlar, zarur hollarda) tahlillari;

havo kemasiga egalik qiluvchi tashkilotda aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish sifatini tekshirish natijalari toʻgʻrisida maʼlumotnoma (zarur hollarda);

havo kemasiga xizmat koʻrsatgan muhandislik-aviatsiya xizmati mutaxassislarini tayyorlash va ishlashga ruxsat berish boʻyicha maʼlumotnoma;

muhandislik-aviatsiya xizmati mutaxassislarining tushuntirish xatlari va ular bilan oʻtkazilgan soʻrov suhbatlari protokollarining nusxalari (zarur boʻlsa).

6. Planer va tizimlar, dvigatellar, aviatsion va radioelektron asbob-uskunalar guruhlari ehtimoli boʻlgan nosozliklarni va ularning sabablarini aniqlash yoki alohida vaziyat yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonida aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyatini tasdiqlash maqsadida halokatdan keyin havo kemasining holatini oʻrganadi.

Ishchi guruhlar (har birining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda):

aviatsiya halokati joyini oʻrganadi, havo kemasining havo hududidagi holatini va yer bilan toʻqnashishdan oldin konfiguratsiyasini aniqlaydi;

havo kemasi konstruksiyasi elementlarini koʻzdan kechiradi, konstruksiyaning yetishmay turgan elementlarini qidiradi (zarur boʻlsa, krok guruhi bilan birga);

halokat joyi sxemasiga (kroklariga) aniqlik kiritadi;

havo kemasi konstruksiyasining elementlari, tizimlari va agregatlari holatini oʻrganadi, ishdan chiqish yoki ishlash qobiliyati belgilarini aniqlaydi;

aviatsiya texnikasi obyektlarining joyda amalga oshirish mumkin boʻlgan tadqiqotlari va sinovlarini oʻtkazadi, laboratoriya tadqiqotlariga yuborish uchun konstruksiya elementlarini tanlaydi;

tadqiqot oʻtkazish uchun yuboriladigan obyektlar hujjatlarini tayyorlaydi (komissiya raisi ruxsatidan soʻng);

tahlil qilish uchun yoqilgʻi-moylash materiallaridan namunalar oladi, ularni tadqiqot oʻtkazishga yuboradi va olingan natijalarni tahlil qiladi;

havo kemasi tizimlari va agregatlarini tavsiflaydi va suratga oladi, ularning oʻziga xos xususiyatlarini koʻrsatadi;

obyektiv nazorat vositalarining yozuvlarini rasshifrovka qilish natijalarini, ekipaj aʼzolari, shohidlar va guvohlarning koʻrsatmalarini, aviatsiya texnikasini ekspluatatsiya qilish boʻyicha texnik hujjatlarni oʻrganadi;

zarur hollarda, ekipaj va boshqa guvohlarning soʻrov suhbatida ishtirok etadi;

zarur hollarda, havo kemasi konstruksiyasining elementlarini toʻliq (toʻgʻri) tartibda joylashtirish ishlarini bajaradi;

aviatsiya texnikasi tadqiqotlari, shu jumladan oʻxshash holatlar yuzasidan ilgari oʻtkazilgan tadqiqotlar natijalarini umumlashtiradi va tahlil qiladi;

bort yozuv uskunalari va radioaktiv datchiklarni qidirish va chiqarib olish ishlarini amalga oshiradi;

yongin yoki portlash sodir boʻlgani, sabablari va oqibatlarini aniqlaydi, yongin oʻchirish tizimlarining ishlashini baholaydi.

7. Planer, tizimlar, dvigatellar, aviatsion va radioelektron asbob-uskunalar ishlashi natijalariga koʻra hisobotlar tuzadi va unda quyidagilarni koʻrsatadi:

ishdan chiqish yoki ishlash qobiliyati belgilarini koʻrsatgan holda havo kemasi konstruksiyasi elementlari, tizimlari va agregatlari holatining batafsil tavsifi;

aviatsiya texnikasi buzilishi xarakteri va ketma-ketligining tavsifi;

aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyatini yoki buzilishi sabablarini aniqlash boʻyicha halokat joyida hamda laboratoriya sharoitida oʻtkazilgan tadqiqot va tajribalar natijalari;

yongʻin belgilari, yongʻin sodir boʻlgan joy va vaqti tavsifi;

obyektiv nazorat vositalari yozuvlarining tahlili;

aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyati yoki buzilishi holati mavjudligi haqidagi dalillarni keltirgan holda olingan natijalar tahlili.

Dvigatellar, muhim tizimlar va agregatlarning ishlash rejimlari, boshqaruv organlari, mexanizatsiya va shassilarning aviatsiya halokati vaqtidagi holati koʻrsatiladi.

Hisobotlarga quyidagilar ilova qilinadi:

havo kemasi konstruksiyasi elementlarining fotosuratlari, tushuntirishlar bilan;

aviatsiya texnikasi agregatlarini koʻzdan kechirish, tekshirish, qismlarga ajratish, tadqiqot oʻtkazish natijalari boʻyicha dalolatnomalar, bayonnomalar;

aviatsiya texnikasi tadqiqotlari natijalari boʻyicha hisobotlar.

Aviatsion va radioelektron asbob-uskunalar guruhining hisobotiga shu bilan birga quyidagilar ilova qilinadi:

bort yozuv uskunasi, magnitofonni topish va chiqarib olish boʻyicha dalolatnomalar;

havo kemasining radioaktiv qurilmalarini topish va topshirish boʻyicha dalolatnoma (belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi).

8. Muhandislik-texnik kichik komissiyasi ishchi guruhlar ishi natijalari boʻyicha hisobot tuzadi va unda ishchi guruhlar materiallarini umumlashtirish va tahlil qilish asosida aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyati haqida, nosozliklar mavjud boʻlsa, ularning ketma-ketligi oʻzaro taʼsiri va sabablari haqida xulosa chiqaradi, shuningdek, aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash sifatini baholaydi.

‎‎Muhandislik-texnik kichik komissiyasi ‎Hisoboti quyidagi shaklda tuziladi: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎‎20 yil “____” ______________ ‎______-son Bayonnoma Komissiya yigʻilishida koʻrib chiqildi ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________ ‎(mansubligi, rusumi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan raqami va tanitish belgilari) ‎ ‎_________________________________________________________________________ havo kemasi bilan ‎ ‎_____________________________________________________________________________ sodir boʻlgan ‎(aviahodisa sanasi va joyi) ‎ ‎_________________________________________________________________________________________ ‎ (aviatsiya hodisasi turi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ tekshiruvi munosabati bilan Muhandislik-texnik kichik komissiyasining ‎ amalga oshirilgan ish natijalari boʻyicha ‎HISOBOT ‎ ‎ ‎ 1. KICHIK KOMISSIYA TOMONIDAN ‎BAJARILGAN ASOSIY ISHLAR ‎‎ ‎Kichik komissiya tomonidan bajarilgan asosiy ishlarning toʻliq roʻyxati, ilova qilinayotgan barcha hujjatlarni koʻrsatgan holda keltiriladi. ‎Masalan: ‎konstruksiya elementlarining toʻliq (toʻgʻri) tartibda joylashtirish ishlari amalga oshirildi (hisobot, sxemalar va fotosuratlar ilova qilinadi); ‎bort yozuv uskunasi yozuvlari bilan boshqaruv simini ajratishni imitatsiya qilish boʻyicha eksperiment oʻtkazildi (ossillogramma protokoli ilova qilinadi) va boshqalar. ‎‎ ‎2. HAVO KEMASI HAQIDA ASOSIY MAʼLUMOTLAR ‎‎ ‎Quyidagi shaklda taqdim etiladi: ‎_____________________________ (aviakompaniya)ga tegishli ekspluatatsiya qilinayotgan (ekspluatant-tashkilot), _____________________________ (rusumi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan raqami va tanitish belgisi, zavodda berilgan raqam) samolet (vertolet) ____________________________ (tashkilot nomi, sanasi) ishlab chiqargan tashkilot; ‎ekspluatatsiya qilinishi boshidan uchish vaqti ______ soat ______ min., ______ qoʻnishlar soni, ______ taʼmirlar soni. ‎Oxirgi taʼmirdan soʻng uchgan vaqti _______ soat _______ min., _______ qoʻnishlar soni. ‎Oxirgi taʼmir oʻtkazilgan zavod ___________________ _____________________. ‎ ‎ ‎‎(qaysi) ‎‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Xizmat koʻrsatishning quyidagi manbalari va kalendar shartlariga ega: tayinlangan ___________ soat, __________ qoʻnishlar soni, __________ yil davomida; birinchi taʼmirga qadar ___________ soat, ___________ qoʻnishlar soni, ___________ yil davomida; taʼmirlararo ___________ soat, ___________ qoʻnishlar soni, ___________ yil davomida. ‎ ‎Amal qilish muddati (guvohnomaning amal qilish sanasi)gacha boʻlgan, (berilgan sanasi va guvohnoma bergan organ nomi) tomonidan berilgan, _________ raqam davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga ega. ‎ ‎Zarur hollarda, xuddi shunday maʼlumotlar ishdan chiqqan dvigatel (agregat) uchun taqdim etiladi. ‎ ‎‎_________________ ‎‎________________________________ samolyotida (vertolyotida) ‎ ‎ ( sana)‎ ‎ ‎ (aviakompaniya)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎quyidagi shaklda texnik xizmat koʻrsatildi ___________________ (oxirgi davriy xizmat), keyin samolyot (vertolyot) uchgan vaqti _______ soat _______ min., _______ qoʻnishlar soni. ‎Oxirgi uchishdan oldin __________________________ samoletga (vertoletga) ‎ ‎ (sana)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎quyidagi shaklda __________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(oxirgi operativ xizmat) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________ tomonidan xizmat koʻrsatildi. ‎‎(aeroport, aviakompaniya, tashkilot nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎3. AVIATSIYA HALOKATI ‎SODIR BOʻLGAI JOYNIIG TAVSIFI ‎ ‎‎Aviatsiya halokati joyining tavsifi keltiriladi. Havo kemasining yerga yoki boshqa toʻsiqlarga birinchi tegish joyini, samolyot parchalari sochilgan maydonning oʻlchamlari va sochilish yoʻnalishi, yongin zonasining mavjudligi va joylashishi (mahalliy joyga bogʻlangan holda) koʻrsatiladi. Konstruksiyaning asosiy elementlari joylashuvining qisqacha tavsifi keltiriladi. ‎Havo kemasining yer va uning atrofidagi predmetlar bilan toʻqnashish xususiyati, konstruksiya sochilib ketishining umumiy xarakteri tariflanadi. ‎Bu maʼlumotlardan, shuningdek, bort yozuv uskunalari maʼlumotlaridan foydalanib, havo kemasining yer bilan toʻqnashish vaqtida havo hududidagi holati aniqlanadi. Halokat vaqtida havo kemasining konfiguratsiyasi koʻrsatiladi. ‎‎ ‎4. TAHLIL ‎ ‎‎Ushbu boʻlim kichik komissiya hisobotining asosiy boʻlimi hisoblanib, aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyati haqidagi yoki ishdan chiqish holatlari mavjudligi va sabablari, havo kemasining texnik ekspluatatsiyasi sifati toʻgʻrisidagi xulosalarni toʻliq asoslab berishi, kichik komissiya ishchi guruhlari tomonidan olingan natijalarni, zarur hollarda, boshqa kichik komissiyalar maʼlumotlaridan foydalangan holda umumlashtirishi kerak. ‎Tavsiflash shaklida tuziladigan qism quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak: ‎havo kemasini parvozga tayyorlashning qisqacha tavsifi (jumladan, soʻnggi davriy va operativ texnik xizmat koʻrsatish), bunda aviatsiya texnikasi ishlash qobiliyatiga taʼsir koʻrsatgan, yoʻl qoʻyilgan barcha ogʻishlar va qoidabuzilishlarni koʻrsatish; ‎alohida vaziyatning rivojlanishi boshlangunga qadar (aviatsiya texnikasi nuqtai nazaridan) parvozning qisqacha tavsifi, bunda uning xususiyatlari va ogʻishlarni koʻrsatish; ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonida aviatsiya texnikasi ishlashining batafsil tavsifi, bunda ishdan chiqish holatlarining (mavjud boʻlsa) ketma-ketligi va oʻzaro taʼsirini tahlil qilish; ‎aviatsiya texnikasi ishlash qobiliyatini quyidagi asosiy funksional tizimlar boʻyicha batafsil tahlil qilish: ‎planer; ‎boshqaruv tizimi; ‎yoqilgʻi tizimi; ‎gidrotizim; ‎konditsioner tizimi; ‎muzlashga qarshi tizim; ‎dvigatellar; ‎aviatsiyatsion va radioelektron asbob-uskunalar. ‎Ishdan chiqish holatlari boʻlmaganda, funksional tizim ishlash qobiliyati boʻyicha mavjud boʻlgan dalillar taqdim etiladi. Ishdan chiqish holatlari aniqlangan taqdirda, ularning sabablari batafsil tahlili keltiriladi. Aviatsiya halokati yongʻin sodir boʻlishi bilan bogʻliq boʻlsa, uning sabablari va sodir boʻlgan joyi tahlili taqdim etilib, mavjud boʻlgan oʻziga xos alomatlari tavsiflanadi. ‎Tahlil jarayonida uni tushunish va asoslash uchun zarur boʻlgan, kichik komissiya ixtiyorida mavjud boʻlgan barcha haqqoniy maʼlumotlar, shu jumladan maxsus tadqiqotlar natijalari taqdim etiladi. Kichik komissiya faoliyati davomida aviatsiya texnikasining mavjud ishdan chiqish holatlariga aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlashdagi kamchiliklar sabab boʻlganligi aniqlansa, bu kamchiliklarning tavsifi, zarur hollarda esa aviatsiya texnikasini taʼmirlash yoki texnik xizmat koʻrsatish va uni parvozga tayyorlash bilan shugʻullanuvchi xodimlar haqida maʼlumot taqdim etiladi. ‎‎ ‎5. XULOSA ‎ ‎‎Qisqacha shaklda oxirgi parvozda aviatsiya texnikasining ishlash qobiliyatiga baho beriladi. Ishdan chiqish holatlari mavjud boʻlsa, ularning sabablari, yuzaga kelish ketma-ketligi va oʻzaro taʼsiri koʻrsatiladi. ‎Havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash sifatiga qisqacha baho beriladi. ‎‎ ‎6. HAVO KEMASINING HOLATI ‎ ‎‎Aviatsiya halokatidan soʻng, funksional tizimlar boʻyicha, havo kemasi holatiga qisqacha tavsif beriladi. ‎‎ ‎7. TEKSHIRUV DAVOMIDA ANIQLANGAN BOSHQA KAMCHILIKLAR ‎ ‎‎Tekshirish davomida aviatsiya texnikasini loyihalashtirish, ishlab chiqarish, taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish, tegishli xizmatlar xodimlarini tayyorlashda aniqlangan, parvoz natijasiga bevosita taʼsir koʻrsatmagan, ammo umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan barcha kamchiliklar koʻrsatiladi. ‎‎ ‎8. TAVSIYALAR ‎ ‎‎Muhandislik-texnik kichik komissiya tomonidan ijrochilar va ijro muddatlari koʻrsatilmagan holda, tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar beriladi. Boʻlim ikki qismdan iborat: ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar; ‎parvoz natijasiga taʼsir koʻrsatmagan, biroq umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya raisi _____________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎‎ _________________ ‎(imzo)‎‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya aʼzolari _____________________________ ‎‎(F.I.O.) ‎‎‎ ‎‎ _________________ ‎(imzo)‎‎

Muhandislik-texnik kichik komissiyasi hisobotiga quyidagilar ilova qilinadi:

kichik komissiya tarkibiga kiruvchi ishchi guruhlarining hisobotlari, ilovalari bilan;

kichik komissiya va uning ishchi guruhlari tarkibi;

kichik komissiya majlisining bayonnomalari.

Samolyot (vertolyot) boʻyicha ekspluatatsiya qilish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash qoidalari bajarilishini tahlil qilish guruhi hisobotida koʻrsatiladigan havo kemasi va texnik ekspluatatsiya boʻyicha majburiy maʼlumotlar roʻyxati

Havo kemasi boʻyicha:

turi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan identifikatsiya belgisi va zavodda berilgan raqam;

mansubligi;

ishlab chiqaruvchi zavod va chiqarilgan sana;

resurslar va xizmat muddatlari: kafolatlangan, tayinlangan, birinchi taʼmirlashgacha, taʼmirlashlararo;

ekspluatatsiya qilish boshlanganidan beri uchgan vaqti (soat, daqiqa, qoʻnishlar);

taʼmirlashlar soni, oxirgi taʼmirlash sanasi va joyi, oxirgi taʼmirlashdan keyingi uchgan vaqti (soat, daqiqa, qoʻnishlar);

uchishga yaroqliligi haqida maʼlumotlar (roʻyxatga olish va xizmat koʻrsatish sertifikatlari mavjudligi va amal qilish muddatlari, berilgan sanasi va sertifikat bergan organning nomi).

Zarur boʻlsa, shunga oʻxshash maʼlumotlar ishdan chiqqan agregatlar uchun taqdim etiladi.

Dvigatellar boʻyicha (har biri uchun):

turi, zavodda berilgan raqami;

ishlab chiqarilgan sana, ishlab chiqaruvchi zavod;

resurslar va xizmat muddatlari: kafolatlangan, tayinlangan, birinchi taʼmirlashgacha, taʼmirlashlararo;

ekspluatatsiya qilish boshlaiganidan buyon uchgan vaqti (soat, daqiqa, qoʻnishlar);

taʼmirlashlar soni, oxirgi taʼmirlash sanasi va joyi, oxirgi taʼmirdan keyingi uchgan vaqti (soat, daqiqa, qoʻnishlar);

samolyot (vertolyot)ga oʻrnatish sanasi va joyi, qaysi kompaniya oʻrnatgan;

vertolyotlar uchun shu kabi maʼlumotlar bosh reduktor boʻyicha koʻrsatiladi.

Zarur hollarda, shu kabi maʼlumotlar dvigatellarning nosoz agregatlari uchun koʻrsatiladi.

Texnik ekspluatatsiya boʻyicha:

oxirgi davriy texnik xizmat koʻrsatish sanasi, joyi va shakli;

xizmat koʻrsatishni amalga oshirgan smena raqami, ijrochilar, smena rahbari va ishlar bajarilishini nazorat qiluvchi shaxsning familiyalari, naryad-karta raqami;

oxirgi davriy texnik xizmat koʻrsatishdan keyin uchgan vaqti;

soʻnggi operativ xizmat koʻrsatishning sanasi, joyi va shakli;

xizmat koʻrsatishni amalga oshirgan smena raqami, ijrochilar, smena rahbari va ishlar bajarilishini nazorat qiluvchi shaxsning familiyalari, naryad-karta raqami;

oxirgi operativ texnik xizmat koʻrsatishdan keyin uchgan vaqti;

halokat sababiga bogʻliq boʻlishi mumkin boʻlgan oxirgi operativ va davriy texnik xizmat koʻrsatish vaqtida bartaraf etilgan ishdan chiqish va nosozliklar roʻyxati, bartaraf etish usullari koʻrsatib oʻtilgan holda;

bartaraf etish sanasi va usullari koʻrsatilgan holda ekspluatatsiya qilishda oxirgi yil davomida takrorlanib kelayotgan ishdan chiqishlar va nosozliklar roʻyxati;

ekspluatatsiya qilish va taʼmirlashda bajarilmagan byulletenlar va koʻrsatmalar roʻyxati, bajarilmaganlik sabablari.

‎‎MUHANDISLIK-TEXNIK KICHIK ‎KOMISSIYASI HUJJAT SHAKLI ‎ ‎ ‎ Bortdagi yozuv uskunalarini ‎ topish va olib qoʻyish toʻgʻrisida ‎DALOLATNOMA ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Quyidagi tarkibdagi komissiya: ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎‎‎(lavozim, familiya, ismi, otasini ismi) ‎‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎__________________ bort raqami __________________ havo kemasi bilan sodir boʻlgan aviahalokat (rusum)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎joyida (yozuv uskunalari, uning tarkibiy elementlari) konteynerini topdi. ‎ ‎Holati (zarar koʻrsatish, zavod raqami, muhr raqami, agar mavjud boʻlsa) ____________________________________________________ ‎ ‎Yozuv uskunasining konteyneri (maʼlumot tashuvchisi) voqea joyidan olinib, komissiya muhri bilan muhrlandi ______________ va ______________ga topshirildi. ‎ ‎Yozuv uskunasining konteyneri (maʼlumot tashuvchisi): ‎ ‎topshirdi: _____________________________________ ‎ (imzo, lavozim, familiya, sana)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎qabul qildi: ____________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(imzo, lavozim, familiya, sana) ‎ ‎ ‎

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 11-ILOVA

Maʼmuriy kichik komissiya

1. Maʼmuriy kichik komissiyaning asosiy vazifalari:

havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoʻlovchilar oʻlimi, jarohatlari va sogʻligʻining boshqa oʻzgarishlari sabablarini aniqlash;

havo kemasi bortida tijorat yuklanishi miqdori va xarakterini, uning joylashtirilishi, qadoqlanishi va mahkamlanishi toʻgʻriligini, yuklash, markazlash va mahkamlash meʼyorlaridan ogʻishlarni aniqlash;

xususiyatlarini taʼriflagan holda havo kemasi bortida xavfli yuklar, tashish uchun taqiqlangan moddalar va buyumlar mavjudligini aniqlash, yoʻlovchilarda mavjud boʻlgan narsalarni, bagaj va yoʻlovchilarni tekshirish (ichki ishlar organlari bilan birgalikda) qoidalarining buzilishini aniqlash;

aviatsiya halokatida halok boʻlgan yoʻlovchilarning shaxsini (ichki ishlar organlari bilan hamkorlikda) aniqlash;

jabrlanganlar va ularning yaqinlariga yordam koʻrsatish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish, berilgan daʼvolarni qondirish (moddiy-texnik taʼminot guruhi bilan birgalikda);

aviatsiya halokatidan koʻrilgan zararni aniqlash;

halokat oqibatlarini bartaraf etish.

2. Maʼmuriy kichik komissiya, odatga koʻra, quyidagi ishchi guruhlardan iborat boʻladi:

yoʻlovchilar guruhi;

pochta va yuk guruhi;

tibbiyot guruhi;

jabrlanganlar va ularning qarindoshlariga yordam koʻrsatish guruhi.

3. Yoʻlovchilar guruhi quyidagi vazifalarni bajaradi:

havo kemasi sahnida mavjud boʻlgan yoʻlovchilarning faktlarga asoslangan miqdorini, ushbu miqdor tashish hujjatlariga muvofiqligini aniqlaydi;

bortda rasmiylashtirilmagan yoʻlovchilar topilgan holda, muayyan mansabdor shaxslarning xato va kamchiliklarini belgilaydi;

ichki ishlar organlari bilan birgalikda jabrlanganlarning qarindoshlarini qidirish ishlarini tashkil etadi va ularni ushbu halokat toʻgʻrisida xabardor qiladi;

ichki ishlar organlari bilan birgalikda halok boʻlgan yoki tan jarohati olgan yoʻlovchilar va boshqa shaxslarning shaxsini aniqlaydi;

havo kemasi bortida yoʻlovchilar joylashgan joyni aniqlaydi;

havo kemasi bortida tijorat yuklanishi toʻgʻri joylashtirilganligini aniqlaydi;

yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalarni, bagaj va yoʻlovchilarni koʻrikdan oʻtkazish tartibini, uning boshqaruv hujjatlariga muvofiqligini (ichki ishlar organlari bilan birgalikda) tekshiradi.

4. Ish natijalari asosida yoʻlovchilar guruhi hisobot tayyorlaydi, unda quyidagilarni koʻrsatadi:

havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoʻlovchilar, shu jumladan kattalar va bolalarning umumiy soni, halokat natijasida ular duch kelgan oqibatlar;

rasmiylashtirilmagan yoʻlovchilarning mavjudligi va soni, bortda rasmiylashtirilmagan yoʻlovchilarning mavjud boʻlishiga olib kelgan, muayyan mansabdor shaxslar tomonidan yoʻl qoʻyilgan qoidabuzilishlar va kamchiliklar sabablari;

aviachiptalar va boshqa tashish hujjatlarini rasmiylashtirishdagi kamchiliklar;

yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalarni, bagaj va yoʻlovchilarni shaxsiy tekshirishdan oʻtkazishda yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar;

umumiy tijorat yuklanishi, tekshirish davomida aniqlangan maksimal yuklanish va markazlash normalaridan barcha ogʻishlar.

Hisobotga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

fuqaroligi koʻrsatilgan holda havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yoʻlovchilarning roʻyxati;

aviatsiya halokati natijasida halok boʻlgan yoki tan jarohati olgan (jarohatlanish darajasi koʻrsatiladi) yoʻlovchilar va boshqa shaxslar roʻyxati;

jamlama yuklanish vedomosti va markazlash grafigi;

yuklanish sxemasi;

yoʻlovchilarni roʻyxatga olish vedomosti;

aviachiptalar nazorat talonlari (zarur boʻlsa, chiptalar nusxalari);

koʻrikdan oʻtkazish kartalari;

smena boshligʻi, roʻyxatga olish, hujjatlarni rasmiylashtirish, tekshirish boʻyicha navbatchilar, yuklash va markazlash boʻyicha dispetcherlar, bagaj yuklovchilar va boshqa shaxslarning (zarur boʻlsa) tushuntirish xatlari.

5. Pochta va yuk guruhi quyidagi vazifalarni bajaradi:

havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan buyumlarning faktlarga asoslangan miqdorini va ularning tashish hujjatlariga muvofiqligini aniqlaydi;

eʼlon qilingan qiymatidan qatʼi nazar yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan buyumlarning ochilishini va tekshirilishini amalga oshiradi, yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan buyumlar qay holatdaligini hamda ular kelgusida foydalanish va egalariga yetkazib berish uchun yaroqliligini aniqlaydi, bu haqda tegishli dalolatnoma tuziladi. Ochish va tekshirish uchun prokuratura va ichki ishlar organlari vakillarining ishtirok etishi sharti bilan maxsus kichik guruh tayinlanadi;

tijorat yuklanishi joylarida xavfli va tashish taqiqlangan modda va predmetlar mavjudligini aniqlaydi. Ular aniqlangan chogʻda mansabdor shaxslarning qoidabuzilishlari va kamchiliklari yoki boshqaruv hujjatlari kamchiliklarini aniqlaydi;

hodisa joyida tijorat yuklari, yoʻlovchilarning shaxsiy buyumlari, qimmatbaho buyumlari va hujjatlarini toʻplaydi. Ichki ishlar organlari xodimlari bilan birgalikda ularni koʻrikdan oʻtkazish va saqlash ishlarini tashkil etadi;

ichki ishlar organlari vakillari ishtirokida (dalolatnoma tuziladi) yaroqsiz holga kelgan tijorat yuklarining qoldiqlarini yoʻq qiladi.

6. Ish natijalari asosida pochta va yuk guruhi hisoboti tayyorlanadi va unda quyidagilar koʻrsatiladi:

havo kemasi bortida mavjud boʻlgan yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalarning haqiqiy miqdori;

aviatsiya halokatidan soʻng yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalar umumiy holati;

tijorat yuklanishi joylarida xavfli va tashish taqiqlangan moddalar va predmetlarning mavjudligi;

havo kemasi bortida yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalarning (ogʻirligi koʻrsatilgan holda) joylashgan joyi;

yuk, pochta, bagaj va yoʻlovchilar oʻzi bilan olgan narsalarni qabul qilish, roʻyxatga olish, tekshirishda, tijorat yuklarini qadoqlash va havo kemasi bortida joylashtirishda yoʻl qoʻyilgan tekshiruv davomida aniqlangan barcha kamchilik va qoidabuzilishlar holatlari.

Guruh hisobotiga quyidagi materiallar ilova qilinadi:

maʼmuriy kichik komissiya hujjatlari shakllaridagi dalolatnomalar;

pochta va yuk vedomosti;

pochta-yuk yukxatlari;

yuk xususiyatlari haqida maʼlumotnoma;

yuk tashishlar xizmati xodimlarining tushuntirish xatlari.

7. Tibbiyot guruhi quyidagi vazifalarni bajaradi:

prokuratura va ichki ishlar organlari vakili ishtirokida jabrlanganlar va halok boʻlganlarni qidiradi va ularni aviatsiya halokati sodir boʻlgan joydan evakuatsiya qiladi;

prokuratura organlari bilan birgalikda, oʻlim sabablarini, shuningdek, tan jarohatlari va sogʻliqning yomonlashishi boshqa sabablari va xarakterini aniqlash uchun halok boʻlgan yoʻlovchilarning jasadlari sud-tibbiyot va boshqa maxsus tadqiqotlardan oʻtkazilishini tashkil qiladi;

prokuratura organlari bilan birgalikda halok boʻlganlarning jasadlari kimnikiligini aniqlashni tashkil etadi, zarur hollarda ularni krematsiya qilish boʻyicha takliflar kiritadi;

aviatsiya halokati chogʻida yoʻlovchilarning omon qolishiga havo kemasi konstruksiyasi, parvoz sharoiti, qutqarish vositalari va metodlarining taʼsirini, olingan jarohatlarning xarakterini aniqlaydi;

qoldiqlarning sud-tibbiyot tadqiqoti asosida havo kemasi bortida boʻlgan yoʻlovchilar shaxsini aniqlaydi;

aviatsiya halokatida jabrlangan yoʻlovchilarning sogʻligʻi holatini, ular davolanish uchun yotqizilgan kasalxonalarni, davolash prognozini baholaydi;

aviatsiya halokati joyida sanitariya ishlarini olib borish yuzasidan topshiriq beradi.

Guruh hisobotiga olingan jarohatlarning ogʻirligi va sabablari koʻrsatilgan holda yoʻlovchilarning havo kemasi bortida joylashganligi sxemasi va aviatsiya halokati joyini tozalash va sanitariya ishlarini olib borish vaqtida amalga oshirilgan ishlar roʻyxati ilova qilinadi.

8. Jabrlanganlar va ularning qarindoshlariga yordam koʻrsatish guruhi quyidagi vazifalarni bajaradi:

halok boʻlganlarni dafn qilish (krematsiya qilish) boʻyicha tadbirlar tashkil etilishini taʼminlaydi;

yoʻlovchilar oʻlimi munosabati bilan zarur hujjatlar berilishini tashkil qiladi (oʻlim toʻgʻrisida guvohnoma, oʻlim toʻgʻrisida maʼlumotnoma va boshqalar);

jabrlanganlarning qarindoshlariga daʼvolarni qanoatlantirish va mazkur hodisa bilan bogʻliq boʻlgan boshqa masalalarni hal qilish yuzasidan huquqiy maslahatlar beradi;

prokuratura organlari ruxsati bilan saqlanib qolgan yuk, pochta, bagaj, shaxsiy buyumlar, qimmatbaho narsalar va yoʻlovchilarning hujjatlarini (ularning kimga tegishliligi aniqlangandan keyin) qaytarib beradi.

Ish yakunida guruh tomonidan amalga oshirilgan chora-tadbirlar roʻyxati va ularning natijalari koʻrsatilgan hisobot tayyorlanadi.

Guruh oʻz faoliyatini maʼmuriy kichik komissiya raisi bilan muvofiqlashtiradi.

9. Yoʻlovchilarning oʻlimi yoki ular olgan tan jarohati toʻgʻrisidagi hujjatlar havo kemasini ekspluatatsiya qiluvchi fuqaro aviatsiyasi tashkiloti rahbarining imzosi yoki muhri bilan, Tashishlar qoidalarida belgilangan shakl boʻyicha beriladi.

10. Saqlanib qolgan yuk, pochta, bagaj, shaxsiy buyumlar, qimmatbaho buyumlar) va yoʻlovchilarning hujjatlarini qaytarib berish yoki yaroqsiz holga kelgan tijorat yuklanishi qoldiqlarini yoʻq qilish, bazasida tekshirish olib borilgan fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan prokuratura organlari ruxsati bilangina amalga oshiriladi.

11. Maʼmuriy kichik komissiya ish natijalari boʻyicha hisobot tayyorlaydi, unda ishchi guruhlar materiallarini tahlil qiladi, tashishlarni tashkil qilish xizmati tomonidan parvozlarni taʼminlash sifati, kamchiliklar mavjudligi va sabablari boʻyicha xulosalar qiladi hamda tekshiruv davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun tavsiyalar beradi.

‎‎Maʼmuriy kichik komissiyasi Hisoboti quyidagi shaklda tuziladi: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎20 yil “____” _____________ ‎_____- son Bayonnoma ‎Komissiya yigʻilishida koʻrib chiqildi ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________ ‎(mansubligi, rusumi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan raqami va tanitish belgilari) ‎ ‎ ________________________________________________ samolet (vertolet) bilan ‎ ‎ __________________________________________________________ sodir boʻlgan ‎‎ (aviahodisa sanasi va joyi) ‎______________________________________________________________________ ‎ (aviatsiya hodisasi turi) ‎ ‎ ‎ tekshiruvi munosabati bilan Maʼmuriy kichik komissiyasining ‎amalga oshirilgan ish natijalari boʻyicha ‎HISOBOT ‎ ‎ ‎ 1. KICHIK KOMISSIYA TOMONIDAN ‎ BAJARILGAN ASOSIY ISHLAR ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya tomonidan bajarilgan asosiy ishlarning toʻliq roʻyxati ilova qilingan hisobot hujjatlari koʻrsatilgan holda keltiriladi. ‎‎ ‎2. TAHLIL ‎ ‎‎Ushbu boʻlim kichik komissiya hisobotining asosiy boʻlimi hisoblanib, tashishlarni tashkil etish xizmati, qidirish va avariyadan qutqarish xizmati xodimlari (qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi kichik komissiya tarkibiga kiritilgan boʻlsa) harakatlarining toʻgʻriligi, shuningdek, havo kemasi yoʻlovchilarining aviatsiya halokatida omon qolishi haqidagi xulosalarni toʻliq asoslab berishi kerak. ‎Taʼriflash shaklida tuziladigan boʻlim quyidagi maʼlumotlardan iborat boʻlishi kerak: ‎havo kemasidagi yoʻlovchilarning umumiy soni, jumladan, kattalar va bolalar, halokat natijasida ularga taʼsir etgan oqibatlarning ogʻirligini (shu jumladan, oʻlim bilan bogʻliq boʻlgan, jiddiy, ahamyatsiz) koʻrsatgan holda; ‎havo kemasi sahnidagi yuk, bagaj va qoʻl yukining umumiy miqdori, aviatsiya halokatidan keyingi holat; ‎tijorat yuklanishining umumiy haqiqiy miqdori va uning tashish hujjatlariga muvofiqligi; ‎tijorat yuklanishi miqdori, joylashtirilishi va mahkamlanishi yuklash va markazlash meʼyorlariga mosligi; ‎havo kemasi sahnida xavfli yuklarning mavjudligi va ularning xususiyatlari; ‎havo kemasida rasmiylashtirilmagan yoʻlovchilarning mavjudligi; ‎yuklash va markazlash meʼyorlaridan ogʻishlar, rasmiylashtirilmagan yoʻlovchilar yoki xavfli yuklar mavjudligi aniqlanganda, tashishlarni tashkil etish xizmati mansabdor shaxslarining bu holatlarga olib kelgan harakatlari batafsil taʼriflanadi; ‎notoʻgʻri harakatlarning sabablarini tahlil qilish va asoslash; ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi jarayonida, yerga qoʻnish vaqtida (yer bilan toʻqnashish), halokatdan soʻng havo kemasidan evakuatsiya qilish vaqtida halok boʻlgan va tan jarohati olgan yoʻlovchilarning oʻlim sabablari va olingan jarohatlar xarakterini koʻrsatgan holda soni va fuqaroligi (ularning ogʻirligi koʻrsatilgan holda); ‎yoʻlovchilarning yashashiga salbiy taʼsir koʻrsatgan yoki shikast yetkazgan samolyot, uchish sharoitlari, qutqaruv vositalari va usullarining loyihaviy xususiyatlari tavsifi; ‎yoʻlovchilarning omon qolishiga salbiy taʼsir koʻrsatgan yoki jarohatlar olishda sabab boʻlgan havo kemasi konstruksiyasining oʻziga xos xususiyatlari, parvoz sharoitlari, qutqarish vositalari va metodlari taʼrifi; ‎aviatsiya halokatida jabrlangan yoʻlovchilar sogʻligʻining holati, davolanish prognozi. ‎Maʼmuriy kichik komissiya tarkibida qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi boʻlsa, tahlilda qidirish va avariyadan qutqarish xizmatlari harakatlarining toʻgʻriligi, qidirish va avariyadan qutqarish (qidiruv va qutqaruv) ishlarining samaradorligini baholagan holda barcha aniqlangan qoidabuzilishlar, kamchilik va xatoliklar koʻrsatilib, qoʻshimcha ravishda ularning harakatlari batafsl taʼrifi bayon etiladi. ‎Tahlil qilish davomida, tahlilni tushunish va asoslash uchun zarur boʻlgan faktlarga asoslangan barcha maʼlumotlar taqdim etiladi. ‎‎ ‎3. XULOSA ‎ ‎‎Qisqa shaklda: ‎tashishlarni tashkil etish xizmati xodimlari harakatlarining, yuklash va markazlashtirish, yoʻlovchilar, yuk, bagajni rasmiylashtirish normalariga rioya qilishning toʻgʻriligiga. Tashishlarni tashkil etish xizmati xodimlari harakatlarida aniqlangan, parvoz natijasiga taʼsir qilgan barcha kamchiliklar koʻrsatiladi; ‎havo kemasi yoʻlovchilarining oʻlimi sabablariga, havo kemasi konstruksiyasining ularning omon qolishiga taʼsir koʻrsatgan oʻziga xos xususiyatlariga, parvoz sharoitlariga, qutqarish vositalari va usullariga; ‎qidirish va avariyadan qutqarish xizmati xodimlari tomonidan yoʻl qoʻyilgan, aviatsiya halokati oqibatlariga taʼsir koʻrsatgan qoidabuzilishlar, kamchiliklar va xatoliklarni koʻrsatgan holda qidirish va avariyadan qutqarish ishlarining samaradorligiga (qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi komissiyaga kiritilgan boʻlsa) baho beriladi. ‎‎ ‎4. TEKSHIRUV DAVOMIDA ANIQLANGAN BOSHQA KAMCHILIKLAR ‎ ‎‎Tashishlarni tashkil etish xizmatining tashkillashtirishda va harakatlarida aniqlangan, parvoz natijasiga bevosita taʼsir koʻrsatmagan, ammo kelajakda parvozlar xavfsizligiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan barcha kamchiliklari koʻrsatiladi. Qidirish va avariyadan qutqarish ishlari guruhi kichik komissiya tarkibiga kiritilgan boʻlsa, ushbu xizmat uchun ham kamchiliklar koʻrsatiladi. ‎‎ ‎5. TAVSIYALAR ‎ ‎‎Maʼmuriy kichik komissiyaning (ijrochilari va ijro muddatlari koʻrsatilmagan holda), tekshiruv davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalari beriladi. Boʻlim ikki qismdan iborat: ‎parvoz natijasiga taʼsir etgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar; ‎parvoz natijasiga taʼsir etmagan, biroq umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya raisi _________________________________ ‎(F.I.O.)‎‎ _______________ ‎(imzo)‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya aʼzolari _________________________________ ‎(F.I.O.)‎‎‎‎ _______________ ‎(imzo)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Maʼmuriy kichik komissiyaning hisobotiga quyidagilar ilova qilinadi: ‎maʼmuriy kichik komissiya tarkibiga kiruvchi ishchi guruhlarning hisobotlari; ‎maʼmuriy kichik komissiya aʼzolari va uning ishchi guruhlari roʻyxati; ‎maʼmuriy kichik komissiya yigʻilishlari bayonnomalari; ‎quyidagi shakllar boʻyicha dalolatnomalar.

‎‎MAʼMURIY KICHIK KOMISSIYA ‎HUJJATLARINING SHAKLLARI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________________________________ havo kemasi bilan ‎ ‎ ‎ ‎(rusumi, bort raqami) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎sodir boʻlgan aviatsiya halokatida ‎vafot etgan yoʻlovchilar va boshqa shaxslarning ‎ROʻYXATI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎20__yil “____” _____________. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________ ‎(halokat joyi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ T/r‎ F.I.O.‎‎ Aviachipta berilishiga asos boʻlgan hujjat nomi, raqami va berilgan sanasi‎‎ Chipta raqami, qayerda berilgan, havo kemasida koʻrsatilgan joy.‎‎ Qayerdan va qayerga yoʻnalgan ‎‎ Kasbi, lavozim, ish joyi korxona (muassasa) manzili) ‎‎‎ Yashash joyi manzili‎‎ Sudmed ekspertiza xulosasi asosida, vafotining sabablari‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya raisi ‎‎________________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎_______________ ‎(imzo)

‎‎_____________________________________________ havo kemasi bilan ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(rusumi, bort raqami) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎sodir boʻlgan aviatsiya halokatida ‎ tan jarohati olgan yoʻlovchilar va boshqa shaxslarning ‎ ROʻYXATI ‎ ‎‎20__yil “____” _____________. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________ ‎ (halokat joyi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ T/r‎ F.I.O.‎‎ Tugʻilgan yili‎‎ Chipta raqami, qayerda berilgan, havo kemasida koʻrsatil-gan joy.‎‎ Qayerdan va qayerga yoʻnalgan ‎‎ Kasbi, lavozimi, ish joyi, tashkilot (muassasa) manzili‎‎ Yashash joyi manzili‎ ‎‎Tibbiy tashxis. Tan jarohati darajasi (jiddiy, axamiyatsiz) ‎‎Shikastlanish sababi, manbai ‎‎Qanday yordam choralari koʻrilgan (kasalxonaga, yashash joyiga va hokazolarga yuborilgan.) ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Kichik komissiya raisi _______________________________ ‎(F.I.O.)‎‎ ________________ ‎(imzo)‎‎ ‎

‎‎Aviatsiya halokati joyida hujjatlar, ‎qimmatbaho buyumlar va pul topilganligi toʻgʻrisida ‎ DALOLATNOMA ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________‎__ ‎(tuzilgan joy)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ ‎(sana)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya quyidagi tarkibda:_______________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎‎va ichki ishlar vazirligi vakili ____________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎‎___________________________________________________________________________ havo kemasi bilan_____________da sodir ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎ ‎‎(sana) ‎ ‎‎boʻlgan aviatsiya halokati joyida hujjatlar, qimmatbaho buyumlar va pul topilganligi toʻgʻrisida ushbu dalolatnomani tuzdik. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ T/r‎‏ ‎‎‎‎‏Paket (qadoq) larning umumiy holati ‎‎‏Mansubligi (F.I.O.) Nomi va holati (singan, yongan va hokazo)‎‎‎ Hujjatlar (seriyasi, raqami)‎‎ Qimmatbaho buyumlar (dona)‎‎ pul (kupyura) qammatida‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Komissiya aʼzolari‎‎ _______________________________ ‎(F.I.O.)‎‎ _________________ ‎(imzo)‎‎

Havo kemasida yoʻlovchilarning joylashish SXEMASI

Aviatsiya halokatiga uchragan havo kemasining diagrammasida har bir yoʻlovchi egallagan joyni, halok boʻlgan va jarohat olgan yoʻlovchilar roʻyxatlariga koʻra raqamlarni koʻrsatib, har bir yoʻlovchi uchun quyidagi belgilarga muvofiq oqibatlar koʻrsatib beriladi:

‎‎Havo kemadagi tijorat yuklarining holati va ogʻirligi boʻyicha ‎DALOLATNOMA ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________________ ‎(tuzilgan joy) ‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ ‎(sana)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya quyidagi tarkibda:______________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎va ichki ishlar vazirligi vakili ___________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________________________ halokatga uchragan __________________________________ ‎‎(halokat sanasi va joyi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ havo kemasidagi tijorat yuklari holatini tekshirdik va quyidagi maʼlumotlarni aniqladik. ‎‎Tijorat yuklarining umumiy holati ‎________________________________________________________________________________________ ‎(yuklar soni, bagaj, qoʻl yuki, yuk, pochta ogʻirligi) ‎Aviatsiya halokati joyida topilgan yoʻlovchilarning alohida shaxsiy buyumlari ‎ ROʻYXATI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ T/r‎ ‎‎Buyumning nomi (rangi, materiali, shakli, oʻlchamlari va boshqa belgilari koʻrsatiladi) ‎‎Soni ‎‎Ogʻirligi, kg ‎‎Qanday holatda (yaxshi, qisman shikastlangan, butunlay buzilgan, kuygan va boshqa holatda) ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎YUK ‎ T/r‎ Hujjatda koʻrsatilgan‎‎‎ Aslida‎‎ ‎‎Yuk kvitansiyasi raqami ‎‎Yukning nomi, qabul qiluvchi‎ ‎‎Oʻrin soni ‎‎Qadoq nomi ‎‎Ogʻirligi, kg ‎‎Eʼlon qilingan bahosi soʻm ‎‎Soni ‎‎Ogʻirligi, kg ‎‎Har bir joʻnatma uchun alohida qadoqlangan oʻrinning holati (qisman, toʻliq) singan, yongan ‎‎Havo kemasida joylashgan oʻrni‎ ‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎POCHTA ‎ T /r‎‏ ‎ Hujjatda koʻrsatilgan‎‎ Aslida‎‎ ‎‎Pochta nakladnoyining raqami ‎‎Qadoqlash turi (qop,joʻnatma, paketlar) ‎‎Manzil Oʻrinlar soni‎‎ ‎ ‎‎Ogʻirligi, kg Eʼlon qilingan bahosi, soʻm.‎ ‎‎Oʻrinlar soni Ogʻirligi, kg ‎Har bir joʻnatma uchun alohida qadoqlangan oʻrinning holati (qisman, toʻliq) singan, yongan‎‎ ‎ Havo kemasida joylashgan oʻrni‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎BAGAJ VA QOʻL YUKI ‎ T/r Hujjatda koʻrsatilgan‎‎ Aslida‎‎ ‎‎‏Bagaj kvitansiyasi raqami (chipta) ‎‎‎ Bagaj egasining familiyasi‎‎‏ ‎‎‎ Bagaj‎‎ Yoʻlovchida boʻlgan buyumlar ogʻirligi, kg.‎‎‏ ‎‎ ‎‎ Yoʻlovchida boʻlgan buyumlar ogʻirligi, kg‎‎‏ ‎‎ Har bir joʻnatma uchun alohida qadoqlangan oʻrinning holati (qisman, toʻliq) singan, yongan‎‎‏ Havo kemasida joylashgan oʻrni‎‎‏ Oʻrin soni‎‎ Ogʻirligi, kg‎‎ Eʼlon qilingan bahosi soʻm‎‎ Oʻrin soni‎‎ Ogʻirligi, kg‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya aʼzolari ‎‎_______________________________ ‎(F.I.O.) ‎ ‎‎_________________ ‎(imzo) ‎ ‎ ‎

‎‎Shikastlangan bagaj, qoʻl yuki, pochta va yuklar joylarini ochish va tekshirish haqida ‎DALOLATNOMA ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________________ ‎(tuzilgan joy) ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________ ‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya quyidagi tarkibda:____________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎va ichki ishlar vazirligi vakili __________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________ halokatga uchragan _____________________________________ ‎‎(halokat sanasi va joyi) ‎ ‎ ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎havo kemasidagi tijorat yukining shikastlangan joylari ochildi, unda quyidagilar chiqdi: ‎BAGAJ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Bagaj kvitansiyasi raqami (chipta)‎‎ Bagaj egasining familiyasi Qadoqlash turi‎‎ Ochilganda chiqqan buyumlarning nomi‎‎ ‎‎Ochilganda chiqqan buyumlarning holati (yaxshi, shikastlangan, yaroqsiz holatga kelgan) ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎YOʻLOVCHINING YONIDA TOPILGAN BUYUMLAR ‎‎ ‎ ‎‎Egasining F.I.O. ‎‎Qadoqlash turi‎ ‎Ochilganda chiqqan buyumlarning nomi ‎‎Ochilganda chiqqan buyumlarning holati (yaxshi, shikastlangan, yaroqsiz holatga kelgan) ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎POCHTA ‎ T/r‎ Pochta nakladnoyining raqami, belgilari‎‎ ‎‎Pochta egasi ‎‎Joʻnatilgan punkt ‎‎Manzil ‎‎Qadoqlash turi ‎‎Ochilganda chiqqan buyumlarning nomi ‎ Ochilganda chiqqan buyumlarning holati (yaxshi, shikastlangan, yaroqsiz holatga kelgan)‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎YUK ‎ T/r‎ ‎‎Yuk nakladnoyining raqami, belgilari ‎‎Yuk egasi ‎‎Joʻnatilgan punkt‎ ‎‎Manzil ‎‎Qadoqlash turi ‎‎Ochilganda chiqqan buyumlarning nomi ‎‎Ochilganda chiqqan buyumlarning holati (yaxshi, shikastlangan, yaroqsiz holatga kelgan) ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya aʼzolari ‎‎_______________________________ ‎(F.I.O.) ‎ ‎ ‎‎________________ ‎(imzo)

‎‎Tijorat yuk qoldiqlarini yoʻq qilish toʻgʻrisida ‎DALOLATNOMA ‎‎ _________________________ ‎(tuzilgan joy) ‎ ‎ ‎ _______________ ‎(sana)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya quyidagi tarkibda:____________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎‎va ichki ishlar vazirligi vakili __________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎‎____________________________________ halokatga uchragan _________________________________________ ‎‎ (halokat sanasi va joyi) ‎ ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎‎havo kemasidagi tijorat yuki qoldiqlarini yoʻq qilish toʻgʻrisida dalolatnoma tuzdik. ‎Havo kemasi bortida boʻlgan_____________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(oʻrin soni, ogʻirligi) ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎ (bagaj, pochta, yuk va qoʻl yuki) ‎ ‎_________________________________________________________________________________________________________ boʻlib, ‎(singan, yongan, iflos yoki yoqilgʻi bilan kirlangan) ‎‎kelgusida foydalanish uchun yaroqsiz holga kelib qolgan va yoqib yuborish bilan yoʻq qilindi. ‎ ‎ Komissiya aʼzolari‎ _____________________________ ‎(F.I.O.)‎‎ ‎‎_________________ ‎(imzo)‎

Aviatsiya halokati joyida ishni tugatish toʻgʻrisida ‎DALOLATNOMA ‎‎ _________________________ ‎(tuzilgan joy) ‎ ‎ ‎ _______________ ‎(sana)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________________________________________________________________________ havo kemasi bilan sodir boʻlgan ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ aviatsiya halokati tekshiruv komissiyasi qaroriga muvofiq, ‎ ‎Komissiya quyidagi tarkibda:______________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ va prokuratura vakili _________________________________________________________________________________ ishtirokida ‎ ‎ ‎‎lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ aviatsiya halokati joyini koʻzdan kechirdik va havo kemasining qoldiqlari olib tashlangani, bino va inshootlarga yetkazilgan zarar bartaraf etilgani va hudud sanitariya ishlovi berilganligini aniqladik. ‎ ‎ ‎ ‎ Komissiya aʼzolari‎ _____________________________ ‎(F.I.O.)‎‎ ‎‎_________________ ‎(imzo)‎

‎‎___________________________________ning _______________________________________________________________________ ‎‎(tashkilot nomi) ‎‎(rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎havo kemasi bilan bogʻliq aviatsiya hodisasidan koʻrilgan zarar haqida ‎ MAʼLUMOTNOMA ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Zarar turi‎‎ Dastlabki hisobot‎‎‎ Aniqlangan hisobot‎‎‎ Havo kemasining qoldiq qiymat narxi‎‎ ‎‎ ‎‎‎ Havo kemasini tiklash narxi‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Dvigatellarning qoldiq qiymat narxi‎‎ ‎‎ ‎‎‎ Dvigatellarni tiklash narxi‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Jihozlarning qoldiq qiymat narxi‎‎ ‎‎ ‎‎ Jihozlarni tiklash narxi‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Vayron boʻlgan yoki buzilgan yukning qiymati narxi‎‎ ‎‎‎ ‎‎ Vayron boʻlgan binolar yoki ekinlarning narxi‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ Boshqa xarajatlar (roʻyxati)‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎ ‎‎ Zararlarning umumiy miqdori‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Rahbar __________________________________‎‎ ‎‎(F.I.O.) ‎ ‎ ________________ ‎‎(imzo) ‎ ‎ ‎‎Bosh iqtisodchi ‎‎__________________________________ ‎‎ ‎(F.I.O.)‎‎ ‎ ________________ ‎‎‎(imzo) ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎________________ ‎‎‎sana

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 12-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎TASDIQLAYMAN ‎____________________________ ‎(lavozimi) ‎ _________________________ ‎(F.I.O.) ‎___________________________ ‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Tekshiruv natijalari boʻyicha ‎YAKUNIY HISOBOT ‎ ‎ _________________________________________________________________________________________ ‎(aviatsiya halokati turi) ‎_________________________________________________________________________________________ ‎samolet (vertolet) ‎_________________________________________________________________________________________ ‎(rusumi, davlat belgisi va mansubligi) _________________________________________________________________________________________ ‎(halokat sanasi va joyi) ‎ ‎ ‎UMUMIY MAʼLUMOTLAR ‎ ‎‎Boʻlim aviatsiya halokati holatining qisqacha bayoni bilan boshlanadi. Aviatsiya halokati yuzasidan tekshirish oʻtkazgan vakolatli organning nomi, tekshirish komissiyasi tarkibi, tekshirishga jalb qilingan vakolatli vakil (vakillar) koʻrsatiladi. ‎Aviatsiya halokati haqida xabarnomalar yuborilgan manzillar koʻrsatiladi. ‎ ‎_________________________________________________________________ № ___________________ son ____________________ ‎‎‎‎(komissiya tayinlagan shaxsning lavozimi) ‎ (sana)‎‎ ‎‎buyruq boʻyicha quyidagi tarkibda tekshirishni olib bordi: ‎ ‎ ‎ ‎‎Rais __________________________________________________________________________________________________________ ‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎Rais oʻrinbosari ________________________________________________________________________________________________ ‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎Komissiya aʼzolari_______________________________________________________________________________________________ ‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Tekshiruv oʻtkazish muddati: ‎boshlanishi __________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎tugashi ___________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(hisobotni tasdiqlash sanasi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Tekshiruvda quyidagilar ishtirok etdilar: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎(roʻyxat boʻyicha vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar) ‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎(muassasalar, korxonalar, tashkilotlar) ‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎(huquqni muhofaza qilish organining nomi) tomonidan dastlabki tergov oʻtkazildi. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎1. FAKTLARGA ASOSLANGAN MAʼLUMOT ‎ ‎1.1. Parvoz tarixi ‎ ‎‎Quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan qisqacha taʼrif keltiriladi: ‎halokat sanasi, havo kemasi turi, davlat roʻyxatidan oʻtish belgisi, havo kemasi va ekipaj mansubligi (aviakompaniya); ‎bajarilayotgan topshiriq, reys raqami, parvoz marshruti, bortdagi insonlar soni, ularning fuqaroligi, tijorat yuklanishining xarakteri, uning miqdoriy va sifat xususiyatlari; ‎oxirgi uchib chiqish aeroporti, uchib chiqish vaqti (mahalliy yoki UTC), moʻljallangan qoʻnish punkti; ‎parvozning halokat sodir boʻlgan vaqtdagi bosqichi, vaqt (mahalliy yoki UTC, kun, tun), meteosharoitlar (oddiy, murakkab); ‎parvozga tayyorgarlik, parvoz taʼrifi va aviatsiya halokatining sharoitlari; ‎oson aniqlanadigan joyga nisbatan halokat joyining geografik oʻrni (kenglik, uzunlik), uning dengiz sathidan balandligi, hududning qisqacha tavsifi. ‎‎ ‎1.2. Tan jarohatlari ‎ Quyidagi shakl toʻldiriladi (raqamlarda). ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Tan jarohati‎‎ Ekipaj Yoʻlovchilar‎‎ Boshqa shaxslar‎‎ Oʻlimga olib keladigan natija bilan‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Jiddiy‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Ahamiyatsiz / yoʻq‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Bortdagi odamlarning oʻlim sabablari haqida maʼlumotlar beriladi, har bir sabab boʻyicha oʻlimlar soni koʻrsatiladi. ‎Oʻlimga olib kelgan tan jarohatlari, aviatsiya halokati natijasi oʻlimning bevosita sababi deb belgilangan barcha oʻlim holatlarini, oʻz ichiga oladi. Jiddiy tan jarohatlari ushbu Qoidalarning 3-bandida belgilangan. Oʻlim sababi boʻlmagan va jiddiy tasniflanmagan jarohatlar ahamiyatsiz jarohatlar hisoblanadi. ‎‎ ‎1.3. Havo kemasining shikastlanishi ‎ ‎‎Aviatsiya halokati natijasida havo kemasiga yetkazilgan shikastlanishning (boʻlaklarga ajralib ketgan, jiddiy shikastlangan, shikastlanishi jiddiy boʻlmagan, shikastlanmagan) qisqacha tavsifi beriladi. ‎‎ ‎1.4. Boshqa shikastlanishlar ‎ ‎‎Havo kemasidan tashqari boshqa obyektlarga yetkazilgan shikastlanishlarning qisqacha tavsifi keltiriladi. ‎‎ ‎1.5. Shaxsiy tarkib toʻgʻrisida maʼlumotlar ‎ ‎‎Ekipaj haqida maʼlumot. Ekipaj aʼzolarining har biri haqida quyidagi maʼlumotlar keltiriladi: ‎lavozimi; ‎jinsi; ‎tugʻilgan sanasi; ‎klassi; ‎umumiy va maxsus maʼlumoti (oʻquv yurtlari nomi va ularni tamomlagan yillari); ‎meteominimum; ‎umumiy uchish vaqti, ushbu turdagi havo kemasida uchgan vaqti, ushbu lavozimda, ushbu turdagi ishlarda uchgan vaqti (maxsus aviatsiya ishlari uchun); ‎oʻtgan vaqt davomida aviatsiya hodisalari va insidentlari (oʻrin olgan boʻlsa, qachon va nima sababdan); ‎guvohnomaning raqami, berilgan sanasi va amal qilish muddati; ‎majburiy tekshiruvlardan oʻtish; ‎ish vaqti haqida maʼlumot (parvozda va umumiy ish vaqti); ‎ekipaj kasbiy tayyorgarligini qisqacha baholash. ‎Yerdagi xizmatlar va havodagi harakatni boshqarish xizmatlari xodimlari (aviatsiya halokati ushbu xizmatlarning notoʻgʻri harakatlari bilan bogʻliq boʻlgan hollardagina taqdim etiladi) toʻgʻrisida maʼlumot: ‎lavozimi; ‎jinsi; ‎tugilgan sanasi; ‎umumiy va maxsus maʼlumoti (oʻquv yurtlari nomi va ularni tugatgan yillari); ‎ushbu lavozimda ishlagan vaqti, maxsus tayyorgarligi, malakasi. ‎Bundan tashqari, havodagi harakatni boshqarish xizmati xodimlari haqida: oʻtgan vaqt davomida havodagi harakatni boshqarish boʻyicha qoidabuzish holatlari mavjudligi, navbatchilikdan oldin tibbiy koʻrik va yoʻriqnomadan (instruktaj) oʻtish, nazariy bilimlar va amaliy koʻnikmalarning oxirgi tekshiruvlari koʻrsatiladi. ‎Yerdagi xizmatlar xodimlarining kasbiy tayyorgarligi darajasini qisqacha baholash. ‎‎ ‎1.6. Havo kemasi haqida maʼlumot ‎ ‎‎Havo kemasi toʻgʻrisida maʼlumot: ‎rusumi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan va tanitish belgisi; ‎zavodda berilgan raqami, ishlab chiqargan zavod va ishlab chiqarilgan sanasi; ‎uchishga yaroqliligi boʻyicha qisqacha maʼlumotlar (eksiluatatsiya qilishga yaroqliligi va roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma mavjudligi hamda amal qilish sanasi); ‎resurs: kafolatli, belgilangan, birinchi taʼmirgacha, taʼmirlararo; ‎eksiluatatsiya qilish boshlangandan uchish vaqti, qoʻnishlar soni; ‎taʼmirlar soni, taʼmirlovchi zavod va oxirgi taʼmirlash sanasi, oxirgi taʼmirdan keyingi uchish vaqti va qoʻnishlar soni; ‎oxirgi davriy va operativ texnik xizmat koʻrsatishning turi; ‎yoqilgʻi-moylash materiallari miqdori va turi, ularning konditsiyasi; ‎havo kemasining massasi va sentrovkasi haqida maʼlumot, ular maqbul chegaralar doirasida boʻlganmi; ‎aviatexnika oxirgi parvozga tayyorlanishi va uning ishlashi yuzasidan ekipaj eʼtirozlarining mavjudligi (yoki yoʻqligi), aviatsiya halokati bilan bogʻliq boʻlsa, parvozdan oldin va parvoz paytida maʼlum boʻlgan har qanday nosozliklar. ‎Halokat dvigatellarning nosozligi bilan bogʻliq boʻlsa, bu dvigatellar boʻyicha quyidagilar koʻrsatiladi: ‎rusumi, zavodda berilgan raqami, ishlab chiqargan zavod va ishlab chiqarilgan sanasi; ‎resurs: kafolatli, belgilangan, birinchi taʼmirgacha, taʼmirlararo; ‎ekspluatatsiya boshlangan vaqtdan uchish soatlari, oxirgi taʼmirdan keyin uchish soatlari, taʼmirlar soni, taʼmirlovchi zavod va oxirgi taʼmirlash sanasi; ‎havo kemasi texnik ekspluatatsiyasi belgilangan talablarga muvofiqligining qisqacha bahosi, texnik xarakteristikalar haqida maʼlumot. ‎‎ ‎1.7. Meteorologiya maʼlumoti ‎ ‎‎Aviatsiya halokati joyida prognoz qilingan va haqiqiy ob-havo koʻrsatiladi: aviatsiya halokati vaqtida tabiiy yorugʻlik sharoiti, gorizontal va vertikal koʻrish imkoniyati, bulutlar qoplami, yogʻingarchilik mavjudligi, shamol yoʻnalishi va tezligi, havo harorati, shudring nuqtasi, havo namligi, atmosfera bosimi, xavfli meteohodisalarning mavjudligi, uchish-qoʻnish yoʻlagidagi yopishuvchanligi (ssepleniye) koeffitsiyenti. Zarur hollarda asosiy va zaxira aerodromlarda, parvoz yoʻnalishi boʻylab prognoz qilingan va haqiqiy ob-havo ham koʻrsatiladi va sinoptik vaziyat tahlili ilova qilinadi. ‎Parvoz ob-havo taʼminotining qisqacha bahosi, ekipaj uchun ob-havo maʼlumotlarining mavjudligi. ‎‎ ‎1.8. Navigatsiya, qoʻnish va havodagi harakatni boshqarish vositalari ‎ ‎‎Jihozlash tabeliga muvofiq uskunalarning mavjudligi, sozligi, ulardan foydalanish. Navigatsiya, qoʻnish va havodagi harakatni boshqarish vositalari ishdan chiqishi yoki ulardan notoʻgʻri foydalanish holatlari qayd etiladi. ‎‎ ‎1.9. Aloqa vositalari ‎ ‎‎Aviatsiya aloqasi vositalari haqida maʼlumot, ularning faoliyatini baholash. ‎Aviatsiya aloqasi vositalari haqida maʼlumot, ularning ishlash qobiliyatini baholash. ‎‎ ‎1.10. Aerodrom haqida maʼlumot (aviatsiya halokati uning hududida sodir boʻlgan boʻlsa) ‎ ‎‎Uchish-qoʻnish yoʻlagi, oxirgi xavfsizlik yoʻlagi, yon xavfsizlik yoʻlagining holati, qoplamasining turi, qiyaligi, uzunligi va kengligi (aviatsiya halokati undan tashqariga chiqib ketish bilan bogʻliq boʻlsa), aerodrom hududidagi toʻsiqlarning joylashishi, yoritish signal uskunalari va boshqalar (halokat aerodrom hududida toʻsiq bilan toʻqnashish yoki muddatidan oldin pasayish holati bilan bogʻliq boʻlsa). ‎‎‎1.11. Bort yozuv uskunalari ‎ ‎‎Havo kemasida oʻrnatilgan yozish uskunalarining turlari, topilgandan keyingi holati va ular yordamida olingan maʼlumotlar. ‎‎ ‎1.12. Havo kemasi elementlarining holati va halokat joyida ularning joylashuvi haqida maʼlumot ‎ Halokat joyi va konstruksiya elementlarining sochilishi xarakteri haqida umumiy maʼlumotlar. ‎Bu boʻlimga halokat sxemasi (kroki) va uning tavsifi kiritilishi mumkin.‎‎ ‎‎ ‎1.13. Tibbiy maʼlumotlar va patologoanatomik tadqiqotlarning qisqacha natijalari ‎ ‎‎Oʻtkazilgan tadqiqotlar natijalarining qisqacha tavsifi va bunda aniqlangan tegishli maʼlumotlar. ‎‎ ‎1.14. Yoʻlovchilar, ekipaj aʼzolari va boshqa shaxslarning aviatsiya halokati vaqtida tirik qolgani haqida maʼlumotlar ‎ ‎‎Ekipaj, yoʻlovchilar va boshqa shaxslar joylashgan joy va ular olgan tan jarohatlari haqida qisqacha maʼlumot. ‎Tekshiruvning texnik jihatlariga tegishli quyidagi tibbiy maʼlumotlar taqdim etiladi: ‎havo kemasi bortidagi shaxslarga taʼsir etuvchi kuch va ortiqcha yuklanishlar: ‎toʻqnashish vaqtida havo kemasining holati; ‎tan jarohatlarining oʻrindiqlar konstruksiyasi xususiyatlari, havo kemasi konstruksiyasi elementlarining qismlarga ajralib ketishi, tutun va yonish mahsulotlari bilan nafas olish, razgermetizatsiya bilan bogʻliqligi. ‎‎ ‎1.15. Avariyadan qutqarish va oʻt oʻchirish komandalarining harakatlari ‎ ‎‎Aviatsiya halokati joyini topish vaqti, avariyadan qutqarish komandasi yetib kelishi va uning tarkibi, bortda boʻlgan shaxslarni havo kemasidan evakuatsiya qilish vaqti haqida maʼlumotlar beriladi. Yonginning kelib chiqish sabablari va xarakteri, uni bartaraf etish vaqti, oʻt oʻchirish texnikasi miqdori, avariyadan qutqarish ishlari va oʻt oʻchirish tizimlarining samaradorligi koʻrsatiladi. ‎‎ ‎1.16. Tajriba-sinovlar va tadqiqotlar ‎‎ ‎Tajriba-sinov va tadqiqotlar natijalarining qisqacha tavsifi keltiriladi. ‎‎ ‎1.17. Halokatga aloqasi boʻlgan tashkilotlar va maʼmuriy faoliyat haqida maʼlumot ‎‎ ‎Havo kemasini ekspluatatsiyasi bilan bogʻliq tashkilotlar va ularning maʼmuriy faoliyati toʻgʻrisida tegishli maʼlumotlar keltiriladi. ‎Masalan, havo kemasi ekspluatanti va egasi, havodagi harakatni boshqarish xizmati, aerodromni ekspluatatsiya qilish xizmatlari, meteoxizmatlar va shu kabi korxonalar, shuningdek, tartibga soluvchi organlar tashkilotlar qatoriga kiradi. ‎Maʼlumot tashkilotlarning iqtisodiy statusi, tuzilmalari, vazifalari, resurslari, maʼmuriy faoliyati va meʼyoriy hujjatlari haqidagi maʼlumotlardan iborat boʻlishi mumkin. ‎‎ ‎1.18. Qoʻshimcha maʼlumotlar ‎ ‎‎Halokat sabablari haqidagi xulosani asoslash uchun zarur boʻlgan va hisobotning oldingi boʻlimlarida aks ettirilmagan barcha faktlarga asoslangan maʼlumotlar taqdim etiladi. Zarur hollarda, tekshiruvning boshqa materiallariga aniq havolalar qilinadi. ‎‎‎2. TAHLIL ‎ ‎‎Ushbu boʻlim komissiya Yakuniy hisobotining asosiy boʻlimi boʻlib, halokat sabablari va komissiya tavsiyalari boʻyicha xulosani toʻliq asoslab berishi lozim. ‎Boʻlim quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak: ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi davomida sodir boʻlgan hodisalarning xronologik tavsifi, ular oʻrtasidagi sabablar va oqibatlarning oʻzaro bogʻliqligini ochib bergan holda; ‎tekshirish jarayonida mansabdor shaxslarning harakatlari, aviatexnikaning ishlashida aniqlangan ogʻishlar, loyihalash, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya qilish normalaridan ogʻishlar, parvozlarni tayyorlash va taʼminlashdagi hamda boshqaruv hujjatlaridagi kamchiliklarni va boshqa jihatlarni tahlil qilish, bunda ushbu ogʻishlarning parvoz natijalariga taʼsir etish darajasini aniqlash va bartaraf etish boʻyicha profilaktik chora-tadbirlarni ishlab chiqish zaruratini asoslash; ‎alohida vaziyatning vujudga kelishi va rivojlanishiga hamda parvoz natijalariga taʼsir etgan ogʻishlar yuzaga kelishi sabablarini tahlil qilish va asoslash. ‎Tahlilda parvoz natijasiga yoki aviatsiya halokati oqibatlariga ijobiy taʼsir koʻrsatgan omillar ham aks ettirilishi kerak. ‎Tahlilni tushunish va asoslash uchun zarur boʻlgan faktlarga asoslangan barcha maʼlumotlar bevosita matnda bayon etiladi yoki Yakuniy hisobotga ilova sifatida kiritiladi. Zarur hollarda, tekshiruvning boshqa materiallariga aniq havolalar beriladi. ‎‎ ‎3. XULOSA ‎ ‎‎Aviatsiya halokati sababini (sabablar) bayon etish matni ixtiyoriy shaklda aks ettiriladi. Bayon etish matni alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishiga olib kelgan barcha ogʻishlarni oʻz ichiga olishi kerak. ‎Xulosaning matnida ogʻishlarni (sabab/omillar) bayon etish ketma-ketligi ularning ahamiyatlilik darajasini bildirmaydi. ‎‎ ‎4. TEKSHIRISH DAVOMIDA ANIQLANGAN KAMCHILIKLAR ‎ ‎‎Ekipaj hamda parvozlarni taʼminlash va boshqarish xizmatlari xodimlari tayyorgarligi va harakatlarida, aviatsiya texnikasini loyihalash, ishlab chiqarish va texnik ekspluatatsiya qilishda yoʻl qoʻyilgan barcha kamchilik va qoidabuzilishlar, tekshiruv davomida boshqaruv hujjatlarida aniqlangan, parvoz natijasiga be?osita taʼsir koʻrsatmagan, ammo umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklar qayd etiladi. ‎‎ ‎5. TAVSIYALAR ‎ ‎‎Boʻlimda tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar (ijrochilar va muddatlar koʻrsatilmagan holda) keltiriladi. Boʻlim ikki qismdan iborat: ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi, rivojlanishi va parvoz natijasiga taʼsir etgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar; ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi, rivojlanishi va ushbu parvoz natijasiga taʼsir etmagan, lekin umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Komissiya raisi ______________________________ ‎(F.I.O.)‎‎‎ ______________ ‎(imzo)‎‎ ‎ ‎‎Komissiya aʼzolari ______________________________ ‎ ‎(F.I.O.)‎‎‎‎‎ ______________ ‎‎(imzo)‎‎‎‎ ‎Hisobotning alohida boʻlimlarini rasmiylashtirishga hojat boʻlmasa, boʻlimlarda faqat ularni toʻldirmaslik sababi koʻrsatiladi. ‎Tekshiruvning Yakuniy hisobotiga aviatsiya halokatini tekshirish materiallari ilova qilinadi. ‎Aviatsiya halokati yigʻmajildida materiallar quyidagicha joylashtiriladi: ‎aviatsiya halokatini tekshirish toʻgʻrisida Yakuniy hisobot; ‎tekshirish komissiyasini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq; ‎komissiya yigʻilishlarining bayonnomalari; ‎kichik komissiyalar va ularning tarkibidagi ishchi guruhlarning hisobotlari, ilovalari bilan; ‎kichik komissiya tarkibiga kirmaydigan ishchi guruhlarning hisobotlari, ilovalari bilan; ‎tekshirish komissiyasining tegishli topshiriqlari ilova qilingan holda maxsus tadqiqotlarning natijalari va ekspert xulosalari.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 13-ILOVA

Tadqiqot uchun obyektlarni tanlash va qadoqlash boʻyicha metodik tavsiyalar

1. Tadqiqot obyekti quyidagilardan iborat boʻladi: konstruksiya detali, uzeli, elementi, agregat yoki qurilma, shu jumladan maʼlumotlarga yoki buzilishning asosiy sabablari belgilariga ega boʻlgan, funksional jihatdan ular bilan bogʻlik boʻlgan elementlar.

Konstruksiyaning har bir detali, elementi, agregat yoki buyum nomi, mansubligi va aniqlangan joyini koʻrsatuvchi birkaga ega boʻlishi kerak.

2. Tadqiqot uchun yuborilgan obyektlarni qismlarga ajratish, yuvish va konservatsiyalash mumkin emas. Ularda kontrovka va muhrlar saqlanib qolgan boʻlishi kerak. Demontaj vaqtida yetkazilgan barcha shikastlanishlar texnik topshiriqqa ilova qilingan maʼlumotnomada koʻrsatilgan boʻlishi lozim.

3. Obyektga birikkan yoki u bilan funksional jihatdan bogʻliq boʻlgan elementlarni tadqiqot uchun yuborish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, umumiy holat toʻgʻrisida toʻliq tasavvurga ega boʻlish hamda buzilish yuzaga kelishi va rivojlanishi xususiyatlarining tahlilini amalga oshirish imkoniyatini yaratuvchi fotosuratlar, oʻlchovlar, sxemalar va taʼriflar texnik topshiriqqa ilova qilinadi.

4. Sinishlar, deformatsiya va boshqa shikastlanishlar ular topilgan holatda saqlanib qolishi uchun barcha choralarni koʻrish zarur. Shuningdek, obyekt boʻshliqlarida yoki filtrlarda topilgan detallarning eskirish mahsulotlari, strujka yoki begona buyumlar saqlab qolinishi kerak.

5. Texnik topshiriqqa ilova qilinadigan maʼlumotnomada buzilishning holati va namoyon boʻlishi yoki nuqson aniqlangani, xususiyatlar, havo kemasi va obyekt haqida maʼlumotlar, ularni taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish, takomillashtirish va maxsus ishlar toʻgʻrisida maʼlumotlar, buzilish yoki nuqsonning taxminiy sabablari, shu jumladan, sanoat va taʼmirlash zavodlari vakillarining fikrlari koʻrsatiladi.

6. Tadqiqot uchun joʻnatishga tayyorlangan obyektlar tashish vaqtida qoʻshimcha zarar koʻrmasligi, atrof-muhit taʼsiriga va boshqa oʻzgarishlarga uchramasligi uchun taraga joylanishi kerak.

Tarada va transport yukxatida obyektlar yuborilayotgan manzil koʻrsatilishi va katta bosma harflarda “TADQIQOT UCHUN” deb yozilgan boʻlishi lozim.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 14-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎TASDIQLAYMAN ________________________ ‎(lavozimi) ‎ ________________________ ‎(F.I.O.) ‎________________________ ‎(sana) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎____________________________________________________________________________________________ ‎ (rusumi, davlat belgisi va mansubligi) ‎havo kemasi bilan _____________________________________________________________________________ da ‎ (hodisa sanasi va joyi) ‎ ‎ ‎sodir boʻlgan aviatsiya insidenti (jiddiy insidenti) tekshiruvi ‎natijalari boʻyicha ‎HISOBOT ‎ ‎ ‎‎Quyidagi tarkibdagi komissiya: ‎‎Rais: ______________________________________________________________________________________ ‎(lavozimi, F.I.O.) ‎ Komissiya aʼzolari _________________________________________________________________________ ‎ (lavozimi, F.I.O.) ‎‎_________________dagi __________ son _____________________________________________________________________ buyrugʻi (sana) ‎ ‎ ‎‎(komissiya tayinlagan shaxsning lavozimi) ‎ ‎‎bilan tayinlangan va _____________________________________________________________________________ havo kemasi bilan ‎(mansubligi, rusumi, davlat belgisi) ‎ ‎‎________________________________________________________________________da sodir boʻlgan insident tekshiruvini oʻtkazdi. ‎ ‎‎(sana, joyi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎1. HODISA HOLATI ‎ ‎ ‎ ‎‎Ixtiyoriy shaklda quyidagi maʼlumotlar bayon etiladi: ‎hodisa sanasi, havo kemasi va ekipajning mansubligi, bajarilayotgan topshiriq, reys raqami, parvoz yoʻnalishi, bortdagi yoʻlovchilar soni; ‎oxirgi uchib chiqish punkti, uchib chiqish vaqti, qoʻnish moʻljallangan punkt; ‎parvozning hodisa sodir boʻlgan vaqtdagi bosqichi, hodisa vaqti (mahalliy yoki UTC), sutka vaqti (kun, tun), meteosharoitlar (oddiy, murakkab); ‎hodisaning geografik jihatdan oson aniqlanadigan punktga nisbatan joyi, uning dengiz sathidan balandligi, hududning qisqacha tavsifi, tuproqning xususiyati; ‎aniq nima sodir boʻlgani; ‎odamlar va havo kemasi uchun sodir boʻlgan hodisa oqibatlari (yoʻlovchilar, alohida kattalar va bolalar, shu jumladan ekipaj aʼzolari qatoridan tan jarohati olganlar soni), shuningdek, jarohatlanish darajasi, halokatga uchragan havo kemasidan evakuatsiya qilish paytida olingan jarohatlar va boshqa shaxslar, havo kemasining shikastlanish darajasi. ‎Boshqa zarur maʼlumotlar hodisa holatlariga qarab keltiriladi. ‎‎ 2‎. FAKTLARGA ASOSLANGAN MAʼLUMOTLAR ‎2.1. Ekipaj haqida maʼlumot ‎ ‎‎Havo kemasi komandiri (va ekipaj aʼzolari, ular insidentga aloqasi boʻlsa) haqida quyidagi maʼlumotlar keltiriladi: lavozimi, jinsi, yoshi, malaka klassi, maʼlumoti (oʻquv muassasasining nomi va tamomlagan yili), meteominimum (havo kemasi komandiri uchun); ‎umumiy parvozlari vaqti, ushbu rusumda va lavozimda parvozlari vaqti, ushbu turdagi aviatsiya ishlari boʻyicha uchgan vaqti; ‎oʻtgan vaqt davomida aviatsiya halokatlari yoki shunga oʻxshash insidentlar boʻlganmi. ‎Ekipajning kasbiy tayyorgarligiga qisqacha tavsif beriladi. ‎‎ ‎2.2. Yerdagi xizmatlar xodimlari toʻgʻrisida maʼlumotlar (hodisa ushbu xizmatlarning notoʻgʻri harakatlari bilan bogʻliq boʻlsa) ‎ ‎‎Quyidagi maʼlumotlar keltiriladi: lavozimi, jinsi, yoshi, maʼlumoti (oʻquv muassasasi nomi va bitirgan yili), ushbu lavozimdagi ish staji, maxsus tayyorgarligi, malakasi. ‎Havodagi harakatni boshqarish xizmati xodimlari haqida, bundan tashqari, oʻtgan vaqt davomida havodagi harakatni boshqarishda xatoliklarning mavjudligi, tibbiy koʻrikdan va navbatchilikka kirishishdan oldingi instruktajdan oʻtish, nazariy bilim va amaliy koʻnikmalarining oxirgi tekshiruvlari koʻrsatiladi. ‎Yerdagi xizmatlar xodimlarining kasbiy tayyorgarlik darajasi baholanadi. Xodimlar tomonidan yoʻl qoʻyilgan xatoliklar koʻrsatiladi. ‎ ‎2.3. Havo kemasi haqida maʼlumot ‎ ‎‎Quyidagilar koʻrsatiladi: ‎rusumi, davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi va tanitish belgisi; ‎zavodda berilgan raqami, ishlab chiqargan zavod va ishlab chiqarilgan sanasi; ‎resurs: kafolatli, belgilangan, birinchi taʼmirgacha, taʼmirlararo; ‎ekspluatatsiya qilish boshlangandan uchish vaqti, qoʻnishlar soni; ‎taʼmirlar soni, taʼmirlovchi zavod va oxirgi taʼmirlash sanasi, oxirgi taʼmirdan keyingi uchish vaqti va qoʻnishlar soni; ‎oxirgi davriy va operativ texnik xizmat koʻrsatishning turi va sanasi; ‎havo kemasining massasi va sentrovkasi haqida maʼlumot, ular maqbul chegaralar doirasida boʻlganmi; ‎aviatexnika oxirgi parvozga tayyorlanishi va uning ishlashi yuzasidan ekipaj eʼtirozlarining mavjudligi (yoki yoʻqligi). ‎Hodisa dvigatellarning nosozligi bilan bogʻliq boʻlsa, bu dvigatellar boʻyicha quyidagilar koʻrsatiladi: ‎rusumi, zavodda berilgan raqami, ishlab chiqargan zavod va ishlab chiqarilgan sanasi; ‎resurs: kafolatli, belgilangan, birinchi taʼmirgacha, taʼmirlararo; ‎ekspluatatsiya boshlangan vaqtdan uchish soatlari, oxirgi taʼmirdan keyin uchish soatlari, taʼmirlar soni, taʼmirlovchi zavod va oxirgi taʼmirlash sanasi. ‎Havo kemasi texnik ekspluatatsiyasi belgilangan talablarga muvofiqligining qisqacha bahosi, texnik xarakteristikalar haqida maʼlumot beriladi. ‎Hodisa agregat ishdan chiqishi bilan bogʻliq boʻlsa, bu agregat boʻyicha maʼlumotlar koʻrsatiladi. ‎ ‎ ‎‎ ‎2.4. Meteorologiya maʼlumoti ‎ ‎ ‎ ‎‎Hodisa joyidagi haqiqiy va prognoz qilingan ob-havo taqdim etiladi, shuningdek, havo kemasiga berilgan ob-havo maʼlumotlari ham keltiriladi. Hodisa salbiy ob-havo sharoitlari tufayli sodir boʻlganda yoki ular hodisaga sabab boʻlgan taqdirda, barcha zarur maʼlumotlar “Aviatsiya halokatlari va insidentlarini tekshirishda meteomaʼlumotlarni yigʻish va tahlil qilish boʻyicha yoʻriqnoma” talablariga muvofiq taqdim etiladi. ‎Parvoz ob-havo taʼminotiga qisqacha baho beriladi. ‎‎ ‎2.5. Aloqa vositalari, navigatsiya, qoʻnish va havodagi harakatni boshqarish vositalari toʻgʻrisida maʼlumotlar (hodisa ular bilan bogʻliq boʻlsa) ‎ ‎Jihozlash tabeliga muvofiq uskunalarning mavjudligi, sozligi, ulardan foydalanish koʻrsatiladi. Navigatsiya, qoʻnish va havodagi harakatni boshqarish vositalari ishdan chiqishi yoki ulardan notoʻgʻri foydalanish holatlari qayd etiladi. Parvozning radiosvetotexnik taʼminotiga qisqacha baho beriladi. ‎ ‎ ‎‎ ‎2.6. Aerodrom haqida maʼlumot ‎ ‎ ‎ ‎‎Uchish-qoʻnish yoʻlagi va uning elementlari holati, qoplamasining turi, qiyaligi, uzunligi va kengligi (agar aviatsiya insidenti undan tashqariga chiqib ketish bilan bogʻliq boʻlsa), aerodrom hududida toʻsiqlarning joylashishi, yoritishsignal uskunalarining turi, holati va boshqalar (hodisa aerodrom hududida muddatidan oldin pasayish yoki aerodrom hududida toʻsiq bilan toʻqnashish, yoxud toʻqnashish tahdidi bilan bogʻliq boʻlsa). ‎‎ ‎2.7. Avariyadan qutqarish va oʻt oʻchirish komandalarining harakatlari (hodisa havo kemasining majburiy qoʻnishi, yongʻin chiqishi bilan bogʻliq boʻlsa) ‎ ‎‎Hodisa joyini topish vaqti, avariyadan qutqarish guruhining kelishi haqida maʼlumotlar beriladi. Yongʻinning kelib chiqish sabablari va xarakteri, uni bartaraf etish vaqti, jalb qilingan yongin oʻchirish texnikasining soni, avariyadan qutqarish ishlarining samaradorligi koʻrsatiladi. Termik kuyishga uchragan shaxslar (ekipaj aʼzolari, yoʻlovchilar, avariyadan qutqarish ishlarida ishtirok etgan shaxslar) soni koʻrsatiladi. ‎‎ ‎2.8. Jarohatlangan yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari haqida maʼlumotlar ‎ ‎‎Hodisadan jabrlanganlar sogʻligiga yetkazilgan zararning ogʻirligi koʻrsatilgan holda ularning har biri uchun tashxislar keltiriladi. ‎‎ ‎2.9. Komissiya tomonidan amalga oshirilgan ishlar ‎ ‎‎Aviatexnikani tekshirish, sinovdan oʻtkazish, koʻzdan kechirish va yoqilgʻi-moylash materiallarini tahlil qilish natijalari koʻrsatiladi. Bort yozuv uskunalaridan maʼlumotlari boʻyicha parvoz maʼlumotlarining tahlili beriladi. ‎Hodisa sabablari toʻgʻrisidagi xulosani asoslash uchun zarur boʻlgan va hisobotning oldingi boʻlimlarida aks ettirilmagan, faktlarga asoslangan barcha maʼlumotlar keltiriladi. Zarur hollarda, tekshiruvning boshqa materiallariga aniq havolalar beriladi. ‎ ‎ ‎‎ ‎3. TAHLIL ‎ ‎ ‎ ‎‎Ushbu boʻlim komissiya hisobotining asosiy boʻlimi boʻlib, halokat sabablari va komissiya tavsiyalari boʻyicha xulosani toʻliq asoslab berishi lozim. ‎Boʻlim quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak: ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishi davomida sodir boʻlgan hodisalarning xronologik tavsifi, ular oʻrtasidagi sabablar va oqibatlarning oʻzaro bogʻliqligini ochib bergan holda; ‎tekshirish jarayonida mansabdor shaxslarning harakatlari, aviatexnikaning ishlashida aniqlangan ogʻishlar, loyihalash, ishlab chiqarish, ekspluatatsiya qilish normalaridan ogʻishlar, parvozlarni tayyorlash va taʼminlashdagi hamda boshqaruv hujjatlaridagi kamchiliklarni va boshqa jihatlarni tahlil qilish, bunda ushbu ogʻishlarning parvoz natijalariga taʼsir etish darajasini aniqlash va bartaraf etish boʻyicha profilaktik chora-tadbirlarni ishlab chiqish zaruratini asoslash; ‎alohida vaziyatning vujudga kelishi va rivojlanishiga hamda parvoz natijalariga taʼsir etgan ogʻishlar yuzaga kelishi sabablarini tahlil qilish va asoslash. ‎Tahlilda parvoz natijasiga yoki aviatsiya hodisasi oqibatlariga ijobiy taʼsir koʻrsatgan omillar ham aks ettirilishi kerak. ‎Tahlilni tushunish va asoslash uchun zarur boʻlgan faktlarga asoslangan barcha maʼlumotlar boʻlim matnida bayon etiladi. Zarur hollarda, tekshiruvning boshqa materiallariga aniq havolalar beriladi. ‎ ‎ ‎‎ ‎4. XULOSA ‎ ‎ ‎ Aviatsiya hodisasi sababini (sabablar) bayon etish matni ixtiyoriy shaklda aks ettiriladi. Bayon etish matni alohida vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishiga olib kelgan barcha ogʻishlarni oʻz ichiga olishi kerak.‎‎ ‎Xulosaning matnida ogʻishlarni (sabab/omillar) bayon etish ketma-ketligi ularning ahamiyatlilik darajasini bildirmaydi. ‎‎‎‎ ‎5. TEKSHIRISH DAVOMIDA ANIQLANGAI KAMCHILIKLAR ‎ ‎‎Ekipaj hamda parvozlarni taʼminlash va boshqarish xizmatlari xodimlari tayyorgarligi va harakatlarida, aviatsiya texnikasini loyihalash, ishlab chiqarish va texnik ekspluatatsiya qilishda yoʻl qoʻyilgan barcha kamchilik va qoidabuzilishlar, tekshiruv davomida boshqaruv hujjatlarida aniqlangan, parvoz natijasiga bevosita taʼsir koʻrsatmagan, ammo umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklar qayd etiladi. ‎ ‎ ‎‎ ‎6. TAVSIYALAR ‎ ‎ ‎ ‎‎Boʻlimda tekshirish davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar (ijrochilar va muddatlar koʻrsatilmagan holda) keltiriladi. Boʻlim ikki qismdan iborat: ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi, rivojlanishi va parvoz natijasiga taʼsir etgan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar; ‎alohida vaziyatning yuzaga kelishi, rivojlanishi va ushbu parvoz natijasiga taʼsir etmagan, lekin umuman parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan kamchiliklarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Komissiya raisi‎ ‎ ______________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎ _______________ ‎(imzo)‎ ‎ Komissiya aʼzolari‎‎ ______________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎‎‎ _______________ ‎(imzo)‎‎ ‎‎Hisobotning alohida boʻlimlarini rasmiylashtirishga hojat boʻlmasa, boʻlimlarda faqat ularni toʻldirmaslik sababi koʻrsatiladi. ‎Tekshiruv Hisobotiga hodisani tekshirish materiallari ilova qilinadi. ‎Hodisa yigʻma jildida materiallar quyidagicha joylashtiriladi: ‎tekshiruv Hisoboti; ‎tekshirish komissiyasini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruq; ‎komissiya yigʻilishlarining bayonnomalari; ‎kichik komissiyalar hisobotlari, ilovalari bilan; ‎kichik komissiyalar tarkibiga kirmaydigan ishchi guruhlarning hisobotlari, ilovalari bilan; ‎tekshirish komissiyasining tegishli topshiriqlari ilova qilingan holda maxsus tadqiqotlarning natijalari va ekspert xulosalari.

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 15-ILOVA

Aviatsiya insidenti haqida XABARNOMA Yuz bergan insident Havo kemasi: sanasi vaqti (UTC) turi roʻyxat raqami aviakompaniya Havo kemasi komandiri Ikkinchi uchuvchi Ekipajning boshqa aʼzolari (tekshiruvchi) Reys raqami Parvoz yoʻnalishi Qoʻnish aerodromi Yoqilgʻi qoldigʻi Parvoz balandligi Tezlik (koʻrsatkichdagi) Tijorat yuklash (kg): Ekipaj / yoʻlovchilar soni bagaj / yuk / pochta xavfli yuk Insident yuz bergan paytdagi parvoz bosqichi: Havo kemasining uchish/qoʻnish aerodromiga (VOR, NDB, WP) nisbatan joylashuvi shatakka olish yerda harakatlanish uchish balandlikka koʻtarilish yoʻnalishda pasayish  qoʻnishga kirishish  qoʻnish aniq emas Parvoz sharoitlari: Ob-havo: Alohida meteosharoitlar:  vizual  uskunalar boʻyicha shamol ___________/_________ (yoʻnalishi) (tezligi) bulutli ________ (oktant) havo harorati ______°S koʻrinish (RVR)_______ km (m) QNH (QFE) _______________  yomgʻir  qor  muzlash  tuman  momaqaldiroq  doʻl  turbulentlik  shamol harakati Uchish-qoʻnish yoʻlagi Uchish-qoʻnish yoʻlagi holati: Havo kemasining konfiguratsiyasi:  quruq  hoʻl muz bilan qoplangan qor bilan qoplangan loy bilan qoplangan K ss qoʻrsatkichi: _______ avtomatik boshqaruv  qoʻl boshqaruvi dvigatel rejimi: ______________ shassi: ______________ qanot mexanizatsiyasi: ______________ spoylerlar: ______________ Havo kemasining dastlabki tashqi tekshiruvi natijalari: Aviatsiya insidenti haqida qisqacha tavsif: Xabarnomani toʻldirgan shaxslar: havo kemasining komandiri _____________________________ ___________ (F.I.O.) (imzo) muhandislik-aviatsiya xizmati vakili _____________________________ ___________ (F.I.O.) (imzo) TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 16-ILOVA

Havodagi harakatda aviatsiya insidenti haqida BILDIRISHNOMA A. Havo kemasini tanitish belgisi V. Insindent turi: yaqinlashish / uchish-qoʻnish yoʻlagidagi toʻsiq / uchish-qoʻnish yoʻlagiga ruxsatsiz chiqish / qoidalar/vosita* S. Insident 1. Umumiy maʼlumot Insident sanasi va vaqti ( UTC) _________________________________________________________________ Joylashuv ___________________________________________________________________ 2. Havo kemasi Kurs va yoʻnalish Haqiqiy havo tezligi _____________________________ : ( ) uzel _______ ( ) km / s oʻ lchovida _______ Eshelon va balandlik oʻlchash uskunasi oʻrnatilishi ___________________________________________________________________ Havo kemasi koʻtarilayotganda yoki pasayishni amalga oshirayotganda: ( ) gorizontal parvoz ( ) balandlikka koʻtarilish ( ) pasayish e) Havo kemasining o gʻ ish burchagi: ( ) nol burchak ( ) kichik burchak ( ) oʻrtacha burchak ( ) katta o gʻ ish ( ) agʻdarilgan h olatda ( ) aniq emas f) Havo kemasining o gʻ ish yoʻnalishi: ( ) chapga ( ) oʻ nga ( ) aniq emas g) Koʻrinish cheklovi (zaruratga qarab bir nechtasi belgilanishi mumkin): ( ) quyosh nurlarining koʻzga tushishi ( ) old oyna rama ustuni ( ) oldi oynasi kirligi ( ) ekipaj kabinasining boshqa xususiyatlari ( ) h yech qanday h) Havo kemasining yoritish uskunalaridan foydalanish (zaruratga qarab bir nechtasi belgilanishi mumkin): ( ) navigatsiya chiro q lari ( ) yoritish-signal chiro q lari ( ) kabinani yoritish chiro ql ari ( ) toʻqnashishni oldini olish uchun qizil yoritish-signal chiro q lari ( ) qoʻnishda / yerdagi h arakatni yorituvchi chiro q lar ( ) havo kemasi b yelgilarini yoritish chiro q lari ( ) boshqa chiroqlar ( ) hech qanday i) Havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organi tomonidan havo kemasining chetlashishi boʻyicha takliflar berilganligi: ( ) ha ( havodagi harakatga xizmat koʻrsatish kuzatuv tizimining maʼlumoti asosida) ( ) h a (vizual kuzatuvlar asosida) ( ) h a (boshqa maʼlumotlar asosida) ( ) yoʻq j) Havodagi harakat haqidagi maʼlumot berilganligi: ( ) ha ( havodagi harakatga xizmat koʻrsatish kuzatuv tizimining maʼlumoti asosida) ( ) h a (vizual kuzatuvlar asosida) ( ) h a (boshqa maʼlumotlar asosida) ( ) yoʻq k) Havo kemasining toʻqnashuv haqida ogohlantirish tizimi: ( ) oʻrnatilmagan ( ) turi ( ) havodagi harakat haqida konsultativ maʼlumot berilgan ( ) toʻqnashish xavfi haqida maʼlumot berilgan ( ) havodagi harakat haqida konsultativ maʼlumot berilmagan l) Havo kemasining ani q lanishi: ( ) havodagi harakatga xizmat koʻrsatish kuzatuv tizimi mavjud boʻlmagan ( ) ani q langan ( ) ani q lanmagan m) Boshqa havo kemasi kuzatilganligi: ( ) ha ( ) yoʻq ( ) kuzatilgan, lekin u havo kemasi emas n) Havo kemasining chetlashishi boʻyicha harakatlar amalga oshirilganligi: ( ) ha ( ) yoʻq o) Parvoz rejasi turi uskunalar b oʻ yicha parvoz q oidalari / vizual parvoz q oidalari / hech qanday* 3. Boshqa havo kemasi Havo kemasining t uri va chaqiruv shartli signali / roʻyxatdan oʻ tganligi (maʼlum boʻlsa) _________________ Havo kemasining turi maʼlum boʻlmasa, q uyidagilar koʻrsatiladi: ( ) baland joylashtirilgan qanot ( ) oʻrta joylashtirilgan qanot ( ) past joylashtirilgan qanot ( ) vintqanot ( ) 1 ta dvigatel ( ) 2 ta dvigatel ( ) 3 ta dvigatel ( ) 4 ta dvigatel ( ) 4 dvigateldan ortiq Havo kemasining belgisi, rangi va boshqa maʼlumotlar: c) Havo kemasi balandlikka koʻtarilayotganda yoki pasayishni amalga oshirayotganda: ( ) gorizontal parvoz ( ) balandlikka koʻtarilish ( ) pasayish ( ) maʼlum emas d) Havo kemasining o gʻ ish burchagi ( ) nol burchak ( ) kichik burchak ( ) oʻrtacha burchak ( ) katta burchak ( ) agʻdarilgan h olatda ( ) maʼlum emas e) Havo kemasining o gʻ ish yoʻnalishi ( ) chapga ( ) oʻnga ( ) maʼlum emas f) Chiroqlar mavjudligi: ( ) navigatsiya chiro q lari ( ) yoritish-signal chiro q lari ( ) kabinani yoritish chiro ql ari ( ) toʻqnashishni oldini olish uchun qizil yoritish-signal chiro q lari ( ) qoʻnishda / yerdagi h arakatni yorituvchi chiro q lar ( ) havo kemasi b yelgilarini yoritish chiro q lari ( ) boshqa chiroqlar ( ) hech qanday ( ) maʼlum emas g) Havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organi tomonidan havo kemasining chetlashishi boʻyicha tavsiyalar berilganligi ( ) ha, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish kuzatuv tizimining maʼlumoti asosida ( ) h a, vizual kuzatuvlar asosida ( ) h a, boshqa maʼlumotlar asosida ( ) yoʻq ( ) maʼlum emas h) Havo kemasining harakati haqida maʼlumot berilganligi: ( ) ha, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish kuzatuv tizimining maʼlumoti asosida ( ) h a, vizual kuzatuvlar asosida ( ) h a, boshqa maʼlumotlar asosida ( ) yoʻq ( ) maʼlum emas i) Toʻqnashishdan chetlashish boʻyicha harakatlar amalga oshirilganligi ( ) ha ( ) yoʻq ( ) maʼlum emas 4. Oraliq masofa Gorizontal boʻyicha eng yaqin masofa Vertikal boʻyicha eng yaqin masofa 5. Parvozning meteorologik sharoitlari Oddiy meteorologik sharoit / vizual meteorologik sharoit* Bulutlardan teparoq / bulutlardan pastroq / tumanda / bulutlarning qatlamlari orasida* Vertikal boʻyicha bulutlarning chetigacha boʻlgan masofa: _______ m / fut* pastroq _______ m / fut* teparoq Bulutda / yomgʻirda / qor aralash yomgʻirda / tumanda / tutunda* Quyosh tomonga / quyosh tomondan yoʻnalishda parvoz q ilish* Parvozda koʻrinish _______ m / km* 6. Havo kemasi komandirining fikriga koʻra mu h im ahamiyatga ega boʻlgan boshqa maʼlumotlar D. Boshqa maʼlumot 1. Hisobot berayotgan ekipajning havo kemasi h aqida maʼlumoti Havo kemasining roʻyxat raqami _____________________________________________________________________________ Havo kemasining turi Ekspluatant _________________________________________________________________ Uchish aerodromi _____________________________________________________________________ Birinchi qoʻnish aerodromi ___________ , borish belgilangan aerodrom Radio yoki boshqa vositalar orqali xabar _________________________ ga, soat ( UTC) ______ da berildi ( havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organining nomi) Bildirishnoma toʻldirilgan sana / vaqt / ___________________________________________________________________ 2. Maʼlumot bergan shaxsning lavozimi, manzili va imzosi Lavozim _____________________________________________________________________________________ Manzil _____________________________________________________________________________________ Imzo _____________________________________________________________________________________ Telefon raqami 3. Maʼlumotni qabul qilgan shaxsning lavozimi va imzosi a) Lavozim ______________________________________ b) Imzo _________________________________ E. TEGISHLI HAVODAGI HARAKATGA XIZMAT KOʻRSATISH ORGANINING QOʻSHIMCHA MAʼLUMOTI 1. Maʼlumot olinishi a) Hisobot AFTN / radio / telefon / boshqa aloqa vositasi*_________________________orqali olindi b) Hisobot olindi ________________________________________________________________ ( havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organining nomi) 2. Havodagi harakatga xizmat koʻrsatish organining harakatlari haqida maʼlumot (dispetcher ruxsati, kuzatilgan insident (kuzatuv tizimi orqali / vizual), ogohlantirish berilganligi, joyida tekshirish oʻ tkazish natijalari va boshqalar)

Havo kemalarining yaqinlashish diagrammasi

TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 17-ILOVA

Havo kemasining qushlar bilan toʻqnashuvi haqida

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 18-ILOVA

Aviatsiya texnikasiga texnik xizmat koʻrsatish va uni taʼmirlash tashkilotlarida parvozlar xavfsizligi haqida BILDIRISHNOMA Shaklni toʻldirgan shaxsning malakasi, toifalari, havo kemasi rusumi boʻyicha ruxsatlari va ish tajribasining tavsifi: Lavozimi — Toifasi — Havo kemasi rusumi boʻyicha ruxsatlari — Ish tajribasi: umumiy/ushbu lavozimda/ havo kemasi rusumi boʻyicha — Aniqlangan sana va vaqt Havo kemasi: sana vaqt (UTC) rusumi roʻyxatga olingan raqami № aviakompaniya nomi Texnik xizmat koʻrsatish (taʼmirlash) tashkilotining nomi Texnik xizmat koʻrsatish (taʼmirlash) ishlarining turi va bosqichi Rejalashtirilgan ish / rejadan tashqari ish Planer va uning tizimlari Aniqlangan nuqson (nosozlik) Dastlabki omillar, sabablar (ekspluatatsiya va boshqalar) va ularning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlari Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Dvigatel (rusumi) Aniqlangan nuqson (nosozlik) Dastlabki omillar, sabablar (ekspluatatsiya va boshqalar) va ularning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlari Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Vintlar (shu jumladan, tortuvchi, boshqaruvchi) Aniqlangan nuqson (nosozlik) Dastlabki omillar, sabablar (ekspluatatsiya va boshqalar) va ularning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlari Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Havo kemasining boshqa tizimlari Aniqlangan nuqson (nosozlik) Dastlabki omillar, sabablar (ekspluatatsiya va boshqalar) va ularning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlari Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Texnik bort jurnalidagi (TLB) yozuvlar Qayd etilgan nuqson (nosozlik) Dastlabki omillar, sabablar (ekspluatatsiya va boshqalar) va ularning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oqibatlari Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 19-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasi taʼlim muassasalari va markazlari uchun parvozlar xavfsizligi haqida BILDIRISHNOMA Shaklni toʻldirgan shaxsning(shu jumladan, taʼlim oluvchi) ish tajribasi, FFS toʻliq parvoz simulyatori va havo kemasi rusumi boʻyicha ruxsatlari, toifalari hamda malakasi tavsifi: Lavozimi — Toifasi — Havo kemasi rusumi boʻyicha ruxsatlari — Ish tajribasi: umumiy/ushbu lavozimda/ havo kemasi rusumi boʻyicha — Sana Mashgʻulot oʻtish joyi Taʼlim turi Aniqlangan muammolar, xavfli omillar va xatarlar Nazariy oʻquv kursi Testlar Imtihonlar Toʻliq parvoz simulyatori oldidan yerdagi mashgʻulotlar Toʻliq parvoz simulyatori boʻyicha mashqlar Toʻliq parvoz simulyatoridagi imtihon Oʻquv parvozlaridan oldin yerdagi mashgʻulotlar Oʻquv parvozlari Havo kemasida tekshiruv Malaka oshirish kurslari (shu jumladan, havo kemasi turlari boʻyicha favqulodda qutqaruv uskunalari) Eslatma. Oʻquv parvozlari va havo kemalarida tekshiruv vaqtida aviatsiya hodisasi sodir boʻlgan taqdirda “havo kemasi ekipajlari tomonidan parvozdagi maxsus holatlar toʻgʻrisida bildirishnomalar va xabarnomalar shakli toʻldirilishi shart”. Aniqlangan muammolar, xavfli omillar va xatarlarning kengroq yoritilgan tavsifi. Bartaraf qilish uchun zudlik bilan qabul qilingan chora-tadbirlar. TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 20-ILOVA

Aerodrom (vertodrom) foydalanuvchilari uchun parvozlar xavfsizligi haqida BILDIRISHNOMA Shaklni toʻldirgan shaxsning ish tajribasi, ruxsatlari, toifalari va malakasining tavsifi: Lavozimi — Toifasi — Ruxsati — Ish tajribasi: umumiy/ushbu lavozimda/ ish turlari va ruxsatlari boʻyicha — Aniqlangan sana va vaqt Aviatsiya hodisasida ishtirok etgan havo kemasi (mavjud boʻlsa): sana vaqt (UTC) rusumi roʻyxatga olingan raqami № aviakompaniya nomi Aerodrom (vertodrom) nomi Texnik xizmat koʻrsatish (taʼmirlash) va koʻrik ishlarining turi va bosqichi Rejalashtirilgan ishlar/rejadan tashqari ishlar Uchish-qoʻnish yoʻlagiga ruxsatsiz kirish (transport vositasi) Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketish /oʻtib qoʻnish (havodagi harakatni boshqarish organlari ishtirokisiz) Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Aerodrom chiroqlarining ishdan chiqishi yoki jiddiy nosozligi Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Uchish-qoʻnish yoki yerda harakatlanish yoʻlagidagi begona jismlar yoki chiqindilar bilan toʻqnashuv yoki ularning soʻrilishi natijasida havo kemasi yoki dvigatelning shikastlanishi Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Aerodrom hududida havo kemasi shikastlanishi bilan bogʻliq boʻlgan yoki havo kemasining yerusti harakati xavfsizligiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan hodisalar Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Aerodrom hududida havo kemasi shikastlanishi bilan bogʻliq boʻlgan yoki qushlarning urilishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan hodisalar Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar Har qanday (boshqa) aniqlangan xavf yoki xatar omillari Oqibatlar (xavf yoki xatar omillari) Dastlabki sabablar Bartaraf etish uchun amalga oshirilgan harakatlar TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART

Fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya hodisalarini Oʻzbekiston Respublikasida tekshirish qoidalariga 21-ILOVA

Aeronavigatsiya xizmatlari/aloqa, navigatsiya va kuzatuv xizmatlarini tashkil etishda parvozlar xavfsizligi haqida BILDIRISHNOMA Shaklni toʻldirgan shaxsning ish tajribasi, ruxsatlari, toifalari va malakasi tavsifi: Lavozimi — Toifasi — Ruxsatlari — Ish staji: umumiy/ushbu lavozimida/ ruxsati boʻyicha — Ushbu shakl toʻldirilishi kerak boʻlgan aviatsiya hodisalari roʻyxati • havo kemasidan foydalanish vaqtida avariyalar yoki jiddiy hodisalarga olib kelishi mumkin boʻlgan, ekspluatatsiya yoki texnik xizmat koʻrsatish vaqtida aniqlangan uskuna yoki tizimlarning har qanday nuqsoni/nosozligi/shikastlanishi; • belgilangan havo hududiga ruxsatsiz kirish; • havo kemasining CFIT (relyef boʻylab boshqariladigan parvozi) yerga yaqin kelishi; • havo kemasining belgilangan balandlikdan yoki parvoz yoʻnalishidan sezilarli darajada chetga chiqishi; • belgilangan eshelonni (balandlikni) saqlamaslik (buzish); • uchish-qoʻnish yoʻlagiga ruxsatsiz kirish (havodagi harakatni boshqarish (OVD) organlari bilan maʼlumot almashishda); • uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketish /uchish-qoʻnish yoʻlagidan oʻtib qoʻnish (havodagi harakatni boshqarish organlari bilan maʼlumot almashishda); • aeronavigatsiya xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan, HHB, aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish yoki uskunalarning kamchiliklari/nuqsonlari/nosozliklari bilan bogʻliq boʻlgan har qanday boshqa hodisa. Aviatsiya hodisasi sanasi va vaqti Havo kemasi sana vaqt (UTC) rusumi roʻyxatga olingan raqami № aviakompaniya nomi Reys raqami Parvoz yoʻnalishi Qoʻnish (uchish) aerodromi nomi Havodagi harakatni boshqarish xodimlari (zarur hollarda) Aeronavigatsiya xizmatlarini koʻrsatish xodimlari (zarur hollarda) Navigatsiya, kuzatuv va aloqa vositalari ekspluatatsiyasi uchun masʼul xodimlar (zarur hollarda) Aviatsiya hodisasi boʻyicha qisqacha vaziyat yoki aniqlangan kamchiliklar/nuqsonlar/nosozliklarning xususiyati va ularning parvozlar xavfsizligiga salbiy taʼsir etishi ehtimoli TOʻLDIRILGAN SHAKL ZUDLIK BILAN AVIATSIYA HODISALARI TEKSHIRUVINI OʻTKAZISH BOʻYICHA VAKOLATLI ORGANGA YUBORILISHI SHART .

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 17-noyabrdagi 660-son qaroriga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan baʼzi qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish qoidalarini tasdiqlash haqida” 2000-yil 27-dekabrdagi 505-son qarori.

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2005-yil 5-dekabrdagi 268-son qarori.

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir boʻlgan aviatsiya halokati va insidentlarini tekshirish qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida” 2017-yil 12-maydagi 283-son qarori.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2022-yil 17-noyabr,

660-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.11.2022-y., 09/22/660/1028-son; 19.04.2024-y., 09/24/217/0287-son; 08.10.2025-y., 09/25/628/0910-son)

lex.uz

Кабинета Министров Республики Узбекистан

Постановление

ПЕРЕЧЕНЬ

СХЕМА

СХЕМА

ДОНЕСЕНИЕ

ДОНЕСЕНИЕ

ДОНЕСЕНИЕ

ДОНЕСЕНИЕ

Перечень

Об утверждении Правил расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республики Узбекистан

В целях совершенствования процесса расследования авиационных происшествий и инцидентов в Республике Узбекистан и гармонизации законодательства в сфере со стандартами и рекомендациями Международной организации гражданской авиации, а также обеспечения реализации Указа Президента Республики Узбекистан от 27 января 2022 года № УП-104 «О дополнительных мерах по развитию сферы услуг» Кабинет Министров постановляет:

1. Согласиться с предложением Министерства транспорта Республики Узбекистан о совершенствовании национального законодательства по обеспечению безопасности полетов в отрасли гражданской авиации Республики Узбекистан на основании стандартов и рекомендаций Международной организации гражданской авиации (далее — ИКАО).

2. Утвердить Правила расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан согласно приложению № 1 , предусматривающие:

классификацию и перечень авиационных происшествий и инцидентов, подлежащих расследованию;

порядок формирования комиссии по каждому авиационному событию, состав и полномочия комиссии;

порядок расследования комиссией каждого авиационного события;

задачи и функции подкомиссий и групп, созданных для проведения расследования;

порядок доведения до общественности информации об авиационном событии в ходе проведения расследования;

порядок организации и проведения исследований в ходе проведения расследования, обобщения итогов и обсуждения результатов, а также формирования итогового отчета.

3. Установить, что:

Министерство транспорта Республики Узбекистан является полномочным органом по организации и проведению расследования авиационных происшествий и инцидентов;

полномочному органу по расследованию авиационных происшествий и инцидентов в соответствии с Конвенцией о международной гражданской авиации предоставляется самостоятельность при проведении расследования;

расследованию подлежат авиационные инциденты и серьезные авиационные инциденты, произошедшие с воздушными судами (беспилотными летательными аппаратами) массой более 2250 кг;

рекомендации по обеспечению безопасности полетов, имеющие глобальное значение во всех случаях, направляются в ИКАО.

4. Признать утратившими силу некоторые решения Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 2 .

5. Министерству транспорта совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок привести в соответствие с настоящим постановлением ведомственные нормативно-правовые акты.

6. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Первого заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.Ж. Раматова и министра транспорта Республики Узбекистан И.Р. Махкамова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 17 ноября 2022 года № 660

Правила расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила определяют порядок расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан.

2. Требования настоящих Правил распространяются на все гражданские воздушные суда и являются обязательными для всех субъектов правоотношений, на которые распространяется действие Воздушного кодекса Республики Узбекистан, регулирующего отношения в области гражданской авиации, на организации и граждан, осуществляющих разработку, испытания, производство, сертификацию, эксплуатацию и ремонт авиационной техники, сертификацию объектов авиационной инфраструктуры, выполнение и обеспечение полетов, подготовку авиационного персонала, а также участников расследования авиационных происшествий и инцидентов.

3. В настоящих Правилах применяются следующие основные определения:

авиационное событие — авиационное происшествие или инцидент, связанные с использованием воздушного судна, обеспечением и выполнением полета на любом этапе;

авиационное происшествие — событие, связанное с использованием воздушного судна, которое, в случае пилотируемого воздушного судна, имеет место с момента, когда какое-либо лицо поднимается на борт воздушного судна с намерением совершить полет, до момента, когда все находившиеся на борту лица покинули воздушное судно, или, в случае беспилотного воздушного судна, происходит с момента, когда воздушное судно готово тронуться с места с целью совершить полет, до момента его остановки в конце полета и выключения основной силовой установки, в ходе которого:

а) какое-либо лицо получает телесное повреждение со смертельным исходом или серьезное телесное повреждение в результате:

нахождения в данном воздушном судне;

непосредственного соприкосновения с какой-либо частью воздушного судна, включая части, отделившиеся от данного воздушного судна;

непосредственного воздействия струи газов реактивного двигателя (за исключением тех случаев, когда телесные повреждения получены в результате естественных причин, нанесены самому себе, либо нанесены другими лицами, или когда телесные повреждения нанесены безбилетным пассажирам, скрывающимся вне зон, куда обычно открыт доступ пассажирам и членам экипажа);

б) воздушное судно получает повреждения или происходит разрушение его конструкции, в результате чего:

нарушается прочность конструкции, ухудшаются технические или летные характеристики воздушного судна;

обычно требуется крупный ремонт или замена поврежденного элемента, за исключением случаев отказа или повреждения двигателя, когда повреждены только один двигатель (включая его капоты или вспомогательные агрегаты), воздушные винты, законцовки крыла, антенны, датчики, лопатки, пневматики, тормозные устройства, колеса, обтекатели, панели, створки шасси, лобовые стекла, обшивка воздушного судна (например, небольшие вмятины или пробоины), или имеются незначительные повреждения лопастей несущего винта, лопастей хвостового винта, шасси и повреждения, вызванные градом или столкновением с птицами (включая пробоины в обтекателе антенны радиолокатора);

в) воздушное судно пропадает без вести или оказывается в таком месте, где доступ к нему невозможен;

авиационный инцидент — любое событие, кроме авиационного происшествия, связанное с использованием воздушного судна, которое влияет или могло бы повлиять на безопасность эксплуатации. Перечень авиационных инцидентов приведен в Приложении № 1 к настоящим Правилам;

причины (факторы) авиационного события — действия, бездействие, обстоятельства, условия или их сочетание, которые привели к авиационному событию;

Председатель (уполномоченный) комиссии по расследованию авиационного события — лицо, которому в силу наличия у него соответствующей квалификации поручена организация и проведение расследования, а также контроль за его ходом;

бортовой самописец — любой самопишущий прибор, установленный на борту воздушного судна в качестве источника информации, используемой для проведения расследования авиационных событий;

уполномоченный представитель — лицо, которому поручено государством в силу наличия у него соответствующей квалификации участие в расследовании, проводимом другим государством;

предварительный отчет — сообщение, используемое для незамедлительного распространения сведений, полученных на начальных стадиях расследования;

серьезный инцидент — авиационный инцидент, обстоятельства которого указывают на имевшую место высокую вероятность авиационного происшествия в связи с использованием воздушного судна, который, в случае пилотируемого воздушного судна, происходит с момента, когда какое-либо лицо поднимается на борт воздушного судна с намерением совершить полет, до момента, когда все находившиеся на борту лица покинули воздушное судно, или, в случае беспилотного воздушного судна, происходит с момента, когда воздушное судно готово стронуться с места с целью совершить полет, до момента его остановки в конце полета и выключения основной силовой установки;

серьезное телесное повреждение — телесное повреждение, полученное лицом во время авиационного происшествия или инцидента, причинившее тяжкий или опасный вред здоровью, а также не опасный для жизни вред здоровью, являющийся тяжким по последствиям, и которое:

а) требует госпитализации более чем на 48 часов в течение семи дней с момента получения повреждения;

б) привело к перелому любой кости (за исключением простых переломов пальцев рук, ног или носа), вывихам в крупных суставах конечностей и позвонков или сдавливанию мягких тканей с синдромом раздавливания;

в) связано с разрывами биологических тканей, вызывающими сильное кровотечение, повреждение нервных стволов, мышц или сухожилий;

г) привело к повреждению любого внутреннего органа, а также проникающим ранениям и ушибам глазного яблока, сопровождающимся расстройством зрения;

д) связано с получением термических, химических и других ожогов второй и третьей степени независимо от площади поражения, или любых ожогов, поражающих более 5% поверхности тела или ожогов верхних дыхательных путей; с воздействием электрического тока, сопровождающимся нарушением сознания, расстройством дыхания, а также с обморожением третьей и четвертой степени или общим охлаждением организма;

е) связано с подтвержденным фактом воздействия инфекционных, отравляющих веществ или проникающей радиации;

ж) привело к сотрясению головного или спинного мозга средней и тяжелой степени, внутричерепным кровоизлияниям травматического характера;

з) повлекло за собой прерывание беременности;

государство изготовителя — государство, обладающее юрисдикцией в отношении организации, ответственной за окончательную сборку воздушного судна;

государство разработчика — государство, обладающее юрисдикцией в отношении организации, ответственной за конструкцию типа воздушного судна;

максимальная масса — максимальная сертифицированная взлетная (посадочная) масса воздушного судна, указанная в его эксплуатационной документации;

советник — лицо, которому поручено государством, в силу наличия у него соответствующей квалификации, оказание помощи уполномоченному представителю в расследовании;

авиационное происшествие с человеческими жертвами (катастрофа) — авиационное происшествие, приведшее к гибели или пропаже без вести кого-либо из пассажиров или членов экипажа. К катастрофам также относятся случаи гибели кого-либо из лиц, находящихся на борту, в процессе аварийной эвакуации из воздушного судна;

авиационное происшествие без человеческих жертв (авария) — авиационное происшествие, не повлекшее за собой человеческих жертв или пропажи без вести кого-либо из пассажиров или членов экипажа;

полет — перемещение воздушного судна по земной (водной) поверхности и в воздушном пространстве от начала разбега (отрыв от земной или водной поверхности при вертикальном взлете) до окончания пробега (освобождения ВПП без остановки) или касания земной (водной) поверхности при вертикальном взлете;

рекомендация по обеспечению безопасности полетов — предложение полномочного органа по расследованию авиационных событий, имеющее целью предотвращение авиационных происшествий и инцидентов, разработанное на основе информации, полученной при расследовании, которое ни при каких обстоятельствах не ставит своей целью определение вины или ответственности за авиационное происшествие или инцидент. Помимо рекомендаций по обеспечению безопасности полетов, вытекающих из результатов расследования, рекомендации по обеспечению безопасности полетов могут вытекать из различных источников, включая анализы, информацию по безопасности полетов и исследования по обеспечению безопасности полетов;

рекомендация по обеспечению безопасности полетов, имеющая глобальное значение — Рекомендация по обеспечению безопасности полетов, касающаяся системного недостатка, который, в силу существующей вероятности его повторения с потенциально серьезными последствиями на глобальном уровне, требует принятия своевременных мер с целью повышения уровня безопасности полетов;

государство регистрации — государство, в реестр которого занесено воздушное судно;

способствующие факторы — действия, бездействие, обстоятельства, условия или их сочетание, устранение, предотвращение или отсутствие которых уменьшило бы вероятность авиационного происшествия или инцидента, или ослабило бы тяжесть последствий этого авиационного происшествия или инцидента. Определение способствующих факторов не предполагает возложения вины или установления административной, гражданской или уголовной ответственности;

расследование — процесс, проводимый с целью предотвращения авиационных событий, который включает сбор и анализ информации, подготовку заключений, включая установление причин и/или сопутствующих факторов, и выработку рекомендаций по обеспечению безопасности полетов;

организация гражданской авиации — эксплуатант воздушного судна (авиакомпания), сертифицированное учебное заведение, организация по техническому обслуживанию воздушных судов и обслуживанию воздушного движения или любая другая организация, занимающаяся деятельностью, связанной с выполнением и обеспечением полетов в гражданской авиации Республики Узбекистан;

Государственная программа по обеспечению безопасности полетов воздушных судов гражданской авиации — Единый комплекс правил и видов деятельности, нацеленных на повышение безопасности полетов;

государство эксплуатанта — государство, в котором находится основное место деятельности эксплуатанта или, если эксплуатант не имеет такого места деятельности, постоянное место пребывания эксплуатанта;

воздушное судно — летательный аппарат, поддерживаемый в атмосфере за счет взаимодействия с воздухом, отличного от взаимодействия с воздухом, отраженным от поверхности земли или воды;

эксплуатант воздушного судна — гражданин или юридическое лицо, владеющее воздушным судном на правах собственности, на условиях аренды или на ином законном основании, права и способность которого осуществлять эксплуатацию этого воздушного судна подтверждены свидетельством эксплуатанта.

государство места события — государство, на территории которого имело место авиационное событие;

прерванный взлет воздушного судна — прекращение экипажем разбега воздушного судна с момента его движения по ВПП после вывода двигателей (двигателя) на режим, потребный для взлета.

4. По каждому авиационному событию с гражданскими воздушными судами на территории Республики Узбекистан обязательно проводится расследование комиссией, назначаемой в соответствии с настоящими Правилами, которая незамедлительно приступает к расследованию.

Расследование авиационного происшествия с гражданским воздушным судном проводится в соответствии со схемой, предусмотренной в приложении № 2 к настоящим Правилам.

Расследование авиационного инцидента с гражданским воздушным судном проводится в соответствии со схемой, представленной в приложении № 3 к настоящим Правилам.

Расследование авиационных инцидентов и серьезных инцидентов проводится с воздушными судами (в том числе и с беспилотными летательными аппаратами), максимальная масса которых превышает 2250 кг.

Расследование авиационных инцидентов и серьезных инцидентов с воздушными судами (в том числе и с беспилотными летательными аппаратами) с максимальной массой 2250 кг и менее, проводится авиационными предприятиями в рамках Руководства по управлению безопасностью полетов.

5. Лица, виновные в умышленном сокрытии авиационного события, сведений о нем, а равно в искажении информации, повреждении или уничтожении бортовых и наземных средств объективного контроля и других, связанных с авиационным событием доказательных материалов, несут ответственность, предусмотренную законодательством Республики Узбекистан.

6. Единственной целью расследования авиационного события является предотвращение авиационных происшествий и инцидентов в будущем, которая является составной частью Государственной программы по обеспечению безопасности полетов воздушных судов гражданской авиации.

Установление чьей-либо вины и ответственности не является целью расследования авиационного события.

Любое судебное или административное разбирательство, направленное на установление доли чьей-либо вины или ответственности, проводится отдельно от расследования, выполняемого в соответствии с настоящими Правилами.

7. Процесс расследования авиационного события включает в себя сбор и анализ информации, проведение необходимых исследований, установление причин авиационного события, подготовку отчета, заключения, разработку рекомендаций.

Расследование авиационного события проводится по принципу многофакторности, предусматривающему выявление отклонений от нормального функционирования авиационной транспортной системы и оценку влияния этих отклонений на исход полета воздушного судна.

8. Полномочным органом в организации и проведении расследования авиационных событий является Министерство транспорта Республики Узбекистан (далее — Министерство транспорта).

9. Полномочному органу по расследованию авиационных событий, в соответствии с Приложением № 13 к Конвенции о международной гражданской авиации (далее — Конвенция) предоставляется независимость в рамках проведения расследования и неограниченные полномочия на его проведение.

Расследование включает в себя:

а) сбор, регистрацию и анализ всей соответствующей информации об авиационном происшествии или инциденте;

б) защиту определенных записей, относящихся к расследованию авиационных происшествий и инцидентов;

с) при необходимости, выработку рекомендаций по обеспечению безопасности полетов;

д) если возможно, установление причин и/или сопутствующих факторов;

е) составление окончательного отчета.

Там, где это практически осуществимо, следует посетить место авиационного происшествия, осмотреть воздушное судно (обломки воздушного судна) и опросить очевидцев. Масштабы расследования и порядок его проведения определяются полномочным органом по расследованию авиационных событий в зависимости от уроков, которые предполагается извлечь из расследования в целях повышения уровня безопасности полетов.

При проведении расследований авиационных происшествий и инцидентов комиссии без задержки предоставляется необходимый доступ ко всем вещественным доказательствам и предоставляется полный контроль. Другие виды разбирательств и проверок не должны препятствовать работе комиссии по расследованию.

Порядок и масштабы расследования авиационных происшествий и инцидентов определяются требованиями настоящих Правил и предусматривают установление причин, сопутствующих и способствующих факторов произошедшего в целях дальнейшего принятия мер по повышению уровня безопасности полетов.

Инструктивный материал по организации, проведению и контролю за проведением расследования содержится в Руководстве по расследованию авиационных происшествий и инцидентов (Doc 9756) Международной организации гражданской авиации (далее — ИКАО).

Отчеты о результатах расследования авиационных происшествий и инцидентов составляются на государственном языке или на одном из 6 языков (русский, английский, арабский, испанский, китайский, французский), указанных в Приложении № 13 к Конвенции.

10. Инструктивные и технологические документы, издаваемые ведомствами и организациями гражданской авиации по вопросам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами, должны соответствовать требованиям настоящих Правил.

11. Комиссия, назначенная для расследования, в интересах предотвращения авиационных происшествий и инцидентов по завершении расследования публикует Окончательный отчет по результатам расследования авиационного происшествия или инцидента (далее — Окончательный отчет), как можно скорее, если возможно — в течение 12 месяцев.

Министерство транспорта принимает все необходимые меры для недопущения широкой огласки фамилии, инициалов авиационного персонала, вовлеченного в авиационное происшествие или инциденте.

12. Руководители организаций гражданской авиации не должны применять какие-либо дисциплинарные и/или иные санкции к специалистам, участвовавшим в расследовании, если результаты расследования вызовут отрицательную реакцию со стороны администраций организаций, направлявших их в распоряжение комиссии по расследованию.

13. Авиационные события в зависимости от места, обстоятельств и тяжести наступивших последствий классифицируются:

а) Авиационные происшествия в зависимости от тяжести наступивших последствий подразделяются на:

авиационные происшествия с человеческими жертвами (катастрофы);

авиационные происшествия без человеческих жертв (аварии);

б) авиационные инциденты;

в) серьезные авиационные инциденты.

При вовлечении в событие нескольких воздушных судов последствия для каждого из них должны классифицироваться отдельно.

Классификация авиационного события, необходимость проведения расследования в каждом конкретном случае определяется полномочным органом по расследованию авиационных событий.

14. Авиационное событие с несколькими воздушными судами расследуется как одно событие, а классифицируется для каждого воздушного судна в соответствии с наступившими последствиями. По результатам расследования оформляется общий Окончательный отчет и информационные отчеты на каждое воздушное судно.

15. В каждой организации гражданской авиации должна быть разработана специальная инструкция, определяющая, с учетом настоящих Правил, порядок действий, обязанности и ответственность конкретных должностных лиц при авиационном происшествии, согласованная с Министерством транспорта.

Глава 2. Расследование авиационных происшествий

§1. Оповещение об авиационном происшествии

16. Лица, которым стало известно об авиационном происшествии, должны незамедлительно известить о случившемся полномочный орган по расследованию авиационных событий, местные органы власти или организацию гражданской авиации при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи.

Для оперативного оповещения руководящих должностных лиц, направления аварийно-спасательных сил и средств, формирования и сбора комиссии по расследованию, в организации гражданской авиации (авиакомпаниях) устанавливается регламентированный порядок прохождения информации об авиационном происшествии.

17. Диспетчеры аэродромно — диспетчерского пункта, производственно — диспетчерской службы предприятия, районного центра единой системы управления использования воздушным пространством (РЦ ЕС УИВП), Главного центра единой системы управления использования воздушным пространством (ГЦ ЕС УИВП), производственно диспетчерской службы аэропорта (ПДСА), Центра контроля операционной деятельности аэропортов (ЦКОДА), Центра управления полетами авиакомпаний (ЦУП) при получении информации об авиационном происшествии с гражданским воздушным судном незамедлительно при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи передают первичное сообщение о случившемся в адреса полномочного органа по расследованию авиационных событий, Службы государственной безопасности, Транспортной прокуратуры Республики Узбекистан и органа войск противовоздушной обороны (ПВО).

Сообщение передается также руководителю организации гражданской авиации, в районе или на территории которого произошло авиационное происшествие, и эксплуатанту (владельцу) воздушного судна.

18. После получения первичного сообщения об авиационном происшествии полномочный орган по расследованию авиационных событий немедленно информирует о случившемся Кабинет Министров, Министерство чрезвычайных ситуаций, Министерство внутренних дел, Службу государственной безопасности, Управление безопасности полетов Министерства обороны, Транспортную прокуратуру Республики Узбекистан и Центральный комитет профсоюза авиаработников при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи.

Если в ходе расследования становится известно или есть подозрение, что имел место акт незаконного вмешательства, полномочный орган по расследованию авиационных событий немедленно принимает меры для информирования органов обеспечения авиационной безопасности заинтересованного(ых) государства (государств).

19. Первичное сообщение об авиационном происшествии с воздушным судном Республики Узбекистан на территории иностранного государства передается представителем организации гражданской авиации Республики Узбекистан в государстве места события в Министерство транспорта Республики Узбекистан.

В случае отсутствия представительства организации гражданской авиации Республики Узбекистан в государстве, на территории которого произошло авиационное происшествие, первичное сообщение может быть передано по оперативным дипломатическим каналам или по каналам органов организации воздушного движения членами экипажа или официальным представительством Республики Узбекистан, аккредитованным в государстве места события.

20. Руководитель организации гражданской авиации, в районе или на территории которого произошло авиационное происшествие, по получении первичного сообщения немедленно передает первоначальное донесение в Министерство транспорта, а также информирует руководство органа исполнительной власти Республики Узбекистан, на территории которого произошло авиационное происшествие, транспортную прокуратуру, местные транспортные и территориальные органы Министерства внутренних дел, Службы государственной безопасности и Министерства чрезвычайных ситуаций Республики Узбекистан.

Первоначальное донесение должно содержать следующую информацию:

вид события;

дату, время (местное и UTC (Coordinated Universal Time)), место происшествия;

тип, государственный и регистрационный опознавательные знаки, заводской номер и принадлежность воздушного судна;

наименование владельца, эксплуатанта, арендатора, если он имеется, разработчика и изготовителя воздушного судна;

метеоусловия в момент происшествия;

квалификацию командира воздушного судна и гражданство членов экипажа;

характер задания, номер рейса с указанием начального пункта вылета и пункта назначения;

последний пункт вылета и намеченный пункт посадки;

местоположение воздушного судна относительно какого-либо легко определяемого географического пункта, широты и долготы;

физико-географическую характеристику местности, где произошло происшествие;

обстоятельства авиационного происшествия, достоверно известные к моменту подачи донесения;

число членов экипажа и пассажиров на борту воздушного судна, в том числе погибших и получивших телесные повреждения, а также число погибших и получивших телесные повреждения лиц, не находившихся на борту воздушного судна;

гражданство пассажиров;

наличие и характер опасных грузов на борту;

степень повреждения воздушного судна;

данные об организации и проведении поисковых и аварийно-спасательных работ;

другие достоверные сведения по авиационному происшествию, известные к моменту представления донесения.

Отсутствие каких-либо из указанных сведений не должно задерживать передачу первоначального донесения. В донесении не должны содержаться предположительные сведения об обстоятельствах и причинах происшествия.

21. При получении первоначального донесения об авиационном происшествии полномочный орган по расследованию авиационных событий с минимальной задержкой при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи направляет уведомление:

государству регистрации;

государству эксплуатанта;

государству разработчика;

государству изготовителя;

ИКАО, если максимальная масса соответствующего воздушного судна превышает 2250 кг, или когда оно является турбореактивным самолетом;

любому государству, граждане которого погибли или получили тяжкие телесные повреждения;

Уведомление, по возможности, должно содержать информацию, предусмотренную приложением № 13 к Конвенции ИКАО и соответствующую пункту 20 настоящих Правил.

Уведомление излагается простым языком и содержит такое количество информации, которая имеется в наличии. Отправление уведомления не должно задерживаться из-за отсутствия полной информации.

Уведомление составляется на одном из рабочих языков ИКАО с учетом языка, используемого получателями, если это не вызывает чрезмерной задержки информации.

Как только окажется возможным, полномочный орган по расследованию авиационных событий сообщает подробности, отсутствующие в уведомлении, а также направляет другую известную информацию, относящуюся к этому событию.

22. В течение трех суток с момента прибытия на место авиационного происшествия председатель комиссии по расследованию направляет в адрес руководителя, назначившего комиссию по расследованию и в Министерство транспорта последующее донесение, которое по возможности, должно содержать следующую информацию:

дата, время (местное и UTC), место, вид происшествия, тип воздушного судна, его государственный и регистрационный опознавательные знаки, принадлежность, сведения о владельце (эксплуатанте), заводской номер воздушного судна (двигателей), наработку воздушного судна (двигателей) с начала эксплуатации, количество ремонтов, дату и место последнего ремонта, и наработку после него;

метеоусловия в период времени, близкий к моменту авиационного происшествия (чем была обусловлена погода, скорость и направление ветра у земли, количество, форма и высота облаков, видимость, наличие опасных метеоусловий);

фамилию, имя, отчество командира воздушного судна (проверяющего, его должность), класс, минимум погоды, общий налет, в том числе на воздушном судне данного типа (из них в качестве командира);

состав экипажа (должности, фамилии, имена и отчества);

характер задания, маршрут полета с указанием последнего аэропорта (пункта) вылета и пункта назначения;

число пассажиров на борту и их гражданство;

последствия происшествия (количество погибших, их гражданство, количество лиц, получивших серьезные телесные повреждения);

характер и массу груза;

краткое описание обстоятельств события;

степень повреждения воздушного судна;

представляющие интерес факты, установленные в ходе расследования;

предложения по проведению срочных профилактических мероприятий.

23. Оповещение о терпящих бедствие воздушных судах, проведение поисковых и аварийно-спасательных работ осуществляются в соответствие с Правилами выполнения поисково-спасательных и аварийных работ Единой авиационной поисково-спасательной службой Республики Узбекистан и настоящими Правилами.

§2. Организация расследования

24. Организация и обеспечение объективного и квалифицированного расследования авиационных происшествий, происшедших с гражданскими воздушными судами на территории Республики Узбекистан, возлагается на Министерство транспорта с участием органов исполнительной власти, органов прокуратуры Республики Узбекистан, разработчиков, изготовителей, владельцев, эксплуатантов воздушного судна, представителей государства регистрации воздушного судна и других заинтересованных министерств, ведомств, организаций Республики Узбекистан.

25. В расследовании авиационных происшествий могут принимать участие организации, частные лица других государств, чьи интересы затрагивают последствия авиационного происшествия.

26. Авиационные происшествия в зависимости от их места, последствий, принадлежности воздушного судна расследуются комиссиями, которые создаются:

а) Министерством транспорта для расследования авиационных происшествий, происшедших на территории Республики Узбекистан с воздушными судами гражданской и экспериментальной авиации, не вовлекших интересы других государств, министерств, ведомств.

б) Правительством Республики Узбекистан для расследования авиационных происшествий, происшедших на территории Республики Узбекистан и затронувших интересы государственной и гражданской или государственной и экспериментальной авиации.

Расследование таких авиационных происшествий в каждом конкретном случае по решению Правительства Республики Узбекистан может быть делегировано Межгосударственному авиационному комитету (МАК).

27. Расследование авиационных происшествий с иностранными гражданскими воздушными судами, происшедших на территории Республики Узбекистан, проводится в соответствии с процедурами, изложенными в настоящих Правилах и в приложении № 13 к Конвенции ИКАО.

Проведение расследования может быть передано государству регистрации или государству эксплуатанта воздушного судна. В случае передачи расследования другому государству, Министерство транспорта назначает уполномоченного представителя от Республики Узбекистан.

28. Расследование авиационных происшествий с гражданскими воздушными судами Республики Узбекистан, происшедших на территории другого государства в соответствии с Правилами ИКАО и национальными правилами расследования авиационных происшествий государства места события производится:

комиссией, создаваемой государством места события;

комиссией, создаваемой Межгосударственным авиационным комитетом (если авиационное происшествие произошло в государстве — участнике «Соглашения о гражданской авиации и об использовании воздушного пространства»).

В этих случаях Министерство транспорта направляет (назначает) своих уполномоченных представителей для участия в расследовании.

В помощь уполномоченному представителю могут быть назначены советники.

При необходимости Министерство транспорта может назначить свою комиссию для проведения более детального расследования обстоятельств и причин авиационного происшествия, используя всю имеющуюся информацию.

Если невозможно определенно установить, что место авиационного происшествия находится на территории какого-либо государства, государство регистрации назначает и проводит расследование авиационного происшествия. Однако, оно может передать целиком или частично проведение расследования другому государству по взаимной договоренности.

Руководство ИКАО по расследованию авиационных происшествий (Doc 9756) содержит инструктивный материал по организации, проведению и контролю за проведением расследования. Кроме того, в добавлении к этому Руководству содержится перечень государств, которые могут предоставить квалифицированную помощь и оборудование для расследования крупных авиационных происшествий.

29. Комиссия по расследованию авиационного происшествия имеет статус государственной комиссии.

Вся деятельность комиссии организуется и проводится только под руководством председателя.

Участники расследования авиационного происшествия имеют права и обязанности определенные в приложении № 4 к настоящим Правилам.

30. Когда государство, проводящее расследование происшествия с воздушным судном, максимальная масса которого превышает 2250 кг, специально просит государство регистрации, государство эксплуатанта, государство разработчика или государство-изготовителя принять участие, полномочный орган по расследованию авиационных событий назначает уполномоченного представителя.

Государство разработчика, государство изготовителя, государство регистрации и государство эксплуатанта воздушного судна имеют право назначить своего уполномоченного представителя для участия в расследовании.

Государство разработчика или государство изготовителя силовой установки или основных агрегатов воздушного судна может ходатайствовать об участии в расследовании авиационного происшествия.

Государство регистрации и государство эксплуатанта могут назначать одного или нескольких советников, предложенных эксплуатантом, в помощь своему уполномоченному представителю.

В тех случаях, когда ни государство регистрации, ни государство эксплуатанта не назначают уполномоченного представителя, Министерство транспорта может пригласить для участия в расследовании уполномоченного представителя от эксплуатанта воздушного судна.

31. Государство разработчика и государство изготовителя могут назначать одного или нескольких советников, предложенных организациями, ответственными за конструкцию типа и окончательную сборку воздушного судна, для оказания помощи своим уполномоченным представителям.

32. В тех случаях, когда ни государство разработчика, ни государство изготовителя не назначают уполномоченного представителя, Министерство транспорта может пригласить для участия в расследовании организации, ответственные за конструкцию типа и окончательную сборку воздушного судна.

33. Любое государство, которое по запросу предоставляет сведения, оборудование или экспертов, может назначить уполномоченного представителя для участия в расследовании.

34. Любому государству, которое предоставляет оперативную базу (средства связи и считывания записей бортовых самописцев, специальную технику и т.п.) для проведения расследования на месте авиационного происшествия или принимает участие в поисково-спасательных операциях или операциях по извлечению обломков или является государством-партнером эксплуатанта по совместному использованию кодов или альянсу (объединению авиакомпаний), может быть также предложено назначить уполномоченного представителя для участия в этом расследовании.

35. Государство, назначившее уполномоченного представителя, также может назначить одного или нескольких советников для оказания уполномоченному представителю помощи в расследовании. Советникам разрешается участвовать в расследовании под руководством уполномоченного представителя в такой степени, в которой это необходимо для обеспечения эффективного участия этих представителей в расследовании.

36. Если в ходе расследования авиационного происшествия будет установлено, что среди погибших или получивших тяжкие телесные повреждения имеются граждане иностранного государства, это государство может обратиться с просьбой о назначении эксперта (экспертов) для участия в расследовании.

Назначенный эксперт (эксперты) имеет право:

посещать место авиационного происшествия;

получать доступ к соответствующей, разрешенной для опубликования, фактической информации об обстоятельствах авиационного происшествия, о причинах смерти, характере, тяжести и причинах телесных повреждений пассажиров, которые являются гражданами государства, назначившего данного эксперта (экспертов), а также к информации о ходе расследования;

получать экземпляр Окончательного отчета.

37. Не предусматривается, чтобы уполномоченный представитель, советники и эксперты какого-либо государства постоянно находились в Республике Узбекистан при проведении расследования.

38. Уполномоченные представители иностранных государств, их советники и эксперты, в состав комиссии как правило, не входят.

В отдельных случаях, по решению руководства Министерства транспорта уполномоченные представители государства-разработчика, государства-изготовителя, государства регистрации могут быть включены в состав комиссии по расследованию.

39. Координация действий комиссии и представителей иностранных государств, разрешение всех вопросов, возникающих у последних в связи с проведением расследования, возлагается на председателя комиссии.

Все вопросы, связанные с участием в расследовании представителей иностранных государств, решаются председателем комиссии через уполномоченных представителей этих государств.

40. Степень участия уполномоченных представителей государств и их советников определяется приложением № 13 к Конвенции ИКАО и дает им право по согласованию с руководством Министерства транспорта и под контролем председателя комиссии:

посещать место авиационного происшествия;

осматривать воздушное судно или его части;

получать информацию, содержащую показания свидетелей, и предлагать тематику их опроса;

иметь полный и скорейший доступ ко всем относящимся к делу вещественным доказательствам;

получать экземпляры всех относящихся к делу документов;

участвовать в считывании записей полетной информации;

участвовать в мероприятиях по расследованию за пределами места авиационного происшествия, таких как осмотр и исследования агрегатов, технические консультации, испытания и моделирование в целях расследования;

принимать участие в совещаниях о ходе расследования, включая обсуждения, связанные с анализом информации, формулированием выводов, причин, способствующих факторов и рекомендаций по безопасности;

делать заявления в отношении различных аспектов расследования.

41. Уполномоченный представитель и его советники обязаны предоставлять государству, проводящему расследование, всю имеющуюся у них соответствующую информацию и не должны распространять информацию о ходе и результатах расследования без согласия государства, проводящего расследование.

Когда выясняется, что уполномоченный представитель или его советники распространили информацию о процессе и результатах расследования без разрешения, они отстраняются от расследования председателем комиссии.

В этом случае также уведомляется полномочный орган по расследованию авиационных событий государства (государств), который назначал уполномоченного представителя или его советников.

42. Сбор и запись относящейся к расследованию информации не должны откладываться из-за ожидания прибытия уполномоченного представителя.

По решению Министерства транспорта степень участия уполномоченных представителей в расследовании может расширяться.

43. Уполномоченные представители, по разрешению Министерства транспорта, могут предоставлять своим государствам информацию с целью принятия соответствующих мер по обеспечению безопасности полетов.

44. Если от государств регистрации, эксплуатанта, разработчика или изготовителя поступит просьба о том, чтобы воздушное судно осталось нетронутым до осмотра уполномоченным представителем обратившегося с этой просьбой государства, то принимаются все необходимые меры для выполнения такой просьбы, насколько это практически осуществимо и соответствует настоящим Правилам.

45. В случае необходимости получения дополнительных сведений, оборудования или привлечения экспертов орган, назначивший расследование, направляет соответствующий запрос любому государству через его органы расследования с просьбой направить такие сведения, оборудование или экспертов для обеспечения расследования.

46. Государство, предоставляющее по запросу сведения, оборудование или экспертов, может назначить своего уполномоченного представителя для участия в расследовании авиационного происшествия. Степень участия в расследовании уполномоченного представителя или экспертов такого государства, если оно не является государством регистрации, государством разработчика, государством изготовителя или государством эксплуатанта, ограничивается теми вопросами, по которым они привлекаются к расследованию. Конкретно степень и формы участия представителей определяется в каждом отдельном случае председателем комиссии.

47. Организация-владелец (эксплуатант) воздушного судна, потерпевшего авиационное происшествие и организация гражданской авиации места события обязаны принять участие в расследовании авиационного происшествия и осуществлять координацию действий с местными органами исполнительной власти и местного самоуправления по обеспечению работы комиссии по расследованию авиационного происшествия.

48. При необходимости в состав комиссии для расследования авиационных происшествий привлекаются наиболее подготовленные специалисты всех служб, подразделений, производственных комплексов гражданской авиации, ведомств и министерств Республики Узбекистан.

49. Комиссия по расследованию должна состоять из председателя, заместителя председателя, начальника штаба (секретаря) и членов комиссии.

Специалисты, привлекаемые к работе комиссии, могут включаться в состав подкомиссий и рабочих групп или использоваться в качестве экспертов.

50. Информация о кандидатах в состав комиссии из ведомств, чьи интересы затронуты, передается в ведомство, организующее расследование, в минимально короткие сроки после получения от него запроса.

51. Руководитель организации, независимо от ее организационно-правовых форм и формы собственности, в адрес которой направлен запрос на выделение специалистов для участия в расследовании, по согласованию направляет их в распоряжение комиссии, освобождая от их повседневных обязанностей на время, необходимое для выполнения работ в интересах расследования авиационного происшествия.

52. Для работы в составе комиссии, в ее рабочих органах или в качестве экспертов могут привлекаться работники органа, назначившего комиссию по расследованию, полномочные представители заинтересованных органов исполнительной власти, работники организаций независимо от организационно-правовых форм и форм собственности, в том числе научно-исследовательских и конструкторских организаций, разработчиков, изготовителей и эксплуатантов авиационной техники, аэропортов, авиаремонтных организаций, авиационно –технических баз и центров, учебных заведений, организаций обслуживания воздушного движения, гидрометеорологии и мониторинга окружающей среды, медицинских учреждений.

53. Члены комиссии по расследованию и специалисты, участвующие в расследовании, должны иметь соответствующую квалификацию и не должны быть связаны с непосредственной ответственностью за авиационное происшествие.

54. Министерство транспорта проводит расследование авиационных происшествий независимо от правоохранительных органов, координируя свои действия с представителями органов прокуратуры, внутренних дел и службы государственной безопасности Республики Узбекистан.

55. Представители органов прокуратуры, государственной безопасности, внутренних дел, профсоюзов координируют свою работу, связанную с расследованием авиационного происшествия, взаимодействуя с председателем комиссии.

56. Оперативное взаимодействие с заинтересованными министерствами, ведомствами, производственными комплексами по вопросам организации расследования осуществляют:

в гражданской авиации Республики Узбекистан — руководители Министерства транспорта Республики Узбекистан;

в других министерствах и ведомствах — заместители руководителей этих министерств и ведомств;

в учебных заведениях — руководители учебных заведений.

57. Расследование, проводимое на месте авиационного происшествия, в соответствии с Воздушным кодексом Республики Узбекистан, относится к категории работ в особых условиях, приравниваемых к работам по ликвидации последствий стихийных бедствий.

Местные органы власти, командование воинских частей, предприятия, учреждения, организации и граждане обязаны оказывать всемерное содействие комиссии по расследованию авиационного происшествия.

58. Органы исполнительной власти, органы местного самоуправления с привлечением организаций гражданской авиации создают членам комиссии по расследованию авиационного происшествия и привлекаемым к расследованию специалистам все необходимые условия для проведения работ на месте авиационного происшествия, в том числе обеспечивают соответствующими одеждой, обувью, средствами индивидуальной защиты, транспортными средствами и средствами связи, необходимым снаряжением, расходными материалами, проживанием и питанием бесплатно.

59. Расходы на обеспечение работы комиссии по расследованию авиационного происшествия, в том числе и расходы на проведение специальных исследований по заданию комиссии, а также на командирование специалистов по запросу комиссии по расследованию, финансируются владельцем (эксплуатантом) воздушного судна с последующим возмещением этих средств в порядке, предусмотренном законодательством Республики Узбекистан.

60. Члены комиссии по расследованию авиационного происшествия, а также привлекаемые к расследованию авиационного происшествия лица по предъявлению командировочного удостоверения имеют право внеочередного приобретения билетов на проезд транспортом общего пользования при следовании к месту авиационного происшествия либо при переездах в целях расследования.

При использовании воздушного транспорта члены комиссии по расследованию, а также привлекаемые к расследованию авиационного происшествия лица по предъявлению командировочного удостоверения пользуются в установленном порядке правами на бесплатный полет (получение бесплатного служебного билета) на воздушных судах авиапредприятий, независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности, с учетом резолюции IATA (International Air Transport Association) № 788 о доставке расследователей к месту аварий и катастроф.

Члены комиссии по расследованию, а также лица, привлекаемые к расследованию авиационного происшествия, по предъявлению командировочного удостоверения пользуются в аэропортах услугами залов для официальных делегаций.

61. Для оперативного прибытия к месту авиационного происшествия, специалисты Министерство транспорта, в том числе и лица, не имеющие действующего летного свидетельства, по распоряжению руководителя Министерства транспорта в установленном порядке могут быть включены в задание на полет экипажей воздушных судов гражданской авиации Республики Узбекистан, выполняющих полеты на внутренних или международных воздушных линиях. Включенный в задание на полет специалист пользуется всеми видами обеспечения наравне с членами экипажа за счет средств эксплуатанта воздушного судна.

62. Министерство транспорта имеет право обратиться в Комиссию по расследованию авиационных происшествий Межгосударственного авиационного комитета или к любому государству с просьбой оказать помощь и содействие, включая направление специалистов при расследовании любых авиационных происшествий.

§3. Первоначальные действия должностных лиц при авиационном происшествии

63. С момента авиационного происшествия ответственность за проведение первоначальных действий на месте авиационного происшествия возлагается на руководителя организации гражданской авиации в районе и на территории которого произошло авиационное происшествие, а до его прибытия — на командира воздушного судна.

С момента прибытия комиссии по расследованию авиационного происшествия на место события, ответственность за все действия по расследованию возлагается на председателя комиссии.

64. Члены экипажа потерпевшего бедствие воздушного судна, иные граждане, а также юридические лица, органы исполнительной власти, органы местного самоуправления до прибытия комиссии по расследованию авиационного происшествия должны принять все возможные меры по обеспечению сохранности потерпевшего бедствие воздушного судна, его составных частей и обломков, бортовых и наземных средств объективного контроля, предметов, находившихся на борту этого воздушного судна либо вовлеченных в авиационное происшествие извне.

65. В случае авиационного происшествия, вынужденной посадки вне аэродрома, командир воздушного судна совместно с членами экипажа выполняет действия, предусмотренные Руководством по летной эксплуатации воздушного судна, по эвакуации пассажиров и тушению пожара.

Убедившись, что воздушное судно не горит, командир воздушного судна до прибытия ответственного представителя, на территории которого произошло событие, обязан:

немедленно полностью обесточить воздушное судно (если это не препятствует проведению эвакуации) и убедиться, что бортовые самописцы выключены;

обеспечить неприкосновенность пультов управления в кабине экипажа и бортовых самописцев;

обеспечить неприкосновенность коммерческой загрузки и других предметов, находящихся на борту воздушного судна, запретить слив топлива, масла и других жидкостей;

закрыть и по возможности опломбировать двери, люки, капоты;

организовать охрану воздушного судна и места происшествия;

принять все возможные меры, чтобы как можно быстрее известить о случившемся событии ближайший авиационный орган или местные органы власти.

После прибытия на место происшествия руководителя организации гражданской авиации или руководителя аварийно-спасательных работ ответственность за дальнейшую сохранность воздушного судна, его содержимого и находящихся на месте происшествия вещественных доказательств возлагается на прибывшего руководителя.

В случае если командир воздушного судна по состоянию здоровья не может выполнять свои обязанности, то второй пилот и/или другие члены экипажа должны действовать в соответствии с данными требованиями и сложившимися обстоятельствами.

66. Руководитель организации гражданской авиации, в зоне ответственности или на территории которой произошло авиационное происшествие, по получении сообщения о случившемся и до прибытия комиссии по расследованию, во взаимодействии с Министерством чрезвычайных ситуаций Республики Узбекистан, соответствующими органами исполнительной власти и органами местного самоуправления:

организует в установленном порядке проведение поисковых и аварийно-спасательных работ, при необходимости с привлечением взаимодействующих ведомств;

прибывает на место происшествия с целью определения необходимости принятия дополнительных мер по спасению пассажиров и членов экипажа, тушению пожара (или его предупреждению), сохранению вещественных доказательств;

организует совместно с органами внутренних дел, а при необходимости и дислоцированными в этом районе воинскими частями, охрану места происшествия, обеспечив неприкосновенность воздушного судна и его содержимого (за исключением случаев, когда необходимо извлечь из-под обломков пострадавших) и принимает меры по исключению доступа к месту авиационного происшествия посторонних лиц;

при необходимости дает указание об эвакуации останков погибших после фотографирования и составления схемы их расположения относительно основных частей воздушного судна. При этом следует по возможности избегать разборки и повреждения обломков воздушного судна;

организует медицинское обследование членов экипажа и, при необходимости, пассажиров и авиационного персонала, причастного к происшествию, в установленном законодательством порядке. Такое обследование должно быть проведено незамедлительно;

получает объяснительные записки от членов экипажа и должностных лиц, ответственных за подготовку и обеспечение полета;

принимает необходимые меры по сохранению бортовой документации и бортовых самописцев, оказавшихся на месте происшествия. Если бортовые самописцы находятся в агрессивных жидкостях или в очаге пожара, их необходимо немедленно изъять оттуда и, приняв меры к сохранению информации, составить акт об изъятии и внешнем состоянии. В других случаях изъятие самописцев запрещается. Изъятие бортовых самописцев должно производиться, как правило, совместно с представителями правоохранительных органов;

организует, в случае необходимости, поиск бортовых самописцев и обломков воздушного судна на прилегающей к месту происшествия местности и обеспечивает их сохранение на месте обнаружения;

обеспечивает выявление свидетелей авиационного происшествия, а также лиц, осуществляющих аварийно-спасательные работы, составление их списков для представления комиссии по расследованию и правоохранительным органам;

организует изъятие и обеспечивает сохранность летной, технической и диспетчерской документации;

организует документальное фиксирование (путем фотографирования, видеозаписи или составления схем) признаков, которые могут быть уничтожены при воздействии внешней среды (отложения льда, копоти на поверхности воздушного судна, характерных следов от движения воздушного судна по земле, взлетно-посадочной полосе и т. п.);

составляет предварительные кроки места авиационного происшествия;

организует внеочередное контрольное наблюдение за погодой, а если авиационное происшествие произошло вне аэродрома, обеспечивает сбор метеоданных с ближайших авиационных метеорологических станций и пунктов;

координирует, при необходимости, проведение радиологического, химического и бактериологического контроля места авиационного происшествия;

дает указание о прекращении заправки и опечатывании емкостей (топливозаправщиков), из которых осуществлялась заправка воздушного судна, потерпевшего авиационное происшествие;

обеспечивает сохранность спецоборудования, имевшего гриф секретности, и полетной документации, находящихся на борту воздушного судна;

организует изъятие и опечатывание записей диспетчерских магнитофонов, данные фоторегистраторов с индикаторов посадочного радиолокатора, графиков движения воздушных судов, аппаратного журнала радиообмена и учета времени работы радиотехнических средств, летных книжек, летных дел и медицинских книжек всех членов экипажа, формуляров воздушного судна, двигателей и агрегатов, дефектных ведомостей и карт-нарядов на техническое обслуживание, инструментов и контрольной аппаратуры, которая использовалась при подготовке воздушного судна к полету или при устранении неисправностей перед полетом, документов, характеризующих состояние летного поля, количества и качества заправленных ГСМ, метеодокументов, характеризующих метеоусловия в районе места события, аэродрома и по маршруту полета;

фиксирует бортовые номера воздушных судов, выполняющих полеты в районе места авиационного происшествия в период времени, близкий к моменту происшествия, и принимает меры по сохранению информации бортовых самописцев контроля этих воздушных судов для последующего использования в процессе расследования;

перемещает, при необходимости, по согласованию с правоохранительными органами поврежденное воздушное судно. Перемещение его до прибытия комиссии по расследованию допускается только в том случае, если воздушное судно упало на железнодорожную, шоссейную, водную магистраль или на аэродром и препятствует движению транспорта или полетам. При перемещении принимаются меры по сохранению воздушного судна (его обломков) в том состоянии, в котором оно находилось на месте происшествия. В этих случаях состояние и расположение воздушного судна или его обломков до перемещения фиксируется способом ориентирующей и детальной фотосъемки или видеозаписи с нескольких положений с земли, а при необходимости и с воздуха, составляется акт осмотра места происшествия, в котором отражается положение и общее состояние воздушного судна или его обломков, угол столкновения с землей (с наземными препятствиями), в кабине экипажа фотографируются или фиксируются с помощью видеозаписи показания приборов, положение переключателей, выключателей, рукояток управления, составляется акт осмотра кабины;

при необходимости, принимает меры по отстранению от выполнения своих обязанностей экипажа воздушного судна, персонала наземных служб, непосредственно осуществлявших подготовку воздушного судна к полету, обеспечение полета и управление воздушным движением. Указанные лица допускаются к выполнению своих обязанностей решением соответствующего руководителя по согласованию с председателем комиссии.

информирует службы аэродрома последнего вылета воздушного судна, органы обслуживания воздушного движения по маршруту его полета, владельца (эксплуатанта) воздушного судна о факте авиационного происшествия с целью обеспечения сохранности информации и соответствующих документов, по выполнению и обеспечению полета воздушного судна перед авиационным происшествием;

формирует совместно с органами исполнительной власти группу содействия и оказания помощи пострадавшим и их родственникам и группу обеспечения работы комиссии по расследованию авиационного происшествия.

67. Все материалы, полученные в результате первоначальных действий должностных лиц при авиационном происшествии должны передаваться в комиссию по расследованию авиационного происшествия.

68. Вскрытие и прослушивание записей наземных и бортовых магнитофонов, а также вскрытие и расшифровка записей бортовых самописцев до прибытия комиссии запрещается, и могут быть произведены только по решению председателя комиссии или его заместителя незамедлительно после их передачи в его распоряжение.

69. В случае, если организации гражданской авиации Республики Узбекистан не располагают соответствующими средствами считывания записей бортовых самописцев, используются средства соответствующего технического центра считывания записей бортовых самописцев, предоставленных государством, не являющимся государством — изготовителем (или государством разработчика), с учетом следующих аспектов:

возможность считывания записей;

своевременность считывания записей;

местонахождение средства считывания записей.

Во всех случаях для считывания и анализа информации, зарегистрированной бортовыми самописцами могут привлекаться представители государства эксплуатанта, государства изготовителя, государства разработчика.

70. Руководители организаций разработчика, изготовителя, владельца (эксплуатанта), а также организаций, выполнявших ремонт, управление воздушного движения, техническое и аэродромное обслуживание воздушного судна, потерпевшего бедствие, обязаны по получении информации об авиационном происшествии принять меры по обеспечению сохранности документации, относящейся соответственно к разработке, испытаниям, производству, ремонту и эксплуатации этого воздушного судна, обеспечению его полета.

§4. Порядок организации работы комиссии по расследованию

71. Председатель комиссии организует, проводит и контролирует все этапы расследования, координирует действия всех участников расследования.

72. По прибытии на место авиационного происшествия председатель комиссии по расследованию информирует об этом руководителя органа исполнительной власти или органа местного самоуправления, проводит организационное заседание, на котором объявляет приказ о назначении комиссии, заслушивает должностных лиц, осуществлявших первоначальные действия на месте происшествия об обстоятельствах происшествия и проделанной работе, создает подкомиссии, назначает их председателей, определяет основные направления работ на начальном этапе расследования и дает необходимые оперативные указания.

Указания председателя комиссии по вопросам, связанным с расследованием авиационного происшествия, являются обязательными для исполнения всеми должностными лицами, связанными с расследованием авиационного происшествия и обеспечением работы комиссии.

73. Как правило, в комиссии по расследованию авиационных происшествий создаются подкомиссии по основным направлениям работ (летная, инженерно-техническая, административная) и штаб. При необходимости, по решению председателя комиссии могут создаваться и другие подкомиссии. В подкомиссиях создаются рабочие группы.

Группа по составлению схемы (кроков) места происшествия и группа опроса по решению председателя включаются в состав летной или инженерно-технической подкомиссии либо работают самостоятельно под руководством председателя комиссии или его заместителя и выполняют функции, указанные в приложениях № 5 и 6 к настоящим Правилам.

Группа поисковых и аварийно-спасательных работ подчиняется непосредственно председателю комиссии и выполняет функции указанные в приложении № 7 к настоящим Правилам. В случаях, не связанных с гибелью людей, эта группа может быть введена в состав административной подкомиссии.

В комиссии создается группа расчета и анализа, которая в состав подкомиссий не входит и подчиняется непосредственно председателю комиссии. Группа расчета и анализа выполняет функции, указанные в приложении № 7 к настоящим Правилам.

74. Специалисты, привлекаемые к расследованию, включаются в состав подкомиссий или рабочих групп в зависимости от их специализации, либо используются в качестве экспертов по отдельным вопросам.

75. Состав подкомиссий, планы их работ, а также состав рабочих групп утверждается председателем комиссии.

76. Работа комиссии по расследованию осуществляется по плану, проект которого до его утверждения председателем рассматривается и обсуждается на заседании комиссии. План должен предусматривать основные направления деятельности комиссии, последовательность выполнения работ, исследований, а также ответственных за проведение работ и сроки их окончания.

План работы комиссии детализируется в оперативных планах подкомиссий и рабочих групп, которые составляются на период от одного до нескольких дней, и утверждаются председателем подкомиссии.

77. До утверждения плана работы комиссии запрещается производить какие-либо работы на месте происшествия, за исключением внешнего осмотра, фиксации могущих исчезнуть следов (отложений льда, копоти и т.д., следов движения воздушного судна), эвакуации раненых и погибших и изъятия бортовых самописцев.

78. План работы комиссии и подкомиссии корректируется и дополняется в ходе расследования в зависимости от полученных фактических данных.

79. Исследования объектов авиационной техники (проверка их на работоспособность), эксперименты на месте работы комиссии проводятся по предварительно составленным планам (программам), которые подписываются представителями участвующих в расследовании сторон, утверждаются председателем комиссии и прикладываются к материалам расследования.

Судебно-медицинская экспертиза погибших членов летного экипажа, бортпроводников и пассажиров проводится в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.

80. На заседаниях комиссии по расследованию имеют право присутствовать представители прокуратуры, Службы государственной безопасности, Министерства внутренних дел, Профсоюза авиационных работников Узбекистана, представители эксплуатанта, представители Межгосударственного авиационного комитета, конструкторского бюро, представители Правительства Республики Узбекистан.

Члены комиссии по согласованию с председателем имеют право приглашать на заседание комиссии других специалистов, принимающих участие в расследовании.

81. Решения по основным методическим и организационным вопросам принимаются комиссией, при этом председатель комиссии обладает правом окончательного решения. Член комиссии, несогласный с принятым решением, имеет право отразить свое мнение в любой приемлемой форме.

82. Заседания комиссии и подкомиссий оформляются протоколами, в которых подробно отражаются обсуждаемые вопросы, принятые решения, указания председателя. При наличии разногласий по обсуждаемым вопросам в протоколе в обязательном порядке отражаются позиции сторон. Протоколы подписываются председателем и начальником штаба комиссии (подкомиссии).

При необходимости производится магнитофонная запись заседания комиссии, о чем делается соответствующая запись в протоколе.

83. При выявлении в процессе расследования недостатков, способствующих авиационному происшествию, комиссия обязана организовать проведение проверки выполнения правил летной и технической эксплуатации, управления и обеспечения полетов, подготовки персонала в подразделениях эксплуатанта воздушного судна, рекомендовать проведение в соответствующих организациях гражданской авиации аналогичной проверки, если воздушное судно изготовлено (отремонтировано) в этом государстве.

84. На любом этапе расследования авиационного происшествия или по результатам его расследования Министерство транспорта может рекомендовать организациям гражданской авиации соответствующие предупредительные меры, которые необходимо срочно принять для повышения уровня безопасности полетов.

Для разработчиков, изготовителей, владельцев воздушных судов и организаций гражданской авиации, находящихся в другом государстве, а также государству регистрации соответствующие предупредительные меры направляются через полномочный орган по расследованию авиационных событий.

85. Министерство транспорта, если это целесообразно, адресует датированным сопроводительным письмом любые рекомендации по обеспечению безопасности полетов, выработанные в результате проведенных расследований, полномочным органам по расследованию авиационных событий другого соответствующего государства (государств) и, если они касаются документов ИКАО, — в ИКАО.

В том случае, когда окончательные отчеты содержат рекомендации по обеспечению безопасности, адресуемые ИКАО, поскольку они касаются документов ИКАО, к этим отчетам прилагается письмо с изложением предлагаемых конкретных действий.

86. Если Министерство транспорта получает рекомендации по обеспечению безопасности полетов от полномочного органа по расследованию авиационных событий другого государства (государств), то в течение 90 дней от даты регистрации сопроводительного письма информирует этот полномочный орган о принятых или рассматриваемых предупредительных мерах или о причинах непринятия каких-либо мер.

87. Действия членов комиссии, подкомиссий и рабочих групп, имеющие одновременно уголовно-процессуальное значение, т.е. направленные на сбор доказательственных материалов (изъятие, доставка к месту считывания и передача на хранение записей бортовых и наземных самописцев и их носителей, опознание, опрос, освидетельствование и т.д.), а также связанные с захоронением или кремацией погибших, должны проводиться с ведома правоохранительного органа, проводящего предварительное следствие.

88. Допуск лиц, участвующих в расследовании, на место происшествия осуществляется по специальным пропускам, выдаваемым начальником штаба комиссии по разрешению председателя, после прохождения инструктажа по охране труда.

89. Воздушное судно, все находящееся на нем, или какие-либо его части, освобождаются из под охраны, как только они более не требуются при расследовании любому лицу или лицам, имеющим соответствующие полномочия, определенные законодательствами государства регистрации и государства эксплуатанта.

90. Средства объективного контроля, тарировочные графики, летная и техническая документация хранятся в организации гражданской авиации, на базе которого проводится расследование.

91. Все элементы воздушного судна, его техническая документация хранятся до получения письменного разрешения на их уничтожение от правоохранительных органов. Уничтожение производится владельцем воздушного судна по месту хранения в присутствии специальной комиссии, с составлением акта.

92. Для решения конкретных задач, требующих знаний в специальных областях науки и техники, помимо специалистов, входящих в состав подкомиссий и рабочих групп, к расследованию могут привлекаться эксперты.

93. По прибытии на место происшествия эксперт в соответствии с планом работы комиссии получает письменное задание от председателя комиссии или подкомиссии с перечнем вопросов требующих разрешения. Эксперт проводит свою работу самостоятельно (или в составе группы экспертов), координируя ее с председателем комиссии (подкомиссии).

Результаты работы оформляются в виде заключения эксперта (экспертов), которое обсуждается на заседании комиссии (подкомиссии). В ходе обсуждения перед экспертом могут быть поставлены дополнительные вопросы, ответы на которые оформляются в виде дополнения к экспертному заключению.

Экспертное заключение рассматривается комиссией (подкомиссией), принимается к сведению, прикладывается к материалам расследования.

94. Подкомиссиями и рабочими группами проводятся работы, предусмотренные приложениями № 9 , 10 , 11 к настоящим Правилам, и по результатам оформляются отчеты, которые обсуждаются на заседаниях комиссии (подкомиссии).

Порядок работы подкомиссий и рабочих групп, а также подготавливаемые ими материалы приведены в приложениях № 5 — 11 к настоящим Правилам.

При согласии членов комиссии (подкомиссии) с достаточностью проделанных работ и с полученными в их результате фактическими данными отчет принимается к сведению и прикладывается к материалам расследования. В противном случае возвращается подкомиссии (рабочей группе) на доработку.

95. Окончательный отчет составляется с учетом материалов подкомиссий, рабочих групп, результатов исследования и экспертиз, а также другой имеющейся в распоряжении комиссии информации по форме, приведенной в приложении № 12 к настоящим Правилам.

Проект Окончательного отчета направляется комиссией всем странам, участвующим в расследовании, с предложением высказать свои мнения и комментарии по проекту документа. Все отзывы и отзывы, полученные в течение 60 дней после отправки проекта, будут рассмотрены комиссией.

Мнения и комментарии, которые не предназначены для включения в текст отчета, прилагаются к проекту Окончательного отчета.

96. Материалы включаются в Окончательный отчет или дополнения к нему только в том случае, когда они имеют отношение к анализу авиационного происшествия или инцидента. Части записей, не имеющих отношения к такому анализу, о гласке не предаются.

97. Проект Окончательного отчета по результатам расследования авиационного происшествия представляется председателем комиссии на обсуждение членам комиссии. При возникновении разногласий по содержанию отчет готовится в редакции, предлагаемой председателем комиссии. Член комиссии, несогласный с содержанием отчета, обязан представить особое мнение в письменном виде.

98. В особом мнении указываются конкретные мотивы несогласия и их обоснование, а также предлагаемые формулировки. Особое мнение рассматривается членами комиссии с обязательным оформлением протокола.

В протоколе указывается мнение каждого из членов комиссии (подкомиссии) по существу особого мнения. В любом случае особое мнение остается приложенным к отчету подкомиссии (рабочей группы).

При невозможности устранения разногласий Окончательный отчет с особым мнением и совместным протоколом рассматривается руководителем Министерства транспорта или лицом, уполномоченным утверждать Окончательный отчет комиссии.

99. Окончательный отчет подписывается председателем и всеми членами комиссии.

Если в результате рассмотрения особое мнение не было учтено в отчете, член комиссии, представивший его, подписывает отчет с пометкой «С особым мнением».

Аналогичный порядок должен соблюдаться при составлении и подписании отчетов подкомиссий и рабочих групп.

В любом случае особое мнение остается приложенным к отчету комиссии, подкомиссии, рабочей группы.

100. Одновременно с Окончательным отчетом по расследованию председатель комиссии и начальник штаба комиссии подписывают перечень документов, приложенных к материалам расследования.

101. Председатель комиссии по расследованию авиационного происшествия представляет Окончательный отчет на утверждение руководителю полномочного органа, назначившего расследование авиационного происшествия.

Дата утверждения Окончательного отчета комиссии считается датой окончания расследования.

102. По материалам расследования комиссией составляется информационный отчет, если авиационное происшествие произошло с воздушным судном максимальной массой более 2250 кг, который направляется в ИКАО.

Порядок и правила заполнения информационного отчета определяются действующими документами по кодированию информации об авиационных происшествиях.

103. Итоговым документом по результатам расследования авиационного происшествия с иностранным воздушным судном является Окончательный отчет, проект которого готовится комиссией и подписывается всеми ее членами.

Проект Окончательного отчета направляется комиссией всем государствам, принимавшим участие в расследовании, с предложением высказать свои замечания к проекту документа. Все замечания, поступившие в течение 60 дней с момента направления проекта, рассматриваются комиссией по расследованию авиационного происшествия.

Замечания, внесение которых в текст отчета признано нецелесообразным, прикладываются к окончательному варианту отчета.

104. Материалы расследования авиационного происшествия (Окончательный отчет с приложением отчетов подкомиссий, рабочих групп и прилагаемых к ним материалов) в пятидневный срок с момента утверждения Окончательного отчета направляются в:

правоохранительный орган, проводящий предварительное следствие;

Министерство транспорта;

эксплуатанту (владельцу) воздушного судна;

Узгидромет, если авиационное происшествие связано с метеоусловиями или неудовлетворительным метеообеспечением;

Министерство обороны Республики Узбекистан (при расследовании авиационного происшествия совместной комиссией).

105. Окончательный отчет без приложений (материалов, прилагаемых к Окончательному отчету) направляется в:

государство регистрации;

государство эксплуатанта;

государство разработчика;

государство изготовителя;

ИКАО (если авиационное происшествие произошло с воздушным судном максимальной массой более 5700 кг);

любое государство, граждане которого погибли или получили тяжкие телесные повреждения;

любое государство, которое предоставило соответствующую информацию, основное оборудование, необходимое для расследования, в том числе для считывания записей бортовых самописцев, или экспертов;

любое государство, принимавшие участие в расследовании авиационного происшествия.

106. Рассылка (публикация) утвержденных материалов расследования осуществляется непосредственно Министерством транспорта либо, по его поручению, организацией гражданской авиации.

Если Окончательный отчет не может быть опубликован в течение 12 месяцев, Министерство транспорта публикует промежуточное сообщение к каждой годовщине авиационного происшествия с подробным изложением хода расследования, включая информацию о любых возникших при расследовании вопросах, касающихся безопасности полетов.

107. Лица, принимающие участие в расследовании, несут ответственность за выполнение обязанностей, возложенных на них настоящими Правилами, полноту и качество выполняемых ими работ, обоснованность и объективность выводов, а также за качество оформления материала.

108. Для обеспечения работы комиссии руководитель организации гражданской авиации, на базе которой проводится расследование, приказом назначает группу материально-технического обеспечения, на которую возлагается:

организация материально-технического, бытового и медицинского обеспечения комиссии и привлекаемых к работе по расследованию специалистов;

обеспечение охраны места происшествия и вещественных доказательств;

взаимодействие с местными органами исполнительной власти и организациями по всем вопросам обеспечения работы комиссии;

взаимодействие с грузополучателем и грузоотправителем;

организация такелажных работ, работ на авиационной технике на месте авиационного происшествия и эвакуация воздушного судна или его составных частей с места происшествия в целях расследования, а также организация по заданию комиссии отправки аварийной техники (составных частей) для исследования в соответствующие организации-исполнители;

взаимодействие с организацией гражданской авиации, которой принадлежит воздушное судно по вопросам обеспечения работы комиссии и возмещения расходов, связанных с расследованием;

тиражирование и рассылка по указанию комиссии материалов расследования;

выполнение других работ в интересах расследования авиационного происшествия.

§5. Участие авиаспециалистов Республики Узбекистан в расследовании авиационных происшествий с воздушным судном Республики Узбекистан на территории иностранного государства

109. При расследовании авиационных происшествий с гражданскими воздушными судами Республики Узбекистан, разработанными, изготовленными, зарегистрированными или эксплуатирующимися в Республике Узбекистан, происшедших за пределами Республики Узбекистан, в случаях когда расследование таких происшествий проводится органами расследования государства места события, Министерство транспорта подтверждает получение уведомления об авиационном происшествии и назначает уполномоченного представителя по расследованию происшествия согласно приложению № 13 к Конвенции ИКАО. В помощь уполномоченному представителю назначаются советники.

110. После утверждения персонального состава группы специалистов для участия в расследовании авиационного происшествия направляется соответствующее уведомление государству места события и через Министерство иностранных дел Республики Узбекистан, посольству Узбекистана в этом государстве.

Оформление выезда специалистов, назначенных для участия в расследовании авиационного происшествия, осуществляется в установленном порядке соответствующими подразделениями органов исполнительной власти и организаций Республики Узбекистан назначивших лиц для участия в расследовании авиационного происшествия.

111. При расследовании авиационного происшествия с воздушным судном Республики Узбекистан на территории иностранного государства права уполномоченного представителя по расследованию и советников определяются приложением № 13 к Конвенции ИКАО и приведены в пункте 40 настоящих Правил.

Все вопросы, возникающие в ходе расследования, решаются уполномоченным представителем через уполномоченного по расследованию (председателя комиссии) государства, проводящего расследование.

112. Дипломатические представительства, консульские учреждения и представительства организаций гражданской авиации Республики Узбекистан в государстве места события, а также представители владельца (эксплуатанта) воздушного судна обязаны оказывать всемерное содействие группе специалистов, участвующих в расследовании, в том числе в обеспечении транспортом, связью, помещениями для работы и отдыха, питанием и др.

113. По результатам участия в расследовании авиационного происшествия уполномоченный представитель с группой специалистов составляет справку, которая представляется руководству Министерства транспорта Республики Узбекистан.

Эта же группа специалистов рассматривает проект Окончательного отчета по расследованию авиационного происшествия, представленный органом расследования государства места события и готовит замечания и предложения к указанному отчету.

114. Если расследование авиационного происшествия с воздушным судном Республики Узбекистан происшедшего на территории иностранного государства передано Министерству транспорта, такое расследование проводится в соответствии с требованиями настоящих Правил, при соблюдении стандартов и рекомендаций приложения № 13 к Конвенции ИКАО.

115. Если невозможно определенно установить, что место авиационного происшествия или серьезного инцидента с воздушным судном гражданской авиации Республики Узбекистан находится на территории какого-либо государства, то в соответствии с Приложением № 13 к Конвенции ИКАО и настоящими Правилами расследование назначает и проводит полномочный орган по расследованию авиационных событий.

Полномочный орган по расследованию авиационных событий по взаимной договоренности и согласию может передать целиком или частично полномочия на проведение расследования другому государству или региональной организации по расследованию авиационных происшествий и инцидентов.

116. По просьбе государства, проводящего расследование авиационного происшествия или инцидента, полномочный орган по расследованию авиационных событий предоставляет этому государству всю имеющуюся у него соответствующую информацию, касающуюся расследования, в том числе информацию об организациях, деятельность которых могла прямо или косвенно оказать влияние на эксплуатацию воздушного судна.

Когда воздушное судно, с которым имело место авиационное происшествие или серьезный инцидент, совершает посадку в государстве, не являющемся государством места события, то полномочный орган по расследованию авиационных событий по просьбе государства, проводящего расследование, предоставляет этому государству записи бортовых самописцев и, если необходимо, соответствующие бортовые самописцы.

Если средства или службы организаций гражданской авиации Республики Узбекистан использовались или могли использоваться воздушным судном до авиационного происшествия или инцидента и, если Министерство транспорта располагает такой информацией, относящейся к расследованию, то он может предоставить эту информацию государству, проводящему расследование.

117. Если в ходе расследования авиационного происшествия за пределами Республики Узбекистан с гражданским воздушным судном Республики Узбекистан или с иностранным воздушным судном будет установлено, что среди погибших или получивших тяжкие телесные повреждения имеются граждане Республики Узбекистан, полномочный орган по расследованию авиационных событий может назначить соответствующего эксперта (экспертов) для участия в расследовании.

§6. Предание гласности информации, связанной с авиационным происшествием

118. В процессе расследования, до утверждения Окончательного отчета, информация об авиационном происшествии ограничивается фактическими данными.

Публикуемый или полученный для рассмотрения от другого государства проект Окончательного отчета огласке не предается.

Полномочный орган по расследованию авиационных событий не распространяет, не публикует и не допускает использования проекта отчета или любых его частей, или любых других документов, полученных во время проведения расследования авиационного происшествия или инцидента, без официального согласия государства, проводившего данное расследование, за исключением случаев, когда такие отчеты или документы уже были опубликованы или преданы гласности этим государством.

119. Полномочный орган, проводящий расследование авиационного события, не должен предоставлять следующие записи для целей, отличных от расследования авиационных происшествий или инцидентов:

а) записи бортовых речевых самописцев и записи бортовых регистраторов визуальной обстановки и любую расшифровку таких записей;

б) записи, находящиеся под охраной или контролем полномочного органа по расследованию авиационных событий, такие как:

1) все заявления лиц, полученные проводящим расследование полномочным органом в ходе расследования;

2) вся переписка между лицами, имеющими отношение к эксплуатации воздушного судна;

3) медицинские или конфиденциальные сведения, касающиеся лиц — участников авиационного происшествия или инцидента;

4) записи и расшифровки записей органов управления воздушным движением;

5) анализ информации и мнения о ней, выраженные при анализе информации, включая записи бортовых самописцев, со стороны полномочного органа по расследованию авиационных событий и уполномоченных представителей, касающиеся авиационного происшествия или инцидента;

6) проект окончательного отчета о расследовании авиационного происшествия или инцидента.

Исключение составляют случаи, когда компетентный орган (правоохранительный орган, осуществляющий предварительное следствие по факту авиационного происшествия), назначенный государством, установит в соответствии с национальным законодательством и при соблюдении конфликта интересов, что раскрытие или использование вышеуказанных записей перевешивает вероятные неблагоприятные внутренние и международные последствия, которые такие действия могут оказать на это или любые будущие расследования.

Вышеприведенная информация включается в Окончательный отчет или добавления к нему только в том случае, когда она имеет отношение к анализу авиационного происшествия или инцидента. Части записей бортовых речевых самописцев, не имеющие отношения к такому анализу, огласке не предаются.

120. Всю информацию относительно обстоятельств авиационного происшествия участники расследования могут использовать с целью проведения корректирующих мер или действий, направленных на повышение безопасности полетов. Ни при каких обстоятельствах эта информация не может предоставляться или обсуждаться с неуполномоченными лицами, чтобы не повредить процессу расследования.

После завершения расследования официальная информация об авиационном происшествии и результатах расследования может быть доведена до сведения общественности, юридических лиц и граждан председателем комиссии, расследовавшей данное авиационное происшествие, либо полномочным органом, назначившим расследование.

121. Информацию с звуковых записей бортовых речевых самописцев, а также содержание видео- или звукозаписей бортовых регистраторов визуальной обстановки запрещается использовать в целях, не относящихся к расследованию авиационного происшествия (инцидента), и они не предаются гласности.

122. При расследовании авиационного происшествия или инцидента считывание и расшифровку звуковых записей бортового речевого самописца выполняют только специально определенные специалисты — члены комиссии, подкомиссии.

Допуск лиц, не связанных с выполнением процедур расследования, к считыванию и расшифровке звуковых записей бортового речевого самописца, запрещен.

В целях поощрения добровольных сообщений информация, добровольно представляемая лицами, опрошенными в ходе расследования авиационного происшествия или инцидента, не должна быть использована для целей дисциплинарного, гражданского, административного разбирательства.

§7. Организация и проведение исследований при расследовании авиационных происшествий

123. Необходимость проведения специальных исследований определяется комиссией по расследованию авиационного происшествия.

124. Исследования, связанные с расследованием авиационного происшествия, проводятся организацией-исполнителем исследований и, при необходимости, с участием заинтересованных организаций.

125. Организациями-исполнителями исследований, а также организациями соисполнителями могут быть научно-исследовательские организации, организации-разработчики, изготовители и эксплуатанты авиационной техники, ремонтные организации.

126. Организация-исполнитель исследований определяется комиссией по расследованию авиационного происшествия.

Если воздушное судно и его агрегаты, представляющие интерес для расследования, изготовлены в другом государстве и есть необходимость в проведении исследований в организациях этого государства, то решение о проведении таких исследований принимаются комиссией по согласованию с уполномоченным представителем государства изготовителя, разработчика, регистрации и/или эксплуатанта воздушного судна.

127. Исследования объектов авиационной техники в организациях-исполнителях, расположенных на территории других государств, выполняются с обязательным присутствием полномочных представителей комиссии по расследованию авиационного происшествия. Организация таких исследований осуществляется по согласованию с полномочным органом в области расследования соответствующего государства.

128. Основанием для проведения исследований является техническое задание комиссии по расследованию авиационного происшествия. В техническом задании подробно указывается цель проведения исследований, а при необходимости и организации-соисполнители, с участием которых должны быть проведены исследования.

К техническому заданию прикладывается справка с изложением в необходимом объеме обстоятельств происшествия, данных о воздушном судне и объекте исследования, их ремонте и техническом обслуживании.

Отбор и упаковка объектов, подлежащих исследованию, производится в соответствии с рекомендациями, предусмотренными приложением № 13 к настоящим Правилам.

129. Организации-соисполнители определяются организацией-исполнителем с учетом предложений комиссии по расследованию, изложенных в техническом задании.

130. После получения объекта для проведения исследований организация-исполнитель определяет дату начала исследований и направляет уведомление об этом организациям-соисполнителям с приглашением принять участие в исследованиях.

Срок начала исследований должен определяться с учетом возможности прибытия представителей организаций-соисполнителей. Этот срок не должен превышать 5 дней с момента получения объекта.

В случае неприбытия представителей организаций-соисполнителей к указанному сроку организация-исполнитель проводит исследования самостоятельно.

Исследования проводятся под контролем комиссии по расследованию по согласованным с представителями организаций-соисполнителей планам (программам) и методикам, которые представляются в комиссию для сведения.

131. Специалисты организаций-соисполнителей, принимающие участие в исследовании, имеют право:

высказывать свои предложения по порядку, методике и объему проведения исследований;

участвовать в проведении исследований и знакомиться со всеми относящимися к ним материалам;

принимать участие в обсуждении хода исследований и их результатов;

подписывать отчет или прилагать к нему свое аргументированное мнение, которое является неотъемлемой частью заключения.

132. Организация-исполнитель, при необходимости, имеет право дополнительно через соответствующих руководителей привлекать к исследованию специалистов научно-исследовательских организаций, промышленности, ремонтных и эксплуатационных организаций для получения необходимых материалов, документов или консультаций.

133. В случае если организация-исполнитель не имеет технических возможностей для выполнения работ по отдельным пунктам программы исследований, такие работы по ее заявке могут быть проведены другими организациями на их базе, с участием представителей организации-исполнителя исследования.

Согласование объема, места и сроков проведения исследования в этом случае возлагается на организацию-исполнителя исследования.

134. При расследовании авиационных происшествий исследование полетной информации проводится, как правило, на базе Министерства транспорта.

135. Исследования объектов авиационной техники и расшифровка записей бортовых самописцев при расследовании авиационных происшествий с иностранными воздушными судами на территории Республики Узбекистан проводятся на базе соответствующих организаций Республики Узбекистан.

При отсутствии технических возможностей проведения этих работ в Республике Узбекистан они могут быть выполнены в другом государстве с обязательным присутствием полномочных представителей комиссии по расследованию авиационного происшествия. Организация таких исследований осуществляется по согласованию с полномочным органом по расследованию авиационных событий соответствующего государства (государств).

136. Организации, проводящие по заданию комиссии по расследованию авиационного происшествия исследования, несут ответственность в установленном порядке за соблюдением их сроков, качество и объективность.

137. По результатам исследований составляется Отчет, который направляется в комиссию по расследованию.

138. Отчет по результатам исследований является неотъемлемой частью материалов расследования. Окончательный отчет по расследованию составляется с учетом результатов исследований по их завершении. Утверждать и публиковать Окончательный отчет до получения отчета по результатам исследования не разрешается.

Полный комплект материалов исследований, включающий техническое задание комиссии, программу проведения исследований, специально разработанные методики и все рабочие материалы (протоколы испытаний, замеров, лабораторных анализов и т.д.), прикладываются к экземпляру Отчета, хранящемуся в организации-исполнителе исследований.

139. Объекты авиационной техники и носители полетной информации бортовых самописцев, прошедшие исследования, хранятся в головной организации-исполнителе исследований в течение 3 месяцев после утверждения Окончательного отчета по результатам расследования.

После истечения указанного срока по объектам, связанным с авиационным происшествием, направляется запрос владельцу воздушного судна на утилизацию объектов.

Организация-владелец воздушного судна согласует вопрос утилизации с правоохранительными органами, проводящими следствие, и сообщает о принятом решении организации-исполнителю исследований.

Уничтожение объектов, связанных с авиационным происшествием и прошедших исследование, без разрешения владельца воздушного судна, согласованного с правоохранительными организациями, запрещается.

Полетная информация бортовых самописцев на компьютерах (на флешках, других носителях информации) хранятся в организации-исполнителе исследований постоянно.

140. Если проведение исследований и испытаний авиационной техники не закончено на момент завершения полевого этапа расследования, председатель комиссии имеет право по согласованию с органом, назначившим комиссию по расследованию, после завершения всех необходимых действий на месте происшествия перенести работу комиссии на базу другой организации или органа, назначившего расследование.

§8. Проведение разборов по результатам расследования

141. После завершения расследования авиационного происшествия в организации гражданской авиации владельца или эксплуатанта воздушного судна, с которым произошло авиационное происшествие, проводится разбор происшествия.

142. Целью разбора является доведение до сведения заинтересованных организаций и лиц обстоятельств, причин, факторов происшествия и рекомендаций по их предотвращению.

143. Как правило, все разборы являются открытыми.

Разборы могут быть закрытыми, когда рассматриваются материалы, не предназначенные для открытой публикации.

144. Председатель комиссии по расследованию определяет время проведения разбора, место его проведения и оповещает членов комиссии, а также всех заинтересованных лиц и организации.

145. Разбор проводит председатель комиссии по расследованию или лицо им уполномоченное. На разборе заслушивается Окончательный отчет с предлагаемыми рекомендациями.

146. Участники разбора могут представлять свои предложения и рекомендации, вытекающие из результатов расследования и направленные на повышение безопасности полетов. Предложения представляются в письменном виде.

§9. Пересмотр или изменение выводов по результатам расследования

147. Законченное расследование авиационного происшествия возобновляется в случае выявления (или представления) новых важных сведений, касающихся обстоятельств происшествия.

Если государство, проводившее расследование, не назначало такого расследования, оно сначала получает согласие государства, назначившего это расследование.

148. Решение о возобновлении расследования принимается совместным решением Министерства транспорта и других органов, принимавших участие в расследовании, по просьбе организаций-участников расследования или физических лиц, имеющих прямую заинтересованность в результатах расследования, только по представлении новых важных доказательств. Заявление о пересмотре результатов расследования подается в письменном виде в полномочный орган, назначивший расследование.

149. Заявление должно содержать:

определение новых важных фактов, не рассмотренных ранее;

документы и результаты расчетов или исследований, если таковые имеются, дающие обоснование вновь представленным важным фактам;

разъяснение причин, почему важные факты не были представлены ранее, в процессе работы комиссии по расследованию.

§10. Учет и анализ авиационных происшествий

150. Каждое авиационное происшествие с гражданским воздушным судном Республики Узбекистан подлежит обязательному учету.

151. Учет авиационных происшествий ведется в организации гражданской авиации, которой принадлежит воздушное судно, в авиационной администрации государства, на территории которого произошло авиационное происшествие, в Министерстве транспорта и в соответствующих подразделениях других министерств и ведомств.

152. В целях обеспечения более глубокого анализа причин авиационных происшествий, их классификация ведется по причинам/факторам в соответствии с документом ИКАО Dос 9156-А№/900.

При этом каждое авиационное происшествие должно быть классифицировано и учтено по всем выявленным в ходе расследования причинам/факторам. Для выявления и учета причастности к авиационному происшествию конкретных служб авиакомпании, комплексов, ведомств, организаций авиационные происшествия учитываются также и по обобщенным группам причин в соответствии с документом ИКАО Dос 9156-А№/900.

153. По результатам расследования авиационных происшествий Агентство гражданской авиации при Министерстве транспорта (далее Агентство гражданской авиации) проводит анализ состояния безопасности полетов за полугодие, за год, а также за любой период по указанию Кабинета Министров Республики Узбекистан.

В качестве информационной базы проведения анализа используется вся совокупность причин/факторов, выявленных при расследованиях.

По результатам анализа разрабатываются рекомендации по повышению уровня безопасности полетов.

§11. Разработка мероприятий по результатам расследования авиационных происшествий

154. Система разработки и реализации мероприятий по результатам расследования является средством предотвращения авиационных происшествий и базируется на тщательной и всесторонней оценке комиссией по расследованию функционирования авиационно-транспортной системы в конкретном полете, выявлении отклонений в функционировании ее звеньев, повлиявших на возникновение и развитие особой ситуации в полете и на исход полета, отработке обоснованных рекомендаций по повышению безопасности полетов и мероприятий по выполнению этих рекомендаций.

155. Мероприятия по результатам расследования авиационного происшествия разрабатываются на основе рекомендаций комиссии по расследованию. Официальным основанием для разработки мероприятий является утвержденный Окончательный отчет расследования авиационного происшествия с приложениями.

156. Разработанные мероприятия оформляются в виде планов мероприятий (ведомственных, межведомственных) или, если требуются единичные меры, определяются и рекомендуются в приказах по авиакомпании, ведомству, организации, комплексу, или иных распорядительных документах.

157. Комиссия по расследованию авиационного происшествия разрабатывает рекомендации по повышению безопасности полетов на основании анализа информации, полученной в ходе расследования.

При разработке рекомендаций учитываются все выявленные отклонения в функционировании авиационно-транспортной системы, в том числе и не оказавшие непосредственного влияния на возникновение и развитие особой ситуации в данном полете, но представляющие угрозу безопасности полетов в целом.

Любые рекомендации по обеспечению безопасности, выработанные в результате расследования авиационных происшествий, если это целесообразно, адресуются полномочным органам по расследованию авиационных событий другого соответствующего государства (государств) и, если они касаются документов ИКАО, в ИКАО.

Рекомендация по обеспечению безопасности полетов, имеющая глобальное значение, направляется в ИКАО даже в том случае, когда рекомендация не адресована ИКАО.

В случае получения рекомендаций по обеспечению безопасности или других предложений в отношении предупредительных мер Министерство транспорта информирует государство, представившее предложения, о принятых или рассматриваемых предупредительных мерах или о причинах непринятия каких-либо мер.

158. Рекомендации комиссии по расследованию могут предусматривать следующие меры:

совершенствование организации деятельности авиакомпании, авиапредприятий-эксплуатантов воздушных судов и их подразделений по обеспечению безопасности полетов;

укрепление дисциплины личного состава авиационных подразделений;

повышение уровня профессиональной подготовки летного состава и персонала наземных служб;

совершенствование технической и летной эксплуатации авиационной техники;

совершенствование управления воздушным движением и наземного обеспечения полетов;

создание новых или модернизация существующих средств обеспечения полетов;

совершенствование технологии изготовления авиационной техники;

совершенствование технологии обслуживания и ремонта авиационной техники;

дополнение и уточнение инструктивных и нормативных документов;

проведение других мероприятий, вытекающих из материалов расследования.

159. Рекомендации комиссии должны быть тщательно проработаны и обоснованы материалами расследования. Персональную ответственность за обоснованность рекомендаций комиссии несет ее председатель.

160. Организации гражданской авиации, к компетенции которых относятся рекомендации комиссии, после получения Окончательного отчета расследования, разрабатывают и утверждают планы мероприятий или иные распорядительные документы, предусматривающие принятие профилактических мер на уровне организаций гражданской авиации. Утвержденные планы мероприятий в трех — дневный срок направляются в Министерство транспорта.

161. При составлении плана мероприятий (или иного распорядительного документа) все рекомендации комиссии должны быть приняты к исполнению.

При наличии разногласий по вопросам целесообразности или путей реализации какой-либо рекомендации комиссии этот вопрос включается в план мероприятий для дополнительной проработки.

В план мероприятий ответственными за его разработку могут быть внесены дополнительные работы, направленные на устранение недостатков, выявленных при расследовании, не указанные в рекомендациях комиссии.

162. Ответственным за разработку мероприятий является организация гражданской авиации — владелец (эксплуатант) воздушного судна.

163. При разработке межведомственных мероприятий ответственные разработчики по получении Окончательного отчета с приложениями совместно разрабатывают план мероприятий (или иной распорядительный документ), согласовывают его с организациями-исполнителями и соисполнителями работ и утверждают его в Министерстве транспорта или при необходимости в Кабинете Министров Республики Узбекистан.

164. Исполнители и соисполнители работ по проекту плана мероприятий при получении его на согласование обязаны в течение двух рабочих дней рассмотреть проект и завизировать его, либо представить свои замечания и предложения в письменном виде. Решение по спорным вопросам принимают руководители, утверждающие мероприятия.

165. Для разработки планов мероприятий или иных распорядительных документов по реализации рекомендаций комиссии по расследованию авиационного происшествия устанавливаются сроки:

30 рабочих дней — для межведомственных планов;

15 рабочих дней — для внутриведомственных планов и иных распорядительных документов.

Срок исчисляется с момента получения ответственным за организацию разработки мероприятий всех материалов комиссии.

В отдельных случаях оперативные мероприятия по рекомендациям комиссии разрабатываются и внедряются до завершения расследования и утверждения Окончательного отчета.

Рассылка планов мероприятий должна осуществляться в срок не более 10 дней с момента их утверждения.

166. Министерство транспорта ведет учет рекомендаций комиссий по расследованию, планов мероприятий и иных распорядительных документов, относящихся к компетенции Министерства транспорта.

Аналогичный учет ведут организации гражданской авиации в части, их касающейся.

167. Контроль за реализацией рекомендаций комиссии и разработанных мероприятий осуществляет Министерство транспорта.

Глава 3. Расследование авиационных инцидентов и серьезных инцидентов

§1. Оповещение об авиационном инциденте

168. Лица, которым стало известно об авиационном инциденте, диспетчеры аэродромно — диспетчерского пункта, производственно — диспетчерской службы предприятия, районного центра единой системы управления использования воздушным пространством (РЦ ЕС УИВП), Главного центра единой системы управления использования воздушным пространством (ГЦ ЕС УИВП), производственно — диспетчерской службы аэропорта (ПДСА), Центр контроля операционной деятельности аэропортов (ЦКОДА), Центр управления полетами авиакомпаний (ЦУП) при получении информации об авиационном инциденте с гражданским воздушным судном незамедлительно передают первичное сообщение о случившемся и последующую информацию полномочному органу по расследованию авиационных событий и в адреса в соответствии с руководством по составлению и передаче сообщений, касающихся воздушного движения при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи.

Сообщение также передается руководителю организации гражданской авиации, в районе или на территории которого произошел авиационный инцидент, и владельцу (эксплуатанту) воздушного судна.

Заполненная форма должна быть немедленно отправлена в полномочный орган по расследованию авиационных событий.

169. В случае, если авиационное событие произошло или выявлено на земле при техническом, коммерческом обслуживании воздушного судна или при его хранении, первичное сообщение передает руководитель организации гражданской авиации, в ведении которого находится воздушное судно на момент выявления события.

170. По получении первичного сообщения об авиационном инциденте Министерство транспорта информирует о случившемся транспортную прокуратуру Республики Узбекистан.

171. Первичное сообщение об авиационном инциденте с воздушным судном Республики Узбекистан на территории иностранного государства передается представителем организации гражданской авиации Республики Узбекистан в государстве места события в Министерство транспорта и владельцу (эксплуатанту) воздушного судна.

172. Если государство места события не располагает информацией об авиационном инциденте или серьезном инциденте с воздушным судном Республики Узбекистан, соответственно полномочный орган по расследованию авиационных событий направляет уведомление о таком инциденте с минимальной задержкой при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи:

государству разработчика;

государству изготовителю;

государству места события.

173. Руководитель организации гражданской авиации, в районе или на территории которого произошел авиационный инцидент, по получении информации об авиационном инциденте немедленно передает первоначальное донесение в Министерство транспорта, а также информирует руководство органа исполнительной власти или органа местного самоуправления Республики Узбекистан, на территории которого произошел авиационный инцидент, транспортную прокуратуру, региональное управление Службы государственной безопасности Республики Узбекистан.

174. Первоначальное донесение должно содержать следующую информацию:

вид события;

дату, время (местное и UTC), место происшествия;

тип, государственный и регистрационный опознавательные знаки, и принадлежность воздушного судна;

метеоусловия в момент авиационного инцидента;

характер задания, номер рейса;

число членов экипажа и пассажиров на борту воздушного судна;

степень повреждения воздушного судна;

фактические данные, известные на момент направления первоначального донесения.

Отсутствие каких-либо из указанных сведений не должно задерживать передачу первоначального донесения. В донесении не должны содержаться предположительные сведения об обстоятельствах и причинах авиационного инцидента.

Когда полномочный орган по расследованию авиационных событий назначает расследование серьезного инцидента, он направляет уведомление с минимальной задержкой при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи:

государству эксплуатанта;

государству разработчика;

государству-изготовителю;

ИКАО, если максимальная масса соответствующего воздушного судна превышает 2250 кг или оно является турбореактивным воздушным судном.

Уведомление, по возможности, должно содержать информацию, предусмотренную Приложением № 13 к Конвенции ИКАО и соответствующую пункту 20 настоящих Правил.

Уведомление излагается простым языком и содержит такое количество информации, которая имеется в наличии. Отправление уведомления не должно задерживаться из-за отсутствия полной информации.

Уведомление составляется на одном из рабочих языков ИКАО с учетом языка, используемого получателями, если это не вызывает чрезмерной задержки информации.

Как только окажется возможным, полномочный орган по расследованию авиационных событий сообщает подробности, отсутствующие в уведомлении, а также направляет другую известную информацию, относящуюся к этому событию.

§2. Организация расследования

175. Расследование авиационных инцидентов и серьезных инцидентов, происшедших с гражданскими воздушными судами на территории Республики Узбекистан, организует и проводит полномочный орган по расследованию авиационных событий.

При необходимости, расследование организуется и проводится совместно с инспекцией по безопасности полетов эксплуатанта или организации гражданской авиации, с участием органов исполнительной власти Республики Узбекистан и представителей других заинтересованных организаций, ведомств, государств. Во всех случаях полномочный орган по расследованию авиационных событий контролирует формирование и назначение комиссии по расследованию авиационных инцидентов и серьезных инцидентов.

176. Комиссия и председатель комиссии по расследованию авиационного инцидента назначается приказом министра транспорта (руководителя организации гражданской авиации) или протоколом постоянно действующей комиссии.

Постоянно действующая комиссия утверждается приказом министра транспорта.

Основанием для формирования комиссии по расследованию и издания приказа (протокола постоянно действующей комиссии) является первичное сообщение об авиационном инциденте или указание министра транспорта.

После формирования комиссия по расследованию немедленно приступает к работе.

Расследование авиационных инцидентов и серьезных инцидентов может быть передано частично или полностью другому государству или региональной организации по расследованию авиационных происшествий и инцидентов по взаимной договоренности и согласию. В этом случае полномочный орган по расследованию авиационных событий оказывает содействие в проведении этого расследования.

177. По решению Министерства транспорта может быть назначено расследование авиасобытий, которые не входят в перечень приложения № 1 к настоящим Правилам. Расследование и классификация таких авиасобытий проводится по правилам расследования авиационного инцидента.

178. Общий срок расследования авиационного инцидента, исчисляемый с момента издания приказа о назначении комиссии до утверждения отчета по результатам расследования, не должен превышать 15 рабочих дней, если не требуется проведения дополнительных исследований.

Продление срока расследования допускается с разрешения Министерства транспорта по запросу председателя комиссии.

Контроль за сроками и качеством расследования авиационных инцидентов возлагается на Министерство транспорта.

179. В состав комиссии по расследованию инцидента включаются ведущие и наиболее подготовленные специалисты дирекции авиакомпании, предприятий, производственных комплексов, подразделений и служб, имеющие соответствующую квалификацию.

При необходимости, в состав комиссии могут включаться ответственные представители промышленности и ремонтных организаций, на которых воздушное судно (двигатели) изготовлено или проходило последний ремонт. Если авиационный инцидент связан с неудовлетворительным метеообеспечением, в состав комиссии включаются представители Узгидромета.

180. Председателем комиссии могут назначаться представители Министерства транспорта, Агентства гражданской авиации или лица командно-руководящего, инспекторского состава эксплуатанта, организации гражданской авиации, прошедшие специальные курсы подготовки по расследованию авиасобытий.

181. Комиссия состоит из председателя, членов комиссии, при необходимости, заместителя председателя и начальника штаба.

Специалисты, привлекаемые к работе комиссии, могут включаться в состав ее рабочих органов (подкомиссий и рабочих групп) или использоваться в качестве экспертов.

182. Комиссия осуществляет свою деятельность под руководством председателя. Участники расследования авиационного инцидента имеют права и обязанности, определенные в приложении № 4 к настоящим Правилам.

183. Комиссия по расследованию авиационного инцидента имеет право:

беспрепятственно проходить на место события и на борт воздушного судна для выяснения обстоятельств и установления причин авиационного инцидента;

обследовать воздушное судно, его составные части, имущество, находящееся на борту потерпевшего бедствие воздушного судна, либо вовлеченное в авиационный инцидент извне, независимо от принадлежности этого имущества, а также средства и объекты обеспечения полетов воздушных судов;

поручать юридическим лицам, независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности, проведение исследований и работ, связанных с расследованием авиационного инцидента;

привлекать для решения задач, требующих знаний в соответствующих областях науки и техники, работников организаций, независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности;

опрашивать очевидцев авиационного инцидента, лиц, которые имеют или могут иметь отношение к авиационному инциденту, получать необходимую информацию от правоохранительных органов;

изучать все вопросы разработки, испытаний, производства, эксплуатации и ремонта воздушного судна, подготовки лиц из числа авиационного персонала, организации воздушного движения, выполнения и обеспечения полетов воздушных судов;

затребовать и получать от соответствующих органов исполнительной власти, а также от граждан и юридических лиц документы и материалы по вопросам, связанным с данным инцидентом;

проводить исследования психофизиологического состояния членов экипажа воздушного судна, а также соответствующих лиц из числа авиационного персонала.

184. Расследование авиационных инцидентов с иностранными гражданскими воздушными судами, происшедших на территории Республики Узбекистан, проводится в соответствии с процедурами, изложенными в настоящих Правилах, стандартами и рекомендациями приложения № 13 к Конвенции ИКАО.

По договоренности проведение расследования может быть передано государству регистрации или государству эксплуатанта воздушного судна. В любом случае Министерство транспорта принимает все меры для содействия проведению расследования.

185. При расследовании авиационного инцидента с воздушным судном иностранного государства на территории Республики Узбекистан государство разработчика, государство изготовителя, государство регистрации и государство эксплуатанта воздушного судна имеют право назначить своего уполномоченного представителя для участия в расследовании.

186. В тех случаях, когда ни государство регистрации, ни государство эксплуатанта не назначают уполномоченного представителя, Министерство транспорта может пригласить для участия в расследовании уполномоченного представителя от эксплуатанта воздушного судна.

187. Государство разработчика и государство изготовителя могут назначать одного или нескольких советников, предложенных непосредственно разработчиком и изготовителем воздушного судна, для оказания помощи своим уполномоченным представителям.

188. В тех случаях, когда ни государство разработчика, ни государство изготовителя не назначают уполномоченного представителя, Министерство транспорта может пригласить для участия в расследовании непосредственно разработчиков и изготовителей воздушного судна.

189. Государство, которое спроектировало или изготовило силовую установку или основные агрегаты воздушного судна, может ходатайствовать об участии в расследовании авиационного инцидента или серьезного инцидента.

190. Любое государство, которое по запросу предоставляет соответствующую информацию, оборудование или экспертов, может назначить уполномоченного представителя для участия в расследовании.

191. Настоящим пунктом не предусматривается, чтобы уполномоченный представитель и советники какого-либо государства постоянно находились в Республике Узбекистан при проведении расследования.

192. Степень участия уполномоченных представителей государств и их советников определяется Приложением № 13 к Конвенции ИКАО и дает им право по согласованию с руководителем полномочного органа по расследованию авиационных событий, а также под контролем председателя комиссии:

посещать место авиационного инцидента;

осматривать воздушное судно;

получать информацию, содержащую показания свидетелей, и предлагать тематику их опроса;

иметь полный и скорейший доступ ко всем относящимся к делу вещественным доказательствам;

получать экземпляры всех относящихся к делу документов;

участвовать в считывании записей полетной информации;

участвовать в мероприятиях по расследованию за пределами места авиационного происшествия, таких как осмотр и исследования агрегатов, технические консультации, испытания и моделирование в целях расследования;

принимать участие в совещаниях о ходе расследования, включая обсуждения, связанные с анализом информации, формулированием выводов, причин, способствующих факторов и рекомендаций по безопасности;

делать заявления в отношении различных аспектов расследования.

193. Уполномоченный представитель и его советники обязаны предоставлять государству, проводящему расследование, всю имеющуюся у них соответствующую информацию и не должны распространять информацию о ходе и результатах расследования без согласия государства, проводящего расследование.

194. Сбор и запись относящейся к расследованию информации не должны откладываться из-за ожидания прибытия уполномоченного представителя.

195. По решению Министерство транспорта степень участия уполномоченных представителей в расследовании может расширяться.

Уполномоченные представители, по разрешению Министерства транспорта, могут предоставлять своим государствам информацию с целью принятия соответствующих мер по обеспечению безопасности полетов.

196. Уполномоченные представители иностранных государств, их советники и эксперты в состав комиссии не входят.

В отдельных случаях, по решению Министерства транспорта уполномоченные представители государства разработчика, государства изготовителя, государства регистрации могут быть включены в состав комиссии по расследованию.

197. Координация действий комиссии и представителей иностранных государств, разрешение всех вопросов, возникающих у последних в связи с проведением расследования, возлагается на председателя комиссии.

198. Все вопросы, связанные с участием в расследовании представителей иностранных государств, разрешаются председателем комиссии через уполномоченных представителей этих государств.

199. Администрация организации гражданской авиации места события обязана принимать участие в организации расследования авиационного инцидента и осуществлять координацию действий с местными органами исполнительной власти по обеспечению работы комиссии по расследованию авиационного инцидента.

200. Органы исполнительной власти Республики Узбекистан и органы местного самоуправления, юридические лица, независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности, обязаны оказывать всемерное содействие комиссии по расследованию авиационного инцидента, в том числе выделять в распоряжение комиссии необходимые силы и средства, принимать меры по обеспечению охраны места авиационного инцидента, обеспечивать транспортировку и проведение необходимых работ и исследований авиационной техники в интересах расследования авиационного инцидента.

201. Органы исполнительной власти Республики Узбекистан, органы местного самоуправления с привлечением организаций гражданской авиации создают членам комиссии по расследованию авиационного инцидента и привлекаемым к расследованию авиационного инцидента специалистам все необходимые условия для проведения работ на месте авиационного инцидента, в том числе обеспечивают соответствующей одеждой, обувью, средствами индивидуальной защиты, транспортными средствами и средствами связи, необходимым снаряжением, расходуемыми материалами, проживанием и питанием бесплатно.

202. Расходы на обеспечение работы комиссии по расследованию авиационного инцидента, в том числе и расходы на проведение специальных исследований по заданию комиссии по расследованию, финансируются владельцем (эксплуатантом) воздушного судна с последующим возмещением этих средств в порядке, предусмотренном законодательством Республики Узбекистан.

203. Контроль за работой комиссий, создаваемых в организациях гражданской авиации, осуществляет Министерство транспорта.

Для обеспечения надзора за объективностью и качеством расследования авиационного инцидента (в том числе проводимых специальных исследований) могут быть направлены работники Министерства транспорта, которые в состав комиссии не входят, но пользуются правами, вытекающими из полученного задания.

В случае выявления недостатков при проведении расследования, отклонения от требований настоящих Правил Министерство транспорта может потребовать пересмотра материалов, проведения повторного расследования, дополнительных исследований и испытаний, и других работ, обеспечивающих объективность и качество расследования.

204. Для оперативного прибытия к месту авиационного инцидента специалисты Министерства транспорта, в том числе и лица, не имеющие действующего летного свидетельства, по распоряжению руководства Министерства транспорта в установленном порядке могут быть включены в задание на полет экипажей воздушных судов гражданской авиации Республики Узбекистан, выполняющих полеты на внутренних или международных воздушных линиях. Включенный в задание на полет специалист пользуется всеми видами обеспечения наравне с членами экипажа за счет эксплуатанта воздушного судна.

§3. Первоначальные действия должностных лиц при авиационном инциденте

205. С момента авиационного инцидента ответственность за проведение первоначальных действий на месте авиационного инцидента возлагается на руководителя организации гражданской авиации в районе и на территории которого произошло авиационное происшествие, а до его прибытия, на командира воздушного судна.

С момента прибытия комиссии по расследованию авиационного происшествия на место события ответственность за все действия по расследованию возлагается на председателя комиссии.

206. В случае авиационного инцидента, вынужденной посадки вне аэродрома, командир воздушного судна совместно с членами экипажа выполняет действия по эвакуации пассажиров и тушению пожара. Убедившись, что воздушное судно не горит, командир воздушного судна до прибытия ответственного представителя, в районе или на территории которого произошло событие, обязан:

немедленно полностью обесточить воздушное судно (если это не препятствует проведению эвакуации) и убедиться, что бортовые самописцы выключены;

обеспечить неприкосновенность пультов управления в кабине экипажа и бортовых самописцев;

обеспечить неприкосновенность коммерческой загрузки и других предметов, находящихся на борту воздушного судна, запретить слив топлива, масла и других жидкостей;

закрыть и по возможности опломбировать двери, люки, капоты;

организовать охрану воздушного судна и места события;

принять все возможные меры, чтобы как можно быстрее известить о случившемся событии ближайший авиационный орган или местные органы власти.

После прибытия на место события руководителя организации гражданской авиации или руководителя аварийно-спасательных работ ответственность за дальнейшую сохранность воздушного судна, его содержимого и находящихся на месте события вещественных доказательств возлагается на прибывшего руководителя.

В случае, если командир воздушного судна по состоянию здоровья не может выполнять свои обязанности, то второй пилот и/или другие члены экипажа должны действовать в соответствии с данными требованиями и сложившимися обстоятельствами.

207. Руководитель организации гражданской авиации места события по получении сообщения об авиационном инциденте:

обеспечивает проведение поисковых и аварийно-спасательных работ, при необходимости с привлечением органов местной администрации;

принимает меры по исключению доступа к месту авиационного инцидента посторонних лиц;

при необходимости организует медицинское обследование членов летного экипажа и авиационного персонала, причастного к инциденту, в установленном законодательством порядке. Такое обследование должно быть проведено незамедлительно;

получает объяснительные записки от членов экипажа и должностных лиц, ответственных за подготовку и обеспечение полета;

принимает необходимые меры по сохранению бортовой документации и бортовых самописцев, находящихся на месте авиационного инцидента;

организует документальное фиксирование (путем фотографирования, видеозаписи или составления схем) признаков, которые могут быть уничтожены при воздействии внешней среды (отложения льда, копоти на поверхности воздушного судна, характерных следов от движения воздушного судна по земле, взлетно-посадочной полосе и т.п.);

составляет кроки места авиационного инцидента;

организует внеочередное контрольное наблюдение за погодой, а если авиационный инцидент произошел вне аэродрома — обеспечивает сбор метеоданных с ближайших метеостанций и пунктов;

дает, при необходимости, указание о прекращении заправки и опечатывании емкостей (топливозаправщиков), из которых осуществлялась заправка воздушного судна, потерпевшего авиационный инцидент;

организует, при необходимости, изъятие и опечатывание записей диспетчерских магнитофонов, фоторегистраторов с индикаторов посадочного радиолокатора, графиков движения воздушных судов, аппаратного журнала радиообмена и учета времени работы радиотехнических средств;

летных книжек, летных дел и медицинских книжек всех членов экипажа;

формуляров воздушного судна, двигателей и агрегатов, дефектных ведомостей и карт-нарядов на техническое обслуживание;

инструментов и контрольной аппаратуры, которая использовалась при подготовке воздушного судна к полету или при устранении неисправностей перед полетом;

документов, характеризующих состояние летного поля, количества и качества заправленных ГСМ;

метеодокументов, характеризующих метеоусловия в районе места события, аэродрома и по маршруту полета;

принимает меры по отстранению, при необходимости, от выполнения своих обязанностей экипажа воздушного судна, персонала наземных служб, непосредственно осуществлявших подготовку воздушного судна к полету, обеспечение полета и управление воздушным движением. При этом отстраненные от исполнения своих обязанностей лица допускаются к выполнению своих обязанностей решением соответствующего руководителя по согласованию с председателем комиссии.

Все материалы, полученные в результате первоначальных действий должностных лиц при авиационном инциденте, должны передаваться в комиссию по расследованию авиационного инцидента.

208. Выполнение каких-либо работ на воздушном судне для подтверждения неисправности или дефекта, вскрытие и прослушивание наземных и бортовых магнитофонов, а также вскрытие и расшифровка записей бортовых самописцев до прибытия комиссии запрещаются и эти работы могут быть произведены только по решению председателя комиссии.

Вскрытие и расшифровка (считывание) записей бортовых самописцев должны быть произведены незамедлительно после их передачи в распоряжение комиссии. В случае, если организации гражданской авиации Республики Узбекистан не располагают соответствующими средствами считывания записей бортовых самописцев, используются средства соответствующего технического центра считывания данных, предоставленных государством, не являющимся государством изготовителя (или государством разработчика), с учетом следующих аспектов:

возможности считывания записей;

своевременность считывания записей;

местонахождение средства считывания записей.

209. Руководители организаций разработчика, изготовителя, владельца (эксплуатанта), а также организаций, выполнявших ремонт, управление воздушного движения, техническое и аэродромное обслуживание воздушного судна, потерпевшего бедствие, обязаны по получении информации об авиационном инциденте принять меры по обеспечению сохранности документации, относящейся соответственно к разработке, испытаниям, производству, ремонту и эксплуатации этого воздушного судна, обеспечению его полета.

§4. Порядок организации работы комиссии по расследованию

210. Председатель комиссии организует, проводит и контролирует все этапы расследования, координирует действия всех участников расследования.

211. После прибытия на место авиационного инцидента председатель комиссии по расследованию информирует об этом руководителя органа исполнительной власти или органа местного самоуправления, проводит организационное заседание, на котором объявляет приказ о назначении комиссии, заслушивает должностных лиц, осуществлявших первоначальные действия на месте авиационного инцидента, об обстоятельствах события и проделанной работе, создает, при необходимости, рабочие органы комиссии и назначает их руководителей, определяет основные направления работ на начальном этапе расследования, дает необходимые оперативные указания.

212. Указания председателя комиссии по вопросам, связанным с расследованием авиационного инцидента, являются обязательными для исполнения всеми должностными лицами, связанными с расследованием авиационного инцидента и обеспечением работы комиссии.

213. Работа комиссии по расследованию авиационного инцидента осуществляется по плану.

Исследования объектов авиационной техники (проверка их на работоспособность), эксперименты на месте работы комиссии проводятся по предварительно составленным планам (программам), которые подписываются представителями участвующих в расследовании сторон, утверждаются председателем комиссии и прикладываются к материалам расследования.

214. Председатель комиссии по расследованию авиационного инцидента может дать разрешение на замену отказавшего агрегата (детали) и ввод воздушного судна в строй в установленном порядке до прибытия представителей промышленности, ремонтной организации и владельца воздушного судна в случае, если в ходе расследования бесспорно установлено, что причиной авиационного инцидента является отказ (неисправность) авиационной техники, который может быть устранен заменой отказавшего агрегата (детали).

Отказавший агрегат (деталь) сохраняется в неприкосновенности до прибытия представителей заинтересованных организаций, участвующих в расследовании.

В исключительных случаях, по решению Министерства транспорта, разрешается перегонка воздушного судна на базовый аэродром до завершения расследования инцидента. При этом составляется технический акт о состоянии воздушного судна, в котором обосновывается возможность безопасного перелета, оговариваются условия перелета и меры безопасности. Технический акт подписывается членами группы по восстановлению воздушного судна и утверждается старшим группы, входящим в состав комиссии по расследованию.

215. Решения по основным методическим и организационным вопросам принимаются комиссией, при этом председатель комиссии обладает правом окончательного решения. Член комиссии, несогласный с принятым решением, имеет право отразить свое мнение в любой приемлемой форме.

216. Действия членов комиссии, подкомиссий и рабочих групп, имеющие одновременно уголовно-процессуальное значение, направленные на сбор доказательственных материалов (изъятие и передача на хранение записей бортовых и наземных самописцев и их носителей, и т.д.), должны осуществляться с ведома правоохранительного органа, проводящего предварительное следствие, если таковое имеет место.

217. Итоговым документом работы комиссии по расследованию является Отчет по результатам расследования авиационного инцидента который составляется с учетом результатов проведенных работ ( приложение № 14 к настоящим Правилам).

218. Проект отчета по результатам расследования авиационного инцидента представляется председателем комиссии на обсуждение членам комиссии. При возникновении разногласий по содержанию Отчет готовится в редакции, предлагаемой председателем комиссии. Член комиссии, несогласный с содержанием отчета, обязан представить свое особое мнение в письменном виде.

В особом мнении указываются конкретные мотивы несогласия и их обоснование, а также предлагаемые формулировки. Особое мнение рассматривается членами комиссии с обязательным оформлением протокола. В протоколе по особому мнению указывается мнение каждого члена комиссии.

219. Отчет подписывается председателем и всеми членами комиссии.

Если в результате рассмотрения особое мнение не было учтено в отчете, член комиссии, представивший его, подписывает отчет с пометкой «С особым мнением».

Аналогичный порядок должен соблюдаться при составлении и подписании отчетов подкомиссий и рабочих групп.

В любом случае особое мнение остается приложенным к отчету комиссии, подкомиссии, рабочей группы.

При невозможности устранения разногласий Отчет с особым мнением и совместным протоколом рассматривается руководителем Министерства транспорта или организации, назначившей расследование авиационного инцидента.

220. Председатель комиссии по расследованию авиационного инцидента представляет Отчет на утверждение руководителю полномочного органа, назначившего расследование авиационного инцидента.

221. К Отчету по результатам расследования авиационного инцидента прилагаются следующие материалы:

полетная информация, характеризующая параметры полета, работу авиатехники, действия экипажа от момента времени за 1 мин до появления отклонений до их ликвидации или до окончания полета;

результаты исследования авиатехники;

выписка из записи бортовых и наземных магнитофонов;

объяснительные записки и протоколы опроса;

технический акт на ввод воздушного судна в строй;

сведения об убытках.

По требованию любого из членов комиссии к отчету могут прилагаться и другие документы.

222. Утвержденный Отчет по результатам расследования авиационного инцидента с приложениями направляется в:

Министерство транспорта;

Межгосударственный авиационный комитет (без приложений, по запросу);

разработчику воздушного судна, если авиационный инцидент связан с отказом авиационной техники (конструкторское бюро);

владельцу (эксплуатанту) воздушного судна;

транспортную прокуратуру (по запросу в электронном формате);

Узгидромет, если авиационный инцидент связан с метеоусловиями и/или неудовлетворительным метеообеспечением.

Материалы расследования серьезных инцидентов (в электронном формате) направляются в транспортную прокуратуру Республики Узбекистан.

По результатам расследования серьезного инцидента в ИКАО направляется информационный отчет об авиационном инциденте с воздушным судном максимальной массой более 5700 кг.

223. Ответственность за размножение и своевременную рассылку утвержденных материалов расследования возлагается на организацию гражданской авиации, на базе которой проводится расследование, а организация необходимых исследований — на организацию владельца (эксплуатанта) воздушного судна.

224. Лица, принимающие участие в расследовании, несут ответственность за выполнение обязанностей, изложенных в приложении № 4 к настоящим Правилам, полноту и качество выполняемых ими работ, обоснованность и объективность выводов, а также за качество оформления материала.

225. Если в ходе расследования комиссией выявлены опасные отклонения, угрожающие безопасности полетов, председатель комиссии направляет об этом донесение, содержащее соответствующую информацию и рекомендации для принятия оперативных мер. Донесение направляется в Министерство транспорта и заинтересованные организации гражданской авиации.

§5. Участие авиаспециалистов Республики Узбекистан в расследовании авиационных инцидентов с воздушными судами Республики Узбекистан на территории иностранного государства

226. Расследования авиационных инцидентов с гражданскими воздушными судами, зарегистрированными или эксплуатирующимися в Республике Узбекистан, происшедших за пределами Республики Узбекистан, проводится органами расследования государства места события.

В этих случаях Министерство транспорта назначает уполномоченного представителя для участия в расследовании, а эксплуатант формирует группу специалистов для восстановления воздушного судна. В помощь уполномоченному представителю могут быть назначены советники.

При необходимости Министерство транспорта может назначить свою комиссию для проведения более детального расследования обстоятельств и причин авиационного инцидента, используя всю имеющуюся информацию.

227. При расследовании авиационного инцидента с воздушным судном гражданской авиации Республики Узбекистан на территории иностранного государства права уполномоченного представителя по расследованию определяются приложением № 13 к Конвенции ИКАО.

Все вопросы, возникающие в ходе расследования, решаются уполномоченным представителем через уполномоченного по расследованию (председателя комиссии) государства, проводящего расследование.

228. Дипломатические представительства, консульские учреждения и представительства организаций гражданской авиации Республики Узбекистан в государстве места события, а также представители владельца (эксплуатанта) воздушного судна обязаны оказывать всемерное содействие группе специалистов, участвующих в расследовании, в том числе в обеспечении транспортом, связью, помещениями для работы и отдыха, питанием и др.

229. По результатам участия в расследовании авиационного инцидента уполномоченный представитель составляет справку, которая представляется в Министерство транспорта.

230. Если расследование авиационного инцидента с воздушным судном Республики Узбекистан, происшедшего на территории иностранного государства, передано Министерству транспорта, такое расследование проводится в соответствии с требованиями настоящих Правил, при соблюдении стандартов и рекомендаций приложения № 13 к Конвенции ИКАО.

231. По получении уведомления полномочный орган по расследованию авиационных событий подтверждает получение уведомления об авиационном происшествии/инциденте и как можно быстрее предоставляет государству места события любую имеющуюся информацию относительно летного экипажа и воздушного судна, с которым имело место данное событие. Полномочный орган по расследованию авиационных событий также информирует государство места события о том, намерен ли он назначить уполномоченного представителя и, если такой уполномоченный представитель будет назначен, сообщает его фамилию и подробную контактную информацию, а также предполагаемую дату и время прибытия представителя в государство места события.

232. С целью сокращения необоснованного простоя воздушного судна после восстановления в аэропорту места авиасобытия необходимо:

эксплуатанту воздушного судна незамедлительно направить в официальное уведомление об авиасобытии по форме Первоначального глобальдонесения и информировать Министерство транспорта о своих намерениях по восстановлению воздушного судна и направлению своих представителей для участия в расследовании авиасобытия;

Министерству транспорта официально решить с Авиационной администрацией государства места события все вопросы по организации расследования и своевременно получить разрешения на перелет воздушного судна в базовый аэропорт.

Все работы по восстановлению воздушного судна обеспечивает и проводит эксплуатант по договоренности с инженерно-авиационной службой аэропорта места события и согласованию с Министерством транспорта

В процессе всего периода расследования авиасобытия, восстановления и перелета воздушного судна на базу все организационные вопросы эксплуатант решает с Министерством транспорта.

233. В случае, если государство места события в соответствии с национальными правилами не назначает расследование авиационного инцидента, происшедшего с воздушным судном Республики Узбекистан на территории этого государства, то вопрос необходимости и порядка расследования таких авиационных инцидентов определяется Министерством транспорта в соответствии с настоящими Правилами.

§6. Организация и проведение исследований при расследовании авиационных инцидентов

234. Исследования объектов авиационной техники при расследовании инцидентов, как правило, выполняются комиссией по расследованию на базе организации гражданской авиации. Разборка и исследование объектов авиатехники, причиной отказа которых предполагается конструктивно-производственный недостаток или неудовлетворительный ремонт, должны проводиться, как правило, с участием представителей промышленности или ремонтных организаций соответственно.

При этом на указанных представителей возлагается обеспечение исследований необходимой технической документацией, информационными материалами, специальным инструментом и оснасткой, отсутствующими в эксплуатирующих подразделениях.

235. Необходимость проведения специальных исследований определяется комиссией по расследованию авиационного инцидента.

Решение комиссии о проведении исследований оформляется протоколом.

236. Организация-исполнитель исследований определяется комиссией по расследованию авиационного инцидента.

Если воздушное судно и его агрегаты, представляющие интерес для расследования, изготовлены в другом государстве и есть необходимость в проведении исследований в организациях этого государства, то решение о проведении таких исследований принимаются комиссией по согласованию с уполномоченным представителем государства изготовителя, разработчика, регистрации или эксплуатанта и Министерством транспорта.

237. Исследования объектов авиационной техники в организациях-исполнителях, расположенных на территории других государств, выполняются с обязательным присутствием полномочных представителей комиссии по расследованию авиационного инцидента. Организация таких исследований осуществляется по согласованию с полномочным органом в области расследования соответствующего государства.

238. Основанием для проведения исследований является техническое задание комиссии по расследованию авиационного инцидента. В техническом задании подробно указывается цель проведения исследований, а при необходимости и организации-соисполнители, с участием которых должны быть проведены исследования.

К техническому заданию прикладывается справка с изложением в необходимом объеме обстоятельств авиационного инцидента, данных о воздушном судне и объекте исследования, их ремонте и техническом обслуживании, а также Технический акт с указанием перечня проведенных работ и их результатов.

Отбор и упаковка объектов, подлежащих исследованию, производится в соответствии с рекомендациями приложения № 13 к настоящим Правилам.

239. После получения объекта для проведения исследований организация –исполнитель определяет дату начала исследований и направляет уведомление об этом организациям-соисполнителям с приглашением принять участие в исследованиях.

Срок начала исследований должен определяться с учетом возможности прибытия представителей организаций-соисполнителей. Этот срок не должен превышать 5 дней с момента получения объекта.

В случае неприбытия представителей организаций-соисполнителей к указанному сроку организация-исполнитель проводит исследования самостоятельно.

Исследования проводятся под контролем комиссии по расследованию по согласованным с представителями организаций-соисполнителей планам (программам) и методикам, которые представляются в комиссию для сведения.

240. При расследовании авиационных инцидентов исследование полетной информации проводится, как правило, на базе соответствующего авиапредприятия или Министерства транспорта.

241. Исследования объектов авиационной техники и расшифровка записей бортовых самописцев при расследовании авиационных инцидентов с иностранными воздушными судами на территории Республики Узбекистан проводятся на базе соответствующих организаций Республики Узбекистан.

При отсутствии технических возможностей проведения этих работ в Республике Узбекистан они могут быть выполнены в другом государстве с обязательным присутствием полномочных представителей комиссии по расследованию авиационного инцидента. Организация таких исследований осуществляется по согласованию с полномочным органом по расследованию авиационных событий соответствующего государства (государств).

242. Результаты исследований направляется в комиссию по расследованию.

243. Отчет по результатам исследований является неотъемлемой частью материалов расследования. Отчет по расследованию составляется с учетом результатов исследований по их завершению. Утверждать и публиковать Отчет по расследованию инцидента до получения отчета по результатам исследования не разрешается.

244. Объекты авиационной техники, в т.ч. и носители полетной информации бортовых самописцев вместе с тарировочными (градуировочными) данными, прошедшие исследования, хранятся в головной организации-исполнителе исследований в течение 3 месяцев после утверждения Отчета по результатам расследования.

После истечения указанного срока направляется запрос владельцу воздушного судна на утилизацию объектов.

В случае если по факту инцидента проводилось следствие, организация — владелец воздушного судна согласует с правоохранительными органами вопрос об утилизации и сообщает о принятом решении организации-исполнителю исследований.

Уничтожение объектов, прошедших исследование, без разрешения владельца воздушного судна, согласованного при необходимости с правоохранительными органами, запрещается.

Допускается хранение полетной информации бортовых самописцев на компьютерах (флэш-носителях).

§7. Проведение разборов по результатам расследования

245. После завершения расследования авиационного инцидента в организации ГА владельца или эксплуатанта воздушного судна, с которым произошел авиационный инцидент, проводится разбор обстоятельств, причин и факторов авиационного инцидента и рекомендаций по их предотвращению.

§8. Учет и анализ авиационных инцидентов

246. Каждый авиационный инцидент с гражданским воздушным судном Республики Узбекистан подлежит обязательному учету.

247. Учет авиационных инцидентов ведется в организации гражданской авиации, которой принадлежит воздушное судно, и в Министерстве транспорта.

248. Для содействия сбору информации, которая не всегда фиксируется в рамках системы обязательного представления данных об авиационных инцидентах, в подразделениях эксплуатантов гражданской авиации должна быть создана система добровольного представления данных об инцидентах.

249. Система добровольного представления данных об инцидентах не должна быть ориентирована на применение наказания и должна предусматривать защиту источников информации.

Отказ от применения наказания при добровольном сообщении, является основополагающим принципом системы добровольного представления данных об инцидентах.

250. Для эффективного проведения анализа получаемой информации следует создать систему хранения информации об авиационных событиях в виде базы данных с использованием стандартной формы описания.

251. С целью обеспечения более глубокого анализа причин авиационных инцидентов их классификация ведется по причинам/факторам в соответствии с документом ИКАО Dос 9156-А№/900.

При этом каждый авиационный инцидент должен быть классифицирован и учтен по всем выявленным в ходе расследования причинам/факторам. Для выявления и учета причастности к авиационному инциденту конкретных служб авиакомпании, комплексов, ведомств, организаций авиационные инциденты учитываются также и по обобщенным группам причин в соответствии с документом ИКАО Dос 9156-А№/900.

При неправильной классификации комиссией эксплуатанта или при наличии разногласий окончательное решение по классификации конкретного инцидента (происшествия) принимает Министерство транспорта.

252. По результатам расследования авиационных инцидентов и по информации, содержащейся в базе данных, Агентство гражданской авиации проводит анализ по обеспечению безопасности полетов за полугодие, за год, а также за любой период по указанию Кабинета Министров Республики Узбекистан.

В качестве информационной базы проведения анализа используется вся совокупность выявленных при расследовании причин/факторов.

По результатам анализа разрабатываются рекомендации по повышению безопасности полетов.

Если при расследовании или при анализе информации, содержащейся в базе данных, выявлены вопросы безопасности полетов, представляющие интерес для других государств, то такая информация направляется этим государствам.

§9. Разработка мероприятий по результатам расследования авиационных инцидентов

253. Комиссия по расследованию авиационного инцидента разрабатывает рекомендации по повышению безопасности полетов на основании анализа информации, полученной в ходе расследования. При разработке рекомендаций учитываются все выявленные отклонения в функционировании авиационно-транспортной системы, в том числе и не оказавшие непосредственного влияния на возникновение и развитие особой ситуации в данном полете, но представляющие угрозу безопасности полетов в целом.

254. Рекомендации комиссии должны быть тщательно проработаны и обоснованы материалами расследования. Персональную ответственность за обоснованность рекомендаций комиссии несет ее председатель.

255. На любом этапе расследования авиационного инцидента или по результатам его расследования Министерство транспорта может рекомендовать организациям гражданской авиации соответствующие предупредительные меры, которые необходимо срочно принять для повышения уровня безопасности полетов.

Для разработчиков, изготовителей, владельцев воздушных судов и организаций гражданской авиации, находящихся в другом государстве, а также государству регистрации соответствующие предупредительные меры направляются через полномочный орган по расследованию авиационных событий этого государства (государств).

Министерство транспорта, если это целесообразно, адресует датированным сопроводительным письмом любые рекомендации по обеспечению безопасности, выработанные в результате проведенных расследований, полномочным органам по расследованию авиационных происшествий другого(-их) соответствующего (-их) государства (государств) и, если они касаются документов ИКАО, — в ИКАО.

В том случае, когда Отчеты содержат рекомендации по обеспечению безопасности, адресуемые ИКАО, поскольку они касаются документов ИКАО, к этим Отчетам прилагается письмо с изложением предлагаемых конкретных действий.

Рекомендации по обеспечению безопасности глобального значения в обязательном порядке направляются в ИКАО.

256. Если Министерство транспорта получает рекомендации по обеспечению безопасности полетов от полномочного органа по расследованию авиационных событий другого государства (государств), то в течение 90 дней с даты регистрации сопроводительного письма информирует этот полномочный орган о принятых или рассматриваемых предупредительных мерах или о причинах непринятия каких-либо мер.

257. Мероприятия по результатам расследования авиационного инцидента разрабатываются на основе рекомендаций комиссии по расследованию. Официальным основанием для разработки мероприятий является утвержденный Отчет по результатам расследования авиационного инцидента с приложениями.

258. Организации гражданской авиации, к компетенции которых относятся рекомендации комиссии, после получения Отчета по результатам расследования, разрабатывают и утверждают планы мероприятий или иные распорядительные документы, предусматривающие принятие профилактических мер на уровне организаций гражданской авиации. Утвержденные планы мероприятий в 3-дневный срок направляются в Министерство транспорта.

259. При составлении плана мероприятий (или иного распорядительного документа) все рекомендации комиссии должны быть приняты к исполнению.

При наличии разногласий по вопросам целесообразности или путей реализации какой-либо рекомендации комиссии этот вопрос включается в план мероприятий для дополнительной проработки.

В план мероприятий должностными лицами, ответственными за его разработку, могут быть внесены дополнительные работы, направленные на устранение недостатков, выявленных при расследовании, не указанные в рекомендациях комиссии.

260. Ответственным за организацию разработки мероприятий является Министерство транспорта.

Ответственным за разработку мероприятий является — организация гражданской авиации — владелец (эксплуатант) воздушного судна.

261. При разработке межведомственных мероприятий ответственные разработчики по получении Отчета с приложениями совместно разрабатывают план мероприятий (или иной распорядительный документ), согласовывают его с организациями-исполнителями и соисполнителями работ и утверждают его в Министерстве транспорта.

При разработке ведомственных планов мероприятий эти функции выполняет ответственный разработчик мероприятий.

262. Для разработки планов мероприятий или иных распорядительных документов по реализации рекомендаций комиссии по расследованию авиационного инцидента устанавливаются сроки:

20 суток для межведомственных планов;

10 суток для внутриведомственных планов и иных распорядительных документов.

Срок исчисляется с момента получения лицом, ответственным за организацию разработки мероприятий, всех материалов комиссии.

В отдельных случаях оперативные мероприятия по рекомендациям комиссии разрабатываются и внедряются до завершения расследования и утверждения Отчета.

263. Министерство транспорта ведет учет реализации рекомендаций комиссии по расследованию, планов мероприятий и иных распорядительных документов, относящихся к компетенции Министерства транспорта.

Аналогичный учет ведут организации гражданской авиации в части, их касающейся.

Глава 4. Расследование авиационных событий, связанных с опасными грузами

264. Авиационное событие, обусловленное нарушением требований технических инструкций по безопасной перевозке опасных грузов (Doc 9284), классифицируется как авиационное происшествие (инцидент), связанное с опасными грузами (Doc 9284 часть S-7 глава 4).

265. Уведомление, расследование, представление отчетов, сбор информации об авиационных происшествиях и авиационных инцидентах, связанных с опасными грузами, и их учет производятся в соответствии с требованиями настоящих Правил с учетом рекомендаций ИКАО, изложенных в Doc 9284 часть S-7 глава 4.

266. Полномочный орган по расследованию авиационных событий при получении первичного сообщения об авиационном событии, связанном с опасными грузами, происшедшем на территории Республики Узбекистан, незамедлительно направляет уведомление о происшествии/инциденте в адреса, указанные в главе 2 настоящих Правил, и государству отправителя опасных грузов при помощи наиболее удобных и быстрых средств связи.

267. Уведомление передается открытым текстом и должно содержать следующую информацию:

а) сокращение DGACD, применяемое для обозначения происшествия (ACCID, I№CID);

б) ссылка на любое уведомление, направляемое в соответствии с положениями приложения № 13 к Конвенции ИКАО, а также главы 2 настоящих Правил;

в) дата и время происшествия;

г) наименование соответствующего эксплуатанта;

д) наименование соответствующего грузоотправителя;

е) описание соответствующих опасных грузов;

ж) краткое описание происшествия;

з) число лиц, которые получили смертельные или серьезные телесные повреждения, и степень повреждения имущества;

и) информация о любой опасности, которая сохраняется для безопасности, здоровья или окружающей среды в результате происшествия;

к) информация, в какой степени Министерство транспорта будет проводить расследование или предполагает передать его другому государству;

л) наименование органа, выпустившего уведомление.

Как только окажется возможным, Министерство транспорта сообщает подробности, отсутствующие в уведомлении, а также направляет другую известную информацию, относящуюся к этому событию.

268. Министерство транспорта во всех случаях при получении уведомления об авиационном происшествии (инциденте), связанном с опасным грузом с воздушным судном Республики Узбекистан или с воздушным судном любого другого государства, но вылетевшим из аэропорта Республики Узбекистан, незамедлительно сообщает государству, в котором произошло происшествие (инцидент), любую имеющуюся соответствующую информацию об опасных грузах, с которыми произошло авиационное происшествие (инцидент).

269. Министерство транспорта организует и обеспечивает расследование авиационных происшествий (инцидентов), связанных с опасными грузами так же, как и других авиационных происшествий (инцидентов) в соответствии с требованиями настоящих Правил.

270. Если при расследовании любого авиационного происшествия (инцидента), происшедшего на территории Республики Узбекистан, становится известно, что причинным фактором авиационного происшествия (инцидента) были опасные грузы, председателю комиссии по согласованию с Министерством транспорта следует назначить ответственного члена комиссии, который должен заниматься расследованием обстоятельств, связанных с опасными грузами.

При необходимости создается рабочая группа или подкомиссия для расследования обстоятельств и факторов, связанных с опасными грузами. По результатам работы созданной рабочей группы (подкомиссии) готовится отчет в произвольной форме, который является составной частью расследования авиационного происшествия (инцидента) и прилагается к Окончательному отчету по результатам расследования.

271. Министерство транспорта имеет право назначать уполномоченного представителя для участия в расследовании авиационного происшествия, связанного с опасными грузами, происшедшего с воздушным судном Республики Узбекистан на территории другого государства.

272. По результатам расследования авиационного происшествия (инцидента), связанного с опасными грузами, комиссией готовится Окончательный отчет по форме, установленной настоящими Правилами.

273. Рассылка Окончательного отчета по результатам расследования авиационного происшествия, связанного с опасными грузами, производится в адреса в соответствии с требованиями главы 2 настоящих Правил и дополнительно в адрес Авиационной администрации государства отправителя опасного груза.

274. Отчет по результатам расследования авиационного инцидента, связанного с опасными грузами, составляется и рассылается в соответствии с порядком, указанном в главе 3 настоящих Правил и, если результаты расследования свидетельствуют о недостатках требований технических инструкций (Doc 9284 ИКАО), отчет по результатам расследования такого инцидента необходимо направлять в ИКАО.

Глава 5. Представление данных об авиационном происшествии/инциденте с гражданским воздушным судном в ИКАО

275. Предварительный отчет готовится комиссией по расследованию авиационного происшествия/инцидента на русском или английском языке в соответствии с Руководством по представлению данных об авиационных происшествиях (инцидентах) (ИКАО Dос 9156-АN/900) и направляется Министерством транспорта в течение 30 дней с момента авиационного события:

государству регистрации или (и) государству места события, в зависимости от обстоятельств;

государству эксплуатанта;

государству разработчика;

государству изготовителя;

любому государству, которое предоставило соответствующую информацию, основное оборудование или экспертов;

ИКАО, если максимальная масса соответствующего воздушного судна превышает 2250 кг (при авиационных происшествиях) и 5700 кг (при авиационных инцидентах).

Если в ходе расследования получена информация, которая может быть полезной для принятия оперативных мер по предотвращению авиационных происшествий/инцидентов, такая информация незамедлительно передается Министерством транспорта государствам, указанным выше.

Если в ходе расследования становится известным или есть подозрения, что имел место акт незаконного вмешательства, такая информация незамедлительно передается Министерством транспорта органам обеспечения авиационной безопасности заинтересованного (ых) государства (государств).

Предварительный отчет может не передаваться, если к моменту истечения срока его передачи расследование закончено и направлен информационный отчет об авиационном происшествии/инциденте.

276. Информационный отчет об авиационном происшествии составляется с целью оперативного информирования Международной организации гражданской авиации о результатах расследования. Отчет составляется по окончании расследования на русском или английском языке и в возможно кратчайшие сроки направляется Министерством транспорта в адрес штаб-квартиры ИКАО.

Информационный отчет составляется: по авиационным происшествиям с воздушными судами максимальной массой более 2250 кг; по серьезным авиационным инцидентам с воздушными судами максимальной массой более 5700 кг. Инструктивный материал по составлению отчета содержится в Руководстве по представлению данных об авиационных происшествиях (инцидентах) (ИКАО Dос 9156-АN/900).

Министерство транспорта, по запросу другого государства, может представить соответствующую информацию дополнительно к содержащейся в информационном отчете об авиационном событии.

Глава 6. Заключительные правила

277. Споры по использованию настоящих Правил рассматриваются в установленном законодательством порядке.

278. Лица, виновные в нарушении требований настоящих Правил, несут ответственность в установленном законодательством порядке.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

авиационных инцидентов, подлежащих расследованию в эксплуатации воздушного судна

I. Серьезные инциденты

Описанные ниже инциденты являются примерами, которые можно отнести к категории серьезных. Однако этот Перечень не является исчерпывающим, и в зависимости от ситуации элементы, указанные в Перечне, могут не подпадать под категорию «серьезный инцидент», если сохранились эффективные защитные механизмы, не позволяющие инциденту развиваться по вероятному сценарию.

1. Опасные сближения воздушных судов в полете, при которых для предотвращения столкновения или опасной ситуации требуется выполнить маневр уклонения или когда целесообразно предпринять действия по уклонению.

2. Столкновения воздушных судов в полете, не приведшее к авиационному происшествию.

3. Ситуация, в которой едва удалось избежать столкновения исправного воздушного судна с землей.

4. Попытка взлета или взлет с закрытой или занятой взлетно-посадочной полосы (ВПП), рулежной дорожки (РД) (за исключением санкционированных взлетов вертолетов с РД) или неназначенной ВПП.

5. Взлет с застопоренными рулями.

6. Посадки или попытки выполнить посадку на закрытую или занятую ВПП, РД (за исключением санкционированных взлетов вертолетов с РД), неназначенную ВПП или на места вынужденной посадки, такие как автомобильные дороги.

7. Посадка вне границ ВПП (посадочной площадки, недолет), выкатывание за пределы ВПП при взлете или посадке.

8. Складывание стойки шасси или посадка с убранными шасси, которые не классифицируются как авиационное происшествие.

9. Касание земли при взлете или посадке законцовкой крыла, гондолой двигателя или любой другой частью воздушного судна в случаях, когда это не классифицируется как авиационное происшествие.

10. Пожары и/или случаи появления дыма в кабине экипажа, пассажирском салоне, грузовых отсеках или пожары двигателя, даже если такие пожары затушены с помощью огнегасящих веществ.

11. Ситуации, в которых потребовалось использование членами летного экипажа аварийного кислорода.

12. Случаи разрушения конструкции воздушного судна или разрушения двигателя, включая нелокализованные отказы газотурбинных двигателей, которые не классифицируются как авиационные происшествия.

13. Неоднократные выходы из строя одной или более бортовых систем, серьезно влияющие на эксплуатацию воздушного судна.

14. Отказы систем (включая потерю мощности или тяги), которые создали или могут создать трудности в управлении воздушным судном.

15. Отказы более одной системы в системе резервирования, являющейся обязательной для управления полетом и навигации.

16. Количество топлива или ситуация с распределением топлива, требующие объявления пилотом аварийной обстановки, такие как недостаточное количество топлива, полная выработка топлива, недостаточная подача топлива или невозможность использования имеющегося на борту топлива в полном объеме.

17. Попадание воздушного судна в зону опасных метеоявлений, которые создали или могут создать трудности в управлении воздушным судном. Повреждение воздушного судна градом.

18. Непреднамеренный или, в качестве аварийной меры, преднамеренный сброс груза, перевозимого на внешней подвеске, или другого груза, перевозимого с внешней стороны воздушного судна.

19. Несанкционированные выезды на ВПП транспортных средств или воздушных судов, приведшие к прерванному взлету, уходу воздушного судна на второй круг и т.п.

20. Случаи потери трудоспособности членами экипажа в полете (для полетов на воздушных судах с одним пилотом (включая внешнего пилота (оператора)) и двухчленных экипажей).

II. Авиационные инциденты

21. Разрушение или повреждение в полете несиловых элементов планера с нарушением герметичности гермокабин или отделением частей.

22. Разрушение или рассоединение узлов навески аэродинамических поверхностей управления (закрылки, предкрылки и других устройств увеличения подъемной силы, законцовок крыла и т.д.), пилонов, двигателей.

23. Появление недопустимых трещин на силовых элементах планера, силовых стеклах.

24. Отрыв или открытие в полете дверей, люков, трапов, капотов, обтекателей, не приведшее к значительному повреждению других элементов конструкции планера.

25. Разрушение лопасти воздушного винта, ее повреждение сверх установленных для ремонта допусков, срыв обтекателя втулки воздушного винта или обогревательной накладки (для судов с воздушными винтами).

26. Разрушение или повреждение сверх установленных для ремонта допусков элементов несущего или рулевого винта, втулки несущего или рулевого винта (для вертолетов).

27. Отказ, самопроизвольное или ошибочное выключение двигателя или выключение двигателя экипажем согласно требуемых процедур в полете. Не запуск двигателя в полете.

28. Разрушения двигателя в полете, не приведшее к значительному повреждению других элементов конструкции планера.

29. Разрушение или рассоединение трансмиссии силовой установки. Разрушение вентиляторной установки, разрушение редуктора, срабатывание сигнализации опасных режимов его работы (для вертолетов).

30. Самопроизвольное или ошибочное включение или выключение реверса тяги в полете. Не снятие воздушного винта с упора, приведшее к нарушению установленных Руководством по летной эксплуатации ограничений или (и) изменению плана полета.

31. Не выпуск одной или более стоек шасси. Самопроизвольный или ошибочный выпуск или уборка стоек шасси, не закрытие или самопроизвольное открытие в полете створок шасси, приведшее к нарушению ограничений Руководства по летной эксплуатации или (и) к изменению плана полета.

32. Разрушение авиашин, приведшее к повреждению конструкции планера или двигателя.

33. Разрушение элементов амортстоек подкосов, тележек шасси.

34. Невозможность отклонения, самопроизвольное или ошибочное отклонение стабилизатора.

35. Недопустимое нарушение характеристик электропитания, приведшее к изменению плана полета.

36. Отказы гидросистемы, приведшие к изменению плана полета.

37. Отказы системы регулирования давления, приведшие к необходимости изменения плана полета.

38. Течь топлива в полете, приведшая к изменению плана полета.

39. Посадка с количеством топлива меньше потребного для выполнения повторного захода на посадку.

40. Потеря пространственной ориентировки.

41. Невозможность определения текущего местоположения или направления полета с использованием бортового пилотажно-навигационного оборудования на воздушных судах, допущенных к полетам по приборам.

42. Выход воздушного судна за ограничения, оговоренные в Руководстве по летной эксплуатации.

43. Явная неспособность достичь требуемых характеристик во время разбега при взлете или на начальном участке набора высоты.

44. Попытка взлета, взлет, полет, заход на посадку или посадка воздушного судна с конфигурацией, не соответствующей требованиям Руководства по летной эксплуатации.

45. Полет в условиях обледенения на воздушных судах, имеющих ограничения допуска к полетам в условиях обледенения, на воздушных судах с отказавшей или не включенной противообледенительной системой. Выпуск обледеневшего воздушного судна в полет.

46. Столкновение воздушного судна с птицами, приведшее к серьезному инциденту или происшествию. В иных случаях столкновений с птицами эксплуатант проводит внутреннее расследование факторов, приведших к повреждению элементов воздушного судна вне эксплуатационных допусков.

47. Столкновение или угроза столкновения с объектами на земле (людьми, животными или транспортными средствами на ВПП, РД, перроне; наземными препятствиями).

48. Вынужденная посадка воздушного судна, посадка на незапланированный (незаявленный) аэродром (посадочную площадку). Выполнение посадки на площадку, подобранную с воздуха, которая не отвечает установленным требованиям.

49. Выход из строя наземного радиосветотехнического оборудования при обеспечении полета воздушного судна, приведший к потере радиосвязи, ориентировки или обусловивший посадку ниже установленного минимума.

50. Воздействие на членов экипажа или пассажиров токсичных, радиационных и других поражающих факторов, приведшее к госпитализации.

51. Потеря радиосвязи в полете в течении более пяти минут.

52. Нарушение безопасной высоты полета.

53. Изменение экипажом воздушного судна заданной высоты и направления полета без согласования с органом обслуживания воздушного движения.

54. Вылет воздушного судна при наличии отказов, не входящих в перечень отказов, разрешенных при вылете.

55. Выпуск воздушного судна в полет с незавершенным техническим обслуживанием.

56. Нарушение минимума погоды при выполнении взлета или посадки.

57. Заправка воздушного судна некондиционными или недопустимыми для данного воздушного судна горюче-смазочными материалами.

58. Смещение груза в полете, приведшее к нарушению норм центровки воздушного судна, установленных Руководством по летной эксплуатации.

59. События, связанные с проведением аварийной эвакуации людей из воздушного судна.

60. События с беспилотными воздушными судами:

столкновение беспилотного воздушного судна с пилотируемым воздушным судном;

полет беспилотного воздушного судна без заявок и разрешения соответствующего центра Единой системы организации воздушного движения, при разрешительном порядке использования воздушного пространства, приведший к необходимости прекращения полетов других воздушных судов в этом воздушном пространстве;

падение или вынужденная посадка беспилотного воздушного судна, приведшая к телесным повреждениям, кроме серьезных, любого лица, находившегося на земле;

сброс груза с внешней подвески беспилотного воздушного судна, приведший к телесным повреждениям, кроме серьезных, любого лица, находившегося на земле.

б) Сохранившиеся защитные механизмы, не позволяющие инциденту стать потенциальным авиационным происшествием Эффективные Ограниченные а) Наиболее вероятный сценарий Авиационное происшествие Инцидент Серьезный инцидент Отсутствие авиационного происшествия Инцидент

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

расследования авиационных происшествий с гражданскими воздушными судами

Этапы Субъекты Мероприятия Сроки 1 й-этап Организация гражданской авиации, Центр управления воздушным движением Республики Узбекистан Уведомление об авиационном происшествии соответствующих государственных органов на основании утвержденного перечня Как только получено сообщение об авиационном происшествии 2 й-этап Министерство транспорта Создание комиссии по расследованию Немедленно 3 й-этап Комиссия по расследованию Подготовка и направление в Министерство транспорта последующего донесения В течение 3 суток с момента прибытия на место события 4 й-этап Комиссия по расследованию Подготовка предварительного отчета. Со дня события в течение 30 дней 5 й-этап Комиссия по расследованию 1. Проведение расследования, проведение исследований, разработка рекомендаций и оформление проекта заключительного отчета. 2. Если расследование не завершено в течение 12 месяцев, опубликование промежуточной информации ежегодно. До завершения расследования 6 й-этап Комиссия по расследованию 1. Согласование итогового отчета с соответствующими организациями, в том числе с организациями стран, участвующих в расследовании. 2. Утверждение итогового отчета. С даты отправки на согласования после истечения 60 дней

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

расследования авиационных инцидентов с гражданскими воздушными судами

Этап Субъекты Мероприятия Сроки 1 й-этап Организация гражданской авиации, Центр управления воздушным движением Республики Узбекистан Уведомление об авиационном инциденте соответствующих государственных органов на основании утвержденного перечня Как только получено сообщение об авиационном инциденте 2 й-этап Министерство транспорта Создание комиссии по расследованию Как только получено сообщение об авиационном инциденте 3 й-этап Комиссия по расследованию Проведение расследований, проведение исследований, при необходимости разработка рекомендаций и выпуск отчетов В течение 15 дней с момента издания приказа(если не требуются исследовательские работы) 4 й-этап Комиссия по расследованию Утверждение отчета В течение 15 дней с момента издания приказа (если не требуются исследовательские работы)

ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Права и обязанности участников расследования

1. Председатель комиссии по расследованию авиационного происшествия или инцидента является старшим должностным лицом, распоряжения и указания которого подлежат обязательному выполнению всеми должностными лицами, связанными с расследованием происшествия или инцидента.

2. Председатель комиссии обязан:

а) после прибытия на место происшествия или инцидента:

информировать органы исполнительной власти и органы местного самоуправления;

осмотреть место авиационного происшествия или инцидента, при необходимости принять немедленные дополнительные меры по его охране и сохранению доказательных материалов;

провести организационное заседание комиссии, на котором ознакомить членов комиссии с имеющейся информацией по происшествию или инциденту, заслушать должностных лиц, осуществлявших первоначальные действия на месте авиасобытия, образовать подкомиссии, рабочие группы и назначить их председателей, распределить членов комиссии по подкомиссиям, определить необходимость дополнительного привлечения специалистов к работе комиссии, определить порядок работы и основные задачи на ближайшие сутки;

передать последующее донесение, согласовав его с членами комиссии;

обеспечить, по согласованию с органами прокуратуры, изъятие и передачу на ответственное хранение носителей информации бортовых самописцев, фоторегистраторов, наземных магнитофонов, летной, технической и метеорологической документации, относящейся к данному полету;

проинструктировать членов комиссии и председателей подкомиссий по охране труда при работе на месте происшествия или инцидента с записью в протоколе заседания комиссии, в соответствии с действующей «Инструкцией по охране труда при работах на месте авиационного происшествия»;

утвердить план работы комиссии и подкомиссий;

б) в процессе работы комиссии:

определить основные направления в работе комиссии, корректируя в соответствии с этим план ее работы;

обеспечить четкость и согласованность в работе комиссии и координацию совместных действий всех лиц, принимающих участие в расследовании;

систематически проводить заседания комиссии, решая на них основные методические и практические вопросы расследования;

постоянно координировать и контролировать работу подкомиссий, обобщая и анализируя полученные результаты;

обеспечить привлечение к расследованию необходимых квалифицированных специалистов через руководителей или полномочных представителей соответствующих министерств, ведомств и организаций;

своевременно принимать решение о проведении исследований и испытаний, необходимых для установления причин авиационного происшествия или инцидента. Давать поручения об отправке объектов авиационной техники, других материалов в соответствующие организации для проведения исследований;

обеспечить завершение работ по расследованию и составление Окончательного отчета комиссии в установленные сроки;

систематически лично докладывать в Госавианадзор и руководителю, назначившему комиссию по расследованию, о ходе работ;

после окончания расследования провести разбор обстоятельств и причин авиационного происшествия или инцидента, проконтролировать оформление, размножение и рассылку материалов расследования.

3. Председатель комиссии имеет право:

свободного доступа к месту события, воздушному судну (к обломкам воздушного судна), всем относящимся к делу материалам, включая бортовые самописцы и записи ОВД, и неограниченный контроль над ними;

обследовать воздушное судно, его составные части, имущество, находящееся на борту воздушного судна либо вовлеченное в авиационное происшествие или инцидент извне, независимо от принадлежности этого имущества, а также средства и объекты обеспечения полетов воздушных судов;

поручать юридическим лицам, независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности, проведение исследований и работ, связанных с расследованием авиационного происшествия или инцидента;

привлекать для решения задач, требующих знаний в соответствующих областях науки и техники, работников организаций независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности;

опрашивать очевидцев авиационного происшествия или инцидента, лиц, которые имеют или могут иметь отношение к авиационному происшествию или инциденту, получать необходимую информацию от правоохранительных органов;

изучать все вопросы разработки, испытаний, производства, эксплуатации и ремонта потерпевшего бедствие воздушного судна, подготовки лиц из числа авиационного персонала, организации воздушного движения, выполнения и обеспечения полетов воздушных судов;

востребовать и получать от соответствующих органов исполнительной власти, а также от граждан и юридических лиц документы и материалы по вопросам, связанным с данным авиационным происшествием или инцидентом;

проводить исследования психофизиологического состояния членов экипажа воздушного судна, а также соответствующих лиц из числа авиационного персонала;

принимать окончательное решение по всем организационным, методическим и практическим вопросам расследования;

давать обязательные для исполнения распоряжения и указания всем членам комиссии и привлеченным к расследованию специалистам и экспертам, а также должностным лицам предприятий гражданской авиации по вопросам, связанным с расследованием;

рекомендовать проведение срочных мероприятий по обеспечению безопасности полетов, необходимость которых определена в процессе расследования;

поручать через руководителей соответствующих министерств и ведомств или их полномочных представителей проведение необходимых испытаний и исследований для установления причин авиационного происшествия или инцидента, а также обоснования рекомендаций по безопасности полетов;

рекомендовать отстранение от исполнения служебных обязанностей лиц, действия которых не обеспечивают безопасность полетов. В случаях не терпящих отлагательств, временно отстранять таких лиц от выполнения служебных обязанностей;

направлять в соответствии с решением комиссии на лабораторные испытания и исследования материалы, отдельные детали, агрегаты и элементы конструкции воздушного судна и документацию на них;

требовать от должностных лиц министерств, ведомств, а также авиакомпаний, предприятий и организаций независимо от организационно-правовых форм и форм собственности необходимые материалы и документы по вопросам, связанным с проведением данного расследования;

привлекать к работе комиссии (через руководителей соответствующих министерств, ведомств или их полномочных представителей в комиссии) необходимых специалистов и технические средства;

отстранять от участия в расследовании лиц (за исключением членов комиссии), допустивших действия, приведшие к искажению или утрате вещественных доказательств, умышленное искажение документации или систематически не выполняющих распоряжения председателя комиссии, с немедленным сообщением об этом руководителю соответствующего министерства, ведомства, предприятия или организации;

давать указания должностным лицам авиакомпаний, предприятий и организаций об устранении недостатков, выявленных в ходе работы комиссии.

устанавливать распорядок работы комиссии.

4. Председатель комиссии несет ответственность:

за объективность, качество и сроки расследования авиационного происшествия или инцидента, правильность оформления документов;

за обоснованность принятых им решений по вопросам расследования авиационного происшествия или инцидента и выданных рекомендаций.

5. Заместители председателя комиссии обеспечивают проведение работ, порученных им председателем комиссии. В отсутствии председателя заместитель председателя по его заданию выполняет функции в соответствии с пунктами 2 — 3 и несет ответственность за их выполнение в соответствии с пунктом 4 .

6. Председатель подкомиссии обязан:

определить основные направления работы подкомиссии, рабочих групп по расследованию авиационного происшествия или инцидента;

готовить предложения по составу подкомиссии и рабочих групп, составлять и обсуждать на заседании подкомиссии план ее работы, утверждать планы работы групп;

организовать и обеспечить координацию работы рабочих групп в соответствии с планом работы комиссии и оперативным планам работы подкомиссии и рабочих групп, утвержденных на заседании подкомиссии;

регулярно проводить заседания подкомиссии, обсуждая на них ход и результаты проводимых работ, оперативные планы действий по расследованию авиационного происшествия или инцидента, а также другие вопросы, возникающие в ходе работы;

обеспечивать полноту, объективность расследования, составление отчета подкомиссии, отчетов рабочих групп и других документов и представление их в штаб комиссии к установленному сроку;

вносить в комиссию предложения по направлению на исследование объектов авиационной техники и других материалов;

проводить инструктажи специалистов, работающих на месте происшествия или инцидента, по охране труда в соответствии с действующей Инструкцией по охране труда при работах на месте авиационного происшествия.

7. Председатель подкомиссии имеет право:

давать обязательные для исполнения распоряжения всем специалистам,

входящим в состав подкомиссии и ее рабочих групп, экспертам, по вопросам расследования, относящимся к компетенции подкомиссии;

запрашивать через председателя комиссии необходимые материалы у должностных лиц авиакомпаний, учебных заведений, предприятий, организаций, министерств и ведомств;

привлекать по согласованию с председателями других подкомиссий специалистов этих подкомиссий для проведения экспертиз и участия в совещаниях подкомиссии рабочих групп;

знакомиться со всеми материалами расследования данного авиационного происшествия или инцидента.

8. Члены комиссии обязаны:

участвовать лично в работе одной из подкомиссий (за исключением начальника штаба);

выполнять распоряжения и указания руководства комиссии;

всесторонне, полно и объективно проводить расследование, согласуя все свои действия с председателем комиссии.

9. Члены комиссии имеют право:

беспрепятственно проходить на место события и на борт воздушного судна (к обломкам воздушного судна) для выяснения обстоятельств авиационного происшествия или инцидента;

обследовать воздушное судно, его составные части, имущество, находящееся на борту воздушного судна либо вовлеченное в авиационное происшествие или инцидент извне, независимо от принадлежности этого имущества, а также средства и объекты обеспечения полетов воздушных судов;

опрашивать очевидцев авиационного происшествия или инцидента, лиц, которые имеют или могут иметь отношение к авиационному происшествию или инциденту, получать необходимую информацию от правоохранительных органов;

изучать все вопросы разработки, испытаний, производства, эксплуатации и ремонта потерпевшего бедствие воздушного судна, подготовки лиц из числа авиационного персонала, организации воздушного движения, выполнения и обеспечения полетов воздушных судов;

востребовать и получать от соответствующих органов исполнительной власти, а также от граждан и юридических лиц документы и материалы по вопросам, связанным с данным авиационным происшествием или инцидентом;

знакомиться со всеми материалами, относящимися к данному расследованию;

вносить предложения, направленные на улучшение работы комиссии;

вносить предложения об участии в расследовании специалистов и экспертов, об истребовании необходимых материалов, а также направлении на исследование узлов и деталей воздушного судна с указанием цели исследования, а также по другим вопросам, связанным с расследованием авиационного происшествия или инцидента;

отражать свое мнение в протоколах заседаний комиссии, визировать протоколы, требовать уточнения изложенных в них формулировок;

при несогласии с содержанием и выводами акта комиссии по расследованию приложить к нему свое особое мнение;

требовать приложения к отчету расследования дополнительных материалов и документов.

10. Член подкомиссии (рабочей группы) обязан:

проводить полное и объективное расследование в соответствии с планом работы подкомиссии (рабочей группы) и указаниями председателя подкомиссии (руководителя рабочей группы);

выполнять все указания председателя комиссии, подкомиссии (руководителя рабочей группы), связанные с расследованием авиационного происшествия или инцидента;

проводить необходимые исследования, отбирать вещественные доказательства для направления на исследования (испытания), участвовать в составлении программ испытаний (исследований) и их проведении;

участвовать в составлении документации по расследованию, подписывать отчет подкомиссии (рабочей группы);

при работе на месте происшествия или инцидента соблюдать правила охраны труда.

11. Член подкомиссии (рабочей группы) имеет право:

через председателя подкомиссии знакомиться с материалами, относящимися к данному расследованию;

требовать через председателя подкомиссии (руководителя рабочей группы) предоставления дополнительных материалов, необходимых для работы;

давать свои предложения по плану работ и порядку их проведения, о необходимости проведения специальных исследований и испытаний, привлечении специалистов;

при несогласии с решением подкомиссии (рабочей группы) излагать свое мнение в протоколе заседания подкомиссии или в особом мнении к отчету подкомиссии (рабочей группы);

требовать приложения к отчету подкомиссии (рабочей группы) дополнительных документов.

12. Эксперт обязан:

проводить полное и объективное исследование вещественных доказательств, материалов и документов по вопросам, относящимся к его компетенции;

давать письменное заключение по вопросам, поставленным ему комиссией (подкомиссией), с соответствующим его оформлением;

выполнять распоряжения председателя комиссии (подкомиссии) по вопросам расследования авиационного происшествия или инцидента.

13. Эксперт имеет право:

знакомиться через председателя подкомиссии с вещественными доказательствами, материалами и документами, необходимыми для выдачи заключения;

вносить предложения о проведении расчетов, моделирования, стендовых и летных испытаний, а также о направлении на исследование узлов и деталей воздушного судна, других вещественных доказательств с указанием цели исследования.

14. Начальник штаба комиссии подчиняется непосредственно председателю комиссии. Начальники штабов подкомиссий подчиняются непосредственно председателям подкомиссий, а по окончании работы подкомиссии — начальнику штаба комиссии. Работа начальников штабов комиссии и подкомиссий заканчивается рассылкой материалов расследования.

Начальник штаба комиссии обязан:

организовать взаимодействие и контроль по вопросам материально-технического обеспечения комиссии;

готовить заседания комиссии и вести протокол. Перед подписанием протокола председателем комиссии ознакомить с ним членов комиссии;

инструктировать председателей и начальников штабов подкомиссий по правильному оформлению документов и материалов;

оказывать помощь членам комиссии, подкомиссий и экспертам в подготовке документов;

контролировать своевременное представление подкомиссиями качественных материалов расследования;

комплектовать и оформлять для рассылки материалы расследования комиссии;

Начальник штаба подкомиссии обязан:

готовить заседания подкомиссии и вести протокол;

контролировать своевременное и качественное представление группами материалов расследования;

оказывать помощь членам подкомиссии и экспертам в подготовке документов;

комплектовать материалы расследования подкомиссии в соответствии с перечнем документов в количестве, указанном начальником штаба комиссии, и своевременно передавать их в штаб комиссии;

участвовать в комплектовании и оформлении материалов расследования комиссии.

Начальники штабов комиссии (подкомиссий) имеют право давать рекомендации членам комиссии (подкомиссий) по оформлению материалов расследования, а также возвращать на переоформление неправильно оформленные материалы.

Допуск членов экипажа к полетам и других специалистов к работе, которые были причастны к событию, производится руководителем авиапредприятия, организации, учебного заведения по согласованию с председателем комиссии по расследованию, после устранения выявленных недостатков в профессиональной подготовке и производственной деятельности авиаспециалиста.

Допуск летного состава к полетам по медицинским показаниям оформляет врач авиаотряда в установленном порядке. Допуск к работе других специалистов авиапредприятия осуществляется после медицинского осмотра в медико-санитарной службе предприятия (организации).

ПРИЛОЖЕНИЕ № 5 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Группа по составлению схемы (кроков) места авиационного происшествия

1. Группа выполняет следующие функции:

определяет координаты места авиационного происшествия, его местоположение относительно ближайших географических пунктов, высоту над уровнем моря, характеристики местности;

устанавливает место первого касания воздушного судна о земную поверхность и препятствия, зону разброса элементов конструкции;

проводит маркировку элементов конструкции и привязку их расположения на местности;

проводит осмотр, фиксацию и анализ следов, оставленных на местности при падении воздушного судна;

выполняет фотографирование места авиационного происшествия и характерных следов на местности;

при необходимости составляет разрез профиля местности по направлению полета воздушного судна;

определяет положение воздушного судна в пространстве и направление его движения (магнитный курс, крен, угол наклона траектории) в момент столкновения с землей (препятствиями).

2. Результаты работы группы оформляются в виде схемы места авиационного происшествия, на которой приводятся следующие данные:

координаты места авиационного происшествия, расположение его относительно ближайших географических пунктов, высота над уровнем моря;

характерные следы, оставленные воздушным судном при столкновении с землей (препятствиями) и дальнейшим движением;

расположение обломков воздушного судна на местности, их перечень с указанием координат в выбранной системе координат;

расположение следов пожара на земле, следов топлива, масла и т.п.;

параметры, определяющие положение воздушного судна в пространстве и его направление движения в момент столкновения с землей (препятствиями);

искусственные и естественные препятствия в районе происшествия с указанием их конфигурации и высоты;

сооружения летного поля (ВПП, РД, огни и т. п.), если происшествие произошло на аэродроме;

профиль и характер местности по направлению движения воздушного судна (при необходимости);

другие характерные признаки, свидетельствующие о характере столкновения воздушного судна с землей (препятствиями) и его разрушения в зависимости от конкретных обстоятельств авиационного происшествия.

3. К схеме прикладываются общие фотографии места авиационного происшествия с указанием точки и направления фотографирования.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 6 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Группа опроса

Группа выполняет следующие функции:

совместно с органами внутренних дел и прокуратуры выявляет свидетелей и очевидцев авиационного происшествия;

по согласованию или совместно с органами прокуратуры проводит опрос должностных лиц, свидетелей и очевидцев авиационного происшествия, при необходимости с применением магнитофонной записи, который оформляется протоколом с указанием времени, места опроса, должности лица, производящего опрос, анкетных данных опрашиваемого;

обобщает и анализирует результаты опроса;

составляет схему расположения свидетелей и очевидцев, в необходимых случаях на схеме указывается траектория полета на основании показаний очевидцев.

По результатам работы группы опроса составляется отчет, в котором указывается:

список выявленных и опрошенных лиц;

анализ показаний опрошенных лиц и данные, вытекающие из обобщения их показаний.

К отчету прикладываются:

протоколы опроса должностных лиц, свидетелей и очевидцев;

схема расположения очевидцев авиационного происшествия.

‎‎ПРОТОКОЛ ОПРОСА ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ _____________________ ‎(место опроса) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________ ‎(дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Мы, нижеподписавшиеся, _________________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(Ф.И.О. членов группы опроса) ‎‎в присутствии представителя прокуратуры (СГБ, МВД) ______________________________________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О.) ‎______________________________________________________________________________________________________________ Провели опрос: ‎ ‎1. Фамилия, имя, отчество________________________________________________ ‎ ‎2. Год и место рождения_________________________________________________ ‎ ‎3. Место работы, должность, телефон (рабочий или домашний) ______________________________________________________________________ ‎ ‎4 . Место жительства_____________________________________________________ ‎ ‎Опрос начат в ________час. _________мин. ‎ ‎Сведения о применении аудио-видео записи. ‎ ‎Вопрос: ‎Ответ: ‎Вопрос: ‎Ответ: ‎ ‎ Опрос окончен в _________час. ___________ мин. ‎ ‎Записано с моих слов правильно, мне прочитано (мною прочитано) ‎ ‎________________________________ (подпись опрошенного ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ Руководитель группы опроса __________________ (подпись) ‎‎ ________________________________ (Ф.И.О.) ‎‎‎ В опросе участвовали ‎‎___________________ ‎(подпись) ‎‎ ‎‎________________________________ ‎(Ф.И.О.)

ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Группа поисковых и аварийно-спасательных работ

1. Группа поисковых и аварийно-спасательных работ в процессе расследования устанавливает:

фиксирование времени поступления сообщения об авиационном происшествии или инциденте;

время получения сообщения о бедствии; время и порядок объявления тревоги, оповещения поисковых экипажей, аварийно-спасательных команд и взаимодействующих сил других министерств (ведомств);

время вылета поисковых экипажей и выхода поисковых аварийно-спасательных команд, их состав, порядок ведения поиска;

время начала поиска, обнаружения места происшествия, прибытия на место аварийно-спасательных команд, начала проведения и окончания аварийно-спасательных работ;

время оцепления и организации охраны места происшествия;

эффективность и правильность действий членов экипажей и аварийно-спасательных команд при выполнении аварийно-спасательных работ;

2. По результатам работы группа поисковых и аварийно-спасательных работ составляет отчет, в котором приводит:

подробное описание действий членов поисковых экипажей, поисковых и аварийно-спасательных команд, должностных лиц с момента получения сообщения о бедствии до окончания аварийно-спасательных работ;

оценку правильности определения первоначального района поиска и его последующего уточнения;

оценку соответствия организации и проведения поисковых работ требованиям руководящих документов, все выявленные в ходе расследования отклонения от существующих требований, причины этих отклонений;

перечисление сил и средств, привлеченных к аварийно-спасательным работам, с указанием времени прибытия на место происшествия и эффективности действия;

время, в течение которого были эвакуированы члены экипажа и пассажиры, эффективность (время локализации и ликвидации) тушения пожара;

эффективность спасательных работ (количество спасенных пассажиров и членов экипажа, количество самостоятельно покинувших воздушное судно);

данные об оцеплении и охране места происшествия;

все отклонения от требований существующих норм в организации и проведении аварийно-спасательных работ;

выявленные при расследовании недостатки в руководящих документах по организации и проведению поисковых и аварийно-спасательных работ.

3. К отчету прикладываются следующие материалы:

справка о списочном составе и подготовке пожарно-спасательных расчетов, при необходимости других расчетов аварийно-спасательных команд;

справка о силах и средствах, задействованных при проведении поисковых и аварийно-спасательных работ;

справка о проверке организации поисковых и аварийно-спасательных работ в организации гражданской авиации;

выписка из записей наземных магнитофонов с информацией, касающейся аварийно-спасательной службы;

ПРИЛОЖЕНИЕ № 8 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Группа расчета и анализа

1. Группа расчета и анализа:

проводит сбор, обработку, восстановление и анализ полетной информации, накопленной бортовыми параметрическими и речевыми самописцами;

в процессе работы комиссии анализирует и обобщает информацию, получаемую рабочими группами подкомиссий, участвует в разработке предложений по основным направлениям работы комиссии;

разрабатывает, при необходимости, программы проведения экспериментов, облетов (с привлечением специалистов рабочих групп и подкомиссий);

изучает, при необходимости, материалы летных испытаний и опыт эксплуатации данного типа воздушного судна;

составляет расширенный анализ развития особой ситуации, на основе которого готовится проект акта комиссии по расследованию, заключение и рекомендации.

2. В процессе сбора, обработки информации и восстановления нерегистрируемых или неудовлетворительно зарегистрированных бортовыми средствами сбора полетной информации параметров и данных группа:

проводит расшифровку и анализ записей бортовых самописцев параметров полетной информации, бортовых и наземных (совместно с группой управления воздушным движением) магнитофонов, фоторегистраторов с синхронизацией их по времени и указанием качества регистрации;

выполняет необходимые расчеты недостающих параметров;

выполняет необходимые аэродинамические расчеты с оценкой летных характеристик, характеристик устойчивости и управляемости;

определяет расчетным путем массу и центровку воздушного судна в момент авиационного происшествия;

строит траекторию полета на участке возникновения и развития особой ситуации с нанесением на нее переговоров и зафиксированных сигналов;

по записям средств объективного контроля выявляет отклонения в пилотировании и работе авиационной техники.

3. По результатам работы группа расчета и анализа составляет отчет, в котором приводятся:

подробное описание параметров полета непосредственно перед и в процессе возникновения и развития особой ситуации с анализом всех характерных участков записи бортовых самописцев, а также, при необходимости, других этапов полета и предыдущих полетов;

все отклонения от нормы в навигации и пилотировании воздушного судна, в работе его систем и оборудования, которые выявлены по записям бортовых самописцев, а также анализ причин этих отклонений;

все выявленные при анализе полетной информации отклонения характеристик воздушного судна от характеристик воздушного судна данного типа, зафиксированных при летных испытаниях, а также причины этих отклонений.

4. К отчету прилагаются:

графики записей бортовых самописцев параметров полета;

расшифровка записей бортовых самописцев параметров полета с нанесенным на нее радиообменом экипажа;

при необходимости, траектория полета воздушного судна в плане и вертикальной скорости с «привязкой» к местности и нанесенными переговорами членов экипажа между собой и диспетчерской службой, а также фиксацией моментов возникновения выявленных отказов или разовых команд;

выписка из записей бортовых и наземных магнитофонов с хронометражем;

результаты расчетов, моделирования динамики движения воздушного судна;

фотоснимки с экранов посадочных радиолокаторов с их расшифровкой;

данные радиолокационной проводки воздушного судна органами противовоздушной обороны.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 9 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Летная подкомиссия

1. Основными задачами летной подкомиссии являются:

установление уровня профессиональной подготовки экипажа, качества организации, обеспечения полета и управления воздушным движением с учетом влияния всех имеющихся факторов;

оценка правильности действий экипажа и должностных лиц в процессе возникновения и развития особой ситуации с учетом данных средств объективного контроля;

выявление отклонений (здесь и далее под отклонениями подразумевают ошибки, нарушения и неправильные действия) от действующих норм подготовки, обеспечения и выполнения полетов.

2. Летная подкомиссия, как правило, состоит из следующих рабочих групп:

летная группа;

группа управления воздушным движением, радиосветотехнического, метеорологического и аэродромного обеспечения;

группа авиационной медицины.

В зависимости от обстоятельств авиапроисшествия в подкомиссии могут создаваться и другие рабочие группы.

3. Летная группа устанавливает:

уровень профессиональной подготовки членов экипажа, наличие отклонений в общей и специальной подготовке, допуске к полетам, формировании экипажа;

регулярность и качество контроля над подготовленностью экипажа в процессе его предыдущей работы;

характерные ошибки и отклонения, допускавшиеся членами экипажа ранее, индивидуальные особенности в технике пилотирования и эксплуатации авиатехники;

качество подготовки экипажа к данному полету;

состояние дисциплины членов экипажа, случаи нарушения дисциплины, отмечавшиеся ранее;

нарушения, ошибки или отклонения в действиях экипажа при подготовке к данному полету и его выполнении;

наличие особенностей и факторов, которые могли способствовать неправильным действиям членов экипажа;

наличие недостатков в документации, регламентирующей подготовку экипажа, организацию и выполнение полетов.

4. Летная группа изучает и анализирует:

летные и личные дела членов экипажа;

летно-штабную и полетную документацию;

результаты расшифровки записей средств объективного контроля (бортовых самописцев, наземных магнитофонов, фоторегистраторов посадочных локаторов и т. д.);

показания членов экипажа, свидетелей и очевидцев происшествия;

показания должностных лиц, готовивших экипаж к полетам, в том числе и к данному полету;

документацию, характеризующую качество выполнения полетов экипажем в прошлом (результаты расшифровок средств объективного контроля, журналы разборов и т. д.);

состояние организации летной работы в организации гражданской авиации, где работал экипаж;

документацию, регламентирующую организацию, подготовку и выполнение данного вида полетов;

особенности и факторы, которые могли оказать отрицательное влияние на работу экипажа в полете;

результаты специальных исследований (если они проводились);

другую документацию, определяющую организацию, подготовку и выполнение полета.

5. Летная группа по результатам работы составляет отчет, в котором указывается:

характер выполняемого задания;

полетная масса и центровка воздушного судна перед вылетом (по сведениям, указанным в полетной документации, а также определенная по данным средств объективного контроля, показаниям экипажа и свидетелей и другой информации);

данные о каждом члене экипажа;

все выявленные в ходе расследования нарушения, отклонения и недостатки в подготовке и допуске экипажа к полетам, организации полета со стороны командно-руководящего состава;

все выявленные в ходе расследования нарушения и отклонения, допущенные экипажем в процессе подготовки к полету;

описание действий экипажа при возникновении и развитии особой ситуации (на основании данных средств объективного контроля, показаний экипажа и свидетелей, а также другой информации) с указанием всех отклонений;

анализ возможных причин неправильных действий экипажа;

оценку документации, регламентирующей подготовку экипажа, организацию и выполнение полетов, с указанием выявленных недостатков;

оценку профессиональной подготовленности членов экипажа с учетом правильности их действий в сложившейся ситуации.

Летная группа постоянно взаимодействует с группой расчета и анализа и группой опроса, использует в своей работе информацию других рабочих групп комиссии. При необходимости, летная группа составляет акт на обнаружение и изъятие полетной документации.

К отчету летной группы прикладываются следующие документы:

задание на полет и штурманский бортжурнал;

служебные характеристики на членов экипажа;

акты на изъятие и передачу полетной документации;

справка о проверке организации летной работы в подразделении, где работает экипаж (при необходимости);

отчеты об экспериментах, исследованиях, облетах, проводившихся группой;

объяснительные записки летного состава и копии протоколов опроса членов экипажа (при необходимости).

6. Группа управления воздушным движением, радиосветотехнического, метеорологического и аэродромного обеспечения устанавливает:

качество фактического управления воздушным движением данного полета;

уровень профессиональной подготовки специалистов службы управления воздушным движением и обеспечения полетов;

качество проведения инструктажа при заступлении на дежурство;

наличие и состояние документации, определяющей организацию и осуществление управления воздушным движением;

фактическое состояние организации управления воздушным движением, ее соответствие установленным требованиям;

установленный порядок взаимодействия со службами управления воздушным движением других министерств и ведомств;

структуру воздушного пространства и ее соответствие существующим требованиям;

интенсивность загрузки диспетчеров управления воздушным движением;

наличие и состояние средств радиотехнического обеспечения и связи, правильность их использования в процессе управления полетом;

состояние ВПП, РД, МС, посадочных площадок, оснащенность аэродромной службы техническими средствами;

обеспечение полета наземными радиотехническими средствами и использование их экипажем в полете;

обеспечение полета средствами связи;

соответствие установленного на аэродроме радиосветотехнического оборудования (по составу и схеме размещения) регламенту радиосветотехнического обеспечения полетов данного аэродрома;

наличие данных о работе радиотехнических средств и связи на рабочих местах диспетчерского состава (таблицы норм перехода на резервные источники питания, графики дальности действия средств радиотехнического обеспечения и связи и т. д.);

обеспечение полета запасными аэродромами;

соблюдение правил ведения радиосвязи и фразеологии радиообмена;

наличие отклонений воздушного судна от заданного маршрута;

общую метеорологическую обстановку по маршруту полета, на основных и запасных аэродромах;

фактическую погоду в районе происшествия (при необходимости на основных и запасных аэродромах) в период развития особой ситуации;

наличие у экипажа и диспетчеров управления воздушным движением необходимой метеорологической информации и ее достоверность;

соответствие метеорологического обеспечения полета требованиям руководящих документов;

наличие в районе происшествия запуска беспилотных средств и стрельб, при необходимости орнитологическую обстановку в районе происшествия;

7. По результатам работы группа представляет отчет, в котором указывает:

данные о должностных лицах служб управления воздушным движением, метеорологического, радиосветотехнического и аэродромного обеспечения полетов, если в их действиях отмечены отклонения;

все недостатки в подготовке персонала служб обеспечения полетов, его допуске к самостоятельной работе, выявленные при расследовании;

общую характеристику организации и состояния обслуживания воздушного движения, метеорологического, радиосветотехнического и аэродромного обеспечения полетов, организации рабочих мест диспетчеров управления воздушным движением с перечислением всех отклонений от требований руководящих документов;

все выявленные в ходе расследования недостатки в документах, регламентирующих порядок обслуживания воздушного движения и обеспечения полетов;

описание действий должностных лиц служб обслуживания воздушного движения и обеспечения полетов, оказавших влияние на его исход;

все недостатки, нарушения в действиях должностных лиц служб обслуживания воздушного движения и обеспечения полетов, выявленные в ходе расследования, независимо от их влияния на исход полета;

прогнозируемую и фактическую в момент происшествия погоду на месте авиационного происшествия (при необходимости по маршруту полета, на основных и запасных аэродромах);

недостатки в использовании радиотехнических средств и связи, их работоспособность или отклонения в технических характеристиках, если они оказали влияние на качество обслуживания воздушного движения и обеспечения полетов;

анализ причин неправильных действий должностных лиц служб обслуживания воздушного движения и обеспечения полетов (если они имели место).

К отчету рабочей группы прикладываются следующие материалы:

выписка из диспетчерских книжек специалистов обслуживания воздушного движения;

выписка из журнала состояния летного поля;

акт осмотра летного поля и контрольного замера коэффициента сцепления после авиационного происшествия;

справка о наличии и состоянии технических средств замера коэффициента сцепления и техдокументации на них

акт о внеочередном (контрольном) наблюдении за погодой после авиационного происшествия;

сведения о фактической погоде по данным ближайшей метеостанции и сообщений экипажей других воздушных судов;

метеорологическая документация, которая использовалась при подготовке и консультации экипажа;

штормовые предупреждения и оповещения (если они были);

вертикальный разрез атмосферы в момент происшествия;

справка о проверке служб управления воздушным движением и обеспечения полетов (при необходимости);

объяснительные записки специалистов обслуживания воздушного движения и служб обеспечения полетов и копии протокола их опроса (при необходимости);

справка о наличии или отсутствии запусков радиозондов, производстве стрельб и т. п. (при необходимости).

8. Группа авиационной медицины определяет психофизиологическое состояние, работоспособность членов экипажа (а в необходимых случаях и специалистов служб обеспечения), характер их действий при возникновении и развитии аварийной ситуации на основании оценки:

индивидуальных психологических особенностей членов экипажа, уровня их общего физического развития, морально-психологического состояния за последний месяц (семейные и служебные конфликты, злоупотребление алкоголем, лекарственными и наркотическими веществами, курением и др.);

состояния здоровья членов экипажа (психологического и физического) накануне происшествия и в день вылета, данных полугодовых и ежегодных освидетельствований ВЛЭК, а также историй болезни в медицинских учреждениях за последние три года, результатов предполетного медицинского контроля;

полноценности отдыха, сна и питания в течение трех суток, предшествовавших авиационному происшествию;

своевременности использования отпусков, выходных дней, летной нагрузки накануне, в день происшествия, в течение последнего месяца и соответствия ее установленным нормам;

результатов токсикологического исследования на алкоголь, карбоксигемоглобин (карбоксимиоглобин) и в случае необходимости на прочие токсичные вещества и лекарственные препараты;

эмоционального состояния членов экипажа в аварийном полете по данным радиообмена и специальных исследований биологического материала (биохимических, морфологических и др.), наличия стрессового состояния и его влияния на правильность и своевременность действий членов экипажа;

данных медико-трассологических исследований (характер и локализация травм на теле, признаки позы и рабочих действий, особенности повреждений одежды и обуви и т. д.);

влияния конструктивных особенностей кабины воздушного судна, условий полета, средств защиты и спасения на состояние здоровья экипажа и условия его деятельности.

9. Группа авиационной медицины составляет отчет, в котором указывает для каждого члена экипажа (специалиста службы обеспечения полетов):

результаты прохождения годовых и полугодовых освидетельствований за последние два года (наличие отклонений, ограничений и т.п.) с учетом обращения в другие лечебные учреждения;

наличие случаев отстранения от полетов при предполетных медицинских освидетельствованиях;

индивидуальные физические и психофизические особенности, в том числе злоупотребление алкоголем, лекарственными веществами и курением;

служебные и семейные конфликты за последний месяц;

наличие предшествующих заболеваний и травм;

краткую характеристику бытовых условий;

своевременность использования отпусков и выходных дней, полноценность отдыха, сна и питания за последние трое суток;

результаты патологоанатомических, токсикологических, биохимических, морфологических, медико-трассологических и других специальных исследований;

наличие стрессового состояния, внезапного заболевания в полете;

оценку возможности влияния состояния здоровья, психофизиологического состояния и индивидуальных особенностей на работоспособность и характер действий при возникновении и развитии особой ситуации.

Кроме этого, в отчете указываются:

расположение тел погибших членов экипажа;

выявленные в процессе расследования недостатки в медицинском обеспечении полета;

недостатки в нормативной документации по медицинскому обеспечению полетов;

недостатки конструкции воздушного судна, спецодежды, средств защиты и спасения, оказавшие влияние на работоспособность экипажа или явившиеся причиной полученных травм.

Группа авиационной медицины постоянно взаимодействует с медицинской группой административной подкомиссии.

К отчету рабочей группы прикладываются следующие материалы:

акт о положении тел погибших членов экипажа;

справка об освидетельствовании членов экипажа на наличие признаков алкогольного или наркотического опьянения;

акты судебно-медицинских и других исследований погибших членов экипажа;

справка о режиме труда и отдыха членов экипажа;

медицинские книжки и контрольные карты членов экипажа;

медицинские характеристики на членов экипажа;

данные о налете часов по месяцам за последние три месяца, о выходных днях;

выписка из журнала предполетного медицинского контроля;

медицинская карточка на каждого члена экипажа (кроме бортпроводников).

10. По результатам работы, летная подкомиссия составляет отчет, в котором на основане обобщения и анализа материалов рабочих групп делает выводы о правильности действий экипажа и специалистов служб обеспечения полета, а при наличии отклонений — об их причинах, а также вносит рекомендации по устранению недостатков, выявленных в ходе расследования.

Отчет летной подкомиссии составляется по следующей форме: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Рассмотрен на заседании комиссии ‎ от «___»___________20 г. ‎Протокол №_______ ‎ ‎‎ ‎ОТЧЕТ ‎летной подкомиссии по результатам работ, ‎проведенных в связи с расследованием ‎‎‎‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________________ ‎(вид авиационного происшествия) ‎ ‎ с самолетом (вертолетом)_________________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный регистрационный ‎ ‎ ______________________________________________________________________________________________________________ ‎опознавательный знак, принадлежность) ‎ ‎происшедшего__________________________________________________________________________________________________ ‎(дата и место происшествия) ‎ ‎ 1. ОСНОВНЫЕ РАБОТЫ, ПРОДЕЛАННЫЕ ПОДКОМИССИЕЙ ‎Приводится полный перечень основных работ, выполненный подкомиссией, с указанием прилагаемых основных отчетных документов. ‎Например: ‎изучена подготовка экипажа к данному полету и уровень организации летной работы в подразделении (отчет летной группы прилагается); ‎проведен анализ результатов расшифровки записей бортового самописца и т.п. ‎‎ ‎2. АНАЛИЗ ‎ Данный раздел является основным разделом отчета подкомиссии и должен полностью обосновывать выводы о правильности действий экипажа, специалистов служб обеспечения полетов, причинах имеющихся отклонений и нарушений, обобщать результаты, полученные рабочими группами подкомиссии, с использованием данных других подкомиссий, если это необходимо. ‎Раздел, составляемый в описательной форме, должен включать в себя следующую информацию: ‎состав экипажа, характер выполняемого задания; ‎краткую характеристику профессиональной подготовленности членов экипажа, ее соответствие установленным требованиям с указанием всех имеющихся отклонений, оказавших влияние на правильность действий в полете, наличие и обоснованность допуска к выполнению данного вида работ. Если при расследовании авиационного происшествия выявлены недостатки в деятельности служб обеспечения полета, оказавшие влияние на исход, то аналогичные данные приводятся о персонале этих служб; ‎описание хода подготовки к полету с указанием всех отклонений и нарушений, допущенных экипажем, персоналом служб обеспечения и другими должностными лицами, оказавших влияние на последующие события; ‎оценку метеоусловий (простые, сложные), состояния аэродромов, обоснованность принятия решения на вылет и посадку; ‎краткое описание полета до момента начала развития особой ситуации с указанием его особенностей и отклонений; ‎подробное хронологическое описание процесса возникновения и развития особой ситуации с точки зрения действий экипажа и персонала служб обеспечения с оценкой правильности этих действий и указанием всех отклонений, оказавших влияние на исход полета; ‎анализ и обоснование причин неправильных действий экипажа и персонала служб обеспечения. ‎В ходе анализа приводится вся фактическая информация, необходимая для его понимания и обоснования, полученная рабочими группами. ‎‎ ‎3. ВЫВОДЫ ‎ В краткой форме приводятся следующие данные: ‎Уровень профессиональной подготовки членов экипажа, соответствие его квалификации выполняемому заданию. Указываются все недостатки в подготовке экипажа, допуске его к полетам. ‎Уровень профессиональной подготовки персонала служб обслуживания воздушным движением и обеспечения полетов, ее соответствие установленным требованиям. Указываются все недостатки в подготовке персонала, допуске его к работе. ‎Правильность действий экипажа при выполнении полета, в том числе в процессе возникновения и развития особой ситуации с указанием всех допущенных отклонений и нарушений, оказавших влияние на исход полета. ‎Изложение причин неправильных действий экипажа. ‎Правильность действий персонала службы УВД и обеспечения полета с указанием всех допущенных отклонений, оказавших влияние на исход полета. ‎Изложение причин неправильных действий персонала службы обслуживания воздушным движением и обеспечения полетов. ‎Краткая оценка состояния: ‎организации летной работы; ‎организации и оснащенности обслуживания воздушным движением, метеорологического, аэродромного и других видов обеспечения. ‎‎ ‎4. ДРУГИЕ НЕДОСТАТКИ, ВЫЯВЛЕННЫЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ‎ Указываются все недостатки и нарушения в подготовке и действиях экипажа, служб обеспечения и управления полетом, соответствующих требованиям нормативных документов, выявленные в ходе расследования, которые не оказали непосредственного влияния на исход полета, но отрицательно влияют на безопасность полетов в целом. ‎‎ ‎5. РЕКОМЕНДАЦИИ ‎ Приводятся рекомендации летной подкомиссии (без указания исполнителей и сроков выполнения), направленные на устранение выявленных при расследовании недостатков. Раздел состоит из двух частей: ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, оказавших влияние на исход полета; ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, не оказавших влияния на исход полета, но отрицательно влияющих на безопасность полетов в целом. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Председатель подкомиссии ‎‎‎‎ ______________ (подпись) ‎‎ ‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎ ‎‎ ‎ ‎‎Члены подкомиссии ______________ (подпись) ‎‎ ‎ ‎‎______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎ ‎‎

К отчету летной подкомиссии прикладываются:

отчеты рабочих групп, включенных в состав летной подкомиссии, с приложениями;

списки членов летной подкомиссии и ее рабочих групп;

протоколы заседаний летной подкомиссии.

Перечень обязательных сведений об экипаже воздушного судна, указываемых в отчете летной группы

По каждому члену экипажа указываются:

занимаемая должность;

фамилия, имя, отчество;

дата рождения;

национальность;

классность;

образование общее и специальное (когда и какое учебное заведение окончил);

при каком минимуме погоды допущен к полетам. Дата последней проверки техники пилотирования в условиях, соответствующих присвоенному минимуму погоды (указывается только для КВС);

налет со времени окончания летного училища (для курсантов указать только самостоятельный налет), налет на воздушном судне данного типа (общий и самостоятельный), общий налет по тому виду работ, при котором произошло авиационное происшествие (для авиации спецприменения);

авиационные происшествия в прошлом (когда, тип воздушного судна, причина, отстранялся ли от летной работы, когда и за что);

тип, номер, дата выдачи и срок действия свидетельства;

налет за последний месяц. Налет в день происшествия. Налет и количество посадок за последние трое суток. Были ли перерывы в полетах в течение последнего года на воздушном судне данного типа и их причины;

дата последней проверки техники пилотирования в условиях, соответствующих присвоенному минимуму погоды;

дата последней проверки техники пилотирования и самолетовождения, кем проверялся, в каких метеоусловиях, характерные ошибки и общая оценка:

а) днем;

б) ночью;

в) по тому же виду специального применения, при котором имело место происшествие;

когда и в каком объеме проводилась подготовка к полету;

кто и когда проверял подготовку к данному полету;

отдых (условия, продолжительность, выходные дни, условия и продолжительность предполетного отдыха);

время нахождения на аэродроме перед вылетом;

кем и когда осуществлялся медицинский контроль за состоянием здоровья перед вылетом.

условия повседневного быта в месте постоянного базирования или при длительном отрыве от базы (жилье, питание, транспортное обеспечение и др.).

ПРИЛОЖЕНИЕ № 10 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Инженерно-техническая подкомиссия

1. Основными задачами инженерно-технической подкомиссии являются:

определение состояния авиационной техники до и после авиационного происшествия;

изучение характера ее эксплуатации, качества технического обслуживания и ремонта;

выявление возможных недостатков в конструкции и технологии изготовления, установление наличия (или отсутствия) отказов авиационной техники и причин этих отказов;

проведение специальных исследований и испытаний с целью установления причин отказа авиационной техники.

2. Инженерно-техническая подкомиссия, как правило, состоит из следующих рабочих групп по:

анализу выполнения правил эксплуатации, технического обслуживания и ремонта авиационной техники;

планеру и системам;

силовой установке;

авиационному и радиоэлектронному оборудованию.

В случае необходимости в инженерно-технической подкомиссии могут быть образованы и другие рабочие группы. Рабочие группы при необходимости делятся на подгруппы.

3. Группа по анализу выполнения правил эксплуатации, технического обслуживания и ремонта авиационной техники устанавливает:

своевременность и полноту выполнения регламентных работ, проведения доработок, замены агрегатов и устранения замечаний экипажа в процессе эксплуатации авиационной техники;

полноту и качество последнего технического обслуживания по периодической и оперативной формам регламента, качество устранения замечаний экипажа за предыдущий полет, методы и эффективность устранения дефектов (особенно в случае их повторения), причины повторяемости дефектов;

условия эксплуатации и хранения авиационной техники;

уровень профессиональной подготовки инженерно-технического состава, обслуживающего данную авиационную технику;

полноту и качество контроля за обслуживанием авиационной техники со стороны руководящего инженерно-технического состава;

количество и качество заправляемых горюче-смазочных материалов (ГСМ);

наличие и состояние инструмента и технических средств, применяемых при обслуживании авиационной техники;

качество ведения технической документации на авиационную технику, наличие необходимой руководящей и технической документации;

повторные или опасные дефекты авиационной техники, выявленные в процессе эксплуатации;

недостатки нормативной технической документации по эксплуатации авиационной техники.

4. Группа по анализу выполнения правил эксплуатации, технического обслуживания и ремонта авиационной техники изучает и анализирует:

формуляры самолета (вертолета), двигателей и их агрегатов, техническую документацию, документацию на обслуживание, ремонт воздушного судна и его доработки по бюллетеням промышленности, указаниям Госавианадзора Республики Узбекистан, и другую документацию, свидетельствующую о состоянии авиационной техники перед авиационным происшествием;

достоверность сведений, содержащихся в технической документации;

записи бортовых самописцев в предыдущих полетах, показания свидетелей;

документацию по расследованию авиационных происшествий, причины которых аналогичны данному происшествию;

фактическое состояние организации и обеспечения технического обслуживания авиационной техники, условия ее эксплуатации и хранения;

материалы и документы по организации подготовки инженерно-технического состава, эксплуатирующего авиационную технику.

5. По результатам работы группа составляет отчет, в котором отражает:

данные по воздушному судну;

данные по техническому обслуживанию и ремонту;

оценку профессиональной подготовки инженерно-технического персонала, непосредственно обслуживающего воздушное судно с указанием всех нарушений, допущенных при подготовке и допуске к самостоятельной работе;

оценку организации и обеспечения технического обслуживания авиатехники с указанием всех выявленных отклонений от требований руководящих документов по технической эксплуатации авиатехники;

все выявленные при расследовании нарушения и недостатки, допущенные инженерно-техническим персоналом в процессе технического обслуживания;

оценку полноты и качества ремонта авиационной техники (по ремонтной документации);

количество и качество ГСМ, находящихся на борту воздушного судна перед полетом;

если при расследовании авиационного происшествия выявлена возможность отказа систем и агрегатов воздушного судна, то приводится перечень всех имевшихся ранее отказов и неисправностей этих систем и агрегатов с оценкой способов их устранения;

общую оценку качества технической эксплуатации воздушного судна.

К отчету прикладываются следующие материалы:

карты-наряды на последнее оперативное и периодическое техническое обслуживание (в 1-й экземпляр с приложениями, в остальные — без приложений);

требования на заправку воздушного судна ГСМ;

акты отбора проб ГСМ;

анализы ГСМ (спецжидкостей и газов при необходимости);

справка по результатам проверки качества технического обслуживания авиационной техники на авиапредприятии, которому принадлежит воздушное судно (при необходимости);

справка о подготовке и допуске к работе специалистов инженерно-авиационной службы (ИАС), обслуживавших ВС;

объяснительные записки специалистов ИАС и копии протоколов их опроса (при необходимости).

6. Группы по планеру и системам, силовым установкам, авиационному и радиоэлектронному оборудованию изучают состояние воздушного судна после происшествия с целью выявления возможных отказов и установления их причин или подтверждения работоспособности авиационной техники в процессе возникновения и развития особой ситуации.

Рабочие группы (с учетом специфики каждой):

изучают место авиационного происшествия, определяют пространственное положение воздушного судна и его конфигурацию перед столкновением с землей;

осматривают элементы конструкции воздушного судна, производят поиск недостающих элементов конструкции (при необходимости совместно с группой кроков);

уточняют схему (кроки) места происшествия;

изучают состояние элементов конструкции, систем и агрегатов воздушного судна, выявляют признаки отказов или работоспособности;

проводят доступные на месте исследования и испытания объектов авиационной техники, отбирают элементы конструкции для отправки на лабораторные исследования;

оформляют документацию на отправляемые для исследования объекты (после разрешения председателя комиссии);

отбирают пробы ГСМ для анализа, отправляют их на исследование и анализируют полученные результаты;

описывают и фотографируют системы и агрегаты воздушного судна с указанием характерных особенностей;

изучают результаты расшифровки записей средств объективного контроля, показания членов экипажа, очевидцев и свидетелей, техническую документацию по эксплуатации авиационной техники;

при необходимости, принимают участие в опросе экипажа и других свидетелей;

выполняют, при необходимости, натурную выкладку элементов конструкции воздушного судна;

обобщают и анализируют результаты исследований авиационной техники, в том числе и проведенных ранее по аналогичным случаям;

производят поиск и изъятие бортовых самописцев и радиоактивных датчиков;

устанавливают наличие, причины и последствия пожара или взрыва, дают оценку работы систем пожаротушения.

7. По результатам работы группы по планеру, системам, силовым установкам, авиационному и радиоэлектронному оборудованию составляют отчеты, в которых приводят:

подробное описание состояния элементов конструкции воздушного судна, систем и агрегатов с указанием признаков отказа или работоспособности;

описание характера и последовательности разрушения авиационной техники;

результаты исследований и экспериментов по определению работоспособности или причин отказов авиационной техники, проводившихся как на месте происшествия, так и в лабораторных условиях;

описание признаков пожара, места и времени его возникновения;

анализ записей средств объективного контроля;

анализ полученных результатов с приведением доказательств работоспособности авиатехники или наличия отказов.

Приводятся режимы работы двигателей, важнейших систем и агрегатов, положение органов управления, механизации и шасси в момент авиационного происшествия. При наличии отказов систем указывается время и характер отказов, их взаимосвязь и последовательность, а также причины отказов.

К отчетам прикладываются:

фотографии элементов конструкции воздушного судна с пояснениями;

акты, протоколы по результатам осмотра, проверки, разборки, исследования агрегатов авиационной техники;

отчеты по результатам исследования авиационной техники.

К отчету группы по авиационному и радиоэлектронному оборудованию кроме этого прикладываются:

акты на обнаружение и изъятие бортового самописца, магнитофона;

акт на обнаружение и передачу радиоактивных устройств воздушного судна (оформляется в установленном порядке).

8. Инженерно-техническая подкомиссия по результатам работы рабочих групп оформляет отчет, в котором на основе обобщения и анализа материалов рабочих групп делает выводы о работоспособности авиационной техники, а при наличии отказов — об их последовательности, взаимовлиянии и причинах, а также дает оценку организации и качеству технического обслуживания и ремонта авиационной техники.

‎‎Отчет инженерно-технической подкомиссии составляется по следующей форме: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Рассмотрен на заседании комиссии ‎от «___»___________20 г. ‎Протокол №_______ ‎‎ ‎ ‎ОТЧЕТ ‎инженерно-технической подкомиссии по результатам работ, ‎проведенных в связи с расследованием ‎ ‎‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________ (вид авиационного происшествия) ‎ с воздушным судном ‎_________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный регистрационный ‎ ‎________________________________________________________________________________________ ‎опознавательный знак, принадлежность)‎ ‎ происшедшего‎_____________________________________________________________________________ (дата и место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1. ОСНОВНЫЕ РАБОТЫ, ПРОДЕЛАННЫЕ ‎ ПОДКОМИССИЕЙ ‎Приводится полный перечень основных работ, выполненных подкомиссией, с указанием прилагаемых отчетных документов. ‎Например: ‎проведена натурная выкладка элементов конструкции (отчет, схемы и фотографии прилагаются); ‎проведен эксперимент по имитации рассоединения проводки управления с записью на бортовом самописце (протокол с осциллограммами прилагается) и т. п. ‎‎ 2. ОСНОВНЫЕ СВЕДЕНИЯ О ВОЗДУШНОМ СУДНЕ ‎Излагаются по следующей форме: ‎Самолет(вертолет)___________________________(тип, государственный регистрационный и опознавательный знак, заводской номер) принадлежит __________________________, эксплуатируется (организация-эксплуатант), ‎ ‎‎(авиакомпания) ‎ ‎ ‎ ‎ выпущен предприятием __________________________________ и налетал с начала ‎ ‎ ‎‎(наименование, дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ эксплуатации _________ час _________ мин, произвел _______________________посадок, имел ____________ ремонтов. ‎После последнего ремонта налетал_________ час ________мин., ‎произвел ______________ посадок. Последний ремонт проведен на заводе ____________________ ________________. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(каком) ‎‎(дата) ‎ Имеет следующие ресурсы и календарные сроки службы: назначенный _________час.,__________ посадок, в течение ____________ лет; до первого ремонта __________ час., ___________ посадок, в течение __________ лет; межремонтный __________час., __________ посадок, в течение ____________ лет. ‎Имеет свидетельство о государственной регистрации № ______, выданное (дата выдачи и наименование органа, выдавшего свидетельство), действительное по (дата действия свидетельства). ‎При необходимости приводятся аналогичные данные по отказавшему двигателю (агрегату). ‎На самолете (вертолете) ________________ в _____________________ ‎ ‎ (дата)‎ ‎‎(наименование ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________________________________________ выполнено периодическое ‎ ‎‎авиакомпании) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎техническое обслуживание по форме ______________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎‎(наименование последнего ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________________________________, после чего самолет (вертолет) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎периодического обслуживания) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎налетал __________час. ________ мин. и произвел __________________ посадок. ‎Перед последним вылетом _______________________ самолет (вертолет) ‎ ‎ ‎‎(дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎обслужен в _____________________________________________ ‎ ‎‎(наименование аэропорта, авиакомпании) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ по форме______________________________________________ ‎‎(последнее оперативное обслуживание) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ 3. ОПИСАНИЕ МЕСТА АВИАЦИОННОГО ПРОИСШЕСТВИЯ ‎ Приводится описание места авиационного происшествия. Указывается (с привязкой к местности) место первого касания воздушного судна о землю или другие препятствия, размеры и направление зоны разброса обломков, наличие и расположение зоны наземного пожара. Приводится краткое описание расположения основных элементов конструкции. ‎Описывается характер столкновения воздушного судна с землей и окружающими предметами, общий характер разрушения конструкции. ‎С использованием этих данных, а также информации бортовых самописцев определяется положение воздушного судна в пространстве в момент столкновения с землей. Указывается конфигурация воздушного судна в момент происшествия. ‎‎ 4. АНАЛИЗ ‎ Раздел является основным разделом отчета подкомиссии и должен полностью обосновывать выводы о работоспособности авиационной техники или о наличии и причинах отказов, качестве технической эксплуатации воздушного судна, обобщать результаты, полученные рабочими группами подкомиссии с использованием данных других подкомиссий, если это необходимо. ‎Раздел, составляемый в описательной форме, должен включать в себя следующую информацию: ‎краткое описание подготовки воздушного судна к полетам (включая последнее периодическое и оперативное техническое обслуживание) с указанием всех допущенных при этом отклонений и нарушений, которые оказали влияние на работоспособность авиационной техники; ‎краткое описание полета до момента начала развития особой ситуации (с точки зрения работы авиационной техники) с указанием его особенностей и отклонений; ‎подробное описание работы авиационной техники в процессе возникновения и развития особой ситуации с анализом последовательности и взаимовлияния отказов (если они имели место); ‎подробный анализ работоспособности авиационной техники по основным функциональным системам: ‎планер; ‎система управления; ‎топливная система; ‎гидросистема; ‎система кондиционирования; ‎противообледенительная система; ‎силовые установки; ‎авиационное и радиоэлектронное оборудование. ‎В случае отсутствия отказов приводятся имеющиеся доказательства работоспособности функциональной системы. При выявлении отказов приводится подробный анализ их причин. В случае, если авиационное происшествие связано с возникновением пожара, приводится анализ причин и места его возникновения с описанием имеющихся характерных признаков. ‎По ходу анализа приводится вся имеющаяся в распоряжении подкомиссии фактическая информация, необходимая для его понимания и обоснования, в том числе и результаты специальных исследований. Если в ходе работы подкомиссии установлено, что имеющиеся отказы авиатехники были вызваны недостатками в техническом обслуживании и ремонте авиационной техники, то приводится описание этих недостатков, а при необходимости — данные о специалистах, осуществляющих ремонт или обслуживание авиационной техники и ее подготовку к полетам. ‎‎ 5. ВЫВОДЫ ‎ В краткой форме дается оценка работоспособности авиационной техники в последнем полете. При наличии отказов указываются их причины, последовательность возникновения и взаимовлияние. ‎Дается краткая оценка качества технического обслуживания и ремонта воздушного судна. ‎‎ 6. СОСТОЯНИЕ ВОЗДУШНОГО СУДНА ‎ ‎‎Дается краткое описание состояния воздушного судна после авиационного происшествия по функциональным системам. ‎‎ 7. ДРУГИЕ НЕДОСТАТКИ, ВЫЯВЛЕННЫЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ‎ Указываются все недостатки в конструировании, производстве, ремонте и техническом обслуживании авиационной техники, подготовке персонала соответствующих служб, выявленные в ходе расследования, которые не оказали непосредственного влияния на исход полета, но отрицательно влияют на безопасность полетов в целом. ‎‎ ‎8. РЕКОМЕНДАЦИИ ‎ Приводятся рекомендации инженерно-технической подкомиссии без указания исполнителей и сроков выполнения, направленные на устранение выявленных при расследовании недостатков. Раздел состоит из двух частей: ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, оказавших влияние на исход полета; ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, не оказавших влияние на исход полета, но отрицательно влияющих на безопасность полетов в целом. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Председатель подкомиссии _____________ ‎(подпись) ‎‎‎ _____________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎ Члены подкомиссии _____________ ‎ ‎(подпись) ‎‎‎ _____________________ ‎ ‎(Ф.И.О.)‎‎

К отчету инженерно-технической подкомиссии прикладываются:

отчеты рабочих групп, входящих в состав подкомиссии, с приложениями;

состав подкомиссии и ее рабочих групп;

протоколы заседания подкомиссии.

Перечень обязательных сведений по воздушному судну, технической эксплуатации, указываемых в отчете группы анализа выполнения правил эксплуатации, технического обслуживания и ремонта по самолету (вертолету)

По воздушному судну:

тип, государственный регистрационный опознавательный знак и заводской номер;

принадлежность;

завод-изготовитель и дата выпуска;

ресурсы и сроки службы: гарантийные, назначенные, до первого ремонта, межремонтные;

наработка с начала эксплуатации (часы, минуты, посадки);

количество ремонтов, дата и место последнего ремонта, наработка после последнего ремонта (часы, минуты, посадки);

сведения о летной годности (наличие и срок действия свидетельств о регистрации и годности к эксплуатации, дата выдачи и наименование органа, выдавшего свидетельства).

При необходимости аналогичные данные приводятся по отказавшим агрегатам.

По двигателям (по каждому):

тип, заводской номер;

дата выпуска, завод-изготовитель;

ресурсы и сроки службы: гарантийные, назначенные, до первого ремонта, межремонтные;

наработка с начала эксплуатации (часы, минуты, циклы);

количество ремонтов, дата и место последнего ремонта, наработка после последнего ремонта (часы, минуты, циклы);

дата и место установки на самолет (вертолет), каким предприятием установлен.

Для вертолетов аналогичные данные указываются по главному редуктору.

При необходимости аналогичные данные указываются по отказавшим агрегатам силовых установок.

По технической эксплуатации:

дата, место и форма последнего периодического технического обслуживания;

номер смены, выполнявшей обслуживание, фамилии исполнителей, руководителя смены и лица, контролировавшего выполнение работ, номер карты-наряда;

наработка после проведения последнего периодического технического обслуживания;

дата, место и форма последнего оперативного обслуживания;

номер смены, выполнявшей обслуживание, фамилии исполнителей, руководителя смены и лица, контролировавшего выполнение работ, номер карты-наряда;

наработка после последнего оперативного обслуживания;

перечень отказов и неисправностей, устранявшихся при последнем оперативном и периодическом обслуживании, которые могут быть связаны с причиной происшествия, с указанием методов устранения;

перечень повторяющихся отказов и неисправностей за последний год эксплуатации с указанием даты и методов устранения;

перечень невыполненных в эксплуатации и ремонте бюллетеней и указаний, причины невыполнения.

ФОРМЫ ДОКУМЕНТОВ ‎ИНЖЕНЕРНО-ТЕХНИЧЕСКОЙ ПОДКОМИССИИ ‎ ‎ ‎АКТ ‎ на обнаружение и изъятие бортового ‎самописца (магнитофона) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия в составе: ‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎‎‎‎(должность, фамилия, инициалы) ‎‎‎______________________________________________________________________________________________________________ ‎при расследовании авиационного происшествия с ВС __________________‎ ‎ ‎ (тип,‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎___________________________обнаружила на месте происшествия контейнер (элементы бортовой номер) ‎ ‎конструкции) самописца (магнитофона) (тип самописца, магнитофона) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ______________________________________________________________________ ‎ ‎Состояние (указать повреждения, заводской номер, номер пломб, если они имеются)__________________________________________ ‎ ‎Контейнер (носитель информации) самописца (магнитофона) изъят с места происшествия, опломбирован печатью комиссии с оттиском ________________ и передан в ____________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Контейнер самописца ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Сдал‎ ________________ ‎(подпись) ‎ ______________________________________ ‎‎‎‎(должность, Ф.И.О.) _________________ ‎дата ‎ Приял‎ ________________ ‎(подпись) ‎‎ ‎‎______________________________________ ‎‎‎‎ ‎(должность, Ф.И.О.) _________________ ‎дата ‎‎

ПРИЛОЖЕНИЕ № 11 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Административная подкомиссия

1. Основными задачами административной подкомиссии является:

определение причин гибели, травм и других нарушений здоровья, находившихся на борту воздушного судна пассажиров;

установление количества и характера коммерческой загрузки на борту воздушного судна, определение правильности ее размещения, упаковки и крепления, выявление отклонений от норм загрузки, центровки и крепления;

выявление наличия на борту воздушного судна опасных грузов с характеристикой их свойств, веществ и предметов, запрещенных к перевозке, установление нарушений правил досмотра вещей, находящихся при пассажирах, багажа и личного досмотра пассажиров (совместно с органами внутренних дел);

установление личности пассажиров, погибших при авиационном происшествии (совместно с органами внутренних дел);

проведение мероприятий по оказанию помощи пострадавшим и их родственникам, удовлетворение заявленных претензий (совместно с группой материально-технического обеспечения);

установление ущерба от авиационного происшествия;

ликвидация последствий происшествия.

2. Административная подкомиссия, как правило, состоит из следующих рабочих групп:

пассажирская группа;

почтово-грузовая группа;

медицинская группа;

группа содействия пострадавшим и их родственникам.

3. Пассажирская группа выполняет следующие функции:

устанавливает фактическое количество пассажиров, находившихся на борту воздушного судна, его соответствие перевозочной документации;

при обнаружении на борту неоформленных пассажиров устанавливает нарушения и упущения конкретных должностных лиц;

совместно с органами внутренних дел организует розыск родственников пострадавших и извещает их о происшествии;

совместно с органами внутренних дел устанавливает личности пассажиров и других лиц, погибших и получивших телесные повреждения;

определяет места размещения пассажиров на борту воздушного судна;

определяет правильность размещения коммерческой загрузки на борту воздушного судна;

проверяет порядок проведения досмотра вещей, находящихся при пассажирах, багажа и личного досмотра пассажиров, его соответствие руководящим документам (совместно с органами внутренних дел).

4. По результатам работы пассажирская группа составляет отчет, в котором указывается:

общее количество пассажиров на борту воздушного судна, в том числе взрослых и детей, с указанием последствий для них в результате происшествия;

наличие и количество неоформленных пассажиров, причины нарушений и упущений конкретных должностных лиц, приведшие к присутствию неоформленных пассажиров на борту;

недостатки в оформлении авиационных билетов и других перевозочных документов;

недостатки в проведении досмотра вещей, находившихся при пассажирах, багажа и личного досмотра пассажиров;

общая коммерческая загрузка, все отклонения от норм предельной загрузки и центровки, выявленные в ходе расследования.

К отчету прикладываются следующие документы:

список пассажиров, находившихся на борту воздушного судна с указанием их гражданства;

список пассажиров и других лиц, погибших и получивших телесные повреждения (с указанием их тяжести) в результате авиационного происшествия ;

сводная загрузочная ведомость и центровочный график;

схема загрузки;

ведомость регистрации пассажиров;

контрольные талоны авиабилетов (копии билетов при необходимости);

досмотровые карты;

объяснительные начальника смены, дежурных по регистрации, оформлению документов, досмотру, диспетчеров по центровке и загрузке, загрузчиков багажа и других лиц при необходимости.

5. Почтово-грузовая группа выполняет следующие функции:

устанавливает фактическое количество на борту воздушного судна груза, почты, багажа и вещей, находившихся при пассажирах, их соответствие перевозочным документам;

производит вскрытие и проверку всех мест почты, груза, багажа, вещей, находившихся при пассажирах, независимо от объявленной ценности, определяет состояние почты, груза, багажа и вещей, находившихся при пассажирах и их пригодность к дальнейшему использованию и выдаче владельцам, о чем составляется соответствующий акт. Для вскрытия и проверки назначается специальная подгруппа с обязательным участием представителей органов прокуратуры и внутренних дел;

выявляет наличие в местах коммерческой загрузки опасных и запрещенных к перевозке веществ и предметов. При их обнаружении определяет нарушения и упущения должностных лиц или недостатки руководящих документов;

проводит на месте происшествия сбор коммерческой загрузки, личных вещей, ценностей и документов пассажиров. Совместно с работниками органов внутренних дел организует их осмотр и хранение;

производит уничтожение остатков коммерческой загрузки, пришедшей в негодность, с участием представителей органов внутренних дел.

6. По результатам работы почтово-грузовой группы составляется отчет, в котором указывается:

фактическое количество груза, почты, багажа и вещей, находившихся при пассажирах, на борту воздушного судна;

общее состояние груза, почты, багажа и вещей, находившихся при пассажирах после авиационного происшествия;

наличие в местах коммерческой загрузки опасных и запрещенных к перевозке веществ и предметов;

места размещения (с указанием массы) груза, багажа, почты и вещей, находившихся при пассажирах на борту воздушного судна;

все выявленные в ходе расследования недостатки и нарушения в принятии, оформлении, досмотре груза, почты, багажа и вещей, находившихся при пассажирах, упаковке и размещении мест коммерческой загрузки на борту воздушного судна.

К отчету группы прикладываются следующие материалы:

акты по формам;

почтово-грузовая ведомость;

почтово-грузовые накладные;

справка о свойствах груза;

объяснительные записки работников грузовой службы.

7. Медицинская группа выполняет следующие функции:

производит поиск пострадавших, погибших и их эвакуацию с места авиационного происшествия с участием представителя органов прокуратуры и внутренних дел;

организует совместно с органами прокуратуры проведение судебно-медицинских и других специальных исследований останков погибших пассажиров для установления причин смерти, а также причин и характера телесных повреждений и других нарушений здоровья;

организует совместно с органами прокуратуры опознание останков погибших, при необходимости вносит предложения об их кремации;

определяет влияние конструкции воздушного судна, условий полета, средств и методов спасения на выживаемость пассажиров при авиационном происшествии, характер полученных травм;

идентифицирует пассажиров, находящихся на борту воздушного судна, на основании судебно-медицинского исследования останков;

оценивает состояние здоровья пассажиров, пострадавших при авиационном происшествии, места их госпитализации, прогноз лечения;

дает задание на санобработку места авиационного происшествия.

К отчету группы прикладывается схема расположения пассажиров на борту воздушного судна с указанием тяжести и причин полученных травм и перечень работ, проведенных при уборке и санобработке места авиационного происшествия.

8. Группа содействия пострадавшим и их родственникам выполняет следующие функции:

обеспечивает мероприятия по организации захоронения (кремации) погибших;

организует выдачу необходимых документов в связи с гибелью пассажиров (свидетельство о смерти, справка о смерти и др.);

дает юридические консультации родственникам потерпевших по удовлетворению претензий и решению других вопросов, связанных с данным происшествием;

с разрешения органов прокуратуры производит выдачу сохранившегося груза, почты, багажа, личных вещей, ценностей и документов пассажиров (после установления их принадлежности).

По окончании работы группа составляет отчет, в котором указывает перечень проведенных мероприятий и их результаты.

Группа координирует свои действия с председателем административной подкомиссии.

9. Документы о гибели пассажиров или получении ими телесных повреждений выдаются за подписью или печатью руководителя организации гражданской авиации, эксплуатирующей воздушное судно, по форме установленной Правилами перевозки.

10. Выдача сохранившегося груза, почты, багажа, личных вещей, ценностей и документов пассажиров или уничтожение остатков коммерческой загрузки, пришедшей в негодность, производится организацией гражданской авиации, на базе которой проводилось расследование, только с разрешения органов прокуратуры.

11. По результатам работы административная подкомиссия составляет отчет, в котором анализирует материалы рабочих групп, делает выводы о качестве обеспечения полета службой организации перевозок, наличии и причинах нарушений, а также дает рекомендации по устранению недостатков, выявленных при расследовании.

‎Отчет административной подкомиссии составляется по следующей форме: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Рассмотрен на заседании комиссии ‎ от «___»___________20 г. ‎ Протокол №_______ ‎‎ ‎ОТЧЕТ ‎ административной подкомиссии по результатам работ, ‎ проведенных в связи с расследованием ‎ ‎ ‎‎_____________________________________________________________________________________________________ (вид авиационного происшествия) ‎ ‎ с воздушным судном ________________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный регистрационный опознавательный знак, принадлежность) ‎ ‎ _____________________________________________________________________________________________________ ‎ происшедшего______________________‎______________________________________________________________________ ‎(дата и место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1. ОСНОВНЫЕ РАБОТЫ, ПРОДЕЛАННЫЕ ПОДКОМИССИЕЙ ‎ Приводится полный перечень основных работ, выполненных подкомиссией, с указанием прилагаемых отчетных документов. ‎‎ ‎2. АНАЛИЗ ‎ Данный раздел является основным разделом отчета подкомиссии и должен полностью обосновывать выводы о правильности действий персонала службы организации перевозок, поисковой и аварийно-спасательной службы (если группа поисковых и аварийно-спасательных работ включена в состав подкомиссии), а также о выживаемости пассажиров воздушного судна при авиационном происшествии. ‎Раздел, составляемый в описательной форме, должен включать в себя следующую информацию: ‎общее количество пассажиров на борту воздушного судна, в том числе взрослых и детей с указанием тяжести последствий для них в результате происшествия (в том числе смертельных, серьезных, незначительных); ‎общее количество груза, багажа и ручной клади на борту воздушного судна, состояние после авиационного происшествия; ‎общее фактическое количество коммерческой загрузки и его соответствие перевозочным документам; ‎соответствие количества коммерческой загрузки, ее размещения и крепления нормам загрузки и центровки; ‎наличие и характер опасных грузов на борту воздушного судна; ‎наличие неоформленных пассажиров на борту воздушного судна; ‎при выявлении отклонений от норм загрузки и центровки, наличия неоформленных пассажиров или опасных грузов подробно описываются приведшие к этому действия должностных лиц службы организации перевозок; ‎анализ и обоснование причин неправильных действий; ‎количество и гражданство пассажиров, погибших и получивших телесные повреждения (с указанием их тяжести) в процессе возникновения и развития особой ситуации, в момент приземления (столкновения с землей), при эвакуации из воздушного судна после авиационного происшествия, с указанием причин смерти и характера полученных травм; ‎описание особенностей конструкции воздушного судна, условий полета, средств и методов спасения, оказавших неблагоприятное воздействие на выживаемость пассажиров или явившихся причиной получения травм; ‎состояние здоровья пассажиров, пострадавших при авиационном происшествии, прогноз лечения. ‎Если в состав административной подкомиссии входит группа поисковых и аварийно-спасательных работ, то в анализе дополнительно приводится подробное описание действий поисковых и аварийно-спасательных служб с оценкой правильности их действий, эффективности поисковых и аварийно-спасательных работ с указанием всех выявленных нарушений, упущений и недостатков. ‎В ходе анализа приводится вся фактическая информация, необходимая для его понимания и обоснования. ‎‎ 3. ВЫВОДЫ ‎ В краткой форме дается оценка: ‎правильности действий персонала службы организации перевозок, соблюдения норм загрузки и центровки, оформления пассажиров, груза, багажа. Указываются все выявленные недостатки в действиях персонала службы организации перевозок, оказавшие влияние на исход полета; ‎причин гибели пассажиров воздушного судна, влияние на их выживаемость особенностей конструкции воздушного судна, условий полета, средств и методов спасения. ‎эффективности поисково-спасательных работ с указанием нарушений, недостатков и упущений персонала поисковой и аварийно-спасательной службы, оказавших влияние на последствия авиационного происшествия (если группа поисковых и аварийно-спасательных работ включена в состав комиссии). ‎‎ 4. ДРУГИЕ НЕДОСТАТКИ, ВЫЯВЛЕННЫЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ‎ Указываются все недостатки в организации и действиях службы организации перевозок, которые не оказали непосредственного влияния на исход полета, но могут повлиять на безопасность полетов в будущем. Если группа поисковых и аварийно-спасательных работ включена в состав подкомиссии, то недостатки указываются и по этой службе. ‎‎ ‎5. РЕКОМЕНДАЦИИ ‎ Приводятся рекомендации административной подкомиссии (без указания исполнителей и сроков выполнения), направляемые на устранение выявленных недостатков. Раздел состоит из двух частей: ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, оказавших влияние на исход полета; ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, не оказавших непосредственного влияния на исход полета, но могущих повлиять на безопасность полетов в будущем. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Председатель подкомиссии ‎‎_______________ ‎(подпись) ‎‎________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎Члены подкомиссии ‎‎‎‎_______________ ‎ ‎(подпись) ‎‎‎‎________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ К отчету административной подкомиссии прикладываются: ‎отчеты рабочих групп, входящих в состав административной подкомиссии; ‎список членов административной подкомиссии и ее рабочих групп; ‎протоколы заседаний административной подкомиссии; ‎акты по нижепредставленным формам.

ФОРМЫ ДОКУМЕНТОВ ‎АДМИНИСТРАТИВНОЙ ПОДКОМИССИИ ‎ ‎ СПИСОК ‎ пассажиров и других лиц, погибших ‎ при авиационном происшествии с ВС ‎ ‎ _________________________________________________________ ‎(тип, опознавательный знак) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ___________________________ ‎(место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________ ‎(дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ № п.п. Ф.И.О. Наименование, номер и дата выдачи документа, на основании которого был выдан авиабилет Номер авиабилета, где выдан, место занимаемое на борту воздушного судна Откуда и куда следовал Профессия, должность, место работы адрес предприятия (учреждения) Адрес места жительства Причина гибели в соответствии с актом судебно-медицинских исследований ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Председатель подкомиссии ‎‎______________ ‎(подпись) ‎‎____________________________ ‎(Ф.И.О.)

СПИСОК ‎пассажиров и других лиц, получивших телесные повреждения ‎при авиационном происшествии с ВС ‎ ‎ ________________________________________________________________ ‎(тип, опознавательный знак) ________________________________ ‎(место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________ ‎(дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ № п.п. Ф.И.О. Год рождения Номер авиа билета, где выдан, место занимаемое на борту Откуда и куда следовал Профессия, должность, место работы, адрес предприятия (учреждения) Адрес места жительства Врачебный диагноз. Степень телесного повреждения (серьезное, незначительное) Причина, источник получения телесного повреждения Какие приняты меры помощи (направлен в больницу, к месту жительства и т. д.) ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Председатель подкомиссии ____________ (подпись)‎‎ ___________________________ (Ф.И.О.)‎‎ ‎

АКТ ‎на документы, ценности и деньги, обнаруженные ‎на месте авиационного происшествия ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________‎__ (место происшествия)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ (дата)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия в составе:______________________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎‎и представитель МВД _____________________________________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) составила настоящий акт на документы, ценности, деньги, обнаруженные на месте происшествия с ВС ‎_____________________________________________________________________ (тип, государственный и опознавательный знак) ‎ ‎ ‎‎ ‎ ________________________________________________________________________ ‎‎(дата и место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ № п.п ‎‏ Общее состояние упаковки ‎‎‏Принадлежность (Ф.И.О.) Наименование и состояние (разбиты, обгоревшие и т. п.) ‎‎‎ документов (серия, номер)‎‎ ценностей (штук)‎‎ денег (купюр) достоинством‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Члены комиссии‎‎ ___________ ‎(подпись) _____________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎

СХЕМА расположения пассажиров в салоне воздушного судна

Приводится компоновочная схема воздушного судна, потерпевшего авиационное происшествие, с указанием места, занимаемого каждым пассажиром, с указанием номеров по спискам пассажиров, погибших и получивших телесные повреждения, указываются последствия для каждого пассажира в соответствии со следующими условными обозначениями:

АКТ ‎ о состоянии и массе коммерческой загрузки воздушного судна ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ____________________________ (место составления) ‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________ (дата)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Комиссия в составе:_________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎и представитель МВД ________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ проверила состояние коммерческой загрузки на ВС ________________________________________ ‎ (тип, государственный и опознавательный знак) потерпевшем авиационное происшествие ________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎(дата и место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎и установила следующие данные о состоянии коммерческой загрузки на воздушном судне. ‎‎ ‎Общее состояние коммерческой загрузки ‎__________________________________________________________________________________ ‎ (количество мест, масса багажа, ручной клади, груза, почты) ‎ ‎ ‎ОПИСЬ ‎ отдельных личных вещей пассажиров, ‎обнаруженных на месте происшествия ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ № п.п.‎ Наименование вещи (указать цвет, материал, форму, размер и другие приметы) Количество Масса В каком состоянии (в исправном, поврежденном частично, полностью разбитом, обгоревшем и т. д.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ГРУЗ ‎ № п.п По документам значится Фактически оказалось Номера грузовых квитанций Наименование груза, получатель Количество мест Наименование упаковки Масса, кг Сумма объявленной ценности, сум Количество мест Масса, кг Состояние упаковки каждого места в отдельности по каждой отправке (частично, полностью) разбитая, обгоревшая Место размещения на воздушном судне ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ПОЧТА ‎ № п.п По документам значится Фактически оказалось Номера почтовых накладных Наименов. упаковки (мешок, посылки, пакеты) Пункт назначения Количество мест Масса, кг Сумма объявленной ценности, сум. Количество мест Масса, кг Состояние упаковки каждого места в отдельности по каждой упаковке (частично, полностью) разбитая, обгоревшая Место размещения на воздушном судне ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎БАГАЖ И РУЧНАЯ КЛАДЬ ‎ № п.п По документам значится Фактически оказалось Номера багажных квитанций (билета) Ф.И.О. владельца багажа Багаж Вещи, наход. при пассаж. Масса, кг Багаж‎‎ Вещи, наход. при пассаж. Масса, кг Состояние упаковки каждого места в отдельности по каждой отправке: исправная, поврежденная (частично, полностью), раз-битая, обгоревшая Место размещения на воздушном судне Кол-во мест Масса, кг Кол-во мест Масса, кг Сумма объявлен. ценности, сум Кол-во мест Масса, кг Кол-во мест Масса, кг ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Члены комиссии ‎‎____________ ‎(подпись) ‎ ‎‎_____________________ ‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎

АКТ ‎о вскрытии и проверке поврежденных мест ‎багажа, ручной клади, почты и груза ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ _________________________ (место составления) ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________ (дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия в составе:___________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ и представитель МВД_________________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ вскрыли поврежденные места коммерческой загрузки с самолета (вертолета) ‎_______________________________________________________________________, потерпевшего (тип, государственный опознавательный знак) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎авиационное происшествие ___________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(дата и место происшествия) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎При этом оказалось: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎БАГАЖ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Номер багажной квитанции (билета) Фамилия владельца багажа Вид упаковки Наименование предметов, оказавшихся при вскрытии Состояние предметов, оказавшихся при скрытии (исправны, повреждены, приведены в негодность) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ВЕЩИ, НАХОДИВЩИЕСЯ ПРИ ПАССАЖИРАХ ‎ ‎‎Фамилия владельца ‎‎Вид упаковки‎ ‎Наименование предметов, оказавшихся при вскрытии Состояние предметов, оказавшихся при вскрытии (исправны, повреждены, приведены в негодность) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ПОЧТА ‎ № Номер почтовогрузов. накладных, маркировки Принадлежность почты Пункт отправки Пункт назначения Вид упаковки Наименование предметов, оказавшихся при вскрытии Состояние предметов, оказавшихся при вскрытии (исправны, повреждены, пришли в негодность) ‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ГРУЗ ‎‎ № Номер грузовых накладных маркировки Принадлежность груза Пункт отправки Пункт назначения Вид упаковки Наименование предметов, оказавшихся при вскрытии Состояние предметов, оказавшихся при вскрытии (исправны, повреждены, приведены в негодность) ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Члены комиссии ‎‎___________ ‎(подпись) ‎ ‎ ‎‎__________________________ ‎(Ф.И.О.)

АКТ ‎об уничтожении остатков коммерческой загрузки ‎‎ _________________________ ‎(место составления) ‎ ‎ ‎ _______________ (дата)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия в составе:____________________________________________________________________________ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎и представитель МВД __________________________________________________________________________ ‎ ‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ составила настоящий акт об уничтожении остатков коммерческой загрузки самолета (вертолета)___________________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный и опознавательный знак) потерпевшего авиационное происшествие __________________________________________ ‎ ‎ (дата и место происшествия) ‎ ‎ находившиеся на борту __________________________________________________________ ‎ ‎ ‎‎(багаж, почта, груз и ручная кладь, места, масса) ‎ ‎‎были______________________________________________________________________________________ ‎ (разбиты, обгорели, испачканы грязью и ГСМ) ‎ ‎ ‎‎пришли в негодное для дальнейшего использования состояние и уничтожены путем сожжения. ‎ ‎ ‎ ‎ Члены комиссии __________ ‎(подпись) ‎‎__________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎

АКТ ‎о прекращении работ на месте авиационного происшествия ‎‎ _________________________ (место составления) ‎ ‎ ‎ _______________ (дата)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Комиссия в составе:______________________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О.) ‎ и представитель прокуратуры_______________________________________________________________________________________ ‎ ‎‎ (должность, Ф.И.О.) ‎ ‎ В соответствии с решением комиссии по расследованию авиационного происшествия с воздушным судном ___________________________________________________ (тип, государственный и опознавательный знак) ‎ ‎ ‎‎лавозими, Ф.И.О.) ‎ ‎ о прекращении работ на месте авиационного происшествия, осмотрели место авиационного происшествия и установили, что обломки самолета (вертолета) убраны, повреждения построек и сооружений ликвидированы, санобработка местности произведена. ‎ ‎ Члены комиссии‎ ___________ ‎(подпись) ‎‎___________________________________ (Ф.И.О.)‎

Сведения об убытках от авиационного события с ВС ‎ ‎ ‎ ___________________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный и опознавательный знак) ‎ ‎ принадлежащего______________________________________________________________________________ ‎ (наименование организации ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Вид убытка Предварительный подсчет Уточненный подсчет Остаточная стоимость воздушного судна ‎‎ ‎‎‎ Стоимость восстановления воздушного судна ‎‎‎ ‎‎ Остаточная стоимость двигателя ‎‎ ‎‎‎ Стоимость восстановления двигателя ‎‎‎ ‎‎ Остаточная стоимость оборудования ‎‎ ‎‎ Стоимость восстановления оборудования ‎‎‎ ‎‎ Стоимость уничтоженного или испорченного груза ‎‎‎ ‎‎ Стоимость разрушенных строений и уничтоженных посевов ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ ‎‎ ‎‎Прочие расходы (перчислить) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Общая сумма убытков ‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Руководитель ‎‎______________ (подпись) ______________‎ ‎ ________________________________ (Ф.И.О.) ‎________________________________ ‎ ‎‎Главный экономист ______________‎‎ ‎ ‎(подпись)‎‎ ______________‎ ________________________________ (Ф.И.О.)‎ ‎‎____________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎________________ дата

ПРИЛОЖЕНИЕ № 12 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ «УТВЕРЖДАЮ» ______________________ ‎(должность) ‎ ______________________ ‎(Ф.И.О.) ‎______________________ ‎ (дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ОКОНЧАТЕЛЬНЫЙ ОТЧЕТ ‎ по результатам расследования ‎______________________________________________________________________ ‎(вид авиационного происшествия) ‎______________________________________________________________________ ‎ (тип, государственный регистрационный и опознавательный знак и принадлежность ВС) ‎______________________________________________________________________ ‎ (дата и место авиационного происшествия) ‎ ‎ОБЩИЕ СВЕДЕНИЯ ‎ Раздел начинается кратким изложением обстоятельств авиационного происшествия. Приводится название полномочного органа, проводившего расследование авиационного происшествия, состав комиссии по расследованию, уполномоченный представитель (представители), участвующие в расследовании. ‎Указываются адресаты, которым были направлены уведомления об авиационном происшествии. ‎Расследование проведено комиссией, назначенной приказом ‎_____________________________________________________________________ от ______________№_________ ‎‎‎‎(должность лица, назначившего комиссию) (дата)‎ ‎‎ в составе: ‎ ‎ ‎ ‎‎Председатель____________________________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О) ‎ ‎Заместителя председателя__________________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О) ‎ Членов комиссии_______________________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Сроки проведения расследования: ‎Начало_______________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎окончание ___________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (дата утверждения отчета) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ В расследовании принимали участие представители: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ (перечислить министерства, государственные комитеты, ведомства, ‎ ‎______________________________________________________________________________________________________________ учреждения, предприятия, организации) ‎ предварительное следствие_________________________________________________________________________________________ (наименование ‎______________________________________________________________________________________________________________ правоохранительного органа) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎1. ФАКТИЧЕСКАЯ ИНФОРМАЦИЯ ‎ ‎1.1. История полета ‎ Приводятся краткое описание, содержащее следующую информацию: ‎дата происшествия, тип воздушного судна, государственный регистрационный знак, принадлежность воздушного судна и экипажа (авиакомпания); ‎выполняемое задание, номер рейса, маршрут полета, количество людей на борту, их гражданство, характер коммерческой загрузки, ее количественные и качественные характеристики; ‎последний аэропорт вылета, время вылета (местное или по UTC), намеченный пункт посадки; ‎этап полета, на котором произошло происшествие, время (местное или по UTC, день, ночь), метеоусловия (простые, сложные); ‎подготовка к полету, описание полета и обстоятельств авиационного происшествия; ‎место происшествия относительно легко определяемого географического пункта (широта, долгота), его высота над уровнем моря, краткая характеристика местности; ‎‎ 1.2. Телесные повреждения ‎ Заполняется следующий бланк (цифрами). ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Телесные повреждения‎‎ Экипаж Пассажиры‎‎ Прочие лица‎‎ Со смертельным исходом‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Серьезные‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Незначительные/ отсутствуют‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Приводятся данные о причинах гибели находящихся на борту людей с указанием количества погибших по каждой причине. ‎Телесные повреждения со смертельным исходом включают все смертельные случаи, определенные как прямой результат телесных повреждений, причиненных во время авиационного происшествия. Серьезные телесные повреждения определяются в пункте 3 настоящих Правил. Телесные повреждения, не являющиеся причиной смерти и не относящиеся к категории серьезных, считаются незначительными телесными повреждениями. ‎‎ ‎1.3. Повреждения воздушного судна ‎ Приводится краткое описание повреждения, полученного воздушным судном во время авиационного происшествия (разрушено, существенно повреждено, незначительно повреждено, не повреждено). ‎‎ ‎1.4. Прочие повреждения ‎ Приводится краткое описание повреждений, причиненных другим объектам, помимо воздушного судна. ‎‎ ‎1.5. Сведения о личном составе ‎ Данные об экипаже. О каждом из членов экипажа приводятся следующие сведения: ‎должность; ‎пол; ‎дата рождения; ‎класс; ‎образование общее и специальное (наименование учебных заведений и годы их окончания); ‎метеоминимум; ‎общий налет, налет на данном типе, в данной должности, налет по данному виду работ (для специальных авиационных работ); ‎авиационные происшествия и инциденты в прошлом (если имело место, указать, когда и по какой причине); ‎номер, дата выдачи и срок действия свидетельства; ‎прохождение обязательных проверок; ‎информация о времени работы (в полете и общее рабочее время); ‎краткая оценка профессиональной подготовленности экипажа. ‎Данные о персонале наземных служб и УВД (приводится только в тех случаях, когда авиационное происшествие связано с неправильными действиями этих служб): ‎должность; ‎пол; ‎дата рождения; ‎образование общее и специальное (наименование учебных заведений и годы их окончания); ‎время работы в данной должности, специальная подготовка, квалификация. ‎О персонале службы управления воздушным движением, кроме этого, указывается: наличие нарушений по УВД в прошлом, прохождение медицинского контроля и инструктажа перед заступлением на дежурство, последняя проверка теоретических знаний и практических навыков. ‎Краткая оценка уровня профессиональной подготовки персонала наземных служб. ‎‎ 1.6. Сведения о воздушном судне ‎ Сведения о воздушном судне: ‎тип, государственной регистрационный опознавательный знак; ‎заводской номер, завод-изготовитель и дата выпуска; ‎краткие сведения о летной годности (наличие и срок действия свидетельств о годности к эксплуатации и регистрации); ‎ресурс: гарантийный, назначенный, до первого ремонта, межремонтный; ‎налет с начала эксплуатации, количество посадок; ‎количество ремонтов, ремонтный завод и дата последнего ремонта, налет и количество посадок после последнего ремонта; ‎виды последнего периодического и оперативного технического обслуживания; ‎количество и тип ГСМ, их кондиционность; ‎сведения о массе и центровке воздушного судна, находились ли они в допустимых пределах; ‎наличие (или отсутствие) замечаний экипажа по подготовке авиатехники к последнему полету и ее работе, любые неисправности, известные до полета и во время полета, если они имеют отношение к авиационному происшествию. ‎Если происшествие связано с нарушением работоспособности двигателей, то по этим двигателям указываются: ‎тип, заводской номер, завод-изготовитель, дата выпуска; ‎ресурс: гарантийный, назначенный, до первого ремонта, межремонтный; ‎наработка с начала эксплуатации, наработка после последнего ремонта, количество ремонтов, ремонтный завод, дата последнего ремонта; ‎краткая оценка соответствия технической эксплуатации воздушного судна установленным требованиям, сведения о технических характеристиках. ‎‎ ‎1.7. Метеорологическая информация ‎ Приводится прогнозируемая и фактическая погода на месте авиационного происшествия: условия естественного освещения во время авиационного происшествия, видимость горизонтальная и вертикальная, облачность, наличие осадков, направление и скорость ветра, температура воздуха, точка росы, влажность воздуха, атмосферное давление, наличие опасных метеоявлений, коэффициент сцепления на ВПП. В случае необходимости указывается также прогнозируемая и фактическая погода на основных и запасных аэродромах, по маршруту полета, прилагается анализ синоптической обстановки. ‎Краткая оценка метеообеспечения полета, наличие метеоинформации у экипажа. ‎‎ 1.8. Средства навигации, посадки и обеспечения воздушного движения ‎ Наличие по табелю оснащения, исправность, использование. Отмечаются случаи отказа или неправильного использования средств навигации, посадки и обеспечения воздушного движения. ‎‎ ‎1.9. Средства связи ‎ Информация о средствах авиационной связи, оценка их работоспособности. ‎‎ 1.10. Данные об аэродроме ‎(если авиационное происшествие произошло в его пределах) ‎ Состояние, вид покрытия, уклоны, длина и ширина ВПП, КПБ, БПБ, (если происшествие связано с выкатыванием за ее пределы), расположение препятствий в районе аэродрома, светосигнальное оборудование и т.д. (если происшествие связано с преждевременным снижением или столкновением с препятствием в зоне аэродрома). ‎‎‎1.11. Бортовые самописцы ‎ Типы самописцев, установленные на воздушном судне, состояние после обнаружения и полученные с их помощью данные. ‎‎ 1.12. Сведения о состоянии элементов воздушного судна и их расположении на месте происшествия ‎ Общие сведения о месте происшествия и характере разброса элементов конструкции. ‎В этот раздел может быть включена схема (кроки) места происшествия и ее описание. ‎‎ 1.13. Медицинские сведения и краткие результаты патологоанатомических исследований ‎ Краткое описание результатов проведенных исследований и выявленных при этом соответствующих данных. ‎‎ 1.14. Данные о выживаемости пассажиров, членов экипажа и прочих лиц при авиационном происшествии ‎ Краткое описание местонахождения экипажа, пассажиров и прочих лиц и полученных ими телесных повреждений. ‎Приводится следующая медицинская информация, имеющая значение для технических аспектов расследования: ‎силы и перегрузки, действующие на лиц, находившихся на борту воздушного судна: ‎положение воздушного судна в момент столкновения с препятствием; ‎связь телесных повреждений с особенностями конструкции кресел, разрушением элементов конструкции воздушного судна, вдыханием дыма ‎и продуктов горения, разгерметизацией. ‎‎ 1.15. Действия аварийно-спасательных и пожарных команд ‎ Приводятся данные о времени обнаружения места авиационного происшествия, прибытия аварийно-спасательной команды и ее составе, времени эвакуации лиц, находившихся на борту, из воздушного судна. Указываются причины возникновения и характер пожара, время его ликвидации, количество пожарной техники, эффективность аварийно-спасательных работ и систем пожаротушения. ‎‎ 1.16. Испытания и исследования ‎Приводится краткое описание результатов испытаний и исследований. ‎‎ ‎1.17. Информация об организациях и административной деятельности, имеющих отношение к происшествию ‎Приводится соответствующая информация об организациях и их административной деятельности, имеющих отношение к эксплуатации воздушного судна. ‎К организациям относятся, например, эксплуатант и владелец воздушного судна, службы УВД, службы эксплуатации аэродромов, метеослужбы и т.п., а также регламентирующие полномочные органы. ‎Информация может включать сведения об экономическом статусе, структурах, функциях, ресурсах, административной деятельности и нормативных документах организаций. ‎‎ 1.18. Дополнительная информация ‎ Приводится вся фактическая информация, необходимая для обоснования заключения о причинах происшествия и не отраженная в предыдущих разделах отчета. При необходимости делаются точные ссылки на другие материалы расследования. 2. АНАЛИЗ ‎‎ Данный раздел является основным разделом Окончательного отчета комиссии и должен полностью обосновывать заключение о причинах происшествия и рекомендации комиссии. ‎Раздел должен содержать: ‎хронологическое описание событий, имевших место в процессе возникновения и развития особой ситуации с раскрытием причинно-следственных связей между ними; ‎анализ всех выявленных в процессе расследования отклонений ‎в действиях должностных лиц, работе авиатехники, отклонений от норм проектирования, изготовления и эксплуатации, недостатков подготовки и обеспечения полетов, руководящих документов и т. п. с определением степени влияния этих отклонений на исход полета и обоснованием необходимости разработки профилактических мероприятий по устранению; ‎анализ и обоснование причин возникновения отклонений, оказавших влияние на возникновение и развитие особой ситуации, и исход полета. ‎В анализе должны также приводиться факторы, оказавшие благоприятное воздействие на исход полета или последствия авиационного происшествия. ‎Вся необходимая для понимания и обоснования анализа фактическая информация включается в текст непосредственно или в качестве приложения к Окончательному отчету. При необходимости даются точные ссылки на другие материалы расследования. ‎‎ 3. ЗАКЛЮЧЕНИЕ ‎ В произвольной форме приводится формулировка причины (причин) авиационного происшествия. Формулировка должна включать в себя все отклонения, приведшие к возникновению и развитию особой ситуации. ‎Последовательность изложения отклонений (причины/факторы) в формулировке заключения не отражает степени их значимости. ‎‎ 4. НЕДОСТАТКИ, ВЫЯВЛЕННЫЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ‎ Указываются все недостатки и нарушения в подготовке и действиях экипажа, персонала служб обеспечения и управления полетом, проектирования, изготовления и технической эксплуатации авиационной техники, недостатки руководящих документов, выявленные в процессе расследования, которые не оказали непосредственного влияния на исход полета, но отрицательно влияют на безопасность полетов в целом. ‎‎ 5. РЕКОМЕНДАЦИИ ‎ В разделе приводятся рекомендации (без указания исполнителей и сроки выполнения), направленные на устранение выявленных при расследовании недостатков. Раздел состоит из двух частей: ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, оказавших влияние на возникновение, развитие особой ситуации и исход полета; ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, не оказавших влияние на возникновение, развитие особой ситуации и исход данного полета, но отрицательно влияющих на безопасность полетов в целом. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Председатель комиссии ‎‎ ‎ ____________ ‎(подпись)‎‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎ ‎‎Члены комиссии ‎ ____________ ‎(подпись)‎‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎ ‎‎Заместителя председателя ‎ ____________ ‎(подпись)‎‎ ______________________________ ‎(Ф.И.О.)‎‎ ‎В случае когда нет необходимости в оформлении отдельных разделов Отчета, в разделах указывается только причина их не заполнения. ‎К Окончательному отчету расследования прикладываются материалы расследования авиационного происшествия. ‎Материалы располагаются в деле об авиационном происшествии следующим образом: ‎Окончательный отчет о расследовании авиационного происшествия; ‎материалы расследования: ‎приказ о назначении комиссии по расследованию; ‎протоколы заседаний комиссии; ‎отчеты подкомиссий и их рабочих групп, с приложениями; ‎отчеты рабочих групп, не входящих в состав подкомиссий, с приложениями; ‎результаты специальных исследований и экспертные заключения с приложением соответствующих заданий комиссии по расследованию.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 13 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

Методические рекомендации по отбору и упаковке объектов для исследования

1. В объект для исследования входят: деталь, узел, элемент конструкции, агрегат или изделие вместе с функционально связанными с ним элементами, которые несут информацию или признаки первопричины отказа.

Каждая деталь, элемент конструкции, агрегат или изделие должны иметь бирку с указанием наименования, принадлежность и места обнаружения.

2. Направленные на исследования объекты не должны подвергаться разборке, промывке и консервации. На них должны быть сохранены контровки и пломбы. Обо всех повреждениях, возникших при демонтаже, должно быть указано в прилагаемой к техническому заданию справке.

3. Если элементы сопряженные или функционально связанные с объектом, невозможно отправить на исследование, то к техническому заданию приложить фотографии, замеры, схемы и описания, которые позволят составить наиболее полное представление о взаимном положении и провести анализ особенностей возникновения и развития отказа.

4. Необходимо принимать все меры к тому, чтобы сохранить изломы, деформацию и другие повреждения в таком состоянии, в каком они были обнаружены. Необходимо также сохранить продукты износа деталей, стружку или посторонние предметы, обнаруженные в полостях объекта или на фильтрах.

5. В справке, прикладываемой к техническому заданию, излагаются обстоятельства, проявление отказа или обнаружение дефекта, особенности, данные о воздушном судне и объекте, их ремонте и техническом обслуживании, доработках и специальных работах, предположительную причину отказа или дефекта, в том числе и мнения представителей промышленности и ремонтных заводов.

6. Подготовленные к отправке на исследования объекты должны быть упакованы в тару так, чтобы они не могли получить при транспортировке дополнительных повреждений, подвергнуться воздействию окружающей среды и претерпеть другие изменения.

На таре и транспортной накладной должен быть нанесен адрес, по которому направляются объекты, и крупными печатными буквами написано: «НА ИССЛЕДОВАНИЕ».

ПРИЛОЖЕНИЕ № 14 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

‎ ‎ ‎ ‎ УТВЕРЖДАЮ ‎__________________________ ‎(должность) ‎__________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎_________________________ ‎ (дата) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ О Т Ч Е Т ‎по результатам расследования авиационного инцидента ‎ (серьезного авиационного инцидента) с воздушным судном ‎ ‎_________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный регистрационный и опознавательный знак, принадлежность) ‎ ‎‎_______________________________ ‎(место составления) ‎ ‎ ‎ _______________ ‎(дата)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Комиссия в составе: Председателя:______________________________________________________________________________________ ‎(должность, Ф.И.О.) ‎Членов комиссии __________________________________________________________________________________ (должность, Ф.И.О.) назначенная приказом ____________________ от ______________№_________ ‎ (должность лица) ‎ (дата)‎ ‎ ‎‎провела расследование с воздушным судном ‎ ‎ ‎ ______________________________________________________________________________________________________________ ‎(тип, государственный регистрационный и опознавательный знак, принадлежность) ‎‎происшедшего__________________________________________________________________________________________________ ‎ (дата, место события) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎1. ОБСТОЯТЕЛЬСТВА ‎ ‎ ‎ В произвольной форме излагается следующая информация: ‎дата события, принадлежность воздушного судна и экипажа, выполняемое задание, номер рейса, маршрут полета, количество пассажиров на борту; ‎последний пункт вылета, время вылета, намеченный пункт посадки; ‎этап полета, на котором произошло событие, время события (местное или UTC), время суток (день, ночь), метеоусловия (простые, сложные); ‎место события относительно легко определяемого географического пункта, его высота над уровнем моря, краткая характеристика местности, характер грунта; ‎что конкретно произошло; ‎последствия события для людей и воздушного судна (количество получивших телесное повреждение из числа пассажиров, в том числе отдельно взрослых и детей, и членов экипажа), а также степень тяжести, указать травмы, полученные при эвакуации из потерпевшего бедствие воздушного судна и других лиц, степень повреждения воздушного судна. ‎Другие необходимые данные приводятся в зависимости от обстоятельств события. ‎‎ 2. ФАКТИЧЕСКАЯ ИНФОРМАЦИЯ ‎2.1. Данные об экипаже ‎ О командире воздушного судна (и членах экипажа, если они имеют отношение к инциденту) приводятся следующие сведения: должность, пол, возраст, квалификационный класс, образование (наименование учебного заведения и год окончания), метеоминимум (для командира воздушного судна); ‎общий налет, налет на данном типе, в данной должности, налет по данному виду авиационных работ; ‎имел ли авиационные происшествия или подобные инциденты в прошлом. ‎Дается краткая характеристика профессиональной подготовки экипажа. ‎‎ 2.2. Данные о персонале наземных служб (если событие связано с неправильными действиями этих служб) ‎ Приводятся следующие сведения: должность, пол, возраст, образование (наименование учебного заведения и год окончания), стаж работы в данной должности, специальная подготовка, квалификация. ‎О персонале службы управления воздушным движением, кроме этого, указывается: наличие нарушений по управлению воздушным судном в прошлом, прохождение медицинского контроля и инструктажа перед заступлением на дежурство, последняя проверка теоретических знаний и практических навыков. ‎Дается оценка уровня профессиональной подготовки персонала наземных служб. Указываются ошибки и нарушения, допущенные персоналом. ‎ ‎2.3. Данные о воздушном судне ‎ Указывается: ‎тип, государственной регистрационный и опознавательный знак; ‎заводской номер, завод-изготовитель и дата выпуска; ‎ресурс: гарантийный, назначенный, до первого ремонта, межремонтный; ‎налет с начала эксплуатации, количество посадок; ‎количество ремонтов, ремонтный завод и дата последнего ремонта, налет и количество посадок после последнего ремонта; ‎даты и виды последнего периодического и оперативного технического обслуживания; ‎сведения о массе и центровке воздушного судна, находились ли они в допустимых пределах; ‎наличие (или отсутствие) замечаний экипажа по подготовке авиатехники к последнему полету и ее работе. ‎Если событие связано с нарушением работоспособности двигателей, то по этим двигателям указывается: ‎тип, заводской номер, завод-изготовитель, дата выпуска; ‎ресурс: гарантийный, назначенный, до первого ремонта, межремонтный; ‎наработка с начала эксплуатации, наработка после последнего ремонта, количество ремонтов, ремонтный завод, дата последнего ремонта; ‎Дается краткая оценка соответствия технической эксплуатации воздушного судна установленным требованиям, сведения о технических характеристиках. ‎Если событие связано с отказом агрегата, то приводятся данные по этому агрегату. ‎ ‎ ‎‎ ‎2.4. Метеорологическая информация ‎ ‎ ‎ Приводится фактическая и прогнозируемая погода на месте события, передача метеоинформации на борт. В случае, когда событие произошло из-за неблагоприятных метеоусловий или они сопутствовали ему, приводятся все необходимые данные в соответствии с требованиями Инструкции по сбору и анализу метеоинформации при расследовании авиационных происшествий и инцидентов. ‎Дается краткая оценка метеообеспечения полета. ‎‎ ‎2.5. Данные о средствах связи, навигации, посадке и УВД (если событие связано с ними) ‎ Указываются наличие по табелю оснащения, исправность, использование. Отмечаются случаи отказа или неправильного использования средств навигации, посадки и обеспечение воздушного движения. Дается краткая оценка радиосветотехнического обеспечения полета. ‎ ‎ ‎‎ 2.6. Данные об аэродроме ‎ ‎ ‎ Состояние, вид покрытия, уклоны, длина и ширина ВПП и ее элементов (если инцидент связан с выкатыванием за ее пределы или грубой посадкой), расположение препятствий в районе аэродрома, тип и состояние светосигнального оборудования и т. д. (если событие связано с преждевременным снижением или столкновением, либо угрозой столкновения с препятствиями в районе аэродрома). ‎‎ ‎2.7. Действия аварийно-спасательных и пожарных команд (если событие связано с вынужденной посадкой воздушного судна, пожаром) ‎ Приводятся данные о времени обнаружения места события, прибытия аварийно-спасательной команды. Указываются причина и характер пожара, время его ликвидации, количество задействованной пожарной техники, эффективность аварийно-спасательных работ. Указывается количество лиц, получивших термические ожоги (членов экипажа, пассажиров, лиц, принимавших участие в аварийно-спасательных работах). ‎‎ ‎2.8. Данные о травмированных пассажирах и членах экипажа ‎‎ ‎‎Приводятся диагнозы каждого из пострадавших при событии с указанием тяжести вреда здоровью. ‎‎ 2.9. Работы, проведенные комиссией ‎ Указываются результаты проверок, испытаний, осмотров авиатехники и анализа ГСМ. Дается анализ полетной информации по записям бортовых регистраторов. ‎Приводится вся фактическая информация, необходимая для обоснования заключения о причинах события и не отраженная в предыдущих разделах отчета. При необходимости делаются точные ссылки на другие материалы расследования. ‎ ‎ ‎‎ ‎3. АНАЛИЗ ‎ ‎ ‎ Данный раздел является основным разделом отчета комиссии и должен полностью обосновывать заключение о причинах события и рекомендации комиссии. ‎Раздел должен содержать: ‎хронологическое описание событий, имевших место в процессе возникновения и развития особой ситуации, с раскрытием причинно-следственных связей между ними; ‎анализ всех выявленных в процессе расследования отклонений в действиях должностных лиц, работе авиатехники, обеспечения полета, отклонений от норм проектирования, изготовления и эксплуатации, недостатков подготовки и обеспечения полетов, руководящих документов и т.п., с определением степени влияния этих отклонений на исход полета и обоснованием необходимости разработки профилактических мероприятий по устранению; ‎анализ и обоснование причин возникновения отклонений, оказавших влияние на возникновение и развитие особой ситуации, и исход полета. ‎В анализе должны также приводиться факторы, оказавшие благоприятное воздействие на исход полета или последствия авиационного события. ‎Вся необходимая для понимания и обоснования анализа фактическая информация включается в текст раздела. При необходимости даются ссылки на другие материалы расследования. ‎ ‎ ‎‎ 4. ЗАКЛЮЧЕНИЕ ‎ ‎ ‎ В произвольной форме приводится формулировка причины (причин) авиационного события. Формулировка должна включать в себя все отклонения, приведшие к возникновению и развитию особой ситуации. ‎После формулировки причины события указываются обобщенные группы причин и детализированные причины (факторы), оказавшие влияние на исход полета в соответствии с Руководством по эксплуатации МАСУ «Безопасность» в хронологическом порядке их проявления. ‎Примечание. Последовательность изложения отклонений (причины/факторы) в формулировке заключения не отражает степень их значимости. ‎‎‎‎ 5. НЕДОСТАТКИ, ВЫЯВЛЕННЫЕ ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ ‎ Указываются все недостатки и нарушения в подготовке и действиях экипажа, персонала служб обеспечения и управления полетом, проектирования, изготовления и технической эксплуатации авиационной техники, недостатки руководящих документов, выявленные в процессе расследования, которые не оказали непосредственного влияния на исход полета, но отрицательно влияют на безопасность полетов в целом. ‎ ‎ ‎‎ 6. РЕКОМЕНДАЦИИ ‎ ‎ ‎ В разделе приводятся рекомендации (без указания исполнителей и сроки выполнения), направленные на устранение выявленных при расследовании недостатков. Раздел состоит из двух частей: ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, оказавших влияние на возникновение, развитие особой ситуации и исход полета; ‎рекомендации, направленные на устранение недостатков, не оказавших влияние на возникновение, развитие особой ситуации и исход данного полета, но отрицательно влияющих на безопасность полетов в целом. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Председатель комиссии ‎ _______________ ‎(подпись)‎ ___________________________________ ‎(Ф.И.О.)‎ ‎ Члены комиссии‎ ‎ ______________ ‎(подпись)‎‎ ___________________________________ ‎‎(Ф.И.О.)‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ В случае, когда нет необходимости в оформлении отдельных разделов Отчета, в разделах указывается только причина их не заполнения. ‎К Отчету расследования прикладываются материалы расследования события. ‎Материалы располагаются в деле события следующим образом: ‎Документы комиссии: ‎отчет о расследовании события; ‎приложения: ‎приказ о назначении комиссии по расследованию; ‎протоколы заседаний комиссии. ‎Материалы расследования: ‎отчеты подкомиссий с приложениями; ‎отчеты рабочих групп, не входящих в состав подкомиссий, с приложениями; ‎материалы специальных исследований и экспертные заключения с приложением соответствующих заданий комиссии по расследованию.

Приложение № 15 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

СООБЩЕНИЕ ОБ АВИАЦИОННОМ ИНЦИДЕНТЕ

ПРОИЗОШЕДШИЙ ИНЦИДЕНТ ВОЗДУШНОЕ СУДНО: ДАТА СОБЫТИЯ ВРЕМЯ (UTC) ТИП ВС РЕГИСТРАЦИОННЫЙ № АВИАКОМПАНИЯ КВС ВТОРОЙ ПИЛОТ ДР. ЧЛ. ЭКИПАЖА (ПРОВЕРЯЮЩИЙ) НОМЕР РЕЙСА МАРШРУТ ПОЛЕТА А/Д ФАКТ. ПОСАДКИ ОСТАТОК ТОПЛИВА ВЫСОТА ПОЛЕТА СКОРОСТЬ (ПРИБ.) КОММЕРЧЕСКАЯ ЗАГРУЗКА (кг) КОЛИЧЕСТВО ЭКИПАЖА/ПАССАЖИРОВ БАГАЖ/ГРУЗ/ПОЧТА ОПАСНЫЙ ГРУЗ ЭТАП ПОЛЕТА: МЕСТОНАХОЖДЕНИЕ ВС ОТНОСИТЕЛЬНО А/П ВЫЛЕТА/ПОСАДКИ, ЛИБО А/Д (VOR, NDB. WP):  БУКСИРОВКА  РУЛЕНИЕ  ВЗЛЕТ  НАБОР ВЫСОТЫ  НА МАРШРУТЕ  СНИЖЕНИЕ ЗАХОД НА ПОСАДКУ  ПОСАДКА НЕ ОПРЕДЕЛЕН УСЛОВИЯ ПОЛЕТА ФАКТИЧЕСКАЯ ПОГОДА ОСОБЫЕ МЕТЕОУСЛОВИЯ  ВИЗУАЛЬНЫЕ  ПО ПРИБОРАМ ВЕТЕР____/___ ВИДИМОСТЬ(RVR)______км(м) ОБЛАЧНОСТЬ________________ ТЕМП._____°С QNН (QFE)____________  ДОЖДЬ  СНЕГ  ОБЛЕДЕНЕНИЕ  ТУМАН  ГРОЗА  ГРАД  ТУРБУЛЕНТНОСТЬ  СДВИГ ВЕТРА ВПП СОСТОЯНИЕ ВПП КОНФИГУРАЦИЯ ВС СУХАЯ МОКРАЯ ПОКРЫТА ЛЬДОМ ПОКРЫТА СНЕГОМ ПОКРЫТА СЛЯКОТЬЮ ЗНАЧЕНИЕ Ксц _______ АВТ. УПР  РУЧН. УПР РЕЖИМ ДВ._______ ШАССИ __________ МЕХ.КРЫЛА _________ СПОЙЛЕРЫ _________ ПРЕДВАРИТЕЛЬНЫЕ РЕЗУЛЬТАТЫ ВНЕШНЕГО ОСМОТРА ВС: КРАТКИЕ ОБСТОЯТЕЛЬСТВА АВИАСОБЫТИЯ: ФОРМУ ЗАПОЛНИЛ: КОМАНДИР ВС __________________________ ПРЕДСТАВИТЕЛЬ ИАС ___________________ ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 16 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

ДОНЕСЕНИЕ ОБ АВИАЦИОННОМ ИНЦИДЕНТЕ ПРИ ВОЗДУШНОМ ДВИЖЕНИИ

А. ОПОЗНАВАТЕЛЬНЫЙ ИНДЕКС ВС В. ТИП ИНЦИДЕНТА СБЛИЖЕНИЕ/ПРЕПЯТСТВИЕ НА ВПП/ НЕСАНКЦИОНИРОВАННЫЙ ВЫЕЗД НА ВПП/ПРАВИЛА/СРЕДСТВО С. ИНЦИДЕНТ 1. Общие сведения a . Дата/время инцидента UTC ______________________________________________________________ b . Местоположение _______________________________________________________________________ 2. Свое воздушное судно a. Курс и маршрут ________________________________________________________________________ b. Истинная воздушная скорость ______________________ измеренная в ( __ ) уз. ______ ( __ ) км/час ______ c. Эшелон и установка высотомера __________________________________________________________ d. Воздушное судно набирало высоту или снижалось ( __ ) Горизонтальный полет ( __ ) Набор высоты ( __ ) Снижение e) Угол крена воздушного судна ( __ ) Нулевой угол ( __ ) Небольшой угол ( __ ) Средний угол ( __ ) Глубокий крен ( __ ) В перевернутом положении ( __ ) Неизвестно f) Направление крена воздушного судна ( __ ) Влево ( __ ) Вправо ( __ ) Неизвестно g) Ограничение видимости (выбирать столько, сколько необходимо) ( __ ) Ослепительный блеск солнца ( __ ) Стойка лобового стекла ( __ ) Грязное лобовое стекло ( __ ) Другие особенности кабины экипажа ( __ ) Никаких h) Использование светооборудования воздушного судна (выбирать столько, сколько необходимо) ( __ ) Навигационные огни ( __ ) Проблесковые огни ( __ ) Лампы освещения кабины ( __ ) Красные проблесковые огни для предотвращения столкновений ( __ ) Посадочные/рулежные огни ( __ ) Хвостовые огни (для подсветки эмблемы) ( __ ) Другие ( __ ) Никаких i) Рекомендация в отношении маневра уклонения передавалась органом ОВД ( __ ) Да, на основе данных системы наблюдения ОВД ( __ ) Да, на основе визуальных наблюдений ( __ ) Да, на основе другой информации ( __ ) Нет j) Информация о воздушном движении передавалась ( __ ) Да, на основе данных системы наблюдения ОВД ( __ ) Да, на основе визуальных наблюдений ( __ ) Да, на основе другой информации ( __ ) Нет k) Бортовая система предупреждения столкновений — БСПС ( __ ) Не установлена ( __ ) Тип ( __ ) Консультативная информация о воздушном движении выдавалась ( __ ) Рекомендация по разрешению угрозы столкновения выдавалась ( __ ) Консультативная информация о воздушном движении или рекомендация по разрешению угрозы столкновения не выдавались l) Опознавание ( __ ) Система наблюдения ОВД отсутствовала ( __ ) Опознавание ( __ ) Опознавание отсутствовало m) Другие воздушные суда наблюдались ( __ ) Да ( __ ) Нет ( __ ) Наблюдалось не то воздушное судно n) Действия по уклонению были предприняты ( __ ) Да ( __ ) Нет о) Тип плана полета ППП/ПВП/Никакого* 3. Другое воздушное судно a. Тип и позывной/регистрация (если это известно) _________________ b. Если тип (пункт a) выше) не известен, то укажите ниже ( __ ) Высокорасположенное крыло ( __ ) Среднерасположенное крыло ( __ ) Низкорасположенное крыло ( __ ) Винтокрыл ( __ ) 1 двигатель ( __ ) 2 двигателя ( __ ) 3 двигателя ( __ ) 4 двигателя ( __ ) Более 4 двигателей Маркировка, цвет и другие имеющиеся сведения c) Воздушное судно набирало высоту или снижалось ( __ ) Горизонтальный полет ( __ ) Набор высоты ( __ ) Снижение ( __ ) Неизвестно d) Угол крена воздушного судна ( __ ) Нулевой угол ( __ ) Небольшой угол ( __ ) Средний угол ( __ ) Глубокий крен ( __ ) В перевернутом положении ( __ ) Неизвестно e) Направление крена воздушного судна ( __ ) Влево ( __ ) Вправо ( __ ) Неизвестно f) Наличие огней ( __ ) Навигационные огни ( __ ) Проблесковые огни ( __ ) Лампы освещения кабины ( __ ) Красные проблесковые огни для предотвращения столкновений ( __ ) Посадочные/рулежные огни ( __ ) Хвостовые огни (для подсветки эмблемы) ( __ ) Другие ( __ ) Никаких ( __ ) Неизвестно g) Рекомендация в отношении маневра уклонения передавалась органом ОВД ( __ ) Да, на основе данных системы наблюдения ОВД ( __ ) Да, на основе визуальных наблюдений ( __ ) Да, на основе другой информации ( __ ) Нет ( __ ) Неизвестно h) Информация о воздушном движении передавалась ( __ ) Да, на основе данных системы наблюдения ОВД ( __ ) Да, на основе визуальных наблюдений ( __ ) Да, на основе другой информации ( __ ) Нет ( __ ) Неизвестно i) Действия по уклонению от столкновения были предприняты ( __ ) Да ( __ ) Нет ( __ ) Неизвестно 4. Дистанция a . Ближайшая дистанция по горизонтали ____________________________________________________ b . Ближайшая дистанция по вертикали ______________________________________________________ 5. Метеорологические условия полета a . ПМУ/ВМУ b . Выше/ниже облаков/в тумане/дымке или между слоями c . Расстояние от кромки облаков по вертикали _____ м/фут ниже _____ м/фут выше d . В облаках/в условиях дождя/снега/дождя со снегом/тумана/дымки e . Полет в направлении/от солнца f . Видимость в полете _________ м/км 6. Любая другая информация, которая, по мнению командира воздушного судна, имеет значение D. ПРОЧИЕ СВЕДЕНИЯ 1. Информация, касающаяся воздушного судна, экипаж которого представляет отчет a . Регистрация воздушного судна __________________________________________________________ b. Тип воздушного судна _________________________________________________________________ c . Эксплуатант __________________________________________________________________________ d . Аэродром вылета ______________________________________________________________________ e . Аэродром первой посадки _______________ назначения ___________________________________ f . Доложено по радио или с помощью других средств ________ (название органа ОВД) в ______ UTC g . Дата/время/место заполнения формы ______________________________________________________ 2. Должность, адрес и подпись лица, представившего отчет a . Должность ___________________________________________________________________________ b . Адрес _______________________________________________________________________________ c . Подпись _____________________________________________________________________________ d. Номер телефона _______________________________________________________________________ 3. Должность и подпись лица, получившего отчет а) Должность _________________ ___ _________________________ б) Подпись ____________________ E. ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ СООТВЕТСТВУЮЩЕГО ОРГАНА ОВД 1. Получение отчета a . Отчет получен по AFTN/радио/телефону/другим каналам (укажите) ___________________________ b. Отчет получен _________________________________________________________________________ 2. Сведения о действиях органа ОВД Диспетчерское разрешение, инцидент наблюдался (с помощью системы наблюдения ОВД/визуально, предупреждение передавалось, результат проведенного на месте расследования и т. д.)

ДИАГРАММА СБЛИЖЕНИЯ

Предполагая, что вы находитесь в центре каждой диаграммы, отметьте прохождение другого воздушного судна относительно вас на горизонтальной проекции слева и на вертикальной проекции справа. Укажите момент первого визуального контакта и расстояние при прохождении.

ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 17 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

ДОНЕСЕНИЕ О СТОЛКНОВЕНИЯХ С ПТИЦАМИ

01 Эксплуатант Последствия для полета 02 Тип/модификация ВС 28 отсутствуют 03 Тип/модификация двигателя 29 прерванный взлет 04 Регистрационный знак ВС 30 посадка как мера предосторожности 05 Дата число месяц год 31 выключение двигателей 06 Время (UTC) 32 прочие (охарактеризовать) 07 Маршрут полета 33 Состояние неба (номер рейса) FEW SCT 08 Название аэродрома BKN OVC 09 Используемая ВПП 10 Рассвет День Осадки Сумерки Ночь 34 туман 11 Высота (над уровнем земли) ф/м 35 дождь 12 Скорость (приборная) узлы/км/ч 36 снег 13 Этап полета 37 Вид птиц стоянка на маршруте Количество птиц руление снижение замеченных столкнувшихся с ВС разбег при взлете заход на посадку 38 1 набор высоты не определен 39 от 2-10 послепосадочный пробег 40 от 11-100 Часть (части) воздушного судна 41 более подвергнувшиеся удару поврежденные Размер птиц 14 обтекатель антенны РЛС 42 небольшая 15 лобовое стекло 43 средняя 16 носовая часть (иск. упомянутое выше) 44 большая 17 двигатель № 1 Был ли предупрежден о птицах пилот 18 № 2 45 Да Нет 19 № 3 20 № 4 46 Замечания (описание повреждений и другая 21 воздушный винт полезная информация) 22 крыло/несущий винт 23 фюзеляж 24 шасси 25 хвостовая часть 26 огни 27 прочие (указать) Составители отчета: Командир ВС Представитель ИАС Представитель АС

ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 18 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

касающееся безопасности полетов в организациях по техническому обслуживанию и ремонту АТ

Описание квалификации, категории, допусков по типам ВС и стажа лица, заполнившего форму: Должность — Категория — Допуск по типам ВС — Стаж работы: общий/в данной должности/по типу ВС — Дата и время выявления Воздушное судно: дата время (UTC) тип регистрационный № Авиакомпания Наименование организации по ТО (ремонту) Вид и этап работ по техническому обслуживанию (ремонту) Плановые работы/внеплановые работы Планер и его системы Выявленный дефект (неисправность) Предположительные факторы, причины (КПН, эксплуатация и т.п.) и их возможные последствия Предпринятые действия по устранению Двигатель (тип) Выявленный дефект (неисправность) Предположительные факторы, причины (КПН, эксплуатация и т.п.) и их возможные последствия Предпринятые действия по устранению Винты (в т.ч. несущие, рулевые) Выявленный дефект (неисправность) Предположительные факторы, причины (КПН, эксплуатация и т.п.) и их возможные последствия Предпринятые действия по устранению Другие системы ВС Выявленный дефект (неисправность) Предположительные факторы, причины (КПН, эксплуатация и т.п.) и их возможные последствия Предпринятые действия по устранению Записи в TLB Записанный дефект (отказ, неисправность) Предположительные факторы, причины (эксплуатация и т.п.) и их возможные последствия Предпринятые действия по устранению ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 19 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

касающееся безопасности полетов для учебных заведений (центров) гражданской авиации

Описание квалификации, категории, допусков по типам FFS и ВС и стажа лица, заполнившего форму (в т.ч. обучаемого): Должность — Категория — Допуск по типам ВС — Стаж работы: общий/в данной должности/по типу ВС — Дата Место проведения занятий Вид обучения Выявленные проблемы, опасные факторы и риски Теоретический курс обучения Тесты Экзамены Наземная подготовка перед FFS Тренировка на FFS Экзамен на FFS Наземная подготовка перед учебными полетами Учебные полеты Проверка на ВС Курсы по повышению квалификации (в т.ч. АСС по типам ВС) Примечание: При выполнении учебных полетов и проверках на ВС в случае авиационного события заполнить «Форму обязательных донесений и сообщений экипажей ВС об особых ситуациях в полете». Расширенное описание выявленных проблем, опасных факторов и рисков. Меры, оперативно принятые для локализации.

ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 20 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

касающееся безопасности полетов для эксплуатантов аэродромов (вертодромов)

Описание квалификации, категор ии, допусков и стажа лица, заполнившего форму: Должность — Категория — Допуск — Стаж работы: общий/в данной должности/по допускам и видам работ — Дата и время выявления Вовлеченное в событие воздушное судно (если имело место): дата время (UTC) тип регистрационный № авиакомпания Наименование аэродрома (вертодрома) Вид и этап работ по осмотру и обслуживанию (ремонту) Плановые работы/внеплановые работы Несанкционированный выезд на ВПП (ТС) Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению Сход за пределы/перелет ВПП (без участия органов УВД) Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению Отказ или серьезная неисправность аэродромных огней Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению Повреждение воздушного судна или двигателя в результате контакта или всасывания посторонних предметов или мусора с ВПП или рулежной дорожки Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению События в пределах аэродрома, сопряженные с повреждением ВС или потенциальными последствиями для безопасности наземного движения ВС Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению События в пределах аэродрома, сопряженные с повреждением воздушных судов или потенциальными последствиями в результате столкновения с птицами Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению Любые (другие) выявленные факторы опасности или риска Последствия (факторы опасности или риска) Предположительная причина Предпринятые оперативные действия по устранению ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 21 к Правилам расследования авиационных событий с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан

касающееся безопасности полетов для организаций аэронавигационного обслуживания/услуг связи, навигации и наблюдения

Описание к валификации, категории, допусков и стажа лица, заполнившего форму: Должность — Категория — Допуски — Стаж работы: общий/в данной должности/по допуску — Перечень событий, при возникновении которых необходимо заполнить данную форму • любой дефект/неисправность/повреждение оборудования или систем, обнаруженный во время эксплуатации или технического обслуживания, который может привести к происшествиям или серьезным инцидентам во время эксплуатации воздушного судна; • несанкционированный вход в воздушное пространство; • воздушное судно на грани CFIT; • значительное отклонение ВС от заданной высоты или маршрута полета; • нарушение эшелонирования; • несанкционированный выезд на ВПП (при обмене информацией с органами УВД); • выезд за пределы/перелет ВПП (при обмене информацией с органами УВД); • любое другое событие, связанное с УВД, аэронавигационным обслуживанием или недостатками/дефектом/неисправностью оборудования, которые оказывают негативное влияние на безопасность аэронавигации. Дата и время события Воздушное судно: дата время (UTC) тип регистрационный № авиакомпания Номер рейса Маршрут полета А/д посадки (взлета) Персонал ОВД (при необходимости) Персонал по аэронавигационному обслуживанию (при необходимости) Персонал, обеспечивающий эксплуатацию средств связи, навигации и наблюдения (при необходимости) Краткие обстоятельства авиационного события или характер выявленных недостатков/дефектов/неисправностей и их возможное негативное влияние на безопасность полетов ЗАПОЛНЕННАЯ ФОРМА ДОЛЖНА БЫТЬ НЕМЕДЛЕННО ОТПРАВЛЕНА В ПОЛНОМОЧНЫЙ ОРГАН ПО РАССЛЕДОВАНИЮ АВИАЦИОННЫХ СОБЫТИЙ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Кабинета Министров от 17 ноября 2022 года № 660

некоторых постановлений Правительства Республики Узбекистан, утративших силу

1. Постановление Кабинета Министров от 27 декабря 2000 г. № 505 «Об утверждении Правил расследования авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан».

2. Постановление Кабинета Министров от 5 декабря 2005 г. № 268 «О внесении изменений и дополнений в Правила расследования авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан».

3. Постановление Кабинета Министров от 12 мая 2017 г. № 283 «О внесении изменений и дополнений в Правила расследования авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими воздушными судами в Республике Узбекистан».

Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ

г. Ташкент,

17 ноября 2022 г.,

№ 660

(Национальная база данных законодательства, 22.11.2022 г., № 09/22/660/1028)

lex.uz