📅 2022-yil 2-dekabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022-yil 2-dekabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2022 йил 2 декабрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 2 декабря 2022 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 2 December 2022 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
ДАСТУРИ
МАҚСАДЛИ КЎРСАТКИЧЛАР
КОНЦЕПЦИЯСИ
ҲАРАКАТЛАР РЕЖАСИ
МАҚСАДЛИ ПАРАМЕТРЛАРИ
ТАРКИБИ
ТАРКИБИ
2030 йилгача Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтишига қаратилган ислоҳотлар самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида
2022 — 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида белгиланган вазифаларни амалга ошириш, Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси доирасида «яшил» ва инклюзив иқтисодий ўсишни таъминлаш борасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар самарадорлигини ошириш, қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш ҳамда иқтисодиётнинг барча тармоқларида ресурсларни тежашни янада кенгайтириш мақсадида:
1. Қуйидагилар:
а) қуйидаги стратегик мақсадларга эришишга мўлжалланган 2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 1-иловага мувофиқ:
иссиқхона газларининг ялпи ички маҳсулот бирлигига нисбатан солиштирма ажратмаларини 2010 йилдаги даражадан 35 фоизга қисқартириш;
қайта тикланувчи энергия манбаларининг ишлаб чиқариш қувватини 15 ГВтга ошириш ва уларнинг улушини электр энергиясини ишлаб чиқариш умумий ҳажмининг 30 фоизидан кўпроғига етказиш;
саноат соҳасида энергия самарадорлигини камида 20 фоизга ошириш;
ялпи ички маҳсулот бирлигига тўғри келадиган энергия сарфи ҳажмини, шу жумладан, қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳисобига 30 фоизга камайтириш;
иқтисодиётнинг барча тармоқларида сувдан фойдаланиш самарадорлигини сезиларли даражада ошириш, 1 миллион гектаргача майдонда сув тежовчи суғориш технологиясини жорий этиш;
йилига 200 миллион кўчат экиш ва кўчатларнинг умумий сонини 1 миллиарддан ошириш орқали шаҳарлардаги яшил майдонларни 30 фоиздан ортиқроққа кенгайтириш;
республика ўрмон фонди захиралари кўрсаткичини 90 миллион куб метрдан ортиқроққа етказиш;
ҳудудларда янги 600 та чиқинди тўплаш шохобчаларини ташкил этиш;
б) Саноат тармоқларида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва энергия тежамкорлигини таъминлаш бўйича концепция (кейинги ўринларда — Концепция) 2-иловага мувофиқ;
в) 2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш бўйича ҳаракатлар режаси (кейинги ўринларда — Ҳаракатлар режаси) 3-иловага мувофиқ;
г) 25 та корхона ва ташкилотда ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг энергия сиғими кўрсаткичини 2026 йилга келиб 2022 йилга нисбатан 20 фоизга камайтиришга қаратилган 2022 — 2026 йилларда иқтисодиёт тармоқларида ёқилғи-энергетика ресурсларини тежашнинг мақсадли параметрлари (кейинги ўринларда — Мақсадли параметрлар) 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Энергетика вазирлиги Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда Молия вазирлиги билан биргаликда уч ой муддатда Мақсадли параметрларга эришишга қаратилган 2022 — 2026 йилларда иқтисодиёт тармоқларида ёқилғи-энергетика ресурсларини тежаш бўйича амалий чора-тадбирлар режасини («Йўл харитаси») ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
3. Қуйидагилар:
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги — «яшил» иқтисодиётни илгари суриш ва «яшил» ўсиш тамойилларини жорий этиш, иқтисодиёт тармоқларида иссиқхона газлари ташланмаларини қисқартиришга доир фаолиятни мувофиқлаштириш бўйича ваколатли орган;
Энергетика вазирлиги — «яшил» энергетикани ривожлантириш, хусусан, қайта тикланувчи энергия манбалари ва водород энергетикасини кенг жорий қилиш, шунингдек, энергия самарадорлигини ошириш ва ишлаб чиқарилган маҳсулотларнинг энергия сиғимини камайтириш бўйича ваколатли орган этиб белгилансин.
4. Белгилансинки:
а) 2023 йил 1 июндан бошлаб маҳсулотларни ишлаб чиқаришда экология ва атроф-муҳитга таъсирни чеклаш бўйича қўйилаётган талаблар асосида «яшил сертификатлар» тизими жорий этилади;
б) қуйидагиларни назарда тутувчи 2022 — 2026 йилларда иссиқхона газларининг чиқарилишини давлат томонидан тартибга солиш инфратузилмаси босқичма-босқич яратилади:
иссиқхона газларининг чиқарилишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва уларнинг давлат кадастрини юритиш;
углерод бирликларининг реестрини шакллантириш ва юритиш;
иқтисодиёт тармоқлари кесимида иссиқхона газлари чиқарилишини қисқартиришнинг мақсадли кўрсаткичларини белгилаш;
иссиқхона газларининг чиқарилишини қисқартириш бўйича фаолиятни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;
в) 2024 йил 1 январдан бошлаб барча иссиқхона газларини қамраб олувчи Иқлим ўзгариши соҳасида мониторинг, ҳисобот бериш ва текширишнинг замонавий тизими (MRV) йўлга қўйилади;
г) иқтисодиёт тармоқларида амалга ошириладиган инвестиция лойиҳаларини режалаштириш ва амалга оширишдан олдинги босқичларда уларнинг иссиқхона гази ҳажмини қисқартириш имконияти баҳоланиб, лойиҳалар натижасида қисқартирилган иссиқхона гази ҳажми сертификатлаштирилади ва ташқи бозорларга йўналтирилади;
д) 2024 йил 1 январдан бошлаб янги қуриладиган, қуввати 1 МВтдан юқори бўлган қуёш ва шамол электр станцияларини қуриш бўйича инвестиция лойиҳалари доирасида ушбу станцияларнинг ўрнатилган қувватига нисбатан 25 фоиздан кам бўлмаган қувватга эга электр энергиясини сақлаш тизими мажбурий тартибда жорий этилади;
е) тармоқ ва ҳудудий ривожланиш стратегияларини ишлаб чиқиш доирасида тармоқлар ва ҳудудларнинг иқлим ўзгаришига нисбатан сезувчанлиги хусусиятларидан келиб чиқиб, аҳоли ва иқтисодиёт тармоқларига иқлим ўзгариши таъсирини камайтириш ҳамда унга мослашиш чора-тадбирлари ва инвестиция лойиҳалари қамраб олинади;
ж) Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги:
Париж битимининг (Париж, 2015 йил 12 декабрь) 6-моддасига мувофиқ, Барқарор ривожланишни қўллаб-қувватлаш механизми бўйича чора-тадбирларнинг амалга оширилишини мувофиқлаштириш бўйича ваколатли орган (миллий орган) ҳисобланади;
халқаро ва республика даражасида иссиқхона гази савдосини (Emission Trade System — ETS, Joint Credit Mechanism — JCM ва бошқалар) тартибга солиш ва амалга оширишни мувофиқлаштириш ва бошқариш, шунингдек, ушбу соҳадаги лойиҳаларни амалга ошириш даврида мониторинг ва ҳисоботларни юритиш учун масъул бўлган ижро этувчи орган сифатида иштирок этади;
з) барқарор «яшил» иқтисодий ўсиш, «яшил» иқтисодиётга ўтишга доир, хусусан, иссиқхона гази ташланмалари миқдорига таъсир қилувчи лойиҳалар ва чора-тадбирларни кўзда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва дастурлар лойиҳалари Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги билан мажбурий тартибда келишилади.
5. Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш чораларини мувофиқлаштириш бўйича идоралараро кенгаш (кейинги ўринларда — Идоралараро кенгаш) 5-иловага мувофиқ таркибда тузилсин ва қуйидагилар унинг асосий вазифалари этиб белгилансин:
давлат органлари ва ташкилотлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан 2019 — 2030 йиллар даврида Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия), Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган чора-тадбирларнинг тўлиқ ҳажмда бажарилишини таъминлаш, шунингдек, уларнинг ўз вақтида бажарилишини тизимли назорат қилиш;
ҳар чоракда давлат органлари ва ташкилотлари раҳбарларининг «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш бўйича режалаштирилган чора-тадбирлар бажарилиши тўғрисидаги ҳисоботларини тинглаш;
доимий мониторинг асосида Стратегия доирасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар самарадорлигини ошириш мақсадида масъул ташкилотлар фаолиятини такомиллаштириш чораларини кўриш.
6. Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, халқаро молия институтлари ва ривожланиш бўйича ҳамкор ташкилотларнинг:
Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳини 6-иловага мувофиқ таркибда;
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигида қўшимча 4 та штат бирлигидан иборат Техник котибиятни ташкил этиш тўғрисидаги таклифлари маъқуллансин.
Белгилансинки:
Ўзбекистонда иқлим ўзгариши ва «яшил» ўсиш борасида фаолият олиб борувчи халқаро молия институтлари ва ривожланиш бўйича ҳамкор ташкилотларнинг техник кўмак, таҳлил қилиш ва салоҳиятни ошириш бўйича фаолиятини ўзаро мувофиқлаштириш Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳининг асосий вазифаси ҳисобланади;
Техник котибият Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи ишчи органи вазифасини бажарувчи лойиҳа офиси ҳисобланади.
7. Белгилансинки, «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва уни ривожлантиришда барча томонларнинг ўзаро ҳамкорликдаги фаолиятини самарали ташкил этиш ва мувофиқлаштириш борасида:
Идоралараро кенгаш Стратегия, Дастур ва Ҳаракатлар режасининг амалга оширилишини таъминлаш бўйича вазирлик ва идораларнинг ишини самарали ташкил этишни таъминлайди;
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги Идоралараро кенгашнинг ишчи органи ҳисобланиб, ушбу йўналишдаги чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича масъул вазирлик ва идораларнинг фаолиятини мувофиқлаштиради;
Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган чора-тадбирларнинг бажарилишини доимий баҳолаб бориш, техник ва молиявий кўмак жалб этиш, истиқболли лойиҳаларни молиялаштириш манбаларини шакллантиришга кўмаклашади;
Техник котибият Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи фаолиятини ташкил қилади, Стратегия, Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган вазифаларни амалга оширишда уни Идоралараро кенгаш билан ўзаро мувофиқлаштиришга кўмаклашади.
8. Гидрометеорология хизмати маркази ва Қайта тикланувчи энергия манбалари миллий илмий-тадқиқот институти икки ой муддатда Инновацион ривожланиш вазирлигининг Илм-фанни молиялаштириш ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан Республика бўйлаб қуёш, шамол ва биогаз энергияси ресурслари бўйича инновацион маълумотлар базасини шакллантирсин.
9. Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги:
а) икки ой муддатда Техник котибият ва идоралараро ишчи гуруҳларни ташкил этиш ва уларнинг фаолият юритиш тартиби тўғрисидаги низомлар, Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи регламентини ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқлаш учун Идоралараро кенгашга киритсин.
Бунда, Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи регламентида:
унинг фаолиятини самарали йўлга қўйиш;
иқлим ўзгариши ва «яшил» ўсиш бўйича халқаро молиявий институтлар ҳамда ривожланиш бўйича ҳамкор ташкилотларнинг ҳаракатлари ўзаро такрорланишини бартараф этиш ва олдини олиш;
иқлим ўзгариши ва «яшил» ўсиш масалалари бўйича вазирлик ва идоралар билан самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш назарда тутилсин;
б) Энергетика вазирлиги, Молия вазирлиги ва халқаро молия институтлари билан биргаликда «яшил сертификатлар» тизими 2023 йил 1 июндан бошлаб жорий этилишини таъминласин;
в) Гидрометеорология хизмати маркази билан биргаликда Иқлим ўзгариши соҳасида мониторинг, ҳисобот бериш ва текширишнинг замонавий тизими (MRV) 2024 йил 1 январдан бошлаб тўлиқ йўлга қўйилишини таъминласин;
г) Молия вазирлиги ҳамда бошқа вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда хорижий экспертларни жалб қилган ҳолда, саноат корхоналарида экологик, ижтимоий ва корпоратив бошқарув тамойилларини (ESG) жорий қилишни жадаллаштиришни кўзда тутувчи таклифларни ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
д) Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Энергетика вазирлиги, Молия вазирлиги, Гидрометеорология хизмати маркази ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2022 — 2026 йилларда иссиқхона газларининг чиқарилишини давлат томонидан тартибга солиш инфратузилмаси яратилишини таъминласин, шунингдек, 2023 йил 1 майга қадар Ўзбекистон Республикасининг «Иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш тўғрисида»ги қонуни лойиҳасини ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
е) Давлат активларини бошқариш агентлиги, Молия вазирлиги, Энергетика вазирлиги ва хўжалик бирлашмалари билан биргаликда икки ой муддатда йирик саноат корхоналари тегишли бошқарув органларида қуйидагилар тасдиқланишини мувофиқлаштирсин:
йирик ишлаб чиқариш корхоналарида қувватларни модернизация ва реконструкция қилиш орқали энергияни тежаш, энергия самарадорлигини ошириш бўйича техник сиёсатни ишлаб чиқиб, унинг кўрсаткичларини йиллик бизнес-режаларга киритиш бўйича тегишли бошқарув қарорлари;
ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар (ишлар, хизматлар) бирлигига сарфланадиган ёқилғи-энергия ресурсларининг меъёрларини аниқлайдиган, тармоқлар кесимидаги услубиёт ва йўриқномалар.
10. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Молия вазирлиги билан биргаликда 2023 йил 1 июлга қадар «ифлослантирувчи тўлайди» тамойилини тўлиқ жорий этиш, шунингдек, ифлосланиш учун белгиланган йиғим ставкасини ошириш ва ифлослантирувчи моддалар рўйхатини кенгайтириш орқали атроф-муҳит ифлосланиши учун йиғим тизимини такомиллаштиришни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
11. Инновацион ривожланиш вазирлиги Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси билан биргаликда ҳар йили 1 декабрга қадар «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш йўналишларида илмий-тадқиқот ва инновацион лойиҳаларнинг мақсадли дастурларини Фан ва технологиялар бўйича республика кенгашига тасдиқлаш учун киритиб борсин ҳамда ушбу соҳада қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратсин:
«яшил» иқтисодиёт соҳасидаги устувор йўналишлар бўйича фундаментал ва амалий тадқиқотларни олиб бориш;
иқтисодиёт тармоқларида «яшил» технологиялар, хусусан, ресурс тежовчи, чиқиндисиз ишлаб чиқариш, чиқиндиларни қайта ишлаш имкониятини берувчи технологияларни ва хавфсиз кимёвий моддаларни қўллашга ўтиш ҳамда қайта тикланувчи энергия технологияларидан фойдаланиш имкониятларини ўрганиш ва уларни амалиётга татбиқ этиш;
истиқболли инновацион ишланмалар ва «стартап» лойиҳаларни амалга ошириш ҳамда уларни тижоратлаштириш ва технологиялар трансферини қўллаб-қувватлаш.
Белгилаб қўйилсинки, мақсадли дастурларни молиялаштириш харажатлари илмий фаолиятга оид давлат дастурларини амалга ошириш учун ажратилган маблағлар доирасида, шунингдек, Инновацион ривожланиш ва новаторлик ғояларини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан қопланади.
12. Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда республикада қайта тикланувчи энергия манбаларини ва водород энергетикасини ривожлантириш бўйича аниқ чора-тадбирлар режасини тасдиқласин.
14. Мазкур қарорда белгиланган чора-тадбирларнинг сифатли ва ўз вақтида бажарилишини мувофиқлаштириш ва мониторинг қилишнинг қуйидаги тартиби белгилансин:
вазирлик ва идоралар, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, давлат иштирокидаги корхоналар — ҳар чоракда ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 5-санасига қадар Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигига ушбу қарор билан тасдиқланган Ҳаракатлар режаси ҳамда тармоқлар кесимидаги ресурс тежаш дастурларида назарда тутилган чора-тадбирларни амалга ошириш ҳамда Мақсадли кўрсаткичларга эришиш ҳолати тўғрисида ҳисобот тақдим этади;
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги масъул вазирлик ва идоралар фаолиятини идоралараро мувофиқлаштиради, ҳар чоракда ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 15-санасига қадар ушбу қарор билан белгиланган чора-тадбирларнинг ижроси тўғрисида умумлашган таҳлилий маълумотларни Идоралараро кенгашга киритади;
Идоралараро кенгаш ҳар чорак якуни билан амалга оширилаётган ишлар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига маълумот киритади.
15. Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига 7-иловага мувофиқ ўзгартиришлар киритилсин.
16. Мазкур қарор ижросини самарали ташкил этишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосарлари Ж.А. Қўчқоров ва Ж.Т. Мирзамаҳмудов белгилансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 1-ИЛОВА
2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш
Иқлим ўзгариши билан боғлиқ муаммоли масалалар мамлакатда амалга оширилаётган ислоҳотлар самарадорлигига, хусусан, иқтисодий ўсиш ва камбағалликни қисқартириш, экологик ва озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашга ўзининг салбий таъсирини кўрсатади. Шундан келиб чиқиб, ушбу йўналишда мамлакатда иқлим ўзгариши таъсирини камайтириш ва унга мослашиш, «яшил» иқтисодиётга ўтиш чораларини жадаллаштириш, «яшил» ва инклюзив иқтисодий ўсиш моделини тарғиб қилишга катта эътибор қаратилмоқда.
Бу борада, мамлакатда «яшил» иқтисодий ўсишни рағбатлантириш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, «яшил» инвестицияларни жалб қилиш, экологик инқирознинг салбий таъсирини юмшатиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 5 октябрдаги ПҚ-4477-сон қарори билан 2019 — 2030 йиллар даврида Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси тасдиқланган.
2020 йилда коронавирус (COVID-19) пандемияси туфайли юзага келган эпидемиологик вазият сабабли дунё мамлакатлари қатори Ўзбекистон Республикасида ҳам ушбу Стратегияни жадал амалга ошириш имконияти чекланди.
Шу билан бир қаторда, 2021 йил ноябрь ойида бўлиб ўтган Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Иқлим ўзгариши бўйича доиравий конвенциясининг 26-йиғилишида (CОР26) Ўзбекистон Республикаси томонидан Париж битими доирасида 2030 йилга қадар ялпи ички маҳсулот бирлигида иссиқхона газлари эмиссиясини 2010 йилги кўрсаткичларга нисбатан 35 фоиз камайтириш бўйича қўшимча мажбуриятни ўз зиммасига олиши ҳақида баёнот берилди.
Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси жорий йилнинг май ойида 2030 йилга қадар метан эмиссиясини 2020 йилга нисбатан камида 30 фоизга камайтириш бўйича мамлакатларнинг жамоавий мақсадга эришиши бўйича глобал мажбурият тўғрисидаги ташаббусга (Global Methane Pledge) қўшилди.
Коронавирус пандемияси ва иқлим ўзгариши туфайли юзага келаётган салбий ҳолатларнинг сабоқлари иқтисодий ўсишни таъминлашда янада барқарор манбалар ва ёндашувларни қайта кўриб чиқиш, хусусан, мамлакатда «яшил» иқтисодиёт ва «яшил» иқтисодий ўсиш бўйича стратегик мақсадлар ва чора-тадбирлар амалга оширилишини самарали ташкил этиш заруриятини кўрсатмоқда.
2019 — 2030 йиллар даврида Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси асосида «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар самарадорлигини ошириш, шунингдек, ушбу йўналишда давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг халқаро ташкилотлар билан ўзаро ҳамкорликдаги мувофиқлаштирилган саъй-ҳаракатларини таъминлаш Дастурни ишлаб чиқиш заруриятини юзага келтирди.
1-боб. Дастурнинг мақсади ва вазифалари
Дастурнинг мақсад ва вазифалари миллий даражада мавжуд бўлган соҳалар бўйича қуйидаги стратегик йўналишларга асосланади ва уларнинг ўзаро тўлдирувчи жиҳатларини кучайтиради:
технологик модернизация ва «яшил» технологияларни жорий этиш учун молиявий рағбатлантириш механизмларини ишлаб чиқиш, энергия тежаш ва самарадорлигини ошириш бўйича мақсадли кўрсаткичларни аниқлаш, иқтисодиёт тармоқларида энергия менежменти орқали энергия самарадорлигини сезиларли даражада ошириш;
«яшил» иқтисодиётга ўтишнинг устувор йўналишларидан келиб чиқиб, ҳудудларни комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш учун зарур ресурс ва имкониятлар билан таъминлаш, иқлим ўзгаришига доир масалаларда давлат хизматлари қамровини кенгайтириш, «яшил» иқтисодиёт соҳасида аҳолининг иқтисодий фаоллигини ошириш орқали аҳоли ва маҳаллий жамоатчилик иштирокини кенгайтириш;
«яшил» инвестицияларни қўллаб-қувватлаш, хусусий секторга кенг имкониятлар яратиш ва «яшил» инновацияларни жорий этишда хусусий инвесторларни қўллаб-қувватлаш мақсадида давлат-хусусий шерикликни ва халқаро молия институтлари билан ҳамкорликни кенгайтириш орқали «яшил» иқтисодиётга ўтиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш.
Дастур қуйидаги 6 та устувор йўналишда Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодий ўсишни таъминлаш вазифаларини белгилайди:
табиий ресурслардан барқарор ва самарали фойдаланиш;
миллий иқтисодиётнинг табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига нисбатан барқарорлигини мустаҳкамлаш;
миллий иқтисодиёт, хусусан, саноатнинг «яшил» ва кам углеродли ривожланишини таъминлаш;
инновацияларни жорий этиш ва самарали «яшил» инвестицияларни жалб қилиш;
барқарор ва инклюзив «яшил» урбанизацияни ривожлантириш;
«яшил» иқтисодиётга ўтиш даврида катта таъсир остида бўлиши мумкин бўлган аҳоли ва уларнинг яшаш жойларини қўллаб-қувватлаш.
Ушбу устувор йўналишлар бўйича вазифаларнинг самарали амалга оширилиши қуйидаги йўналишлардаги тармоқлараро чоралар билан бир қаторда амалга оширилади:
«яшил» ўсиш бўйича салоҳиятни ошириш ва инсон капиталини ривожлантириш;
«яшил» иқтисодиётга ўтиш учун қулай сиёсий муҳит яратиш, самарали институтларни жорий қилиш;
ташқи ва ички «яшил» молиялаштириш оқимларини кўпайтириш.
2-боб. «Яшил» ўсишнинг устувор йўналишлари
2.1. Табиий ресурслардан барқарор ва самарали фойдаланиш
Устувор вазифалар:
озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, сув ресурсларини тежаш билан бирга ўсиб бораётган аҳолини озиқ-овқат билан таъминлайдиган қишлоқ хўжалиги ечимларини ишлаб чиқиш ва жорий қилиш;
барқарор ландшафтлар, ўрмонларни қайта тиклаш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланишга асосланган амалиётни жорий этиш;
экинларни диверсификация қилиш ва сувни тежайдиган қишлоқ хўжалиги технологияларини жорий қилишни ландшафтни тиклаш чоралари билан уйғунлаштириш;
давлат корхоналарини ҳамда давлат-хусусий шериклик орқали хусусий сектор томонидан суғоришни молиялаштириш имкониятларини ислоҳ қилиш.
Устувор йўналишлар:
а) иқлим билан боғлиқ хавфларга чидамлиликни ошириш мақсадида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини диверсификация қилиш:
барқарор агроэкотизимни яратишга кўмаклашиш мақсадида иқлим ўзгаришига мақбуллаштирилган ишлаб чиқариш устуворлигидан келиб чиқиб, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини диверсификация қилиш;
иқлим билан боғлиқ хавфларга нисбатан барқарорликни ошириш мақсадида деҳқон ва фермер хўжаликларида қишлоқ хўжалиги экинларини диверсификация қилиш ва ихтисослаштириш;
б) яйловларни барқарор бошқаришни жорий қилиш — яйлов майдонларининг экологик ҳолатини сақлаш ҳамда ер ва ўрмон деградациясини камайтириш орқали яйловларда чорва молларини ўтлатишни барқарор бошқариш усулларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;
в) иқлим ўзгаришига чидамли дарахтлар плантацияларини кўпайтириш — эрозия, қум ва чанг бўронларини камайтириш, шунингдек, экотизимлар ва инфратузилманинг барқарорлигини ошириш учун иқлимга чидамли дарахтларни экиш;
г) тармоқли ёндашувдан ландшафт ёндашувига ўтишни таъминлаш учун ландшафтни бошқариш режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш:
ҳосилдорликни ошириш, экотизим хизматларини яхшилаш ва иқтисодиётни диверсификация қилиш учун ландшафтни интеграциялашган ҳолда бошқариш;
интеграциялашган ландшафт ёндашувидан фойдаланишни рағбатлантириш, ундан самарали фойдаланишга қайтариш учун ландшафтни тиклаш;
д) қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини барқарор етиштириш ва қайта ишлаш орқали озиқ-овқат хавфсизлиги ва фаровонликни ошириш — озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, соғлом экотизимларни ривожлантириш ҳамда ер, сув ва бошқа табиий ресурсларни барқарор бошқаришни қўллаб-қувватлашга қаратилган глобал бошқарув тизимини яратиш;
е) «яшил гаров» дастурлари ва табиий ресурсларга асосланган тадбиркорлик фаолияти асосида яратилган иш ўринлари сонини кўпайтириш:
«яшил» иш ўринларини яратиш ва «яшил гаров» дастурларини ишлаб чиқиш;
жойларда турмуш даражасини яхшилаш ҳамда қишлоқ хўжалиги, табиий ресурслар ва экотуризм соҳаларида иш ўринларини яратишда иқлим ўзгаришига чидамлилик бўйича табиий ресурсларни бошқаришга асосланган корхоналарнинг салоҳиятини ошириш;
ж) умумий сув истеъмоли ва сув танқислигини камайтириш учун талаб этиладиган сув объектларидан аниқ ҳисоб-китобларга асосан сув олиш лимитларини ўрнатиш, амалиётга жорий қилиш ва сув олиш лимити доирасида сув берилишини мониторинг қилиш — умумий сув истеъмоли ва сув танқислигини камайтириш, шунингдек, сувдан фойдаланиш ва суғориш тизимлари самарадорлигини ошириш учун талаб этиладиган сув ресурсларини аниқ ҳисоб-китобларга асосан сув олиш лимитларини ўрнатиш, мониторинг қилиш ва биргаликда режалаштириш институтларини кучайтириш;
з) қишлоқ хўжалиги соҳасида самарали технологиялардан фойдаланишни кенгайтириш — сувни тежайдиган суғориш технологиялари, шу жумладан томчилатиб, ёмғирлатиб, дискрет ва бошқа самарали суғориш технологияларини жорий этиш ва кўламини кенгайтириш;
и) саноат корхоналарида ҳосил бўлаётган оқова сувларни тозалаш ва айланма сув таъминотини жорий қилиш — локал оқова тозалаш иншоотларини ўрнатиш, мавжудларини реконструкция ва модернизация қилиш, тозаланган сувларни технологик ёки маиший-хўжалик мақсадларида қайта ишлатиш кўламини ошириш чораларини кўриш;
к) қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган экин ерлари ва кўп йиллик дарахтзорларни (мевали боғ ва токзорларни) сақлаб қолиш орқали «яшил» ўсиш суръатларини таъминлаш;
л) республикада кўп йиллик манзарали ва мевали дарахтзорлар кўчатларини ишлаб чиқаришни кўпайтириш;
м) ҳар йили вилоятлар марказлари ва туманларда яшил ҳудудлар ташкил этиш бўйича аниқ чора-тадбирларни белгилаш.
2.2. Миллий иқтисодиётнинг табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига нисбатан барқарорлигини мустаҳкамлаш
Устувор вазифалар:
гидрологик, об-ҳаво ва иқлимга оид маълумотларни ўз вақтида ва сифатли тақдим этиш тизимини янада такомиллаштириш орқали иқлим хавфини баҳолаш ва камайтириш;
муҳим воситалар ва инфратузилмага, шу жумладан экологик ёндашувлар асосидаги инвестицияларни жалб қилиш орқали табиий офатлар хавфини камайтириш;
ижтимоий ҳимояга муҳтож уй хўжаликлари, шу жумладан қишлоқ жойларида яшайдиган ва бевосита ёки билвосита қишлоқ хўжалигига боғлиқ бўлган кам таъминланган оилаларнинг молиявий барқарорлигини ошириш бўйича чора-тадбирларни кўриш;
сув ҳавзаларини бошқариш, ўрмонларни қайта тиклаш ҳамда аҳоли пунктлари атрофидаги бошпаналарни кенгайтиришга сармоя киритиш орқали сув тошқинидан ҳимоя қилиш учун қурилишда муҳандислик табиий ечимларини ишлаб чиқиш;
қишлоқ жойларида яшовчи заиф оилаларни иқлим хавфлари ва офатлардан суғурталаш орқали молиявий барқарорлик сиёсатини такомиллаштириш.
Устувор йўналишлар:
а) иқлим ўзгаришига мослашиш ва табиий офатлар хавфини бошқариш масалаларини миллий сиёсатга, ижтимоий-иқтисодий ривожланишни режалаштиришга ва бюджет жараёнларига киритиш — иқлим ўзгаришига мослашиш, унинг оқибатларини юмшатиш ва табиий офатлар хавфини камайтиришни режалаштириш, амалга ошириш, мониторинг қилиш ҳамда баҳолашда жамоатчиликнинг фаол иштирокига асосланган ёндашувни йўлга қўйиш;
б) иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфига нисбатан миллий даражада жавоб қайтариш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш тадбирларининг самарадорлигини ошириш учун норматив-ҳуқуқий ва институционал асосни такомиллаштириш:
иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтириш соҳасидаги фаолиятни мувофиқлаштириш;
Шаҳарсозлик кодексида табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши масалаларини тартибга солиш;
хатарларни ҳисобга олган ҳолда, ердан фойдаланиш ва ривожлантиришга комплекс ёндашувни ишлаб чиқиш;
в) миллий, минтақавий ва халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик ва шериклик муносабатларини кучайтириш, ташқи молиялаштириш механизмларига қўшилиш учун миллий ва маҳаллий салоҳиятни ошириш — ташқи молиялаштириш механизмларига қўшилиш учун миллий ва маҳаллий имкониятларни яратиш, табиий офатлар хавфини камайтириш ҳамда иқлим ўзгаришига мослашиш учун институционал ва бошқарув механизмларини кучайтириш;
г) нодавлат нотижорат ташкилотлар ва хусусий секторнинг фаол иштирокида оммавий семинарлар, ишчи йиғилишлар ва тренинглар каби таълим ва тарғибот дастурлари орқали жамоатчиликни хабардор қилиш кампанияларини кучайтириш ва мувофиқлаштириш:
олинган тажриба ва илғор амалиёт билан алмашиш учун миллий платформа яратиш;
тегишли механизмлар орқали миллий, минтақавий ва глобал даражада тажриба алмашиш;
табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши бўйича маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва жамоатчиликнинг билимларини лозим даражада бирлаштириш учун тегишли механизмларни аниқлаш;
д) алоқа стратегиясини ишлаб чиқиш ва татбиқ қилиш — иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтириш билан боғлиқ ташаббусларнинг натижаларини бирлаштирувчи самарали алоқа стратегиясини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;
е) иқлим ўзгариши тўғрисидаги билимларни, зарурат даражасида, университет ва мактаб ўқув дастурларига киритиш — жамоатчиликни хабардор қилиш кампанияларини кучайтириш ва мувофиқлаштириш орқали, шу жумладан миллий шериклар, нодавлат нотижорат ташкилотлар ва хусусий сектор билан ҳамкорликда аҳолининг хабардорлигини ошириш, иқлим ўзгариши, офатларнинг сабаблари ва оқибатлари тўғрисида тушунчаларни мустаҳкамлаш;
ж) иқлим ўзгариши ва табиий офатларнинг потенциал таъсирини енгиш учун шаҳарлар/маҳаллий органлар ва жамоаларнинг имкониятларини кучайтириш — шаҳарлар ва жамоаларни барча хавф-хатарлар ҳақида аниқ ва ўз вақтида огоҳлантиришни таъминлаш учун самарали барвақт огоҳлантириш тизимини яратиш;
з) иқлим ва табиий офатлар хавфи тўғрисидаги маълумотларни йиғиш, сақлаш ва таҳлил қилиш бўйича техник ва институционал салоҳиятни мустаҳкамлаш — табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши бўйича қарор қабул қилиш жараёнларини қўллаб-қувватлаш учун ахборотни бошқаришнинг яхлит тизимини ишлаб чиқиш;
и) энергия самарадорлиги ва қайта тикланувчи энергия (ҚТЭ) манбаларидан фойдаланишни қўллаб-қувватлаш учун энергия хавфсизлигини яхшилаш ва бошқарувни кучайтириш:
мавжуд ва режалаштирилган энергетика инфратузилмаси учун табиий офатлар ва иқлим хавф-хатарларини баҳолаш орқали энергия хавфсизлигини ошириш;
энергия таъминоти муаммоларини ҳал қилиш учун фавқулодда ҳаракатлар режалари ва жавоб қайтариш механизмларини ишлаб чиқиш;
энергия самарадорлигини ошириш чораларини ва унинг оқибатларини юмшатиш ҳаракатларини қўллаб-қувватлаш учун тегишли технологиялар трансферидан фойдаланиш йўлларини аниқлаш ва тарғиб қилиш;
к) табиий офатларга тайёргарликни ҳамда бу борада самарали ҳаракат қилиш ва тикланиш имкониятларини кучайтириш:
табиий офатларни бошқариш механизмларини мустаҳкамлаш;
маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва жамоаларнинг иқлим ўзгариши таъсири, табиий офатларга тайёргарлиги ва ҳаракатини кучайтириш;
эвакуация режалари ва стратегияларини янгилаш;
халқаро ва минтақавий гуманитар ёрдам тўғрисида хабардорликни ошириш;
л) миллий иқлим ўзгариши ва табиий офатларга чидамлилик соҳасида миллий сиёсат ва режалаштириш жараёнида гендер тенглиги жиҳатларини ҳисобга олиш — миллий сиёсатда гендер тенглиги тамойилларини ҳисобга олиш орқали табиий офатларга тайёргарликни кучайтириш;
м) иқлим ўзгариши ва табиий офатларга чидамлиликни ошириш бўйича чора-тадбирларни режалаштириш ва амалга оширишда хусусий секторни жалб қилиш — миллий, тармоқ ва маҳаллий даражада иқлим ўзгариши ва табиий офатларга чидамлиликни режалаштириш ҳамда амалга ошириш жараёнларига хусусий секторни жалб қилиш орқали табиий офатларга тайёргарликни кучайтириш.
2.3. Миллий иқтисодиёт, хусусан, саноатнинг «яшил» ва кам углеродли ривожланишини таъминлаш
Устувор вазифалар:
энергия балансини диверсификация қилиш, шу жумладан ҚТЭ манбаларини ривожлантириш, энергия сарфи ҳажмини пасайтириш, углерод ташламаларини камайтириш;
кам углеродли ривожланиш учун ўта муҳим бўлган фойдали қазилмаларнинг захиралари ва салоҳиятини ўрганиш;
экологияга зарар етказмайдиган инфратузилмани шакллантириш ва саноат корхоналарида айланма (циркуляр) иқтисодиёт амалиётини жорий қилиш, бунда, модернизация жараёнларини рағбатлантириш;
«яшил» ўсиш шароитида бозор иқтисодиёти нуқсонларини бартараф этиш ва «мақбул нархларни шакллантириш» институтларини мустаҳкамлаш.
Устувор йўналишлар:
а) «яшил» ва кам углеродли ривожланиш бўйича узоқ муддатли стратегияни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш — узоқ муддатли «яшил» ва кам углеродли ривожланишнинг устувор йўналишларини инобатга олган ҳолда, иқтисодий ва фискал йўқотишларни камайтириш ва самарадорликни ошириш мақсадида стратегияни ишлаб чиқиш;
б) электрлаштиришнинг ўсиши ва ишончлилигини ошириш:
электр энергиясини тақсимлашнинг эскирган инфратузилмасини янгилаш ва модификация қилиш;
2030 йилгача электр энергияси таъминотини 100 ТВт/соатдан ошириш;
в) электр энергиясини узатиш ва тарқатиш тармоқларида йўқотишларни камайтириш:
электр энергиясини унинг техник ва тижорат йўқотишларини тарқатиш пайтида камайтириш;
истеъмолчилар орасида электр таъминотининг ишончлилиги ва сифатини ошириш;
г) ҚТЭ манбаларини кенг миқёсда жойлаштириш:
энергия балансида ҚТЭ манбаларининг улушини ошириш;
мамлакатнинг тоза энергияга ўтиши таъминлаш;
маҳаллий саноат ва инфратузилманинг ривожланиши ҳамда иш ўринлари яратилишини рағбатлантириш учун ҚТЭ манбаларини ривожлантириш;
маҳаллий ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш;
д) энергия самарадорлиги соҳасида ечимларини жойлаштириш — 2030 йилда бирламчи қўшимча энергия эҳтиёжисиз ялпи ички маҳсулот ҳажмини икки бараварга ошириш мақсадига эришиш учун бирламчи энергия интенсивлигини икки бараварга камайтириш;
е) алоҳида қиймат занжирлари ва тармоқларини яратиш учун айланма иқтисодиёт бўйича ҳаракатлар режалари — табиий ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат чиқиндилари, ифлосланиш ва газ чиқиндиларини камайтириш мақсадида қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат занжирида айланма иқтисодиёт тамойилларини амалга ошириш.
2.4. Инновацияларни жорий этиш ва самарали «яшил» инвестицияларни жалб қилиш
Устувор вазифалар:
бутунжаҳон қиймат занжирларида иштирок этиш имкониятларини кенгайтириш ва рағбатлантириш учун сиёсий ҳамда институционал ислоҳотларни амалга ошириш орқали давлат ва хусусий инвестицияларни жалб қилиш;
«яшил» иқтисодиётга ўтиш учун инновацион сиёсат ва миллий инновацион тизимларни такомиллаштириш.
Устувор йўналишлар:
а) инвестиция сиёсати ва лойиҳаларга «яшил» инвестициялар концепциясини интеграциялаш — мамлакатда режалаштирилган барча инвестиция лойиҳалари учун «яшил» мезонларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш;
б) саноат корхоналари инфратузилмасини модернизациялаш — мавжуд янги технологиялар ва стандартларнинг интеграцияси орқали саноат, қурилиш, қишлоқ хўжалиги ва иқтисодиётнинг бошқа тармоқларидаги саноат корхоналарининг инфратузилмаси барқарорлигини таъминлаш;
в) молиялаштириш имконияти ва салоҳиятини кенгайтириш орқали кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг иқтисодиётдаги ролини кучайтириш — салоҳият, рақобатбардошлик ва бошқарувни ошириш учун юқори салоҳиятга эга истиқболли кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини, шу жумладан аёллар юритаётган ва турли ҳудудлардаги корхоналарни қўллаб-қувватлаш;
г) хусусий секторнинг миллий иқтисодиётдаги иштирокини ошириш:
тармоқларда хусусий сектор иштирокини ошириш учун давлат корхоналари билан танлама ҳамкорлик механизмини йўлга қўйиш;
давлат ва хусусий сектор ўртасидаги мулоқотни мустаҳкамлаш;
д) давлат харидларининг шаффоф ва рақобатбардош тартибини такомиллаштириш:
корпоратив бошқарув тизимини такомиллаштиришни қўллаб-қувватлаш;
шаффоф ва рақобатбардош давлат харидлари тартибини ҳамда ДХШ ва КЎК тизимини ишлаб чиқиш;
е) ҳукумат фаолияти самарадорлигини ошириш учун электрон ҳукумат ва давлат бошқаруви салоҳиятини мустаҳкамлаш:
электрон ҳукумат тизимини АКТ инфратузилмаси ва тегишли тизимлар билан таъминлаш;
давлат бошқаруви органларининг инновациялар ва инвестициялар бўйича салоҳиятини кучайтириш ҳамда давлат хизматлари ва жараёнларини рақамлаштиришни қўллаб-қувватлаш;
билим ва ахборот алмашинувини осонлаштириш учун АКТ тузилмаси ва инфратузилмасини кенгайтириш;
ж) инновацион тизимда сиёсий бошқарув ва механизмлар самарадорлигини ошириш — инновацион сиёсат институтлари, тегишли субъектлар ўртасида бошқарув ва мувофиқлаштиришни мустаҳкамлаш;
з) инновациялар асосидаги ўсишни қўллаб-қувватлаш учун инновацион инфратузилмани мустаҳкамлаш:
инновацион экотизимдаги қўллаб-қувватловчи элементларнинг инфратузилмаси ва салоҳиятини мустаҳкамлаш;
ESG стандартларига мос келадиган инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш тизимини таъминлаш;
и) илм-фан ва саноат ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш:
илмий-тадқиқот ташкилотларининг салоҳиятини мустаҳкамлаш;
тадбиркорлик соҳасида модернизация ва технологиялар трансферини таъминлаш учун хорижий технология етказиб берувчилар иштирокини оширишда тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш.
к) қишлоқ хўжалиги соҳасидаги тадбиркорларнинг рақамли саводхонлигини кўтариш ва онлайн платформалардан фойдаланишни ривожлантириш — мавжуд кредитлардан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш, техник маслаҳат хизматлари, бозорни таҳлил қилиш учун инвестицияларни киритиш.
2.5. Барқарор ва инклюзив «яшил» урбанизацияни ривожлантириш
Устувор вазифа — шаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктларининг яшаш қобилияти ва унумдорлигини ошириш мақсадида аҳоли пунктларининг «яшиллик» даражасини ошириш, бино-иншоотлар, шунингдек, транспорт ва чиқиндиларни бошқаришнинг барқарорлигини таъминлаш ҳамда республикада «яшил» (эко) туризмни ривожлантириш.
Устувор йўналишлар:
а) айрим ҳудудларнинг иқтисодий асосини диверсификация қилиш — ҳудудларнинг ЯҲМ яратишга қўшган ҳиссаси, шунингдек, ижтимоий-иқтисодий ривожланиш даражасидан келиб чиқиб, уларни барқарор ва мувозанатли ривожланишини таъминлаш;
б) номарказлаштириш сиёсатини давом эттириш — ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш масалаларини ҳал этишда маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг мустақиллиги ва масъулиятини ошириш;
в) йўлдош шаҳарлар яратишни ҳисобга олган ҳолда, шаҳар агломерацияси шаклланишини бошқариш — илғор энергия тежовчи ва экологик тоза технологиялар ва материалларни жорий этишга асосланган йўлдош шаҳарлар яратиш, шу жумладан ижтимоий, муҳандислик, коммунал ва йўл-транспорт инфратузилмасини ривожлантиришни ҳисобга олган ҳолда, шаҳар агломерацияси шаклланишини такомиллаштириш;
г) барқарор ва яшаш учун қулай шаҳар инфратузилмасини яратиш — шаҳар аҳолиси ва меҳмонларининг турмуш сифатини яхшилашга қаратилган барқарор ва яшаш учун қулай шаҳар муҳити ва инфратузилмасини (қурилиш, бинолар, энергетика, транспорт, йўллар, сув таъминоти ва канализация, «яшил» майдонлар ва йўлаклар, шаҳар ва шаҳар атрофидаги ўрмонлар) яратиш.
2.6. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш даврида катта таъсир остида бўлиши мумкин бўлган аҳоли ва уларнинг яшаш жойларини қўллаб-қувватлаш
Устувор вазифалар:
узоқ муддатли истиқболда барқарор иш ўринларини яратиш учун «яшил» иқтисодиётга ўтиш даврида аҳолининг заиф ҳамда иқлим ўзгариши сабабли ишсиз қолиш хавфи бор қатламларига нисбатан қайта тайёрлаш ва кўникмаларни ривожлантириш, ишчи кучи мобиллигини оширишни қўллаб-қувватлаш бўйича кенг қамровли сиёсат олиб бориш;
«яшил» иқтисодиётга самарали ўтиш учун яратиладиган ва мавжуд иш ўринлари учун янги кўникмалар бўйича ишчи кучини доимий тайёрлаш тизимини такомиллаштириш.
Устувор йўналишлар:
а) инклюзив ва барқарор инсон капиталини ривожлантириш — аҳоли, айниқса ёшлар ва хотин-қизлар ўртасида иш ўринларини яратиш ва тадбиркорлик учун қулай муҳит яратиш орқали аҳоли турмуш даражасини ошириш, камбағалликни қисқартириш учун макроиқтисодий барқарорликни ва инклюзив иқтисодий ўсишни таъминлаш;
б) шаҳар ва қишлоқ ўртасидаги турмуш сифатидаги тафовутни бартараф этиш — камбағал, камбағаллик хавфи остида бўлган ва иқлим ўзгариши таъсири юқори бўлган шаҳар ва қишлоқ жойлари ўртасидаги тафовутни камайтириш дастурларини ишлаб чиқиш;
в) ёшларнинг инновацион «стартап» лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш — иқтисодиётни диверсификация қилиш ва ёшлар бандлигини рағбатлантириш учун инновациялар ва стартапларни қўллаб-қувватлаш механизмларини такомиллаштириш;
г) таълим сифати ва натижадорлигини ошириш — болалар, ёшлар ва аёлларни қўллаб-қувватлаш мақсадида уларнинг инклюзив таълимини таъминлаш, сифати ва қамровини ошириш;
д) ижтимоий ҳимоя тизимининг қамровини ва самарадорлигини ошириш:
одамлар фаровонлигини ошириш ва уларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш;
соғлиқни сақлаш хизматларини ривожлантириш ва сифатини ошириш;
е) ўтиш даври шароитида кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш — кичик ва ўрта корхоналарининг ўсишини қўллаб-қувватлаш, шунингдек, муносиб ва хавфсиз иш ўринларини яратиш учун уларнинг легаллашувини қўллаб-қувватлаш.
2.7. Тармоқлараро тематик йўналишлар
2.7.1. «Яшил» ўсиш бўйича салоҳиятни ошириш ва инсон капиталини ривожлантириш
Устувор йўналишлар:
а) давлат органлари ва ташкилотлари бошқарув ходимларининг бошқариш, режалаштириш ваколатларини такомиллаштириш — манфаатдор вазирлик ва идораларнинг раҳбар ходимлари учун барқарор бошқарув масалалари бўйича тренинглар ўтказиш;
б) «яшил» иқтисодиётга ўтиш бўйича ҳаракатлар ва чора-тадбирларни режалаштириш, амалга ошириш, натижаларини баҳолаш бўйича давлат ва хусусий ташкилотларнинг технологик ваколатларини мустаҳкамлаш — манфаатдор давлат органлари ва хусусий ташкилотларнинг ўрта ва техник ходимлари учун тренинглар ўтказиш;
в) «яшил» ўсиш, иқлим ўзгаришига барқарорлик бўйича тренерларни тайёрлаш — салоҳиятни ошириш бўйича таълим, илмий-тадқиқот ва бошқа муассасалар учун инструкторларни тайёрлаш учун қисқа муддатли курсларини ишлаб чиқиш ва ўтказиш;
г) кичик грантлар ажратиш орқали хусусий тижорат ва нотижорат ташкилотларда ўқитиш ва маслаҳат хизматларини кўрсатишни қўллаб-қувватлаш — хусусий тижорат ва нотижорат ташкилотлар учун «яшил» иқтисодиёт масалалари бўйича очиқ маърузалар, конференциялар ва семинарлар ўтказиш харажатларини қоплашга қаратилган кичик грантлар тақдим этиш;
д) таълим ташкилотларининг тегишли ўқув режаларига «яшил» иқтисодиёт мавзуларини киритиш — тегишли таълим ташкилотларида мавжуд фанлар доирасида «яшил» иқтисодиёт амалиёти ва тамойилларига оид мавзуларини киритиш;
е) «яшил» иқтисодиёт онлайн марказини ташкил этиш — «яшил» иқтисодиёт, унинг қонунчилик базаси, ўтмиш ва келажакдаги фаолияти, илғор халқаро тажрибалар ва «яшил» ўсишнинг бошқа жиҳатлари тўғрисидаги маълумотларни ўзида жамлаган электрон платформа яратиш;
ж) Тошкент давлат иқтисодиёт университетида «яшил» иқтисодиёт ва барқарор бизнес йўналишларида мутахассисларни тайёрлаш — Тошкент давлат иқтисодиёт университетида «Яшил» иқтисодиёт ва барқарор бизнес» факультетини (кафедрасини) очиш;
з) «яшил» ривожланиш тадқиқот жамғармаларини жорий этиш — Ўзбекистонда «яшил» ўсиш соҳасидаги тадқиқотларни қўллаб-қувватлашга қаратилган жамоат фондини ишга тушириш.
2.7.2. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш учун қулай сиёсий муҳит яратиш, самарали институтларни жорий қилиш
Устувор йўналишлар:
а) «яшил» иқтисодиёт бўйича тажриба, маълумот ва ресурсларни бирлаштириш орқали ҳукуматлар ўртасида мувофиқлаштиришни яхшилаш, самарали институционал тузилмани яратиш — ҳақиқий маълумотларга асосланиб, таҳлил ва мониторинг ўтказиш имкониятларини яхшилаш мақсадида атроф-муҳит ва иқтисодиёт бўйича маълумотларни ягона базага бирлаштириш;
б) тармоқ стратегияларини «яшил» ривожланиш мақсадлари билан мувофиқлаштириш — молиялаштириш учун асосий «яшил» инфратузилмаларни аниқлайдиган харажатлар сметаси ёки инвестиция режаларини қамраб оладиган тармоқ стратегияларини «яшил» иқтисодиёт ва «яшил» ривожланишнинг мақсадлари ва стратегик доиралари билан мувофиқлаштириш;
в) иқтисодий фаолиятни экологик тартибга солиш билан уйғунлаштириш:
«яшил» иқтисодиётга ўтиш учун зарур бўлган асосий тамойилларни қўллаб-қувватлашга қаратилган экологик тартибга солиш чораларини бирлаштириш (ахборотдан фойдаланиш, жамоатчилик иштироки, «ифлослантирувчи тўлайди» тамойили, экологик адолат ва бошқалар);
иқтисодиётдаги таъсири атроф-муҳитга зарарли бўлиши мумкин бўлган асосий тармоқлар учун атроф-муҳитни стратегик баҳолаш тизимини ишлаб чиқиш;
г) «яшил» иқтисодиётни моделлаштириш ва прогнозлаш воситаларини ишлаб чиқиш — иқтисодиёт ва атроф-муҳит ўртасидаги узоқ муддатли ўзаро таъсирларни прогнозлаш учун иқтисодий моделни яратиш;
д) «яшил» иқтисодиёт бўйича маълумотларни тўплаш ва бошқаришни такомиллаштириш;
е) Иқлим ўзгариши соҳасида мониторинг, ҳисобот бериш ва текширишнинг замонавий тизимини (MRV) жорий этиш — барча иссиқхона газларини қамраб олувчи Ўзбекистоннинг мониторинг, ҳисобот ва текшириш тизимини (MRV) модернизация қилиш ва такомиллаштириш, давлатнинг иқлим соҳасидаги сиёсатини халқаро ҳамжамият томонидан мослаштириш ва қўллаб-қувватлаш чораларини кўриш;
ж) фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтларининг «яшил» иқтисодиёт тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланишини осонлаштириш — кўплаб корхоналар томонидан атроф-муҳит тўғрисидаги ўз маълумотларини нашр этилишига кўмаклашиш мақсадида экологик масалаларга доир ахборотдан фойдаланишни осонлаштириш;
з) «яшил» ривожланиш бўйича давлат сиёсатини баҳолаш — «яшил» ривожланиш ва «яшил» иқтисодиётга ўтиш сиёсатини тизимли баҳолаб бориш;
и) «яшил» иқтисодиётга ўтишни амалга ошириш бўйича парламент ва фуқаролар олдида мунтазам ҳисобот бериб бориш — «яшил» иқтисодиётга ўтишнинг бориши, ҳаракатсизлик билан боғлиқ хавф-хатарлар, ижро этувчи давлат органлари томонидан амалга ошириладиган асосий чора-тадбирлар тўғрисида парламент ва фуқароларга мунтазам ҳисобот бериш;
к) келажакдаги муаммоларни ҳал қилиш учун маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва жамоаларнинг салоҳиятини мустаҳкамлаш — ҚТЭ технологияларини аниқлаш, ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, қуёш, шамол ва гидроэнергетика соҳаларида ҚТЭ йўналишидаги инвестицияларни молиялаштириш имкониятларини топиш орқали энергетика хавфсизлигини ошириш;
л) хусусий сектор ва фуқаролик жамиятининг иштирокини кучайтириш — жамиятнинг барча манфаатдор томонлари ўртасида «яшил» ривожланиш масалалари бўйича фикр алмашишни такомиллаштириш ва рағбатлантириш.
2.7.3. Ташқи ва ички «яшил» молиялаштириш оқимларини кўпайтириш
Устувор йўналишлар:
а) «яшил» иқтисодий инфратузилмага катта миқдордаги давлат капиталини йўналтириш — давлат капитал маблағларини босқичма-босқич «яшил» иқтисодиёт инфратузилмасига йўналтириш, шунингдек, инфратузилмага бўлган эҳтиёжларни ва молиялаштиришдаги бўшлиқларни аниқлаш;
б) «жигарранг» иқтисодиётни қўллаб-қувватлашга қаратилган чора-тадбирлар ва субсидиялардан воз кечиш — қазилма ёқилғи энергиясини бевосита ва билвосита қўллаб-қувватлашга қаратилган давлат субсидияларидан воз кечиш;
в) солиқ юкини корхоналар ва уй хўжаликларидан атроф-муҳитнинг ифлосланишига ва ресурсларнинг ортиқча сарфланишига олиб келадиган фаолиятга ўтказиш:
ёқилғи солиғи ҳамда экологик тоза ёқилғи ва ресурслардан фойдаланишни қўллаб-қувватлаш каби стимулларни яратиш мақсадида солиқ тизимини такомиллаштириш;
«яшил» технологияларга ва инфратузилмага инвестиция киритиш орқали «яшил» иш ўринларини яратишни рағбатлантириш;
г) атроф-муҳит ифлосланиши учун белгиланган тўловлар тизимини хусусий сектор учун қулайроқ қилиш нуқта назаридан қайта кўриб чиқиш ва шу билан бирга «яшил» технологияларни жорий этиш учун кўпроқ рағбатлантириш чораларини белгилаш:
ифлосланишни камайтирувчи технологияларга инвестицияларни киритишни янада рағбатлантириш мақсадида ифлосланиш учун белгиланган йиғим ставкасини ошириш ва ифлослантирувчи моддалар рўйхатини кенгайтириш орқали атроф-муҳитни ифлослантирганлик учун йиғим тизимини такомиллаштириш;
«ифлослантирувчи — тўлайди» механизмини такомиллаштириш орқали «яшил» технологияларга инвестицияларни рағбатлантириш;
д) солиқлар ва давлат харажатларининг «яшил» иқтисодиётга мувофиқлиги ва таъсири тўғрисидаги маълумотларни баҳолаш ва ошкор қилиш учун «яшил» бюджет методологиясини жорий этиш — «яшил» устувор йўналишларга ижобий ёки салбий таъсир кўрсатадиган солиқлар ва давлат харажатлари улушини баҳолаш учун «яшил» бюджет методологиясини жорий этиш;
е) барқарор ривожланиш мезонлари асосида харидлар бўйича қарорларни асослаш учун «яшил» давлат харидларини жорий этиш — маҳаллий «яшил» товарлар бозорини қўллаб-қувватлаш, ишлаб чиқаришда барқарор стандартларни илгари суриш ва давлат харидларининг иқтисодий самарадорлигини ошириш мақсадида тендер ва шартномаларда экологик мезонлардан фойдаланишга рухсат берадиган «Давлат харидлари тўғрисида»ги Қонуннинг таъсирини кучайтириш;
ж) «Яшил» облигациялар орқали «яшил» инфратузилмага хусусий капитални жалб қилиш — «яшил» молиялаштиришни янада кенгроқ тарғиб қилиш учун рағбатлантириш ва архитектура яратиш орқали хусусий секторни «яшил» корхоналарга инвестиция киритишга йўналтириш;
з) давлат корхоналарини «яшил» иқтисодиёт етакчиларига айлантириш учун давлат балансидан фойдаланиш — «яшил» инвестициялар ҳамда барқарор стандартлар ва сертификатлаш бўйича режалаштириш, қабул қилиш ёки ҳисобот беришни рағбатлантириш мақсадида давлат корхоналари устидан давлат назорати амалиётини такомиллаштириш.
3-боб. Амалга ошириш механизми. Идоралараро ҳамда халқаро молия институтлари ва ривожлантириш бўйича ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш
3.1. Дастур Ҳаракатлар режаси ҳамда миллий ва тармоқ ривожланиш стратегияларида белгиланган тадбирлар асосида амалга оширилади.
3.2. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсиш чора-тадбирларини амалга ошириш учун халқаро молия институтлари, хорижий ҳукумат молия ташкилотлари ҳамда бошқа чет эллик донорларнинг кредит ва грантлари ҳамда иқлим билан боғлиқ бошқа ресурслар, шунингдек, хорижий инвестициялар жалб қилиниши мумкин.
3.3. Дастурни амалга оширишга барча манфаатдор томонлар, шу жумладан давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўз-ўзини бошқариш органлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари, халқаро ташкилотлар, хусусий сектор, шунингдек, аҳоли жалб қилинади.
Бунда, Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиши ва «яшил» ўсишни таъминлаш доирасидаги манфаатдор томонларнинг ўзаро муносабатларини мувофиқлаштириш қуйидагича амалга оширилади:
Идоралараро кенгаш — Стратегия, Дастур ва Ҳаракатлар режасининг самарали амалга оширилишини таъминлаш бўйича вазирлик ва идораларнинг ишини самарали ташкил этишни таъминлайди;
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги — Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва ривожлантириш бўйича ваколатли орган ва Идоралараро кенгашнинг ишчи органи ҳисобланиб, ушбу йўналишдаги чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича масъул вазирлик ва идораларнинг фаолиятини мувофиқлаштиради;
Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи — Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган чора-тадбирларнинг бажарилишини доимий баҳолаб бориш, техник ва молиявий кўмак жалб этиш, истиқболли лойиҳаларни молиялаштириш манбаларини шакллантиришга ёрдамлашади;
Техник котибият — Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи фаолиятини ташкил қилади, Стратегия, Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган вазифаларни амалга оширишда уни Идоралараро кенгаш билан ўзаро мувофиқлаштиришга кўмаклашади;
Идоралараро ишчи гуруҳлар — вазирлик ва идоралар ҳамда хорижий экспертлардан ташкил топган бўлиб, Стратегия, Дастур ва Ҳаракатлар режасида белгиланган чораларнинг тармоқлар ва ҳудудлар кесимида амалга оширилишини ташкил этади.
4-боб. Мониторинг ва баҳолаш (M&E). Кутилаётган натижалар
4.1. Дастурда белгиланган чора-тадбирларнинг сифатли бажарилишини мувофиқлаштириш, мониторинг қилиш ва баҳолаш ишлари қуйидаги тартибда амалга оширилади:
вазирлик ва идоралар, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, давлат иштирокидаги корхоналар — ҳар чоракда ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 5-санасига қадар Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигига Ҳаракатлар режаси ҳамда тармоқлар кесимидаги ресурс тежаш дастурларида назарда тутилган чора-тадбирларни амалга ошириш ҳамда Мақсадли кўрсаткичларга эришиш ҳолати тўғрисида ҳисобот тақдим этади;
Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги масъул вазирлик ва идоралар фаолиятини идоралараро мувофиқлаштиради, ҳар чоракда ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 15-санасига қадар умумлашган таҳлилий маълумотларни Идоралараро кенгашга киритади;
Идоралараро кенгаш ҳар чорак якуни билан амалга оширилаётган ишлар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига маълумот киритади.
4.2. Амалга оширилган ишлар самарадорлиги ва натижадорлиги Дастурга иловада келтирилган 2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш бўйича мақсадли кўрсаткичлар асосида баҳоланади.
Мониторинг ва баҳолаш Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги томонидан Идоралараро ишчи гуруҳи воситасида амалга оширилади.
Мониторинг ва баҳолаш ишларини амалга ошириш учун тармоқлар, ҳудудлар ва ҳар бир устувор йўналишлар бўйича кутилаётган натижалар ва мақсадли кўрсаткичлар матрицаси ишлаб чиқилади. Мазкур матрица ва кўрсаткичлар асосида тизимли мониторинг ва баҳолаш ишлари йўлга қўйилади.
4.3. 2019 — 2030 йиллар даврида Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси ва Дастурни амалга ошириш натижасида 2030 йилгача мамлакатда «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш бўйича қуйидагиларга эришиш кутилади:
иссиқхона газларининг ялпи ички маҳсулот бирлигига нисбатан солиштирма ажратмаларини 2010 йилдаги даражадан 35 фоизга қисқартириш;
қайта тикланувчи энергия манбаларининг ишлаб чиқариш қувватини 15 ГВтга ошириш ва уларнинг улушини электр энергиясини ишлаб чиқариш умумий ҳажмининг 30 фоизидан кўпроғига етказиш;
саноат соҳасида энергия самарадорлигини камида 20 фоизга ошириш;
ялпи ички маҳсулот бирлигига тўғри келадиган энергия сарфи ҳажмини, шу жумладан қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳисобига 30 фоизга камайтириш;
иқтисодиётнинг барча тармоқларида сувдан фойдаланиш самарадорлигини сезиларли даражада ошириш, 1 миллион гектаргача майдонда сув тежовчи суғориш технологиясини жорий этиш;
йилига 200 миллион кўчат экиш ва кўчатларнинг умумий сонини 1 миллиарддан ошириш орқали шаҳарлардаги яшил майдонларни 30 фоиздан ортиқроққа кенгайтириш;
республика ўрмон фонди захиралари кўрсаткичини 90 миллион куб метрдан ортиқроққа етказиш;
ҳудудларда янги 600 та чиқинди тўплаш шохобчаларини ташкил этиш.
2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш дастурига ИЛОВА
2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш бўйича
Т/р Кўрсаткичлар Ўлчов бирлиги 2022 йил 2024 йил 2026 йил 2028 йил 2030 йил 1. Ялпи ички маҳсулот бирлигига тўғри келадиган энергия ҳажмини камайтириш (2021 йилга нисбатан) % 5,0 14,0 22,0 27,0 30,0 2. Саноатда электр энергияси истеъмоли, умумий истеъмолдаги улуши % 26,0 25,0 23,0 21,0 20,0 3. Қайта тикланувчи энергия манбаларининг электр энергиясини ишлаб чиқариш умумий ҳажмидаги улушини кенгайтириш (гидроэнергетика билан бирга) % 8,0 9,0 24,3 29,0 30,5 кВт/с 6,5 8,6 25,0 34,0 40,7 4. Кичик қувватли қуёш фотоэлектр станцияларини қуриш МВт 10,0 150,0 400,0 800,0 1500,0 5. Яхшиланган ичимлик сув манбаларидан фойдаланиш имкониятига эга аҳоли, жами аҳоли сонига нисбатан % 69,7 80,93 87,12 88,5 90,0 6. Ўрмон фонди ҳудудларида дарахт ва буталар захираларини кўпайтириш млн.м 3 64,2 68,1 77,0 85,5 92,3 7. «Яшил макон» лойиҳаси доирасида шаҳарлардаги яшил майдонларни кенгайтириш (аҳоли пунктининг умумий майдонига нисбатан) % 8,3 12,4 15,8 23,8 30,0 8. Ҳудудларда янги 600 та чиқинди тўплаш шахобчаларини ташкил этиш дона - 50 200 400 600
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 2-ИЛОВА
Саноат тармоқларида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва энергия тежамкорлигини таъминлаш
Сўнгги йилларда иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада энергия ресурсларига бўлган талабнинг ортиб бориши энергия ресурсларидан самарали ва тежамкорлик билан фойдаланишни тақозо этмоқда.
Иқтисодиёт тармоқларининг йирик энергия сарфловчи корхоналарида энергия самарадорлигини ошириш ва ёқилғи-энергетика ресурсларини тежаш бўйича чора-тадбирлар белгиланди.
Шу билан бирга, 2022 — 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясини «Инсон қадрини улуғлаш ва фаол маҳалла йили»да амалга оширишга оид давлат дастурида саноат тармоқларида йўқотишларни камайтириш ва ресурсларни ишлатиш самарадорлигини ошириш бўйича қуйидаги топшириқлар белгиланди:
саноат тармоқларида 3,9 млрд метр куб табиий газ, 4 млрд кВт/соат электр энергияси ва 21 минг тонна нефть маҳсулотларини тежаш орқали энергия сиғимини 20 фоизга, шу жумладан 2022 йилда 5 фоизга камайтириш;
бино ва иншоотларда энергия самарадорлигини 30 фоизга ошириш;
ҳар бир тармоқ кесимида ресурсларни ишлатиш самарадорлигини ошириш ва энергия тежамкорлиги дастурларини ишлаб чиқиш;
чиқиндисиз ишлаб чиқариш технологияларини жорий этишни рағбатлантириш механизмларини жорий этиш.
Иқтисодиёт тармоқлари ва фаолият турлари бўйича иқтисодиётнинг энергия сарфи (энергия сиғими) 2026 йилга бориб 22 фоизга камайтирилади.
1-боб. Концепциянинг мақсади ва вазифалари
Концепция республика иқтисодиётининг рақобатбардошлигини, молиявий барқарорлигини, энергетик ва экологик хавфсизлигини ошириш, шунингдек, энергия тежаш салоҳиятини кўтариш, модернизация қилиш, технологик ривожлантириш ва ёқилғи-энергетика ресурсларидан оқилона фойдаланиш ҳамда энергия самарадорлигини ошириш орқали аҳоли турмуш даражасини ва кўрсатилаётган хизматлар сифатини оширишга қаратилган.
Энергия самарадорлигини ошириш ва ёқилғи-энергетика ресурсларини тежаш иқтисодий ривожланишнинг асосий омилларидан бири сифатида қаралиб, ушбу йўналишда сезиларли даражада ўсишга фақат мақсадли дастурларни амалга ошириш орқали эришиш мумкин.
Концепция иқтисодиёт тармоқлари бўйича энергия ресурсларининг барча ишлаб чиқарувчилари ва истеъмолчиларига татбиқ этилади.
Концепция ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолчиларининг энергия самарадорлигини ошириш ва энергия тежамкорлигига эришишдаги мажбуриятларини белгилаб беради, ёқилғи-энергетика ресурсларидан оқилона фойдаланиш ҳамда уларнинг сарфини оптималлаштиришни талаб қилади.
Ишлаб чиқариш, муҳандислик ва ижтимоий инфратузилманинг кўп энергия сарфлайдиган ускуна ва қурилмаларини модернизация қилиш ва янги технологияларни жорий этиш бўйича кўп йиллик тизимли тадбирларни бажариш энергия самарадорлигини ошириш, шунингдек, энергия тежамкорлигига эришишнинг асосий механизми ҳисобланади.
2-боб. Энергия самарадорлигини ошириш ва энергия тежамкорлигига эришиш соҳасида ҳуқуқий тартибга солишнинг асосий йўналишлари
Республикада энергия самарадорлигини ошириш ва энергия тежамкорлигига эришиш соҳаси:
«Энергиядан оқилона фойдаланиш тўғрисида»ги Қонун ;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 22 августдаги «Иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳанинг энергия самарадорлигини ошириш, энергия тежовчи технологияларни жорий этиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантиришнинг тезкор чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4422-сон қарори ;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 10 июлдаги «Иқтисодиётнинг энергия самарадорлигини ошириш ва мавжуд ресурсларни жалб этиш орқали иқтисодиёт тармоқларининг ёқилғи-энергетика маҳсулотларига қарамлигини камайтиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-4779-сон қарори билан тартибга солинади.
Ҳукумат томонидан корхоналарда энергия аудитини ўтказиш тадбирларини амалга ошириш тартиби белгилаб берилган.
Шунингдек, мазкур масала Энергия самарадорлиги ва қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантириш масалалари бўйича республика комиссиясининг қарорлари асосида тартибга солинади.
3-боб. Концепцияни амалга ошириш бўйича белгиланадиган тадбирларнинг қисқача тавсифи
Иқтисодиётнинг айрим тармоқлари ўзига хослигини инобатга олган ҳолда, Концепцияни амалга ошириш бўйича алоҳида тадбирлар амалга оширилади. Хусусан:
саноат корхоналарида энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш, янги замонавий, инновацион, энергия самарадорлигини оширишни таъминлайдиган энергия тежовчи, шу жумладан хорижий технологияларни жалб этиш орқали иқтисодиёт тармоқларини босқичма-босқич модернизация ва реконструкция қилиш, техник қайта жиҳозлашга қаратилган истиқболли инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш натижасида энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш чораларини кўриш;
иссиқлик таъминоти ташкилотлари ҳамда коммунал соҳада энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш;
қишлоқ хўжалиги, транспорт ва қурилиш соҳалари ташкилотларида ихтиёрий ва мажбурий энергия аудитини ўтказиш ҳамда уларнинг энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича ташкилий-техник тадбирларини ишлаб чиқиш ҳамда бажарилишини таъминлаш;
иқтисодиётнинг барча тармоқларида энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш ҳамда қайта тикланувчи энергия манбаларини жорий этиш бўйича тадбирларни молиялаштириш мақсадида ушбу тадбирларга халқаро молия институтлари ва хорижий ҳамда маҳаллий инвесторларнинг маблағларини жалб этиш;
2026 йилга қадар идора, ташкилот ҳамда корхоналарнинг бино ва иншоотлари учун сарфланаётган электр энергиясининг камида 25 фоизини қайта тикланувчи энергия манбалари ҳисобидан қоплаш чораларини кўриш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида раҳбарлар ва мутахассисларни тайёрлаш ҳамда малакасини ошириш;
энергия тежаш ва энергия самарадорлигини оширишни мониторинг қилиш тизимларини жорий этиш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини оширишнинг услубий ва ахборот таъминоти ҳамда ушбу йўналишда ходимларни тайёрлаш, уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш, илмий салоҳиятни ривожлантириш.
1. Энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини оширишнинг асосий ташкилий чора-тадбирлари:
а) саноат корхоналарида:
ҳар бир ишлаб чиқариш цехида заруратга қараб энергия ресурсларини ҳисобга олиш тизимини шакллантириш (техник назорат ҳисоблагичларини ўрнатиш);
ишлаб чиқариш корхоналарида белгиланган тартибда энергия аудити ўтказилишини таъминлаш ва унинг натижалари асосида ишлаб чиқаришда энергия самарадорлигини ошириш (ишлаб чиқариш технологиясини модернизация ва реконструкция қилиш дастурлари) бўйича ташкилий-техник тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;
соҳанинг корхона ва ташкилотларида фойдаланишда бўлган айрим ускуналар учун ёқилғи-энергетика ресурслари сарфининг прогрессив меъёрларини аниқлаш ва жорий этиш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини оширишнинг асосий элементларини, замонавий технологияларни жорий этиш орқали энергия тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш вазифаларини ҳал этиш;
корхоналарда ишлаб чиқарилаётган маҳсулот бирлигига сарф қилинадиган ёқилғи-энергетика ресурсларини меъёрлашни ташкил этиш;
б) иссиқлик таъминоти ташкилотлари ҳамда коммунал соҳада:
соҳанинг корхона ва ташкилотларида фойдаланишда бўлган айрим ускуналар учун ёқилғи-энергетика ресурслари сарфининг прогрессив меъёрларини аниқлаш ва жорий этиш;
ягона иссиқлик диспетчери орқали марказлашган иссиқлик таъминоти тизимларини бошқаришни жорий қилиш;
иссиқлик таъминоти соҳасидаги тариф сиёсатини энергия ресурсларини иқтисод қилиш нуқтаи назаридан такомиллаштириш, шу жумладан иссиқлик истеъмолчиларини иссиқлик таъминоти ташкилотлари билан икки қисмли тарифлар асосида ҳисоб-китоб қилишга ўтказиш, истеъмолчиларда иссиқлик энергияси (иссиқ сув) сарфини ўлчаш воситалари тўлиқ ўрнатилишини таъминлаш;
иссиқлик таъминоти сифатини яхшилаш, иссиқлик энергияси сифати кўрсаткичларини жорий этиш, иссиқлик таъминоти ташкилотлари ва истеъмолчилар томонидан истеъмол режимларига риоя этилишини мониторинг қилиш;
марказлашган иситиш тизимлари иш режимларини оптималлаштириш мақсадида иссиқлик таъминоти тармоқларида ҳамда бино ва иншоотларда иссиқлик ҳимоясини яхшилаш бўйича комплекс тадбирларни бажариш (янги қурилаётган бино ва иншоотларда энергия самарадор ва энергия тежамкор қурилиш материалларидан фойдаланиш, мавжуд биноларда иссиқлик ҳимоясини яхшилаш бўйича тадбирларни амалга ошириш);
қозонхоналарни модернизация ва реконструкция қилиш, самарадорлиги паст бўлган қозонхоналарни босқичма-босқич фойдаланишдан чиқариш, узлуксиз газ таъминоти мавжуд ҳудудларга когенерацион газ турбинали ускуналардан фойдаланган ҳолда, иссиқлик юкини самарали когенерацияга ўтказиш орқали иссиқлик ишлаб чиқариш учун ёқилғи сарфини камайтиришга қаратилган лойиҳаларни амалга ошириш;
корхоналарда кўрсатилаётган хизматлар ва ишлаб чиқарилган маҳсулот бирлигига сарф қилинадиган ёқилғи-энергетика ресурсларини меъёрлашни ташкил этиш;
в) қишлоқ хўжалигида:
замонавий, юқори самарали ва ресурс тежайдиган технологиялардан фойдаланиш, техник ва технологик модернизация қилинишига эришиш ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналарини янгилаш асосида энергия самарадорлигини ошириш;
энергия самарадор ва энергия тежамкор технологияларни ҳамда қайта тикланувчи энергия манбалари қурилмаларини жорий этиш орқали ишлаб чиқарилаётган маҳсулот таннархини пасайтириш;
соҳанинг корхона ва ташкилотларида фойдаланишда бўлган айрим ускуналар учун ёқилғи-энергетика ресурслари сарфининг прогрессив меъёрларини аниқлаш ва жорий этиш;
қишлоқ хўжалиги корхона ва ташкилотларида фойдаланилган энергия ресурсларининг ҳисобга олиш тизимини тўлақонли ташкил этиш (ҳисоблагичларни тўлиқ ўрнатиш), экин майдонларини суғориш учун фойдаланиладиган насосларда истеъмол қилинган электр энергиясини назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимига эга бўлган сувни назорат қилиш ва ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш ҳамда уларни интеграциялашни таъминлаш;
г) транспорт соҳасида:
барча турдаги транспорт воситалари учун сарф қилинадиган энергия ресурслари меъёрларини ишлаб чиқиш;
соҳанинг корхона ва ташкилотларида фойдаланишда бўлган айрим ускуналар учун ёқилғи-энергетика ресурслари сарфининг прогрессив меъёрларини аниқлаш ва жорий этиш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш ҳамда қайта тикланувчи энергия манбаларини жорий этиш бўйича тадбирларни молиялаштириш мақсадида халқаро молия институтлари ва хорижий ҳамда маҳаллий инвесторларнинг маблағларини жалб этиш чораларини кўриш;
д) қурилиш соҳасида:
бино ва иншоотлар қурилишида ҳамда аҳоли турар жойларида энергия самарадорлигини ошириш ва энергияни тежашнинг меъёрий кўрсаткичларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;
соҳанинг корхона ва ташкилотларида фойдаланишда бўлган айрим ускуналар учун ёқилғи-энергетика ресурслари сарфининг прогрессив меъёрларини аниқлаш ва жорий этиш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш ҳамда қайта тикланувчи энергия манбаларини жорий этиш бўйича тадбирларни молиялаштириш мақсадида халқаро молия институтлари ва хорижий ҳамда маҳаллий инвесторларнинг маблағларини жалб этиш чораларини кўриш;
е) давлат бошқаруви идоралари фаолияти ва хизмат кўрсатиш соҳасида:
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида ҳудудий (вилоят, туман ва шаҳар) ва идоравий дастурларни, шунингдек, давлат ташкилотларида энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида йиллик чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишни таъминлаш;
электр энергияси, табиий газ ҳамда марказлаштирилган иссиқлик таъминоти ва (ёки) бошқа энергия ресурслари таъминотида ҳисобга олиш тизимининг қонунчилик талабларига мувофиқлигини таъминлаш;
хизмат кўрсатувчи ташкилотларнинг ихтиёрий ва мажбурий энергетик текширувларини (энергия аудитини) ўтказиш;
ўтказилган ихтиёрий ва мажбурий энергетика текширувлари (энергия аудити) натижалари бўйича энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш юзасидан ташкилий-техник тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда бажарилишини таъминлаш.
2. Энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини мониторинг қилиш тизимларини жорий этиш бўйича ташкилий чора-тадбирлар:
иқтисодиёт тармоқлари бўйича корхона, вазирлик ва идоралардаги асосий қурилмаларнинг техник кўрсаткичлари, энергия ресурсларининг истеъмол ҳамда ишлаб чиқариш ҳажмлари (таннархни) ва молиявий кўрсаткичларини ўз ичига олган маълумотлар базасини яратиш ҳамда унинг асосида ягона ахборот таҳлил тизимини йўлга қўйиш;
интеграциялашган ахборот таҳлил тизими маълумотлари асосида иқтисодиёт тармоқлари ва фаолият турлари бўйича энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш юзасидан мунтазам мониторинг олиб бориш;
мониторинг натижалари асосида юқори малакали экспертларни жалб этган ҳолда корхоналарга энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича тегишли тавсиялар бериб бориш тизимини ташкил этиш;
энергетика текширувларини ўтказувчи корхоналар (энергия аудиторлари) ва энергия-сервис корхоналари фаолиятини ташкил этиш ҳамда мониторинг қилиш тизимини жорий этиш.
3. Энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича услубий ва ахборот таъминоти ҳамда ходимларни ушбу йўналишда тайёрлаш, малакасини ошириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар:
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида ягона ахборот тизимини яратиш ҳамда унинг доимий фаолиятини таъминлаш;
вазирлик ва идоралар, маҳаллий ҳокимият органларида энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича тадбирларни амалга оширишга масъул бўлган ходимларни тайинлаш, ушбу йўналишда мутахассислар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;
хорижий мутахассисларни жалб этган ҳолда, энергетика менежменти соҳасида ўқув дастурларини ишлаб чиқиш, Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби базасида йирик ташкилотлар раҳбар ва ходимларининг малака оширишини таъминлаш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича услубий, меъёрий ва ахборот ҳужжатларини тайёрлаш, вазирлик, идоралар ва ташкилотларга етказиш ҳамда қўлланилиши юзасидан мониторинг ўтказиш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш, ёқилғи-энергетика ресурслари истеъмолини камайтириш соҳасидаги энг самарали лойиҳаларни танлаб олиш ва уларнинг амалда татбиқ этилишини таъминлаш;
Концепция амалга оширилиши бўйича мониторинг тизимини жорий этиш ва уни такомиллаштириш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасида ривожланган давлатларнинг энг сўнгги техник ва ташкилий ечимларини қўллаш бўйича тавсиялар тайёрлаш;
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги халқаро тажрибани ўрганиш ҳамда татбиқ этиш чораларини кўриб бориш.
4-боб. Иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада энергия самарадорлигини ошириш ҳамда энергия тежамкорлигини таъминлаш юзасидан асосий ташкилий-иқтисодий тадбирлар
Асосий ташкилий-иқтисодий тадбирлар қуйидагилардан иборат:
энергияни тежаш ва энергия самарадорлигини ошириш бўйича тадбирлар амалга оширилишига масъул бўлган ходимларни тайинлаш, ушбу йўналишда мутахассислар тайёрлаш ва ривожланган давлатларда уларнинг малака оширишини ташкил этиш;
энергия самарадорлигини ошириш ва энергия тежамкорлигини таъминлаш бўйича олиб борилаётган тадбирларнинг амалдаги қоидаларга ва стандартларга мувофиқлигини аниқлаш мақсадида таҳлиллар ўтказиш;
мунтазам равишда энергетик текширувлар (энергия аудитини) ўтказилишини таъминлаш, шунингдек, ёқилғи-энергетика ресурсларининг меъёрий сарфига қатъий риоя этиш;
ишлаб чиқарилаётган маҳсулот ва кўрсатилаётган хизматлар учун сарфланаётган ёқилғи-энергетика ресурслари йўқотишларини қисқартиришга ҳамда энергия самарадорликка эришган корхоналарда масъул ходимларга нисбатан рағбатлантириш, шунингдек, ёқилғи-энергетика ресурсларининг самарасиз сарфланишига йўл қўйган корхона ва ташкилотлар ходимларига нисбатан иқтисодий чоралар кўриш механизмларини ишлаб чиқиш;
иссиқлик тармоқларининг гидравлик ва иссиқлик режимларини созлаш ва автоматик тартибга солиш;
барча турдаги технологик қурилмаларда иситиш, ёритиш, иссиқ ва совуқ сув таъминоти ҳамда турар-жой, жамоат ва саноат биноларини вентиляция қилишда энергия сарфини тартибга солувчи автоматик тизимларни жорий этиш;
марказлаштирилган ва алоҳида иситиш тизимларида ҳамда саноат корхоналарида иссиқлик насос қурилмаларини жорий этиш;
гелио иситкичлар, энергия тежамкор материаллар ва конструкциялардан фойдаланиш, иссиқ сув, шамоллатиш ва ёритиш тизимларини тартибга солиш орқали уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш соҳасида ёқилғи-энергетика ресурслари сарфини қисқартириш.
5-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар
Концепцияда белгиланган чора-тадбирларнинг ижросини таъминлаш билан иқтисодиёт тармоқлари ва фаолият турлари бўйича ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг энергия сиғими кўрсаткичини 2026 йилга келиб 2022 йилга нисбатан 20 фоизга камайтиришга эришилади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 3-ИЛОВА
2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсишни таъминлаш бўйича
Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Ижро муддати Масъуллар 1. Табиий ресурслардан барқарор ва самарали фойдаланиш 1. Иқлим ўзгаришига нисбатан барқарор агроэкотизимни яратиш ҳамда фермер ва деҳқон хўжаликларининг иқлим ўзгариши билан боғлиқ хавфларга нисбатан мослашувчанлигини ошириш. Фермер ва деҳқон хўжаликларининг қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш бўйича ихтисослаштириш салоҳияти ва имкониятларини баҳолаш асосида қуйидагиларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштиришни қўллаб-қувватлаш бўйича давлат харажатларини, шу жумладан бюджет ва бюджетдан ташқари субсидияларни қайта кўриб чиқиш; иқлим ўзгаришига нисбатан чидамли деҳқончилик турларини яратиш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришни диверсификация қилиш; фермер ва деҳқон хўжаликлари учун қишлоқ хўжалиги экинлари ва чорва молларини иқлим ўзгариши хатарлари бўйича суғурталаш тизимини такомиллаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил апрель Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Яйловларни барқарор бошқариш тизимини жорий этиш. 1. Вазирликлар, идоралар, хусусий сектор ва фуқаролик жамияти вакиллари ҳамда хорижий экспертлардан иборат ишчи гуруҳни шакллантириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2022 йил декабрь Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Иқлим ўзгариши шароитида яйловларни бошқариш бўйича мамлакатда қўлланилиши мумкин бўлган илғор хорижий тажрибани ўрганиш. 2023 йил март 3. Қуйидагиларни назарда тутувчи Яйловларни барқарор бошқариш дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: экологик, ижтимоий ва иқтисодий натижаларга эришишга қаратилган яйловлардан вақтинча фойдаланиш, ерга эгалик ҳуқуқи борасида ҳукумат сиёсати ва дастурларини мувофиқлаштириш; барқарор яйлов амалиётини кенгайтириш йўлида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш; давлат муҳофазасидаги ерларни ҳимоя қилиш борасида замонавий усул ва воситаларни жорий этишни кенгайтириш; яйловларни барқарор бошқаришнинг институционал механизмларини такомиллаштириш. 2023 йил сентябрь 3. Ўрмонларни муҳофаза қилиш ва барқарор бошқаришни такомиллаштириш ҳамда «яшил» ҳудудларни кенгайтириш. 1. Қуйидагиларни назарда тутувчи Ўрмонларни муҳофаза қилиш ва интеграллашган бошқарув дастурини ҳамда Дарахтларни экиш ва барқарор «яшил» ҳудудларни кенгайтириш дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: ҳар бир ҳудуднинг иқлим шароитларидан келиб чиққан ҳолда сув сарфи кам ва иқлим ўзгаришига чидамли дарахтлар навларини аниқлаш; экотизимлар ва инфратузилманинг барқарорлигини оширишнинг асосий табиий ечими сифатида ўрмонларни муҳофаза қилиш ва барқарор бошқариш ҳамда иқлим ўзгаришларига чидамли дарахтларни экиш; иқлим ўзгаришига чидамли дарахтлар, агроўрмон хўжалиги учун шамолдан «яшил» тўсиқлар ҳамда шаҳарларнинг «яшил» ҳимоя тўсиқларини кўпайтириш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил март Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳри ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Тасдиқланган дастур асосида ўрмонларни муҳофаза қилиш ва барқарор бошқариш ҳамда «яшил» ҳудудларни кенгайтириш бўйича амалий чораларни кўриш. 2023 — 2030 йиллар 4. Тармоқли ёндашувдан ландшафт ёндашувига ўтишни таъминлаш учун ландшафтни бошқариш режасини ишлаб чиқиш ва жорий этиш. 1. Қуйидагиларни назарда тутувчи ландшафтни бошқариш режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритиш: ҳосилдорликни ошириш, экотизим хизматларини яхшилаш ва иқтисодиётни диверсификация қилиш учун ландшафтни интеграциялаштирган ҳолда бошқариш; интеграциялашган ландшафт ёндашувидан фойдаланишни рағбатлантириш, улардан самарали фойдаланишга қайтариш учун ландшафтни тиклаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил май Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Ландшафт ёндашувини амалиётга жорий қилиш. 2023 — 2025 йиллар 5. «Яшил кафолат» дастурлари ва табиий ресурсларга асосланган тадбиркорлик фаолияти асосида яратиладиган иш ўринлари сонини кўпайтириш. 1. Вазирликлар, идоралар, хусусий сектор вакиллари ҳамда хорижий экспертлардан иборат ишчи гуруҳни шакллантириш. 2022 йил декабрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлар вазирлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Яшил» иш ўринларни яратиш имконияти ва салоҳиятини баҳолаш асосида «Яшил кафолат» дастури ва табиий ресурсларга асосланган тадбиркорликни ривожлантириш бўйича таклифлар тайёрлаш. 2023 йил апрель 3. Қуйидагиларни назарда тутувчи «Яшил кафолат» дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: тегишли соҳаларда (масалан, ўрмончилик чора-тадбирлари, ўрмонлаштириш ва у билан боғлиқ дарахтлар экиш тадбирлари) «яшил» тадбиркорликни ривожлантириш; табиий ресурсларга асосланган тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш бўйича пилот лойиҳаларни амалга ошириш; «яшил» тадбиркорлик ҳамда табиий ресурсларга асосланган тадбиркорлик фаолиятларини кенгайтиришни рағбатлантириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июль 4. «Яшил кафолат» дастури асосида «яшил» тадбиркорлик ва табиий ресурсларга асосланган тадбиркорлик фаолиятини кенгайтириш чораларини кўриш. Амалий чора-тадбирлар 2023 — 2030 йиллар 6. Умумий сув истеъмоли ва сув етишмовчилигини камайтириш учун сувдан барқарор фойдаланиш лимитларини ўрнатиш ва мониторинг қилиш. 1. Сувдан барқарор фойдаланиш лимитларини ўрнатиш ва мониторинг қилиш механизмини аниқлаш учун бу борадаги мавжуд режалаштириш тизими, комплекс тармоқ режалари, дастурлар ва стратегияларни таҳлил қилиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил январь Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: сув ресурсларидан барқарор фойдаланиш лимитларини белгилаш, уларнинг мониторингини такомиллаштириш; ўз харажатларини қоплаш даражасида сув тарифларини белгилаш; ирригация тизимида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш. 2023 йил август 7. Саноат корхоналарида ҳосил бўлаётган ишлаб чиқариш оқова сувларни тозалаш самарадорлигини ошириш ва айланма сув таъминотини кенг жорий қилиш. 1. Саноат корхоналарида локал оқова тозалаш иншоотлари ўрганиш ва ҳолатини таҳлил қилиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил апрель Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, «Ўзсувтаъминот»АЖ 2. Қуйидагиларни назарда тутувчи 5 йилга мўлжалланган дастур ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: локал оқова тозалаш иншоотларини ўрнатиш ва эски иншоотларни реконструкция ёки модернизация қилиш; тозаланган сувларни технологик ёки маиший хўжалик мақсадларида қайта ишлатиш кўламини ошириш. 2023 йил сентябрь 8. Атроф-муҳитга юқори таъсир кўрсатиш хавфига эга бўлган саноат корхоналари ифлослантирувчи манбаларидан атмосферага чиқарилаётган иқлим ўзгаришига таъсир этувчи газларни автоматик равишда мониторинг қилиб бориш тизимини амалиётга татбиқ этиш. 1. «Янги Ангрен ИЭС» АЖ, «Сирдарё ИЭС» АЖ ва «Олмалиқ кон-металлургия комбинати» АЖнинг ифлослантирувчи манбаларида инсон омилисиз мониторинг олиб бориш мақсадида намуна олиш ва таҳлил қилиш бўйича автоматик станциялар ўрнатиш. Амалий чора-тадбирлар 2024 йил декабрь Энергетика вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 2. Автоматик станцияларда олинган маълумотларни атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига интеграция қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2025 йил март 2. Миллий иқтисодиётнинг табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига нисбатан барқарорлигини мустаҳкамлаш 9. Иқлим ўзгаришига мослашиш ва табиий офатлар хавфини бошқариш масалаларини ижтимоий-иқтисодий ривожланиш ва бошқа соҳавий режалаштириш жараёнларига киритиш. 1. Иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтиришга доир масалаларни амалдаги режалаштириш, қарор қабул қилиш ва бюджетни шакллантириш жараёнлари, тармоқ режалари ва стратегияларига киритиш (интеграциялаш) бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва киритиш. Таҳлилий маълумотлар 2023 йил январь Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Давлат бошқаруви органларидаги стратегик режалаштириш ва сиёсатни ишлаб чиқишга масъул таркибий тузилмалар учун иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтириш масалаларини интеграциялаш ҳамда унинг воситаларидан фойдаланиш бўйича тренинглар ташкил қилиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил март 3. Атроф-муҳитга таъсир кўрсатишни комплекс баҳолаш каби рухсат бериш характеридаги амалдаги тартиб-қоидаларда иқлим ўзгариши ва табиий офатларга оид жиҳатларни ҳисобга олиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ва киритиш. Таҳлилий маълумотлар 2023 йил апрель 4. Иқлим ўзгаришига мослашиш, унинг оқибатларини юмшатиш ва табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича ишларни режалаштириш, амалга ошириш, мониторинг қилиш ва баҳолашда жамоатчиликнинг маслаҳат ва бевосита иштирокини таъминлаш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритиш. Чора-тадбирлар дастури 2023 йил май 10. Иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфига нисбатан миллий жавоб чораларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишнинг самарали норматив-ҳуқуқий ва институционал базани мустаҳкамлаш. Қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига чидамлиликни ошириш бўйича Ўзбекистоннинг миллий ҳаракатлар режасини (ЎМҲР) тасдиқлаш; табиий офатлар ва иқлим ўзгариши хавфини камайтириш бўйича ҳаракатларни мувофиқлаштириш ҳамда ЎМҲРнинг бажарилишини мониторинг қилиш бўйича идоралараро бошқарув кенгашини ташкил қилиш; атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича ваколатли давлат органида ЎМҲРни амалга ошириш юзасидан идоралараро бошқарув кенгашининг ишчи органи сифатида алоҳида ташкилий тузилма ташкил этиш; ЎМҲР учун алоқани ривожлантириш стратегиясини тасдиқлаш ва жорий қилиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июнь Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 11. Шаҳарсозлик ва қурилиш соҳаларида табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши масалаларининг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш. 1. Табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши масалаларидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда қурилиш соҳасини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш бўйича таклиф тайёрлаш ҳамда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Қонун лойиҳаси 2023 йил сентябрь Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Ўзгидромет 2. Атроф-муҳитга бўлган таъсирни комплекс баҳолашни назарда тутувчи «Экологик экспертиза тўғрисида»ги Қонунни такомиллаштириш бўйича таклиф ишлаб чиқиш ва киритиш: иқлим ўзгаришига таъсир этиш ва хатарларни ҳисобга олган ҳолда ривожланиш ва ерлардан фойдаланишга комплекс баҳо бериш; турли объектлар ва муҳандислик инфратузилмаларини барпо этиш ва бошқаришда мажбурий тартибда уларнинг атроф-муҳитга таъсирини баҳолашдан ўтказиш. Қонун лойиҳаси 2023 йил май Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 12. Миллий, минтақавий ва халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик ва шериклик муносабатларини мустаҳкамлаш, ташқи молиялаштириш механизмларига кириш салоҳиятини ошириш. Табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши бўйича фаолият юритувчи давлат хизматчилари учун қуйидаги йўналишларда тегишли малака ошириш тренингларини ташкил қилиш: табиий офатларга қарши курашиш ва иқлим ўзгариши масалаларига маблағларни жалб қилиш учун ташкилотлар, шу жумладан минтақавий ва глобал платформалар билан музокаралар олиб бориш; Яшил иқлим жамғармаси (Green Climate Fund) ва Глобал экология жамғармаси (Global Enviroment Facility) каби жамғармаларнинг маблағларини жалб қилиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил апрель Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Иқисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 13. ОАВ, ННТ ва хусусий секторнинг фаол иштироки асосида жамоатчиликни табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши тўғрисида хабардор қилиш кампанияларини ўтказиш. Қуйидагиларни кўзда тутувчи 2023 — 2030 йилларда табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши тўғрисида жамоатчилик хабардорлигини ошириш дастурини ишлаб чиқиш ҳамда Вазирлар Маҳкамасига киритиш: Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил февраль Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар ваколатли давлат органлари тизимидаги институт ва марказларнинг ўзаро мувофиқлаштирилган билимларни бошқариш бўйича салоҳиятини ошириш, тўпланган билим, тажриба ва илғор амалиёт алмашинуви бўйича миллий платформа яратиш; Мослашувни ўрганиш механизми (Adaptation Learning Mechanism — ALM) каби тегишли механизмлар орқали миллий, минтақавий ва глобал даражада маълумотлар алмашинувини йўлга қўйиш; турли даражада тўпланган билимларни табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгаришига интеграция қилиш механизмларини йўлга қўйиш; табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши бўйича тўпланган билим, тажриба ва илғор амалиётлар асосида оммавий семинарлар, ишчи йиғилишлар ва тренинглар каби таълим ва тарғибот дастурлари орқали жамоатчиликни иқлим ўзгариши ҳақида хабардор қилиш кампанияларини ўтказиш. Амалга ошириш 2023 — 2030 йилларда 14. Иқлим ўзгариши масалаларини тарғиб қилишни умумий ўрта ва олий таълим ўқув дастурларига киритиш. Қуйидагиларни назарда тутувчи амалий чораларни кўриш: ўқув режа ва дастурларни ишлаб чиқиш бўйича мақсадли гуруҳлар раҳбарлигида табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши масалаларини амалдаги ўқув режа ва дастурларга интеграциялаш жиҳатдан қайта кўриб чиқиш; умумий ўрта ва олий таълим муассасалари ўқитувчи, ўқувчи ва талабалари учун Ўзбекистондаги шарт-шароитларга мослаштирилган таълим ресурсларини (намунавий ўқув режалари, модуллар, ўқув материаллари ва дастурлари ҳамда бошқалар) ишлаб чиқиш; табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши модуллари асосида дарс бериш бўйича ўқитувчиларни тайёрлаш (тренинглар, махсус тайёрлов семинарлари); тайёрланган ўқитувчилар томонидан мактаб ва университетларда модулларни синовдан ўтказиш ва баҳолаш асосида уларни такомиллаштириш; ўқитувчи ва талабаларни табиий офатлар хавфини камайтириш ва иқлим ўзгариши модуллари асосида ўқитиш ҳамда уларнинг ўзлаштириш даражасини доимий мониторинг ва баҳолаш (M&E) асосида такомиллаштириб бориш; иқлим ўзгариши масалалари бўйича ўқув материаллари, университет ва мактаб дастурлари, жамоатчиликни хабардор қилиш дастурларини ишлаб чиқиш ҳамда тегишли нусхада кўпайтириш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил февраль Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 15. Маҳаллий ҳокимият органлари ва жамоатчиликнинг иқлим ўзгариши ва табиий офатларнинг таъсирини камайтириш салоҳиятини кучайтириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: маҳаллий ҳокимият органлари (вилоят, туман/шаҳар) ҳамда аҳоли пунктларининг (маҳалла, қишлоқ, овул) иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфи паспортларини ишлаб чиқиш; маҳаллий ҳокимият органлари ва жамоатчиликнинг иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича ишларни режалаштириш, амалга ошириш ва мониторинг қилишда фаол иштирок этиш бўйича салоҳиятини ошириш юзасидан семинарлар ташкил қилиш; маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва жамоатчиликни табиий офатлар ва иқлим ўзгариши хавфлари тўғрисида аниқ ва ўз вақтида хабардор қилиш учун жойларда самарали эрта огоҳлантириш тизимларини жорий қилиш; бирламчи тармоқларни қўллаб-қувватлаш учун иқлим ўзгариши тўғрисида эрта огоҳлантириш тизимини ва ихтисослаштирилган ахборот маҳсулотларини (Иқлим прогнозини моделлаштириш дастури — Climate Outlook Modelling Programme) ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил март Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 16. Иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфи тўғрисидаги маълумотларни йиғиш, сақлаш ва таҳлил қилиш бўйича техник ва институционал салоҳиятни мустаҳкамлаш. Қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: иқлим ўзгариши ва табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича қарор қабул қилиш ҳамда табиий офатлар ва иқлим ўзгаришига чидамлиликни ошириш бўйича Ўзбекистон миллий ҳаракатлар режасининг (ЎМҲР) амалга оширилиши ҳақида хабардор қилиш жараёнларини қўллаб-қувватловчи марказлаштирилган ахборотни бошқариш тизимини ишлаб чиқиш; иқлим ва табиий офатлар билан боғлиқ хатарлар, таъсирлар ва зарарлар тўғрисидаги статистик маълумотларни йиғиш ва стандартлаштириш асосида марказлашган маълумотлар базасини такомиллаштириш; тармоқ ва миллий ривожланиш дастурларини қўллаб-қувватлаш учун маълумотлар ва ахборотни таҳлил қилиш бўйича тренинглар ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил февраль Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Давлат статистика қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 17. Энергия самарадорлиги ва қайта тикланадиган энергия манбаларини ривожлантиришнинг турли ечимларини қўллаб-қувватлаш учун энергия хавфсизлигини таъминлаш ва бошқарувини кучайтириш. Энергия самарадорлиги ва қайта тикланадиган энергия манбаларини ривожлантириш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланиш ва энергия самарадорлиги ташаббусларида хусусий секторнинг иштирокини қўллаб-қувватлаш бўйича имтиёзлар ва чора-тадбирлар ишлаб чиқиш; энергия самарадорлиги ва қайта тикланадиган энергия манбалари бўйича тегишли таълим ва хабардорликни ошириш дастурларини ишлаб чиқиш; мавжуд ва режалаштирилган энергия инфратузилмаси бўйича табиий офатлар ва иқлим хатарлари хавфини баҳолаш ҳамда хавфларни камайтиришнинг иқтисодий жиҳатдан самарали ечимларини қўллаш; энергия таъминоти муаммоларини ҳал қилиш учун фавқулодда, айниқса, табиий офатлар пайтида ва ундан кейин ҳаракатлар режалари ва жавоб бериш механизмларини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил март Энергетика вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 18. Табиий офатларга тайёргарлик кўриш ҳамда самарали жавоб бериш ва тикланиш бўйича салоҳиятни мустаҳкамлаш. Қуйидагиларни қамраб олувчи 2023 — 2030 йилларда табиий офатлар хавфини бошқариш ва уларга самарали жавоб бериш бўйича миллий ҳаракатлар дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: Ўзбекистоннинг табиий офатларни бошқариш миллий чора-тадбирларини ҳудудга хос иқлим ўзгариши хавфларидан келиб чиққан ҳолда қайта кўриб чиқиш; табиий офатлар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлар учун стандарт амалиёт тартиб-таомиллари (SOP) ва фавқулодда вазиятлар ҳаракатлари режасини ишлаб чиқиш; маҳаллий ҳокимият органлари ва жамоатчилик учун табиий офатларга тайёргарлик кўриш ва иқлим ўзгаришига мослашиш бўйича йўриқномалар ишлаб чиқиш, уларнинг хабардорлигини ошириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил февраль Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ахборот технологияларини ривожлантириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 19. Табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича чора-тадбирларда гендер тенглик тамойилини таъминлаш. Табиий офатлар хавфини камайтириш бўйича чора-тадбирларда гендер тенгликни таъминлаш бўйича қуйидагиларни амалга ошириш: давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари ходимлари учун «Иқлим ўзгаришига мослашишнинг миллий ва соҳавий режаларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда гендер тенгликни ҳисобга олиш» мавзусида ўқув семинарлар ўтказиш; мамлакат шароитида қўлланиши мумкин бўлган гендер тенглик ёндашувлари бўйича илғор хорижий тажрибани ўрганиш ҳамда табиий офатлар хавфини камайтириш чора-тадбирларида гендер тенглик тамойилини таъминлаш ёндашувини татбиқ этиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил февраль Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ўзгидромет, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш д?влат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 20. Миллий, тармоқ ва маҳаллий даражада иқлим ўзгаришига мослашиш ишларини режалаштириш ва амалга ошириш жараёнларига хусусий секторни кенгроқ жалб қилиш. 1. Қуйидагиларни қамраб олувчи таклифларни ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритиш: иқлим ўзгаришига мослашиш чораларини кўриш жараёнларига хусусий секторни жалб қилиш ва уларнинг иштирокини таъминлаш бўйича ҳаракатлар режасини шакллантириш; хусусий секторни иқлим ўзгаришига мослашиш ҳаракатларига янада кенгроқ жалб қилиш мақсадида уларни рағбатлантириш чоралари ва механизмлари рўйхатини ҳамда ахборот-тушунтириш воситаларини ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил март Ўзгидромет, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Иқлим ўзгаришига мослашиш ҳаракатларига режалаштириш ва амалга ошириш жараёнларига хусусий секторни жалб этиш» мавзусида семинар-тренинглар ташкил этиш. Ташкилий чора-тадбирлар режаси 2023 йил мартидан бошлаб 3. Миллий иқтисодиёт, хусусан саноатнинг «яшил» ва кам углеродли ривожланишини таъминлаш 21. 2050 йилгача мамлакатни кам углеродли ривожлантириш бўйича узоқ муддатли стратегияни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. 1. Вазирлик ва идоралар вакиллари ҳамда хорижий экспертлардан иборат ишчи гуруҳни шакллантириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил январь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Энергетика вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Мамлакатдаги жорий ҳолатни таҳлил қилиш ва қўлланилиши мумкин бўлган илғор хорижий тажрибани ўрганиш. 2023 йил февраль 3. Кам углеродли ривожланиш бўйича узоқ муддатли мақсадлар ва устувор йўналишларни ишлаб чиқиш. 2023 йил апрель 4. Кам углеродли ривожланишнинг тармоқлар кесимидаги асосий кўрсаткичларини миқдорий таҳлил қилиш. 2023 йил май 5. Ҳар бир тармоқнинг устувор йўналишлари ва прогнозлаштирилган мақсадли кўрсаткичлари интеграцияси асосида миллий иқтисодиёт даражасида кам углеродли ривожланиш сценарийларини ишлаб чиқиш. 2023 йил июнь 6. Амалга оширилган таҳлиллар асосида белгиланган мақсадли кўрсаткичлар ва устувор йўналишлар бўйича амалга ошириладиган асосий ислоҳотларни ишлаб чиқиш. 2023 йил сентябрь 7. Кам углеродли ривожланиш бўйича ислоҳотларни амалга ошириш учун зарур бўлган инвестициялар режасини ишлаб чиқиш. 2023 йил декабрь 8. Мамлакатни 2050 йилгача кам углеродли ривожлантириш бўйича узоқ муддатли стратегияни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2024 йил февраль 22. Электр тармоқларининг энергия самарадорлиги ва ишончлилигини ошириш. Аҳоли ва иқтисодиёт тармоқларини замонавий ва ишончли энергиядан фойдаланиш имконияти билан таъминлаш мақсадида қуйидагиларни қамраб олувчи таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: электр энергияси соҳасининг самарали ишлаши ва ривожланиши учун мавжуд тўсиқларни бартараф этиш, тарифларни қайта кўриб чиқиш ва субсидияларни камайтириш; электр таъминотидан фойдаланиш ва унга уланишни осонлаштириш, соҳадаги бизнес жараёнларни ва операцион самарадорлик кўрсаткичларини ривожлантириш мақсадида уларни рақамлаштириш; электр таъминоти тизимидаги муассаса ва ташкилотларнинг институционал салоҳиятини ошириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил апрель Энергетика вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 23. Электр энергия узатиш ва тарқатиш тармоқларида йўқотишларни камайтириш чораларини кўриш. Электр энергия узатиш ва тарқатиш тармоқларида йўқотишларни камайтириш бўйича қуйидагиларни ўз ичига олувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: мониторинг жараёнларини такомиллаштириш учун замонавий рақамли ва телекоммуникация технологиялари ва ечимларини жорий этиш; электр узатиш ва тарқатиш тармоқларини бошқариш тизимини такомиллаштириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил апрель Энергетика вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 24. Энергия самарадорлигини таъминлаш бўйича ечимларни ҳамда кенг миқёсда қайта тикланувчи энергия манбаларини фаол жорий этиш. Энергия самарадорлигини ошириш ҳамда кенг миқёсда қайта тикланувчи энергия манбаларини жорий қилиш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи дастур ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: халқаро стандарт ва талаблардан келиб чиқиб, энергия самарадорлиги бўйича стандартлар ва қоидаларни қайта кўриб чиқиш ҳамда янгиларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш; 2026 йилгача тармоқлар кесимида маҳсулот ва хизматларнинг энергия сиғимини 22 фоизга, 2030 йилгача эса 30 фоизга қисқартириш; 2030 йилгача қайта тикланувчи энергия манбалари улушини 30 фоиздан ошириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил апрель Энергетика вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 25. Алоҳида қиймат яратиш занжирлари ва тармоқлар учун айланма (циркуляр) иқтисодиёт амалиётини жорий қилиш. Қуйидагиларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: қишлоқ хўжалиги, тўқимачилик соҳаларига айланма (циркуляр) иқтисодиёт амалиётини жорий қилиш бўйича беш йилга мўлжалланган ҳаракатлар режаси; декарбонизациялаш ва айланма (циркуляр) иқтисодиёт амалиётини жорий қилишни жадаллаштириш учун эко-саноат паркларини (Eco-Industrial Parks — EIP) яратиш бўйича таклифлар. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 4. Инновацияларни жорий этиш ва самарали «яшил» инвестицияларни жалб қилиш 26. «Яшил» инвестициялар концепциясини амалдаги инвестиция сиёсати ва лойиҳаларига интеграция қилиш. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда «яшил» инвестициялаш ва кредитлаш тизимини («яшил» мақсадлар ва БРМларга йўналтирилган кредитлаш амалиёти) жорий этиш бўйича таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: барча манбалар (давлат, хусусий) ҳисобидан молиялаштириладиган инвестиция лойиҳалари учун «яшил» мезонлар, шу жумладан суверен «ESG» индикаторларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш; «яшил» инвестициялар ва кредитлар учун техник тартибга солиш талабларини ишлаб чиқиш; «яшил» инвестициялар (ва кредитлар) учун рағбатлантирувчи фискал ва монетар имтиёзлар ишлаб чиқиш; амалдаги ва/ёки янги «яшил» бўлмаган лойиҳаларга босқичма-босқич мораторий киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2024 йил июль Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 27. Саноат корхоналарининг инфратузилмасини доимий янгилаб бориш. 1. Ишлаб чиқариш жараёнларида экологик жиҳатдан тоза ва хавфсиз технологиялардан кўпроқ фойдаланиш, энергия тежайдиган технологияларни кенгроқ жорий этиш орқали саноат корхоналари инфратузилмасининг энергия самарадорлигини ошириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил сентябрь Энергетика вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Экологик тоза ва хавфсиз технологияларни жорий этаётган саноат корхоналари учун махсус имтиёз ва преференцияларни (субсидиялар, солиқ имтиёзлари ва бошқалар) ишлаб чиқиш ва тақдим этиш. доимий равишда 28. Молиялаштириш ва салоҳиятни ошириш имкониятларидан фойдаланишни кенгайтириш орқали кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликнинг «яшил» иқтисодиётдаги ўрнини кучайтириш. Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик вакилларининг «яшил» иқтисодиётга ўтишдаги иштирокини кучайтириш бўйича қуйидагиларни қамраб олувчи таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: «яшил» бизнесга сармоя киритадиган истиқболли, юқори салоҳиятга эга кичик бизнес ва хусусий тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш («яшил» кредитлаш ҳамда тўғридан-тўғри ва оралиқ молиялаштириш тизимини жорий этиш, кичик грантлар ва субсидияланган қарзлар, имтиёзлар); маҳаллий давлат ва хусусий банклар орқали маҳаллий тадбиркорлик субъектларининг барқарор фаолиятини таъминлаш учун хатарларни тақсимлаш механизмларини жорий қилишга кўмаклашиш; «яшил» ўсишни ривожлантириш дастури доирасида кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлар иштирокини кучайтиришнинг замонавий механизмларини жорий қилиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил октябрь Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, тижорат банклари, Савдо-саноат палатаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Тошкент шаҳри ва вилоятлар ҳокимликлари 29. Инновацияларга асосланган «яшил» ўсишни қўллаб-қувватлаш учун инновацион инфратузилмани такомиллаштириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: махсус иқтисодий зоналар томонидан тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилиш ва уларни инновацион «яшил» лойиҳаларга йўналтиришга кўмаклашиш самарадорлигини ошириш; резидент компанияларнинг «яшил» технологиялар глобал қиймат яратиш занжирларига киришини осонлаштириш учун махсус иқтисодий зоналар маъмурий салоҳиятини ошириш; «яшил» технологияларга асосланган стартап корхоналарга хизмат кўрсатиш ҳамда молиялаштиришга кўмаклашиш бўйича инновацион марказ ва инкубаторлар самарадорлигини ошириш; «яшил» технологиялар соҳасидаги стартапларни ҳар томонлама ва самарали қўллаб-қувватлаш бўйича акселераторлар ташкил қилиш ва уларнинг салоҳиятини ошириш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил май Инновацион ривожланиш вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 30. Инновацион «яшил» технологиялар борасида илм-фан ва саноат ўртасидаги тизимли алоқаларни такомиллаштириш. 1. «Яшил» технологияларни ишлаб чиқиш, трансфер ва жорий қилишни жадаллаштиришда илм-фан ва ишлаб чиқариш интеграциясини такомиллаштириш борасида қуйидагиларни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: «яшил» технологияларга асосланган корхоналарни ривожлантиришга кўмаклашиш учун тадқиқотларни тижоратлаштириш жараёнини енгиллаштириш ҳамда тадқиқот ва ишланмаларни (R&D) рағбатлантириш ва тегишли инфратузилмани такомиллаштириш; янги технологияларни жорий қилиш воситаси ва механизми сифатида инновацион фаолиятга тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилиш ва «яшил» технологияларнинг глобал қиймат яратиш занжири интеграциясидан фойдаланиш имкониятларини яратиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июль Инновацион ривожланиш вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларининг инновацион «яшил» технологияларни ишлаб чиқиш, трансфер ва жорий қилиш соҳасида салоҳиятни ошириш учун ўрта ва қуйи бўғиндаги малакали ишчи кучи сифатини доимий яхшилаб бориш ва корхоналар самарадорлигини оширишга кўмаклашиш. Амалий чора-тадбирлар доимий равишда 5. Барқарор ва инклюзив «яшил» урбанизацияни ривожлантириш 31. Республиканинг айрим ҳудудлари иқтисодий базасини диверсификациялаш, шаҳар ва туманларни уларнинг ихтисослашуви асосида «яшил» иқтисодиёт тамойилларидан келиб чиқиб ривожлантириш. Республика ҳудудларининг салоҳияти ва хусусиятидан келиб чиқиб, улар иқтисодиётини диверсификация қилиш бўйича қуйидагиларни қамраб олувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: ҳудудларни кластер ёндашуви асосида соҳалар бўйича ривожлантириш, хусусан мис қазиб олиш ва металлургия (Олмалиқ ш.), кон ва кимё технологияси (Навоий ш.), қишлоқ хўжалиги техникаси ва технопарк (Чирчиқ ш.), автомобилсозлик (Жиззах ш.), фармацевтика (Зангиота т.); ахборот технологиялари (Қоракўл т.); Нукус, Бухоро, Жиззах ва Наманганда инновацион IT паркларни ривожлантириш; салоҳиятли чегара ҳудудларида трансчегаравий эркин савдо зоналарини ривожлантириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июль Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Ахборот технологияларини ривожлантириш вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 32. Номарказлаштириш сиёсатини давом эттириш, «яшил» иқтисодиётга ўтиш бўйича маҳаллий ҳокимият органлари фаолиятини такомиллаштириш. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш бўйича амалга оширилаётган чора-тадбирларнинг жойлардаги ижроси самарадорлигини таъминлаш учун қуйидаги йўналишларда маҳаллий ҳокимият органлари фаолиятини такомиллаштириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: иқлим ўзгаришига мослашиш ва унинг таъсирини камайтириш, «яшил» иқтисодиётга ўтиш чораларини кўриш бўйича республика давлат бошқаруви органларининг функциялари ва ваколатларини маҳаллий давлат бошқаруви ва ҳокимият органларига ўтказиш; иқлим ўзгариши таъсири юқори бўлган аҳоли қатламини ушбу ўзгаришларга мослашишини қўллаб-қувватлаш борасида маҳаллий ижро органлари, фуқаролик жамияти институтлари ролини кучайтириш бўйича ҳаракатлар дастурини ишлаб чиқиш; маҳаллий бюджетларнинг харажатлар параметрларида «яшил» иқтисодиётга ўтиш чораларини кўзда тутиш, маҳаллий бюджетлардан йўналтириладиган инвестициялар ва бошқа харажатлар учун «яшил» мезонларни ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил декабрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 33. Йўлдош шаҳарларни яратишни ҳисобга олган ҳолда шаҳар агломерациялари шаклланишини бошқариш. 1. Атрофдаги қишлоқларнинг биргаликда ривожланиши ва шаҳарларнинг келажакдаги иқтисодий ўсишига асос бўлувчи драйверларни аниқлаган ҳолда саралаб олинган 5 та шаҳарнинг ўрта ва узоқ муддатли истиқболдаги ижтимоий-иқтисодий ривожланиш стратегиялари ва мастер-режаларини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил ноябрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Биринчи босқичда амалга оширилган пилот лойиҳаси асосида қолган шаҳарларнинг ривожлантириш стратегиялари ва мастер-режаларини ишлаб чиқиш. 2024 — 2030 йиллар 34. Барқарор ва яшаш учун қулай шаҳар инфратузилмасини яратиш. Қуйидагиларни қамраб олувчи 2030 йилгача Барқарор шаҳарларни ривожлантириш миллий дастурини ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритиш: ҳар йиллик тасдиқланадиган инвестиция лойиҳаларида сув таъминоти, оқова сув тизими, маиший чиқиндиларни бошқариш, шаҳар жамоат жойлари, туризм ва сервис инфратузилмалари барпо этиш ва яхшилашни қатъий тартибда киритиш механизмини жорий этиш; шаҳарлар бошқарувини ва институционал салоҳиятини мустаҳкамлаш; 2030 ва 2050 йилларга бориб шаҳарлардаги ҳаво сифатини Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан тавсия этилган чегаравий кўрсаткичларга етказиш чораларини белгилаш ва амалга ошириш; амалдаги/кучайтирилган Экодизайн қоидалари ва экомаркировкалаш тартибига (Ecodesign Directive and Ecolabel scheme) тўғри келувчи энергетика билан боғлиқ маҳсулотларни ва бошқа истеъмол маҳсулотларини бозорда жойлаштиришни тақиқлаш; БМТнинг Атмосферани ифлослантирувчи моддаларни узоқ масофаларга ташиш тўғрисидаги конвенцияси (CLRTAP), Ҳаво ифлосланишини назорат қилиш миллий режаси (NAPCP), ЕВРО-4дан олдинги дизель ёқилғиси йўл транспорт воситаларини тартибга солиш қоидаларини жорий қилиш; «Яшил макон» лойиҳаси доирасида шаҳарларда яшил майдонларни 30 фоизга етказиш бўйича мақсадли кўрсаткичга эришиш учун шаҳар ўрмонлари ва яшил майдонларни хариталарга солиш ва режалаштириш. Миллий дастур лойиҳаси 2023 йил июль Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 6. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш даврида катта таъсир кучига эга бўлган аҳоли қатламларини ва уларнинг яшаш жойларини қўллаб-қувватлаш 35. Инклюзив ва барқарор инсон капиталини ривожлантириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи беш йилга мўлжалланган чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш: аёллар ва имконияти чекланган инсонларга алоҳида эътибор қаратган ҳолда меҳнат бозорида талаб юқори бўлган кўникмаларни ўргатиш (таълим, бандлик ёки касб-ҳунар таълими соҳасида эмас); ишчи кучи миграциясидан олдинги кўникма ва йўналиш олишни ривожлантириш; ишчи кучида аёллар иштирокини қўллаб-қувватлаш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил февраль Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 36. Ёшларнинг инновацион стартапларини рағбатлантириш. Қуйидагиларни қамраб олувчи ёшларнинг инновацион ғояларини қўллаб-қувватлаш ва стартап лойиҳаларини рағбатлантириш тизимини такомиллаштириш бўйича таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш: «яшил» технологиялар бўйича инновацион стартапларни қўллаб-қувватлаш учун маҳаллий инкубаторларни ташкил этиш; ёшлар ўртасидаги инновацион стартапларни молиявий қўллаб-қувватлашни кенгайтириш; ёшлар ўртасидаги инновацион стартапларни қўллаб-қувватлаш ва ҳамкорлик қилиш жараёнларига хусусий секторни кенг жалб этиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил май Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 37. Аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимининг қамрови ва самарадорлигини ошириш. 1. Иқлим ўзгариши таъсирини юмшатиш борасида аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш бўйича беш йилга мўлжалланган дастурни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: аҳолининг энг заиф қатламлари учун гендер жиҳатдан таъсирчан ижтимоий хизматлардан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш; ҳоким ёрдамчиларини иқлим ўзгариши таъсирини юмшатиш борасида аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш жараёнларига фаол жалб этиш. Амалий чора-тадбирлар лойиҳаси 2023 йил июнь Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Иқлим ўзгариши таъсирини юмшатиш борасида аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш борасида халқаро ҳамкорликни кучайтириш. 2023 — 2030 йиллар 7. «Яшил» ўсиш бўйича салоҳиятни ошириш ва инсон капиталини ривожлантириш 38. «Яшил» иқтисодиётга ўтишнинг устувор йўналишларидан келиб чиқиб, давлат органлари бошқарув ходимларининг бошқарув ва режалаштириш салоҳиятларини ошириш. 1. «Яшил» иқтисодиётга ўтишнинг миллий устувор йўналишлардан келиб чиқиб, давлат органлари бошқарув ходимларининг бошқарув ва режалаштириш салоҳиятни ошириш бўйича ҳар уч йилда янгилаб бориладиган тайёрлов дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш: Тайёрлов дастури, ўқув режалари ва дастурлари 2023 йил март Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги, Давлат бошқаруви академияси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар ўқув дастурини тасдиқлаш, хорижий ва маҳаллий мураббийларни танлаш; тегишли вазирлик ва идораларнинг юқори бошқарув ходимлари орасидан тингловчилар рўйхатини тузиш; барқарор бошқарув, «яшил» иқтисодиёт концепцияси, устувор йўналишлар ва чора-тадбирлар, «яшил» ўсиш бўйича энг илғор халқаро амалиёт ва қоидалар, режалаштириш ва бюджетни тузишда «яшил» ечимларни киритиш усуллари бўйича тренинглар ўтказиш. кейинги ҳар уч йилда ноябрь ойида 2. Дастур асосида тренингларни доимий равишда ташкил қилиб бориш. 2023 — 2030 йиллар 39. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш тадбирларини режалаштириш, амалга ошириш ва натижаларни доимий баҳолаб бориш бўйича давлат ва хусусий ташкилотларнинг технологик салоҳиятларини мустаҳкамлаш. 1. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш тадбирларини режалаштириш, амалга ошириш ва натижаларни доимий баҳолаб бориш бўйича давлат ва хусусий ташкилотларнинг технологик салоҳиятларини мустаҳкамлаш бўйича тайёрлов дастурларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш: Тайёрлов дастури, ўқув режалари ва дастурлари 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Давлат бошқаруви академияси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Савдо-саноат палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар ўқув дастурини тасдиқлаш, хорижий ва маҳаллий мураббийларни танлаш; тегишли давлат органлари ва хусусий муассасаларнинг ўрта ва техник ходимлари орасидан тингловчилар рўйхатини тузиш; «яшил» иқтисодиётга ўтишга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқиш, амалга ошириш, натижаларни баҳолаш учун тегишли давлат ва хусусий муассасалар ўрта ва кичик ходимларининг билим ва техник жиҳатдан компетентлигини ошириш бўйича тренинглар ўтказиш. кейинги ҳар уч йилда ноябрь ойида 2. Дастур асосида тренингларни доимий равишда ташкил қилиб бориш. 2023 — 2030 йиллар 40. «Яшил» ўсиш бўйича доимий фаолият юритувчи маҳаллий тренерларни тайёрлаш. 1. «Яшил» ўсиш бўйича доимий фаолият юритувчи маҳаллий тренерларни тайёрлаш дастурини ишлаб чиқиш: Тайёрлов дастури, ўқув режалари ва дастурлари 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар олий таълим, илмий-тадқиқот муассасалари ва бошқа салоҳиятни оширишга қаратилган муассасалар учун тренерларни тайёрлаш бўйича қисқа ўқув курсларини ишлаб чиқиш; халқаро ва маҳаллий мураббийларни танлаш ҳамда тингловчилар рўйхатини доимий янгилаб бориш; тренерлар фаолиятини доимий баҳолаш асосида ўқув дастурларини такомиллаштириб бориш. кейинги ҳар уч йилда ноябрь ойида 2. Дастур асосида тренингларни доимий равишда ташкил қилиб бориш. 2023 — 2030 йиллар 41. Кичик грантлар ажратиш ҳисобига хусусий тижорат ва нотижорат ташкилотларда ўқитиш ва консалтинг хизматлари кўрсатишни қўллаб-қувватлаш. 1. «Яшил» иқтисодиёт масалалари бўйича хусусий тижорат ва нотижорат ташкилотларнинг очиқ маърузалар, конференциялар ва семинарлар ўтказиш ҳамда консалтинг хизматларини кўрсатиш харажатларини қоплаш, хусусан кичик грантлар ажратиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июнь Савдо-саноат палатаси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Хусусий тижорат ва нотижорат ташкилотларда ўқитиш ва консалтинг хизматлари кўрсатишни қўллаб-қувватлаш учун грантлар ажратиш. 2023 — 2030 йиллар 42. «Яшил» иқтисодиёт мавзуларини таълим муассасаларининг тегишли ўқув дастурларига киритиш. 1. Ўқувчи/талабалар ва ўқитувчилар «яшил» иқтисодиёт ва «яшил» ўсиш сиёсати ҳамда унинг асосий қонуниятларини тушунишлари юзасидан таълим муассасаларидаги мавжуд ўқув дастурларини илғор халқаро дастурлар билан қиёсий таҳлил қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил март Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги 2. «Яшил» иқтисодиёт ва «яшил» ўсиш сиёсати ҳамда унинг асосий қонуниятларини таълим муассасаларининг тегишли ўқув дастурларига киритиш ва амалиётга жорий қилиш. 2023 йил сентябрь 43. «Яшил» иқтисодиёт онлайн платформасини ташкил этиш. 1. «Яшил» иқтисодиёт онлайн платформасини яратишнинг техник вазифаларини ишлаб чиқиш, молиявий маблағлар жалб қилиш, техник ва тижорат таклифларини кўриб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил сентябрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Платформани юритиш ва янгилаб бориш учун тегишли мутахассисларни жалб қилиш ҳамда платформа контентни яратиш. 2024 йил февраль 3. «Яшил» иқтисодиёт онлайн платформасини тарғиб қилиш, тизимни сақлаш ва доимий равишда янгилаб бориш. 2024 — 2030 йиллар 44. Олий таълим муассасаларида «яшил» иқтисодиёт ва барқарор бизнес бўйича мутахассисларни тайёрлаш. 1. Олий таълим муассасаларида «Яшил» иқтисодиёт ва барқарор бизнес факультети (кафедраси)ни ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил май Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Ходимларни ёллаш, ўқув дастурларини ишлаб чиқиш, ташкилий масалаларни ҳал қилиш. 2023 йил июнь-июль 3. Таълим йўналиши ўқув режалари ва дастурларини ва факультет/кафедра иш режасини тасдиқлаш ҳамда талабаларни қабул қилиш. 2023 йил август-сентябрь 45. «Яшил» ўсиш бўйича илмий тадқиқотларни молиялаштириш механизмларини жорий этиш. 1. Ўзбекистонда «яшил» ўсиш бўйича илмий тадқиқотларни қўллаб-қувватлашга қаратилган давлат фондини ишга тушириш тўғрисида таклифни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Маблағларни жалб қилиш, танлаш ва тақсимлашнинг адолатли ва шаффоф механизмларини жорий қилиш. 2023 йил июнь 3. Маблағларни олиш бўйича ариза топшириш тартиб-таомилларини эълон қилиш. 2023 йил июнь-июль 4. Танлов ўтказиш ва грантларни жойлаштириш. 2023 йил октябрдан бошлаб доимий 46. «Яшил» ўсиш чораларини режалаштириш, амалга ошириш борасида маҳаллий давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг салоҳиятини ошириш бўйича семинарлар ташкил қилиш. 1. «Яшил» ўсишни вилоятлар/туманлар/шаҳарларнинг ривожланиш режалари ва маҳаллий бюджетларида акс эттириш бўйича салоҳиятни ошириш юзасидан семинар дастурларини ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил март Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги, Давлат бошқаруви академияси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Республика ҳудудларида ҳар йили семинарлар ўтказиш бўйича жадвални тасдиқлаш. ҳар йили декабрь ойида 3. Маҳаллий давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари раҳбарлари ва ходимлари учун семинарлар ўтказиш. 2023 — 2030 йиллар 47. «Яшил» молия соҳасида салоҳиятни ошириш, давлат ва хусусий «яшил» инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқиш. 1. «Яшил» иқтисодиёт, барқарор ривожланиш, иқлим ўзгариши ва атроф-муҳит билан боғлиқ турли соҳаларда инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқиш бўйича давлат хизматчилари ҳамда хусусий ташкилотлар учун тренинглар ўтказишга қаратилган лойиҳани ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил март Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Фуқаролар учун бюджет»да ҳамда очиқ бюджет порталида (openbudget.uz) «яшил» бюджет тўғрисида алоҳида модуль қўшиш. 2023 йил октябрь 48. Барқарор турмуш тарзини тарғиб қилиш. 1. Қуйидагиларни қамраб олувчи Барқарор турмуш тарзини тарғиб қилиш миллий дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: табиий ва бошқа ресурсларни тежаб ишлатиш, шахсий ривожланишни атроф-муҳит ва аҳолининг бошқа қатлами ривожланиши билан бирга олиб бориш йўлларини жорий қилиш; барқарор турмуш тарзини шакллантириш ва бу бўйича хабардорликни ошириш юзасидан таълим муассасалари, давлат ва хусусий идораларда лойиҳаларни амалга ошириш; барқарор турмуш тарзини шакллантириш ва бу бўйича хабардорликни ошириш бўйича ёшлар ташаббусини қўллаб-қувватлаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил май Ёшлар сиёсати ва спорт вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Барқарор турмуш тарзини тарғиб қилиш миллий дастурини амалга ошириш ҳамда такомиллаштириб бориш. 2023 — 2030 йиллар 49. Оммавий ахборот воситалари орқали «яшил» технологиялар ва амалиётларнинг афзалликлари тўғрисида барча манфаатдор томонларни хабардор қилиш. 1. Барқарор ривожланишга қаратилган қадриятлар ва турмуш тарзини тарғиб қилиш мақсадида оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда тарғибот-ташвиқот кампаниясини бошлаш бўйича медиа-режа ишлаб чиқиш ва қабул қилиш. Медиа-режа лойиҳаси 2023 йил февраль Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Барқарор ривожланиш бўйича медиа-режани амалга ошириш юзасидан халқаро ташкилотлар билан келишув ва меморандумлар имзолаш. 2023 йил май 3. Йиллик медиа-режани тасдиқлаш ва ижро этиш. 2023 — 2030 йиллар, ҳар йили декабрь ойида 8. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш учун қулай сиёсий муҳит яратиш, самарали институтларни жорий қилиш 50. «Яшил» иқтисодиёт бўйича тажриба, маълумотлар ва манбаларни ўзаро алмашиш ва жамлашнинг самарали тизимини яратиш орқали ҳукуматлар ўртасида мувофиқлаштиришни такомиллаштириш. 1. Техник котибият кўмагида «Яшил» иқтисодиёт бўйича идоралараро ишчи гуруҳлар фаолиятини йўлга қўйиш. 2. Фуқаролик жамияти институтлари, хусусий сектор ва илмий-тадқиқот муассасаларининг етакчи мустақил экспертларини аниқлаш ва уларни идоралараро ишчи гуруҳларга мунтазам жалб этиш (ишчи гуруҳларнинг доимий йиғилишлари). Амалий чора-тадбирлар 2022 йил декабрь доимий асосда Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. «Яшил» кўрсаткичлар бўйича сўнгги маълумотлар, эришилган натижалар, юзага келаётган муаммолар ва ҳаракатлар режасидаги ҳар қандай янгиланишларни ўз ичига қамраб олган «яшил» иқтисодиётни амалга ошириш бўйича йиллик ҳисоботни тайёрлаш ва нашр этиш. 2023 йил апрель (ҳар йилнинг март ойида) 4. «Яшил» иқтисодиёт бўйича ҳисоботни кўриб чиқиш ва муҳокама қилиш, келгуси йиллар учун устувор вазифаларни белгилаш юзасидан таклифларни муҳокама қилишга ҳар йили «Яшил» иқтисодиёт бўйича идоралараро кенгашни (кейинги ўринларда — Идоралараро кенгаш) чақириш. ҳар йилнинг апрель ойида 51. Барча тармоқларнинг ривожланиш стратегияларини «яшил» ўсиш мақсадлари билан мувофиқлаштириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи янгича ёндашувни амалиётга жорий қилиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: «яшил» иқтисодиёт билан боғлиқ ҳар қандай тармоқ стратегияси ва ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда асосий инфратузилма лойиҳаларини белгилаш ва харажатларини баҳолаш; тармоқ ёки ҳудудий ривожланиш бўйича ишлаб чиқиладиган янги стратегияларнинг «яшил» иқтисодиётга ўтишга таъсирини баҳолаш ёки стратегик экологик баҳолашдан ўтказиш; дастурлар ва лойиҳаларни молиялаштиришда фойдаланиладиган самарадорлик кўрсаткичларини «яшил» иқтисодиёт бўйича миллий мақсадларга мослаштириш. Таҳлилий маълумотлар 2023 йил сентябрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 52. «Яшил» иқтисодиёт ўтишнинг моделлаштириш ва прогнозлаштириш воситаларини ишлаб чиқиш. 1. «Яшил» иқтисодиётга ўтишнинг таҳлилий эҳтиёжларини, мавжуд муаммоли масалаларга жавоб беришнинг таъсирчан воситаларини ва уларни ишлаб чиқиш учун нима зарурлигини акс эттирувчи таҳлилий ҳужжат тайёрлаш ва Идоралараро кенгашга киритиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил февраль Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар, тадқиқот ва таҳлил ташкилотлари 2. Таҳлилий ҳужжатда таклиф этилган воситаларни ишлаб чиқиш ҳамда вазирлик ва идоралар ходимларини улардан фойдаланишга ўргатишни ташкил қилиш. 2023 йил апрель — сентябрь 3. Миллий ва тармоқ стратегиялари, шу жумладан «яшил» иқтисодиётга ўтиш жараёни тўғрисидаги прогнозларни тайёрлаш ва доимий янгилаб бориш. 2023 йил декабрь (ҳар йили декабрда) 53. «Яшил» иқтисодиёт бўйича маълумотларни йиғиш ва бошқаришни такомиллаштириш. 1. «Яшил» иқтисодиётга доир маълумотларни йиғиш усуллари ва бошқарув жараёнлари тўғрисида мавжуд маҳаллий ва халқаро тажрибани ўрганиш асосида таклиф тайёрлаш. «Йўл харитаси» лойиҳаси 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Давлат статистика қўмитаси, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, манфаатдор ташкилотлар 2. Маълумотлар бўйича камчиликларни тўлдириш ва услубий муаммоларни бартараф этиш бўйича «яшил» иқтисодиётга ўтишга доир маълумотлар базасини такомиллаштириш бўйича «йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2023 йил июль 3. Турли ташкилотларнинг тегишли манбаларини бирлаштирувчи маълумотлар базасини яратиш. 2023 йил декабрь 54. Миллий миқёсда иссиқхона газлари ажратмаларининг мониторинги, ҳисоботи ва текшируви (MRV) тизими (шаффоф тизим)ни яратиш ва ривожлантириш. 1. Ўзбекистоннинг MRV тизимини БМТнинг иқлим ўзгариши тўғрисидаги асосий конвенциясидаги стандартлар ва илғор тажрибага мос ҳолатга келтириш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил март Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Иссиқхона газлари ажратмаларини инвентаризация қилиш бўйича кўрсатмаларни ишлаб чиқиш. 2023 йил сентябрь 3. Асосий ҳамкорлар билан биргаликда иссиқхона газлари ажратмаларини ҳисоблаш. 2023 йил декабрь 4. Иқлим ўзгариши бўйича молиялаштириш, салоҳиятни ошириш ва халқаро ҳамжамиятнинг технологияларни узатиш тўғрисидаги ҳисоботларини ўз ичига олувчи миллий ахборотномалар чоп этиш. 2024 йилдан бошлаб 55. Фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтларининг «яшил» иқтисодиёт тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланиш имкониятларини ошириш. 1. «Яшил» иқтисодиёт бўйича асосий маълумотлар, билимлар ва ҳисоботларни шакллантириш ва эркин фойдаланиш учун уларни «Яшил» иқтисодиёт онлайн платформасига жойлаб бориш. 2. Фуқаролар ва фуқаролик жамияти ташкилотларига иқтисодиёт ва атроф-муҳитни бошқариш бўйича сўровлар/талаблар билан мурожаат қилиш имконини берувчи ахборот сўров тизимини яратиш. Маълумотларни чоп этиш 2024 йил февралдан бошлаб Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет 56. «Яшил» ўсиш бўйича давлат сиёсатини даврий баҳолашдан ўтказиш. 1. Эришилган ютуқларни ва асосий муаммоларни таҳлил қилиш ҳамда такомиллаштириш мумкин бўлган соҳаларни аниқлаш учун «яшил» иқтисодиётнинг стратегик доираларини ўрта муддатли баҳолашдан ўтказиш. «Яшил» ўсиш сиёсатини баҳолаш ҳисоботи 2026 йил июнь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзгидромет, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Дастлабки натижаларни мустақил экспертларга, хусусий сектор ва фуқаролик жамияти институтлари вакилларига тақдим этиш, уларнинг фикр-мулоҳазаларини йиғиш ва ҳисобга олиш. 2026 йил сентябрь 3. Баҳолашнинг якуний натижаларини эълон қилиш. 2026 йил ноябрь 57. «Яшил» ўсиш масалаларида халқаро ҳамкорликни ҳамда хусусий сектор ва фуқаролик жамиятининг иштирокини кучайтириш. 1. «Яшил» иқтисодиёт онлайн платформаси доирасида «яшил» ўсиш масалалари бўйича фикр алмашиш имкониятини яратиш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2024 йил февраль Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Трансчегаравий ресурсларни бошқариш ва иқлим масалалари бўйича миллий ва халқаро ҳамкорларни (ҳукуматлар ва бошқалар) жалб қилиш. 2023 — 2030 йиллар 3. Вазирлик ҳузурида ташкил этилган «яшил» хаб доирасида «яшил» ўсиш масалаларида халқаро ташкилотлар, хусусий сектор ва фуқаролик жамияти институтларининг доимий маслаҳатлашувини ташкил этиш. 2023 йил майдан бошлаб доимий 58. Давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмалари раҳбарлари ўринбосарларига «яшил» иқтисодиёт масалаларини мувофиқлаштириш вазифасини юклаш ва «яшил» иқтисодиёт масалалари бўйича тузилмаларни ташкил этиш. 1. Давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмаларининг амалдаги раҳбар ўринбосарларидан бирига «яшил» иқтисодиёт вазифасини юклаш бўйича тегишли Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил январь Вазирлар Маҳкамаси, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмаларида «яшил» иқтисодиёт масалалари билан шуғулланишга масъул бўлинмаларни белгилаш. Идоравий ҳужжат 2023 йил январь 3. «Яшил» иқтисодиёт масалалари билан шуғулланишга масъул бўлинмаларнинг мақсад ва вазифаларини назарда тутувчи низомларни тасдиқлаш ҳамда штат бирлиги доирасида мутахассислар билан тўлдириш. Идоравий ҳужжат 2023 йил январь 4. «Яшил» иқтисодиёт масалалари билан шуғулланишга масъул бўлинмаларнинг йил якунлари бўйича амалга оширган ишлари тўғрисидаги ҳисоботини Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигига тақдим этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2023 йилдан бошлаб ҳар йилнинг декабрида 9. Ташқи ва ички «яшил» молиялаштириш оқимларини кўпайтириш 59. «Яшил» иқтисодиётга ўтиш учун зарур бўлган инфратузилмага етарли ҳажмдаги давлат маблағларини йўналтириш. 1.»Яшил» иқтисодиётни ривожлантиришга ҳисса қўшадиган миллий ривожланиш режалари ва тармоқ режаларини амалга ошириш учун зарур бўлган йирик янги инвестиция лойиҳалари қийматини ҳисоблаш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил март Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Ваколатларни «яшил» иқтисодиётнинг устувор йўналишларига мослаштириш учун мавжуд ва келгуси молиялаштириш воситаларини (масалан, Давлат инвестиция режаси, ЎТТЖ, ДК) хариталарга солиш ва таҳлил қилиш ҳамда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Таҳлилий маълумотлар 2023 йил июль 3. «Яшил» иқтисодиётнинг устувор йўналишларига мувофиқлигини баҳолаш услуби асосида инвестиция лойиҳаларини танлашнинг стандартлаштирилган «яшил» мезонларини белгилаш. «Яшил» мезонлар 2023 йил сентябрь 4. «Яшил» давлат инвестицияларини ўсиш тенденциясига чиқариш учун ўрта муддатли бюджет лойиҳаси ва давлат инвестиция режасини мувофиқлаштириш. Ўрта муддатли бюджет лойиҳаси 2024 йилдан бошлаб ҳар йили 5. Қолган эҳтиёжлар ва бўшлиқларни аниқлаш учун барча молиялаштириш воситалари бўйича «яшил» инвестицияларнинг ҳажми, таркиби ва характерини ягона йиллик ҳисоботда бирлаштириш. Йиллик ҳисобот 2024 йилдан бошлаб ҳар йили 60. Қазилма ёқилғилари тармоғини субсидиялаш ва қўллаб-қувватлаш чораларини босқичма-босқич камайтириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи қазилма ёқилғилари тармоғини субсидиялашни камайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: қазилма ёқилғилари тармоғини қўллаб-қувватлайдиган ва уни «яшил» энергия билан таққослаганда сунъий равишда рақобатбардош қиладиган давлат субсидиялари ва рағбатлантириш чораларини хатловдан ўтказиш; субсидия ва қўллаб-қувватлашни босқичма-босқич камайтириш бўйича чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш ҳамда уни иқлим ўзгариши оқибатларини юмшатиш бўйича чора-тадбирлар билан уйғунлаштириш; чора-тадбирлар режасини амалга ошириш ва унинг бажарилиши тўғрисида Идоралараро кенгашга маълумот киритиб бориш. Амалий чора-тадбирлар режаси 2023 йил июнь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Энергетика вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 61. Солиқ юкини корхоналар ва уй хўжаликларидан атроф-муҳитнинг ифлосланишига ва ресурсларнинг ортиқча сарфланишига олиб келадиган фаолиятларга ўтказиш. 1. «Яшил» иқтисодиётга ўтишнинг мақсадлари ва устуворликларидан келиб чиқиб, амалдаги солиқ тизимини таҳлил қилиш ҳамда солиқ қонунчилигига киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчалар бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил март Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Солиқ қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Даромадни ошириш салоҳияти, ижтимоий-иқтисодий таъсири, амалга ошириш усулларини батафсил аниқлаш мақсадида «Яшил» солиқ, шу жумладан углерод солиғи бўйича ишлаб чиқилган таклифларни ўрганиш ҳамда такомиллаштириш. 2023 йил декабрь 62. Атроф-муҳит ифлосланиши учун белгиланган тўловлар тизимини қайта кўриб чиқиш. 1. Хусусий секторга бўлган тўловлар юкини камайтириш ва «яшил» технологияларни жорий қилишни рағбатлантиришни кўзда тутувчи таклифларни қуйидагиларни қамраб олган ҳолда ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: атроф-муҳитни ифлосланиши учун белгиланган тўловлар тизимини уларнинг ишлаши, самарадорлиги ва миллий «яшил» иқтисодиёт мақсадларига ва халқаро стандартларга мувофиқлиги нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш, бунда тўловлар тизимини хусусий сектор учун қулайроқ қилиш, «яшил» технологияларни жорий этишни кўпроқ рағбатлантириш; тўловлар тизимини ислоҳ қилиш, шу жумладан унинг ишлашини осонлаштириш ва талабларга риоя қилиш чораларини мақбуллаштириш (автоматлаштириш, маъмурий жараёнларни соддалаштириш). Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июнь Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Янги тизимни жорий қилиш. 2024 йил январь 63. Солиқлар ва давлат харажатларининг «яшил» иқтисодиётга мувофиқлиги ва таъсирини баҳолаш ва эълон қилиб бориш. 1. «Яшил» бюджетлаштириш миллий методологияси билан бирга пилот лойиҳаларни амалга ошириш ва тўлиқ жорий қилиш бўйича «йўл харита»ни ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил апрель Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Яшил» бюджетлаштириш миллий методологиясини тегишли соҳаларда, мақсадларда ва бюджет компонентлари бўйича тажриба-синовидан ўтказиш ҳамда натижалари тўғрисида маълумотни Вазирлар Маҳкамасига киритиш ва жамоатчиликка эълон қилиш. 2023 йил сентябрь 3. «Яшил» иқтисодиёт стратегиясида белгиланган устувор йўналишларга мувофиқ равишда «яшил» бюджетлаштириш методологиясини бошқа соҳаларга, мақсадларга ва бюджет компонентларига татбиқ этиш. 2024 йилдан бошлаб 4. Очиқ бюджет портали воситасида аҳолининг «яшил» бюджет молиялаштириши тўғрисида хабардорлигини ошириш. 2023 — 2030 йиллар 64. Барқарор мезонлар асосида харидлар бўйича қарорларни асослаш учун «яшил» давлат харидларини жорий этиш. 1. Қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: барқарор давлат харидларини босқичма-босқич жорий этиш тартиби ва «Яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегияси мақсадларига мувофиқ бўлган барқарор давлат харидлари сиёсатининг устуворликларини ўз ичига олувчи давлат харидларини ислоҳ қилиш стратегиясини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш; тажриба-синовлари ўтказиладиган пудратчи ташкилотлар иштирокида барқарор давлат харидлари бўйича ҳаракатлар режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш, шунингдек «яшил» давлат харидларини амалга ошириш учун уларнинг салоҳиятини ошириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил ноябрь Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Мазкур соҳадаги «яшил» давлат харидлари улуши ва ривожланиши бўйича ҳар йили ҳисобот бериб бориш. Йиллик ҳисобот 2024 йилдан бошлаб 65. «Яшил» облигациялар орқали «яшил» инфратузилма учун хусусий капитални жалб қилиш. 1. Қуйидагиларни қамраб олувчи «яшил» инфратузилма учун хусусий капитални жалб қилишни кенгайтириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: «яшил» турдаги фаолиятни таснифлаш учун миллий «яшил» таксономияни ишлаб чиқиш; давлат ва давлат иштирокидаги корхоналар томонидан «яшил» облигациялар чиқаришнинг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил октябрь Молия вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Эмитент ташкилотларни «яшил» облигациялар таркибини ишлаб чиқишда, ташқи сертификат олишда ҳамда таъсир ва даромадлар тўғрисидаги ҳисоботларни нашр этишда қўллаб-қувватлаш. Салоҳиятни ошириш чора-тадбирлари 2024 йилдан бошлаб 66. Иқлим ўзгариши бўйича Париж битимининг 6-моддасига мувофиқ, халқаро углерод савдоси орқали молиявий маблағларни жалб қилиш. Қуйидагиларни қамраб олувчи таклифларни ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: Париж битимининг 6-моддаси талабларини бажариш бўйича масъул миллий орган ва идоралараро гуруҳ фаолиятини йўлга қўйиш ва такомиллаштириш; халқаро углерод савдоси бўйича миллий дастур ишлаб чиқиш, норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш; Париж битимининг 6-моддаси асосида халқаро углерод савдоси авторизацияси, трансфери ва натижалари бўйича ҳисобот тайёрлашнинг институционал тартибини ишлаб чиқиш; Халқаро миқёсда трансфер қилинган таъсирни камайтириш (ITMO) транзакциялари имкониятларидан тўлиқ фойдаланишни таъминлаш ҳамда ўрнатилган миқдордан ортиқ сотув ҳолатларини бартараф этувчи сотувни бошқариш тартибини жорий қилиш. Амалий чора-тадбирлар дастури 2023 йил ноябрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 67. Давлат иштирокидаги корхоналарни «яшил» иқтисодиётга ўтишда пешқадамларга айлантириш. 1. Қуйидагиларни қамраб олувчи «яшил» мақсадларни корпоратив, директорлар кенгаши ва лойиҳалар портфели даражаларида интеграциялашни кўзда тутувчи давлат корхоналарини барқарор ривожлантириш бўйича миллий дастурини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: устав капиталида давлат улуши устун мавқега эга корхоналарнинг тегишли бошқарув органларида SDG, CSR, ESG тамойилларини жорий этиш; ISO14000 Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш стандартларини жорий қилиш имкониятларини кўриб чиқиш; корхоналарнинг йиллик ҳисоботларида, корхонанинг номолиявий ҳисоботларида, жумладан йирик саноат корхоналарида энерго аудитни жорий қилиш, экологик самарадорлик кўрсаткичларини даврий эълон қилиб боришни назарда тутувчи бошқарув сиёсатини тасдиқлаш ва уни жорий этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил сентябрь Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Молия вазирлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Барқарор ривожланиш амалиёти, воситалари ва стандартларини жорий этиш бўйича пилот лойиҳалари амалга ошириладиган давлат корхоналарини қўллаб-қувватлаш учун давлат корхоналарини барқарор ривожлантириш бўйича мақсадли гуруҳ фаолиятини ташкил қилиш. Салоҳиятни ошириш чора-тадбирлари 2023 йил ноябрдан бошлаб 3. Давлат бўлган акциядорнинг йиллик ҳисоботини, шу жумладан молиявий ва экологик самарадорлик кўрсаткичларини даврий эълон қилиб бориш. Йиллик давлат портфолио ҳисоботи 2024 йилдан бошлаб
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 4-ИЛОВА
2022 — 2026 йилларда иқтисодиёт тармоқларида ёқилғи-энергетика ресурсларини тежашнинг
Т/р Корхона ва ташкилотлар номи Кутилаётган ёқилғи-энергетика ресурсларини тежаш кўрсаткичлари табиий газ (млн куб.м) электр энергияси (млн кВт.с) нефть маҳсулотлари (тонна) ЖАМИ: 2022 — 2026 йиллар шу жумладан 2022 — 2026 йиллар шу жумладан 2022 — 2026 йиллар шу жумладан 2022 йил 2023 йил 2024 йил 2025 йил 2026 йил 2022 йил 2023 йил 2024 йил 2025 йил 2026 йил 2022 йил 2023 йил 2024 йил 2025 йил 2026 йил 3 913,70 855,46 813,26 756,53 767,22 721,24 4 010,14 872,94 737,01 686,11 860,39 853,69 21 122,17 5 678,23 5 427,83 4 689,55 2 908,67 2 417,90 1. «Ўзбекнефтгаз» АЖ 98,50 21,86 20,77 19,52 18,74 17,62 120,28 24,71 23,97 23,26 24,20 24,14 1 312,65 326,60 293,94 261,61 230,21 200,29 2. «Ўзтрансгаз» АЖ 52,13 16,00 9,80 9,20 8,83 8,30 72,26 18,30 10,80 11,10 16,04 16,02 99,90 24,99 20,00 22,00 17,60 15,31 3. «Ҳудудгазтаъминот» АЖ 7,12 6,01 0,28 0,29 0,28 0,26 0,44 0,15 0,08 0,07 0,07 0,07 200,33 130,53 19,67 18,95 16,68 14,51 4. «Иссиқлик электр станциялари» АЖ 3 501,15 750,38 723,43 680,02 694,49 652,82 686,76 129,80 91,18 79,47 194,20 192,10 4 029,36 1 174,70 971,77 855,16 562,78 464,95 5. «Ўзкимёсаноат» АЖ 94,40 20,95 19,90 18,71 17,96 16,88 63,81 13,55 13,14 12,75 12,37 12,00 880,19 219,00 197,10 175,42 154,37 134,30 6. «Навоий КМК» АЖ 7,19 1,09 1,20 2,18 1,37 1,34 141,81 35,49 29,74 24,29 26,17 26,12 6 274,35 1 922,19 1 963,38 1 415,71 553,50 419,57 7. «Олмалиқ КМК» АЖ 17,32 6,21 7,10 1,40 1,34 1,26 95,00 34,20 14,10 7,60 19,57 19,53 4 760,98 1 094,30 1 116,20 1 149,70 762,98 637,80 8. «Ўзбекистон металлургия комбинати» АЖ 4,63 1,61 0,73 0,80 0,77 0,72 52,90 10,97 10,80 9,80 10,71 10,62 63,08 20,02 12,90 11,40 10,03 8,73 9. «Ўзиккиламчиранглиметалл» АЖ 0,77 0,10 0,10 0,20 0,19 0,18 0,72 0,05 0,18 0,17 0,17 0,16 40,19 8,30 8,73 9,50 7,30 6,35 10. «Ўзавтосаноат» АЖ 4,59 0,61 0,66 1,16 1,11 1,05 24,51 7,62 4,55 4,24 4,11 3,99 493,80 121,30 121,70 94,80 83,42 72,58 11. «Ўзбекистон темир йўллари» АЖ 0,45 0,10 0,10 0,09 0,09 0,08 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 63,48 15,80 14,22 12,65 11,13 9,69 12. «Ўзэлтехсаноат» уюшмаси 0,06 0,014 0,01 0,01 0,01 0,01 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 3,22 0,80 0,72 0,64 0,56 0,49 13. «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси 87,19 22,40 21,28 15,20 14,59 13,72 80,40 25,20 11,40 10,00 17,50 16,30 765,53 192,40 171,00 152,00 133,76 116,37 14. Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги (иссиқлик таъминоти ташкилотлари) 25,77 5,30 5,30 5,30 5,09 4,78 12,60 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 9,29 2,00 2,00 2,00 1,76 1,53 15. «Ўзёғмойсаноат» уюшмаси 11,94 2,65 2,52 2,37 2,27 2,14 12,38 2,63 2,55 2,47 2,40 2,33 16. «Ўзбекипаксаноат» уюшмаси 0,41 0,090 0,09 0,08 0,08 0,07 0,32 0,07 0,07 0,06 0,06 0,06 17. «Ўздонмаҳсулот» АК 0,08 0,08 4,80 4,80 10,30 10,30 18. «Ўзбеккўмир» АЖ 27,69 5,40 5,60 5,60 5,56 5,53 2 055,24 400,00 501,00 496,00 352,00 306,24 19. «Ўзмахсусмонтажқурилиш» АК 19,10 4,00 3,88 3,76 3,74 3,72 60,29 15,00 13,50 12,02 10,57 9,20 20. «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖ 47,71 10,90 9,43 9,15 9,12 9,11 21. «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ 2 364,84 487,12 472,51 458,33 474,58 472,30 22. «Ўзбекгидроэнерго» АЖ 1,88 0,40 0,39 0,38 0,37 0,35 23. «Ўзтўқимачиликсаноат» уюшмаси 82,26 30,29 10,10 7,60 17,12 17,15 24. «Ўзчармсаноат» уюшмаси 3,15 0,67 0,65 0,63 0,61 0,59 25. Сув хўжалиги вазирлиги 90,36 23,22 18,52 12,02 18,40 18,20
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 5-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикасида «яшил» иқтисодиётга ўтиш чораларини мувофиқлаштириш бўйича идоралараро кенгаш
1. Ж.А. Қўчқоров — Бош вазир ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири, Идоралараро кенгаш раиси 2. А.А. Абдухакимов — экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири, Идоралараро кенгаш раиси ўринбосари 3. Ж.Т. Мирзамаҳмудов — энергетика вазири 4. И.Ю. Абдурахмонов — қишлоқ хўжалиги вазири 5. Ш.Р. Хамраев — сув хўжалиги вазири 6. И.Р. Махкамов — транспорт вазири 7. Ш.Х. Шерматов — рақамли технологиялар вазири 8. Б.И. Закиров — қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазири 9. А.Х. Кулдашев — фавқулодда вазиятлар вазири 10. И.И. Норқулов — иқтисодиёт ва молия вазирининг биринчи ўринбосари 11. Ш.Ҳ. Далиев — олий таълим, фан ва инновациялар вазирининг биринчи ўринбосари 12. Б.С. Ҳамраев — Миллий статистика қўмитаси раиси 13. Ш.Х. Хабибуллаев — Гидрометеорология хизмати агентлиги директори
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 6-ИЛОВА
«Яшил» иқтисодиётга ўтиш ва «яшил» ўсиш бўйича Донорларнинг мувофиқлаштириш гуруҳи
1. И. Норқулов — иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирининг биринчи ўринбосари, гуруҳ ҳамраҳбари 2. Ш.Ходжаев — энергетика вазири ўринбосари, гуруҳ ҳамраҳбари 3. Ш. Адриан — Европа Иттифоқининг Тошкентдаги ваколатхонаси раҳбари 4. М. Димовска — БМТ Тараққиёт Дастурининг Ўзбекистондаги доимий вакили 5. М. Мантованелли — Жаҳон банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 6. С. Малвичини — Осиё тараққиёт банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 7. А. Дракинос — Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 8. В. Каупин — Франция тараққиёт агентлигининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 9. А. Расселл — Глобал яшил ўсиш институтининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 10. Ш. Умаров — БМТ Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 11. Ё. Пуделька — Германия халқаро ҳамкорлик жамиятининг Ўзбекистондаги мамлакат бўйича директори 12. Лавозими бўйича — Япония халқаро ҳамкорлик агентлигининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 13. Лавозими бўйича — Корея халқаро ҳамкорлик агентлигининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 14. Лавозими бўйича — Европа инвестиция банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 15. Лавозими бўйича — БМТ Атроф-муҳит бўйича дастурининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 16. Лавозими бўйича — БМТ саноатни ривожлантириш ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари 17. Лавозими бўйича — манфаатдор хорижий ташкилотларнинг ваколатхона раҳбарлари
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 2 декабрдаги ПҚ-436-сон қарорига 7-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартиришлар
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2006 йил 6 декабрдаги «Киото протоколининг Мусаффо ривожланиш механизми доирасида инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-525-сон қарорида :
а) 1-илованинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
Киото Протоколининг Мусаффо ривожланиш механизми бўйича Идоралараро кенгаш ТАРКИБИ
1. Ж.А. Қўчқоров — Бош вазир ўринбосари, Ўзбекистон Республикаси иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазири, Идоралараро кенгаш раҳбари 2. Т.А. Ишметов — молия вазири, Идоралараро кенгаш раҳбари ўринбосари 3. И.И. Норқулов — иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирининг биринчи ўринбосари, Идоралараро кенгаш раҳбари ўринбосари 4. Ш.Х. Ходжаев — энергетика вазири ўринбосари 5. И.Ю. Абдурахмонов — инновацион ривожланиш вазири 6. Ш.С. Хидоятов — уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири 7. Л.Ш. Кудратов — инвестициялар ва ташқи савдо вазирининг биринчи ўринбосари 8. А.Б. Воитов — қишлоқ хўжалиги вазири 9. Н.Н. Обломуродов — Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раиси 10. Ш.Х. Хабибуллаев — Гидрометеорология хизмати маркази бош директори 11. Б.С. Юлдашев — Фанлар академияси президенти 12. Ф.М. Абдурахманов — «Иссиқлик электр станциялари» АЖ бошқаруви раиси 13. М.Р. Абдуллаев — «Ўзбекнефтгаз» АЖ бошқаруви раиси 14. Н.Т. Агзамов — Нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси бошлиғи 15. Лавозими бўйича — «Ўзкимёсаноат» АЖ бошқаруви раиси 16. А.Х. Хурсанов — «Олмалиқ КМК» АЖ бошқаруви раиси 17. Д.Э. Маннонов — «Фарғонаазот» АЖ бошқаруви раиси 18. Лавозими бўйича — Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигининг Департаменти директори, Идоралараро кенгаш котибияти раҳбари
б) 2-илованинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Идоралараро кенгашнинг жамоатчилик асосида фаолият юритадиган котибияти ТАРКИБИ
1. Лавозими бўйича — Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигининг Департаменти директори, Котибият раҳбари 2. Лавозими бўйича — Вазирлар Маҳкамасининг Макроиқтисодий таҳлил, таркибий ўзгартиришлар, молия-банк тизими, давлат активларини бошқариш, рақобатни ривожлантириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ва камбағалликни қисқартириш масалалари котибияти бош мутахассиси 3. Лавозими бўйича — Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги бошқарма бошлиғи 4. Лавозими бўйича — Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги бошқарма бошлиғи 5. Лавозими бўйича — Молия вазирлиги бошқарма бошлиғи 6. Лавозими бўйича — Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги бошқарма бошлиғи 7. Лавозими бўйича — Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси бошқарма бошлиғи 8. Лавозими бўйича — Гидрометеорология хизмати маркази бошқарма бошлиғи
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 26 майдаги «2017 — 2021 йилларда қайта тикланувчи энергетикани янада ривожлантириш, иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада энергия самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари дастури тўғрисида»ги ПҚ-3012-сон қарори 2-бандининг биринчи хатбошисидаги «Иқтисодиёт вазирлиги» сўзлари «Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги» сўзлари билан алмаштирилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 22 августдаги «Иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳанинг энергия самарадорлигини ошириш, энергия тежовчи технологияларни жорий этиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантиришнинг тезкор чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4422-сон қарорида :
а) 4-банднинг биринчи хатбошиси , 7-банднинг учинчи хатбошиси ва 9-банднинг биринчи хатбошисидаги «Иқтисодиёт ва саноат» сўзлари «Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш» сўзлари билан алмаштирилсин;
б) 11-бандда :
биринчи хатбошидаги «D» тоифадаги» сўзлари «B» ва ундан қуйи тоифадаги» сўзлари билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошидаги «D» сўзи «B» сўзи билан алмаштирилсин;
в) 4а-илованинг номидаги «D» сўзи «B» сўзи билан алмаштирилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 4 октябрдаги «2019 — 2030 йиллар даврида Ўзбекистон Республикасининг «яшил» иқтисодиётга ўтиш стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги ПҚ-4477-сон қарорида :
а) 2-банднинг «б» кичик банди ва 3-банд ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин;
б) 4-банднинг биринчи хатбошисидаги «Иқтисодиёт ва саноат» сўзлари «Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш» сўзлари билан алмаштирилсин;
в) 5-бандда :
учинчи хатбошидаги «иқтисодиёт ва саноат вазирига (Б.А. Ходжаев)» сўзлари «иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирига» сўзлари билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошидаги «(А.С. Султанов)», бешинчи хатбошидаги «(Ж.А. Ходжаев)», олтинчи хатбошидаги «(Ш.Р. Хамраев)» ва «(М.Х. Салиев)», еттинчи хатбошидаги «(Б.Т. Қўчқоров)» сўзлари чиқариб ташлансин;
г) 1-иловада :
8-банднинг учинчи хатбошисидаги «5» рақами «3» рақами билан алмаштирилсин;
25-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«25. Стратегияни амалга ошириш натижасида 2030 йилга бориб қуйидагиларга эришиш кутилади:
иссиқхона газларининг ялпи ички маҳсулот бирлигига нисбатан солиштирма ажратмаларини 2010 йилдаги даражадан 35 фоизга қисқартириш;
қайта тикланувчи энергия манбаларининг ишлаб чиқариш қувватини 15 ГВтга ошириш ва уларнинг улушини электр энергиясини ишлаб чиқариш умумий ҳажмининг 30 фоизидан кўпроғига етказиш;
саноат соҳасида энергия самарадорлигини камида 20 фоизга ошириш;
ялпи ички маҳсулот бирлигига тўғри келадиган энергия сарфи ҳажмини, шу жумладан қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳисобига 30 фоизга камайтириш;
иқтисодиётнинг барча тармоқларида сувдан фойдаланиш самарадорлигини сезиларли даражада ошириш, 1 миллион гектаргача майдонда сув тежовчи суғориш технологиясини жорий этиш;
йилига 200 миллион кўчат экиш ва кўчатларнинг умумий сонини 1 миллиарддан ошириш орқали шаҳарлардаги яшил майдонларни 30 фоиздан ортиқроққа кенгайтириш;
республика ўрмон фонди захиралари кўрсаткичини 90 миллион куб метрдан ортиқроққа етказиш;
ҳосил бўладиган қаттиқ маиший чиқиндиларни қайта ишлаш даражасини 65 фоиздан ошириш»;
д) 2-илова ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
5. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2007 йил 10 январдаги 9-сон қарори билан тасдиқланган Киото Протоколининг Мусаффо ривожланиш механизми доирасида инвестиция лойиҳаларини тайёрлаш ва амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низомнинг 2-банди бешинчи хатбошисидаги «Иқтисодиёт вазирлиги» сўзлари «Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги» сўзлари билан алмаштирилсин.
6. Вазирлар Маҳкамасининг 2012 йил 4 сентябрдаги 258-сон қарори билан тасдиқланган Ишлатилган техник мойларни топшириш, тўплаш, улар учун ҳисоб-китоб қилиш, уларни сақлаш ва ташиш тартиби тўғрисидаги низомга 3-илованинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ишлатилган техник мойларни топшириш, тўплаш, улар учун ҳисоб-китоб қилиш, уларни сақлаш ва ташиш СХЕМАСИ
».
7. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 14 февралдаги «Ишлатилган техник мойларни топшириш, тўплаш, улар учун ҳисоб-китоб қилиш, уларни сақлаш ва ташиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги 78-сон қарорига илованинг 7-банди ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2022 йил 2 декабрь,
ПҚ-436-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
DASTURI
MAQSADLI KOʻRSATKICHLAR
KONSEPSIYASI
HARAKATLAR REJASI
MAQSADLI PARAMETRLARI
TARKIBI
TARKIBI
2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasida belgilangan vazifalarni amalga oshirish, Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi doirasida “yashil” va inklyuziv iqtisodiy oʻsishni taʼminlash borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish hamda iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida resurslarni tejashni yanada kengaytirish maqsadida:
1. Quyidagilar:
a) quyidagi strategik maqsadlarga erishishga moʻljallangan 2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga muvofiq:
issiqxona gazlarining yalpi ichki mahsulot birligiga nisbatan solishtirma ajratmalarini 2010-yildagi darajadan 35 foizga qisqartirish;
qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ishlab chiqarish quvvatini 15 GVtga oshirish va ularning ulushini elektr energiyasini ishlab chiqarish umumiy hajmining 30 foizidan koʻprogʻiga yetkazish;
sanoat sohasida energiya samaradorligini kamida 20 foizga oshirish;
yalpi ichki mahsulot birligiga toʻgʻri keladigan energiya sarfi hajmini, shu jumladan, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish hisobiga 30 foizga kamaytirish;
iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida suvdan foydalanish samaradorligini sezilarli darajada oshirish, 1 million gektargacha maydonda suv tejovchi sugʻorish texnologiyasini joriy etish;
yiliga 200 million koʻchat ekish va koʻchatlarning umumiy sonini 1 milliarddan oshirish orqali shaharlardagi yashil maydonlarni 30 foizdan ortiqroqqa kengaytirish;
respublika oʻrmon fondi zaxiralari koʻrsatkichini 90 million kub metrdan ortiqroqqa yetkazish;
hududlarda yangi 600 ta chiqindi toʻplash shoxobchalarini tashkil etish;
b) Sanoat tarmoqlarida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va energiya tejamkorligini taʼminlash boʻyicha konsepsiya (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 2-ilovaga muvofiq;
v) 2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash boʻyicha harakatlar rejasi (keyingi oʻrinlarda — Harakatlar rejasi) 3-ilovaga muvofiq;
g) 25 ta korxona va tashkilotda ishlab chiqarilgan mahsulotning energiya sigʻimi koʻrsatkichini 2026-yilga kelib 2022-yilga nisbatan 20 foizga kamaytirishga qaratilgan 2022 — 2026-yillarda iqtisodiyot tarmoqlarida yoqilgʻi-energetika resurslarini tejashning maqsadli parametrlari (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli parametrlar) 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Energetika vazirligi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda Moliya vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda Maqsadli parametrlarga erishishga qaratilgan 2022 — 2026-yillarda iqtisodiyot tarmoqlarida yoqilgʻi-energetika resurslarini tejash boʻyicha amaliy chora-tadbirlar rejasini (“Yoʻl xaritasi”) ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
3. Quyidagilar:
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi — “yashil” iqtisodiyotni ilgari surish va “yashil” oʻsish tamoyillarini joriy etish, iqtisodiyot tarmoqlarida issiqxona gazlari tashlanmalarini qisqartirishga doir faoliyatni muvofiqlashtirish boʻyicha vakolatli organ;
Energetika vazirligi — “yashil” energetikani rivojlantirish, xususan, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va vodorod energetikasini keng joriy qilish, shuningdek, energiya samaradorligini oshirish va ishlab chiqarilgan mahsulotlarning energiya sigʻimini kamaytirish boʻyicha vakolatli organ etib belgilansin.
4. Belgilansinki:
a) 2023-yil 1-iyundan boshlab mahsulotlarni ishlab chiqarishda ekologiya va atrof-muhitga taʼsirni cheklash boʻyicha qoʻyilayotgan talablar asosida “yashil sertifikatlar” tizimi joriy etiladi;
b) quyidagilarni nazarda tutuvchi 2022 — 2026-yillarda issiqxona gazlarining chiqarilishini davlat tomonidan tartibga solish infratuzilmasi bosqichma-bosqich yaratiladi:
issiqxona gazlarining chiqarilishini davlat tomonidan hisobga olish va ularning davlat kadastrini yuritish;
uglerod birliklarining reyestrini shakllantirish va yuritish;
iqtisodiyot tarmoqlari kesimida issiqxona gazlari chiqarilishini qisqartirishning maqsadli koʻrsatkichlarini belgilash;
issiqxona gazlarining chiqarilishini qisqartirish boʻyicha faoliyatni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;
v) 2024-yil 1-yanvardan boshlab barcha issiqxona gazlarini qamrab oluvchi Iqlim oʻzgarishi sohasida monitoring, hisobot berish va tekshirishning zamonaviy tizimi (MRV) yoʻlga qoʻyiladi;
g) iqtisodiyot tarmoqlarida amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarini rejalashtirish va amalga oshirishdan oldingi bosqichlarda ularning issiqxona gazi hajmini qisqartirish imkoniyati baholanib, loyihalar natijasida qisqartirilgan issiqxona gazi hajmi sertifikatlashtiriladi va tashqi bozorlarga yoʻnaltiriladi;
d) 2024-yil 1-yanvardan boshlab yangi quriladigan, quvvati 1 MVtdan yuqori boʻlgan quyosh va shamol elektr stansiyalarini qurish boʻyicha investitsiya loyihalari doirasida ushbu stansiyalarning oʻrnatilgan quvvatiga nisbatan 25 foizdan kam boʻlmagan quvvatga ega elektr energiyasini saqlash tizimi majburiy tartibda joriy etiladi;
e) tarmoq va hududiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish doirasida tarmoqlar va hududlarning iqlim oʻzgarishiga nisbatan sezuvchanligi xususiyatlaridan kelib chiqib, aholi va iqtisodiyot tarmoqlariga iqlim oʻzgarishi taʼsirini kamaytirish hamda unga moslashish chora-tadbirlari va investitsiya loyihalari qamrab olinadi;
j) Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi:
Parij bitimining (Parij, 2015-yil 12-dekabr) 6-moddasiga muvofiq, Barqaror rivojlanishni qoʻllab-quvvatlash mexanizmi boʻyicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishini muvofiqlashtirish boʻyicha vakolatli organ (milliy organ) hisoblanadi;
xalqaro va respublika darajasida issiqxona gazi savdosini (Emission Trade System — ETS, Joint Credit Mechanism — JCM va boshqalar) tartibga solish va amalga oshirishni muvofiqlashtirish va boshqarish, shuningdek, ushbu sohadagi loyihalarni amalga oshirish davrida monitoring va hisobotlarni yuritish uchun masʼul boʻlgan ijro etuvchi organ sifatida ishtirok etadi;
z) barqaror “yashil” iqtisodiy oʻsish, “yashil” iqtisodiyotga oʻtishga doir, xususan, issiqxona gazi tashlanmalari miqdoriga taʼsir qiluvchi loyihalar va chora-tadbirlarni koʻzda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar va dasturlar loyihalari Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi bilan majburiy tartibda kelishiladi.
5. Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish choralarini muvofiqlashtirish boʻyicha idoralararo kengash (keyingi oʻrinlarda — Idoralararo kengash) 5-ilovaga muvofiq tarkibda tuzilsin va quyidagilar uning asosiy vazifalari etib belgilansin:
davlat organlari va tashkilotlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan 2019 — 2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya), Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan chora-tadbirlarning toʻliq hajmda bajarilishini taʼminlash, shuningdek, ularning oʻz vaqtida bajarilishini tizimli nazorat qilish;
har chorakda davlat organlari va tashkilotlari rahbarlarining “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirish boʻyicha rejalashtirilgan chora-tadbirlar bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotlarini tinglash;
doimiy monitoring asosida Strategiya doirasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini oshirish maqsadida masʼul tashkilotlar faoliyatini takomillashtirish choralarini koʻrish.
6. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, xalqaro moliya institutlari va rivojlanish boʻyicha hamkor tashkilotlarning:
Donorlarning muvofiqlashtirish guruhini 6-ilovaga muvofiq tarkibda;
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligida qoʻshimcha 4 ta shtat birligidan iborat Texnik kotibiyatni tashkil etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.
Belgilansinki:
Oʻzbekistonda iqlim oʻzgarishi va “yashil” oʻsish borasida faoliyat olib boruvchi xalqaro moliya institutlari va rivojlanish boʻyicha hamkor tashkilotlarning texnik koʻmak, tahlil qilish va salohiyatni oshirish boʻyicha faoliyatini oʻzaro muvofiqlashtirish Donorlarning muvofiqlashtirish guruhining asosiy vazifasi hisoblanadi;
Texnik kotibiyat Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi ishchi organi vazifasini bajaruvchi loyiha ofisi hisoblanadi.
7. Belgilansinki, “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va uni rivojlantirishda barcha tomonlarning oʻzaro hamkorlikdagi faoliyatini samarali tashkil etish va muvofiqlashtirish borasida:
Idoralararo kengash Strategiya, Dastur va Harakatlar rejasining amalga oshirilishini taʼminlash boʻyicha vazirlik va idoralarning ishini samarali tashkil etishni taʼminlaydi;
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi Idoralararo kengashning ishchi organi hisoblanib, ushbu yoʻnalishdagi chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha masʼul vazirlik va idoralarning faoliyatini muvofiqlashtiradi;
Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan chora-tadbirlarning bajarilishini doimiy baholab borish, texnik va moliyaviy koʻmak jalb etish, istiqbolli loyihalarni moliyalashtirish manbalarini shakllantirishga koʻmaklashadi;
Texnik kotibiyat Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi faoliyatini tashkil qiladi, Strategiya, Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan vazifalarni amalga oshirishda uni Idoralararo kengash bilan oʻzaro muvofiqlashtirishga koʻmaklashadi.
8. Gidrometeorologiya xizmati markazi va Qayta tiklanuvchi energiya manbalari milliy ilmiy-tadqiqot instituti ikki oy muddatda Innovatsion rivojlanish vazirligining Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan Respublika boʻylab quyosh, shamol va biogaz energiyasi resurslari boʻyicha innovatsion maʼlumotlar bazasini shakllantirsin.
9. Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi:
a) ikki oy muddatda Texnik kotibiyat va idoralararo ishchi guruhlarni tashkil etish va ularning faoliyat yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlar, Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi reglamentini ishlab chiqsin hamda tasdiqlash uchun Idoralararo kengashga kiritsin.
Bunda, Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi reglamentida:
uning faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyish;
iqlim oʻzgarishi va “yashil” oʻsish boʻyicha xalqaro moliyaviy institutlar hamda rivojlanish boʻyicha hamkor tashkilotlarning harakatlari oʻzaro takrorlanishini bartaraf etish va oldini olish;
iqlim oʻzgarishi va “yashil” oʻsish masalalari boʻyicha vazirlik va idoralar bilan samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish nazarda tutilsin;
b) Energetika vazirligi, Moliya vazirligi va xalqaro moliya institutlari bilan birgalikda “yashil sertifikatlar” tizimi 2023-yil 1-iyundan boshlab joriy etilishini taʼminlasin;
v) Gidrometeorologiya xizmati markazi bilan birgalikda Iqlim oʻzgarishi sohasida monitoring, hisobot berish va tekshirishning zamonaviy tizimi (MRV) 2024-yil 1-yanvardan boshlab toʻliq yoʻlga qoʻyilishini taʼminlasin;
g) Moliya vazirligi hamda boshqa vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda xorijiy ekspertlarni jalb qilgan holda, sanoat korxonalarida ekologik, ijtimoiy va korporativ boshqaruv tamoyillarini (ESG) joriy qilishni jadallashtirishni koʻzda tutuvchi takliflarni ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
d) Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Energetika vazirligi, Moliya vazirligi, Gidrometeorologiya xizmati markazi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2022 — 2026-yillarda issiqxona gazlarining chiqarilishini davlat tomonidan tartibga solish infratuzilmasi yaratilishini taʼminlasin, shuningdek, 2023-yil 1-mayga qadar Oʻzbekiston Respublikasining “Issiqxona gazlarining chiqarilishini cheklash toʻgʻrisida”gi qonuni loyihasini ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
e) Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Moliya vazirligi, Energetika vazirligi va xoʻjalik birlashmalari bilan birgalikda ikki oy muddatda yirik sanoat korxonalari tegishli boshqaruv organlarida quyidagilar tasdiqlanishini muvofiqlashtirsin:
yirik ishlab chiqarish korxonalarida quvvatlarni modernizatsiya va rekonstruksiya qilish orqali energiyani tejash, energiya samaradorligini oshirish boʻyicha texnik siyosatni ishlab chiqib, uning koʻrsatkichlarini yillik biznes-rejalarga kiritish boʻyicha tegishli boshqaruv qarorlari;
ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) birligiga sarflanadigan yoqilgʻi-energiya resurslarining meʼyorlarini aniqlaydigan, tarmoqlar kesimidagi uslubiyot va yoʻriqnomalar.
10. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Moliya vazirligi bilan birgalikda 2023-yil 1-iyulga qadar “ifloslantiruvchi toʻlaydi” tamoyilini toʻliq joriy etish, shuningdek, ifloslanish uchun belgilangan yigʻim stavkasini oshirish va ifloslantiruvchi moddalar roʻyxatini kengaytirish orqali atrof-muhit ifloslanishi uchun yigʻim tizimini takomillashtirishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
11. Innovatsion rivojlanish vazirligi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Energetika vazirligi hamda Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda har yili 1-dekabrga qadar “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirish yoʻnalishlarida ilmiy-tadqiqot va innovatsion loyihalarning maqsadli dasturlarini Fan va texnologiyalar boʻyicha respublika kengashiga tasdiqlash uchun kiritib borsin hamda ushbu sohada quyidagilarga alohida eʼtibor qaratsin:
“yashil” iqtisodiyot sohasidagi ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha fundamental va amaliy tadqiqotlarni olib borish;
iqtisodiyot tarmoqlarida “yashil” texnologiyalar, xususan, resurs tejovchi, chiqindisiz ishlab chiqarish, chiqindilarni qayta ishlash imkoniyatini beruvchi texnologiyalarni va xavfsiz kimyoviy moddalarni qoʻllashga oʻtish hamda qayta tiklanuvchi energiya texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlarini oʻrganish va ularni amaliyotga tatbiq etish;
istiqbolli innovatsion ishlanmalar va “startap” loyihalarni amalga oshirish hamda ularni tijoratlashtirish va texnologiyalar transferini qoʻllab-quvvatlash.
Belgilab qoʻyilsinki, maqsadli dasturlarni moliyalashtirish xarajatlari ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlarini amalga oshirish uchun ajratilgan mablagʻlar doirasida, shuningdek, Innovatsion rivojlanish va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoplanadi.
12. Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda respublikada qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va vodorod energetikasini rivojlantirish boʻyicha aniq chora-tadbirlar rejasini tasdiqlasin.
14. Mazkur qarorda belgilangan chora-tadbirlarning sifatli va oʻz vaqtida bajarilishini muvofiqlashtirish va monitoring qilishning quyidagi tartibi belgilansin:
vazirlik va idoralar, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat ishtirokidagi korxonalar — har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 5-sanasiga qadar Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligiga ushbu qaror bilan tasdiqlangan Harakatlar rejasi hamda tarmoqlar kesimidagi resurs tejash dasturlarida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish hamda Maqsadli koʻrsatkichlarga erishish holati toʻgʻrisida hisobot taqdim etadi;
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi masʼul vazirlik va idoralar faoliyatini idoralararo muvofiqlashtiradi, har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 15-sanasiga qadar ushbu qaror bilan belgilangan chora-tadbirlarning ijrosi toʻgʻrisida umumlashgan tahliliy maʼlumotlarni Idoralararo kengashga kiritadi;
Idoralararo kengash har chorak yakuni bilan amalga oshirilayotgan ishlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga maʼlumot kiritadi.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga 7-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.
16. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil etishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari J.A. Qoʻchqorov va J.T. Mirzamahmudov belgilansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 1-ILOVA
2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash
Iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq muammoli masalalar mamlakatda amalga oshirilayotgan islohotlar samaradorligiga, xususan, iqtisodiy oʻsish va kambagʻallikni qisqartirish, ekologik va oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashga oʻzining salbiy taʼsirini koʻrsatadi. Shundan kelib chiqib, ushbu yoʻnalishda mamlakatda iqlim oʻzgarishi taʼsirini kamaytirish va unga moslashish, “yashil” iqtisodiyotga oʻtish choralarini jadallashtirish, “yashil” va inklyuziv iqtisodiy oʻsish modelini targʻib qilishga katta eʼtibor qaratilmoqda.
Bu borada, mamlakatda “yashil” iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, “yashil” investitsiyalarni jalb qilish, ekologik inqirozning salbiy taʼsirini yumshatish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-oktabrdagi PQ-4477-son qarori bilan 2019 — 2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi tasdiqlangan.
2020-yilda koronavirus (COVID-19) pandemiyasi tufayli yuzaga kelgan epidemiologik vaziyat sababli dunyo mamlakatlari qatori Oʻzbekiston Respublikasida ham ushbu Strategiyani jadal amalga oshirish imkoniyati cheklandi.
Shu bilan bir qatorda, 2021-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqlim oʻzgarishi boʻyicha doiraviy konvensiyasining 26-yigʻilishida (COR26) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan Parij bitimi doirasida 2030-yilga qadar yalpi ichki mahsulot birligida issiqxona gazlari emissiyasini 2010-yilgi koʻrsatkichlarga nisbatan 35 foiz kamaytirish boʻyicha qoʻshimcha majburiyatni oʻz zimmasiga olishi haqida bayonot berildi.
Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi joriy yilning may oyida 2030-yilga qadar metan emissiyasini 2020-yilga nisbatan kamida 30 foizga kamaytirish boʻyicha mamlakatlarning jamoaviy maqsadga erishishi boʻyicha global majburiyat toʻgʻrisidagi tashabbusga (Global Methane Pledge) qoʻshildi.
Koronavirus pandemiyasi va iqlim oʻzgarishi tufayli yuzaga kelayotgan salbiy holatlarning saboqlari iqtisodiy oʻsishni taʼminlashda yanada barqaror manbalar va yondashuvlarni qayta koʻrib chiqish, xususan, mamlakatda “yashil” iqtisodiyot va “yashil” iqtisodiy oʻsish boʻyicha strategik maqsadlar va chora-tadbirlar amalga oshirilishini samarali tashkil etish zaruriyatini koʻrsatmoqda.
2019 — 2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi asosida “yashil” iqtisodiyotni rivojlantirish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini oshirish, shuningdek, ushbu yoʻnalishda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining xalqaro tashkilotlar bilan oʻzaro hamkorlikdagi muvofiqlashtirilgan saʼy-harakatlarini taʼminlash Dasturni ishlab chiqish zaruriyatini yuzaga keltirdi.
1-bob. Dasturning maqsadi va vazifalari
Dasturning maqsad va vazifalari milliy darajada mavjud boʻlgan sohalar boʻyicha quyidagi strategik yoʻnalishlarga asoslanadi va ularning oʻzaro toʻldiruvchi jihatlarini kuchaytiradi:
texnologik modernizatsiya va “yashil” texnologiyalarni joriy etish uchun moliyaviy ragʻbatlantirish mexanizmlarini ishlab chiqish, energiya tejash va samaradorligini oshirish boʻyicha maqsadli koʻrsatkichlarni aniqlash, iqtisodiyot tarmoqlarida energiya menejmenti orqali energiya samaradorligini sezilarli darajada oshirish;
“yashil” iqtisodiyotga oʻtishning ustuvor yoʻnalishlaridan kelib chiqib, hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish uchun zarur resurs va imkoniyatlar bilan taʼminlash, iqlim oʻzgarishiga doir masalalarda davlat xizmatlari qamrovini kengaytirish, “yashil” iqtisodiyot sohasida aholining iqtisodiy faolligini oshirish orqali aholi va mahalliy jamoatchilik ishtirokini kengaytirish;
“yashil” investitsiyalarni qoʻllab-quvvatlash, xususiy sektorga keng imkoniyatlar yaratish va “yashil” innovatsiyalarni joriy etishda xususiy investorlarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida davlat-xususiy sheriklikni va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni kengaytirish orqali “yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish.
Dastur quyidagi 6 ta ustuvor yoʻnalishda Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiy oʻsishni taʼminlash vazifalarini belgilaydi:
tabiiy resurslardan barqaror va samarali foydalanish;
milliy iqtisodiyotning tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishiga nisbatan barqarorligini mustahkamlash;
milliy iqtisodiyot, xususan, sanoatning “yashil” va kam uglerodli rivojlanishini taʼminlash;
innovatsiyalarni joriy etish va samarali “yashil” investitsiyalarni jalb qilish;
barqaror va inklyuziv “yashil” urbanizatsiyani rivojlantirish;
“yashil” iqtisodiyotga oʻtish davrida katta taʼsir ostida boʻlishi mumkin boʻlgan aholi va ularning yashash joylarini qoʻllab-quvvatlash.
Ushbu ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha vazifalarning samarali amalga oshirilishi quyidagi yoʻnalishlardagi tarmoqlararo choralar bilan bir qatorda amalga oshiriladi:
“yashil” oʻsish boʻyicha salohiyatni oshirish va inson kapitalini rivojlantirish;
“yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun qulay siyosiy muhit yaratish, samarali institutlarni joriy qilish;
tashqi va ichki “yashil” moliyalashtirish oqimlarini koʻpaytirish.
2-bob. “Yashil” oʻsishning ustuvor yoʻnalishlari
2.1. Tabiiy resurslardan barqaror va samarali foydalanish
Ustuvor vazifalar:
oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash, suv resurslarini tejash bilan birga oʻsib borayotgan aholini oziq-ovqat bilan taʼminlaydigan qishloq xoʻjaligi yechimlarini ishlab chiqish va joriy qilish;
barqaror landshaftlar, oʻrmonlarni qayta tiklash va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishga asoslangan amaliyotni joriy etish;
ekinlarni diversifikatsiya qilish va suvni tejaydigan qishloq xoʻjaligi texnologiyalarini joriy qilishni landshaftni tiklash choralari bilan uygʻunlashtirish;
davlat korxonalarini hamda davlat-xususiy sheriklik orqali xususiy sektor tomonidan sugʻorishni moliyalashtirish imkoniyatlarini isloh qilish.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) iqlim bilan bogʻliq xavflarga chidamlilikni oshirish maqsadida qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini diversifikatsiya qilish:
barqaror agroekotizimni yaratishga koʻmaklashish maqsadida iqlim oʻzgarishiga maqbullashtirilgan ishlab chiqarish ustuvorligidan kelib chiqib, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini diversifikatsiya qilish;
iqlim bilan bogʻliq xavflarga nisbatan barqarorlikni oshirish maqsadida dehqon va fermer xoʻjaliklarida qishloq xoʻjaligi ekinlarini diversifikatsiya qilish va ixtisoslashtirish;
b) yaylovlarni barqaror boshqarishni joriy qilish — yaylov maydonlarining ekologik holatini saqlash hamda yer va oʻrmon degradatsiyasini kamaytirish orqali yaylovlarda chorva mollarini oʻtlatishni barqaror boshqarish usullarini ishlab chiqish va joriy etish;
v) iqlim oʻzgarishiga chidamli daraxtlar plantatsiyalarini koʻpaytirish — eroziya, qum va chang boʻronlarini kamaytirish, shuningdek, ekotizimlar va infratuzilmaning barqarorligini oshirish uchun iqlimga chidamli daraxtlarni ekish;
g) tarmoqli yondashuvdan landshaft yondashuviga oʻtishni taʼminlash uchun landshaftni boshqarish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash:
hosildorlikni oshirish, ekotizim xizmatlarini yaxshilash va iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish uchun landshaftni integratsiyalashgan holda boshqarish;
integratsiyalashgan landshaft yondashuvidan foydalanishni ragʻbatlantirish, undan samarali foydalanishga qaytarish uchun landshaftni tiklash;
d) qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini barqaror yetishtirish va qayta ishlash orqali oziq-ovqat xavfsizligi va farovonlikni oshirish — oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash, sogʻlom ekotizimlarni rivojlantirish hamda yer, suv va boshqa tabiiy resurslarni barqaror boshqarishni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan global boshqaruv tizimini yaratish;
e) “yashil garov” dasturlari va tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlik faoliyati asosida yaratilgan ish oʻrinlari sonini koʻpaytirish:
“yashil” ish oʻrinlarini yaratish va “yashil garov” dasturlarini ishlab chiqish;
joylarda turmush darajasini yaxshilash hamda qishloq xoʻjaligi, tabiiy resurslar va ekoturizm sohalarida ish oʻrinlarini yaratishda iqlim oʻzgarishiga chidamlilik boʻyicha tabiiy resurslarni boshqarishga asoslangan korxonalarning salohiyatini oshirish;
j) umumiy suv isteʼmoli va suv tanqisligini kamaytirish uchun talab etiladigan suv obyektlaridan aniq hisob-kitoblarga asosan suv olish limitlarini oʻrnatish, amaliyotga joriy qilish va suv olish limiti doirasida suv berilishini monitoring qilish — umumiy suv isteʼmoli va suv tanqisligini kamaytirish, shuningdek, suvdan foydalanish va sugʻorish tizimlari samaradorligini oshirish uchun talab etiladigan suv resurslarini aniq hisob-kitoblarga asosan suv olish limitlarini oʻrnatish, monitoring qilish va birgalikda rejalashtirish institutlarini kuchaytirish;
z) qishloq xoʻjaligi sohasida samarali texnologiyalardan foydalanishni kengaytirish — suvni tejaydigan sugʻorish texnologiyalari, shu jumladan tomchilatib, yomgʻirlatib, diskret va boshqa samarali sugʻorish texnologiyalarini joriy etish va koʻlamini kengaytirish;
i) sanoat korxonalarida hosil boʻlayotgan oqova suvlarni tozalash va aylanma suv taʼminotini joriy qilish — lokal oqova tozalash inshootlarini oʻrnatish, mavjudlarini rekonstruksiya va modernizatsiya qilish, tozalangan suvlarni texnologik yoki maishiy-xoʻjalik maqsadlarida qayta ishlatish koʻlamini oshirish choralarini koʻrish;
k) qishloq xoʻjaligi maqsadlarida foydalaniladigan ekin yerlari va koʻp yillik daraxtzorlarni (mevali bogʻ va tokzorlarni) saqlab qolish orqali “yashil” oʻsish surʼatlarini taʼminlash;
l) respublikada koʻp yillik manzarali va mevali daraxtzorlar koʻchatlarini ishlab chiqarishni koʻpaytirish;
m) har yili viloyatlar markazlari va tumanlarda yashil hududlar tashkil etish boʻyicha aniq chora-tadbirlarni belgilash.
2.2. Milliy iqtisodiyotning tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishiga nisbatan barqarorligini mustahkamlash
Ustuvor vazifalar:
gidrologik, ob-havo va iqlimga oid maʼlumotlarni oʻz vaqtida va sifatli taqdim etish tizimini yanada takomillashtirish orqali iqlim xavfini baholash va kamaytirish;
muhim vositalar va infratuzilmaga, shu jumladan ekologik yondashuvlar asosidagi investitsiyalarni jalb qilish orqali tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish;
ijtimoiy himoyaga muhtoj uy xoʻjaliklari, shu jumladan qishloq joylarida yashaydigan va bevosita yoki bilvosita qishloq xoʻjaligiga bogʻliq boʻlgan kam taʼminlangan oilalarning moliyaviy barqarorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni koʻrish;
suv havzalarini boshqarish, oʻrmonlarni qayta tiklash hamda aholi punktlari atrofidagi boshpanalarni kengaytirishga sarmoya kiritish orqali suv toshqinidan himoya qilish uchun qurilishda muhandislik tabiiy yechimlarini ishlab chiqish;
qishloq joylarida yashovchi zaif oilalarni iqlim xavflari va ofatlardan sugʻurtalash orqali moliyaviy barqarorlik siyosatini takomillashtirish.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) iqlim oʻzgarishiga moslashish va tabiiy ofatlar xavfini boshqarish masalalarini milliy siyosatga, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni rejalashtirishga va budjet jarayonlariga kiritish — iqlim oʻzgarishiga moslashish, uning oqibatlarini yumshatish va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirishni rejalashtirish, amalga oshirish, monitoring qilish hamda baholashda jamoatchilikning faol ishtirokiga asoslangan yondashuvni yoʻlga qoʻyish;
b) iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfiga nisbatan milliy darajada javob qaytarish choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish tadbirlarining samaradorligini oshirish uchun normativ-huquqiy va institutsional asosni takomillashtirish:
iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish sohasidagi faoliyatni muvofiqlashtirish;
Shaharsozlik kodeksida tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi masalalarini tartibga solish;
xatarlarni hisobga olgan holda, yerdan foydalanish va rivojlantirishga kompleks yondashuvni ishlab chiqish;
v) milliy, mintaqaviy va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik va sheriklik munosabatlarini kuchaytirish, tashqi moliyalashtirish mexanizmlariga qoʻshilish uchun milliy va mahalliy salohiyatni oshirish — tashqi moliyalashtirish mexanizmlariga qoʻshilish uchun milliy va mahalliy imkoniyatlarni yaratish, tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish hamda iqlim oʻzgarishiga moslashish uchun institutsional va boshqaruv mexanizmlarini kuchaytirish;
g) nodavlat notijorat tashkilotlar va xususiy sektorning faol ishtirokida ommaviy seminarlar, ishchi yigʻilishlar va treninglar kabi taʼlim va targʻibot dasturlari orqali jamoatchilikni xabardor qilish kampaniyalarini kuchaytirish va muvofiqlashtirish:
olingan tajriba va ilgʻor amaliyot bilan almashish uchun milliy platforma yaratish;
tegishli mexanizmlar orqali milliy, mintaqaviy va global darajada tajriba almashish;
tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi boʻyicha mahalliy davlat hokimiyati organlari va jamoatchilikning bilimlarini lozim darajada birlashtirish uchun tegishli mexanizmlarni aniqlash;
d) aloqa strategiyasini ishlab chiqish va tatbiq qilish — iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish bilan bogʻliq tashabbuslarning natijalarini birlashtiruvchi samarali aloqa strategiyasini ishlab chiqish va amalga oshirish;
e) iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi bilimlarni, zarurat darajasida, universitet va maktab oʻquv dasturlariga kiritish — jamoatchilikni xabardor qilish kampaniyalarini kuchaytirish va muvofiqlashtirish orqali, shu jumladan milliy sheriklar, nodavlat notijorat tashkilotlar va xususiy sektor bilan hamkorlikda aholining xabardorligini oshirish, iqlim oʻzgarishi, ofatlarning sabablari va oqibatlari toʻgʻrisida tushunchalarni mustahkamlash;
j) iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarning potensial taʼsirini yengish uchun shaharlar/mahalliy organlar va jamoalarning imkoniyatlarini kuchaytirish — shaharlar va jamoalarni barcha xavf-xatarlar haqida aniq va oʻz vaqtida ogohlantirishni taʼminlash uchun samarali barvaqt ogohlantirish tizimini yaratish;
z) iqlim va tabiiy ofatlar xavfi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yigʻish, saqlash va tahlil qilish boʻyicha texnik va institutsional salohiyatni mustahkamlash — tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi boʻyicha qaror qabul qilish jarayonlarini qoʻllab-quvvatlash uchun axborotni boshqarishning yaxlit tizimini ishlab chiqish;
i) energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya (QTE) manbalaridan foydalanishni qoʻllab-quvvatlash uchun energiya xavfsizligini yaxshilash va boshqaruvni kuchaytirish:
mavjud va rejalashtirilgan energetika infratuzilmasi uchun tabiiy ofatlar va iqlim xavf-xatarlarini baholash orqali energiya xavfsizligini oshirish;
energiya taʼminoti muammolarini hal qilish uchun favqulodda harakatlar rejalari va javob qaytarish mexanizmlarini ishlab chiqish;
energiya samaradorligini oshirish choralarini va uning oqibatlarini yumshatish harakatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun tegishli texnologiyalar transferidan foydalanish yoʻllarini aniqlash va targʻib qilish;
k) tabiiy ofatlarga tayyorgarlikni hamda bu borada samarali harakat qilish va tiklanish imkoniyatlarini kuchaytirish:
tabiiy ofatlarni boshqarish mexanizmlarini mustahkamlash;
mahalliy davlat hokimiyati organlari va jamoalarning iqlim oʻzgarishi taʼsiri, tabiiy ofatlarga tayyorgarligi va harakatini kuchaytirish;
evakuatsiya rejalari va strategiyalarini yangilash;
xalqaro va mintaqaviy gumanitar yordam toʻgʻrisida xabardorlikni oshirish;
l) milliy iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarga chidamlilik sohasida milliy siyosat va rejalashtirish jarayonida gender tengligi jihatlarini hisobga olish — milliy siyosatda gender tengligi tamoyillarini hisobga olish orqali tabiiy ofatlarga tayyorgarlikni kuchaytirish;
m) iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarga chidamlilikni oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni rejalashtirish va amalga oshirishda xususiy sektorni jalb qilish — milliy, tarmoq va mahalliy darajada iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarga chidamlilikni rejalashtirish hamda amalga oshirish jarayonlariga xususiy sektorni jalb qilish orqali tabiiy ofatlarga tayyorgarlikni kuchaytirish.
2.3. Milliy iqtisodiyot, xususan, sanoatning “yashil” va kam uglerodli rivojlanishini taʼminlash
Ustuvor vazifalar:
energiya balansini diversifikatsiya qilish, shu jumladan QTE manbalarini rivojlantirish, energiya sarfi hajmini pasaytirish, uglerod tashlamalarini kamaytirish;
kam uglerodli rivojlanish uchun oʻta muhim boʻlgan foydali qazilmalarning zaxiralari va salohiyatini oʻrganish;
ekologiyaga zarar yetkazmaydigan infratuzilmani shakllantirish va sanoat korxonalarida aylanma (sirkulyar) iqtisodiyot amaliyotini joriy qilish, bunda, modernizatsiya jarayonlarini ragʻbatlantirish;
“yashil” oʻsish sharoitida bozor iqtisodiyoti nuqsonlarini bartaraf etish va “maqbul narxlarni shakllantirish” institutlarini mustahkamlash.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) “yashil” va kam uglerodli rivojlanish boʻyicha uzoq muddatli strategiyani ishlab chiqish va tasdiqlash — uzoq muddatli “yashil” va kam uglerodli rivojlanishning ustuvor yoʻnalishlarini inobatga olgan holda, iqtisodiy va fiskal yoʻqotishlarni kamaytirish va samaradorlikni oshirish maqsadida strategiyani ishlab chiqish;
b) elektrlashtirishning oʻsishi va ishonchliligini oshirish:
elektr energiyasini taqsimlashning eskirgan infratuzilmasini yangilash va modifikatsiya qilish;
2030-yilgacha elektr energiyasi taʼminotini 100 TVt/soatdan oshirish;
v) elektr energiyasini uzatish va tarqatish tarmoqlarida yoʻqotishlarni kamaytirish:
elektr energiyasini uning texnik va tijorat yoʻqotishlarini tarqatish paytida kamaytirish;
isteʼmolchilar orasida elektr taʼminotining ishonchliligi va sifatini oshirish;
g) QTE manbalarini keng miqyosda joylashtirish:
energiya balansida QTE manbalarining ulushini oshirish;
mamlakatning toza energiyaga oʻtishi taʼminlash;
mahalliy sanoat va infratuzilmaning rivojlanishi hamda ish oʻrinlari yaratilishini ragʻbatlantirish uchun QTE manbalarini rivojlantirish;
mahalliy ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlash;
d) energiya samaradorligi sohasida yechimlarini joylashtirish — 2030-yilda birlamchi qoʻshimcha energiya ehtiyojisiz yalpi ichki mahsulot hajmini ikki baravarga oshirish maqsadiga erishish uchun birlamchi energiya intensivligini ikki baravarga kamaytirish;
e) alohida qiymat zanjirlari va tarmoqlarini yaratish uchun aylanma iqtisodiyot boʻyicha harakatlar rejalari — tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish, qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat chiqindilari, ifloslanish va gaz chiqindilarini kamaytirish maqsadida qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat zanjirida aylanma iqtisodiyot tamoyillarini amalga oshirish.
2.4. Innovatsiyalarni joriy etish va samarali “yashil” investitsiyalarni jalb qilish
Ustuvor vazifalar:
butunjahon qiymat zanjirlarida ishtirok etish imkoniyatlarini kengaytirish va ragʻbatlantirish uchun siyosiy hamda institutsional islohotlarni amalga oshirish orqali davlat va xususiy investitsiyalarni jalb qilish;
“yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun innovatsion siyosat va milliy innovatsion tizimlarni takomillashtirish.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) investitsiya siyosati va loyihalarga “yashil” investitsiyalar konsepsiyasini integratsiyalash — mamlakatda rejalashtirilgan barcha investitsiya loyihalari uchun “yashil” mezonlarni ishlab chiqish va joriy etish;
b) sanoat korxonalari infratuzilmasini modernizatsiyalash — mavjud yangi texnologiyalar va standartlarning integratsiyasi orqali sanoat, qurilish, qishloq xoʻjaligi va iqtisodiyotning boshqa tarmoqlaridagi sanoat korxonalarining infratuzilmasi barqarorligini taʼminlash;
v) moliyalashtirish imkoniyati va salohiyatini kengaytirish orqali kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining iqtisodiyotdagi rolini kuchaytirish — salohiyat, raqobatbardoshlik va boshqaruvni oshirish uchun yuqori salohiyatga ega istiqbolli kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarini, shu jumladan ayollar yuritayotgan va turli hududlardagi korxonalarni qoʻllab-quvvatlash;
g) xususiy sektorning milliy iqtisodiyotdagi ishtirokini oshirish:
tarmoqlarda xususiy sektor ishtirokini oshirish uchun davlat korxonalari bilan tanlama hamkorlik mexanizmini yoʻlga qoʻyish;
davlat va xususiy sektor oʻrtasidagi muloqotni mustahkamlash;
d) davlat xaridlarining shaffof va raqobatbardosh tartibini takomillashtirish:
korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirishni qoʻllab-quvvatlash;
shaffof va raqobatbardosh davlat xaridlari tartibini hamda DXSH va KOʻK tizimini ishlab chiqish;
e) hukumat faoliyati samaradorligini oshirish uchun elektron hukumat va davlat boshqaruvi salohiyatini mustahkamlash:
elektron hukumat tizimini AKT infratuzilmasi va tegishli tizimlar bilan taʼminlash;
davlat boshqaruvi organlarining innovatsiyalar va investitsiyalar boʻyicha salohiyatini kuchaytirish hamda davlat xizmatlari va jarayonlarini raqamlashtirishni qoʻllab-quvvatlash;
bilim va axborot almashinuvini osonlashtirish uchun AKT tuzilmasi va infratuzilmasini kengaytirish;
j) innovatsion tizimda siyosiy boshqaruv va mexanizmlar samaradorligini oshirish — innovatsion siyosat institutlari, tegishli subyektlar oʻrtasida boshqaruv va muvofiqlashtirishni mustahkamlash;
z) innovatsiyalar asosidagi oʻsishni qoʻllab-quvvatlash uchun innovatsion infratuzilmani mustahkamlash:
innovatsion ekotizimdagi qoʻllab-quvvatlovchi elementlarning infratuzilmasi va salohiyatini mustahkamlash;
ESG standartlariga mos keladigan investitsiya loyihalarini amalga oshirish tizimini taʼminlash;
i) ilm-fan va sanoat oʻrtasidagi aloqalarni mustahkamlash:
ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining salohiyatini mustahkamlash;
tadbirkorlik sohasida modernizatsiya va texnologiyalar transferini taʼminlash uchun xorijiy texnologiya yetkazib beruvchilar ishtirokini oshirishda tadbirkorlik subyektlarini qoʻllab-quvvatlash.
k) qishloq xoʻjaligi sohasidagi tadbirkorlarning raqamli savodxonligini koʻtarish va onlayn platformalardan foydalanishni rivojlantirish — mavjud kreditlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, texnik maslahat xizmatlari, bozorni tahlil qilish uchun investitsiyalarni kiritish.
2.5. Barqaror va inklyuziv “yashil” urbanizatsiyani rivojlantirish
Ustuvor vazifa — shaharlar va boshqa aholi punktlarining yashash qobiliyati va unumdorligini oshirish maqsadida aholi punktlarining “yashillik” darajasini oshirish, bino-inshootlar, shuningdek, transport va chiqindilarni boshqarishning barqarorligini taʼminlash hamda respublikada “yashil” (eko) turizmni rivojlantirish.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) ayrim hududlarning iqtisodiy asosini diversifikatsiya qilish — hududlarning YAHM yaratishga qoʻshgan hissasi, shuningdek, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasidan kelib chiqib, ularni barqaror va muvozanatli rivojlanishini taʼminlash;
b) nomarkazlashtirish siyosatini davom ettirish — hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalarini hal etishda mahalliy davlat hokimiyati organlarining mustaqilligi va masʼuliyatini oshirish;
v) yoʻldosh shaharlar yaratishni hisobga olgan holda, shahar aglomeratsiyasi shakllanishini boshqarish — ilgʻor energiya tejovchi va ekologik toza texnologiyalar va materiallarni joriy etishga asoslangan yoʻldosh shaharlar yaratish, shu jumladan ijtimoiy, muhandislik, kommunal va yoʻl-transport infratuzilmasini rivojlantirishni hisobga olgan holda, shahar aglomeratsiyasi shakllanishini takomillashtirish;
g) barqaror va yashash uchun qulay shahar infratuzilmasini yaratish — shahar aholisi va mehmonlarining turmush sifatini yaxshilashga qaratilgan barqaror va yashash uchun qulay shahar muhiti va infratuzilmasini (qurilish, binolar, energetika, transport, yoʻllar, suv taʼminoti va kanalizatsiya, “yashil” maydonlar va yoʻlaklar, shahar va shahar atrofidagi oʻrmonlar) yaratish.
2.6. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish davrida katta taʼsir ostida boʻlishi mumkin boʻlgan aholi va ularning yashash joylarini qoʻllab-quvvatlash
Ustuvor vazifalar:
uzoq muddatli istiqbolda barqaror ish oʻrinlarini yaratish uchun “yashil” iqtisodiyotga oʻtish davrida aholining zaif hamda iqlim oʻzgarishi sababli ishsiz qolish xavfi bor qatlamlariga nisbatan qayta tayyorlash va koʻnikmalarni rivojlantirish, ishchi kuchi mobilligini oshirishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha keng qamrovli siyosat olib borish;
“yashil” iqtisodiyotga samarali oʻtish uchun yaratiladigan va mavjud ish oʻrinlari uchun yangi koʻnikmalar boʻyicha ishchi kuchini doimiy tayyorlash tizimini takomillashtirish.
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) inklyuziv va barqaror inson kapitalini rivojlantirish — aholi, ayniqsa yoshlar va xotin-qizlar oʻrtasida ish oʻrinlarini yaratish va tadbirkorlik uchun qulay muhit yaratish orqali aholi turmush darajasini oshirish, kambagʻallikni qisqartirish uchun makroiqtisodiy barqarorlikni va inklyuziv iqtisodiy oʻsishni taʼminlash;
b) shahar va qishloq oʻrtasidagi turmush sifatidagi tafovutni bartaraf etish — kambagʻal, kambagʻallik xavfi ostida boʻlgan va iqlim oʻzgarishi taʼsiri yuqori boʻlgan shahar va qishloq joylari oʻrtasidagi tafovutni kamaytirish dasturlarini ishlab chiqish;
v) yoshlarning innovatsion “startap” loyihalarini qoʻllab-quvvatlash — iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va yoshlar bandligini ragʻbatlantirish uchun innovatsiyalar va startaplarni qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish;
g) taʼlim sifati va natijadorligini oshirish — bolalar, yoshlar va ayollarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida ularning inklyuziv taʼlimini taʼminlash, sifati va qamrovini oshirish;
d) ijtimoiy himoya tizimining qamrovini va samaradorligini oshirish:
odamlar farovonligini oshirish va ularning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish;
sogʻliqni saqlash xizmatlarini rivojlantirish va sifatini oshirish;
e) oʻtish davri sharoitida kichik va oʻrta biznesni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish — kichik va oʻrta korxonalarining oʻsishini qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, munosib va xavfsiz ish oʻrinlarini yaratish uchun ularning legallashuvini qoʻllab-quvvatlash.
2.7. Tarmoqlararo tematik yoʻnalishlar
2.7.1. “Yashil” oʻsish boʻyicha salohiyatni oshirish va inson kapitalini rivojlantirish
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) davlat organlari va tashkilotlari boshqaruv xodimlarining boshqarish, rejalashtirish vakolatlarini takomillashtirish — manfaatdor vazirlik va idoralarning rahbar xodimlari uchun barqaror boshqaruv masalalari boʻyicha treninglar oʻtkazish;
b) “yashil” iqtisodiyotga oʻtish boʻyicha harakatlar va chora-tadbirlarni rejalashtirish, amalga oshirish, natijalarini baholash boʻyicha davlat va xususiy tashkilotlarning texnologik vakolatlarini mustahkamlash — manfaatdor davlat organlari va xususiy tashkilotlarning oʻrta va texnik xodimlari uchun treninglar oʻtkazish;
v) “yashil” oʻsish, iqlim oʻzgarishiga barqarorlik boʻyicha trenerlarni tayyorlash — salohiyatni oshirish boʻyicha taʼlim, ilmiy-tadqiqot va boshqa muassasalar uchun instruktorlarni tayyorlash uchun qisqa muddatli kurslarini ishlab chiqish va oʻtkazish;
g) kichik grantlar ajratish orqali xususiy tijorat va notijorat tashkilotlarda oʻqitish va maslahat xizmatlarini koʻrsatishni qoʻllab-quvvatlash — xususiy tijorat va notijorat tashkilotlar uchun “yashil” iqtisodiyot masalalari boʻyicha ochiq maʼruzalar, konferensiyalar va seminarlar oʻtkazish xarajatlarini qoplashga qaratilgan kichik grantlar taqdim etish;
d) taʼlim tashkilotlarining tegishli oʻquv rejalariga “yashil” iqtisodiyot mavzularini kiritish — tegishli taʼlim tashkilotlarida mavjud fanlar doirasida “yashil” iqtisodiyot amaliyoti va tamoyillariga oid mavzularini kiritish;
e) “yashil” iqtisodiyot onlayn markazini tashkil etish — “yashil” iqtisodiyot, uning qonunchilik bazasi, oʻtmish va kelajakdagi faoliyati, ilgʻor xalqaro tajribalar va “yashil” oʻsishning boshqa jihatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron platforma yaratish;
j) Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida “yashil” iqtisodiyot va barqaror biznes yoʻnalishlarida mutaxassislarni tayyorlash — Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida “Yashil” iqtisodiyot va barqaror biznes” fakultetini (kafedrasini) ochish;
z) “yashil” rivojlanish tadqiqot jamgʻarmalarini joriy etish — Oʻzbekistonda “yashil” oʻsish sohasidagi tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan jamoat fondini ishga tushirish.
2.7.2. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun qulay siyosiy muhit yaratish, samarali institutlarni joriy qilish
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) “yashil” iqtisodiyot boʻyicha tajriba, maʼlumot va resurslarni birlashtirish orqali hukumatlar oʻrtasida muvofiqlashtirishni yaxshilash, samarali institutsional tuzilmani yaratish — haqiqiy maʼlumotlarga asoslanib, tahlil va monitoring oʻtkazish imkoniyatlarini yaxshilash maqsadida atrof-muhit va iqtisodiyot boʻyicha maʼlumotlarni yagona bazaga birlashtirish;
b) tarmoq strategiyalarini “yashil” rivojlanish maqsadlari bilan muvofiqlashtirish — moliyalashtirish uchun asosiy “yashil” infratuzilmalarni aniqlaydigan xarajatlar smetasi yoki investitsiya rejalarini qamrab oladigan tarmoq strategiyalarini “yashil” iqtisodiyot va “yashil” rivojlanishning maqsadlari va strategik doiralari bilan muvofiqlashtirish;
v) iqtisodiy faoliyatni ekologik tartibga solish bilan uygʻunlashtirish:
“yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun zarur boʻlgan asosiy tamoyillarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan ekologik tartibga solish choralarini birlashtirish (axborotdan foydalanish, jamoatchilik ishtiroki, “ifloslantiruvchi toʻlaydi” tamoyili, ekologik adolat va boshqalar);
iqtisodiyotdagi taʼsiri atrof-muhitga zararli boʻlishi mumkin boʻlgan asosiy tarmoqlar uchun atrof-muhitni strategik baholash tizimini ishlab chiqish;
g) “yashil” iqtisodiyotni modellashtirish va prognozlash vositalarini ishlab chiqish — iqtisodiyot va atrof-muhit oʻrtasidagi uzoq muddatli oʻzaro taʼsirlarni prognozlash uchun iqtisodiy modelni yaratish;
d) “yashil” iqtisodiyot boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash va boshqarishni takomillashtirish;
e) Iqlim oʻzgarishi sohasida monitoring, hisobot berish va tekshirishning zamonaviy tizimini (MRV) joriy etish — barcha issiqxona gazlarini qamrab oluvchi Oʻzbekistonning monitoring, hisobot va tekshirish tizimini (MRV) modernizatsiya qilish va takomillashtirish, davlatning iqlim sohasidagi siyosatini xalqaro hamjamiyat tomonidan moslashtirish va qoʻllab-quvvatlash choralarini koʻrish;
j) fuqarolar va fuqarolik jamiyati institutlarining “yashil” iqtisodiyot toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanishini osonlashtirish — koʻplab korxonalar tomonidan atrof-muhit toʻgʻrisidagi oʻz maʼlumotlarini nashr etilishiga koʻmaklashish maqsadida ekologik masalalarga doir axborotdan foydalanishni osonlashtirish;
z) “yashil” rivojlanish boʻyicha davlat siyosatini baholash — “yashil” rivojlanish va “yashil” iqtisodiyotga oʻtish siyosatini tizimli baholab borish;
i) “yashil” iqtisodiyotga oʻtishni amalga oshirish boʻyicha parlament va fuqarolar oldida muntazam hisobot berib borish — “yashil” iqtisodiyotga oʻtishning borishi, harakatsizlik bilan bogʻliq xavf-xatarlar, ijro etuvchi davlat organlari tomonidan amalga oshiriladigan asosiy chora-tadbirlar toʻgʻrisida parlament va fuqarolarga muntazam hisobot berish;
k) kelajakdagi muammolarni hal qilish uchun mahalliy davlat hokimiyati organlari va jamoalarning salohiyatini mustahkamlash — QTE texnologiyalarini aniqlash, ishlab chiqish va amalga oshirish, quyosh, shamol va gidroenergetika sohalarida QTE yoʻnalishidagi investitsiyalarni moliyalashtirish imkoniyatlarini topish orqali energetika xavfsizligini oshirish;
l) xususiy sektor va fuqarolik jamiyatining ishtirokini kuchaytirish — jamiyatning barcha manfaatdor tomonlari oʻrtasida “yashil” rivojlanish masalalari boʻyicha fikr almashishni takomillashtirish va ragʻbatlantirish.
2.7.3. Tashqi va ichki “yashil” moliyalashtirish oqimlarini koʻpaytirish
Ustuvor yoʻnalishlar:
a) “yashil” iqtisodiy infratuzilmaga katta miqdordagi davlat kapitalini yoʻnaltirish — davlat kapital mablagʻlarini bosqichma-bosqich “yashil” iqtisodiyot infratuzilmasiga yoʻnaltirish, shuningdek, infratuzilmaga boʻlgan ehtiyojlarni va moliyalashtirishdagi boʻshliqlarni aniqlash;
b) “jigarrang” iqtisodiyotni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan chora-tadbirlar va subsidiyalardan voz kechish — qazilma yoqilgʻi energiyasini bevosita va bilvosita qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan davlat subsidiyalaridan voz kechish;
v) soliq yukini korxonalar va uy xoʻjaliklaridan atrof-muhitning ifloslanishiga va resurslarning ortiqcha sarflanishiga olib keladigan faoliyatga oʻtkazish:
yoqilgʻi soligʻi hamda ekologik toza yoqilgʻi va resurslardan foydalanishni qoʻllab-quvvatlash kabi stimullarni yaratish maqsadida soliq tizimini takomillashtirish;
“yashil” texnologiyalarga va infratuzilmaga investitsiya kiritish orqali “yashil” ish oʻrinlarini yaratishni ragʻbatlantirish;
g) atrof-muhit ifloslanishi uchun belgilangan toʻlovlar tizimini xususiy sektor uchun qulayroq qilish nuqta nazaridan qayta koʻrib chiqish va shu bilan birga “yashil” texnologiyalarni joriy etish uchun koʻproq ragʻbatlantirish choralarini belgilash:
ifloslanishni kamaytiruvchi texnologiyalarga investitsiyalarni kiritishni yanada ragʻbatlantirish maqsadida ifloslanish uchun belgilangan yigʻim stavkasini oshirish va ifloslantiruvchi moddalar roʻyxatini kengaytirish orqali atrof-muhitni ifloslantirganlik uchun yigʻim tizimini takomillashtirish;
“ifloslantiruvchi — toʻlaydi” mexanizmini takomillashtirish orqali “yashil” texnologiyalarga investitsiyalarni ragʻbatlantirish;
d) soliqlar va davlat xarajatlarining “yashil” iqtisodiyotga muvofiqligi va taʼsiri toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni baholash va oshkor qilish uchun “yashil” budjet metodologiyasini joriy etish — “yashil” ustuvor yoʻnalishlarga ijobiy yoki salbiy taʼsir koʻrsatadigan soliqlar va davlat xarajatlari ulushini baholash uchun “yashil” budjet metodologiyasini joriy etish;
e) barqaror rivojlanish mezonlari asosida xaridlar boʻyicha qarorlarni asoslash uchun “yashil” davlat xaridlarini joriy etish — mahalliy “yashil” tovarlar bozorini qoʻllab-quvvatlash, ishlab chiqarishda barqaror standartlarni ilgari surish va davlat xaridlarining iqtisodiy samaradorligini oshirish maqsadida tender va shartnomalarda ekologik mezonlardan foydalanishga ruxsat beradigan “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi Qonunning taʼsirini kuchaytirish;
j) “Yashil” obligatsiyalar orqali “yashil” infratuzilmaga xususiy kapitalni jalb qilish — “yashil” moliyalashtirishni yanada kengroq targʻib qilish uchun ragʻbatlantirish va arxitektura yaratish orqali xususiy sektorni “yashil” korxonalarga investitsiya kiritishga yoʻnaltirish;
z) davlat korxonalarini “yashil” iqtisodiyot yetakchilariga aylantirish uchun davlat balansidan foydalanish — “yashil” investitsiyalar hamda barqaror standartlar va sertifikatlash boʻyicha rejalashtirish, qabul qilish yoki hisobot berishni ragʻbatlantirish maqsadida davlat korxonalari ustidan davlat nazorati amaliyotini takomillashtirish.
3-bob. Amalga oshirish mexanizmi. Idoralararo hamda xalqaro moliya institutlari va rivojlantirish boʻyicha tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish
3.1. Dastur Harakatlar rejasi hamda milliy va tarmoq rivojlanish strategiyalarida belgilangan tadbirlar asosida amalga oshiriladi.
3.2. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsish chora-tadbirlarini amalga oshirish uchun xalqaro moliya institutlari, xorijiy hukumat moliya tashkilotlari hamda boshqa chet ellik donorlarning kredit va grantlari hamda iqlim bilan bogʻliq boshqa resurslar, shuningdek, xorijiy investitsiyalar jalb qilinishi mumkin.
3.3. Dasturni amalga oshirishga barcha manfaatdor tomonlar, shu jumladan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy ijro hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻz-oʻzini boshqarish organlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari, xalqaro tashkilotlar, xususiy sektor, shuningdek, aholi jalb qilinadi.
Bunda, Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishi va “yashil” oʻsishni taʼminlash doirasidagi manfaatdor tomonlarning oʻzaro munosabatlarini muvofiqlashtirish quyidagicha amalga oshiriladi:
Idoralararo kengash — Strategiya, Dastur va Harakatlar rejasining samarali amalga oshirilishini taʼminlash boʻyicha vazirlik va idoralarning ishini samarali tashkil etishni taʼminlaydi;
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi — Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va rivojlantirish boʻyicha vakolatli organ va Idoralararo kengashning ishchi organi hisoblanib, ushbu yoʻnalishdagi chora-tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha masʼul vazirlik va idoralarning faoliyatini muvofiqlashtiradi;
Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi — Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan chora-tadbirlarning bajarilishini doimiy baholab borish, texnik va moliyaviy koʻmak jalb etish, istiqbolli loyihalarni moliyalashtirish manbalarini shakllantirishga yordamlashadi;
Texnik kotibiyat — Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi faoliyatini tashkil qiladi, Strategiya, Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan vazifalarni amalga oshirishda uni Idoralararo kengash bilan oʻzaro muvofiqlashtirishga koʻmaklashadi;
Idoralararo ishchi guruhlar — vazirlik va idoralar hamda xorijiy ekspertlardan tashkil topgan boʻlib, Strategiya, Dastur va Harakatlar rejasida belgilangan choralarning tarmoqlar va hududlar kesimida amalga oshirilishini tashkil etadi.
4-bob. Monitoring va baholash (M&E). Kutilayotgan natijalar
4.1. Dasturda belgilangan chora-tadbirlarning sifatli bajarilishini muvofiqlashtirish, monitoring qilish va baholash ishlari quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
vazirlik va idoralar, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat ishtirokidagi korxonalar — har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 5-sanasiga qadar Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligiga Harakatlar rejasi hamda tarmoqlar kesimidagi resurs tejash dasturlarida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish hamda Maqsadli koʻrsatkichlarga erishish holati toʻgʻrisida hisobot taqdim etadi;
Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi masʼul vazirlik va idoralar faoliyatini idoralararo muvofiqlashtiradi, har chorakda hisobot choragidan keyingi oyning 15-sanasiga qadar umumlashgan tahliliy maʼlumotlarni Idoralararo kengashga kiritadi;
Idoralararo kengash har chorak yakuni bilan amalga oshirilayotgan ishlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga maʼlumot kiritadi.
4.2. Amalga oshirilgan ishlar samaradorligi va natijadorligi Dasturga ilovada keltirilgan 2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash boʻyicha maqsadli koʻrsatkichlar asosida baholanadi.
Monitoring va baholash Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi tomonidan Idoralararo ishchi guruhi vositasida amalga oshiriladi.
Monitoring va baholash ishlarini amalga oshirish uchun tarmoqlar, hududlar va har bir ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha kutilayotgan natijalar va maqsadli koʻrsatkichlar matritsasi ishlab chiqiladi. Mazkur matritsa va koʻrsatkichlar asosida tizimli monitoring va baholash ishlari yoʻlga qoʻyiladi.
4.3. 2019 — 2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi va Dasturni amalga oshirish natijasida 2030-yilgacha mamlakatda “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash boʻyicha quyidagilarga erishish kutiladi:
issiqxona gazlarining yalpi ichki mahsulot birligiga nisbatan solishtirma ajratmalarini 2010-yildagi darajadan 35 foizga qisqartirish;
qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ishlab chiqarish quvvatini 15 GVtga oshirish va ularning ulushini elektr energiyasini ishlab chiqarish umumiy hajmining 30 foizidan koʻprogʻiga yetkazish;
sanoat sohasida energiya samaradorligini kamida 20 foizga oshirish;
yalpi ichki mahsulot birligiga toʻgʻri keladigan energiya sarfi hajmini, shu jumladan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish hisobiga 30 foizga kamaytirish;
iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida suvdan foydalanish samaradorligini sezilarli darajada oshirish, 1 million gektargacha maydonda suv tejovchi sugʻorish texnologiyasini joriy etish;
yiliga 200 million koʻchat ekish va koʻchatlarning umumiy sonini 1 milliarddan oshirish orqali shaharlardagi yashil maydonlarni 30 foizdan ortiqroqqa kengaytirish;
respublika oʻrmon fondi zaxiralari koʻrsatkichini 90 million kub metrdan ortiqroqqa yetkazish;
hududlarda yangi 600 ta chiqindi toʻplash shoxobchalarini tashkil etish.
2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash dasturiga ILOVA
2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash boʻyicha
T/r Koʻrsatkichlar Oʻlchov birligi 2022-yil 2024-yil 2026-yil 2028-yil 2030-yil 1. Yalpi ichki mahsulot birligiga toʻgʻri keladigan energiya hajmini kamaytirish (2021-yilga nisbatan) % 5,0 14,0 22,0 27,0 30,0 2. Sanoatda elektr energiyasi isteʼmoli, umumiy isteʼmoldagi ulushi % 26,0 25,0 23,0 21,0 20,0 3. Qayta tiklanuvchi energiya manbalarining elektr energiyasini ishlab chiqarish umumiy hajmidagi ulushini kengaytirish (gidroenergetika bilan birga) % 8,0 9,0 24,3 29,0 30,5 kVt/s 6,5 8,6 25,0 34,0 40,7 4. Kichik quvvatli quyosh fotoelektr stansiyalarini qurish MVt 10,0 150,0 400,0 800,0 1500,0 5. Yaxshilangan ichimlik suv manbalaridan foydalanish imkoniyatiga ega aholi, jami aholi soniga nisbatan % 69,7 80,93 87,12 88,5 90,0 6. Oʻrmon fondi hududlarida daraxt va butalar zaxiralarini koʻpaytirish mln.m 3 64,2 68,1 77,0 85,5 92,3 7. “Yashil makon” loyihasi doirasida shaharlardagi yashil maydonlarni kengaytirish (aholi punktining umumiy maydoniga nisbatan) % 8,3 12,4 15,8 23,8 30,0 8. Hududlarda yangi 600 ta chiqindi toʻplash shaxobchalarini tashkil etish dona - 50 200 400 600
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 2-ILOVA
Sanoat tarmoqlarida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va energiya tejamkorligini taʼminlash
Soʻnggi yillarda iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiya resurslariga boʻlgan talabning ortib borishi energiya resurslaridan samarali va tejamkorlik bilan foydalanishni taqozo etmoqda.
Iqtisodiyot tarmoqlarining yirik energiya sarflovchi korxonalarida energiya samaradorligini oshirish va yoqilgʻi-energetika resurslarini tejash boʻyicha chora-tadbirlar belgilandi.
Shu bilan birga, 2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasini “Inson qadrini ulugʻlash va faol mahalla yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturida sanoat tarmoqlarida yoʻqotishlarni kamaytirish va resurslarni ishlatish samaradorligini oshirish boʻyicha quyidagi topshiriqlar belgilandi:
sanoat tarmoqlarida 3,9 mlrd metr kub tabiiy gaz, 4 mlrd kVt/soat elektr energiyasi va 21 ming tonna neft mahsulotlarini tejash orqali energiya sigʻimini 20 foizga, shu jumladan 2022-yilda 5 foizga kamaytirish;
bino va inshootlarda energiya samaradorligini 30 foizga oshirish;
har bir tarmoq kesimida resurslarni ishlatish samaradorligini oshirish va energiya tejamkorligi dasturlarini ishlab chiqish;
chiqindisiz ishlab chiqarish texnologiyalarini joriy etishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini joriy etish.
Iqtisodiyot tarmoqlari va faoliyat turlari boʻyicha iqtisodiyotning energiya sarfi (energiya sigʻimi) 2026-yilga borib 22 foizga kamaytiriladi.
1-bob. Konsepsiyaning maqsadi va vazifalari
Konsepsiya respublika iqtisodiyotining raqobatbardoshligini, moliyaviy barqarorligini, energetik va ekologik xavfsizligini oshirish, shuningdek, energiya tejash salohiyatini koʻtarish, modernizatsiya qilish, texnologik rivojlantirish va yoqilgʻi-energetika resurslaridan oqilona foydalanish hamda energiya samaradorligini oshirish orqali aholi turmush darajasini va koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirishga qaratilgan.
Energiya samaradorligini oshirish va yoqilgʻi-energetika resurslarini tejash iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillaridan biri sifatida qaralib, ushbu yoʻnalishda sezilarli darajada oʻsishga faqat maqsadli dasturlarni amalga oshirish orqali erishish mumkin.
Konsepsiya iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha energiya resurslarining barcha ishlab chiqaruvchilari va isteʼmolchilariga tatbiq etiladi.
Konsepsiya yoqilgʻi-energetika resurslari isteʼmolchilarining energiya samaradorligini oshirish va energiya tejamkorligiga erishishdagi majburiyatlarini belgilab beradi, yoqilgʻi-energetika resurslaridan oqilona foydalanish hamda ularning sarfini optimallashtirishni talab qiladi.
Ishlab chiqarish, muhandislik va ijtimoiy infratuzilmaning koʻp energiya sarflaydigan uskuna va qurilmalarini modernizatsiya qilish va yangi texnologiyalarni joriy etish boʻyicha koʻp yillik tizimli tadbirlarni bajarish energiya samaradorligini oshirish, shuningdek, energiya tejamkorligiga erishishning asosiy mexanizmi hisoblanadi.
2-bob. Energiya samaradorligini oshirish va energiya tejamkorligiga erishish sohasida huquqiy tartibga solishning asosiy yoʻnalishlari
Respublikada energiya samaradorligini oshirish va energiya tejamkorligiga erishish sohasi:
“Energiyadan oqilona foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonun ;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 22-avgustdagi “Iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaning energiya samaradorligini oshirish, energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishning tezkor chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4422-son qarori ;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyuldagi “Iqtisodiyotning energiya samaradorligini oshirish va mavjud resurslarni jalb etish orqali iqtisodiyot tarmoqlarining yoqilgʻi-energetika mahsulotlariga qaramligini kamaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4779-son qarori bilan tartibga solinadi.
Hukumat tomonidan korxonalarda energiya auditini oʻtkazish tadbirlarini amalga oshirish tartibi belgilab berilgan.
Shuningdek, mazkur masala Energiya samaradorligi va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha respublika komissiyasining qarorlari asosida tartibga solinadi.
3-bob. Konsepsiyani amalga oshirish boʻyicha belgilanadigan tadbirlarning qisqacha tavsifi
Iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari oʻziga xosligini inobatga olgan holda, Konsepsiyani amalga oshirish boʻyicha alohida tadbirlar amalga oshiriladi. Xususan:
sanoat korxonalarida energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish, yangi zamonaviy, innovatsion, energiya samaradorligini oshirishni taʼminlaydigan energiya tejovchi, shu jumladan xorijiy texnologiyalarni jalb etish orqali iqtisodiyot tarmoqlarini bosqichma-bosqich modernizatsiya va rekonstruksiya qilish, texnik qayta jihozlashga qaratilgan istiqbolli investitsiya loyihalarini amalga oshirish natijasida energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish choralarini koʻrish;
issiqlik taʼminoti tashkilotlari hamda kommunal sohada energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish;
qishloq xoʻjaligi, transport va qurilish sohalari tashkilotlarida ixtiyoriy va majburiy energiya auditini oʻtkazish hamda ularning energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarini ishlab chiqish hamda bajarilishini taʼminlash;
iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida ushbu tadbirlarga xalqaro moliya institutlari va xorijiy hamda mahalliy investorlarning mablagʻlarini jalb etish;
2026-yilga qadar idora, tashkilot hamda korxonalarning bino va inshootlari uchun sarflanayotgan elektr energiyasining kamida 25 foizini qayta tiklanuvchi energiya manbalari hisobidan qoplash choralarini koʻrish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasida rahbarlar va mutaxassislarni tayyorlash hamda malakasini oshirish;
energiya tejash va energiya samaradorligini oshirishni monitoring qilish tizimlarini joriy etish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirishning uslubiy va axborot taʼminoti hamda ushbu yoʻnalishda xodimlarni tayyorlash, ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish, ilmiy salohiyatni rivojlantirish.
1. Energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirishning asosiy tashkiliy chora-tadbirlari:
a) sanoat korxonalarida:
har bir ishlab chiqarish sexida zaruratga qarab energiya resurslarini hisobga olish tizimini shakllantirish (texnik nazorat hisoblagichlarini oʻrnatish);
ishlab chiqarish korxonalarida belgilangan tartibda energiya auditi oʻtkazilishini taʼminlash va uning natijalari asosida ishlab chiqarishda energiya samaradorligini oshirish (ishlab chiqarish texnologiyasini modernizatsiya va rekonstruksiya qilish dasturlari) boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;
sohaning korxona va tashkilotlarida foydalanishda boʻlgan ayrim uskunalar uchun yoqilgʻi-energetika resurslari sarfining progressiv meʼyorlarini aniqlash va joriy etish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirishning asosiy elementlarini, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali energiya tejash va energiya samaradorligini oshirish vazifalarini hal etish;
korxonalarda ishlab chiqarilayotgan mahsulot birligiga sarf qilinadigan yoqilgʻi-energetika resurslarini meʼyorlashni tashkil etish;
b) issiqlik taʼminoti tashkilotlari hamda kommunal sohada:
sohaning korxona va tashkilotlarida foydalanishda boʻlgan ayrim uskunalar uchun yoqilgʻi-energetika resurslari sarfining progressiv meʼyorlarini aniqlash va joriy etish;
yagona issiqlik dispetcheri orqali markazlashgan issiqlik taʼminoti tizimlarini boshqarishni joriy qilish;
issiqlik taʼminoti sohasidagi tarif siyosatini energiya resurslarini iqtisod qilish nuqtai nazaridan takomillashtirish, shu jumladan issiqlik isteʼmolchilarini issiqlik taʼminoti tashkilotlari bilan ikki qismli tariflar asosida hisob-kitob qilishga oʻtkazish, isteʼmolchilarda issiqlik energiyasi (issiq suv) sarfini oʻlchash vositalari toʻliq oʻrnatilishini taʼminlash;
issiqlik taʼminoti sifatini yaxshilash, issiqlik energiyasi sifati koʻrsatkichlarini joriy etish, issiqlik taʼminoti tashkilotlari va isteʼmolchilar tomonidan isteʼmol rejimlariga rioya etilishini monitoring qilish;
markazlashgan isitish tizimlari ish rejimlarini optimallashtirish maqsadida issiqlik taʼminoti tarmoqlarida hamda bino va inshootlarda issiqlik himoyasini yaxshilash boʻyicha kompleks tadbirlarni bajarish (yangi qurilayotgan bino va inshootlarda energiya samarador va energiya tejamkor qurilish materiallaridan foydalanish, mavjud binolarda issiqlik himoyasini yaxshilash boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish);
qozonxonalarni modernizatsiya va rekonstruksiya qilish, samaradorligi past boʻlgan qozonxonalarni bosqichma-bosqich foydalanishdan chiqarish, uzluksiz gaz taʼminoti mavjud hududlarga kogeneratsion gaz turbinali uskunalardan foydalangan holda, issiqlik yukini samarali kogeneratsiyaga oʻtkazish orqali issiqlik ishlab chiqarish uchun yoqilgʻi sarfini kamaytirishga qaratilgan loyihalarni amalga oshirish;
korxonalarda koʻrsatilayotgan xizmatlar va ishlab chiqarilgan mahsulot birligiga sarf qilinadigan yoqilgʻi-energetika resurslarini meʼyorlashni tashkil etish;
v) qishloq xoʻjaligida:
zamonaviy, yuqori samarali va resurs tejaydigan texnologiyalardan foydalanish, texnik va texnologik modernizatsiya qilinishiga erishish hamda qishloq xoʻjaligi mashinalarini yangilash asosida energiya samaradorligini oshirish;
energiya samarador va energiya tejamkor texnologiyalarni hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalarini joriy etish orqali ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxini pasaytirish;
sohaning korxona va tashkilotlarida foydalanishda boʻlgan ayrim uskunalar uchun yoqilgʻi-energetika resurslari sarfining progressiv meʼyorlarini aniqlash va joriy etish;
qishloq xoʻjaligi korxona va tashkilotlarida foydalanilgan energiya resurslarining hisobga olish tizimini toʻlaqonli tashkil etish (hisoblagichlarni toʻliq oʻrnatish), ekin maydonlarini sugʻorish uchun foydalaniladigan nasoslarda isteʼmol qilingan elektr energiyasini nazorat qilish va hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimiga ega boʻlgan suvni nazorat qilish va hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish hamda ularni integratsiyalashni taʼminlash;
g) transport sohasida:
barcha turdagi transport vositalari uchun sarf qilinadigan energiya resurslari meʼyorlarini ishlab chiqish;
sohaning korxona va tashkilotlarida foydalanishda boʻlgan ayrim uskunalar uchun yoqilgʻi-energetika resurslari sarfining progressiv meʼyorlarini aniqlash va joriy etish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida xalqaro moliya institutlari va xorijiy hamda mahalliy investorlarning mablagʻlarini jalb etish choralarini koʻrish;
d) qurilish sohasida:
bino va inshootlar qurilishida hamda aholi turar joylarida energiya samaradorligini oshirish va energiyani tejashning meʼyoriy koʻrsatkichlarini ishlab chiqish va joriy etish;
sohaning korxona va tashkilotlarida foydalanishda boʻlgan ayrim uskunalar uchun yoqilgʻi-energetika resurslari sarfining progressiv meʼyorlarini aniqlash va joriy etish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida xalqaro moliya institutlari va xorijiy hamda mahalliy investorlarning mablagʻlarini jalb etish choralarini koʻrish;
e) davlat boshqaruvi idoralari faoliyati va xizmat koʻrsatish sohasida:
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasida hududiy (viloyat, tuman va shahar) va idoraviy dasturlarni, shuningdek, davlat tashkilotlarida energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasida yillik chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishni taʼminlash;
elektr energiyasi, tabiiy gaz hamda markazlashtirilgan issiqlik taʼminoti va (yoki) boshqa energiya resurslari taʼminotida hisobga olish tizimining qonunchilik talablariga muvofiqligini taʼminlash;
xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlarning ixtiyoriy va majburiy energetik tekshiruvlarini (energiya auditini) oʻtkazish;
oʻtkazilgan ixtiyoriy va majburiy energetika tekshiruvlari (energiya auditi) natijalari boʻyicha energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish yuzasidan tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqish hamda bajarilishini taʼminlash.
2. Energiyani tejash va energiya samaradorligini monitoring qilish tizimlarini joriy etish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlar:
iqtisodiyot tarmoqlari boʻyicha korxona, vazirlik va idoralardagi asosiy qurilmalarning texnik koʻrsatkichlari, energiya resurslarining isteʼmol hamda ishlab chiqarish hajmlari (tannarxni) va moliyaviy koʻrsatkichlarini oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bazasini yaratish hamda uning asosida yagona axborot tahlil tizimini yoʻlga qoʻyish;
integratsiyalashgan axborot tahlil tizimi maʼlumotlari asosida iqtisodiyot tarmoqlari va faoliyat turlari boʻyicha energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish yuzasidan muntazam monitoring olib borish;
monitoring natijalari asosida yuqori malakali ekspertlarni jalb etgan holda korxonalarga energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha tegishli tavsiyalar berib borish tizimini tashkil etish;
energetika tekshiruvlarini oʻtkazuvchi korxonalar (energiya auditorlari) va energiya-servis korxonalari faoliyatini tashkil etish hamda monitoring qilish tizimini joriy etish.
3. Energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha uslubiy va axborot taʼminoti hamda xodimlarni ushbu yoʻnalishda tayyorlash, malakasini oshirish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlar:
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasida yagona axborot tizimini yaratish hamda uning doimiy faoliyatini taʼminlash;
vazirlik va idoralar, mahalliy hokimiyat organlarida energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirishga masʼul boʻlgan xodimlarni tayinlash, ushbu yoʻnalishda mutaxassislar tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
xorijiy mutaxassislarni jalb etgan holda, energetika menejmenti sohasida oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi bazasida yirik tashkilotlar rahbar va xodimlarining malaka oshirishini taʼminlash;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha uslubiy, meʼyoriy va axborot hujjatlarini tayyorlash, vazirlik, idoralar va tashkilotlarga yetkazish hamda qoʻllanilishi yuzasidan monitoring oʻtkazish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish, yoqilgʻi-energetika resurslari isteʼmolini kamaytirish sohasidagi eng samarali loyihalarni tanlab olish va ularning amalda tatbiq etilishini taʼminlash;
Konsepsiya amalga oshirilishi boʻyicha monitoring tizimini joriy etish va uni takomillashtirish;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasida rivojlangan davlatlarning eng soʻnggi texnik va tashkiliy yechimlarini qoʻllash boʻyicha tavsiyalar tayyorlash;
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi xalqaro tajribani oʻrganish hamda tatbiq etish choralarini koʻrib borish.
4-bob. Iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiya samaradorligini oshirish hamda energiya tejamkorligini taʼminlash yuzasidan asosiy tashkiliy-iqtisodiy tadbirlar
Asosiy tashkiliy-iqtisodiy tadbirlar quyidagilardan iborat:
energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirish boʻyicha tadbirlar amalga oshirilishiga masʼul boʻlgan xodimlarni tayinlash, ushbu yoʻnalishda mutaxassislar tayyorlash va rivojlangan davlatlarda ularning malaka oshirishini tashkil etish;
energiya samaradorligini oshirish va energiya tejamkorligini taʼminlash boʻyicha olib borilayotgan tadbirlarning amaldagi qoidalarga va standartlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida tahlillar oʻtkazish;
muntazam ravishda energetik tekshiruvlar (energiya auditini) oʻtkazilishini taʼminlash, shuningdek, yoqilgʻi-energetika resurslarining meʼyoriy sarfiga qatʼiy rioya etish;
ishlab chiqarilayotgan mahsulot va koʻrsatilayotgan xizmatlar uchun sarflanayotgan yoqilgʻi-energetika resurslari yoʻqotishlarini qisqartirishga hamda energiya samaradorlikka erishgan korxonalarda masʼul xodimlarga nisbatan ragʻbatlantirish, shuningdek, yoqilgʻi-energetika resurslarining samarasiz sarflanishiga yoʻl qoʻygan korxona va tashkilotlar xodimlariga nisbatan iqtisodiy choralar koʻrish mexanizmlarini ishlab chiqish;
issiqlik tarmoqlarining gidravlik va issiqlik rejimlarini sozlash va avtomatik tartibga solish;
barcha turdagi texnologik qurilmalarda isitish, yoritish, issiq va sovuq suv taʼminoti hamda turar-joy, jamoat va sanoat binolarini ventilyatsiya qilishda energiya sarfini tartibga soluvchi avtomatik tizimlarni joriy etish;
markazlashtirilgan va alohida isitish tizimlarida hamda sanoat korxonalarida issiqlik nasos qurilmalarini joriy etish;
gelio isitkichlar, energiya tejamkor materiallar va konstruksiyalardan foydalanish, issiq suv, shamollatish va yoritish tizimlarini tartibga solish orqali uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish sohasida yoqilgʻi-energetika resurslari sarfini qisqartirish.
5-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar
Konsepsiyada belgilangan chora-tadbirlarning ijrosini taʼminlash bilan iqtisodiyot tarmoqlari va faoliyat turlari boʻyicha ishlab chiqarilgan mahsulotning energiya sigʻimi koʻrsatkichini 2026-yilga kelib 2022-yilga nisbatan 20 foizga kamaytirishga erishiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 3-ILOVA
2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsishni taʼminlash boʻyicha
T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Ijro muddati Masʼullar 1. Tabiiy resurslardan barqaror va samarali foydalanish 1. Iqlim oʻzgarishiga nisbatan barqaror agroekotizimni yaratish hamda fermer va dehqon xoʻjaliklarining iqlim oʻzgarishi bilan bogʻliq xavflarga nisbatan moslashuvchanligini oshirish. Fermer va dehqon xoʻjaliklarining qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish boʻyicha ixtisoslashtirish salohiyati va imkoniyatlarini baholash asosida quyidagilarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha davlat xarajatlarini, shu jumladan budjet va budjetdan tashqari subsidiyalarni qayta koʻrib chiqish; iqlim oʻzgarishiga nisbatan chidamli dehqonchilik turlarini yaratish, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishni diversifikatsiya qilish; fermer va dehqon xoʻjaliklari uchun qishloq xoʻjaligi ekinlari va chorva mollarini iqlim oʻzgarishi xatarlari boʻyicha sugʻurtalash tizimini takomillashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil aprel Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Yaylovlarni barqaror boshqarish tizimini joriy etish. 1. Vazirliklar, idoralar, xususiy sektor va fuqarolik jamiyati vakillari hamda xorijiy ekspertlardan iborat ishchi guruhni shakllantirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2022-yil dekabr Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Iqlim oʻzgarishi sharoitida yaylovlarni boshqarish boʻyicha mamlakatda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish. 2023-yil mart 3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Yaylovlarni barqaror boshqarish dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy natijalarga erishishga qaratilgan yaylovlardan vaqtincha foydalanish, yerga egalik huquqi borasida hukumat siyosati va dasturlarini muvofiqlashtirish; barqaror yaylov amaliyotini kengaytirish yoʻlida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish; davlat muhofazasidagi yerlarni himoya qilish borasida zamonaviy usul va vositalarni joriy etishni kengaytirish; yaylovlarni barqaror boshqarishning institutsional mexanizmlarini takomillashtirish. 2023-yil sentabr 3. Oʻrmonlarni muhofaza qilish va barqaror boshqarishni takomillashtirish hamda “yashil” hududlarni kengaytirish. 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻrmonlarni muhofaza qilish va integrallashgan boshqaruv dasturini hamda Daraxtlarni ekish va barqaror “yashil” hududlarni kengaytirish dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: har bir hududning iqlim sharoitlaridan kelib chiqqan holda suv sarfi kam va iqlim oʻzgarishiga chidamli daraxtlar navlarini aniqlash; ekotizimlar va infratuzilmaning barqarorligini oshirishning asosiy tabiiy yechimi sifatida oʻrmonlarni muhofaza qilish va barqaror boshqarish hamda iqlim oʻzgarishlariga chidamli daraxtlarni ekish; iqlim oʻzgarishiga chidamli daraxtlar, agrooʻrmon xoʻjaligi uchun shamoldan “yashil” toʻsiqlar hamda shaharlarning “yashil” himoya toʻsiqlarini koʻpaytirish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil mart Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahri hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Tasdiqlangan dastur asosida oʻrmonlarni muhofaza qilish va barqaror boshqarish hamda “yashil” hududlarni kengaytirish boʻyicha amaliy choralarni koʻrish. 2023 — 2030-yillar 4. Tarmoqli yondashuvdan landshaft yondashuviga oʻtishni taʼminlash uchun landshaftni boshqarish rejasini ishlab chiqish va joriy etish. 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi landshaftni boshqarish rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish: hosildorlikni oshirish, ekotizim xizmatlarini yaxshilash va iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish uchun landshaftni integratsiyalashtirgan holda boshqarish; integratsiyalashgan landshaft yondashuvidan foydalanishni ragʻbatlantirish, ulardan samarali foydalanishga qaytarish uchun landshaftni tiklash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil may Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Landshaft yondashuvini amaliyotga joriy qilish. 2023 — 2025-yillar 5. “Yashil kafolat” dasturlari va tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlik faoliyati asosida yaratiladigan ish oʻrinlari sonini koʻpaytirish. 1. Vazirliklar, idoralar, xususiy sektor vakillari hamda xorijiy ekspertlardan iborat ishchi guruhni shakllantirish. 2022-yil dekabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlar vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. “Yashil” ish oʻrinlarni yaratish imkoniyati va salohiyatini baholash asosida “Yashil kafolat” dasturi va tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha takliflar tayyorlash. 2023-yil aprel 3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi “Yashil kafolat” dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: tegishli sohalarda (masalan, oʻrmonchilik chora-tadbirlari, oʻrmonlashtirish va u bilan bogʻliq daraxtlar ekish tadbirlari) “yashil” tadbirkorlikni rivojlantirish; tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻyish boʻyicha pilot loyihalarni amalga oshirish; “yashil” tadbirkorlik hamda tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlik faoliyatlarini kengaytirishni ragʻbatlantirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyul 4. “Yashil kafolat” dasturi asosida “yashil” tadbirkorlik va tabiiy resurslarga asoslangan tadbirkorlik faoliyatini kengaytirish choralarini koʻrish. Amaliy chora-tadbirlar 2023 — 2030-yillar 6. Umumiy suv isteʼmoli va suv yetishmovchiligini kamaytirish uchun suvdan barqaror foydalanish limitlarini oʻrnatish va monitoring qilish. 1. Suvdan barqaror foydalanish limitlarini oʻrnatish va monitoring qilish mexanizmini aniqlash uchun bu boradagi mavjud rejalashtirish tizimi, kompleks tarmoq rejalari, dasturlar va strategiyalarni tahlil qilish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil yanvar Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: suv resurslaridan barqaror foydalanish limitlarini belgilash, ularning monitoringini takomillashtirish; oʻz xarajatlarini qoplash darajasida suv tariflarini belgilash; irrigatsiya tizimida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish. 2023-yil avgust 7. Sanoat korxonalarida hosil boʻlayotgan ishlab chiqarish oqova suvlarni tozalash samaradorligini oshirish va aylanma suv taʼminotini keng joriy qilish. 1. Sanoat korxonalarida lokal oqova tozalash inshootlari oʻrganish va holatini tahlil qilish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil aprel Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, “Oʻzsuvtaʼminot”AJ 2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi 5 yilga moʻljallangan dastur ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: lokal oqova tozalash inshootlarini oʻrnatish va eski inshootlarni rekonstruksiya yoki modernizatsiya qilish; tozalangan suvlarni texnologik yoki maishiy xoʻjalik maqsadlarida qayta ishlatish koʻlamini oshirish. 2023-yil sentabr 8. Atrof-muhitga yuqori taʼsir koʻrsatish xavfiga ega boʻlgan sanoat korxonalari ifloslantiruvchi manbalaridan atmosferaga chiqarilayotgan iqlim oʻzgarishiga taʼsir etuvchi gazlarni avtomatik ravishda monitoring qilib borish tizimini amaliyotga tatbiq etish. 1. “Yangi Angren IES” AJ, “Sirdaryo IES” AJ va “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJning ifloslantiruvchi manbalarida inson omilisiz monitoring olib borish maqsadida namuna olish va tahlil qilish boʻyicha avtomatik stansiyalar oʻrnatish. Amaliy chora-tadbirlar 2024-yil dekabr Energetika vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi 2. Avtomatik stansiyalarda olingan maʼlumotlarni atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga integratsiya qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2025-yil mart 2. Milliy iqtisodiyotning tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishiga nisbatan barqarorligini mustahkamlash 9. Iqlim oʻzgarishiga moslashish va tabiiy ofatlar xavfini boshqarish masalalarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va boshqa sohaviy rejalashtirish jarayonlariga kiritish. 1. Iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirishga doir masalalarni amaldagi rejalashtirish, qaror qabul qilish va budjetni shakllantirish jarayonlari, tarmoq rejalari va strategiyalariga kiritish (integratsiyalash) boʻyicha takliflar ishlab chiqish va kiritish. Tahliliy maʼlumotlar 2023-yil yanvar Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Davlat boshqaruvi organlaridagi strategik rejalashtirish va siyosatni ishlab chiqishga masʼul tarkibiy tuzilmalar uchun iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish masalalarini integratsiyalash hamda uning vositalaridan foydalanish boʻyicha treninglar tashkil qilish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil mart 3. Atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishni kompleks baholash kabi ruxsat berish xarakteridagi amaldagi tartib-qoidalarda iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarga oid jihatlarni hisobga olish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish va kiritish. Tahliliy maʼlumotlar 2023-yil aprel 4. Iqlim oʻzgarishiga moslashish, uning oqibatlarini yumshatish va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha ishlarni rejalashtirish, amalga oshirish, monitoring qilish va baholashda jamoatchilikning maslahat va bevosita ishtirokini taʼminlash boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. Chora-tadbirlar dasturi 2023-yil may 10. Iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfiga nisbatan milliy javob choralarini ishlab chiqish va amalga oshirishning samarali normativ-huquqiy va institutsional bazani mustahkamlash. Quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishiga chidamlilikni oshirish boʻyicha Oʻzbekistonning milliy harakatlar rejasini (OʻMHR) tasdiqlash; tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishi xavfini kamaytirish boʻyicha harakatlarni muvofiqlashtirish hamda OʻMHRning bajarilishini monitoring qilish boʻyicha idoralararo boshqaruv kengashini tashkil qilish; atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha vakolatli davlat organida OʻMHRni amalga oshirish yuzasidan idoralararo boshqaruv kengashining ishchi organi sifatida alohida tashkiliy tuzilma tashkil etish; OʻMHR uchun aloqani rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash va joriy qilish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyun Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 11. Shaharsozlik va qurilish sohalarida tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi masalalarining normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish. 1. Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi masalalaridan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi hamda qurilish sohasini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish boʻyicha taklif tayyorlash hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Qonun loyihasi 2023-yil sentabr Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Qurilish vazirligi, Oʻzgidromet 2. Atrof-muhitga boʻlgan taʼsirni kompleks baholashni nazarda tutuvchi “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Qonunni takomillashtirish boʻyicha taklif ishlab chiqish va kiritish: iqlim oʻzgarishiga taʼsir etish va xatarlarni hisobga olgan holda rivojlanish va yerlardan foydalanishga kompleks baho berish; turli obyektlar va muhandislik infratuzilmalarini barpo etish va boshqarishda majburiy tartibda ularning atrof-muhitga taʼsirini baholashdan oʻtkazish. Qonun loyihasi 2023-yil may Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 12. Milliy, mintaqaviy va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik va sheriklik munosabatlarini mustahkamlash, tashqi moliyalashtirish mexanizmlariga kirish salohiyatini oshirish. Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi boʻyicha faoliyat yurituvchi davlat xizmatchilari uchun quyidagi yoʻnalishlarda tegishli malaka oshirish treninglarini tashkil qilish: tabiiy ofatlarga qarshi kurashish va iqlim oʻzgarishi masalalariga mablagʻlarni jalb qilish uchun tashkilotlar, shu jumladan mintaqaviy va global platformalar bilan muzokaralar olib borish; Yashil iqlim jamgʻarmasi (Green Climate Fund) va Global ekologiya jamgʻarmasi (Global Enviroment Facility) kabi jamgʻarmalarning mablagʻlarini jalb qilish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil aprel Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Iqisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 13. OAV, NNT va xususiy sektorning faol ishtiroki asosida jamoatchilikni tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisida xabardor qilish kampaniyalarini oʻtkazish. Quyidagilarni koʻzda tutuvchi 2023 — 2030-yillarda tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisida jamoatchilik xabardorligini oshirish dasturini ishlab chiqish hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritish: Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil fevral Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar vakolatli davlat organlari tizimidagi institut va markazlarning oʻzaro muvofiqlashtirilgan bilimlarni boshqarish boʻyicha salohiyatini oshirish, toʻplangan bilim, tajriba va ilgʻor amaliyot almashinuvi boʻyicha milliy platforma yaratish; Moslashuvni oʻrganish mexanizmi (Adaptation Learning Mechanism — ALM) kabi tegishli mexanizmlar orqali milliy, mintaqaviy va global darajada maʼlumotlar almashinuvini yoʻlga qoʻyish; turli darajada toʻplangan bilimlarni tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishiga integratsiya qilish mexanizmlarini yoʻlga qoʻyish; tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi boʻyicha toʻplangan bilim, tajriba va ilgʻor amaliyotlar asosida ommaviy seminarlar, ishchi yigʻilishlar va treninglar kabi taʼlim va targʻibot dasturlari orqali jamoatchilikni iqlim oʻzgarishi haqida xabardor qilish kampaniyalarini oʻtkazish. Amalga oshirish 2023 — 2030-yillarda 14. Iqlim oʻzgarishi masalalarini targʻib qilishni umumiy oʻrta va oliy taʼlim oʻquv dasturlariga kiritish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi amaliy choralarni koʻrish: oʻquv reja va dasturlarni ishlab chiqish boʻyicha maqsadli guruhlar rahbarligida tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi masalalarini amaldagi oʻquv reja va dasturlarga integratsiyalash jihatdan qayta koʻrib chiqish; umumiy oʻrta va oliy taʼlim muassasalari oʻqituvchi, oʻquvchi va talabalari uchun Oʻzbekistondagi shart-sharoitlarga moslashtirilgan taʼlim resurslarini (namunaviy oʻquv rejalari, modullar, oʻquv materiallari va dasturlari hamda boshqalar) ishlab chiqish; tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi modullari asosida dars berish boʻyicha oʻqituvchilarni tayyorlash (treninglar, maxsus tayyorlov seminarlari); tayyorlangan oʻqituvchilar tomonidan maktab va universitetlarda modullarni sinovdan oʻtkazish va baholash asosida ularni takomillashtirish; oʻqituvchi va talabalarni tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish va iqlim oʻzgarishi modullari asosida oʻqitish hamda ularning oʻzlashtirish darajasini doimiy monitoring va baholash (M&E) asosida takomillashtirib borish; iqlim oʻzgarishi masalalari boʻyicha oʻquv materiallari, universitet va maktab dasturlari, jamoatchilikni xabardor qilish dasturlarini ishlab chiqish hamda tegishli nusxada koʻpaytirish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil fevral Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 15. Mahalliy hokimiyat organlari va jamoatchilikning iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlarning taʼsirini kamaytirish salohiyatini kuchaytirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: mahalliy hokimiyat organlari (viloyat, tuman/shahar) hamda aholi punktlarining (mahalla, qishloq, ovul) iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfi pasportlarini ishlab chiqish; mahalliy hokimiyat organlari va jamoatchilikning iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha ishlarni rejalashtirish, amalga oshirish va monitoring qilishda faol ishtirok etish boʻyicha salohiyatini oshirish yuzasidan seminarlar tashkil qilish; mahalliy davlat hokimiyati organlari va jamoatchilikni tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishi xavflari toʻgʻrisida aniq va oʻz vaqtida xabardor qilish uchun joylarda samarali erta ogohlantirish tizimlarini joriy qilish; birlamchi tarmoqlarni qoʻllab-quvvatlash uchun iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisida erta ogohlantirish tizimini va ixtisoslashtirilgan axborot mahsulotlarini (Iqlim prognozini modellashtirish dasturi — Climate Outlook Modelling Programme) ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil mart Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yigʻish, saqlash va tahlil qilish boʻyicha texnik va institutsional salohiyatni mustahkamlash. Quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: iqlim oʻzgarishi va tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha qaror qabul qilish hamda tabiiy ofatlar va iqlim oʻzgarishiga chidamlilikni oshirish boʻyicha Oʻzbekiston milliy harakatlar rejasining (OʻMHR) amalga oshirilishi haqida xabardor qilish jarayonlarini qoʻllab-quvvatlovchi markazlashtirilgan axborotni boshqarish tizimini ishlab chiqish; iqlim va tabiiy ofatlar bilan bogʻliq xatarlar, taʼsirlar va zararlar toʻgʻrisidagi statistik maʼlumotlarni yigʻish va standartlashtirish asosida markazlashgan maʼlumotlar bazasini takomillashtirish; tarmoq va milliy rivojlanish dasturlarini qoʻllab-quvvatlash uchun maʼlumotlar va axborotni tahlil qilish boʻyicha treninglar oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil fevral Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Davlat statistika qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 17. Energiya samaradorligi va qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirishning turli yechimlarini qoʻllab-quvvatlash uchun energiya xavfsizligini taʼminlash va boshqaruvini kuchaytirish. Energiya samaradorligi va qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va energiya samaradorligi tashabbuslarida xususiy sektorning ishtirokini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha imtiyozlar va chora-tadbirlar ishlab chiqish; energiya samaradorligi va qayta tiklanadigan energiya manbalari boʻyicha tegishli taʼlim va xabardorlikni oshirish dasturlarini ishlab chiqish; mavjud va rejalashtirilgan energiya infratuzilmasi boʻyicha tabiiy ofatlar va iqlim xatarlari xavfini baholash hamda xavflarni kamaytirishning iqtisodiy jihatdan samarali yechimlarini qoʻllash; energiya taʼminoti muammolarini hal qilish uchun favqulodda, ayniqsa, tabiiy ofatlar paytida va undan keyin harakatlar rejalari va javob berish mexanizmlarini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil mart Energetika vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 18. Tabiiy ofatlarga tayyorgarlik koʻrish hamda samarali javob berish va tiklanish boʻyicha salohiyatni mustahkamlash. Quyidagilarni qamrab oluvchi 2023 — 2030-yillarda tabiiy ofatlar xavfini boshqarish va ularga samarali javob berish boʻyicha milliy harakatlar dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: Oʻzbekistonning tabiiy ofatlarni boshqarish milliy chora-tadbirlarini hududga xos iqlim oʻzgarishi xavflaridan kelib chiqqan holda qayta koʻrib chiqish; tabiiy ofatlar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlar uchun standart amaliyot tartib-taomillari (SOP) va favqulodda vaziyatlar harakatlari rejasini ishlab chiqish; mahalliy hokimiyat organlari va jamoatchilik uchun tabiiy ofatlarga tayyorgarlik koʻrish va iqlim oʻzgarishiga moslashish boʻyicha yoʻriqnomalar ishlab chiqish, ularning xabardorligini oshirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil fevral Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Axborot texnologiyalarini rivojlantirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 19. Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlarda gender tenglik tamoyilini taʼminlash. Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlarda gender tenglikni taʼminlash boʻyicha quyidagilarni amalga oshirish: davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari xodimlari uchun “Iqlim oʻzgarishiga moslashishning milliy va sohaviy rejalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda gender tenglikni hisobga olish” mavzusida oʻquv seminarlar oʻtkazish; mamlakat sharoitida qoʻllanishi mumkin boʻlgan gender tenglik yondashuvlari boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish hamda tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish chora-tadbirlarida gender tenglik tamoyilini taʼminlash yondashuvini tatbiq etish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil fevral Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Oʻzgidromet, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish d?vlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 20. Milliy, tarmoq va mahalliy darajada iqlim oʻzgarishiga moslashish ishlarini rejalashtirish va amalga oshirish jarayonlariga xususiy sektorni kengroq jalb qilish. 1. Quyidagilarni qamrab oluvchi takliflarni ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritish: iqlim oʻzgarishiga moslashish choralarini koʻrish jarayonlariga xususiy sektorni jalb qilish va ularning ishtirokini taʼminlash boʻyicha harakatlar rejasini shakllantirish; xususiy sektorni iqlim oʻzgarishiga moslashish harakatlariga yanada kengroq jalb qilish maqsadida ularni ragʻbatlantirish choralari va mexanizmlari roʻyxatini hamda axborot-tushuntirish vositalarini ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil mart Oʻzgidromet, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. “Iqlim oʻzgarishiga moslashish harakatlariga rejalashtirish va amalga oshirish jarayonlariga xususiy sektorni jalb etish” mavzusida seminar-treninglar tashkil etish. Tashkiliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil martidan boshlab 3. Milliy iqtisodiyot, xususan sanoatning “yashil” va kam uglerodli rivojlanishini taʼminlash 21. 2050-yilgacha mamlakatni kam uglerodli rivojlantirish boʻyicha uzoq muddatli strategiyani ishlab chiqish va tasdiqlash. 1. Vazirlik va idoralar vakillari hamda xorijiy ekspertlardan iborat ishchi guruhni shakllantirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil yanvar Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Energetika vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Mamlakatdagi joriy holatni tahlil qilish va qoʻllanilishi mumkin boʻlgan ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish. 2023-yil fevral 3. Kam uglerodli rivojlanish boʻyicha uzoq muddatli maqsadlar va ustuvor yoʻnalishlarni ishlab chiqish. 2023-yil aprel 4. Kam uglerodli rivojlanishning tarmoqlar kesimidagi asosiy koʻrsatkichlarini miqdoriy tahlil qilish. 2023-yil may 5. Har bir tarmoqning ustuvor yoʻnalishlari va prognozlashtirilgan maqsadli koʻrsatkichlari integratsiyasi asosida milliy iqtisodiyot darajasida kam uglerodli rivojlanish ssenariylarini ishlab chiqish. 2023-yil iyun 6. Amalga oshirilgan tahlillar asosida belgilangan maqsadli koʻrsatkichlar va ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshiriladigan asosiy islohotlarni ishlab chiqish. 2023-yil sentabr 7. Kam uglerodli rivojlanish boʻyicha islohotlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan investitsiyalar rejasini ishlab chiqish. 2023-yil dekabr 8. Mamlakatni 2050-yilgacha kam uglerodli rivojlantirish boʻyicha uzoq muddatli strategiyani ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2024-yil fevral 22. Elektr tarmoqlarining energiya samaradorligi va ishonchliligini oshirish. Aholi va iqtisodiyot tarmoqlarini zamonaviy va ishonchli energiyadan foydalanish imkoniyati bilan taʼminlash maqsadida quyidagilarni qamrab oluvchi takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: elektr energiyasi sohasining samarali ishlashi va rivojlanishi uchun mavjud toʻsiqlarni bartaraf etish, tariflarni qayta koʻrib chiqish va subsidiyalarni kamaytirish; elektr taʼminotidan foydalanish va unga ulanishni osonlashtirish, sohadagi biznes jarayonlarni va operatsion samaradorlik koʻrsatkichlarini rivojlantirish maqsadida ularni raqamlashtirish; elektr taʼminoti tizimidagi muassasa va tashkilotlarning institutsional salohiyatini oshirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil aprel Energetika vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 23. Elektr energiya uzatish va tarqatish tarmoqlarida yoʻqotishlarni kamaytirish choralarini koʻrish. Elektr energiya uzatish va tarqatish tarmoqlarida yoʻqotishlarni kamaytirish boʻyicha quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: monitoring jarayonlarini takomillashtirish uchun zamonaviy raqamli va telekommunikatsiya texnologiyalari va yechimlarini joriy etish; elektr uzatish va tarqatish tarmoqlarini boshqarish tizimini takomillashtirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil aprel Energetika vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 24. Energiya samaradorligini taʼminlash boʻyicha yechimlarni hamda keng miqyosda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini faol joriy etish. Energiya samaradorligini oshirish hamda keng miqyosda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy qilish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi dastur ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: xalqaro standart va talablardan kelib chiqib, energiya samaradorligi boʻyicha standartlar va qoidalarni qayta koʻrib chiqish hamda yangilarini ishlab chiqish va tasdiqlash; 2026-yilgacha tarmoqlar kesimida mahsulot va xizmatlarning energiya sigʻimini 22 foizga, 2030-yilgacha esa 30 foizga qisqartirish; 2030-yilgacha qayta tiklanuvchi energiya manbalari ulushini 30 foizdan oshirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil aprel Energetika vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 25. Alohida qiymat yaratish zanjirlari va tarmoqlar uchun aylanma (sirkulyar) iqtisodiyot amaliyotini joriy qilish. Quyidagilarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: qishloq xoʻjaligi, toʻqimachilik sohalariga aylanma (sirkulyar) iqtisodiyot amaliyotini joriy qilish boʻyicha besh yilga moʻljallangan harakatlar rejasi; dekarbonizatsiyalash va aylanma (sirkulyar) iqtisodiyot amaliyotini joriy qilishni jadallashtirish uchun eko-sanoat parklarini (Eco-Industrial Parks — EIP) yaratish boʻyicha takliflar. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Innovatsiyalarni joriy etish va samarali “yashil” investitsiyalarni jalb qilish 26. “Yashil” investitsiyalar konsepsiyasini amaldagi investitsiya siyosati va loyihalariga integratsiya qilish. Quyidagilarni nazarda tutgan holda “yashil” investitsiyalash va kreditlash tizimini (“yashil” maqsadlar va BRMlarga yoʻnaltirilgan kreditlash amaliyoti) joriy etish boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: barcha manbalar (davlat, xususiy) hisobidan moliyalashtiriladigan investitsiya loyihalari uchun “yashil” mezonlar, shu jumladan suveren “ESG” indikatorlarini ishlab chiqish va joriy etish; “yashil” investitsiyalar va kreditlar uchun texnik tartibga solish talablarini ishlab chiqish; “yashil” investitsiyalar (va kreditlar) uchun ragʻbatlantiruvchi fiskal va monetar imtiyozlar ishlab chiqish; amaldagi va/yoki yangi “yashil” boʻlmagan loyihalarga bosqichma-bosqich moratoriy kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2024-yil iyul Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 27. Sanoat korxonalarining infratuzilmasini doimiy yangilab borish. 1. Ishlab chiqarish jarayonlarida ekologik jihatdan toza va xavfsiz texnologiyalardan koʻproq foydalanish, energiya tejaydigan texnologiyalarni kengroq joriy etish orqali sanoat korxonalari infratuzilmasining energiya samaradorligini oshirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil sentabr Energetika vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Ekologik toza va xavfsiz texnologiyalarni joriy etayotgan sanoat korxonalari uchun maxsus imtiyoz va preferensiyalarni (subsidiyalar, soliq imtiyozlari va boshqalar) ishlab chiqish va taqdim etish. doimiy ravishda 28. Moliyalashtirish va salohiyatni oshirish imkoniyatlaridan foydalanishni kengaytirish orqali kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning “yashil” iqtisodiyotdagi oʻrnini kuchaytirish. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik vakillarining “yashil” iqtisodiyotga oʻtishdagi ishtirokini kuchaytirish boʻyicha quyidagilarni qamrab oluvchi takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: “yashil” biznesga sarmoya kiritadigan istiqbolli, yuqori salohiyatga ega kichik biznes va xususiy tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash (“yashil” kreditlash hamda toʻgʻridan-toʻgʻri va oraliq moliyalashtirish tizimini joriy etish, kichik grantlar va subsidiyalangan qarzlar, imtiyozlar); mahalliy davlat va xususiy banklar orqali mahalliy tadbirkorlik subyektlarining barqaror faoliyatini taʼminlash uchun xatarlarni taqsimlash mexanizmlarini joriy qilishga koʻmaklashish; “yashil” oʻsishni rivojlantirish dasturi doirasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlar ishtirokini kuchaytirishning zamonaviy mexanizmlarini joriy qilish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil oktabr Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, tijorat banklari, Savdo-sanoat palatasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahri va viloyatlar hokimliklari 29. Innovatsiyalarga asoslangan “yashil” oʻsishni qoʻllab-quvvatlash uchun innovatsion infratuzilmani takomillashtirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: maxsus iqtisodiy zonalar tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va ularni innovatsion “yashil” loyihalarga yoʻnaltirishga koʻmaklashish samaradorligini oshirish; rezident kompaniyalarning “yashil” texnologiyalar global qiymat yaratish zanjirlariga kirishini osonlashtirish uchun maxsus iqtisodiy zonalar maʼmuriy salohiyatini oshirish; “yashil” texnologiyalarga asoslangan startap korxonalarga xizmat koʻrsatish hamda moliyalashtirishga koʻmaklashish boʻyicha innovatsion markaz va inkubatorlar samaradorligini oshirish; “yashil” texnologiyalar sohasidagi startaplarni har tomonlama va samarali qoʻllab-quvvatlash boʻyicha akseleratorlar tashkil qilish va ularning salohiyatini oshirish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil may Innovatsion rivojlanish vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 30. Innovatsion “yashil” texnologiyalar borasida ilm-fan va sanoat oʻrtasidagi tizimli aloqalarni takomillashtirish. 1. “Yashil” texnologiyalarni ishlab chiqish, transfer va joriy qilishni jadallashtirishda ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini takomillashtirish borasida quyidagilarni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: “yashil” texnologiyalarga asoslangan korxonalarni rivojlantirishga koʻmaklashish uchun tadqiqotlarni tijoratlashtirish jarayonini yengillashtirish hamda tadqiqot va ishlanmalarni (R&D) ragʻbatlantirish va tegishli infratuzilmani takomillashtirish; yangi texnologiyalarni joriy qilish vositasi va mexanizmi sifatida innovatsion faoliyatga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va “yashil” texnologiyalarning global qiymat yaratish zanjiri integratsiyasidan foydalanish imkoniyatlarini yaratish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyul Innovatsion rivojlanish vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining innovatsion “yashil” texnologiyalarni ishlab chiqish, transfer va joriy qilish sohasida salohiyatni oshirish uchun oʻrta va quyi boʻgʻindagi malakali ishchi kuchi sifatini doimiy yaxshilab borish va korxonalar samaradorligini oshirishga koʻmaklashish. Amaliy chora-tadbirlar doimiy ravishda 5. Barqaror va inklyuziv “yashil” urbanizatsiyani rivojlantirish 31. Respublikaning ayrim hududlari iqtisodiy bazasini diversifikatsiyalash, shahar va tumanlarni ularning ixtisoslashuvi asosida “yashil” iqtisodiyot tamoyillaridan kelib chiqib rivojlantirish. Respublika hududlarining salohiyati va xususiyatidan kelib chiqib, ular iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish boʻyicha quyidagilarni qamrab oluvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: hududlarni klaster yondashuvi asosida sohalar boʻyicha rivojlantirish, xususan mis qazib olish va metallurgiya (Olmaliq sh.), kon va kimyo texnologiyasi (Navoiy sh.), qishloq xoʻjaligi texnikasi va texnopark (Chirchiq sh.), avtomobilsozlik (Jizzax sh.), farmatsevtika (Zangiota t.); axborot texnologiyalari (Qorakoʻl t.); Nukus, Buxoro, Jizzax va Namanganda innovatsion IT parklarni rivojlantirish; salohiyatli chegara hududlarida transchegaraviy erkin savdo zonalarini rivojlantirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyul Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Axborot texnologiyalarini rivojlantirish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 32. Nomarkazlashtirish siyosatini davom ettirish, “yashil” iqtisodiyotga oʻtish boʻyicha mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini takomillashtirish. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish boʻyicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning joylardagi ijrosi samaradorligini taʼminlash uchun quyidagi yoʻnalishlarda mahalliy hokimiyat organlari faoliyatini takomillashtirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: iqlim oʻzgarishiga moslashish va uning taʼsirini kamaytirish, “yashil” iqtisodiyotga oʻtish choralarini koʻrish boʻyicha respublika davlat boshqaruvi organlarining funksiyalari va vakolatlarini mahalliy davlat boshqaruvi va hokimiyat organlariga oʻtkazish; iqlim oʻzgarishi taʼsiri yuqori boʻlgan aholi qatlamini ushbu oʻzgarishlarga moslashishini qoʻllab-quvvatlash borasida mahalliy ijro organlari, fuqarolik jamiyati institutlari rolini kuchaytirish boʻyicha harakatlar dasturini ishlab chiqish; mahalliy budjetlarning xarajatlar parametrlarida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish choralarini koʻzda tutish, mahalliy budjetlardan yoʻnaltiriladigan investitsiyalar va boshqa xarajatlar uchun “yashil” mezonlarni ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil dekabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 33. Yoʻldosh shaharlarni yaratishni hisobga olgan holda shahar aglomeratsiyalari shakllanishini boshqarish. 1. Atrofdagi qishloqlarning birgalikda rivojlanishi va shaharlarning kelajakdagi iqtisodiy oʻsishiga asos boʻluvchi drayverlarni aniqlagan holda saralab olingan 5 ta shaharning oʻrta va uzoq muddatli istiqboldagi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish strategiyalari va master-rejalarini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil noyabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Birinchi bosqichda amalga oshirilgan pilot loyihasi asosida qolgan shaharlarning rivojlantirish strategiyalari va master-rejalarini ishlab chiqish. 2024 — 2030-yillar 34. Barqaror va yashash uchun qulay shahar infratuzilmasini yaratish. Quyidagilarni qamrab oluvchi 2030-yilgacha Barqaror shaharlarni rivojlantirish milliy dasturini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritish: har yillik tasdiqlanadigan investitsiya loyihalarida suv taʼminoti, oqova suv tizimi, maishiy chiqindilarni boshqarish, shahar jamoat joylari, turizm va servis infratuzilmalari barpo etish va yaxshilashni qatʼiy tartibda kiritish mexanizmini joriy etish; shaharlar boshqaruvini va institutsional salohiyatini mustahkamlash; 2030 va 2050-yillarga borib shaharlardagi havo sifatini Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan tavsiya etilgan chegaraviy koʻrsatkichlarga yetkazish choralarini belgilash va amalga oshirish; amaldagi/kuchaytirilgan Ekodizayn qoidalari va ekomarkirovkalash tartibiga (Ecodesign Directive and Ecolabel scheme) toʻgʻri keluvchi energetika bilan bogʻliq mahsulotlarni va boshqa isteʼmol mahsulotlarini bozorda joylashtirishni taqiqlash; BMTning Atmosferani ifloslantiruvchi moddalarni uzoq masofalarga tashish toʻgʻrisidagi konvensiyasi (CLRTAP), Havo ifloslanishini nazorat qilish milliy rejasi (NAPCP), YEVRO-4dan oldingi dizel yoqilgʻisi yoʻl transport vositalarini tartibga solish qoidalarini joriy qilish; “Yashil makon” loyihasi doirasida shaharlarda yashil maydonlarni 30 foizga yetkazish boʻyicha maqsadli koʻrsatkichga erishish uchun shahar oʻrmonlari va yashil maydonlarni xaritalarga solish va rejalashtirish. Milliy dastur loyihasi 2023-yil iyul Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 6. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish davrida katta taʼsir kuchiga ega boʻlgan aholi qatlamlarini va ularning yashash joylarini qoʻllab-quvvatlash 35. Inklyuziv va barqaror inson kapitalini rivojlantirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi besh yilga moʻljallangan chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish: ayollar va imkoniyati cheklangan insonlarga alohida eʼtibor qaratgan holda mehnat bozorida talab yuqori boʻlgan koʻnikmalarni oʻrgatish (taʼlim, bandlik yoki kasb-hunar taʼlimi sohasida emas); ishchi kuchi migratsiyasidan oldingi koʻnikma va yoʻnalish olishni rivojlantirish; ishchi kuchida ayollar ishtirokini qoʻllab-quvvatlash. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil fevral Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 36. Yoshlarning innovatsion startaplarini ragʻbatlantirish. Quyidagilarni qamrab oluvchi yoshlarning innovatsion gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash va startap loyihalarini ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirish boʻyicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish: “yashil” texnologiyalar boʻyicha innovatsion startaplarni qoʻllab-quvvatlash uchun mahalliy inkubatorlarni tashkil etish; yoshlar oʻrtasidagi innovatsion startaplarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashni kengaytirish; yoshlar oʻrtasidagi innovatsion startaplarni qoʻllab-quvvatlash va hamkorlik qilish jarayonlariga xususiy sektorni keng jalb etish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil may Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Yoshlar siyosati va sport vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 37. Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimining qamrovi va samaradorligini oshirish. 1. Iqlim oʻzgarishi taʼsirini yumshatish borasida aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirish boʻyicha besh yilga moʻljallangan dasturni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: aholining eng zaif qatlamlari uchun gender jihatdan taʼsirchan ijtimoiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish; hokim yordamchilarini iqlim oʻzgarishi taʼsirini yumshatish borasida aholini ijtimoiy himoya qilish jarayonlariga faol jalb etish. Amaliy chora-tadbirlar loyihasi 2023-yil iyun Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Iqlim oʻzgarishi taʼsirini yumshatish borasida aholini ijtimoiy himoya qilish borasida xalqaro hamkorlikni kuchaytirish. 2023 — 2030-yillar 7. “Yashil” oʻsish boʻyicha salohiyatni oshirish va inson kapitalini rivojlantirish 38. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtishning ustuvor yoʻnalishlaridan kelib chiqib, davlat organlari boshqaruv xodimlarining boshqaruv va rejalashtirish salohiyatlarini oshirish. 1. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtishning milliy ustuvor yoʻnalishlardan kelib chiqib, davlat organlari boshqaruv xodimlarining boshqaruv va rejalashtirish salohiyatni oshirish boʻyicha har uch yilda yangilab boriladigan tayyorlov dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash: Tayyorlov dasturi, oʻquv rejalari va dasturlari 2023-yil mart Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi, Davlat boshqaruvi akademiyasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar oʻquv dasturini tasdiqlash, xorijiy va mahalliy murabbiylarni tanlash; tegishli vazirlik va idoralarning yuqori boshqaruv xodimlari orasidan tinglovchilar roʻyxatini tuzish; barqaror boshqaruv, “yashil” iqtisodiyot konsepsiyasi, ustuvor yoʻnalishlar va chora-tadbirlar, “yashil” oʻsish boʻyicha eng ilgʻor xalqaro amaliyot va qoidalar, rejalashtirish va budjetni tuzishda “yashil” yechimlarni kiritish usullari boʻyicha treninglar oʻtkazish. keyingi har uch yilda noyabr oyida 2. Dastur asosida treninglarni doimiy ravishda tashkil qilib borish. 2023 — 2030-yillar 39. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish tadbirlarini rejalashtirish, amalga oshirish va natijalarni doimiy baholab borish boʻyicha davlat va xususiy tashkilotlarning texnologik salohiyatlarini mustahkamlash. 1. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish tadbirlarini rejalashtirish, amalga oshirish va natijalarni doimiy baholab borish boʻyicha davlat va xususiy tashkilotlarning texnologik salohiyatlarini mustahkamlash boʻyicha tayyorlov dasturlarini ishlab chiqish va tasdiqlash: Tayyorlov dasturi, oʻquv rejalari va dasturlari 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Davlat boshqaruvi akademiyasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Savdo-sanoat palatasi, manfaatdor vazirlik va idoralar oʻquv dasturini tasdiqlash, xorijiy va mahalliy murabbiylarni tanlash; tegishli davlat organlari va xususiy muassasalarning oʻrta va texnik xodimlari orasidan tinglovchilar roʻyxatini tuzish; “yashil” iqtisodiyotga oʻtishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish, amalga oshirish, natijalarni baholash uchun tegishli davlat va xususiy muassasalar oʻrta va kichik xodimlarining bilim va texnik jihatdan kompetentligini oshirish boʻyicha treninglar oʻtkazish. keyingi har uch yilda noyabr oyida 2. Dastur asosida treninglarni doimiy ravishda tashkil qilib borish. 2023 — 2030-yillar 40. “Yashil” oʻsish boʻyicha doimiy faoliyat yurituvchi mahalliy trenerlarni tayyorlash. 1. “Yashil” oʻsish boʻyicha doimiy faoliyat yurituvchi mahalliy trenerlarni tayyorlash dasturini ishlab chiqish: Tayyorlov dasturi, oʻquv rejalari va dasturlari 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar oliy taʼlim, ilmiy-tadqiqot muassasalari va boshqa salohiyatni oshirishga qaratilgan muassasalar uchun trenerlarni tayyorlash boʻyicha qisqa oʻquv kurslarini ishlab chiqish; xalqaro va mahalliy murabbiylarni tanlash hamda tinglovchilar roʻyxatini doimiy yangilab borish; trenerlar faoliyatini doimiy baholash asosida oʻquv dasturlarini takomillashtirib borish. keyingi har uch yilda noyabr oyida 2. Dastur asosida treninglarni doimiy ravishda tashkil qilib borish. 2023 — 2030-yillar 41. Kichik grantlar ajratish hisobiga xususiy tijorat va notijorat tashkilotlarda oʻqitish va konsalting xizmatlari koʻrsatishni qoʻllab-quvvatlash. 1. “Yashil” iqtisodiyot masalalari boʻyicha xususiy tijorat va notijorat tashkilotlarning ochiq maʼruzalar, konferensiyalar va seminarlar oʻtkazish hamda konsalting xizmatlarini koʻrsatish xarajatlarini qoplash, xususan kichik grantlar ajratish boʻyicha takliflarni ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyun Savdo-sanoat palatasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Xususiy tijorat va notijorat tashkilotlarda oʻqitish va konsalting xizmatlari koʻrsatishni qoʻllab-quvvatlash uchun grantlar ajratish. 2023 — 2030-yillar 42. “Yashil” iqtisodiyot mavzularini taʼlim muassasalarining tegishli oʻquv dasturlariga kiritish. 1. Oʻquvchi/talabalar va oʻqituvchilar “yashil” iqtisodiyot va “yashil” oʻsish siyosati hamda uning asosiy qonuniyatlarini tushunishlari yuzasidan taʼlim muassasalaridagi mavjud oʻquv dasturlarini ilgʻor xalqaro dasturlar bilan qiyosiy tahlil qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil mart Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi 2. “Yashil” iqtisodiyot va “yashil” oʻsish siyosati hamda uning asosiy qonuniyatlarini taʼlim muassasalarining tegishli oʻquv dasturlariga kiritish va amaliyotga joriy qilish. 2023-yil sentabr 43. “Yashil” iqtisodiyot onlayn platformasini tashkil etish. 1. “Yashil” iqtisodiyot onlayn platformasini yaratishning texnik vazifalarini ishlab chiqish, moliyaviy mablagʻlar jalb qilish, texnik va tijorat takliflarini koʻrib chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil sentabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Platformani yuritish va yangilab borish uchun tegishli mutaxassislarni jalb qilish hamda platforma kontentni yaratish. 2024-yil fevral 3. “Yashil” iqtisodiyot onlayn platformasini targʻib qilish, tizimni saqlash va doimiy ravishda yangilab borish. 2024 — 2030-yillar 44. Oliy taʼlim muassasalarida “yashil” iqtisodiyot va barqaror biznes boʻyicha mutaxassislarni tayyorlash. 1. Oliy taʼlim muassasalarida “Yashil” iqtisodiyot va barqaror biznes fakulteti (kafedrasi)ni tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil may Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Xodimlarni yollash, oʻquv dasturlarini ishlab chiqish, tashkiliy masalalarni hal qilish. 2023-yil iyun-iyul 3. Taʼlim yoʻnalishi oʻquv rejalari va dasturlarini va fakultet/kafedra ish rejasini tasdiqlash hamda talabalarni qabul qilish. 2023-yil avgust-sentabr 45. “Yashil” oʻsish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish mexanizmlarini joriy etish. 1. Oʻzbekistonda “yashil” oʻsish boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan davlat fondini ishga tushirish toʻgʻrisida taklifni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Mablagʻlarni jalb qilish, tanlash va taqsimlashning adolatli va shaffof mexanizmlarini joriy qilish. 2023-yil iyun 3. Mablagʻlarni olish boʻyicha ariza topshirish tartib-taomillarini eʼlon qilish. 2023-yil iyun-iyul 4. Tanlov oʻtkazish va grantlarni joylashtirish. 2023-yil oktabrdan boshlab doimiy 46. “Yashil” oʻsish choralarini rejalashtirish, amalga oshirish borasida mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining salohiyatini oshirish boʻyicha seminarlar tashkil qilish. 1. “Yashil” oʻsishni viloyatlar/tumanlar/shaharlarning rivojlanish rejalari va mahalliy budjetlarida aks ettirish boʻyicha salohiyatni oshirish yuzasidan seminar dasturlarini ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil mart Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi, Davlat boshqaruvi akademiyasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Respublika hududlarida har yili seminarlar oʻtkazish boʻyicha jadvalni tasdiqlash. har yili dekabr oyida 3. Mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari rahbarlari va xodimlari uchun seminarlar oʻtkazish. 2023 — 2030-yillar 47. “Yashil” moliya sohasida salohiyatni oshirish, davlat va xususiy “yashil” investitsiya loyihalarini ishlab chiqish. 1. “Yashil” iqtisodiyot, barqaror rivojlanish, iqlim oʻzgarishi va atrof-muhit bilan bogʻliq turli sohalarda investitsiya loyihalarini ishlab chiqish boʻyicha davlat xizmatchilari hamda xususiy tashkilotlar uchun treninglar oʻtkazishga qaratilgan loyihani ishlab chiqish va amalga oshirish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil mart Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. “Fuqarolar uchun budjet”da hamda ochiq budjet portalida (openbudget.uz) “yashil” budjet toʻgʻrisida alohida modul qoʻshish. 2023-yil oktabr 48. Barqaror turmush tarzini targʻib qilish. 1. Quyidagilarni qamrab oluvchi Barqaror turmush tarzini targʻib qilish milliy dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: tabiiy va boshqa resurslarni tejab ishlatish, shaxsiy rivojlanishni atrof-muhit va aholining boshqa qatlami rivojlanishi bilan birga olib borish yoʻllarini joriy qilish; barqaror turmush tarzini shakllantirish va bu boʻyicha xabardorlikni oshirish yuzasidan taʼlim muassasalari, davlat va xususiy idoralarda loyihalarni amalga oshirish; barqaror turmush tarzini shakllantirish va bu boʻyicha xabardorlikni oshirish boʻyicha yoshlar tashabbusini qoʻllab-quvvatlash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil may Yoshlar siyosati va sport vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Barqaror turmush tarzini targʻib qilish milliy dasturini amalga oshirish hamda takomillashtirib borish. 2023 — 2030-yillar 49. Ommaviy axborot vositalari orqali “yashil” texnologiyalar va amaliyotlarning afzalliklari toʻgʻrisida barcha manfaatdor tomonlarni xabardor qilish. 1. Barqaror rivojlanishga qaratilgan qadriyatlar va turmush tarzini targʻib qilish maqsadida ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda targʻibot-tashviqot kampaniyasini boshlash boʻyicha media-reja ishlab chiqish va qabul qilish. Media-reja loyihasi 2023-yil fevral Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Barqaror rivojlanish boʻyicha media-rejani amalga oshirish yuzasidan xalqaro tashkilotlar bilan kelishuv va memorandumlar imzolash. 2023-yil may 3. Yillik media-rejani tasdiqlash va ijro etish. 2023 — 2030-yillar, har yili dekabr oyida 8. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun qulay siyosiy muhit yaratish, samarali institutlarni joriy qilish 50. “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha tajriba, maʼlumotlar va manbalarni oʻzaro almashish va jamlashning samarali tizimini yaratish orqali hukumatlar oʻrtasida muvofiqlashtirishni takomillashtirish. 1. Texnik kotibiyat koʻmagida “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha idoralararo ishchi guruhlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 2. Fuqarolik jamiyati institutlari, xususiy sektor va ilmiy-tadqiqot muassasalarining yetakchi mustaqil ekspertlarini aniqlash va ularni idoralararo ishchi guruhlarga muntazam jalb etish (ishchi guruhlarning doimiy yigʻilishlari). Amaliy chora-tadbirlar 2022-yil dekabr doimiy asosda Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 3. “Yashil” koʻrsatkichlar boʻyicha soʻnggi maʼlumotlar, erishilgan natijalar, yuzaga kelayotgan muammolar va harakatlar rejasidagi har qanday yangilanishlarni oʻz ichiga qamrab olgan “yashil” iqtisodiyotni amalga oshirish boʻyicha yillik hisobotni tayyorlash va nashr etish. 2023-yil aprel (har yilning mart oyida) 4. “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha hisobotni koʻrib chiqish va muhokama qilish, kelgusi yillar uchun ustuvor vazifalarni belgilash yuzasidan takliflarni muhokama qilishga har yili “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha idoralararo kengashni (keyingi oʻrinlarda — Idoralararo kengash) chaqirish. har yilning aprel oyida 51. Barcha tarmoqlarning rivojlanish strategiyalarini “yashil” oʻsish maqsadlari bilan muvofiqlashtirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi yangicha yondashuvni amaliyotga joriy qilish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: “yashil” iqtisodiyot bilan bogʻliq har qanday tarmoq strategiyasi va rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda asosiy infratuzilma loyihalarini belgilash va xarajatlarini baholash; tarmoq yoki hududiy rivojlanish boʻyicha ishlab chiqiladigan yangi strategiyalarning “yashil” iqtisodiyotga oʻtishga taʼsirini baholash yoki strategik ekologik baholashdan oʻtkazish; dasturlar va loyihalarni moliyalashtirishda foydalaniladigan samaradorlik koʻrsatkichlarini “yashil” iqtisodiyot boʻyicha milliy maqsadlarga moslashtirish. Tahliliy maʼlumotlar 2023-yil sentabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 52. “Yashil” iqtisodiyot oʻtishning modellashtirish va prognozlashtirish vositalarini ishlab chiqish. 1. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtishning tahliliy ehtiyojlarini, mavjud muammoli masalalarga javob berishning taʼsirchan vositalarini va ularni ishlab chiqish uchun nima zarurligini aks ettiruvchi tahliliy hujjat tayyorlash va Idoralararo kengashga kiritish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil fevral Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar, tadqiqot va tahlil tashkilotlari 2. Tahliliy hujjatda taklif etilgan vositalarni ishlab chiqish hamda vazirlik va idoralar xodimlarini ulardan foydalanishga oʻrgatishni tashkil qilish. 2023-yil aprel — sentabr 3. Milliy va tarmoq strategiyalari, shu jumladan “yashil” iqtisodiyotga oʻtish jarayoni toʻgʻrisidagi prognozlarni tayyorlash va doimiy yangilab borish. 2023-yil dekabr (har yili dekabrda) 53. “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha maʼlumotlarni yigʻish va boshqarishni takomillashtirish. 1. “Yashil” iqtisodiyotga doir maʼlumotlarni yigʻish usullari va boshqaruv jarayonlari toʻgʻrisida mavjud mahalliy va xalqaro tajribani oʻrganish asosida taklif tayyorlash. “Yoʻl xaritasi” loyihasi 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, manfaatdor tashkilotlar 2. Maʼlumotlar boʻyicha kamchiliklarni toʻldirish va uslubiy muammolarni bartaraf etish boʻyicha “yashil” iqtisodiyotga oʻtishga doir maʼlumotlar bazasini takomillashtirish boʻyicha “yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2023-yil iyul 3. Turli tashkilotlarning tegishli manbalarini birlashtiruvchi maʼlumotlar bazasini yaratish. 2023-yil dekabr 54. Milliy miqyosda issiqxona gazlari ajratmalarining monitoringi, hisoboti va tekshiruvi (MRV) tizimi (shaffof tizim)ni yaratish va rivojlantirish. 1. Oʻzbekistonning MRV tizimini BMTning iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi asosiy konvensiyasidagi standartlar va ilgʻor tajribaga mos holatga keltirish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil mart Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Issiqxona gazlari ajratmalarini inventarizatsiya qilish boʻyicha koʻrsatmalarni ishlab chiqish. 2023-yil sentabr 3. Asosiy hamkorlar bilan birgalikda issiqxona gazlari ajratmalarini hisoblash. 2023-yil dekabr 4. Iqlim oʻzgarishi boʻyicha moliyalashtirish, salohiyatni oshirish va xalqaro hamjamiyatning texnologiyalarni uzatish toʻgʻrisidagi hisobotlarini oʻz ichiga oluvchi milliy axborotnomalar chop etish. 2024-yildan boshlab 55. Fuqarolar va fuqarolik jamiyati institutlarining “yashil” iqtisodiyot toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanish imkoniyatlarini oshirish. 1. “Yashil” iqtisodiyot boʻyicha asosiy maʼlumotlar, bilimlar va hisobotlarni shakllantirish va erkin foydalanish uchun ularni “Yashil” iqtisodiyot onlayn platformasiga joylab borish. 2. Fuqarolar va fuqarolik jamiyati tashkilotlariga iqtisodiyot va atrof-muhitni boshqarish boʻyicha soʻrovlar/talablar bilan murojaat qilish imkonini beruvchi axborot soʻrov tizimini yaratish. Maʼlumotlarni chop etish 2024-yil fevraldan boshlab Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet 56. “Yashil” oʻsish boʻyicha davlat siyosatini davriy baholashdan oʻtkazish. 1. Erishilgan yutuqlarni va asosiy muammolarni tahlil qilish hamda takomillashtirish mumkin boʻlgan sohalarni aniqlash uchun “yashil” iqtisodiyotning strategik doiralarini oʻrta muddatli baholashdan oʻtkazish. “Yashil” oʻsish siyosatini baholash hisoboti 2026-yil iyun Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzgidromet, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Dastlabki natijalarni mustaqil ekspertlarga, xususiy sektor va fuqarolik jamiyati institutlari vakillariga taqdim etish, ularning fikr-mulohazalarini yigʻish va hisobga olish. 2026-yil sentabr 3. Baholashning yakuniy natijalarini eʼlon qilish. 2026-yil noyabr 57. “Yashil” oʻsish masalalarida xalqaro hamkorlikni hamda xususiy sektor va fuqarolik jamiyatining ishtirokini kuchaytirish. 1. “Yashil” iqtisodiyot onlayn platformasi doirasida “yashil” oʻsish masalalari boʻyicha fikr almashish imkoniyatini yaratish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2024-yil fevral Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Transchegaraviy resurslarni boshqarish va iqlim masalalari boʻyicha milliy va xalqaro hamkorlarni (hukumatlar va boshqalar) jalb qilish. 2023 — 2030-yillar 3. Vazirlik huzurida tashkil etilgan “yashil” xab doirasida “yashil” oʻsish masalalarida xalqaro tashkilotlar, xususiy sektor va fuqarolik jamiyati institutlarining doimiy maslahatlashuvini tashkil etish. 2023-yil maydan boshlab doimiy 58. Davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalari rahbarlari oʻrinbosarlariga “yashil” iqtisodiyot masalalarini muvofiqlashtirish vazifasini yuklash va “yashil” iqtisodiyot masalalari boʻyicha tuzilmalarni tashkil etish. 1. Davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalarining amaldagi rahbar oʻrinbosarlaridan biriga “yashil” iqtisodiyot vazifasini yuklash boʻyicha tegishli Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil yanvar Vazirlar Mahkamasi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Davlat boshqaruvi organlari va xoʻjalik birlashmalarida “yashil” iqtisodiyot masalalari bilan shugʻullanishga masʼul boʻlinmalarni belgilash. Idoraviy hujjat 2023-yil yanvar 3. “Yashil” iqtisodiyot masalalari bilan shugʻullanishga masʼul boʻlinmalarning maqsad va vazifalarini nazarda tutuvchi nizomlarni tasdiqlash hamda shtat birligi doirasida mutaxassislar bilan toʻldirish. Idoraviy hujjat 2023-yil yanvar 4. “Yashil” iqtisodiyot masalalari bilan shugʻullanishga masʼul boʻlinmalarning yil yakunlari boʻyicha amalga oshirgan ishlari toʻgʻrisidagi hisobotini Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligiga taqdim etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2023-yildan boshlab har yilning dekabrida 9. Tashqi va ichki “yashil” moliyalashtirish oqimlarini koʻpaytirish 59. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish uchun zarur boʻlgan infratuzilmaga yetarli hajmdagi davlat mablagʻlarini yoʻnaltirish. 1.”Yashil” iqtisodiyotni rivojlantirishga hissa qoʻshadigan milliy rivojlanish rejalari va tarmoq rejalarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan yirik yangi investitsiya loyihalari qiymatini hisoblash. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil mart Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Vakolatlarni “yashil” iqtisodiyotning ustuvor yoʻnalishlariga moslashtirish uchun mavjud va kelgusi moliyalashtirish vositalarini (masalan, Davlat investitsiya rejasi, OʻTTJ, DK) xaritalarga solish va tahlil qilish hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Tahliliy maʼlumotlar 2023-yil iyul 3. “Yashil” iqtisodiyotning ustuvor yoʻnalishlariga muvofiqligini baholash uslubi asosida investitsiya loyihalarini tanlashning standartlashtirilgan “yashil” mezonlarini belgilash. “Yashil” mezonlar 2023-yil sentabr 4. “Yashil” davlat investitsiyalarini oʻsish tendensiyasiga chiqarish uchun oʻrta muddatli budjet loyihasi va davlat investitsiya rejasini muvofiqlashtirish. Oʻrta muddatli budjet loyihasi 2024-yildan boshlab har yili 5. Qolgan ehtiyojlar va boʻshliqlarni aniqlash uchun barcha moliyalashtirish vositalari boʻyicha “yashil” investitsiyalarning hajmi, tarkibi va xarakterini yagona yillik hisobotda birlashtirish. Yillik hisobot 2024-yildan boshlab har yili 60. Qazilma yoqilgʻilari tarmogʻini subsidiyalash va qoʻllab-quvvatlash choralarini bosqichma-bosqich kamaytirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi qazilma yoqilgʻilari tarmogʻini subsidiyalashni kamaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: qazilma yoqilgʻilari tarmogʻini qoʻllab-quvvatlaydigan va uni “yashil” energiya bilan taqqoslaganda sunʼiy ravishda raqobatbardosh qiladigan davlat subsidiyalari va ragʻbatlantirish choralarini xatlovdan oʻtkazish; subsidiya va qoʻllab-quvvatlashni bosqichma-bosqich kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish hamda uni iqlim oʻzgarishi oqibatlarini yumshatish boʻyicha chora-tadbirlar bilan uygʻunlashtirish; chora-tadbirlar rejasini amalga oshirish va uning bajarilishi toʻgʻrisida Idoralararo kengashga maʼlumot kiritib borish. Amaliy chora-tadbirlar rejasi 2023-yil iyun Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Energetika vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 61. Soliq yukini korxonalar va uy xoʻjaliklaridan atrof-muhitning ifloslanishiga va resurslarning ortiqcha sarflanishiga olib keladigan faoliyatlarga oʻtkazish. 1. “Yashil” iqtisodiyotga oʻtishning maqsadlari va ustuvorliklaridan kelib chiqib, amaldagi soliq tizimini tahlil qilish hamda soliq qonunchiligiga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil mart Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Soliq qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Daromadni oshirish salohiyati, ijtimoiy-iqtisodiy taʼsiri, amalga oshirish usullarini batafsil aniqlash maqsadida “Yashil” soliq, shu jumladan uglerod soligʻi boʻyicha ishlab chiqilgan takliflarni oʻrganish hamda takomillashtirish. 2023-yil dekabr 62. Atrof-muhit ifloslanishi uchun belgilangan toʻlovlar tizimini qayta koʻrib chiqish. 1. Xususiy sektorga boʻlgan toʻlovlar yukini kamaytirish va “yashil” texnologiyalarni joriy qilishni ragʻbatlantirishni koʻzda tutuvchi takliflarni quyidagilarni qamrab olgan holda ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: atrof-muhitni ifloslanishi uchun belgilangan toʻlovlar tizimini ularning ishlashi, samaradorligi va milliy “yashil” iqtisodiyot maqsadlariga va xalqaro standartlarga muvofiqligi nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish, bunda toʻlovlar tizimini xususiy sektor uchun qulayroq qilish, “yashil” texnologiyalarni joriy etishni koʻproq ragʻbatlantirish; toʻlovlar tizimini isloh qilish, shu jumladan uning ishlashini osonlashtirish va talablarga rioya qilish choralarini maqbullashtirish (avtomatlashtirish, maʼmuriy jarayonlarni soddalashtirish). Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyun Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Yangi tizimni joriy qilish. 2024-yil yanvar 63. Soliqlar va davlat xarajatlarining “yashil” iqtisodiyotga muvofiqligi va taʼsirini baholash va eʼlon qilib borish. 1. “Yashil” budjetlashtirish milliy metodologiyasi bilan birga pilot loyihalarni amalga oshirish va toʻliq joriy qilish boʻyicha “yoʻl xarita”ni ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil aprel Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. “Yashil” budjetlashtirish milliy metodologiyasini tegishli sohalarda, maqsadlarda va budjet komponentlari boʻyicha tajriba-sinovidan oʻtkazish hamda natijalari toʻgʻrisida maʼlumotni Vazirlar Mahkamasiga kiritish va jamoatchilikka eʼlon qilish. 2023-yil sentabr 3. “Yashil” iqtisodiyot strategiyasida belgilangan ustuvor yoʻnalishlarga muvofiq ravishda “yashil” budjetlashtirish metodologiyasini boshqa sohalarga, maqsadlarga va budjet komponentlariga tatbiq etish. 2024-yildan boshlab 4. Ochiq budjet portali vositasida aholining “yashil” budjet moliyalashtirishi toʻgʻrisida xabardorligini oshirish. 2023 — 2030-yillar 64. Barqaror mezonlar asosida xaridlar boʻyicha qarorlarni asoslash uchun “yashil” davlat xaridlarini joriy etish. 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: barqaror davlat xaridlarini bosqichma-bosqich joriy etish tartibi va “Yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi maqsadlariga muvofiq boʻlgan barqaror davlat xaridlari siyosatining ustuvorliklarini oʻz ichiga oluvchi davlat xaridlarini isloh qilish strategiyasini ishlab chiqish va tasdiqlash; tajriba-sinovlari oʻtkaziladigan pudratchi tashkilotlar ishtirokida barqaror davlat xaridlari boʻyicha harakatlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash, shuningdek “yashil” davlat xaridlarini amalga oshirish uchun ularning salohiyatini oshirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil noyabr Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Mazkur sohadagi “yashil” davlat xaridlari ulushi va rivojlanishi boʻyicha har yili hisobot berib borish. Yillik hisobot 2024-yildan boshlab 65. “Yashil” obligatsiyalar orqali “yashil” infratuzilma uchun xususiy kapitalni jalb qilish. 1. Quyidagilarni qamrab oluvchi “yashil” infratuzilma uchun xususiy kapitalni jalb qilishni kengaytirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: “yashil” turdagi faoliyatni tasniflash uchun milliy “yashil” taksonomiyani ishlab chiqish; davlat va davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan “yashil” obligatsiyalar chiqarishning normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil oktabr Moliya vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Emitent tashkilotlarni “yashil” obligatsiyalar tarkibini ishlab chiqishda, tashqi sertifikat olishda hamda taʼsir va daromadlar toʻgʻrisidagi hisobotlarni nashr etishda qoʻllab-quvvatlash. Salohiyatni oshirish chora-tadbirlari 2024-yildan boshlab 66. Iqlim oʻzgarishi boʻyicha Parij bitimining 6-moddasiga muvofiq, xalqaro uglerod savdosi orqali moliyaviy mablagʻlarni jalb qilish. Quyidagilarni qamrab oluvchi takliflarni ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: Parij bitimining 6-moddasi talablarini bajarish boʻyicha masʼul milliy organ va idoralararo guruh faoliyatini yoʻlga qoʻyish va takomillashtirish; xalqaro uglerod savdosi boʻyicha milliy dastur ishlab chiqish, normativ-huquqiy bazani takomillashtirish; Parij bitimining 6-moddasi asosida xalqaro uglerod savdosi avtorizatsiyasi, transferi va natijalari boʻyicha hisobot tayyorlashning institutsional tartibini ishlab chiqish; Xalqaro miqyosda transfer qilingan taʼsirni kamaytirish (ITMO) tranzaksiyalari imkoniyatlaridan toʻliq foydalanishni taʼminlash hamda oʻrnatilgan miqdordan ortiq sotuv holatlarini bartaraf etuvchi sotuvni boshqarish tartibini joriy qilish. Amaliy chora-tadbirlar dasturi 2023-yil noyabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Energetika vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 67. Davlat ishtirokidagi korxonalarni “yashil” iqtisodiyotga oʻtishda peshqadamlarga aylantirish. 1. Quyidagilarni qamrab oluvchi “yashil” maqsadlarni korporativ, direktorlar kengashi va loyihalar portfeli darajalarida integratsiyalashni koʻzda tutuvchi davlat korxonalarini barqaror rivojlantirish boʻyicha milliy dasturini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: ustav kapitalida davlat ulushi ustun mavqega ega korxonalarning tegishli boshqaruv organlarida SDG, CSR, ESG tamoyillarini joriy etish; ISO14000 Atrof-muhitni muhofaza qilish standartlarini joriy qilish imkoniyatlarini koʻrib chiqish; korxonalarning yillik hisobotlarida, korxonaning nomoliyaviy hisobotlarida, jumladan yirik sanoat korxonalarida energo auditni joriy qilish, ekologik samaradorlik koʻrsatkichlarini davriy eʼlon qilib borishni nazarda tutuvchi boshqaruv siyosatini tasdiqlash va uni joriy etish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil sentabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Moliya vazirligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Barqaror rivojlanish amaliyoti, vositalari va standartlarini joriy etish boʻyicha pilot loyihalari amalga oshiriladigan davlat korxonalarini qoʻllab-quvvatlash uchun davlat korxonalarini barqaror rivojlantirish boʻyicha maqsadli guruh faoliyatini tashkil qilish. Salohiyatni oshirish chora-tadbirlari 2023-yil noyabrdan boshlab 3. Davlat boʻlgan aksiyadorning yillik hisobotini, shu jumladan moliyaviy va ekologik samaradorlik koʻrsatkichlarini davriy eʼlon qilib borish. Yillik davlat portfolio hisoboti 2024-yildan boshlab
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 4-ILOVA
2022 — 2026-yillarda iqtisodiyot tarmoqlarida yoqilgʻi-energetika resurslarini tejashning
T/r Korxona va tashkilotlar nomi Kutilayotgan yoqilgʻi-energetika resurslarini tejash koʻrsatkichlari tabiiy gaz (mln kub.m) elektr energiyasi (mln kVt.s) neft mahsulotlari (tonna) JAMI: 2022 — 2026-yillar shu jumladan 2022 — 2026-yillar shu jumladan 2022 — 2026-yillar shu jumladan 2022-yil 2023-yil 2024-yil 2025-yil 2026-yil 2022-yil 2023-yil 2024-yil 2025-yil 2026-yil 2022-yil 2023-yil 2024-yil 2025-yil 2026-yil 3 913,70 855,46 813,26 756,53 767,22 721,24 4 010,14 872,94 737,01 686,11 860,39 853,69 21 122,17 5 678,23 5 427,83 4 689,55 2 908,67 2 417,90 1. “Oʻzbekneftgaz” AJ 98,50 21,86 20,77 19,52 18,74 17,62 120,28 24,71 23,97 23,26 24,20 24,14 1 312,65 326,60 293,94 261,61 230,21 200,29 2. “Oʻztransgaz” AJ 52,13 16,00 9,80 9,20 8,83 8,30 72,26 18,30 10,80 11,10 16,04 16,02 99,90 24,99 20,00 22,00 17,60 15,31 3. “Hududgaztaʼminot” AJ 7,12 6,01 0,28 0,29 0,28 0,26 0,44 0,15 0,08 0,07 0,07 0,07 200,33 130,53 19,67 18,95 16,68 14,51 4. “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ 3 501,15 750,38 723,43 680,02 694,49 652,82 686,76 129,80 91,18 79,47 194,20 192,10 4 029,36 1 174,70 971,77 855,16 562,78 464,95 5. “Oʻzkimyosanoat” AJ 94,40 20,95 19,90 18,71 17,96 16,88 63,81 13,55 13,14 12,75 12,37 12,00 880,19 219,00 197,10 175,42 154,37 134,30 6. “Navoiy KMK” AJ 7,19 1,09 1,20 2,18 1,37 1,34 141,81 35,49 29,74 24,29 26,17 26,12 6 274,35 1 922,19 1 963,38 1 415,71 553,50 419,57 7. “Olmaliq KMK” AJ 17,32 6,21 7,10 1,40 1,34 1,26 95,00 34,20 14,10 7,60 19,57 19,53 4 760,98 1 094,30 1 116,20 1 149,70 762,98 637,80 8. “Oʻzbekiston metallurgiya kombinati” AJ 4,63 1,61 0,73 0,80 0,77 0,72 52,90 10,97 10,80 9,80 10,71 10,62 63,08 20,02 12,90 11,40 10,03 8,73 9. “Oʻzikkilamchiranglimetall” AJ 0,77 0,10 0,10 0,20 0,19 0,18 0,72 0,05 0,18 0,17 0,17 0,16 40,19 8,30 8,73 9,50 7,30 6,35 10. “Oʻzavtosanoat” AJ 4,59 0,61 0,66 1,16 1,11 1,05 24,51 7,62 4,55 4,24 4,11 3,99 493,80 121,30 121,70 94,80 83,42 72,58 11. “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ 0,45 0,10 0,10 0,09 0,09 0,08 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 63,48 15,80 14,22 12,65 11,13 9,69 12. “Oʻzeltexsanoat” uyushmasi 0,06 0,014 0,01 0,01 0,01 0,01 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 3,22 0,80 0,72 0,64 0,56 0,49 13. “Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi 87,19 22,40 21,28 15,20 14,59 13,72 80,40 25,20 11,40 10,00 17,50 16,30 765,53 192,40 171,00 152,00 133,76 116,37 14. Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi (issiqlik taʼminoti tashkilotlari) 25,77 5,30 5,30 5,30 5,09 4,78 12,60 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 9,29 2,00 2,00 2,00 1,76 1,53 15. “Oʻzyogʻmoysanoat” uyushmasi 11,94 2,65 2,52 2,37 2,27 2,14 12,38 2,63 2,55 2,47 2,40 2,33 16. “Oʻzbekipaksanoat” uyushmasi 0,41 0,090 0,09 0,08 0,08 0,07 0,32 0,07 0,07 0,06 0,06 0,06 17. “Oʻzdonmahsulot” AK 0,08 0,08 4,80 4,80 10,30 10,30 18. “Oʻzbekkoʻmir” AJ 27,69 5,40 5,60 5,60 5,56 5,53 2 055,24 400,00 501,00 496,00 352,00 306,24 19. “Oʻzmaxsusmontajqurilish” AK 19,10 4,00 3,88 3,76 3,74 3,72 60,29 15,00 13,50 12,02 10,57 9,20 20. “Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ 47,71 10,90 9,43 9,15 9,12 9,11 21. “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ 2 364,84 487,12 472,51 458,33 474,58 472,30 22. “Oʻzbekgidroenergo” AJ 1,88 0,40 0,39 0,38 0,37 0,35 23. “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi 82,26 30,29 10,10 7,60 17,12 17,15 24. “Oʻzcharmsanoat” uyushmasi 3,15 0,67 0,65 0,63 0,61 0,59 25. Suv xoʻjaligi vazirligi 90,36 23,22 18,52 12,02 18,40 18,20
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 5-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasida “yashil” iqtisodiyotga oʻtish choralarini muvofiqlashtirish boʻyicha idoralararo kengash
1. J.A. Qoʻchqorov — Bosh vazir oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri, Idoralararo kengash raisi 2. A.A. Abduxakimov — ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri, Idoralararo kengash raisi oʻrinbosari 3. J.T. Mirzamahmudov — energetika vaziri 4. I.Yu. Abduraxmonov — qishloq xoʻjaligi vaziri 5. Sh.R. Xamrayev — suv xoʻjaligi vaziri 6. I.R. Maxkamov — transport vaziri 7. Sh.X. Shermatov — raqamli texnologiyalar vaziri 8. B.I. Zakirov — qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri 9. A.X. Kuldashev — favqulodda vaziyatlar vaziri 10. I.I. Norqulov — iqtisodiyot va moliya vazirining birinchi oʻrinbosari 11. Sh.H. Daliyev — oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirining birinchi oʻrinbosari 12. B.S. Hamrayev — Milliy statistika qoʻmitasi raisi 13. Sh.X. Xabibullayev — Gidrometeorologiya xizmati agentligi direktori
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 6-ILOVA
“Yashil” iqtisodiyotga oʻtish va “yashil” oʻsish boʻyicha Donorlarning muvofiqlashtirish guruhi
1. I. Norqulov — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirining birinchi oʻrinbosari, guruh hamrahbari 2. Sh.Xodjayev — energetika vaziri oʻrinbosari, guruh hamrahbari 3. Sh. Adrian — Yevropa Ittifoqining Toshkentdagi vakolatxonasi rahbari 4. M. Dimovska — BMT Taraqqiyot Dasturining Oʻzbekistondagi doimiy vakili 5. M. Mantovanelli — Jahon bankining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 6. S. Malvichini — Osiyo taraqqiyot bankining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 7. A. Drakinos — Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 8. V. Kaupin — Fransiya taraqqiyot agentligining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 9. A. Rassell — Global yashil oʻsish institutining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 10. Sh. Umarov — BMT Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkilotining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 11. Yo. Pudelka — Germaniya xalqaro hamkorlik jamiyatining Oʻzbekistondagi mamlakat boʻyicha direktori 12. Lavozimi boʻyicha — Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 13. Lavozimi boʻyicha — Koreya xalqaro hamkorlik agentligining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 14. Lavozimi boʻyicha — Yevropa investitsiya bankining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 15. Lavozimi boʻyicha — BMT Atrof-muhit boʻyicha dasturining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 16. Lavozimi boʻyicha — BMT sanoatni rivojlantirish tashkilotining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi rahbari 17. Lavozimi boʻyicha — manfaatdor xorijiy tashkilotlarning vakolatxona rahbarlari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi PQ-436-son qaroriga 7-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 6-dekabrdagi “Kioto protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-525-son qarorida :
a) 1-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi boʻyicha Idoralararo kengash TARKIBI
1. J.A. Qoʻchqorov — Bosh vazir oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziri, Idoralararo kengash rahbari 2. T.A. Ishmetov — moliya vaziri, Idoralararo kengash rahbari oʻrinbosari 3. I.I. Norqulov — iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirining birinchi oʻrinbosari, Idoralararo kengash rahbari oʻrinbosari 4. Sh.X. Xodjayev — energetika vaziri oʻrinbosari 5. I.Yu. Abduraxmonov — innovatsion rivojlanish vaziri 6. Sh.S. Xidoyatov — uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vaziri 7. L.Sh. Kudratov — investitsiyalar va tashqi savdo vazirining birinchi oʻrinbosari 8. A.B. Voitov — qishloq xoʻjaligi vaziri 9. N.N. Oblomurodov — Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi 10. Sh.X. Xabibullayev — Gidrometeorologiya xizmati markazi bosh direktori 11. B.S. Yuldashev — Fanlar akademiyasi prezidenti 12. F.M. Abduraxmanov — “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ boshqaruvi raisi 13. M.R. Abdullayev — “Oʻzbekneftgaz” AJ boshqaruvi raisi 14. N.T. Agzamov — Neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi 15. Lavozimi boʻyicha — “Oʻzkimyosanoat” AJ boshqaruvi raisi 16. A.X. Xursanov — “Olmaliq KMK” AJ boshqaruvi raisi 17. D.E. Mannonov — “Fargʻonaazot” AJ boshqaruvi raisi 18. Lavozimi boʻyicha — Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligining Departamenti direktori, Idoralararo kengash kotibiyati rahbari
b) 2-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Idoralararo kengashning jamoatchilik asosida faoliyat yuritadigan kotibiyati TARKIBI
1. Lavozimi boʻyicha — Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligining Departamenti direktori, Kotibiyat rahbari 2. Lavozimi boʻyicha — Vazirlar Mahkamasining Makroiqtisodiy tahlil, tarkibiy oʻzgartirishlar, moliya-bank tizimi, davlat aktivlarini boshqarish, raqobatni rivojlantirish, tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash va kambagʻallikni qisqartirish masalalari kotibiyati bosh mutaxassisi 3. Lavozimi boʻyicha — Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi boshqarma boshligʻi 4. Lavozimi boʻyicha — Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi boshqarma boshligʻi 5. Lavozimi boʻyicha — Moliya vazirligi boshqarma boshligʻi 6. Lavozimi boʻyicha — Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi boshqarma boshligʻi 7. Lavozimi boʻyicha — Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi boshqarma boshligʻi 8. Lavozimi boʻyicha — Gidrometeorologiya xizmati markazi boshqarma boshligʻi
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 26-maydagi “2017 — 2021-yillarda qayta tiklanuvchi energetikani yanada rivojlantirish, iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiya samaradorligini oshirish chora-tadbirlari dasturi toʻgʻrisida”gi PQ-3012-son qarori 2-bandining birinchi xatboshisidagi “Iqtisodiyot vazirligi” soʻzlari “Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi” soʻzlari bilan almashtirilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 22-avgustdagi “Iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaning energiya samaradorligini oshirish, energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishning tezkor chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4422-son qarorida :
a) 4-bandning birinchi xatboshisi , 7-bandning uchinchi xatboshisi va 9-bandning birinchi xatboshisidagi “Iqtisodiyot va sanoat” soʻzlari “Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish” soʻzlari bilan almashtirilsin;
b) 11-bandda :
birinchi xatboshidagi “D” toifadagi” soʻzlari “B” va undan quyi toifadagi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshidagi “D” soʻzi “B” soʻzi bilan almashtirilsin;
v) 4a-ilovaning nomidagi “D” soʻzi “B” soʻzi bilan almashtirilsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi “2019 — 2030-yillar davrida Oʻzbekiston Respublikasining “yashil” iqtisodiyotga oʻtish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-4477-son qarorida :
a) 2-bandning “b” kichik bandi va 3-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
b) 4-bandning birinchi xatboshisidagi “Iqtisodiyot va sanoat” soʻzlari “Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish” soʻzlari bilan almashtirilsin;
v) 5-bandda :
uchinchi xatboshidagi “iqtisodiyot va sanoat vaziriga (B.A. Xodjayev)” soʻzlari “iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vaziriga” soʻzlari bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshidagi “(A.S. Sultanov)”, beshinchi xatboshidagi “(J.A. Xodjayev)”, oltinchi xatboshidagi “(Sh.R. Xamrayev)” va “(M.X. Saliyev)”, yettinchi xatboshidagi “(B.T. Qoʻchqorov)” soʻzlari chiqarib tashlansin;
g) 1-ilovada :
8-bandning uchinchi xatboshisidagi “5” raqami “3” raqami bilan almashtirilsin;
25-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“25. Strategiyani amalga oshirish natijasida 2030-yilga borib quyidagilarga erishish kutiladi:
issiqxona gazlarining yalpi ichki mahsulot birligiga nisbatan solishtirma ajratmalarini 2010-yildagi darajadan 35 foizga qisqartirish;
qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ishlab chiqarish quvvatini 15 GVtga oshirish va ularning ulushini elektr energiyasini ishlab chiqarish umumiy hajmining 30 foizidan koʻprogʻiga yetkazish;
sanoat sohasida energiya samaradorligini kamida 20 foizga oshirish;
yalpi ichki mahsulot birligiga toʻgʻri keladigan energiya sarfi hajmini, shu jumladan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish hisobiga 30 foizga kamaytirish;
iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida suvdan foydalanish samaradorligini sezilarli darajada oshirish, 1 million gektargacha maydonda suv tejovchi sugʻorish texnologiyasini joriy etish;
yiliga 200 million koʻchat ekish va koʻchatlarning umumiy sonini 1 milliarddan oshirish orqali shaharlardagi yashil maydonlarni 30 foizdan ortiqroqqa kengaytirish;
respublika oʻrmon fondi zaxiralari koʻrsatkichini 90 million kub metrdan ortiqroqqa yetkazish;
hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash darajasini 65 foizdan oshirish”;
d) 2-ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007-yil 10-yanvardagi 9-son qarori bilan tasdiqlangan Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 2-bandi beshinchi xatboshisidagi “Iqtisodiyot vazirligi” soʻzlari “Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi” soʻzlari bilan almashtirilsin.
6. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 4-sentabrdagi 258-son qarori bilan tasdiqlangan Ishlatilgan texnik moylarni topshirish, toʻplash, ular uchun hisob-kitob qilish, ularni saqlash va tashish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ishlatilgan texnik moylarni topshirish, toʻplash, ular uchun hisob-kitob qilish, ularni saqlash va tashish SXEMASI
”.
7. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 14-fevraldagi “Ishlatilgan texnik moylarni topshirish, toʻplash, ular uchun hisob-kitob qilish, ularni saqlash va tashish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi 78-son qaroriga ilovaning 7-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2022-yil 2-dekabr,
PQ-436-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ПРОГРАММА
ЦЕЛЕВЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ
КОНЦЕПЦИЯ
ПЛАН ДЕЙСТВИЙ
Целевые параметры
СОСТАВ
СОСТАВ
О мерах по повышению эффективности реформ, направленных на переход Республики Узбекистан на «зеленую» экономику до 2030 года
В целях реализации задач, определенных в Стратегии развития Нового Узбекистана на 2022 — 2026 годы, повышения эффективности принимаемых мер по обеспечению «зеленого» и инклюзивного экономического роста в рамках Стратегии перехода Республики Узбекистан на «зеленую» экономику, а также дальнейшего расширения использования возобновляемых источников энергии и ресурсосбережения во всех отраслях экономики:
1. Утвердить:
а) Программу по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года (далее — Программа), предназначенную для достижения следующих стратегических целей, согласно приложению № 1 :
снижение удельных выбросов парниковых газов на единицу валового внутреннего продукта на 35 процентов от уровня 2010 года;
увеличение производственной мощности возобновляемых источников энергии до 15 ГВт и доведение их доли в общем объеме производства электрической энергии до более 30 процентов;
повышение энергоэффективности в сфере промышленности не менее чем на 20 процентов;
снижение энергоемкости, приходящейся на единицу валового внутреннего продукта, на 30 процентов, в том числе за счет расширения использования возобновляемых источников энергии;
значительное повышение эффективности водопользования во всех отраслях экономики, внедрение водосберегающих технологий орошения на площади до 1 млн гектаров;
расширение зеленых зон в городах до более 30 процентов путем посадки по 200 миллионов саженцев в год и доведение общего количества саженцев до более 1 миллиарда;
доведение показателя запасов лесного фонда республики до более 90 миллионов кубометров;
организация в регионах 600 новых пунктов сбора отходов;
б) Концепцию перехода на «зеленую» экономику и обеспечения энергосбережения в отраслях промышленности (далее — Концепция) согласно приложению № 2 ;
в) План действий по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года (далее — План действий) согласно приложению № 3 ;
г) Целевые параметры экономии топливно-энергетических ресурсов в отраслях экономики в 2022 — 2026 годах, направленные на снижение показателя энергоемкости продукции, произведенной 25 предприятиями и организациями, на 20 процентов в 2026 году по сравнению с 2022 годом (далее — Целевые параметры) согласно приложению № 4 .
2. Министерству энергетики совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, Министерством финансов в трехмесячный срок разработать и внести в установленном порядке в Кабинет Министров практический План практических мероприятий («Дорожную карту») по экономии топливно-энергетических ресурсов в отраслях экономики в 2022 — 2026 годах, направленный на достижение целевых параметров.
3. Определить:
Министерство экономического развития и сокращения бедности — уполномоченным органом по координации деятельности по продвижению «зеленой» экономики и внедрению принципов «зеленого» роста, снижению выбросов парниковых газов в отраслях экономики;
Министерство энергетики — уполномоченным органом по развитию «зеленой» энергетики, в частности широкому внедрению возобновляемых источников энергии и водородной энергетики, а также повышению энергоэффективности и снижению энергоемкости произведенной продукции.
4. Установить, что:
а) с 1 июня 2023 года внедряется система «зеленых сертификатов» на основе требований по ограничению воздействия на экологию и окружающую среду при производстве продукции;
б) поэтапно создается инфраструктура государственного регулирования выбросов парниковых газов в 2022 — 2026 годах, предусматривающая:
государственный учет выбросов парниковых газов и ведение их государственного кадастра;
формирование и ведение реестра углеродных единиц;
определение целевых показателей по сокращению выбросов парниковых газов в разрезе отраслей экономики;
государственную поддержку деятельности по сокращению выбросов парниковых газов;
в) с 1 января 2024 года внедряется Современная система мониторинга, отчетности и верификации (MRV) в сфере изменения климата, охватывающая все парниковые газы;
г) инвестиционные проекты, осуществляемые в отраслях экономики, на этапах планирования и до их реализации оцениваются на возможность снижения объема выделяемых ими парниковых газов, а по результатам проектов объем сокращенных парниковых газов сертифицируется и направляется на внешние рынки;
д) с 1 января 2024 года в рамках инвестиционных проектов по строительству новых солнечных и ветряных электростанций мощностью более 1 МВт внедряется в обязательном порядке система накопления электрической энергии мощностью не менее 25 процентов от установленной мощности этих станций;
е) в рамках разработки отраслевых и территориальных стратегий развития исходя из характеристик чувствительности отраслей и территорий к изменению климата охватываются меры и инвестиционные проекты по снижению воздействия изменения климата на население и секторы экономики и адаптации к нему;
ж) Министерство экономического развития и сокращения бедности:
является уполномоченным органом (национальным органом) по координации реализации мероприятий по Механизму поддержки устойчивого развития в соответствии со статьей 6 Парижского соглашения (12 декабря 2015 года, Париж);
участвует в качестве исполнительного органа, ответственного за регулирование, координацию реализации и управление торговли парниковыми газами на международном и республиканском уровнях (Emission Trade System — ETS, Joint Credit Mechanism — JCM и прочие), а также за ведение мониторинга и отчетности в период реализации проектов в этой сфере;
з) проекты нормативно-правовых актов и программ, предусматривающие проекты и меры касательно устойчивого «зеленого» экономического роста, перехода на «зеленую» экономику, в частности влияющие на объем выбросов парниковых газов, подлежат обязательному согласованию с Министерством экономического развития и сокращения бедности.
5. Создать Межведомственный совет по координации мер по переходу Республики Узбекистан на «зеленую» экономику (далее — Межведомственный совет) в составе согласно приложению № 5 , определив его основными задачами:
обеспечение исполнения в полном объеме государственными органами и организациями, органами исполнительной власти на местах мер, предусмотренных в Стратегии перехода Республики Узбекистан на «зеленую» экономику на период 2019 — 2030 годов (далее — Стратегия), Программе и Плане действий, а также осуществление системного контроля за их своевременной реализацией;
ежеквартальное заслушивание отчетов руководителей государственных органов и организаций о выполнении запланированных мер по развитию «зеленой» экономики;
на основе постоянного мониторинга принятие мер по совершенствованию деятельности ответственных организаций в целях повышения эффективности мер, осуществляемых в рамках Стратегии.
6. Одобрить предложения Министерства экономического развития и сокращения бедности, международных финансовых институтов и организаций-партнеров по развитию о создании:
Координационной группы доноров в составе согласно приложению № 6 ;
Технического секретариата в Министерстве экономического развития и сокращения бедности в составе дополнительных 4 штатных единиц.
Установить, что:
основной задачей Координационной группы доноров является взаимная координация деятельности по технической поддержке, анализу и наращиванию потенциала международных финансовых институтов и организаций-партнеров по развитию, функционирующих в области изменения климата и «зеленого» роста в Узбекистане;
Технический секретариат является проектным офисом, действующим в качестве рабочего органа Координационной группы доноров.
7. Установить, что в эффективной организации и координации совместной деятельности всех сторон при переходе и развитии «зеленой» экономики:
Межведомственный совет обеспечивает эффективную организацию работы министерств и ведомств по обеспечению реализации Стратегии, Программы и Плана действий;
Министерство экономического развития и сокращения бедности, являясь рабочим органом Межведомственного совета, координирует деятельность министерств и ведомств, ответственных за реализацию мер в этом направлении;
Координационная группа доноров содействует в постоянной оценке выполнения мер, определенных в Программе и Плане действий, привлечении технической и финансовой поддержки, формировании источников финансирования перспективных проектов;
Технический секретариат организует деятельность Координационной группы доноров, способствует ее взаимной координации с Межведомственным советом в реализации задач, определенных в Стратегии, Программе и Плане действий.
8. Центру гидрометеорологической службы и Национальному научно-исследовательскому институту возобновляемых источников энергии в двухмесячный срок сформировать Инновационную базу данных по солнечным, ветровым и биогазовым энергетическим ресурсам по всей республике за счет средств Фонда финансирования науки и поддержки инноваций Министерства инновационного развития.
9. Министерству экономического развития и сокращения бедности:
а) в двухмесячный срок разработать и внести на утверждение в Межведомственный совет положения о создании и порядке осуществления деятельности Технического секретариата и межведомственных рабочих групп, регламент Координационной группы доноров.
При этом в регламенте Координационной группы доноров предусмотреть:
эффективную организацию ее деятельности;
устранение и предотвращение взаимного дублирования усилий международных финансовых институтов и организаций-партнеров по развитию в области изменения климата и «зеленого» роста;
налаживание эффективного сотрудничества с министерствами и ведомствами по вопросам изменения климата и «зеленого» роста;
б) совместно с Министерством энергетики, Министерством финансов и международными финансовыми институтами с 1 июня 2023 года обеспечить внедрение системы «зеленых сертификатов»;
в) совместно с Центром гидрометеорологической службы обеспечить полное внедрение с 1 января 2024 года Современной системы мониторинга, отчетности и верификации (MRV) в сфере изменения климата;
г) совместно с Министерством финансов, другими министерствами и ведомствами в трехмесячный срок с привлечением зарубежных экспертов разработать и внести в Кабинет Министров предложения, предусматривающие ускорение внедрения принципов экологического, социального и корпоративного управления (ESG) на промышленных предприятиях;
д) совместно с Государственным комитетом по экологии и охране окружающей среды, Министерством энергетики, Министерством финансов, Центром гидрометеорологической службы, другими заинтересованными министерствами и ведомствами обеспечить создание инфраструктуры государственного регулирования выбросов парниковых газов в 2022 — 2026 годах, а также до 1 мая 2023 года разработать и внести в Кабинет Министров проект закона Республики Узбекистан «Об ограничении выбросов парниковых газов»;
е) совместно с Агентством по управлению государственными активами, Министерством финансов, Министерством энергетики и хозяйственными объединениями в двухмесячный срок обеспечить координацию утверждения в соответствующих органах управления крупных промышленных предприятий:
соответствующих управленческих решений о разработке технической политики по энергосбережению, повышению энергоэффективности за счет модернизации и реконструкции мощностей на крупных производственных предприятиях и включении ее показателей в годовые бизнес-планы;
методологии и инструкций в разрезе отраслей, определяющих нормы расхода топливно-энергетических ресурсов на единицу производимой продукции (работ, услуг).
10. Государственному комитету по экологии и охране окружающей среды совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, Министерством жилищно-коммунального обслуживания, Министерством финансов до 1 июля 2023 года внести в Кабинет Министров проект нормативно-правового акта, предусматривающий полное внедрение принципа «загрязнитель платит», а также совершенствование системы сборов за загрязнение окружающей среды путем повышения установленной ставки сбора за загрязнение и расширения перечня загрязняющих веществ.
11. Министерству инновационного развития совместно с Министерством экономического развития и сокращения бедности, Министерством энергетики и Государственным комитетом по экологии и охране окружающей среды ежегодно до 1 декабря вносить на утверждение Республиканского совета по науке и технологиям целевые программы научно-исследовательских и инновационных проектов в направлениях развития «зеленой» экономики, при этом уделив особое внимание:
проведению фундаментальных и прикладных исследований по приоритетным направлениям в области «зеленой» экономики;
изучению возможностей перехода к применению в отраслях экономики «зеленых» технологий, в частности ресурсосберегающих технологий, технологий по безотходному производству, дающих возможность переработки отходов, безопасных химических веществ, а также использования возобновляемой энергии и внедрения их в практику;
реализации перспективных инновационных разработок и стартап-проектов, а также поддержке их коммерциализации и трансфера технологий.
Определить, что расходы на финансирование целевых программ покрываются в рамках средств, выделенных на реализацию государственных программ по научной деятельности, а также за счет средств Фонда поддержки инновационного развития и новаторских идей.
12. Кабинету Министров в двухмесячный срок утвердить план конкретных мер по развитию возобновляемых источников энергии и водородной энергетики в республике.
14. Установить следующий порядок координации и мониторинга качественного и своевременного осуществления мер, определенных в настоящем постановлении:
министерства и ведомства, органы исполнительной власти на местах, предприятия с участием государства — ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом, представляют в Министерство экономического развития и сокращения бедности отчет о реализации мероприятий, предусмотренных в утвержденном настоящим постановлением Плане действий и в отраслевых программах ресурсосбережения, а также о состоянии достижения Целевых параметров;
Министерство экономического развития и сокращения бедности межведомственно координирует деятельность ответственных министерств и ведомств, ежеквартально, до 15-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом, вносит в Межведомственный совет обобщенную аналитическую информацию о реализации мероприятий, определенных настоящим постановлением;
Межведомственный совет вносит Премьер-министру Республики Узбекистан и Администрации Президента Республики Узбекистан информацию об осуществляемой работе по итогам каждого квартала.
15. Внести изменения в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан и Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 7 .
16. Возложить на заместителей Премьер-министра Республики Узбекистан Д.А. Кучкарова и Ж.Т. Мирзамахмудова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года
Проблемные вопросы, связанные с изменением климата, негативно влияют на эффективность проводимых в стране реформ, в частности на экономический рост и сокращение бедности, обеспечение экологической и продовольственной безопасности. Исходя из этого в стране в данном направлении уделяется большое внимание снижению воздействия изменения климата и адаптации к нему, ускорению мер по переходу на «зеленую» экономику, продвижению «зеленой» и инклюзивной модели экономического роста.
В связи с этим в целях стимулирования «зеленого» экономического роста в стране, рационального использования природных ресурсов, привлечения «зеленых» инвестиций, смягчения негативного воздействия экологического кризиса постановлением Президента Республики Узбекистан от 5 октября 2019 года № ПП-4477 утверждена Стратегия перехода Республики Узбекистан на «зеленую» экономику в период 2019 — 2030 годов.
В связи с эпидемиологической ситуацией, вызванной пандемией коронавируса (COVID — 19) в 2020 году, возможность интенсивной реализации настоящей Стратегии была ограничена как в Республике Узбекистан, так и в странах мира.
Вместе с тем на 26-й сессии Рамочной конвенции Организации Объединенных Наций по изменению климата (COР26), состоявшемся в ноябре 2021 года, в рамках Парижского соглашения Республика Узбекистан заявила о принятии дополнительных обязательств по сокращению к 2030 году выбросов парниковых газов на единицу валового внутреннего продукта на 35 процентов по сравнению с уровнем 2010 года.
Также в мае текущего года Республика Узбекистан присоединилась к глобальной инициативе (Global Methan Pledge) по достижению странами коллективной цели по сокращению к 2030 году выбросов метана не менее чем на 30 процентов по сравнению с 2020 годом.
Уроки, извлеченные из негативных ситуаций, вызванных пандемией коронавируса и изменением климата, показывают необходимость пересмотра более устойчивых ресурсов и подходов при обеспечении экономического роста, в частности, эффективной организации реализации стратегических целей и мероприятий по «зеленой» экономике и «зеленому» экономическому росту в стране.
Необходимость повышения эффективности принимаемых мер по развитию «зеленой» экономики на основе Стратегии по переходу Республики Узбекистан на «зеленую» экономику в период 2019 — 2030 годов, а также обеспечения скоординированных усилий органов государственной власти и управления с международными организациями по взаимному сотрудничеству в данном направлении привели к необходимости разработки Программы.
Глава I. Цели и задачи Программы
Цели и задачи Программы основаны на следующих стратегических направлениях в отраслях, существующих на национальном уровне, и усиливают их взаимодополняющие аспекты:
существенное повышение энергоэффективности посредством разработки механизмов финансового стимулирования для технологической модернизации и внедрения «зеленых» технологий, определения целевых показателей по энергосбережению и повышению энергоэффективности, энергоменеджмента в отраслях экономики;
расширение участия населения и местных сообществ посредством обеспечения регионов необходимыми ресурсами и возможностями для комплексного социально-экономического развития, исходя из приоритетных направлений перехода на «зеленую» экономику, расширения охвата государственных услуг по вопросам изменения климата, повышения экономической активности населения в сфере «зеленой» экономики;
создание благоприятных условий для перехода на «зеленую» экономику посредством поддержки «зеленых» инвестиций, расширения государственно-частного партнерства и сотрудничества с международными финансовыми институтами с целью поддержки частных инвесторов при создании широких возможностей для частного сектора и внедрении «зеленых» инноваций.
Программа определяет задачи обеспечения «зеленого» экономического роста в Республике Узбекистан по следующим шести приоритетным направлениям:
устойчивое и эффективное использование природных ресурсов;
укрепление устойчивости национальной экономики к стихийным бедствиям и изменению климата;
обеспечение «зеленого» и низкоуглеродного развития национальной экономики, в частности промышленности;
внедрение инноваций и привлечение эффективных «зеленых» инвестиций;
развитие устойчивой и инклюзивной «зеленой» урбанизации;
поддержка населения и мест его проживания, наиболее подверженных сильному влиянию в период перехода на «зеленую» экономику.
Эффективная реализация задач по данным приоритетным направлениям осуществляется наряду с межотраслевыми мерами в следующих направлениях:
наращивание потенциала и развитие человеческого капитала в рамках «зеленого» роста;
создание благоприятной политической среды, эффективных институтов для перехода на «зеленую» экономику;
увеличение внешних и внутренних потоков «зеленого» финансирования.
Глава II. Приоритетные направления «зеленого» роста
2.1. Устойчивое и эффективное использование природных ресурсов
Приоритетные задачи:
разработка и внедрение сельскохозяйственных решений, обеспечивающих продовольствием растущее население при обеспечении продовольственной безопасности и экономии водных ресурсов;
внедрение практик, основанных на устойчивых ландшафтах, восстановлении лесов и рациональном использовании природных ресурсов;
гармонизация диверсификации сельскохозяйственных культур и внедрения водосберегающих агротехнологий с мероприятиями по восстановлению ландшафта;
реформирование возможностей финансирования ирригации частным сектором через государственные предприятия и государственно-частное партнерство.
Приоритетные направления:
а) диверсификация сельскохозяйственного производства с целью повышения устойчивости к климатическим рискам:
диверсификация сельскохозяйственного производства с учетом климатически оптимизированного устойчивого производства для содействия созданию устойчивой агроэкосистемы;
диверсификация и специализация производства сельскохозяйственных культур в фермерских и дехканских хозяйствах в целях повышения устойчивости к рискам, связанным с климатом;
б) внедрение устойчивого управления пастбищами — разработка и внедрение методов устойчивого управления выпасами и пастбищами путем сохранения экологического состояния пастбищных угодий, а также снижения деградации земель и лесов;
в) увеличение плантаций деревьев, устойчивых к изменениям климата, — посадка устойчивых к климатическим изменениям деревьев для снижения эрозии, песчаных и пыльных бурь, а также повышения устойчивости экосистем и инфраструктуры;
г) разработка и утверждение плана управления ландшафтом для обеспечения перехода от секторального подхода к ландшафтному подходу:
интегрированное управление ландшафтом с целью повышения урожайности, улучшения экосистемных услуг и диверсификации экономики;
стимулирование использования интегрированного ландшафтного подхода, восстановление ландшафта с целью его возвращения к продуктивному использованию;
д) повышение продовольственной безопасности и благосостояния путем устойчивого производства и переработки сельскохозяйственной продукции — создание системы глобального управления, направленной на обеспечение продовольственной безопасности, развитие здоровых экосистем и поддержку устойчивого управления земельными, водными и другими природными ресурсами;
е) увеличение количества создаваемых рабочих мест за счет программ «зеленой ставки» и бизнеса, основанного на природных ресурсах:
создание «зеленых» рабочих мест и разработка программ «зеленых ставок»;
повышение потенциала предприятий, основанных на управлении природными ресурсами по устойчивости к изменению климата в улучшении уровня жизни на местах, создании рабочих мест в сферах сельского хозяйства, природных ресурсов и экотуризма;
ж) установление и внедрение в практику лимитов водозабора с водных объектов на основе точных расчетов с целью снижения общего водопотребления и дефицита воды, осуществление мониторинга подачи воды в пределах лимита водозабора — установление лимитов водозабора необходимых водных ресурсов, усиление институтов мониторинга и совместного планирования на основе точных расчетов с целью снижения общего водопотребления и дефицита, а также повышения эффективности водопользования и ирригационных систем;
з) расширение применения эффективных технологий в сельскохозяйственной отрасли — внедрение и масштабирование водосберегающих технологий орошения, в том числе капельного, дождевального, дискретного и других эффективных технологий орошения;
и) внедрение очистки сточных вод и циркулярного водоснабжения на промышленных предприятиях — установка локальных очистных сооружений, реконструкция и модернизация существующих, принятие мер по увеличению масштабов повторного использования очищенных вод в технологических или хозяйственно-бытовых целях;
к) обеспечение темпов «зеленого» роста за счет сохранения посевных земель и многолетних насаждений (садов и виноградников), используемых в сельскохозяйственных целях;
л) увеличение производства саженцев многолетних декоративных и плодовых деревьев в республике;
м) определение конкретных мер по созданию ежегодно зеленых зон в областных центрах и районах.
2.2. Укрепление устойчивости национальной экономики к стихийным бедствиям и изменению климата
Приоритетные задачи:
оценка и снижение климатических рисков путем дальнейшего совершенствования системы своевременного и качественного предоставления гидрологических, метеорологических и климатических данных;
снижение риска стихийных бедствий путем привлечения инвестиций на основе экологических подходов в важные инструменты и инфраструктуру;
принятие мер по повышению финансовой устойчивости домохозяйств, нуждающихся в социальной защите, в том числе малообеспеченных семей, проживающих в сельской местности, непосредственно или косвенно зависящих от сельского хозяйства;
разработка инженерных природных решений в строительстве с целью защиты от наводнений путем инвестирования в управление водными бассейнами, восстановление лесов и расширение укрытий вокруг населенных пунктов;
совершенствование политики финансовой стабильности путем страхования уязвимых семей, проживающих в сельской местности, от климатических рисков и стихийных бедствий.
Приоритетные направления:
а) включение вопросов адаптации к изменению климата и управления рисками стихийных бедствий в национальную политику, планирование социально-экономического развития и бюджетные процессы — налаживание основанного на активном участии общественности подхода в планировании, реализации, мониторинге и оценке адаптации к изменению климата, смягчении его последствий и снижении риска стихийных бедствий;
б) совершенствование нормативно-правовой и институциональной базы с целью повышения эффективности мер по разработке и реализации мер реагирования на изменение климата и риски стихийных бедствий на национальном уровне:
координация деятельности в области изменения климата и снижения риска стихийных бедствий;
регулирование вопросов снижения риска стихийных бедствий и изменения климата в Градостроительном кодексе;
разработка комплексного подхода к землепользованию и застройке с учетом рисков;
в) укрепление сотрудничества и партнерских отношений с национальными, региональными и международными организациями, повышение национального и местного потенциала для доступа к механизмам внешнего финансирования — создание национальных и местных возможностей для доступа к внешним механизмам финансирования и укрепление институциональных и управленческих механизмов для снижения риска стихийных бедствий и адаптации к изменению климата;
г) усиление и координация кампаний по осведомлению общественности посредством образовательных и пропагандистских программ, таких как публичные семинары, рабочие совещания и тренинги с активным участием негосударственных некоммерческих организаций и частного сектора:
создание национальной платформы для обмена накопленным опытом и передовой практикой;
обмен опытом на национальном, региональном и глобальном уровнях через соответствующие механизмы;
определение соответствующих механизмов для интеграции знаний местных органов государственной власти и общественности в снижении риска бедствий и изменения климата на должном уровне;
д) разработка и внедрение коммуникационной стратегии — разработка и внедрение эффективной коммуникационной стратегии, объединяющей результаты инициатив, связанных с изменением климата и снижением риска стихийных бедствий;
е) включение, по мере необходимости, знаний об изменении климата в университетские и школьные учебные программы — повышение осведомленности населения, укрепление понимания об изменении климата, причинах и последствиях стихийных бедствий посредством усиления и координации кампаний по информированию общественности, в том числе совместно с национальными партнерами, негосударственными некоммерческими организациями и частным сектором;
ж) укрепление потенциала городов/местных органов власти и сообществ для преодоления потенциальных последствий изменения климата и стихийных бедствий — создание эффективной системы раннего предупреждения для обеспечения точного и своевременного предупреждения обо всех опасностях для городов и сообществ;
з) укрепление технического и институционального потенциала для сбора, хранения и анализа информации о климате и рисках стихийных бедствий — разработка интегрированной системы управления информацией для поддержки процессов принятия решений по снижению риска стихийных бедствий и изменения климата;
и) повышение энергетической безопасности и укрепление управления для поддержки энергоэффективности и использования возобновляемых источников энергии (ВИЭ):
повышение энергетической безопасности путем оценки риска стихийных бедствий и климатических рисков для существующей и планируемой энергетической инфраструктуры;
разработка планов действий в чрезвычайных ситуациях и механизмов реагирования для решения проблем энергоснабжения;
выявление и продвижение путей использования трансфера соответствующих технологий для поддержки действий по смягчению последствий и мер по повышению энергоэффективности;
к) усиление готовности к стихийным бедствиям и потенциала для эффективного реагирования и восстановления:
укрепление механизмов управления стихийными бедствиями;
усиление готовности и реагирования органов государственной власти на местах и коллективов на воздействие изменения климата, стихийные бедствия;
обновление планов и стратегий эвакуации;
повышение осведомленности о международной и региональной гуманитарной помощи;
л) включение аспектов гендерного равенства в национальную политику и процесс планирования в области национальной устойчивости к изменению климата и стихийным бедствиям — повышение готовности к стихийным бедствиям путем включения принципов гендерного равенства в национальную политику;
м) привлечение частного сектора к планированию и реализации мер по повышению устойчивости к изменению климата и стихийным бедствиям — усиление готовности к стихийным бедствиям путем вовлечения частного сектора в процессы планирования и реализации мероприятий по изменению климата и устойчивости к стихийным бедствиям на национальном, отраслевом и местном уровнях.
2.3. Обеспечение «зеленого» и низкоуглеродного развития национальной экономики, в частности промышленности
Приоритетные задачи:
диверсификация энергетического баланса, в том числе развитие возобновляемых источников энергии, снижение объемов энергопотребления, сокращение выбросов углерода;
изучение запасов и потенциала полезных ископаемых, имеющих чрезвычайно важное значение для низкоуглеродного развития;
формирование экологически чистой инфраструктуры и внедрение практик циркулярной экономики на промышленных предприятиях, при этом стимулирование процессов модернизации;
устранение недостатков рыночной экономики и укрепление институтов «приемлемого ценообразования» в условиях «зеленого» роста.
Приоритетные направления:
а) разработка и утверждение долгосрочной стратегии «зеленого» и низкоуглеродного развития — разработка стратегии с целью сокращения экономических и фискальных потерь и повышения производительности с учетом приоритетных направлений «зеленого» и долгосрочного низкоуглеродного развития;
б) рост электрификации и повышение надежности:
обновление и модификация устаревшей инфраструктуры распределения электроэнергии;
повышение обеспечения электроэнергией до более 100 ТВт/ч к 2030 году;
в) снижение потерь в сетях передачи и распределения электроэнергии:
снижение технических и коммерческих потерь электроэнергии при распределении;
повышение среди потребителей надежности и качества электроснабжения;
г) широкомасштабное размещение возобновляемых источников энергии:
увеличение доли возобновляемых источников энергии в энергобалансе;
обеспечение перехода страны к экологически чистой энергетике;
развитие возобновляемых источников энергии для стимулирования развития местной промышленности, инфраструктуры и создания рабочих мест;
поддержка отечественного производства;
д) внедрение решений в области энергоэффективности — двойное снижение интенсивности первичной энергии для достижения цели удвоения объема ВВП в 2030 году без дополнительных потребностей в первичной энергии;
е) планы действий по циркулярной экономике для отдельных цепочек создания стоимости/сектора — внедрение принципов циркулярной экономики в агропродовольственной цепочке с целью повышения эффективности использования природных ресурсов и сокращения сельскохозяйственных и пищевых отходов, загрязнения и выбросов газов.
2.4. Внедрение инноваций и привлечение эффективных «зеленых» инвестиций
Приоритетные задачи:
привлечение государственных и частных инвестиций посредством реализации политических и институциональных реформ для расширения и стимулирования возможностей участия в глобальных цепочках стоимости;
совершенствование инновационной политики и национальных инновационных систем для перехода на «зеленую» экономику.
Приоритетные направления:
а) интегрирование концепции «зеленых» инвестиций в инвестиционную политику и проекты — разработка и внедрение «зеленых» критериев для всех планируемых инвестиционных проектов в стране;
б) модернизация инфраструктуры промышленных предприятий — обеспечение устойчивости инфраструктуры промышленных предприятий в промышленности, строительстве, сельском хозяйстве и других секторах экономики путем интеграции имеющихся новых технологий и стандартов;
в) усиление роли субъектов малого бизнеса и частного предпринимательства в экономике за счет расширения доступа к финансированию и потенциала — поддержка перспективных субъектов малого бизнеса и частного предпринимательства с высоким потенциалом, в том числе предприятий, возглавляемых женщинами и в разных регионах, для наращивания потенциала, повышения конкурентоспособности и управления;
г) увеличение участия частного сектора в национальной экономике:
создание механизма выборочного взаимодействия с государственными предприятиями для расширения участия частного сектора в отраслях;
укрепление диалога между государственным и частным секторами;
д) совершенствование прозрачного и конкурентоспособного режима государственных закупок:
поддержка совершенствования системы корпоративного управления;
разработка прозрачного и конкурентного режима государственных закупок и рамок ГЧП и МСП;
е) укрепление потенциала электронного правительства и государственного управления для повышения эффективности деятельности правительства:
обеспечение системы электронного правительства инфраструктурой ИКТ и соответствующими системами;
укрепление потенциала органов государственного управления по инновациям и инвестициям, а также поддержка цифровизации государственных услуг и процессов;
расширение структуры и инфраструктуры ИКТ для облегчения обмена знаниями и информацией;
ж) повышение эффективности политического управления и механизмов в инновационной системе — укрепление институтов инновационной политики, управления и координации между соответствующими субъектами;
з) укрепление инновационной инфраструктуры для поддержки роста на основе инноваций:
укрепление инфраструктуры и потенциала вспомогательных элементов в инновационной экосистеме;
обеспечение системы реализации инвестиционных проектов в соответствии со стандартами ESG;
и) укрепление связей между наукой и промышленностью:
укрепление потенциала научно-исследовательских организаций;
поддержка субъектов предпринимательства в расширении участия зарубежных поставщиков технологий для обеспечения модернизации и трансфера технологий в бизнес-секторе;
к) повышение цифровой грамотности сельскохозяйственных предпринимателей и развитие использования онлайн-платформ — расширение возможностей использования существующих кредитов, услуги технического консалтинга, привлечение инвестиций для анализа рынка.
2.5. Развитие устойчивой и инклюзивной «зеленой» урбанизации
Приоритетная задача — повышение «зеленого» уровня населенных пунктов, обеспечение устойчивости зданий и сооружений, в том числе транспорта и обращения с отходами, развитие «зеленого» туризма (экотуризма) в республике с целью повышения благоустроенности и продуктивности городов и других населенных пунктов.
Приоритетные направления:
а) диверсификация экономической базы некоторых регионов — обеспечение устойчивого и сбалансированного развития регионов с точки зрения их вклада в создание ВВП, а также уровня социально-экономического развития;
б) продолжение политики децентрализации — повышение самостоятельности и ответственности органов государственной власти на местах в решении вопросов социально-экономического развития регионов;
в) управление формированием городской агломерации, принимая во внимание создание городов-спутников — совершенствование формирования городской агломерации с учетом создания городов-спутников, включая развитие социальной, инженерной, коммунальной и дорожно-транспортной инфраструктур на основе внедрения передовых энергосберегающих и экологически чистых технологий и материалов;
г) создание устойчивой и жизнеспособной городской инфраструктуры — создание устойчивой и жизнеспособной городской среды и инфраструктуры (включая строительство, здания, энергетику, транспорт, дороги, водоснабжение и канализацию, зеленые насаждения, городские и пригородные леса), направленное на повышение качества жизни жителей и гостей города.
2.6. Поддержка населения и мест его проживания, наиболее подверженных сильному влиянию в период перехода на «зеленую» экономику
Приоритетные задачи:
проведение комплексной политики по поддержке переподготовки и повышения квалификации уязвимых слоев населения, подверженного риску безработицы в связи с изменением климата при переходе на «зеленую» экономику, а также поддержки повышения мобильности рабочей силы с целью создания устойчивых рабочих мест в долгосрочной перспективе;
совершенствование системы непрерывного обучения рабочей силы новым навыкам для создаваемых и существующих рабочих мест для эффективного перехода на «зеленую» экономику.
Приоритетные направления:
а) развитие инклюзивного и устойчивого человеческого капитала — обеспечение макроэкономической стабильности и инклюзивного экономического роста для повышения уровня жизни населения, сокращения бедности путем создания рабочих мест и обеспечения благоприятной среды для предпринимательства, особенно среди молодежи и женщин;
б) устранение разрыва в качестве жизни между городом и селом — разработка программ по сокращению разрыва между городскими и сельскими районами, между бедными, подверженными риску бедности и климатически уязвимыми районами;
в) поддержка инновационных молодежных стартап-проектов — совершенствование механизмов поддержки инноваций и стартапов для диверсификации экономики и стимулирования занятости молодежи;
г) повышение качества и результативности образования — обеспечение инклюзивного образования, повышение качества и охвата образования с целью поддержки детей, молодежи и женщин;
д) повышение охвата и эффективности системы социальной защиты людей:
повышение благосостояния людей и усиление их социальной защиты;
развитие и улучшение качества услуг здравоохранения;
е) поддержка и стимулирование МСБ в контексте переходного периода — поддержка роста малых и средних предприятий в сочетании с поддержкой их легализации для создания достойных и безопасных рабочих мест.
2.7. Межотраслевые тематические направления
2.7.1. Наращивание потенциала и развитие человеческого капитала в рамках «зеленого» роста
Приоритетные направления:
а) совершенствование управленческих, плановых компетенций управленческого персонала государственных органов и организаций — проведение тренингов для управленческого персонала соответствующих министерств и ведомств по вопросам устойчивого управления;
б) укрепление технологических компетенций государственных и частных организаций по планированию, реализации, оценке результатов действий и мер по переходу на «зеленую» экономику — проведение тренингов для среднего и технического персонала соответствующих государственных органов и частных организаций;
в) подготовка тренеров по «зеленому» росту, устойчивости к изменению климата — разработка и проведение краткосрочных курсов для подготовки инструкторов для образовательных, научно-исследовательских и других учреждений по наращиванию потенциала;
г) поддержка обучения и предоставления консультационных услуг в частных коммерческих и некоммерческих организациях путем выделения малых грантов — предоставление малых грантов, направленных на покрытие расходов проведения открытых лекций, конференций и семинаров для частных коммерческих и некоммерческих организаций по вопросам «зеленой» экономики;
д) включение тем «зеленой» экономики в соответствующие учебные планы образовательных организаций — включение тем по практике и принципам «зеленой» экономики в существующие предметы в соответствующих образовательных организациях;
е) создание онлайн-центра «зеленой» экономики — создание электронной платформы, включающей информацию о «зеленой» экономике, ее законодательной базе, прошлой и будущей деятельности, передовом международном опыте и других соответствующих аспектах «зеленого» роста;
ж) подготовка специалистов по «зеленой» экономике и устойчивому бизнесу в Ташкентском государственном экономическом университете — открытие факультета (кафедры) «Зеленая» экономика и устойчивый бизнес» в Ташкентском государственном экономическом университете;
з) внедрение исследовательских фондов по «зеленому» развитию — запуск общественного фонда, направленного на поддержку исследований в области «зеленого» роста в Узбекистане.
2.7.2. Создание благоприятной политической среды, эффективных институтов для перехода на «зеленую» экономику
Приоритетные направления:
а) улучшение координации между правительствами путем объединения опыта, данных и ресурсов по «зеленой» экономике, создание эффективной институциональной структуры — объединение соответствующих данных об окружающей среде и экономики в единую базу по окружающей среде и экономике в целях улучшения доступа и возможности по проведению анализа и мониторинга на основе фактических данных;
б) приведение отраслевых стратегий в соответствие с целями «зеленого» развития — приведение отраслевых стратегий в соответствие с целями и стратегическими рамками «зеленой» экономики и «зеленого» роста, включающими сметы расходов или инвестиционные планы, определяющие ключевые «зеленые» инфраструктуры для финансирования;
в) гармонизация экологического регулирования с экономической деятельностью:
объединение мер по экологическому регулированию, направленных на поддержку ключевых принципов, необходимых для перехода на «зеленую» экономику (доступ к информации, участие общественности, «загрязнитель платит», экологическая справедливость и др.);
разработка системы стратегической оценки окружающей среды для ключевых отраслей экономики, воздействие которых может быть вредным для окружающей среды;
г) разработка инструментов моделирования и прогнозирования «зеленой» экономики — создание экономической модели для прогнозирования долгосрочных взаимных воздействий между экономикой и окружающей средой;
д) совершенствование сбора и управления данными по «зеленой» экономике;
е) внедрение современной системы мониторинга, отчетности и верификации (MRV) в области изменения климата — модернизация и совершенствование системы мониторинга, отчетности и верификации (MRV) Узбекистана, охватывающей все парниковые газы, принятие мер по адаптации и поддержке международным сообществом климатической политики государства;
ж) облегчение доступа граждан и институтов гражданского общества к информации о «зеленой» экономике — облегчение доступа к информации по экологическим вопросам с целью публикации многими предприятиями своей информации и данных об окружающей среде;
з) оценка государственной политики по «зеленому» развитию — системное проведение оценки политики «зеленого» роста и перехода на «зеленую» экономику;
и) регулярная отчетность перед парламентом и гражданами о реализации перехода на «зеленую» экономику — проведение регулярной отчетности перед парламентом и гражданами о ходе реализации перехода на «зеленую» экономику, рисках, связанных с бездействием, ключевых мерах, реализуемых государственными исполнительными органами;
к) укрепление потенциала органов государственной власти на местах и сообществ для решения будущих проблем — повышение энергетической безопасности путем выявления, разработки и внедрения технологий возобновляемой энергетики и поиска возможностей финансирования инвестиций в возобновляемую энергетику в области солнечной, ветровой и гидроэнергетики;
л) усиление участия частного сектора и гражданского общества — совершенствование и стимулирование обмена мнениями по вопросам «зеленого» развития среди всех заинтересованных сторон общества.
2.7.3. Увеличение внешних и внутренних потоков «зеленого» финансирования
Приоритетные направления:
а) направление значительного объема государственного капитала в «зеленую» экономическую инфраструктуру — поэтапное направление средств государственного капитала в «зеленую» экономическую инфраструктуру, а также выявление потребностей в инфраструктуре и пробелов в финансировании;
б) отказ от субсидий и мер поддержки «коричневой» экономики — отказ от государственных субсидий, направленных на непосредственную и косвенную поддержку энергии ископаемого топлива;
в) перенос налоговой нагрузки с предприятий и домохозяйств на деятельность, ведущую к загрязнению окружающей среды и перерасходу ресурсов:
совершенствование налоговой системы с целью создания стимулов в виде налогов на топливо и поддержки использования экологически чистого топлива и ресурсов;
стимулирование создания «зеленых» рабочих мест путем вложения инвестиций в «зеленые» технологии и инфраструктуру;
г) пересмотр системы сборов за загрязнение окружающей среды с точки зрения обеспечения наиболее благоприятных условий для частного сектора и вместе с тем определение мер дальнейшего стимулирования для внедрения зеленых технологий:
совершенствование системы сборов за загрязнение окружающей среды путем расширения перечня загрязняющих веществ и увеличения установленной ставки сбора за загрязнение с целью обеспечения сильных стимулов для инвестиций в технологии по снижению загрязнения;
стимулирование инвестиций в «зеленые» технологии путем совершенствования механизма «загрязнитель платит»;
д) внедрение методологии «зеленого» бюджета для оценки и раскрытия информации о соответствии и влиянии налогов и государственных расходов на «зеленую» экономику — внедрение методологии «зеленого» бюджета для оценки доли налогов и государственных расходов, оказывающих положительное или отрицательное воздействие на «зеленые» приоритетные направления;
е) внедрение «зеленых» государственных закупок для обоснования решений о закупках на основе критериев устойчивого развития — усиление действия Закона «О государственных закупках», разрешающего использование экологических критериев в тендерах и контрактах с целью поддержки местных рынков «зеленых» товаров, продвижения устойчивых стандартов в производстве и повышения экономической эффективности государственных закупок;
ж) привлечение частного капитала в «зеленую» инфраструктуру через «зеленые» облигации — мотивация частного сектора к инвестированию в «зеленые» предприятия путем создания стимулов и архитектуры для более широкого продвижения «зеленого» финансирования;
з) использование государственного баланса для превращения государственных предприятий в лидеров «зеленой» экономики — совершенствование практики государственного надзора за государственными предприятиями с целью поощрения планирования, принятия или отчетности по «зеленым» инвестициям, устойчивым стандартам и сертификации.
Глава III. Механизм реализации. Координация деятельности межведомственных и международных финансовых институтов, организаций развития
3.1. Программа реализуется на основе Плана действий и мер, определенных в национальной и отраслевых стратегиях развития.
3.2. Для перехода на «зеленую» экономику и реализации мер «зеленого» роста могут быть привлечены кредиты и гранты международных финансовых институтов, зарубежных правительственных финансовых организаций и других иностранных доноров, а также другие ресурсы, связанные с климатом, в том числе иностранные инвестиции.
3.3. К реализации программы привлекаются все заинтересованные стороны, в том числе органы государственного и хозяйственного управления, органы исполнительной власти на местах, органы самоуправления граждан и иные институты гражданского общества, международные организации, частный сектор, а также население.
При этом координация взаимоотношений между заинтересованными сторонами в рамках перехода Республики Узбекистан на «зеленую» экономику и обеспечения «зеленого» роста осуществляется следующим образом:
Межведомственный совет — обеспечивает эффективную организацию работы министерств и ведомств по обеспечению эффективной реализации Стратегии, Программы и Плана действий;
Министерство экономического развития и сокращения бедности — являясь уполномоченным органом по переходу и развитию «зеленой» экономики в Республике Узбекистан и рабочим органом Межведомственного совета, координирует деятельность министерств и ведомств, ответственных за реализацию мер в этом направлении;
Координационная группа доноров — содействует в постоянной оценке выполнения мер, определенных в Программе и Плане действий, привлечении технической и финансовой поддержки, формировании источников финансирования перспективных проектов;
Технический секретариат — организует деятельность Координационной группы доноров, способствует его взаимной координации с Межведомственным советом в реализации задач, изложенных в Стратегии, Программе и Плане действий;
межведомственные рабочие группы — состоящие из министерств и ведомств, а также зарубежных экспертов, организуют исполнение мер, предусмотренных в Стратегии, Программе и Плане действий, в разрезе отраслей и территорий.
Глава IV. Мониторинг и оценка (M&E). Ожидаемые результаты.
4.1. Координация, мониторинг и оценка качественной реализации мероприятий, указанных в программе, осуществляются в следующем порядке:
министерства и ведомства, органы исполнительной власти на местах, предприятия с участием государства — ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом, представляют в Министерство экономического развития и сокращения бедности отчет о реализации мероприятий, предусмотренных в Плане действий и в отраслевых программах ресурсосбережения, а также о состоянии достижения Целевых параметров;
Министерство экономического развития и сокращения бедности межведомственно координирует деятельность ответственных министерств и ведомств, ежеквартально, до 15-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом, вносит в Межведомственный совет обобщенную аналитическую информацию;
Межведомственный совет вносит Премьер-министру Республики Узбекистан и Администрации Президента Республики Узбекистан информацию об осуществляемой работе по итогам каждого квартала.
4.2. Эффективность и результативность реализованных работ оцениваются на основе Целевых показателей по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года, приведенных в приложении к Программе.
Мониторинг и оценка осуществляются Министерством экономического развития и сокращения бедности через Межведомственную рабочую группу.
Матрица ожидаемых результатов и целевых индикаторов будет разработана по секторам, регионам и каждому приоритетному направлению для проведения мониторинга и оценки. На основе данной матрицы и индикаторов будет начата систематическая работа по мониторингу и оценке.
4.3. В результате реализации Программы и Стратегии по переходу Республики Узбекистан на «зеленую» экономику на период 2019 — 2030 годов в деле обеспечения «зеленого» роста и перехода на «зеленую» экономику в стране до 2030 года ожидается достижение:
снижения удельных выбросов парниковых газов на единицу валового внутреннего продукта на 35 процентов от уровня 2010 года;
увеличения производственной мощности возобновляемых источников энергии до 15 ГВт и доведения их доли в общем объеме производства электрической энергии до более 30 процентов;
повышения энергоэффективности в сфере промышленности не менее чем на 20 процентов;
снижения энергоемкости, приходящейся на единицу валового внутреннего продукта, на 30 процентов, в том числе за счет расширения использования возобновляемых источников энергии;
значительного повышения эффективности водопользования во всех отраслях экономики, внедрения водосберегающих технологий орошения на площади до 1 млн гектаров;
расширения зеленых зон в городах до более 30 процентов путем посадки по 200 миллионов саженцев в год и доведения общего количества саженцев до более 1 миллиарда;
доведения показателя запасов лесного фонда республики до более 90 миллионов кубометров;
организации в регионах 600 новых пунктов сбора отходов.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Программе по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года
по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года
№ Показатели Единица измерения 2022 год 2024 год 2026 год 2028 год 2030 год 1. Снижение энергоемкости, приходящейся на единицу валового внутреннего продукта (по отношению к 2021 году) % 5,0 14,0 22,0 27,0 30,0 2. Энергопотребление в промышленности, доля от общего энергопотребления % 26,0 25,0 23,0 21,0 20,0 3. Расшрение доли возобновляемых источников энергии в общем объеме производства электроэнергии (вместе с гидроэнергетикой) % 8,0 9,0 24,3 29,0 30,5 кВт/ч 6,5 8,6 25,0 34,0 40,7 4. Строительство солнечных фотоэлектростанций малой мощности МВт 10,0 150,0 400,0 800,0 1500,0 5. Население, имеющее доступ к улучшенным источникам питьевой воды, по отношению к общей численности населения % 69,7 80,93 87,12 88,5 90,0 6. Увеличение запасов деревьев и кустарников на землях лесного фонда млн м 3 64,2 68,1 77,0 85,5 92,3 7. Расширение зеленых зон городов в рамках проекта «Зеленый край» (по отношению к общей площади населенного пункта) % 8,3 12,4 15,8 23,8 30,0 8. Организация в регионах 600 новых пунктов сбора отходов шт. - 50 200 400 600
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
перехода на «зеленую» экономику и обеспечения энергосбережения в отраслях промышленности
Повышение спроса на энергоресурсы в отраслях экономики и социальной сфере за последние годы требует эффективного и рационального использования энергетических ресурсов.
Определены меры по повышению энергоэффективности и экономии топливно-энергетических ресурсов на крупных энергоемких предприятиях отраслей экономики.
Вместе с тем в Государственной программе по реализации Стратегии развития Нового Узбекистана на 2022 — 2026 годы в «Год обеспечения интересов человека и развития махалли» определены следующие поручения по снижению потерь в отраслях промышленности и повышению эффективности использования ресурсов:
снижение энергоемкости на 20 процентов, в том числе в 2022 году на 5 процентов, путем экономии до 3,9 млрд кубометров природного газа, 4 млрд кВт/ч электрической энергии и 21 тысячи тонн нефтепродуктов;
повышение энергоэффективности зданий и сооружений на 30 процентов;
разработка программ по повышению эффективности использования ресурсов и энергосбережению в разрезе каждой отрасли;
внедрение механизмов поощрения внедрения технологий безотходного производства.
Энергозатраты (энергоемкость) экономики по отраслям экономики и видам деятельности к 2026 году будут снижены на 22 процента.
Глава 1. Цели и задачи Концепции
Концепция направлена на повышение конкурентоспособности, финансовой стабильности, энергетической и экологической безопасности экономики республики, а также повышение уровня жизни населения и качества оказываемых услуг путем поднятия потенциала, модернизации, технологического развития энергосбережения и рационального использования топливно-энергетических ресурсов, повышения энергоэффективности.
Повышение энергоэффективности и экономия топливно-энергетических ресурсов рассматриваются как основной фактор экономического развития, и значительного роста в этом направлении можно достичь только путем реализации целевых программ.
Концепция применяется ко всем производителям и потребителям энергетических ресурсов по отраслям экономики.
Концепция определяет обязательства потребителей топливно-энергетических ресурсов по повышению энергоэффективности и достижению энергосбережения, требует рационального использования топливно-энергетических ресурсов и оптимизации их расхода.
Выполнение многолетних системных мероприятий по внедрению новых технологий, модернизации энергоемкого оборудования и установок производственных, инженерных и социальных инфраструктур является основным механизмом по повышению энергоэффективности и достижению энергосбережения.
Глава 2. Основные направления правового регулирования в сфере повышения энергоэффективности и достижения энергосбережения
Сфера повышения энергоэффективности и достижения энергосбережения в республике регулируется:
Законом «О рациональном использовании энергии»;
постановлением Президента Республики Узбекистан от 22 августа 2019 года № ПП-4422 «Об ускоренных мерах по повышению энергоэффективности отраслей экономики и социальной сферы, внедрению энергосберегающих технологий и развитию возобновляемых источников энергии»;
постановлением Президента Республики Узбекистан от 10 июля 2020 года № ПП-4779 «О дополнительных мерах по сокращению зависимости отраслей экономики от топливно-энергетической продукции путем повышения энергоэффективности экономики и задействования имеющихся ресурсов».
Со стороны Правительства установлен порядок проведения мероприятий по энергетическому аудиту на предприятиях.
Также данный вопрос регулируется решениями Республиканской комиссии по вопросам энергоэффективности и развития возобновляемых источников энергии.
Глава 3. Краткое описание определяемых мероприятий по реализации Концепции
Принимая во внимание специфику некоторых отраслей экономики, выполняются отдельные мероприятия по реализации Концепции, в частности:
энергосбережение и повышение энергоэффективности на промышленных предприятиях, принятие мер по энергосбережению и повышению энергоэффективности в результате реализации перспективных инвестиционных проектов, направленных на поэтапную модернизацию и реконструкцию, техническое перевооружение отраслей экономики путем привлечения новых современных, инновационных, в том числе зарубежных энергосберегающих технологий, обеспечивающих повышение энергоэффективности;
энергосбережение и повышение энергоэффективности в организациях теплоснабжения и коммунальной сферы;
проведение добровольного и обязательного энергетического аудита в организациях сфер сельского хозяйства, транспорта и строительства, а также разработка и обеспечение выполнения организационно-технических мероприятий по повышению их энергоэффективности и энергосбережения;
в целях финансирования мероприятий по энергосбережению и повышению энергоэффективности, а также внедрению возобновляемых источников энергии во всех отраслях экономики привлечение средств международных финансовых институтов, зарубежных и отечественных инвесторов для этих мероприятий;
принятие мер по обеспечению в период до 2026 года покрытия не менее 25 процентов расходуемой электрической энергии для зданий и сооружений ведомств, организаций и предприятий за счет возобновляемых источников энергии;
подготовка и повышение квалификации руководителей и специалистов в сфере энергосбережения и повышения энергоэффективности;
внедрение систем ведения мониторинга энергосбережения и повышения энергоэффективности;
методическое и информационное обеспечение энергосбережения и повышения энергоэффективности, а также совершенствование системы подготовки, повышения квалификации работников в этом направлении и развитие научного потенциала.
1. Основные организационные мероприятия по энергосбережению и повышению энергоэффективности:
а) на промышленных предприятиях:
формирование системы учета (установка счетчиков технического контроля) энергетических ресурсов, при необходимости в каждом производственном цехе;
обеспечение проведения в установленном порядке энергетического аудита на производственных предприятиях, разработка и реализация на основе его результатов организационно-технических мероприятий по повышению энергоэффективности в производстве (программы модернизации и реконструкции производственных технологий);
определение и внедрение прогрессивных норм расхода топливно-энергетических ресурсов для некоторого эксплуатируемого оборудования предприятий и организаций сферы;
решение задач по энергосбережению и повышению энергоэффективности путем внедрения основных элементов, современных технологий энергосбережения и повышения энергоэффективности;
организация нормирования расхода топливно-энергетических ресурсов на единицу продукции, производимой на предприятиях;
б) в организациях теплоснабжения и коммунальной сфере:
определение и внедрение прогрессивных норм расхода топливно-энергетических ресурсов для некоторого эксплуатируемого оборудования предприятий и организаций сферы;
внедрение управления централизованной системой теплоснабжения через единого теплового диспетчера;
совершенствование тарифной политики в сфере теплоснабжения с точки зрения экономии энергоресурсов, в том числе перевод потребителей тепла на расчеты с организациями теплоснабжения на основе тарифов из двух частей, обеспечение полной установки у потребителей средств измерения расхода тепловой энергии (горячей воды);
улучшение качества теплоснабжения, внедрение показателей качества тепловой энергии, ведение мониторинга соблюдения режимов потребления со стороны потребителей и организаций теплоснабжения;
выполнение комплексных мер по улучшению тепловой защиты в отраслях теплоснабжения, а также в зданиях и сооружениях в целях оптимизации рабочих режимов централизованных систем отопления (применение энергоэффективных и энергосберегающих материалов при строительстве новых зданий и сооружений, выполнение мероприятий по улучшению тепловой защиты в существующих зданиях);
проведение модернизации и реконструкции котельных, поэтапный вывод из эксплуатации котельных с низкой эффективностью, реализация проектов, направленных на снижение расхода топлива для производства тепла путем перевода на эффективную когенерацию тепловой нагрузки с использованием когенерационного газотурбинного оборудования в регионах с бесперебойным газоснабжением;
организация на предприятиях нормирования расхода топливно-энергетических ресурсов на единицу произведенной продукции и оказанную услугу;
в) в сельском хозяйстве:
повышение энергоэффективности на основе использования современных, высокоэффективных и ресурсосберегающих технологий, достижения выполнения технической и технологической модернизации, а также обновления сельскохозяйственных машин;
снижение себестоимости производимой продукции путем внедрения энергоэффективных и энергосберегающих технологий и установок возобновляемых источников энергии;
определение и внедрение прогрессивных норм расхода топливно-энергетических ресурсов для некоторого эксплуатируемого оборудования предприятий и организаций сферы;
полноценная организация системы учета (установка счетчиков полностью) использованных на предприятиях и в организациях сельского хозяйства энергоресурсов, обеспечение внедрения автоматизированной системы контроля и учета воды с автоматизированной системой контроля и учета электроэнергии, потребляемой насосами, используемыми для орошения посевных полей, и обеспечение их интеграции;
г) в сфере транспорта:
разработка норм потребления расходуемых энергетических ресурсов для всех видов транспортных средств;
определение и внедрение прогрессивных норм потребления топливно-энергетических ресурсов для некоторого эксплуатируемого оборудования предприятий и организаций сферы;
в целях финансирования мероприятий по энергосбережению и повышению энергоэффективности, а также внедрения возобновляемых источников энергии принятие мер по привлечению средств международных финансовых институтов, зарубежных и отечественных инвесторов;
д) в сфере строительства:
разработка и внедрение показателей норм по повышению энергоэффективности и энергосбережению при строительстве зданий и сооружений, а также в населенных пунктах;
определение и внедрение прогрессивных норм расхода топливно-энергетических ресурсов для некоторого эксплуатируемого оборудования предприятий и организаций сферы;
в целях финансирования мероприятий по энергосбережению и повышению энергоэффективности, а также внедрения возобновляемых источников энергии принятие мер по привлечению средств международных финансовых институтов, зарубежных и отечественных инвесторов;
е) в сфере деятельности органов государственного управления и оказания услуг:
обеспечение разработки и выполнения региональных (область, район и город) и ведомственных программ в сфере энергосбережения и повышения энергоэффективности, а также годовых мероприятий в сфере энергосбережения и повышения энергоэффективности в государственных организациях;
обеспечение соответствия требованиям законодательства системы учета при поставке электроэнергии, природного газа и централизованного теплоснабжения и (или) других энергетических ресурсов;
проведение добровольных и обязательных энергетических обследований (энергетических аудитов) обслуживающих организаций;
обеспечение разработки и выполнения организационно-технических мер по энергосбережению и повышению энергоэффективности на основе результатов проведенных добровольных и обязательных энергетических обследований (энергетических аудитов).
2. Организационные меры по внедрению систем мониторинга энергосбережения и энергоэффективности:
создание базы данных, включающей технические показатели основных устройств, объемов потребления и производства энергоресурсов (себестоимость) и финансовых показателей на предприятиях, в министерствах и ведомствах по отраслям экономики, а также внедрение на ее основе единой информационно-аналитической системы;
ведение регулярного мониторинга по энергосбережению и повышению энергоэффективности по отраслям экономики и видам деятельности на основе данных интегрированной информационно-аналитической системы;
организация системы предоставления соответствующих рекомендаций по энергосбережению и повышению энергоэффективности предприятиям с привлечением высококвалифицированных экспертов на основе результатов мониторинга;
организация деятельности предприятий, проводящих энергетические обследования (энергоаудиторы), и энергосервисных предприятий и внедрение системы мониторинга.
3. Методическое и информационное обеспечение энергосбережения и повышения энергоэффективности, а также организационные мероприятия по подготовке, повышению квалификации работников в этом направлении:
создание единой информационной системы в сфере энергосбережения и повышения энероэффективности, а также обеспечение ее непрерывной деятельности;
назначение сотрудников, ответственных за реализацию мер по энергосбережению и повышению энергоэффективности в министерствах и ведомствах, местных органах власти, подготовка и повышение квалификации специалистов в этом направлении;
разработка учебных программ в сфере энергоменеджмента с привлечением зарубежных специалистов, обеспечение повышения квалификации руководителей и работников крупных организаций на базе Высшей школы бизнеса и предпринимательства;
подготовка и доведение до министерств, ведомств и организаций методических, нормативных и информационных документов по энергосбережению и энергоэффективности, проведение мониторинга их применения;
обеспечение отбора и внедрения в практику наиболее эффективных проектов в области энергосбережения и повышения энергоэффективности, снижения потребления топливно-энергетических ресурсов;
внедрение системы мониторинга по реализации Концепции и ее совершенствование;
подготовка рекомендаций по применению новейших технических и организационных решений развитых государств в области энергосбережения и повышения энергоэффективности;
принятие мер по изучению и внедрению международного опыта в области энергосбережения и повышения энергоэффективности.
Глава 4. Основные организационно-экономические мероприятия по повышению энергоэффективности и обеспечению энергосбережения в отраслях экономики и социальной сфере
Основные организационно-экономические мероприятия составляют:
назначение работников, ответственных за реализацию мер по энергосбережению и повышению энергоэффективности, подготовка специалистов в этом направлении и организация повышения их квалификации в развитых государствах;
проведение анализов с целью определения соответствия проводимых мероприятий по повышению энергоэффективности и обеспечению энергосбережения действующим правилам и стандартам;
обеспечение проведения регулярных энергетических обследований (энергетических аудитов), а также строгого соблюдения нормативов расходования топливно-энергетических ресурсов;
разработка механизмов по стимулированию ответственных работников на предприятиях, добившихся снижения потерь топливно-энергетических ресурсов, затраченных на выпускаемую продукцию и предоставляемые услуги, а также повышения энергоэффективности, и по применению экономических мер в отношении работников предприятий и организаций, допустивших неэффективное использование топливно-энергетических ресурсов;
наладка и автоматическое регулирование гидравлических и тепловых режимов тепловых сетей;
внедрение автоматических систем регулирования энергопотребления на всех типах технологического оборудования, используемого для отопления, освещения, горячего и холодного водоснабжения и вентиляции жилых, общественных и промышленных помещений;
внедрение тепловых насосных устройств в централизованных и раздельных системах отопления и на промышленных предприятиях;
снижение расхода топливно-энергетических ресурсов в сфере жилищно-коммунального обслуживания за счет использования гелионагревателей, энергосберегающих материалов и конструкций, регулирования систем горячего водоснабжения, вентиляции и освещения.
Глава 5. Ожидаемые результаты от реализации Концепции
За счет обеспечения реализации мероприятий, определенных в Концепции, к 2026 году будет достигнуто снижение на 20 процентов показателя энергоемкости производимой продукции по отраслям экономики и видам деятельности, по сравнению с 2022 годом.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
по переходу на «зеленую» экономику и обеспечению «зеленого» роста в Республике Узбекистан до 2030 года
№ Наименование мероприятий Механизм реализации Форма реализации Срок исполнения Ответственные 1. Устойчивое и эффективное использование природных ресурсов 1. Создание устойчивой к изменению климата агроэкосистемы и повышение устойчивости фермерских и дехканских хозяйств к рискам, связанным с изменением климата. На основе оценки потенциала и возможностей специализации фермерских и дехканских хозяйств по производству сельскохозяйственных культур разработка и внесение в Кабинет Министров следующих предложений: пересмотр государственных расходов на поддержку производства сельскохозяйственной продукции, включая бюджетные и внебюджетные субсидии; создание устойчивых к изменению климата видов земледелия, диверсификация производства сельскохозяйственной продукции; совершенствование системы страхования посевов и скота от рисков изменения климата для фермерских и дехканских хозяйств. Проект нормативно-правового акта Апрель 2023 года Министерство сельского хозяйства, Министерство водного хозяйства, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Внедрение системы устойчивого управления пастбищами. 1. Формирование рабочей группы в составе представителей министерств, ведомств, частного сектора и гражданского общества, а также иностранных экспертов. Проект нормативно-правового акта Декабрь 2022 года Министерство сельского хозяйства, Министерство водного хозяйства, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Изучение передового зарубежного опыта по управлению пастбищами в условиях изменения климата, применимого в стране. Март 2023 года 3. Разработка и внесение в Кабинет Министров Программы устойчивого управления пастбищами, предусматривающей: координацию государственной политики и программ, касающихся временного использования пастбищ, права владения землей, направленных на достижение экологических, социальных и экономических результатов; развитие государственно-частного партнерства в целях расширения практики устойчивого использования пастбищ; расширение внедрения современных методов и средств защиты земель, находящихся под охраной государства; совершенствование институциональных механизмов устойчивого управления пастбищами. Сентябрь 2023 года 3. Совершенствование охраны и защиты лесов и устойчивого управления ими, а также расширение «зеленых» зон. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров Программы охраны и интегрированного управления лесами, а также Программы посадки деревьев и расширения устойчивых «зеленых» зон, предусматривающих: определение разновидностей деревьев, с низким потреблением воды и устойчивых к изменению климата, исходя из климатических особенностей каждого региона; охрану и защиту, устойчивое управление лесами и посадку деревьев, устойчивых к изменению климата, как основное естественное решение для повышения стабильности экосистем и инфраструктуры; увеличение количества деревьев, устойчивых к изменению климата, «зеленых» ограждений от ветра для агролесных хозяйств и «зеленых» защитных ограждений городов. План практических мероприятий Март 2023 года Государственный комитет по лесному хозяйству, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, заинтересованные министерства и ведомства 2. Принятие практических мер по охране и устойчивому управлению лесами, расширению «зеленых» зон на основе утвержденной программы. 2023 — 2030 годы 4. Разработка и утверждение плана управления ландшафтом для обеспечения перехода от отраслевого подхода к ландшафтному подходу. 1. Разработка и внесение на утверждение в Кабинет Министров Плана управления ландшафтом, предусматривающего: интегрированное управление ландшафтом для повышения урожайности, улучшения экосистемных услуг и диверсификации экономики; восстановление ландшафта для стимулирования использования интегрированного ландшафтного подхода и возвращения его к эффективному использованию. Проект нормативно-правового акта Май 2023 года Министерство сельского хозяйства, Министерство водного хозяйства, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 2. Внедрение ландшафтного подхода в практику. 2023 — 2025 годы 5. Увеличение количества создаваемых рабочих мест за счет программ «Зеленой ставки» и предпринимательской деятельности, основанной на природных ресурсах. 1. Формирование рабочей группы из числа представителей министерств, ведомств, частного сектора и иностранных экспертов. Декабрь 2022 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство занятости и трудовых отношений, Государственный комитет по лесному хозяйству, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка предложений по развитию предпринимательства, основанного на программе «Зеленая ставка» и природных ресурсах, путем оценки возможностей и потенциала создания «зеленых» рабочих мест. Апрель 2023 года 3. Разработка и внесение в Кабинет Министров программы «Зеленая ставка», предусматривающей: развитие «зеленого» предпринимательства в соответствующих отраслях (например, лесохозяйственные мероприятия, облесение, мероприятия по посадке деревьев, связанные с ним); реализацию пилотных проектов по организации предпринимательской деятельности, основанных на природных ресурсах; стимулирование расширения предпринимательской деятельности, основанной на «зеленом» предпринимательстве и природных ресурсах. Проект нормативно-правового акта Июль 2023 года 4. Принятие мер по расширению предпринимательской деятельности, основанной на «зеленом» предпринимательстве и природных ресурсах, в рамках программы «Зеленая ставка». Практические мероприятия 2023 — 2030 годы 6. Установление и мониторинг лимитов водозабора для снижения общего водопотребления и нехватки воды. 1. Анализ существующих систем планирования, комплексных отраслевых планов, программ и стратегий для определения механизма установления и мониторинга лимитов водозабора. Проект нормативно-правового акта Январь 2023 года Министерство водного хозяйства, Министерство сельского хозяйства, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: установление лимитов водозабора, улучшение их мониторинга; установление тарифов на воду на уровне возмещения собственных расходов; развитие государственно-частного партнерства в ирригационной системе. Август 2023 года 7. Повышение эффективности очистки производственных сточных вод, образующихся на промышленных предприятиях, и широкое внедрение циркулярного водоснабжения. 1. Изучение и анализ состояния локальных очистных сооружений на промышленных предприятиях. Программа практических мероприятий Апрель 2023 года Министерство жилищно-коммунального обслуживания, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, АО «Узсувтаъминот» 2. Разработка и внесение в Кабинет Министров программы, рассчитанной на пять лет и предусматривающей: установку локальных очистных сооружений и реконструкцию или модернизацию старых сооружений; увеличение масштабов повторного использования очищенных вод в технологических или хозяйственно-бытовых целях. Сентябрь 2023 года 8. Внедрение в практику системы автоматического мониторинга газов, влияющих на изменение климата, выбрасываемых в атмосферу из источников загрязнения промышленных предприятий с высокой степенью риска воздействия на окружающую среду. 1. Установка автоматических станций отбора и анализа проб на источниках загрязнения АО «Ново-Ангренская ТЭС», АО «Сырдарьинская ТЭС» и АО «Алмалыкский ГМК» для ведения мониторинга без участия человеческого фактора. Практические мероприятия Декабрь 2024 года Министерство энергетики, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды 2. Интегрирование информации, полученной на автоматических станциях, с Единой геоинформационной базой данных системы мониторинга окружающей природной среды. Практические мероприятия Март 2025 года 2. Укрепление устойчивости национальной экономики к стихийным бедствиям и изменению климата 9. Включение вопросов адаптации к изменению климата и управления рисками стихийных бедствий в процессы социально-экономического развития и отраслевого планирования. 1. Разработка и внесение предложений по внесению (интегрированию) вопросов изменения климата и снижения риска стихийных бедствий в действующие процессы планирования, принятия решений, формирования бюджета, а также отраслевые планы и стратегии. Аналитическая информация Январь 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, заинтересованные министерства и ведомства 2. Организация тренингов по интегрированию вопросов изменения климата и снижения риска стихийных бедствий и использованию его инструментов для структурных подразделений органов государственного управления, ответственных за стратегическое планирование и разработку политики. План практических мероприятий Март 2023 года 3. Разработка и внесение предложений по учету аспектов, связанных с изменением климата и стихийными бедствиями, в текущие процедуры разрешительного характера, такие как комплексная оценка воздействия на окружающую среду. Аналитическая информация Апрель 2023 года 4. Внесение в Кабинет Министров предложений по обеспечению консультативного и прямого участия общественности в вопросах адаптации к изменению климата и смягчения его последствий, планирования, реализации, мониторинга и оценки мер по уменьшению риска стихийных бедствий. Программа мероприятий Май 2023 года 10. Укрепление эффективной нормативно-правовой и институциональной базы по разработке и реализации национальных ответных мер в отношении к изменению климата и рискам стихийных бедствий. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: утверждение Национального плана действий Узбекистана (НПДУ) по повышению устойчивости к стихийным бедствиям и изменению климата; создание Межведомственного управляющего совета для координации действий в области снижения риска стихийных бедствий и изменения климата, а также мониторинга исполнения НПДУ; создание отдельного организационного подразделения в уполномоченном государственном органе по охране окружающей среды для реализации НПДУ, которое также будет функционировать в качестве рабочего органа Межведомственного управляющего совета; утверждение и внедрение стратегии по развитию связи для НПДУ. Проект нормативно-правового акта Июнь 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 11. Совершенствование нормативно-правовой базы по вопросам снижения риска стихийных бедствий и изменения климата в сферах градостроительства и строительства. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по внесению изменений и дополнений в Градостроительный кодекс Республики Узбекистан и акты законодательства, регулирующие сферу строительства, исходя из вопросов снижения риска стихийных бедствий и изменения климата. Проект закона Сентябрь 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Министерство строительства, Узгидромет 2. Разработка и внесение предложений по совершенствованию Закона «Об экологической экспертизе», предусматривающих комплексную оценку воздействия на окружающую среду: комплексная оценка развития и землепользования с учетом воздействия на изменения климата и рисков; проведение в обязательном порядке оценки воздействия на окружающую среду при строительстве и управлении различными объектами и инженерной инфраструктурой. Проект закона Май 2023 года Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 12. Укрепление партнерских отношений и сотрудничества с национальными, региональными и международными организациями и наращивание потенциала для доступа к механизмам внешнего финансирования. Организация тренингов по повышению квалификации государственных служащих, осуществляющих деятельность в сфере снижения риска стихийных бедствий и изменения климата, в следующих направлениях: ведение переговоров с организациями, включая региональные и глобальные платформы для привлечения средств к вопросам борьбы со стихийными бедствиями и изменения климата; привлечение средств таких фондов, как «Зеленый» климатический фонд (Green Climate Fund) и Глобальный экологический фонд (Global Enviroment Facility). План практических мероприятий Апрель 2023 года Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, Министерство по чрезвычайным ситуациям, Министерство экономического развития и сокращения бедности 13. Проведение кампаний по информированию общественности о снижении риска стихийных бедствий и изменении климата при активном участии СМИ, ННО и частного сектора. Разработка и внесение в Кабинет Министров Программы повышения осведомленности общественности о снижении риска стихийных бедствий и изменении климата на 2023 — 2030 годы, предусматривающей: План практических мероприятий Февраль 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства наращивание потенциала по скоординированному управлению знаниями институтов и центров в структуре уполномоченных государственных органов, создание национальной платформы для обмена накопленным знаниями, опытом и передовой практикой; налаживание обмена информацией на национальном, региональном и глобальном уровнях с помощью соответствующих механизмов, таких как Механизм обучения адаптации (Adaptation Learning Mechanism — ALM); внедрение механизмов интеграции накопленных знаний на разных уровнях со снижением риска бедствий и изменения климата; проведение кампаний по повышению осведомленности общественности об изменениях климата посредством образовательных программ и программ пропаганды, таких как публичные семинары, рабочие совещания и тренинги, на основе накопленных знаний, опыта и передовой практики по снижению риска стихийных бедствий и изменению климата. Реализация в 2023 — 2030 годы 14. Включение пропаганды вопросов изменения климата в учебные программы общего среднего и высшего образования. Принятие практических мер, предусматривающих: пересмотр текущих учебных программ и планов на предмет интеграции снижения рисков бедствий и изменения климата под руководством целевых групп по разработке учебных программ и планов; разработку ресурсов (типовых учебных планов, модулей, учебных материалов, программ и др.), адаптированных к условиям Узбекистана для преподавателей, учащихся и студентов общих средних и высших образовательных учреждений; подготовку преподавателей к проведению уроков по модулям снижения риска стихийных бедствий и изменения климата (тренинги, специальные подготовительные семинары); проведение подготовленными преподавателями апробации модулей и оценки в школах и университетах с последующим совершенствованием модулей; постоянное совершенствование уровня обучения преподавателями и освоения студентами модулей снижения рисков стихийных бедствий и изменения климата на основе постоянного мониторинга и оценки (M&E); разработку учебных материалов, университетских и школьных программ, программ информирования общественности по вопросам изменения климата и тиражирование их в нужном количестве. План практических мероприятий Февраль 2023 года Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство народного образования, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, Министерство по чрезвычайным ситуациям, заинтересованные министерства и ведомства 15. Усиление потенциала местных органов власти и общественности по уменьшению влияния изменения климата и стихийных бедствий. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: разработку паспортов риска, связанных с изменением климата и стихийными бедствиями, для местных органов власти (область, район/город), а также населенных пунктов (махалля, село, аул); организацию семинаров по повышению потенциала местных органов власти и общественности по активному участию в мероприятиях по планированию, реализации и мониторингу изменения климата и снижения риска стихийных бедствий; введение эффективных систем раннего предупреждения для точного и своевременного оповещения органов государственной власти на местах и общественности о рисках стихийных бедствий и изменения климата; разработку системы раннего предупреждения о климате и специализированных информационных продуктов (Программа моделирования климатических прогнозов — Climate Outlook Modelling Programme) для поддержки первичных отраслей. Программа практических мероприятий Март 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 16. Укрепление технического и институционального потенциала по сбору, хранению и анализу информации об изменении климата и риске стихийных бедствий. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: разработку централизованной системы управления информацией, поддерживающей процессы принятия решений по изменению климата и снижению риска бедствий, а также информирования о реализации Национального плана действий Узбекистана (НПДУ) по повышению устойчивости к стихийным бедствиям и изменению климата; совершенствование централизованной базы данных на основе сбора и стандартизации статистических данных о рисках, воздействии и ущербе, связанных с климатом и стихийными бедствиями; проведение тренингов по анализу данных и информации для поддержки отраслевых и национальных программ развития. Программа практических мероприятий Февраль 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по статистике, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 17. Усиление управления и обеспечение энергетической безопасности для поддержки различных решений по развитию возобновляемых источников энергии и энергоэффективности. Внесение в Кабинет Министров предложений по развитию возобновляемых источников энергии и энергоэффективности, предусматривающих: разработку льгот и мер по поддержке участия частного сектора в инициативах по использованию возобновляемых источников энергии и энергоэффективности; разработку соответствующих образовательных программ и программ по повышению осведомленности по энергоэффективности и возобновляемым источникам энергии; оценку климатических рисков и стихийных бедствий, а также применение экономически эффективных решений снижения рисков по существующим и планируемым энергетическим инфраструктурам; разработку планов действий и механизмов реагирования во время чрезвычайных ситуаций, особенно во время и после стихийных бедствий для решения проблем энергообеспечения. Проект нормативно-правового акта Март 2023 года Министерство энергетики, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 18. Укрепление потенциала по подготовке к стихийным бедствиям, а также для эффективного реагирования и восстановления. Разработка и внесение в Кабинет Министров Национальной программы действий по управлению рисками стихийных бедствий и эффективному реагированию на них в 2023 — 2030 годы, предусматривающей: пересмотр национальных мер Узбекистана по управлению стихийными бедствиями исходя из присущих региону рисков изменения климата; разработку стандартных операционных процедур для чрезвычайных ситуаций, связанных со стихийными бедствиями (SOP), и плана действий в чрезвычайных ситуациях; разработку инструкций для местных органов власти и общественности по подготовке к стихийным бедствиям и адаптации к изменению климата, повышение их осведомленности. Программа практических мероприятий Февраль 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 19. Обеспечение принципов гендерного равенства в мерах по снижению риска стихийных бедствий. Осуществление следующих действий для обеспечения гендерного равенства в мерах по снижению риска стихийных бедствий: проведение учебных семинаров на тему «Учет аспектов гендерного равенства в разработке и реализации национальных и отраслевых планов адаптации к изменению климата» для работников органов государственной власти и управления; изучение передового зарубежного опыта по подходам к гендерному равенству, которые могут быть применены в условиях страны, а также реализация подходов к обеспечению принципов гендерного равенства в мерах по снижению риска стихийных бедствий. План практических мероприятий Февраль 2023 года Министерство по чрезвычайным ситуациям, Узгидромет, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 20. Широкое вовлечение частного сектора в процессы по планированию и реализации адаптации к изменению климата на национальном, отраслевом и местном уровнях. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: формирование плана действий по обеспечению участия и вовлечения частного сектора в процессы адаптации к изменению климата; разработку перечня мер и механизмов стимулирования, а также информационно-разъяснительных инструментов для более широкого вовлечения частного сектора в усилия адаптации к изменению климата. Программа практических мероприятий Март 2023 года Узгидромет, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Министерство по чрезвычайным ситуациям, заинтересованные министерства и ведомства 2. Организация семинаров-тренингов на тему «Вовлечение частного сектора в процессы планирования и реализации адаптации к изменению климата». План организационных мероприятий Начиная с марта 2023 года 3. Обеспечение «зеленого» и низкоуглеродного развития национальной экономики, в частности промышленности 21. Разработка и утверждение долгосрочной стратегии низкоуглеродного развития страны до 2050 года. 1. Формирование рабочей группы из числа представителей министерств и ведомств, а также иностранных экспертов. Проект нормативно-правового акта Январь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство энергетики, заинтересованные министерства и ведомства 2. Анализ текущего состояния в стране и изучение передового зарубежного опыта, применимого в контексте страны. Февраль 2023 года 3. Разработка долгосрочных целей и приоритетных направлений по низкоуглеродному развитию. Апрель 2023 года 4. Количественный анализ основных показателей низкоуглеродного развития в разрезе отраслей. Май 2023 года 5. Разработка сценариев низкоуглеродного развития на уровне национальной экономики на основе интеграции приоритетов каждой отрасли и прогнозируемых целевых показателей. Июнь 2023 года 6. Разработка основных реформ, реализуемых по целевым показателям и приоритетным направлениям, определенным на основе проведенных анализов. Сентябрь 2023 года 7. Разработка необходимого инвестиционного плана для реализации реформ по низкоуглеродному развитию. Декабрь 2023 года 8. Разработка и внесение в Кабинет Министров долгосрочной стратегии низкоуглеродного развития страны до 2050 года. Февраль 2024 года 22. Повышение энергоэффективности и надежности электрических сетей. Внесение предложений в Кабинет Министров, предусматривающих обеспечение населения и отраслей экономики возможностью использования современной и надежной энергии, охватывающих: устранение имеющихся барьеров по работе и эффективному развитию сферы электроэнергетики, пересмотр тарифов и сокращение субсидий; облегчение доступа и подключения к электроснабжению, развитие бизнес-процессов и показателей операционной эффективности путем их цифровизации; наращивание институционального потенциала учреждений и организаций в системе электроснабжения. Программа практических мероприятий Апрель 2023 года Министерство энергетики, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 23. Принятие мер по снижению потерь электроэнергии на линиях передачи и распределения электроэнергии. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по снижению потерь электроэнергии на линиях передачи и распределения электроэнергии, предусматривающих: внедрение современных цифровых и телекоммуникационных технологий и решений для улучшения процесса мониторинга; совершенствование системы управления линиями передачи и распределения электроэнергии. Программа практических мероприятий Апрель 2023 года Министерство энергетики, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 24. Активное внедрение решений по обеспечению энергоэффективности, а также возобновляемых источников энергии в больших масштабах. Разработка и внесение в Кабинет Министров программы по повышению энергоэффективности и внедрению возобновляемых источников энергии в больших масштабах, предусматривающей: пересмотр стандартов и правил энергоэффективности, а также разработку и утверждение новых исходя из международных стандартов и требований; снижение энергоемкости товаров и услуг по отраслям на 22 процента до 2026 году, и на 30 процентов — до 2030 году; увеличение доли возобновляемых источников энергии до более 30 процентов к 2030 году. Программа практических мероприятий Апрель 2023 года Министерство энергетики, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 25. Внедрение практики циркулярной экономики для отдельных цепочек создания стоимости и секторов. Разработка и внесение в Кабинет Министров: пятилетнего плана действий по внедрению практики циркулярной экономики в сельскохозяйственной и текстильной отраслях; предложений по созданию эко-промышленных парков (Eco-Industrial Parks — EIP) для ускорения внедрения практики декарбонизации и циркулярной экономики. Программа практических мероприятий Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 4. Внедрение инноваций и привлечение эффективных «зеленых» инвестиций 26. Интеграция концепции «зеленых» инвестиций в действующую инвестиционную политику и проекты. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по внедрению «зеленых» инвестиций и «зеленой» системы кредитования (практика кредитования, направленная на «зеленые» цели и ЦУР), предусматривающих: разработку и внедрение «зеленых» критериев для инвестиционных проектов, финансируемых из всех источников (государственных, частных), в том числе разработку суверенных индикаторов «ESG»; разработку требований технического регулирования для «зеленых» инвестиций и кредитов; разработку стимулирующих фискальных и монетарных льгот для «зеленых» инвестиций (и кредитов); введение поэтапного моратория на существующие и/или новые не являющиеся «зелеными» проекты. Проект нормативно-правового акта Июль 2024 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 27. Постоянное обновление инфраструктуры промышленных предприятий. 1. Повышение энергоэффективности инфраструктуры промышленных предприятий путем более широкого использования экологически чистых и безопасных технологий и промышленных процессов, дальнейшего внедрения энергосберегающих технологий. Программа практических мероприятий Сентябрь 2023 года Министерство энергетики, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка и предоставление специальных льгот и преференций (субсидии, налоговые льготы и др.) для промышленных предприятий, внедряющих экологически чистые и безопасные технологии. На постоянной основе 28. Усиление роли малого бизнеса и частного предпринимательства в «зеленой» экономике за счет расширения возможностей финансирования и наращивания потенциала. Внесение в Кабинет Министров предложений по усилению роли представителей малого бизнеса и частного предпринимательства в переходе на «зеленую» экономику, предусматривающих: поддержку перспективных, высокопотенциальных представителей малого бизнеса и частного предпринимательства, инвестирующих в «зеленый» бизнес (внедрение системы «зеленых» кредитов, прямого и промежуточного финансирования, малые гранты и субсидированные займы, льготы); содействие внедрению механизмов разделения рисков через местные государственные и частные банки для обеспечения устойчивой деятельности субъектов местного предпринимательства; внедрение современных механизмов расширения участия малого бизнеса и частного предпринимательства в рамках программы развития «зеленого» роста. Программа практических мероприятий Октябрь 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, коммерческие банки, Торгово-промышленная палата, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента 29. Совершенствование инновационной инфраструктуры для поддержки «зеленого» роста на основе инноваций. Внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: повышение эффективности содействия направлению привлекаемых специальными экономическими зонами прямых иностранных инвестиций в инновационные «зеленые» проекты; наращивание административного потенциала СЭЗ для облегчения доступа компаний-резидентов к глобальным цепочкам создания стоимости «зеленых» технологий; повышение эффективности инновационных центров и инкубаторов по обслуживанию и финансовой помощи, а также оказание услуг стартап-предприятиям, основанных на «зеленых» технологиях; создание и наращивание потенциала акселераторов для всесторонней и эффективной поддержки стартапов в области «зеленых» технологий. Программа практических мероприятий Май 2023 года Министерство инновационного развития, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 30. Укрепление систематических связей между наукой и промышленностью в области инновационных «зеленых» технологий. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по разработке «зеленых» технологий, совершенствованию интеграции науки и производства при ускорении трансфера и внедрении, предусматривающих: облегчение процесса коммерциализации исследований, поощрение исследований и разработок (НИОКР — R&D), совершенствование соответствующей инфраструктуры с целью поддержки развития предприятий, основанных на «зеленых» технологиях; привлечение прямых иностранных инвестиций в инновационную деятельность как средство и механизм внедрения новых технологий и создание возможностей для использования «зеленых» технологий в интеграции глобальной цепочки создания стоимости. Проект нормативно-правового акта Июль 2023 года Министерство инновационного развития, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 2. Содействие в постоянном улучшении качества квалифицированной рабочей силы среднего и нижнего звена и повышение эффективности предприятий для наращивания потенциала по разработке, передаче и внедрению инновационных «зеленых» технологий субъектов малого бизнеса и частного предпринимательства. Практические мероприятия На постоянной основе 5. Развитие устойчивой и «зеленой» инклюзивной урбанизации 31. Диверсификация экономической базы некоторых регионов республики, развитие городов и районов на основе их специализации исходя из принципов «зеленой» экономики. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по диверсификации экономики регионов республики исходя из их потенциала и особенностей, предусматривающих: развитие территорий на основе отраслевого кластерного подхода, в частности, медедобывающая и металлургическая технология (г. Алмалык), горно-химическая технология (г. Навои), сельскохозяйственная техника и технопарк (г. Чирчик), автомобильная (Джизак), фармацевтическая (г. Зангиата), информационные технологии (Каракульский район); развитие инновационных IT-парков в Нукусе, Бухаре, Джизаке и Намангане; развитие трансграничных свободных торговых зон на потенциальных приграничных территориях. Проект нормативно-правового акта Июль 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 32. Дальнейшее продолжение политики децентрализации, совершенствование деятельности местных органов власти по переходу на «зеленую» экономику. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по совершенствованию деятельности местных органов власти для эффективного обеспечения исполнения реализуемых на местах мер по переходу на «зеленую» экономику» по следующим направлениям: передача от республиканских органов государственного управления местным органам государственного управления и органам власти функций и полномочий по адаптации к изменению климата и уменьшению его воздействия, принятию мер по переходу на «зеленую» экономику; разработка программы действий по усилению роли местных исполнительных органов, институтов гражданского общества по поддержке адаптации к изменению климата в наиболее уязвимых слоях населения; предусмотрение в параметрах расходов местных бюджетов мер по переходу на «зеленую» экономику, разработка «зеленых» критериев для инвестиций, направляемых из местных бюджетов, и других расходов. Проект нормативно-правового акта Декабрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство юстиции, Министерство финансов, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, заинтересованные министерства и ведомства 33. Управление формированием городских агломераций с учетом создания городов-спутников. 1. Разработка среднесрочных и долгосрочных стратегий социально-экономического перспективного развития и мастер-планов 5 выбранных городов с определением «драйверов», являющихся основой дальнейшего экономического роста городов и совместного развития близлежащих сел. Проект нормативно-правового акта Ноябрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка стратегий развития и мастер-планов остальных городов на основе реализованного пилотного проекта на первом этапе. 2024 — 2030 годы 34. Создание устойчивой и благоприятной для проживания городской инфраструктуры. Разработка и внесение в Кабинет Министров Национальной программы развития устойчивых городов до 2030 года, предусматривающей: внедрение механизма включения в строгом порядке в ежегодно утверждаемые инвестиционные проекты управления водоснабжением, канализацией, бытовыми отходами, строительством и улучшения городских общественных мест, инфраструктуры туризма и сервиса; укрепление управленческого и институционального потенциала городов; определение и реализация мер по достижению к 2030 и 2050 годам предельных показателей качества воздуха в городах, рекомендуемых Всемирной организацией здравоохранения (ВОЗ); запрещение размещения на рынке продуктов, связанных с энергетикой, и других потребительских товаров, подпадающих под действие действующего /усиленного порядка по экодизайну и экомаркировке (Ecodesign Directive and Ecolabel scheme); внедрение Конвенции ООН о трансграничном загрязнении воздуха на большие расстояния (CLRTAP), Национального плана по контролю за загрязнением воздуха (NAPCP), правил по регулированию предыдущих до ЕВРО-4 дизельных дорожных транспортных средств; картографирование и планирование городских лесов и зеленых зон насаждений для достижения целевых показателей по увеличению площади зеленых зон в городах до 30 процентов в рамках проекта «Яшил макон». Проект национальной программы Июль 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Государственный комитет по лесному хозяйству, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 6. Поддержка слоев населения и мест его проживания, наиболее подверженных влиянию в период перехода на «зеленую» экономику 35. Развитие инклюзивного и устойчивого человеческого капитала. Разработка и реализация мер, рассчитанных на пять лет и предусматривающих: обучение навыкам, востребованным на рынке (не в сферах образования, труда или профессионального образования), уделяя особое внимание женщинам и людям с ограниченными возможностями; развитие трудовых предмиграционных навыков и ориентаций; поддержка участия женщин в рабочей силе. План практических мер Февраль 2023 года Министерство занятости и трудовых отношений, Министерство по поддержке махалли и старшего поколения, заинтересованные министерства и ведомства 36. Стимулирование инновационных стартапов молодежи. Внесение в Кабинет Министров предложений по поддержке инновационных идей молодежи и совершенствованию системы стимулирования стартап-проектов, предусматривающих: создание местных инкубаторов для поддержки инновационных стартапов по «зеленым» технологиям; расширение финансовой поддержки инновационных стартапов среди молодежи; поддержку инновационных стартапов среди молодежи и широкое привлечение частного сектора в процессы сотрудничества. Программа практических мер Май 2023 года Министерство высшего образования, науки и инноваций, Министерство молодежной политики и спорта, Министерство экономики и финансов, заинтересованные министерства и ведомства 37. Повышение охвата и эффективности системы социальной защиты населения. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров программы на пять лет по совершенствованию системы социальной защиты населения в части смягчения действий изменения климата, предусматривающей: расширение доступа к гендерно чувствительным социальным услугам для наиболее уязвимых слоев населения; активное привлечение помощников хокимов в процессы социальной защиты населения в части смягчения воздействия изменения климата. Проект практических мер Июнь 2023 года Министерство занятости и трудовых отношений, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Укрепление международного сотрудничества в области социальной защиты населения в части смягчения воздействия изменения климата. 2023 — 2030 годы 7. Наращивание потенциала и развитие человеческого капитала в рамках «зеленого» роста 38. Повышение управленческих, плановых компетенций управленческого персонала государственных организаций, исходя из приоритетов перехода на «зеленую» экономику. 1. Разработка и утверждение подготовительной программы, обновляемой каждые 3 года, по повышению управленческих, плановых компетенций управленческого персонала государственных органов, исходя из национальных приоритетов перехода на «зеленую» экономику: Подготовительная программа, учебные планы и программы Март 2023 года Агентство развития государственной службы, Академия государственного управления, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства утверждение учебной программы, выбор международных и местных тренеров; формирование списка слушателей из числа высшего управленческого персонала соответствующих министерств и ведомств; проведение тренингов по устойчивому управлению, концепции «зеленой» экономики, приоритетным задачам и мерам, передовой международной практике и правилам «зеленого» роста, методам включения «зеленых» решений в планирование и бюджетирование. В ноябре каждые три года 2. Организация тренингов по программе на постоянной основе. 2023 — 2030 годы 39. Укрепление технологических потенциалов государственных и частных организаций по планированию, реализации, регулярной оценке результатов по переходу на «зеленую» экономику. 1. Разработка и утверждение подготовительной программы по укреплению технологического потенциала государственных и частных организаций по планированию, реализации, регулярной оценке результатов по переходу на «зеленую» экономику: Подготовительная программа, учебные планы и программы Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Академия государственного управления, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Торгово-промышленная палата, заинтересованные министерства и ведомства утверждение учебной программы, отбор международных и местных тренеров; формирование перечня слушателей из числа среднего и технического персонала соответствующих государственных органов и частных учреждений; проведение тренингов по повышению знаний и технической компетенции среднего и младшего персонала соответствующих государственных и частных учреждений для разработки, реализации мер и оценки результатов, направленных на переход на «зеленую» экономику. В ноябре каждые три года 2. Постоянная организация тренингов на основе программы. 2023 — 2030 годы 40. Подготовка местных тренеров по «зеленому» росту, ведущих деятельность на постоянной основе. 1. Разработка программы подготовки местных тренеров по «зеленому» росту, ведущих деятельность на постоянной основе: Подготовительная программа, учебные планы и программы Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Министерство высшего и среднего специального образования, заинтересованные министерства и ведомства разработка кратких учебных курсов по подготовке тренеров для высших образовательных, научно-исследовательских учреждений и других учреждений, направленных на повышение потенциала; отбор международных и местных тренеров, а также постоянное обновление списка слушателей; совершенствование учебных программ на основе постоянной оценки деятельности тренеров. В ноябре каждые три года 2. Организация тренингов по программе на регулярной основе. 2023 — 2030 годы 41. Поддержка образовательных и консалтинговых услуг в частных коммерческих и некоммерческих организациях на основе выделения малых грантов. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по предоставлению малых грантов для частных коммерческих и некоммерческих организаций, направленных на покрытие расходов на проведение открытых лекций, конференций, семинаров, оказанию консалтинговых услуг по вопросам «зеленой» экономики. Проект нормативно-правового акта Июнь 2023 года Торгово-промышленная палата, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Выделение грантов для поддержки образовательных и консалтинговых услуг в частных коммерческих и некоммерческих организациях. 2023 — 2030 годы 42. Включение тем «зеленой» экономики в соответствующие учебные программы образовательных учреждений. 1. Проведение сравнительного анализа текущих учебных программ образовательных учреждений с передовыми международными программами по повышению понимания политики и основных закономерностей «зеленой» экономики и «зеленого» роста среди учащихся/студентов и преподавателей. Практические мероприятия Март 2023 года Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство народного образования, Министерство экономического развития и сокращения бедности 2. Включение в учебные программы и внедрение в практику образовательных учреждений политики и основных закономерностей «зеленой» экономики и «зеленого» роста. Сентябрь 2023 года 43. Создание онлайн-платформы «зеленой» экономики. 1. Разработка технических заданий по созданию онлайн-платформы «зеленой» экономики, привлечение финансовых средств, рассмотрение технических и коммерческих предложений. Практические мероприятия Сентябрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство инновационного развития, заинтересованные министерства и ведомства 2. Привлечение соответствующих специалистов для ведения и обновления платформы, создание контента платформы. Февраль 2024 года 3. Продвижение онлайн-платформы «зеленой» экономики, поддержание и постоянное обновление системы. 2024 — 2030 годы 44. Подготовка специалистов по «зеленой» экономике и устойчивому бизнесу в высших образовательных учреждениях. 1. Создание факультета (кафедры) «Зеленая» экономика и устойчивый бизнес» в высших образовательных учреждениях. Практические меры Май 2023 года Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Наем сотрудников, разработка учебных программ, решение организационных вопросов. Июнь-июль 2023 года 3. Утверждение учебных планов и программ направления образования и рабочего плана факультета/кафедры, прием студентов. Август-сентябрь 2023 года 45. Внедрение механизмов финансирования научных исследований по «зеленому» росту. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложения по созданию государственного фонда, направленного на поддержку научных исследований «зеленого» роста в Узбекистане. Программа практических мер Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство инновационного развития, заинтересованные министерства и ведомства 2. Внедрение справедливых и прозрачных механизмов привлечения, отбора и распределения средств. Июнь 2023 года 3. Объявление процедур подачи заявок на получение средств. Июнь-июль 2023 года 4. Проведение отбора и распределение грантов. Постоянно начиная с октября 2023 года 46. Организация семинаров по планированию и реализации мероприятий по «зеленому» росту для наращивания потенциала органов государственной власти и управления на местах. 1. Разработка программ семинаров по наращиванию потенциала по отражению «зеленого» роста в планах развития и местных бюджетах областей/районов/городов. Практические меры Март 2023 года Агентство развития государственной службы, Академия государственного управления, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Утверждение графика проведения ежегодных семинаров в регионах республики. Ежегодно в декабре 3. Проведение семинаров для руководителей и работников органов государственной власти и управления на местах. 2023 — 2030 годы 47. Повышение потенциала в сфере «зеленого» финансирования, разработка государственных и частных «зеленых» инвестиционных проектов. 1. Разработка и реализация проекта, направленного на проведение тренингов для государственных служащих и частных организаций по разработке инвестиционных проектов в различных сферах, связанных с «зеленой» экономикой, устойчивым развитием, изменением климата и окружающей средой. План практических мер Март 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Включение отдельного модуля о «зеленом» бюджете в «Бюджете для граждан» и на портале открытого бюджета (openbudget.uz). Октябрь 2023 года 48. Пропаганда устойчивого образа жизни. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров национальной программы по пропаганде устойчивого образа жизни, предусматривающей: внедрение путей рационального использования природных и других ресурсов, личностного развития вместе с развитием окружающей среды и другими слоями населения; формирование устойчивого образа жизни и реализация проектов в образовательных учреждениях, государственных и частных ведомствах по повышению осведомленности в этом направлении; формирование устойчивого образа жизни, а также поддержка молодежных инициатив по повышению осведомленности в этом направлении. Проект нормативного-правового акта Май 2023 года Министерство молодежной политики и спорта, Министерство занятости и сокращения бедности, Министерство экономики и финансов, заинтересованные министерства и ведомства 2. Реализация и совершенствование национальной программы по пропаганде устойчивого образа жизни. 2023 — 2030 годы 49. Повышение через средства массовой информации осведомленности всех заинтересованных сторон о преимуществах «зеленых» технологий и практики. 1. Разработка и принятие медиаплана для запуска пропагандистско-агитационной кампании в партнерстве со СМИ в целях пропаганды ценностей и образа жизни, направленных на устойчивое развитие. Проект медиа-плана Февраль 2023 года Агентство информации и массовых коммуникаций, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Подписание соглашений и меморандумов с международными организациями о реализации Медиаплана по устойчивому развитию. Май 2023 года 3. Утверждение и выполнение медиаплана. Ежегодно в декабре, 2023 — 2030 годы 8. Создание благоприятной политической среды, эффективных институтов для перехода на «зеленую» экономику 50. Совершенствование координации между правительствами путем создания эффективной системы взаимного обмена и объединения опыта, данных и источников по «зеленой» экономике. 1. Налаживание деятельности межведомственных рабочих групп по «зеленой» экономике при содействии Технического секретариата. Практические мероприятия Декабрь 2022 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Определение ведущих независимых экспертов из институтов гражданского общества, частного сектора и научно-исследовательских учреждений и привлечение их к деятельности межведомственных рабочих групп (постоянные заседания рабочих групп). На постоянной основе 3. Подготовка и публикация ежегодного отчета о реализации «зеленой» экономики, охватывающего последние данные по «зеленым» показателям, достигнутые результаты, возникающие проблемы и любые обновления в плане действий. Апрель 2023 года (ежегодно в марте) 4. Ежегодный созыв Межведомственного совета по «зеленой» экономике (далее — Межведомственный совет) для рассмотрения и обсуждения отчета по «зеленой» экономике, определения приоритетных задач на ближайшие годы. Ежегодно в апреле 51. Приведение стратегий развития всех отраслей в соответствие с целями «зеленого» роста. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по внедрению в практику нового подхода, предусматривающего: определение и оценку затрат основных инфраструктурных проектов при разработке и реализации любых отраслевых стратегий и программ развития, связанных с «зеленой» экономикой; проведение оценки влияния перехода на «зеленую» экономику или стратегической экологической оценки новых отраслевых или региональных стратегий развития; приведение показателей эффективности, использованных при составлении бюджета программ и проектов, в соответствие с национальными целями «зеленой» экономики. Аналитические материалы Сентябрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 52. Разработка инструментов моделирования и прогнозирования перехода на «зеленую» экономику. 1. Подготовка и внесение в Межведомственный совет аналитического документа с изложением аналитических потребностей перехода на «зеленую» экономику, действенных средств реагирования на существующие проблемные вопросы и необходимые средства для их разработки. План практических мер Февраль 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства, ведомства, исследовательские и аналитические организации 2. Разработка инструментов, предложенных в аналитическом документе, а также организация обучения по их использованию работников министерств и ведомств. Апрель — сентябрь 2023 года 3. Подготовка национальных и отраслевых стратегий, в том числе прогнозов, и регулярное обновление процессов перехода на «зеленую» экономику. Декабрь 2023 года (ежегодно в декабре) 53. Совершенствование сбора и управления данными по «зеленой» экономике. 1. Подготовка предложений на основе изучения имеющегося отечественного и международного опыта о процессах управления и методах сбора информации по «зеленой» экономике. Проект «Дорожной карты» Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по статистике, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, заинтересованные организации 2. Разработка и внесение в Кабинет Министров «Дорожной карты» по совершенствованию базы данных по переходу на «зеленую» экономику для заполнения пробелов данных и устранения методологических проблем. Июль 2023 года 3. Создание базы данных, объединяющей соответствующие источники различных организаций. Декабрь 2023 года 54. Создание и развитие системы мониторинга, отчетности и верификации (MRV) (система прозрачности) выбросов парниковых газов в национальном масштабе. 1. Разработка плана мер по приведению системы MRV Узбекистана в соответствие со стандартами основной Конвенции ООН об изменении климата и передовым опытом. План практических мер Март 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка инструкций по инвентаризации выбросов парниковых газов. Сентябрь 2023 года 3. Расчет выбросов парниковых газов совместно с основными партнерами. Декабрь 2023 года 4. Публикация национальных вестников, включающих отчеты по климатическому финансированию, наращиванию потенциала и передаче технологий от международного сообщества. Начиная с 2024 года 55. Расширение возможностей использования информации по «зеленой» экономике гражданами и институтами гражданского общества. 1. Формирование основной информации, знаний и отчетов по «зеленой» экономике и размещение их на онлайн-платформе «зеленой» экономики с открытым доступом. 2. Создание системы запроса информации, позволяющей гражданам и организациям гражданского общества обращаться с вопросами/требованиями по управлению экономикой и окружающей среды. Публикация данных Начиная с февраля 2024 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет 56. Проведение периодической оценки государственной политики в области «зеленого» роста. 1. Проведение среднесрочной оценки стратегических границ «зеленой» экономики для анализа достигнутых успехов и основных проблем, а также определения областей для возможного совершенствования. Отчет об оценке политики «зеленого» роста Июнь 2026 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Узгидромет, заинтересованные министерства и ведомства 2. Представление предварительных результатов независимым экспертам, представителям частного сектора и институтов гражданского общества с целью сбора и учета их мнения. Сентябрь 2026 года 3. Объявление окончательных результатов оценки. Ноябрь 2026 года 57. Усиление международного сотрудничества, а также участия частного сектора и гражданского общества в вопросах «зеленого» роста. 1. Создание возможности для обмена мнениями по вопросам «зеленого» роста в рамках онлайн-платформы «зеленой» экономики. План практических мер Февраль 2024 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Привлечение национальных и международных партнеров (правительства и другие стороны) по вопросам климата и управления трансграничными ресурсами. 2023 — 2030 годы 3. Организация постоянных консультаций международных организаций, частного сектора и институтов гражданского общества по вопросам «зеленого» роста в рамках «зеленого» хаба, созданного при министерстве. Начиная с мая 2023 годапостоянно 58. Возложение на заместителей руководителя органов государственного управления и хозяйственных объединений задач по координации вопросов «зеленой» экономики и создание структур по вопросам «зеленой» экономики. 1. Разработка проекта Правительственного решения о возложении задачи по «зеленой» экономике на одного из действующих заместителей руководителя органов государственного управления и хозяйственных объединений. Проект нормативного-правового акта Январь 2023 года Кабинет Министров, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Определение подразделений, ответственных за вопросы «зеленой» экономики в органах государственного управления и хозяйственных объединениях. Ведомственный документ Январь 2023 года 3. Утверждение положений, предусматривающих цели и задачи ответственных подразделений, занимающихся вопросами «зеленой» экономики, а также укомплектование их специалистами в пределах штатной единицы. Ведомственный документ Январь 2023 года 4. Представление в Министерство экономического развития и сокращения бедности отчета о работе, проделанной по итогам года подразделениями, ответственными за вопросы «зеленой» экономики. Организационные меры Ежегодно в декабре начиная с 2023 года 9. Увеличение внешних и внутренних потоков «зеленого» финансирования 59. Направление достаточного количества государственных средств на необходимую инфраструктуру для перехода на «зеленую» экономику. 1. Расчет стоимости крупных новых инвестиционных проектов, необходимых для реализации национальных планов развития и отраслевых планов, способствующих развитию «зеленой» экономики. Практические меры Март 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 2. Картирование и анализ существующих и будущих инструментов финансирования (например, Государственный инвестиционный план, ФРРУ, ГП) в целях приведения полномочий в соответствие с приоритетными направлениями «зеленой» экономики и внесение в Кабинет Министров. Аналитические материалы Июль 2023 года 3. Установление стандартизированных «зеленых» критериев отбора всех инвестиционных проектов на основе методики соответствия приоритетным направлениям «зеленой» экономики. «Зеленые» критерии Сентябрь 2023 года 4. Согласование проекта среднесрочного бюджета и государственного инвестиционного плана с целью вывода «зеленых» государственных инвестиций на тенденцию роста. Проект среднесрочного бюджета Ежегодно начиная с 2024 года 5. Объединение в единый годовой отчет объема, состава и характера «зеленых» инвестиций по всем инструментам финансирования для выявления остающихся потребностей и пробелов. Ежегодный отчет Ежегодно начиная с 2024 года 60. Поэтапное сокращение мер по субсидированию и поддержке отрасли ископаемого топлива. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по сокращению субсидирования отрасли ископаемого топлива, предусматривающих: проведение инвентаризации государственных субсидий и мер стимулирования, которые поддерживают энергию ископаемого топлива и делают искусственно конкурентоспособной по сравнению с «зеленой» энергией; разработку плана мероприятий по поэтапному сокращению субсидий и поддержки, а также его гармонизацию с мерами по смягчению последствий изменения климата; внесение в Межведомственный совет информации о реализации и исполнении плана мероприятий. План практических мер Июнь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, Министерство энергетики, заинтересованные министерства и ведомства 61. Перемещение налоговой нагрузки предприятий и домохозяйств в деятельность, приводящую к загрязнению окружающей среды и перерасходу ресурсов. 1. Разработка предложений по внесенным поправкам и дополнениям в налоговое законодательство и проведение анализа текущей налоговой системы исходя из целей и приоритетов перехода на «зеленую» экономику. Практические меры Март 2023 года Министерство экономики и финансов, Налоговый комитет, заинтересованные министерства и ведомства 2. Изучение и совершенствование предложений по «зеленому» налогу, в том числе по углеродному налогу, с целью детального уточнения потенциала увеличения доходов, социально-экономического воздействия и методов реализации. Декабрь 2023 года 62. Пересмотр установленной системы платежей за загрязнение окружающей среды. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, направленных на снижение нагрузки платежей для частного сектора и стимулирование внедрения «зеленых» технологий, предусматривающих: пересмотр установленной системы взимания платы за загрязнение окружающей среды с точки зрения действенности, эффективности и соответствия целям национальной «зеленой» экономики и международным стандартам, при этом создание условий для частного сектора и дальнейшее стимулирование для внедрения «зеленых» технологий; реформирование системы платежей, в том числе упрощение функционирования и оптимизация (автоматизация, упрощение административных процедур) мер по соблюдению требований. Проект нормативного-правового акта Июнь 2023 года Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Внедрение новой системы. Январь 2024 года 63. Оценка и публикация соответствия и влияния налогов и государственных расходов на «зеленую» экономику. 1. Разработка наряду с национальной методологией по «зеленому» бюджетированию также «Дорожной карты» по реализации и полному внедрению пилотных проектов. Программа практических мер Апрель 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды, заинтересованные министерства и ведомства 2. Пилотная апробация национальной методологии «зеленого» бюджетирования по соответствующим сферам, задачам и компонентам бюджета, а также внесение в Кабинет Министров информации о результатах и объявление общественности. Сентябрь 2023 года 3. Внедрение национальной методологии «зеленого» бюджетирования в другие сферы, цели и компоненты бюджета в соответствии с приоритетными направлениями, определенными в стратегии «зеленой» экономикой. Начиная с 2024 года 4. Повышение осведомленности населения о финансировании «зеленого» бюджета через портал открытого бюджета. 2023 — 2030 годы 64. Внедрение «зеленых» государственных закупок для обоснования решений о закупках на основе критериев устойчивого развития. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров проекта нормативно-правового акта, предусматривающего: разработку и утверждение стратегии реформ государственных закупок, включающих приоритеты политики устойчивых государственных закупок, соответствующих порядку поэтапного внедрения устойчивых государственных закупок и целям Стратегии по переходу на «зеленую» экономику; разработку и утверждение плана действий по устойчивым государственным закупкам с участием подрядных организаций, на которых будут проводиться пилотные испытания, а также наращивание их потенциала для осуществления «зеленых» государственных закупок. Проект нормативного-правового акта Ноябрь 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Предоставление ежегодного отчета о доле и развитии «зеленых» государственных закупок в этой сфере. Годовой отчет Начиная с 2024 года 65. Привлечение частного капитала для «зеленой» инфраструктуры через «зеленые» облигации. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений по расширению привлечения частного капитала для «зеленой» инфраструктуры, предусматривающих: разработку национальной «зеленой» таксономии для классификации «зеленых» видов деятельности; совершенствование нормативно-правовой базы по выпуску «зеленых» облигаций с участием государства и предприятий с государственной долей. Проект нормативного-правового акта Октябрь 2023 года Министерство финансов, Министерство экономического развития и сокращения бедности, заинтересованные министерства и ведомства 2. Поддержка организаций-эмитентов в разработке структуры «зеленых» облигаций, получении внешней сертификации и публикации «Отчетов о воздействии и доходах». Меры по наращиванию потенциала Начиная с 2024 года 66. Привлечение финансовых средств в соответствии со статьей 6 Парижского соглашения об изменении климата через международную торговлю углеродом. Разработка и внесение в Кабинет Министров предложений, предусматривающих: налаживание и совершенствование деятельности национального органа и межведомственной группы, ответственных за выполнение требований статьи 6 Парижского соглашения; разработку национальной программы по международной торговле углеродом, совершенствование нормативно-правовой базы; разработку регламента институциональной основы по подготовке отчетов об авторизации, трансфере и результатах международной торговли углеродом на основе статьи 6 данного соглашения; внедрение порядка обеспечения полного использования возможностей транзакций по смягчению трансферного действия на международном уровне (ITMO), а также порядка управления торговлей, исключающего продажу сверх установленного объема. Программа практических мер Ноябрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, Министерство энергетики, Министерство инвестиций и внешней торговли, заинтересованные министерства и ведомства 67. Превращение государственных предприятий в лидеров перехода на «зеленую» экономику. 1. Разработка и внесение в Кабинет Министров национальной программы устойчивого развития государственных предприятий для интеграции «зеленых» целей на корпоративном уровне, уровне совета директоров и портфеля проектов, предусматривающей: внедрение принципов SDG, CSR, ESG в соответствующие органы управления предприятий с большей долей государства в уставном капитале; рассмотрение возможности внедрения стандартов по охране окружающей среды ISO14000; внедрение в годовых отчетах, нефинансовых отчетах предприятий, в том числе энергоаудита на крупных промышленных предприятиях, утверждение и внедрение политики управления, предусматривающей периодическое объявление показателей экологической эффективности. Проект нормативно-правового акта Сентябрь 2023 года Министерство экономического развития и сокращения бедности, Министерство финансов, Агентство по управлению государственными активами, заинтересованные министерства и ведомства 2. Создание целевой группы по устойчивому развитию государственных предприятий для поддержки государственных предприятий, на которых будут реализовываться пилотные проекты по внедрению устойчивой практики развития, инструментов и стандартов. Меры по наращиванию потенциала Начиная с ноября 2023 года 3. Периодическая публикация ежегодных отчетов государства-акционера, в том числе финансовые и экологические показатели эффективности. Годовой государственный отчет портфолио Начиная с 2024 года
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
экономии топливно-энергетических ресурсов в отраслях экономики в 2022 — 2026 годах
№ Наименование предприятий и организаций Показатели ожидаемой экономии топливно-энергетических ресурсов природный газ (млн куб.м) электрическая энергия (млн кВт.ч) Нефтепродукты (тонна) ВСЕГО: 2022 — 2026 годы в том числе 2022 — 2026 годы в том числе 2022 — 2026 годы в том числе 2022 год 2023 год 2024 год 2025 год 2026 год 2022 год 2023 год 2024 год 2025 год 2026 год 2022 год 2023 год 2024 год 2025 год 2026 год 3 913,70 855,46 813,26 756,53 767,22 721,24 4 010,14 872,94 737,01 686,11 860,39 853,69 21 122,17 5 678,23 5 427,83 4 689,55 2 908,67 2 417,90 1. АО «Узбекнефтегаз» 98,50 21,86 20,77 19,52 18,74 17,62 120,28 24,71 23,97 23,26 24,20 24,14 1 312,65 326,60 293,94 261,61 230,21 200,29 2. АО «Узтрансгаз» 52,13 16,00 9,80 9,20 8,83 8,30 72,26 18,30 10,80 11,10 16,04 16,02 99,90 24,99 20,00 22,00 17,60 15,31 3. АО «Худудгазтаъминот» 7,12 6,01 0,28 0,29 0,28 0,26 0,44 0,15 0,08 0,07 0,07 0,07 200,33 130,53 19,67 18,95 16,68 14,51 4. АО «Тепловые электрические станции» 3 501,15 750,38 723,43 680,02 694,49 652,82 686,76 129,80 91,18 79,47 194,20 192,10 4 029,36 1 174,70 971,77 855,16 562,78 464,95 5. АО «Узкимёсаноат» 94,40 20,95 19,90 18,71 17,96 16,88 63,81 13,55 13,14 12,75 12,37 12,00 880,19 219,00 197,10 175,42 154,37 134,30 6. АО «Навоийский ГМК» 7,19 1,09 1,20 2,18 1,37 1,34 141,81 35,49 29,74 24,29 26,17 26,12 6 274,35 1 922,19 1 963,38 1 415,71 553,50 419,57 7. АО «Алмалыкский ГМК» 17,32 6,21 7,10 1,40 1,34 1,26 95,00 34,20 14,10 7,60 19,57 19,53 4 760,98 1 094,30 1 116,20 1 149,70 762,98 637,80 8. АО «Узбекский металлургический комбинат» 4,63 1,61 0,73 0,80 0,77 0,72 52,90 10,97 10,80 9,80 10,71 10,62 63,08 20,02 12,90 11,40 10,03 8,73 9. АО «Узвторцветмет» 0,77 0,10 0,10 0,20 0,19 0,18 0,72 0,05 0,18 0,17 0,17 0,16 40,19 8,30 8,73 9,50 7,30 6,35 10. АО «Узавтосаноат» 4,59 0,61 0,66 1,16 1,11 1,05 24,51 7,62 4,55 4,24 4,11 3,99 493,80 121,30 121,70 94,80 83,42 72,58 11. АО «Узбекистон темир йуллари» 0,45 0,10 0,10 0,09 0,09 0,08 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 63,48 15,80 14,22 12,65 11,13 9,69 12. Ассоциация «Узэлтехсаноат» 0,06 0,014 0,01 0,01 0,01 0,01 2,07 0,44 0,43 0,41 0,40 0,39 3,22 0,80 0,72 0,64 0,56 0,49 13. Ассоциация «Узпромстройматериалы» 87,19 22,40 21,28 15,20 14,59 13,72 80,40 25,20 11,40 10,00 17,50 16,30 765,53 192,40 171,00 152,00 133,76 116,37 14. Министерство жилищно-коммунального обслуживания (организации теплоснабжения) 25,77 5,30 5,30 5,30 5,09 4,78 12,60 2,52 2,52 2,52 2,52 2,52 9,29 2,00 2,00 2,00 1,76 1,53 15. Ассоциация «Узёгмойсаноат» 11,94 2,65 2,52 2,37 2,27 2,14 12,38 2,63 2,55 2,47 2,40 2,33 16. Ассоциация «Узбекипаксаноат» 0,41 0,090 0,09 0,08 0,08 0,07 0,32 0,07 0,07 0,06 0,06 0,06 17. АК «Уздонмахсулот» 0,08 0,08 4,80 4,80 10,30 10,30 18. АО «Узбекуголь» 27,69 5,40 5,60 5,60 5,56 5,53 2 055,24 400,00 501,00 496,00 352,00 306,24 19. АК «Узмахсусмонтажкурилиш» 19,10 4,00 3,88 3,76 3,74 3,72 60,29 15,00 13,50 12,02 10,57 9,20 20. АО «Национальные электрические сети Узбекистана» 47,71 10,90 9,43 9,15 9,12 9,11 21. АО «Региональные электрические сети» 2 364,84 487,12 472,51 458,33 474,58 472,30 22. АО «Узбекгидроэнерго» 1,88 0,40 0,39 0,38 0,37 0,35 23. Ассоциация «Узтекстильпром» 82,26 30,29 10,10 7,60 17,12 17,15 24. Ассоциация «Узчармсаноат» 3,15 0,67 0,65 0,63 0,61 0,59 25. Министерство водного хозяйства 90,36 23,22 18,52 12,02 18,40 18,20
ПРИЛОЖЕНИЕ № 5 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
Межведомственного совета по координации мер по переходу на «зеленую» экономику в Республике Узбекистан
1. Д.А. Кучкаров — заместитель Премьер-министра — министр экономики и финансов, председатель Межведомственного совета 2. А.А. Абдухакимов — министр экологии, охраны окружающей среды и изменения климата, заместитель председателя Межведомственного совета 3. Ж.Т. Мирзамахмудов — министр энергетики 4. И.Ю. Абдурахмонов — министр сельского хозяйства 5. Ш.Р. Хамраев — министр водного хозяйства 6. И.Р. Махкамов — министр транспорта 7. Ш.Х. Шерматов — министр цифровых технологий 8. Б.И. Закиров — министр строительства и жилищно-коммунального хозяйства 9. А.Х. Кулдашев — министр по чрезвычайным ситуациям 10. И.И. Норкулов — первый заместитель министра экономики и финансов 11. Ш.Х. Далиев — первый заместитель министра высшего образования, науки и инноваций 12. Б.С. Хамраев — председатель Национального комитета по статистике 13. Ш.Х. Хабибуллаев — директор Агентства гидрометеорологической службы
ПРИЛОЖЕНИЕ № 6 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
Координационной группы доноров по переходу на «зеленую» экономику и «зеленому» росту
1. И. Норкулов — первый заместитель министра экономического развития и сокращения бедности, соруководитель группы 2. Ш. Ходжаев — заместитель министра энергетики, соруководитель группы 3. Ш. Адриан — глава представительства Европейского Союза в Ташкенте 4. М. Димовска — постоянный представитель Программы развития ООН в Узбекистане 5. М. Мантованелли — глава представительства Всемирного банка в Узбекистане 6. С. Малвичини — глава представительства Азиатского банка развития в Узбекистане 7. А. Дракинос — глава представительства Европейского банка реконструкции и развития в Узбекистане 8. В. Каупин — глава представительства Французского агентства развития в Узбекистане 9. А. Расселл — глава представительства института Глобального зеленого роста в Узбекистане 10. Ш. Умаров — глава представительства Организации по продовольствию и сельскому хозяйству ООН в Узбекистане 11. Ё. Пуделька — страновой директор Германского общества международного сотрудничества в Узбекистане 12. По должности — глава представительства Японского агентства международного сотрудничества 13. По должности — глава представительства Корейского агентства международного сотрудничества в Узбекистане 14. По должности — глава представительства Европейского инвестиционного банка в Узбекистане 15. По должности — глава представительства Программы по окружающей среде ООН в Узбекистане 16. По должности — глава представительства Организации по развитию промышленности ООН в Узбекистане 17. По должности — главы представительств заинтересованных международных организаций
ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 декабря 2022 года № ПП-436
Изменения, вносимые в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан и Правительства Республики Узбекистан
1. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 6 декабря 2006 года № ПП-525 «О мерах по реализации инвестиционных проектов в рамках Механизма чистого развития Киотского Протокола»:
а) текст приложения № 1 изложить в следующей редакции:
«СОСТАВ Межведомственного совета по Механизму чистого развития Киотского Протокола
1. Д.А. Кучкаров — заместитель Премьер-министра, министр экономического развития и сокращения бедности Республики Узбекистан, руководитель Межведомственного совета 2. Т.А. Ишметов — министр финансов, заместитель руководителя Межведомственного совета 3. И.И. Норкулов — первый заместитель министра экономического развития и сокращения бедности, заместитель руководителя Межведомственного совета 4. Ш.Х. Ходжаев — заместитель министра энергетики 5. И.Ю. Абдурахмонов — министр инновационного развития 6. Ш.С. Хидоятов — министр жилищно-коммунального обслуживания 7. Л.Ш. Кудратов — первый заместитель министра инвестиций и внешней торговли 8. А.Б. Воитов — министр сельского хозяйства 9. Н.Н. Обломуродов — председатель Государственного комитета по экологии и охране окружающей среды 10. Ш.Х. Хабибуллаев — генеральный директор Центра гидрометеорологической службы 11. Б.С. Юлдашев — президент Академии наук 12. Ф.М. Абдурахманов — председатель правления АО «Тепловые электрические станции» 13. М.Р. Абдуллаев — председатель правления АО «Узбекнефтегаз» 14. Н.Т. Агзамов — начальник Инспекции по контролю за использованием нефтепродуктов и газа 15. По должности — председатель правления АО «Узкимёсаноат» 16. А.Х. Хурсанов — председатель правления АО «Алмалыкский ГМК» 17. Д.Э. Маннонов — председатель правления АО «Ферганаазот» 18. По должности — директор Департамента Министерства экономического развития и сокращения бедности, руководитель Секретариата Межведомственного совета
б) текст приложения № 2 изложить в следующей редакции:
«СОСТАВ Секретариата Межведомственного совета, осуществляющего свою деятельность на общественных началах
1. По должности — директор Департамента Министерства экономического развития и сокращения бедности, руководитель Секретариата 2. По должности — главный специалист Секретариата по вопросам макроэкономического анализа, структурных преобразований, финансово-банковской системы, управления государственными активами, развития конкуренции, поддержки предпринимательства и сокращения бедности Кабинета Министров 3. По должности — начальник Управления Министерства экономического развития и сокращения бедности 4. По должности — начальник Управления Министерства экономического развития и сокращения бедности 5. По должности — начальник Управления Министерства финансов 6. По должности — начальник Управления Министерства инвестиций и внешней торговли 7. По должности — начальник Управления Государственного комитета по экологии и охране окружающей среды 8. По должности — начальник Управления Центра гидрометеорологической службы
2. В абзаце первом пункта 2 постановления Президента Республики Узбекистан от 26 мая 2017 года № ПП-3012 «О программе мер по дальнейшему развитию возобновляемой энергетики, повышению энергоэффективности в отраслях экономики и социальной сфере на 2017 — 2021 годы» слова «Министерством экономики» заменить словами «Министерством экономического развития и сокращения бедности».
3. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 22 августа 2019 года № ПП-4422 «Об ускоренных мерах по повышению энергоэффективности отраслей экономики и социальной сферы, внедрению энергосберегающих технологий и развитию возобновляемых источников энергии»:
а) в абзаце первом пункта 4, абзаце третьем пункта 7 и абзаце первом пункта 9 слова «экономики и промышленности» заменить словами «экономического развития и сокращения бедности»;
б) в пункте 11 :
в абзаце первом слова «категории энергоэффективности «D» заменить словами «категории энергоэффективности «B» и ниже»;
в абзаце втором слово «D» заменить словом «B»;
в) в наименовании приложения № 4а слово «D» заменить словом «B».
4. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 4 октября 2019 года № ПП-4477 «Об утверждении Стратегии по переходу Республики Узбекистан на «зеленую» экономику на период 2019 — 2030 годов»:
а) подпункт «б» пункта 2 и пункт 3 признать утратившими силу;
б) в абзаце первом пункта 4 слова «экономики и промышленности» заменить словами «экономического развития и сокращения бедности»;
в) в пункте 5 :
в абзаце третьем слова «экономики и промышленности Республики Узбекистан (Б.А. Ходжаев)» заменить словами «экономического развития и сокращения бедности Республики Узбекистан»;
в абзаце четвертом слова «(А.С. Султанов)», в абзаце пятом слова «(Ж.А. Ходжаев)», в абзаце шестом слова «(Ш.Р. Хамраев)» и слова «(М.Х. Салиев)» а также в абзаце седьмом слова «(Б.Т. Кучкаров)» исключить;
г) в приложении № 1 :
в абзаце третьем пункта 8 слова «5 лет» заменить словами «3 года»;
пункт 25 изложить в следующей редакции:
«25. В результате реализации Стратегии к 2030 году ожидается:
снижение удельных выбросов парниковых газов на единицу валового внутреннего продукта на 35 процентов от уровня 2010 года;
увеличение производственной мощности возобновляемых источников энергии до 15 ГВт и доведение их доли в общем объеме производства электрической энергии до более 30 процентов;
повышение энергоэффективности в сфере промышленности не менее чем на 20 процентов;
снижение энергоемкости, приходящейся на единицу валового внутреннего продукта, на 30 процентов, в том числе за счет расширения использования возобновляемых источников энергии;
значительное повышение эффективности водопользования во всех отраслях экономики, внедрение водосберегающих технологий орошения на площади до 1 млн гектаров;
расширение зеленых зон в городах до более 30 процентов путем посадки по 200 миллионов саженцев в год и доведение общего количества саженцев до более 1 миллиарда;
доведение показателя запасов лесного фонда республики до более 90 миллионов кубометров;
увеличение уровня переработки образуемых бытовых отходов до более 65 процентов»;
д) приложение № 2 признать утратившим силу.
5. В абзаце пятом пункта 2 Положения о порядке подготовки и реализации инвестиционных проектов в рамках Механизма чистого развития Киотского протокола, утвержденного постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 10 января 2007 года № 9 слова «Министерство экономики» заменить словами «Министерство экономического развития и сокращения бедности».
6. Текст приложения № 3 к Положению о порядке сдачи, сбора, осуществления расчетов, хранения и транспортировки отработанных технических масел, утвержденного постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 4 сентября 2012 года № 258, изложить в следующей редакции:
«СХЕМА сдачи, сбора, осуществления расчетов, хранения и транспортировки ОТМ
».
7. Пункт 7 приложения к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан от 14 февраля 2017 года № 78 «О внесении изменений в Положение о порядке сдачи, сбора, осуществления расчетов, хранения и транспортировки отработанных технических масел» признать утратившим силу.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
2 декабря 2022 г.,
№ ПП-436