📅 2023-yil 16-yanvar · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 16-yanvar · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 16 январь · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 16 января 2023 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 16 January 2023 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
СТРАТЕГИЯСИ
ҲАРАКАТЛАР ДАСТУРИ
Одил судловга эришиш имкониятларини янада кенгайтириш ва судлар фаолияти самарадорлигини оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Сўнгги йилларда амалга оширилган суд-ҳуқуқ ислоҳотлари суд ҳокимияти мустақиллигини ҳамда судлар фаолиятида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш билан бир қаторда фуқаро ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш имконини берди.
Шу билан бирга «Янги Ўзбекистон — янги суд» тамойили доирасида аҳолининг одил судловга эришиш имкониятларини янада кенгайтириш суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилишни жадаллаштиришни, соҳага илғор халқаро стандартларни жорий этишни талаб этмоқда.
2022 — 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида белгиланган вазифаларга мувофиқ, шунингдек, суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш, судлар фаолияти самарадорлиги ва одил судлов сифатини ошириш мақсадида:
1. 2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишнинг қисқа муддатли стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Стратегия доирасида қуйидагилар одил судловни таъминлашнинг устувор вазифалари этиб белгилансин:
«Инсон қадри учун» ғояси асосида чинакам адолатли суд тизимини шакллантириш ҳамда унинг фаолиятини халқ манфаати ва инсон қадр-қимматини самарали ҳимоя қилишга йўналтириш;
адолатли суд қарорлари қабул қилинишига эришиш орқали халқнинг, шу жумладан, тадбиркорларнинг суд тизимига бўлган ишончини мустаҳкамлаш, ҳар бир шахс суд ва судьялар сиймосида ўзининг ишончли ҳимоячисини кўришига эришиш;
фуқаролар ҳамда тадбиркорларга ўз ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини судларда ҳимоя қила олиши учун барча имкониятларни яратиш, суд ишларини юритишда тортишув ва тарафларнинг тенглиги тамойилларини тўлақонли рўёбга чиқариш, судларнинг холислигини амалда таъминлашга қаратилган қонунчиликни такомиллаштириш;
судлар фаолиятини тўлиқ рақамлаштириш, сунъий интеллект технологияларини жорий этиш, идоралараро электрон маълумот алмашинувини яхшилаш, суд мажлисларида масофадан туриб иштирок этиш имкониятларини кенгайтириш;
судьяларнинг мустақиллиги ва дахлсизлиги кафолатларини кучайтириш, судга ҳурматсизлик қилиш ва суд ишига аралашиш ҳолатларининг олдини олиш бўйича самарали механизмларни ишлаб чиқиш;
суд қарорларининг қатъий ижросини таъминлаш, бу борада давлат органлари ва маҳаллий ҳокимликларнинг масъулиятини ошириш;
судьялар ва суд ходимларида юксак муомала маданиятини шакллантириш орқали судга мурожаат қилган ҳар бир фуқаро ва тадбиркорда суддан, пировардида эса давлатдан розилик ҳиссини уйғотиш.
2. 2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишнинг қисқа муддатли стратегиясини амалга ошириш бўйича ҳаракатлар дастури (кейинги ўринларда — Ҳаракатлар дастури) 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Олий суд (Б. Исламов), Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров), Бош прокурор (Н. Йўлдошев), шунингдек, масъул вазирлик ва идоралар раҳбарлари Ҳаракатлар дастурида назарда тутилган тадбирларнинг ўз вақтида ва тўлиқ бажарилиши учун шахсан масъул этиб белгилансин.
3. Олий суд томонидан Давлат хавфсизлик хизмати, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги билан биргаликда жиноят ишлари бўйича суд қарорлари қонуний, асосли ва адолатли қабул қилинганлигини текширишнинг фуқароларга қулай ва соддалаштирилган тартибини яратиш мақсадида қуйидагиларни жорий этишни назарда тутувчи қонун лойиҳаси ишлаб чиқилганлиги маълумот учун қабул қилинсин:
туманлараро, туман, шаҳар судлари томонидан биринчи инстанцияда кўрилган ишларни вилоят ва унга тенглаштирилган судларда апелляция ёки кассация тартибида қайта кўриб чиқиш;
вилоят ва унга тенглаштирилган судлар томонидан апелляция ёки кассация тартибида кўрилган ишларни мазкур судларда тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш;
вилоят ва унга тенглаштирилган судлар томонидан тафтиш тартибида кўрилган ишларни Олий суднинг судлов ҳайъатларида тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш;
юқори инстанция судлари томонидан ишни янгидан кўриш учун қуйи судларга юбориш тартибини бекор қилиш ва уларга иш бўйича якуний қарор қабул қилиш масъулиятини юклаш.
Олий суд (Б. Исламов) манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда таклиф этилаётган янги тартибни амалиётга ўз вақтида ва самарали жорий этиш ҳамда унинг мазмун-моҳиятини аҳолига батафсил тушунтириш бўйича зарур ташкилий чораларни кўрсин.
4. Судьяларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш мақсадида уларнинг ишига ҳар қандай аралашув қатъий жазоланиши, судьяларнинг хавотирсиз ишлаши учун давлат томонидан барча шароитлар яратилиши қайд этилсин.
Суднинг мустақиллиги ва судьялар дахлсизлигини таъминлашни кучайтириш бўйича қуйидаги чоралар белгилансин:
судга ҳурматсизлик қилиш ҳолатларини олдини олишнинг самарали механизмларини ишлаб чиқиш, бунинг учун маъмурий жавобгарлик чораларини кучайтириш ва жиноий жавобгарлик белгилаш;
суд ишларини ҳал этишга аралашганлик ва суд ҳужжатини ижро этмаганлик учун жавобгарлик чораларини кучайтириш, шунингдек, суд ҳужжатларининг ижро этилишини таъминлашга қаратилган таъсирчан механизмларни жорий этиш;
одил судловни амалга ошириш фаолиятига аралашганликка оид ҳар бир жиноят иши якуни бўйича жамоатчиликни оммавий ахборот воситалари орқали мажбурий равишда хабардор қилиш тартибини жорий этиш;
судьяга нисбатан турар жой дахлсизлигига, ёзишмалар, телефон орқали сўзлашувлар ва бошқа сўзлашувлар, алоқа тармоқлари орқали узатиладиган почта, курьерлик жўнатмалари ва телеграф хабарларининг сир сақланишига бўлган ҳуқуқларни чекловчи, шунингдек, абонентлар ёки абонент қурилмалари ўртасидаги боғланишлар тўғрисидаги ахборотни олишдан иборат тезкор-қидирув тадбирларининг ўтказилишига фақат Бош прокурорнинг санкцияси асосида йўл қўйилишини белгилаш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг процессуал характерга эга бўлмаган, ҳуқуқий тушунтириш бериш борасидаги масалалар бўйича мурожаатларини адлия органлари томонидан кўриб чиқиш амалиётини йўлга қўйиш.
Олий суд (Б. Исламов), Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда мазкур бандда назарда тутилган чораларни амалга ошириш бўйича қонунчилик ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин.
5. Бош прокуратура ҳамда Олий суднинг барча босқичлардаги суд ишларини юритишда тортишув ва тарафларнинг тенглиги тамойилларини тўлақонли рўёбга чиқариш, судларнинг холислигини амалда таъминлашга қаратилган янги механизмни жорий этиш бўйича таклифлари маъқуллансин, унга кўра:
а) қуйидагилар Одил судловни амалга оширишга кўмаклашиш бўйича ихтисослашган прокурорлар корпуси (кейинги ўринларда — Ихтисослашган прокурорлар корпуси) этиб белгилансин:
Бош прокуратуранинг жиноий, фуқаролик, иқтисодий, маъмурий суд ишларини юритишда прокурор ваколатини таъминлаш бошқармалари;
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар прокуратураларининг жиноий, фуқаролик, иқтисодий, маъмурий суд ишларини юритишда прокурор ваколатини таъминлаш бўйича тегишли бўлим ва тармоқлари;
туман (шаҳар) прокурорларининг мазкур йўналишлар бўйича тегишли ўринбосари ва ёрдамчилари;
б) Бош прокурорнинг соҳавий ўринбосарига — Бош прокуратура, шунингдек, қуйи турувчи прокуратуралар Ихтисослашган прокурорлар корпусининг, вилоят прокурорининг ва унга тенглаштирилган прокурорларнинг ўринбосарларига — Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар ва уларга тенглаштирилган прокуратуралар, шунингдек, туман (шаҳар) прокуратуралари Ихтисослашган прокурорлар корпусининг фаолиятини назорат қилиб, мувофиқлаштириб бориш масъулияти юклатилсин.
6. Қуйидагилар Ихтисослашган прокурорлар корпусининг асосий вазифалари этиб белгилансин:
«Прокуратура тўғрисида»ги Қонун ҳамда процессуал қонунчиликда белгиланган тартибда судларда ишларни кўришда прокурор ваколатини таъминлаш;
суд процессининг бошқа иштирокчилари билан тенг ҳуқуқлардан фойдаланган ҳолда одил судлов фаолиятининг самарали амалга оширилишига кўмаклашиш, жиноят ишлари бўйича судларда давлат айбловини фақат қонунга асосланиб, холисликни сақлаган ҳолда сифатли қўллаб-қувватлаш;
фуқаролар ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари суд йўли билан самарали ҳимоя қилинишига эришиш;
суд амалиётидан келиб чиққан ҳолда суриштирув ва тергов органлари ходимларининг амалий кўникмалари ҳамда малакасини ошириш ишларига кўмаклашиш.
7. Белгилаб қўйилсинки:
Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимлари ўз ваколатларини ҳар қандай орган ва мансабдор шахсдан мустақил равишда, фақат қонунга бўйсуниб амалга оширади ҳамда қонунчиликда назарда тутилган ҳоллардан ташқари уларнинг судда иштироки билан боғлиқ фаолиятига бирон-бир тарзда аралашишга йўл қўйилмайди;
вилоят ва унга тенглаштирилган прокуратуралар Ихтисослашган прокурорлар корпусига туман (шаҳар) прокуратураларининг тегишли йўналишларида, қоида тариқасида, камида уч йил, Бош прокуратура Ихтисослашган прокурорлар корпусига эса, қоида тариқасида, камида беш йил фаолият юритган ходимлар жалб қилинади;
Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимлари, қоида тариқасида, судларда прокурор ваколатини таъминлаш соҳасида узлуксиз уч йил хизмат ўтаганидан сўнг бошқа йўналишларга ўтказилиши мумкин;
Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимларини бошқа йўналишларга ўтказиш Бош прокурор соҳавий ўринбосарининг розилиги асосида амалга оширилади.
8. Белгилансинки, Ихтисослашган прокурорлар корпуси фаолиятининг натижадорлигини таъминлаш мақсадида:
Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходими судларда кўрилаётган ишлар бўйича айбловни (фуқаровий даъвони) қўллаб-қувватлаш, ўзгартириш ёки ундан воз кечиш, шу жумладан Жиноят кодекси нормаларини қўллаш, жазо тури ва меъёрини белгилаш масалалари юзасидан фикрини судга баён қилишда мустақил бўлиб, қонун талабларига ва ишнинг барча ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда ўз ишончига асосланади;
ҳар бир ҳудудда Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокуратуралари ҳамда тегишли туман (шаҳар) прокуратуралари Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимлари ва бошқа йўналишларда узоқ йиллар фаолият кўрсатган тажрибали ходимлардан иборат Маслаҳат кенгашлари ташкил этилади;
Маслаҳат кенгашлари ўзаро муҳокама асосида ўта мураккаб тоифадаги ишларнинг ечимини топиш, ёш кадрларни тўғри йўналтириш ва уларнинг амалий кўникмаларини ривожлантириш ишларига кўмаклашади;
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорларининг Ихтисослашган прокурорлар корпуси фаолияти учун масъул ўринбосарларига тегишинча вилоят, туман (шаҳар) прокуратуралари Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимларини ҳудуддаги вилоят, туманлараро, туман (шаҳар) судларидаги иш ҳажмини инобатга олган ҳолда ихтисослиги бўйича жалб қилишга рухсат берилади.
9. Бош прокурор (Н. Йўлдошев) бир ой муддатда:
Ихтисослашган прокурорлар корпусини тажрибали, белгиланган вазифаларни самарали амалга оширишга қодир, прокуратура органларида бенуқсон обрў-эътиборга эга бўлган профессионал кадрлар орасидан шакллантириш чораларини кўрсин;
Ихтисослашган прокурорлар корпуси фаолиятини самарали йўлга қўйишни, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорларининг бошқа йўналишлар бўйича ўринбосарлари ва ходимлари, туман (шаҳар) прокурорлари ҳамда уларнинг бошқа йўналишларга масъул ўринбосарлари ва ходимлари томонидан Ихтисослашган прокурорлар корпуси фаолиятида нохолисликни келтириб чиқариши мумкин бўлган ҳар қандай таъсир ва аралашувларнинг олдини олишга қаратилган таъсирчан механизмларни назарда тутувчи ички тартибни ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;
Олий суд ва бошқа манфаатдор идоралар билан биргаликда Ихтисослашган прокурорлар корпуси ходимлари ваколатларини белгилаш ва фаолиятини ташкил этиш чораларини назарда тутувчи қонунчилик ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин.
10. Суд тизими олдида турган долзарб вазифаларнинг самарали амалга оширилишини таъминлаш мақсадида Олий суд тузилмаси мавжуд штат бирликлари доирасида қуйидагиларни инобатга олган ҳолда такомиллаштирилсин:
а) Суд-ҳуқуқ соҳасидаги қонунчиликни таҳлил қилиш бошқармаси негизида Одил судлов соҳасидаги қонунчиликни таҳлил қилиш департаменти (кейинги ўринларда — Департамент) ташкил этилсин ва қуйидагилар унинг асосий вазифалари этиб белгилансин:
одил судлов соҳасида ҳуқуқ ижодкорлиги фаолиятини амалга ошириш;
суд фаолияти соҳасидаги қонунчиликни ҳамда одил судлов муаммоларини тизимли таҳлил қилиш, суд-ҳуқуқ соҳасидаги қонунчиликни, суд амалиёти ва суд иш юритуви тизимини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
одил судлов самарадорлигини илғор хорижий тажриба ва замонавий ривожланиш тенденциялари асосида таҳлил қилиш;
одил судлов соҳасига оид халқаро рейтинг ва индексларда Ўзбекистон Республикасининг ўрнини яхшилаш бўйича тизимли ва изчил чоралар кўриш;
фуқаролик, жиноят, иқтисодий ва маъмурий қонунчилик, судларнинг мустақиллигини таъминлаш соҳасида халқаро ҳуқуқнинг умум-эътироф этилган принциплари ва нормаларини ўрганиш, уларни миллий қонунчиликка имплементация қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
б) Ахборот-коммуникация мониторинги — Вазиятлар маркази ташкил этилсин ва қуйидагилар унинг асосий вазифалари этиб белгилансин:
республика бўйича барча судларда ишларни кўриш билан боғлиқ вазиятни онлайн таҳлил қилиш, судларда аҳолининг мурожаатлари билан ишлаш ҳамда ишларни кўришда процессуал тартиб ва муддатларга риоя этилишини мониторинг қилиб бориш;
ишларни вилоят, туман (шаҳар), маҳалла кесимида тоифаларга ажратган ҳолда жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларни таҳлил қилиш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш, низоларни бартараф этишга қаратилган маълумотларни тайёрлаш;
суд мажлислари ўз вақтида ўтказилишини, сервер ускуналари ва дастурларнинг ишлаш ҳолатини доимий назорат қилиш;
в) Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлик бошқармаси негизида Жамоатчилик билан ҳамкорлик маркази (кейинги ўринларда — PR Марказ) ташкил этилсин ва унинг, шунингдек, вилоят ва унга тенглаштирилган судлар матбуот хизматларининг асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгилансин:
аҳоли орасида суд ҳокимиятининг ижобий тимсолини шакллантириш ва илгари суриш;
суд фаолияти ҳақида оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар, шунингдек, бошқа ахборот ресурслари орқали, шу жумладан, матбуот анжуманлари, брифинглар, медиатурлар ташкил этиш йўли билан аҳолига мунтазам, тўлиқ ва тезкор равишда ахборот тақдим этиб бориш;
ахборот маконининг доимий мониторингини олиб бориш, судлар фаолиятига доир ахборотлар бўйича жамоатчилик фикрини таҳлил ва прогноз қилиш, танқидий ва кенг муҳокама қилинаётган материалларга, ахборот хуружларига тезкор муносабат билдириш;
суднинг расмий веб-сайтларида унинг фаолиятига алоқадор матнли, фото-, аудио- ва видеоматериаллардан иборат маълумотлар базасини шакллантириш ва янгилаб бориш.
11. Олий суд Конституциявий суд, Судьялар олий кенгаши ва Ўзбекистон Судьялари Ассоциацияси билан биргаликда икки ой муддатда 2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимининг ахборот сиёсати концепциясини ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.
12. Ўзбекистон Судьялари Ассоциациясига аҳоли орасида суд ҳокимиятининг ижобий тимсолини шакллантиришда фаол иштирок этишини таъминлаш мақсадида қуйидагилар тавсия этилсин:
оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда судьялар фаолияти бўйича қонунга хилоф ва асоссиз эълон қилинган ҳар бир ҳолатга суд ҳокимиятининг фахрийлари томонидан объектив равишда ва тезкорлик билан муносабат билдириб бориш;
судьялар ва суд ҳокимиятининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари юзасидан судларга мурожаат қилиш.
13. Олий суд уч ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифлар киритсин.
14. Мазкур Фармон ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Олий суд раиси Б. Исламов ҳамда Бош прокурор Н. Йўлдошев белгилансин.
Фармон ижросини назорат қилиш ва ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари С.У. Умурзаков зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 16 январдаги ПФ-11-сон Фармонига 1-ИЛОВА
2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишнинг қисқа муддатли
1-боб. Умумий қоидалар
2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишнинг қисқа муддатли стратегияси (кейинги ўринларда — Стратегия) суд-ҳуқуқ тизимининг жадал ислоҳ қилинишини таъминлаш, шунингдек, аҳолининг одил судловга эришиш даражасини янада ошириш мақсадида ишлаб чиқилган.
Стратегия Ўзбекистон Республикасида суд ҳокимиятини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари, устувор йўналишлари ҳамда истиқболли вазифаларини белгилайди, шунингдек, соҳага илғор халқаро стандартларни янада кенг жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилади.
2-боб. Стратегиянинг асосий вазифалари
Стратегиянинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
«Инсон қадри учун» ғояси асосида чинакам адолатли суд тизимини шакллантириш ҳамда унинг фаолиятини халқ манфаати ва инсон қадр-қимматини самарали ҳимоя қилишга йўналтириш;
адолатли суд қарорлари қабул қилинишига эришиш орқали халқнинг, шу жумладан, тадбиркорларнинг суд тизимига бўлган ишончини мустаҳкамлаш, ҳар бир шахс суд ва судьялар сиймосида ўзининг ишончли ҳимоячисини кўришига эришиш;
фуқаролар ҳамда тадбиркорларга ўз ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини судларда ҳимоя қила олиши учун барча имкониятларни яратиш, суд ишларини юритишда тарафларнинг тортишуви ва тенг ҳуқуқлилиги тамойилларини тўлақонли рўёбга чиқариш, судларнинг холислигини амалда таъминлашга қаратилган қонунчиликни такомиллаштириш;
судлар фаолиятини тўлиқ рақамлаштириш, сунъий интеллект технологияларини жорий этиш, идоралараро электрон маълумот алмашинувини яхшилаш, суд мажлисларида масофадан туриб иштирок этиш имкониятларини кенгайтириш;
судьяларнинг мустақиллиги ва дахлсизлиги кафолатларини кучайтириш, судга ҳурматсизлик қилиш ва суд ишига аралашиш ҳолатларининг олдини олиш бўйича самарали механизмларни ишлаб чиқиш;
давлат номидан суд қарорларини қабул қилаётган судлар ва судьяларга, шунингдек, уларнинг қарорларига нисбатан ҳар бир фуқарода, шу жумладан, барча даражадаги мансабдорларда ҳурмат руҳини шакллантириш;
суд қарорларининг қатъий ижросини таъминлаш, бу борада давлат органлари ва маҳаллий ҳокимликларнинг масъулиятини ошириш чораларини кўриш;
судьялар ва суд ходимларида юксак муомала маданиятини шакллантириш орқали судга мурожаат қилган ҳар бир фуқаро ва тадбиркорда суддан, пировардида эса давлатдан розилик ҳиссини уйғотиш.
3-боб. Стратегиянинг асосий йўналишлари
3.1. Инсон қадрини улуғлашга қаратилган қонунчиликни такомиллаштириш
1. Жиноят, жиноят-процессуал ва жиноят ижроия қонунчилигини инсонпарварлик тамойиллари асосида такомиллаштириш сиёсатини изчил давом эттириш. «Хабеас корпус» институтини янада ривожлантириш орқали тергов устидан суд назоратини кучайтириш.
2. Процессуал қонунчиликда адвокатнинг ваколатларини, шу жумладан далилларни тўплаш ва тақдим этиш ваколатларини кенгайтириш.
3. Низоларни ҳал этишнинг муқобил усулларидан кенг фойдаланиш. Ярашув институтини қўллаш доирасини янада кенгайтириш. Суд ишлари бўйича айрим тоифадаги низоларни судгача ҳал қилиш механизмларини такомиллаштириш.
4. Суд иш юритувида тарафларнинг тортишуви ва тенг ҳуқуқлилиги тамойилини амалда таъминлаш учун таъсирчан механизмларни яратиш.
3.2. Одил судлов сифатини тубдан ошириш
1. Суд иш юритуви самарадорлигини янада ошириш чораларини кўриш.
2. Юқори суд инстанцияларининг суд қарорларини қайта кўриш фаолиятида рақамли технологиялардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш, аҳоли учун тушунарли ва қулай, шунингдек, қуйи суд хатоларини ўз вақтида тўғрилашга кўмак берувчи механизмларни йўлга қўйиш.
3. Ҳудудлардаги аҳоли сонидан келиб чиқиб, судьялик штат бирликлари сонини босқичма-босқич ошириб бориш.
4. Судьяларнинг ихтисослашуви талаб этиладиган тоифадаги низолар бўйича ихтисослаштирилган судьялар корпусини кенгайтириш чораларини кўриш.
5. Суд ишларини кўришда ягона суд амалиётини таъминлаш учун зарур чораларни кўриш. Олий суд Пленуми қарорларига шарҳларни тайёрлаш амалиётини йўлга қўйиш.
3.3. Суд ҳокимияти мустақиллиги кафолатларини янада кучайтириш
1. Судьялар фаолиятига ҳар қандай аралашувларга, шу жумладан, давлат идоралари ва мансабдор шахслар аралашувларига барҳам беришнинг қатъий чораларини кўриш, бундай қилмишлар учун жавобгарликни кескин кучайтириш.
2. Суд ишларини ҳал этишга аралашганлик учун жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш.
3. Судьялар дахлсизлигини бузиш ҳолатларида бевосита судьялар томонидан ўз вақтида таъсирчан чоралар кўриш имкониятларини кенгайтириш.
4. Процессуал тартибга риоя қилган ҳолда келиб тушган мурожаатларнинг процессуал қонунчилик асосида кўриб чиқилишини таъминлаш.
5. Судьяларга одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган ҳар қандай вазифалар юклатилишига йўл қўймаслик чораларини кўриш.
6. Илғор хорижий тажриба асосида судларнинг молиявий мустақиллигини тўлиқ таъминлаш чораларини кўриш орқали улар фаолиятини молиялаштириш учун зарур маблағларни судлар томонидан мустақил равишда белгилаш механизмларини жорий этиш.
3.4. Судьялар ҳамжамиятини шакллантириш, судьяларни танлаш, лавозимга тайинлаш, ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш
1. Судьялар ҳамжамияти органларининг ҳуқуқий асосларини белгилаш.
2. Судьялар олий кенгаши таркибини шакллантиришда судьяларнинг роли ва ўрнини белгилаш мақсадида Судьялар олий кенгаши таркибининг бир қисмини судьялар томонидан сайлаш тартибини жорий этиш.
3. Судьялик лавозимларига номзодларни тайёрлаш тизимини тубдан ислоҳ қилиш, жумладан Судьялар олий мактабининг фаолиятини илғор хорижий тажриба асосида такомиллаштириш.
4. Судьялар корпусини шакллантиришда очиқлик ва шаффофлик принципини янада кенгроқ жорий этиш.
3.5. Суд жараёнлари ва суд қарорлари юзасидан жамоатчилик орасида тўғри ва холисона фикрни шакллантириш
1. Олий суд ва қуйи судларнинг жамоатчилик ва ОАВ билан ҳамкорлик қилувчи тузилмаларининг иш фаолиятини танқидий жиҳатдан қайта кўриб чиқиб, шиддат билан ўзгариб бораётган ахборот маконида уларнинг янгича ёндашув ва усуллар асосида фаолият юритишини йўлга қўйиш.
2. Судлар фаолияти билан боғлиқ турли манбаларда эълон қилинадиган нохолис ва бир томонлама ахборотлар бўйича зудлик билан муносабат билдириш амалиётини йўлга қўйиш.
3. Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолиятини тўғри ва холисона, қонун талаблари доирасида ёритишни ташкил этиш мақсадида бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан журналистлар ва блогерлар учун махсус ўқув курсларини ташкил этиш.
4. Кенг жамоатчиликда судлар фаолияти бўйича объектив ва холисона фикр-мулоҳазалар ҳамда қарашларни шакллантириш мақсадида медиа режа асосида ОАВ ва ижтимоий тармоқларда турли шакл ва кўринишдаги чиқишларни ташкил этиш.
3.6. Суд ҳужжатлари ижросини таъминлаш
1. Суд ҳужжатларини ижро этишнинг самарали механизмларини жорий этиш. Бунда, давлат органлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари мансабдор шахслари томонидан суд ҳужжатлари сўзсиз ва ўз вақтида ижро этилишини таъминлашни кучайтириш чораларини кўриш.
3.7. Судларда ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш
1. Суд ҳокимияти органлари фаолиятини рақамлаштириш ишларини янада жадаллаштириш.
2. Судлар фаолиятига фуқароларга ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, суд ҳужжатларини автоматик тайёрлаш ва суд қарорларини таҳлил қилиш йўналишида сунъий интеллект технологияларини жорий этиш бўйича чоралар кўриш.
3.8. Судларда коррупцияга қарши курашиш
1. Судларда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва коррупцияга қарши курашишни изчил давом эттириш. Суд тизимини «коррупциясиз соҳа»га айлантириш чораларини кўриш.
2. Судларда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш бўйича самарали механизмларни яратиш. «Судлар коррупцияга мутлақо қарши» рукни остида кенг жамоатчиликка ахборот бериш амалиётини йўлга қўйиш.
3.9. Халқаро ҳамкорлик
1. Халқаро ҳамкорлик алоқаларини янада ривожлантириш. Ҳамкор мамлакатлар билан, шу жумладан халқаро ташкилотлар доирасида суд ҳокимиятининг мустақиллиги, суд фаолияти самарадорлиги, суд ишлари юритишнинг ўзига хос жиҳатлари ва соҳага оид бошқа масалалар юзасидан доимий мулоқотни олиб бориш.
3.10. Суд ҳокимиятини моддий-техник жиҳатдан таъминлаш
1. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг ташкилий тузилмасини амалга оширилаётган суд-ҳуқуқ ислоҳотларига мос равишда такомиллаштириш орқали ислоҳотларга тўлиқ мувофиқлаштириш.
2. Суд биноларини мамлакатнинг нуфузи ва одил судловни амалга ошириш вазифаларига мос, қулай, хавфсизлик ва замон талабларига жавоб берадиган намуна асосида бунёд этиш чораларини кўриш.
3. Фуқароларга ҳар томонлама қулайликлар яратиш, уларнинг сарф-харажатларини қисқартириш, шунингдек, судларнинг моддий-техника базасини янада яхшилаш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри ва вилоятлар марказларида ягона суд биноларини қуриш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 16 январдаги ПФ-11-сон Фармонига 2-ИЛОВА
2023 — 2026 йилларга мўлжалланган суд тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқишнинг қисқа муддатли стратегиясини амалга ошириш бўйича
Т/р Устувор йўналишлар, мақсад ва вазифалар Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Ижро муддатлари Масъул ижрочилар I. Инсон қадрини улуғлашга қаратилган қонунчиликни такомиллаштириш 1. «Хабеас корпус» институтини амалиётга янада кенгроқ жорий этиш . «Хабеас корпус» институтини кенг қўллаш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш: тинтув ўтказиш, телефон сўзлашувини эшитиш ва мулкни хатлашга санкция бериш ваколатини прокурорлардан судларга ўтказиш; тарафларнинг ташаббусига кўра тайинланган эҳтиёт чорасини суд томонидан юқори қийматда (жумладан, етказилган зарарга нисбатан) гаров эҳтиёт чорасига алмаштириш тартибини белгилаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил июль Олий суд (Б. Исламов) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Давлат хавфсизлик хизмати (А. Азизов) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Низоларни ҳал этишнинг муқобил усулларидан кенг фойдаланиш учун зарур ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитларни яратиш. 1. Фуқароларнинг бузилган ҳуқуқлари тезкорлик билан ҳимоя қилинишини таъминлаш учун низоларни ҳал этишнинг муқобил усуллари ни, жумладан медиация институтини қўллаш доирасини кенгайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 2. Низоларни судгача ҳал қилиш механизмлари қўлланилиши лозим бўлган фуқаролик ишлари тоифасини кўпайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотнома 2023 йил октябрь Олий суд (Б. Исламов) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. Суд иш юритувида тарафларнинг тортишуви ва тенг ҳуқуқлилиги принципини амалда таъминлаш имкониятларини яратиш. 1. Суд мажлисида тарафларга шахснинг айбли ёки айбсиз эканлигини исботлаш, далилларни тақдим қилиш учун тенг имкониятларни яратиш бўйича хорижий тажрибани ўрганиш ҳамда асослантирилган таклифларни ишлаб чиқиш. 2. Айбланувчининг малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқи амалда тўлиқ таъминланиши бўйича таъсирчан механизмларни ишлаб чиқиш. 3. Одил судловни таъминлашда ҳимоячига берилган ҳуқуқларни қайта кўриб чиқиб, унинг ваколатларини кенгайтириш , жумладан шартнома асосида мутахассисларни жалб қилиш ҳуқуқини бериш бўйича таклифлар тайёрлаш. 4. Айбланувчининг ўз ҳимоячисидан воз кечиши бўйича ҳар бир ҳолатни тегишинча прокурор ва суд томонидан синчковлик билан ўрганиш тизимини жорий қилиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотнома 2024 йил сентябрь Олий суд (Б. Исламов) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар II. Одил судлов сифатини тубдан ошириш 4. Судьялар ихтисослашувини янада кенгайтириш . 1. Низолар тоифалари бўйича судьялар ихтисослашувини жорий этиш бўйича хорижий тажрибани ўрганиш ҳамда суд амалиётини таҳлил қилиш. 2. Мураккаблигига кўра ихтисослашувни талаб этадиган йўналишлар, жумладан оилавий, меҳнат, интеллектуал мулк ҳуқуқларини ҳимоя қилишга оид низолар бўйича ихтисослаштирилган судьялар корпусини шакллантиришга қаратилган норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2025 йил февраль Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (Ш. Кудбиев) 5. Ҳуқуқни қўллаш амалиётини танқидий таҳлил қилиш асосида ҳамда илғор хорижий тажрибани инобатга олган ҳолда маъмурий суд иш юритувини такомиллаштириш чораларини кўриш . Маъмурий суд иш юритувини такомиллаштириш концепцияси ни ишлаб чиқиш. Бунда қуйидагиларни белгилаш: маъмурий органлар билан фуқаролар ва тадбиркорлар ўртасидаги барча низоларни хатловдан ўтказиб, судловга тааллуқлилигига оид қоидаларни такомиллаштириш; маъмурий суд иш юритуви принципларини танқидий ўрганиб, оммавий-ҳуқуқий муносабатларнинг мазмун-моҳиятини акс эттирувчи принципларни киритиш; маъмурий суд иш юритувига даъво институтини киритиб, маъмурий органлар устидан бериладиган даъво турларини аниқ белгилаш ; фуқаролар ва тадбиркорларнинг маъмурий ҳужжатга бўлган ишончини ҳимоя қилиш тизимини танқидий ўрганиб, етказилган зарарни ундириш тартибини аниқлаштириш; маъмурий судлар фаолиятига ҳуқуқи бузилган фуқаро — аризачининг хоҳишига кўра экстерриториал судловга тегишлилик механизмини жорий этиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2023 йил ноябрь Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев), манфаатдор ташкилотлар 6. Суд ишларини кўришда ягона суд амалиётини таъминлаш. 1. Олий суд Пленумининг амалдаги қарорларини тўлиқ инвентаризациядан ўтказиб, уларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқлигини ўрганиш ҳамда тушунтириш талаб қилинадиган йўналишларни аниқлаш. 2. Олий суд Пленумининг амалдаги қарорларини такомиллаштириш, шунингдек, бугунги кунда мавжуд бўлмаган, лекин тушунтириш талаб қилинадиган йўналишлар бўйича суд амалиётини умумлаштириш юзасидан йиллик режа-жадвални ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. 3. Олий суд Пленуми қарорларига шарҳлар тайёрлаш амалиётини йўлга қўйиш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил июль Доимий равишда Олий суд (Б. Исламов) 7. Солиқ ва божхона масалалари бўйича ягона суд амалиётини таъминлаш. 1. Маъмурий ва иқтисодий судларда солиқ идоралари иштирокидаги низоларни кўриб чиқиш амалиётини умумлаштириш ҳамда муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 2. Маъмурий ва иқтисодий судларда божхона идоралари иштирокидаги низоларни кўриб чиқиш амалиётини умумлаштириш ҳамда муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотнома 2023 йил апрель Олий суд (Б. Исламов) 8. Солиқ органларининг маъмурий ва иқтисодий судлардаги иштирокини такомиллаштириб, ягона амалиётни таъминлаш. 1. Маъмурий ва иқтисодий судларда солиқ органлари иштирокидаги низоларни кўриб чиқиш амалиётини умумлаштириш. 2. Амалиётда мавжуд муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотнома 2023 йил март Солиқ қўмитаси 9. Божхона органларининг маъмурий ва иқтисодий судлардаги иштирокини такомиллаштириб, ягона амалиётни таъминлаш. 1. Маъмурий ва иқтисодий судларда божхона органлари иштирокидаги низоларни кўриб чиқиш амалиётини умумлаштириш. 2. Амалиётдаги муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотнома 2023 йил март Божхона қўмитаси III. Суд ҳокимияти мустақиллиги кафолатларини янада кучайтириш 10. Судьялар фаолиятига бирон-бир тарзда аралашишга йўл қўйилмаслигини таъминлаш. Қуйидагиларни назарда тутувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш: судга ҳурматсизлик қилиш ҳолатларининг олдини олишнинг самарали механизмларини ишлаб чиқиш, бунинг учун маъмурий жавобгарлик чораларини кучайтириш ва жиноий жавобгарлик белгилаш ; суд ишларини ҳал этишга аралашганлик ва суд ҳужжатини ижро этмаганлик учун жавобгарлик чораларини кучайтириш; судьяга нисбатан т урар жой дахлсизлигига, ёзишмалар, телефон орқали сўзлашувлар ва бошқа сўзлашувлар, алоқа тармоқлари орқали узатиладиган почта, курьерлик жўнатмалари ва телеграф хабарларининг сир сақланишига бўлган ҳуқуқларни чекловчи, шунингдек, абонентлар ёки абонент қурилмалари ўртасидаги боғланишлар тўғрисидаги ахборотни олишдан иборат тезкор-қидирув тадбирларини ўтказишга фақат Бош прокурорнинг санкцияси асосида йўл қўйилишини белгилаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил март Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 11. Судьялар мустақиллигини таъминлашнинг янги механизмларини яратиш. 1. Судьялар ҳамжамияти органларининг ролини янада ошириш ва судьяларнинг ўзини ўзи бошқариш тамойилини кенг жорий этишга қаратилган таклифларни ишлаб чиқиш. 2. Судьялар дахлсизлиги бузилган ҳолатларда судьялар томонидан тўғридан-тўғри Судьялар олий кенгаши раисига онлайн платформа орқали мурожаат қилиш имкониятини яратиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил март Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Олий суд (Б. Исламов) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 12. Судларнинг молиявий мустақиллигини тўлиқ таъминлаш чораларини кўриш. 1. Одил судлов фаолиятини молиялаштириш учун зарур маблағларни судлар томонидан мустақил равишда белгилаш бўйича илғор хорижий тажрибани ўрганиш ҳамда таклифларни тайёрлаш. 2. Ўз вазифаларини виждонан, шунингдек, алоҳида муҳим ва масъулиятли ишларни бажараётган ходимлар меҳнатини муносиб рағбатлантириш, иш унумдорлигини ошириш мақсадида судьялар ва суд аппарати ходимларига ҳар чорак якуни бўйича ва расмий байрам кунларида пул мукофотлари, шунингдек, меҳнат таътили давомида муносиб моддий ёрдам ажратиш механизмларини яратиш бўйича таклифлар тайёрлаш. Таҳлилий маълумотнома ва норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил октябрь Олий суд (Б. Исламов) , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (Ш. Кудбиев) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 13. Судьяларга одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган ҳар қандай вазифалар юклатилишига йўл қўйилмаслигини таъминлаш. 1. Судьяларга одил судловни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган вазифалар юклаш ҳолатларининг олдини олиш. 2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Виртуал ва Халқ қабулхоналари орқали жисмоний ва юридик шахслардан ҳуқуқий тушунтириш юзасидан келиб тушаётган мурожаатларни адлия органлари томонидан кўриб чиқиш амалиётини йўлга қўйиш. 3. Республика миқёсида, хусусан олис ҳамда чекка ҳудудларни қамраб олган ҳолда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари учун сайёр қабулларни Олий суд томонидан мустақил равишда ташкил этишни белгилаш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2023 йил якунига қадар 2023 йил март 2023 йил февраль Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , манфаатдор вазирлик ва идоралар IV. Судьялар ҳамжамияти органларини шакллантириш, судьяларни танлаш, лавозимга тайинлаш, ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш 14. Судьялар ҳамжамияти органларининг ҳуқуқий асосларини белгилаш. Қуйидагиларни назарда тутувчи «Судьялар ҳамжамияти органлари тўғрисида»ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш: судьялар ҳамжамияти органларининг вазифалари, функциялари ва ваколатлари; судьялар ҳамжамияти органларини шакллантириш, шу жумладан ушбу органларга номзод кўрсатиш тартиби; судьялар ҳамжамияти органлари фаолияти механизмлари, ўзаро ва бошқа идоралар билан ҳамкорлик қилиш тартиби. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил сентябрь Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Олий суд (Б. Исламов) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 15. Судьялар олий кенгашини ҳақиқий судьялар ҳамжамияти органига айлантириш чораларини кўриш. 1. Судьялар олий кенгаши фаолиятини илғор хорижий тажриба асосида такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 2. Судьялар олий кенгаши таркибини шакллантиришда судьяларнинг роли ва ўрнини белгилаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил апрель Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Олий суд (Б. Исламов) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 16. Судьялик лавозимларига номзодларни тайёрлаш , судьялар ва судлар аппарати ходимларини қайта тайёрлаш , уларнинг малакасини ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш . 1. Судьялар олий мактабининг фаолиятини тўлиқ таҳлил қилиш, мавжуд муаммоларни аниқлаш ва уни тубдан ислоҳ қилишга қаратилган аниқ чораларни белгилаш. 2. Таълим ва амалиёт ўртасида узвий боғлиқликни етарли даражада таъминлаш, касбий фанлар ҳамда амалиёт ўртасида реал интеграциялашув жараёнини яратиш. 3. Судьялар ва суд аппарати ходимларининг малакасини ошириш тизимини ҳозирги замон талабларига тўлиқ мослаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил сентябрь Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 17. Судьялар корпусини шакллантиришда очиқлик ва шаффофлик принципини янада кенгроқ жорий этиш. 1. Суд тизимидаги раҳбарлик лавозимларига тайинлашда демократик тамойилларни кенг жорий этиш. 2. Судьялар корпусини шакллантириш бўйича илғор хорижий тажрибани ўрганиш ҳамда соҳага очиқлик ва шаффофлик принципларини кенг жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил май Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Олий суд (Б. Исламов) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар V. Суд жараёнлари ва суд қарорлари юзасидан жамоатчилик ўртасида тўғри ва холисона фикрни шакллантириш 18. Суд ҳокимиятининг нуфузи, мавқеи ва обрўсини янада юксалтириш чораларини кўриш. 1. Олий суд ва қуйи судларнинг жамоатчилик ва ОАВ билан ҳамкорлик қилувчи тузилмаларининг иш фаолиятини танқидий жиҳатдан қайта кўриб чиқиб, уларнинг фаолиятини янгича ёндашув ва усуллар асосида йўлга қўйиш, тузилмаларни профессионал кадрлар билан тўлдириш чораларини кўриш. 2. Судлар фаолияти билан боғлиқ турли манбаларда эълон қилинадиган нохолис ва бир томонлама ахборотлар бўйича зудлик билан муносабат билдириш амалиётини йўлга қўйиш. 3. Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолиятини тўғри ва холисона, қонун талаблари доирасида ёритишни ташкил этиш мақсадида бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан журналистлар ва блогерлар учун махсус ўқув курсларини ташкил этиш. 4. Кенг жамоатчиликда судлар фаолияти бўйича объектив ва холисона фикр-мулоҳазалар ҳамда қарашларни шакллантириш мақсадида медиа режа асосида ОАВ ва ижтимоий тармоқларда турли шакл ва кўринишдаги чиқишларни ташкил этиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар Доимий равишда Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар VI. Суд ҳужжатлари ижросини таъминлаш 19. Суд ҳужжатларининг ўз вақтида ва тўлиқ ижросини таъминлаш. 1. Ундирувни узоқ муддатли кўчмас мулк ижараси ҳуқуқига, ер участкаларига бўлган ҳуқуқларга, интеллектуал мулк объектларига бўлган мулкий ҳуқуқларга қаратиш тартибининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш. 2. Соддалаштирилган тартибда суд ҳужжатлари ижросини таъминлаш механизмларини кенгайтириш, жумладан қарздор жисмоний шахслардан электр ва иссиқлик энергияси, газ, ичимлик сувдан фойдаланиш қоидаларини бузганлик учун қарздорликни соддалаштирилган тартибда ундириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2023 йил октябрь Бош прокуратура (Н. Йўлдошев) , Олий суд (Б. Исламов) , Адлия вазирлиги (А. Ташкулов), манфаатдор вазирлик ва идоралар VII. Судларда ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш 20. Суд ҳокимияти органлари фаолиятини рақамлаштиришни янада кенгайтириш. Судлар фаолиятига фуқароларга ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, суд ҳужжатлари лойиҳаларини автоматик тайёрлаш ва суд амалиётини таҳлил қилиш йўналишида сунъий интеллект технологияларини жорий этиш бўйича чоралар кўриш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2024 йил декабрь Олий суд (Б. Исламов) , Рақамли технологиялар вазирлиги (Ш. Шерматов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 21. Идоралараро ягона интеграцион платформа яратиш. 1. Идоралараро ягона интеграцион платформа яратиш. 2. Судлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ўртасида маълумотлар алмашинувини тўлиқ рақамли технологияга ўтказиш. 3. Ягона платформа асосида ахборот тизимларини интеграция қилиш. 4. Ахборот ва маълумотларнинг киберхавфсизлигини таъминлаш. Амалий чора-тадбирлар 2023 йил декабрь Олий суд (Б. Исламов) , Рақамли технологиялар вазирлиги (Ш. Шерматов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 22. Судлар архивидаги маълумотлар хавфсизлигини таъминлаш ва архив ҳужжатларини тизимлаштириш . 1. Судлар архивини тўлиқ хатловдан ўтказиш. 2. Судларнинг архивида қоғоз шаклида сақланаётган ишлар ва ҳужжатларни электрон шаклга ўтказиш. 3. Суд архивида иш ва ҳужжатларни сақлаш тартиби ҳамда муддатларини қайта кўриб чиқиш, жумладан жиноят ишларини қоғоз шаклида сақлаш муддатларини бир неча баравар узайтириш, электрон шаклга ўтказилган ишлар ва ҳужжатларни йўқ қилмаслик тартибини белгилаш. Амалий чора-тадбирлар 2024 йил декабрь Олий суд (Б. Исламов) , Рақамли технологиялар вазирлиги (Ш. Шерматов), манфаатдор идоралар VIII. Судларда коррупцияга қарши курашиш 23. Судларда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш . 1. Эксперт ва мутахассисларни жалб қилган ҳолда судларда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш бўйича самарали механизмларни ишлаб чиқиш. 2. Судьялар ва уларнинг вояга етмаган фарзандларининг мол-мулкини мажбурий декларациялаш тартибини йўлга қўйиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2023 йил октябрь Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) 24. Суд тизимида коррупцияга қарши курашиш ишларини жадаллаштириш. 1. Эксперт ва мутахассислар билан бирга одил судлов фаолиятини «коррупциясиз соҳа»га айлантириш бўйича чораларни назарда тутувчи режа-жадвал ишлаб чиқиш. 2. Хорижий тажрибадан келиб чиққан ҳолда очиқ суд мажлисида узлуксиз тарзда кўриладиган ишлар тоифаларини белгилаш ҳамда амалиётга жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 3. «Судлар коррупцияга мутлақо қарши» рукни остида кенг жамоатчиликка ахборот бериш амалиётини йўлга қўйиш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2023 йил декабрь Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров), манфаатдор вазирлик ва идоралар IX. Халқаро ҳамкорлик 25. Халқаро ҳамкорлик алоқаларини янада ривожлантириш. 1. Ҳамкор мамлакатлар ҳамда халқаро ташкилотлар билан суд ҳокимияти фаолияти самарадорлигини ошириш масалалари юзасидан доимий мулоқот олиб бориш. 2. Ҳамкор мамлакатлар суд идоралари вакиллари билан икки ва кўп томонлама алоқаларни кенгайтириш. 3. Ҳамкор мамлакатлар ва халқаро ташкилотлар билан суд-ҳуқуқ соҳаларида маслаҳатлашувларни ташкил этиш ҳамда қўшма дастурларни амалга ошириш. 4. Илғор хорижий мамлакатлар билан одил судлов соҳасида ҳамкорликни кенгайтириш. Амалий ва ташкилий чора-тадбирлар 2023 йил давомида Олий суд (Б. Исламов) , Ташқи ишлар вазирлиги (Б. Саидов), манфаатдор вазирлик ва идоралар X. Суд ҳокимиятини моддий-техник жиҳатдан таъминлаш 26. Судларни моддий-техник ва молиявий жиҳатдан таъминлаш ишларини самарали ташкил этиш. 1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти ва ҳудудий бўлимларининг фаолиятини таҳлил қилиш. 2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти ва ҳудудий бўлимларининг ташкилий тузилмасини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. 3. Қуйи судларнинг моддий-техник ва молиявий таъминотини узлуксиз ташкил этиш чораларини кўриш. Ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирлар 2024 йил июнь Олий суд (Б. Исламов) 27. Судьялар ва уларнинг оила аъзолари пенсия таъминоти шартлари, меъёрлари ҳамда тартибини такомиллаштириш. Судьяларга пенсия тайинлашда амалиётда юзага келаётган ноаниқлик ва муаммолар таҳлили асосида судьялар ва уларнинг оила аъзолари пенсия таъминоти шартлари, меъёрлари ҳамда тартибини такомиллаштиришга қаратилган таклифлар ишлаб чиқиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2023 йил август Олий суд (Б. Исламов) , Судьялар олий кенгаши (Х. Ёдгоров) , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (Ш. Кудбиев) 28. Вилоят ва унга тенглаштирилган судларнинг моддий-техника базасини янада такомиллаштириш. Фуқароларга ҳар томонлама қулайликлар яратиш, уларнинг сарф-харажатларини қисқартириш, шунингдек, судларнинг моддий-техника базасини янада яхшилаш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар марказларида ягона суд биноларини қуриш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2025 йил август Олий суд (Б. Исламов) , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (Ш. Кудбиев) , манфаатдор вазирлик ва идоралар
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 16 январь,
ПФ-11-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
STRATEGIYASI
HARAKATLAR DASTURI
Odil sudlovga erishish imkoniyatlarini yanada kengaytirish va sudlar faoliyati samaradorligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan sud-huquq islohotlari sud hokimiyati mustaqilligini hamda sudlar faoliyatida ochiqlik va shaffoflikni taʼminlash bilan bir qatorda fuqaro va tadbirkorlarning huquq hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish imkonini berdi.
Shu bilan birga “Yangi Oʻzbekiston — yangi sud” tamoyili doirasida aholining odil sudlovga erishish imkoniyatlarini yanada kengaytirish sud-huquq tizimini isloh qilishni jadallashtirishni, sohaga ilgʻor xalqaro standartlarni joriy etishni talab etmoqda.
2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasida belgilangan vazifalarga muvofiq, shuningdek, sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini taʼminlash, sudlar faoliyati samaradorligi va odil sudlov sifatini oshirish maqsadida:
1. 2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishning qisqa muddatli strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Strategiya doirasida quyidagilar odil sudlovni taʼminlashning ustuvor vazifalari etib belgilansin:
“Inson qadri uchun” gʻoyasi asosida chinakam adolatli sud tizimini shakllantirish hamda uning faoliyatini xalq manfaati va inson qadr-qimmatini samarali himoya qilishga yoʻnaltirish;
adolatli sud qarorlari qabul qilinishiga erishish orqali xalqning, shu jumladan, tadbirkorlarning sud tizimiga boʻlgan ishonchini mustahkamlash, har bir shaxs sud va sudyalar siymosida oʻzining ishonchli himoyachisini koʻrishiga erishish;
fuqarolar hamda tadbirkorlarga oʻz huquq va qonuniy manfaatlarini sudlarda himoya qila olishi uchun barcha imkoniyatlarni yaratish, sud ishlarini yuritishda tortishuv va taraflarning tengligi tamoyillarini toʻlaqonli roʻyobga chiqarish, sudlarning xolisligini amalda taʼminlashga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish;
sudlar faoliyatini toʻliq raqamlashtirish, sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish, idoralararo elektron maʼlumot almashinuvini yaxshilash, sud majlislarida masofadan turib ishtirok etish imkoniyatlarini kengaytirish;
sudyalarning mustaqilligi va daxlsizligi kafolatlarini kuchaytirish, sudga hurmatsizlik qilish va sud ishiga aralashish holatlarining oldini olish boʻyicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqish;
sud qarorlarining qatʼiy ijrosini taʼminlash, bu borada davlat organlari va mahalliy hokimliklarning masʼuliyatini oshirish;
sudyalar va sud xodimlarida yuksak muomala madaniyatini shakllantirish orqali sudga murojaat qilgan har bir fuqaro va tadbirkorda suddan, pirovardida esa davlatdan rozilik hissini uygʻotish.
2. 2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishning qisqa muddatli strategiyasini amalga oshirish boʻyicha harakatlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Harakatlar dasturi) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Oliy sud (B. Islamov), Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov), Bosh prokuror (N. Yoʻldoshev), shuningdek, masʼul vazirlik va idoralar rahbarlari Harakatlar dasturida nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida va toʻliq bajarilishi uchun shaxsan masʼul etib belgilansin.
3. Oliy sud tomonidan Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi bilan birgalikda jinoyat ishlari boʻyicha sud qarorlari qonuniy, asosli va adolatli qabul qilinganligini tekshirishning fuqarolarga qulay va soddalashtirilgan tartibini yaratish maqsadida quyidagilarni joriy etishni nazarda tutuvchi qonun loyihasi ishlab chiqilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin:
tumanlararo, tuman, shahar sudlari tomonidan birinchi instansiyada koʻrilgan ishlarni viloyat va unga tenglashtirilgan sudlarda apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida qayta koʻrib chiqish;
viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar tomonidan apellyatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrilgan ishlarni mazkur sudlarda taftish tartibida qayta koʻrib chiqish;
viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar tomonidan taftish tartibida koʻrilgan ishlarni Oliy sudning sudlov hayʼatlarida taftish tartibida qayta koʻrib chiqish;
yuqori instansiya sudlari tomonidan ishni yangidan koʻrish uchun quyi sudlarga yuborish tartibini bekor qilish va ularga ish boʻyicha yakuniy qaror qabul qilish masʼuliyatini yuklash.
Oliy sud (B. Islamov) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda taklif etilayotgan yangi tartibni amaliyotga oʻz vaqtida va samarali joriy etish hamda uning mazmun-mohiyatini aholiga batafsil tushuntirish boʻyicha zarur tashkiliy choralarni koʻrsin.
4. Sudyalarning chinakam mustaqilligini taʼminlash maqsadida ularning ishiga har qanday aralashuv qatʼiy jazolanishi, sudyalarning xavotirsiz ishlashi uchun davlat tomonidan barcha sharoitlar yaratilishi qayd etilsin.
Sudning mustaqilligi va sudyalar daxlsizligini taʼminlashni kuchaytirish boʻyicha quyidagi choralar belgilansin:
sudga hurmatsizlik qilish holatlarini oldini olishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish, buning uchun maʼmuriy javobgarlik choralarini kuchaytirish va jinoiy javobgarlik belgilash;
sud ishlarini hal etishga aralashganlik va sud hujjatini ijro etmaganlik uchun javobgarlik choralarini kuchaytirish, shuningdek, sud hujjatlarining ijro etilishini taʼminlashga qaratilgan taʼsirchan mexanizmlarni joriy etish;
odil sudlovni amalga oshirish faoliyatiga aralashganlikka oid har bir jinoyat ishi yakuni boʻyicha jamoatchilikni ommaviy axborot vositalari orqali majburiy ravishda xabardor qilish tartibini joriy etish;
sudyaga nisbatan turar joy daxlsizligiga, yozishmalar, telefon orqali soʻzlashuvlar va boshqa soʻzlashuvlar, aloqa tarmoqlari orqali uzatiladigan pochta, kuryerlik joʻnatmalari va telegraf xabarlarining sir saqlanishiga boʻlgan huquqlarni cheklovchi, shuningdek, abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisidagi axborotni olishdan iborat tezkor-qidiruv tadbirlarining oʻtkazilishiga faqat Bosh prokurorning sanksiyasi asosida yoʻl qoʻyilishini belgilash;
jismoniy va yuridik shaxslarning protsessual xarakterga ega boʻlmagan, huquqiy tushuntirish berish borasidagi masalalar boʻyicha murojaatlarini adliya organlari tomonidan koʻrib chiqish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
Oliy sud (B. Islamov), Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda mazkur bandda nazarda tutilgan choralarni amalga oshirish boʻyicha qonunchilik hujjatlari loyihalarini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin.
5. Bosh prokuratura hamda Oliy sudning barcha bosqichlardagi sud ishlarini yuritishda tortishuv va taraflarning tengligi tamoyillarini toʻlaqonli roʻyobga chiqarish, sudlarning xolisligini amalda taʼminlashga qaratilgan yangi mexanizmni joriy etish boʻyicha takliflari maʼqullansin, unga koʻra:
a) quyidagilar Odil sudlovni amalga oshirishga koʻmaklashish boʻyicha ixtisoslashgan prokurorlar korpusi (keyingi oʻrinlarda — Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi) etib belgilansin:
Bosh prokuraturaning jinoiy, fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlarini yuritishda prokuror vakolatini taʼminlash boshqarmalari;
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar prokuraturalarining jinoiy, fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy sud ishlarini yuritishda prokuror vakolatini taʼminlash boʻyicha tegishli boʻlim va tarmoqlari;
tuman (shahar) prokurorlarining mazkur yoʻnalishlar boʻyicha tegishli oʻrinbosari va yordamchilari;
b) Bosh prokurorning sohaviy oʻrinbosariga — Bosh prokuratura, shuningdek, quyi turuvchi prokuraturalar Ixtisoslashgan prokurorlar korpusining, viloyat prokurorining va unga tenglashtirilgan prokurorlarning oʻrinbosarlariga — Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar va ularga tenglashtirilgan prokuraturalar, shuningdek, tuman (shahar) prokuraturalari Ixtisoslashgan prokurorlar korpusining faoliyatini nazorat qilib, muvofiqlashtirib borish masʼuliyati yuklatilsin.
6. Quyidagilar Ixtisoslashgan prokurorlar korpusining asosiy vazifalari etib belgilansin:
“Prokuratura toʻgʻrisida”gi Qonun hamda protsessual qonunchilikda belgilangan tartibda sudlarda ishlarni koʻrishda prokuror vakolatini taʼminlash;
sud protsessining boshqa ishtirokchilari bilan teng huquqlardan foydalangan holda odil sudlov faoliyatining samarali amalga oshirilishiga koʻmaklashish, jinoyat ishlari boʻyicha sudlarda davlat ayblovini faqat qonunga asoslanib, xolislikni saqlagan holda sifatli qoʻllab-quvvatlash;
fuqarolar va yuridik shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari sud yoʻli bilan samarali himoya qilinishiga erishish;
sud amaliyotidan kelib chiqqan holda surishtiruv va tergov organlari xodimlarining amaliy koʻnikmalari hamda malakasini oshirish ishlariga koʻmaklashish.
7. Belgilab qoʻyilsinki:
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlari oʻz vakolatlarini har qanday organ va mansabdor shaxsdan mustaqil ravishda, faqat qonunga boʻysunib amalga oshiradi hamda qonunchilikda nazarda tutilgan hollardan tashqari ularning sudda ishtiroki bilan bogʻliq faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi;
viloyat va unga tenglashtirilgan prokuraturalar Ixtisoslashgan prokurorlar korpusiga tuman (shahar) prokuraturalarining tegishli yoʻnalishlarida, qoida tariqasida, kamida uch yil, Bosh prokuratura Ixtisoslashgan prokurorlar korpusiga esa, qoida tariqasida, kamida besh yil faoliyat yuritgan xodimlar jalb qilinadi;
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlari, qoida tariqasida, sudlarda prokuror vakolatini taʼminlash sohasida uzluksiz uch yil xizmat oʻtaganidan soʻng boshqa yoʻnalishlarga oʻtkazilishi mumkin;
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlarini boshqa yoʻnalishlarga oʻtkazish Bosh prokuror sohaviy oʻrinbosarining roziligi asosida amalga oshiriladi.
8. Belgilansinki, Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi faoliyatining natijadorligini taʼminlash maqsadida:
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimi sudlarda koʻrilayotgan ishlar boʻyicha ayblovni (fuqaroviy daʼvoni) qoʻllab-quvvatlash, oʻzgartirish yoki undan voz kechish, shu jumladan Jinoyat kodeksi normalarini qoʻllash, jazo turi va meʼyorini belgilash masalalari yuzasidan fikrini sudga bayon qilishda mustaqil boʻlib, qonun talablariga va ishning barcha holatlaridan kelib chiqqan holda oʻz ishonchiga asoslanadi;
har bir hududda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar prokuraturalari hamda tegishli tuman (shahar) prokuraturalari Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlari va boshqa yoʻnalishlarda uzoq yillar faoliyat koʻrsatgan tajribali xodimlardan iborat Maslahat kengashlari tashkil etiladi;
Maslahat kengashlari oʻzaro muhokama asosida oʻta murakkab toifadagi ishlarning yechimini topish, yosh kadrlarni toʻgʻri yoʻnaltirish va ularning amaliy koʻnikmalarini rivojlantirish ishlariga koʻmaklashadi;
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlarining Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi faoliyati uchun masʼul oʻrinbosarlariga tegishincha viloyat, tuman (shahar) prokuraturalari Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlarini hududdagi viloyat, tumanlararo, tuman (shahar) sudlaridagi ish hajmini inobatga olgan holda ixtisosligi boʻyicha jalb qilishga ruxsat beriladi.
9. Bosh prokuror (N. Yoʻldoshev) bir oy muddatda:
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusini tajribali, belgilangan vazifalarni samarali amalga oshirishga qodir, prokuratura organlarida benuqson obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan professional kadrlar orasidan shakllantirish choralarini koʻrsin;
Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyishni, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlarining boshqa yoʻnalishlar boʻyicha oʻrinbosarlari va xodimlari, tuman (shahar) prokurorlari hamda ularning boshqa yoʻnalishlarga masʼul oʻrinbosarlari va xodimlari tomonidan Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi faoliyatida noxolislikni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan har qanday taʼsir va aralashuvlarning oldini olishga qaratilgan taʼsirchan mexanizmlarni nazarda tutuvchi ichki tartibni ishlab chiqsin va tasdiqlasin;
Oliy sud va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda Ixtisoslashgan prokurorlar korpusi xodimlari vakolatlarini belgilash va faoliyatini tashkil etish choralarini nazarda tutuvchi qonunchilik hujjatlari loyihalarini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin.
10. Sud tizimi oldida turgan dolzarb vazifalarning samarali amalga oshirilishini taʼminlash maqsadida Oliy sud tuzilmasi mavjud shtat birliklari doirasida quyidagilarni inobatga olgan holda takomillashtirilsin:
a) Sud-huquq sohasidagi qonunchilikni tahlil qilish boshqarmasi negizida Odil sudlov sohasidagi qonunchilikni tahlil qilish departamenti (keyingi oʻrinlarda — Departament) tashkil etilsin va quyidagilar uning asosiy vazifalari etib belgilansin:
odil sudlov sohasida huquq ijodkorligi faoliyatini amalga oshirish;
sud faoliyati sohasidagi qonunchilikni hamda odil sudlov muammolarini tizimli tahlil qilish, sud-huquq sohasidagi qonunchilikni, sud amaliyoti va sud ish yurituvi tizimini yanada takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
odil sudlov samaradorligini ilgʻor xorijiy tajriba va zamonaviy rivojlanish tendensiyalari asosida tahlil qilish;
odil sudlov sohasiga oid xalqaro reyting va indekslarda Oʻzbekiston Respublikasining oʻrnini yaxshilash boʻyicha tizimli va izchil choralar koʻrish;
fuqarolik, jinoyat, iqtisodiy va maʼmuriy qonunchilik, sudlarning mustaqilligini taʼminlash sohasida xalqaro huquqning umum-eʼtirof etilgan prinsiplari va normalarini oʻrganish, ularni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
b) Axborot-kommunikatsiya monitoringi — Vaziyatlar markazi tashkil etilsin va quyidagilar uning asosiy vazifalari etib belgilansin:
respublika boʻyicha barcha sudlarda ishlarni koʻrish bilan bogʻliq vaziyatni onlayn tahlil qilish, sudlarda aholining murojaatlari bilan ishlash hamda ishlarni koʻrishda protsessual tartib va muddatlarga rioya etilishini monitoring qilib borish;
ishlarni viloyat, tuman (shahar), mahalla kesimida toifalarga ajratgan holda jinoyatchilik va huquqbuzarliklarni tahlil qilish, aholining huquqiy madaniyatini oshirish, nizolarni bartaraf etishga qaratilgan maʼlumotlarni tayyorlash;
sud majlislari oʻz vaqtida oʻtkazilishini, server uskunalari va dasturlarning ishlash holatini doimiy nazorat qilish;
v) Jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlik boshqarmasi negizida Jamoatchilik bilan hamkorlik markazi (keyingi oʻrinlarda — PR Markaz) tashkil etilsin va uning, shuningdek, viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar matbuot xizmatlarining asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilansin:
aholi orasida sud hokimiyatining ijobiy timsolini shakllantirish va ilgari surish;
sud faoliyati haqida ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar, shuningdek, boshqa axborot resurslari orqali, shu jumladan, matbuot anjumanlari, brifinglar, mediaturlar tashkil etish yoʻli bilan aholiga muntazam, toʻliq va tezkor ravishda axborot taqdim etib borish;
axborot makonining doimiy monitoringini olib borish, sudlar faoliyatiga doir axborotlar boʻyicha jamoatchilik fikrini tahlil va prognoz qilish, tanqidiy va keng muhokama qilinayotgan materiallarga, axborot xurujlariga tezkor munosabat bildirish;
sudning rasmiy veb-saytlarida uning faoliyatiga aloqador matnli, foto-, audio- va videomateriallardan iborat maʼlumotlar bazasini shakllantirish va yangilab borish.
11. Oliy sud Konstitutsiyaviy sud, Sudyalar oliy kengashi va Oʻzbekiston Sudyalari Assotsiatsiyasi bilan birgalikda ikki oy muddatda 2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimining axborot siyosati konsepsiyasini ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
12. Oʻzbekiston Sudyalari Assotsiatsiyasiga aholi orasida sud hokimiyatining ijobiy timsolini shakllantirishda faol ishtirok etishini taʼminlash maqsadida quyidagilar tavsiya etilsin:
ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda sudyalar faoliyati boʻyicha qonunga xilof va asossiz eʼlon qilingan har bir holatga sud hokimiyatining faxriylari tomonidan obyektiv ravishda va tezkorlik bilan munosabat bildirib borish;
sudyalar va sud hokimiyatining huquq va manfaatlarini himoya qilish masalalari yuzasidan sudlarga murojaat qilish.
13. Oliy sud uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin.
14. Mazkur Farmon ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Oliy sud raisi B. Islamov hamda Bosh prokuror N. Yoʻldoshev belgilansin.
Farmon ijrosini nazorat qilish va ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari S.U. Umurzakov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-yanvardagi PF-11-son Farmoniga 1-ILOVA
2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishning qisqa muddatli
1-bob. Umumiy qoidalar
2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishning qisqa muddatli strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) sud-huquq tizimining jadal isloh qilinishini taʼminlash, shuningdek, aholining odil sudlovga erishish darajasini yanada oshirish maqsadida ishlab chiqilgan.
Strategiya Oʻzbekiston Respublikasida sud hokimiyatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalishlari hamda istiqbolli vazifalarini belgilaydi, shuningdek, sohaga ilgʻor xalqaro standartlarni yanada keng joriy etish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.
2-bob. Strategiyaning asosiy vazifalari
Strategiyaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
“Inson qadri uchun” gʻoyasi asosida chinakam adolatli sud tizimini shakllantirish hamda uning faoliyatini xalq manfaati va inson qadr-qimmatini samarali himoya qilishga yoʻnaltirish;
adolatli sud qarorlari qabul qilinishiga erishish orqali xalqning, shu jumladan, tadbirkorlarning sud tizimiga boʻlgan ishonchini mustahkamlash, har bir shaxs sud va sudyalar siymosida oʻzining ishonchli himoyachisini koʻrishiga erishish;
fuqarolar hamda tadbirkorlarga oʻz huquq va qonuniy manfaatlarini sudlarda himoya qila olishi uchun barcha imkoniyatlarni yaratish, sud ishlarini yuritishda taraflarning tortishuvi va teng huquqliligi tamoyillarini toʻlaqonli roʻyobga chiqarish, sudlarning xolisligini amalda taʼminlashga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish;
sudlar faoliyatini toʻliq raqamlashtirish, sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish, idoralararo elektron maʼlumot almashinuvini yaxshilash, sud majlislarida masofadan turib ishtirok etish imkoniyatlarini kengaytirish;
sudyalarning mustaqilligi va daxlsizligi kafolatlarini kuchaytirish, sudga hurmatsizlik qilish va sud ishiga aralashish holatlarining oldini olish boʻyicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqish;
davlat nomidan sud qarorlarini qabul qilayotgan sudlar va sudyalarga, shuningdek, ularning qarorlariga nisbatan har bir fuqaroda, shu jumladan, barcha darajadagi mansabdorlarda hurmat ruhini shakllantirish;
sud qarorlarining qatʼiy ijrosini taʼminlash, bu borada davlat organlari va mahalliy hokimliklarning masʼuliyatini oshirish choralarini koʻrish;
sudyalar va sud xodimlarida yuksak muomala madaniyatini shakllantirish orqali sudga murojaat qilgan har bir fuqaro va tadbirkorda suddan, pirovardida esa davlatdan rozilik hissini uygʻotish.
3-bob. Strategiyaning asosiy yoʻnalishlari
3.1. Inson qadrini ulugʻlashga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish
1. Jinoyat, jinoyat-protsessual va jinoyat ijroiya qonunchiligini insonparvarlik tamoyillari asosida takomillashtirish siyosatini izchil davom ettirish. “Xabeas korpus” institutini yanada rivojlantirish orqali tergov ustidan sud nazoratini kuchaytirish.
2. Protsessual qonunchilikda advokatning vakolatlarini, shu jumladan dalillarni toʻplash va taqdim etish vakolatlarini kengaytirish.
3. Nizolarni hal etishning muqobil usullaridan keng foydalanish. Yarashuv institutini qoʻllash doirasini yanada kengaytirish. Sud ishlari boʻyicha ayrim toifadagi nizolarni sudgacha hal qilish mexanizmlarini takomillashtirish.
4. Sud ish yurituvida taraflarning tortishuvi va teng huquqliligi tamoyilini amalda taʼminlash uchun taʼsirchan mexanizmlarni yaratish.
3.2. Odil sudlov sifatini tubdan oshirish
1. Sud ish yurituvi samaradorligini yanada oshirish choralarini koʻrish.
2. Yuqori sud instansiyalarining sud qarorlarini qayta koʻrish faoliyatida raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, aholi uchun tushunarli va qulay, shuningdek, quyi sud xatolarini oʻz vaqtida toʻgʻrilashga koʻmak beruvchi mexanizmlarni yoʻlga qoʻyish.
3. Hududlardagi aholi sonidan kelib chiqib, sudyalik shtat birliklari sonini bosqichma-bosqich oshirib borish.
4. Sudyalarning ixtisoslashuvi talab etiladigan toifadagi nizolar boʻyicha ixtisoslashtirilgan sudyalar korpusini kengaytirish choralarini koʻrish.
5. Sud ishlarini koʻrishda yagona sud amaliyotini taʼminlash uchun zarur choralarni koʻrish. Oliy sud Plenumi qarorlariga sharhlarni tayyorlash amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
3.3. Sud hokimiyati mustaqilligi kafolatlarini yanada kuchaytirish
1. Sudyalar faoliyatiga har qanday aralashuvlarga, shu jumladan, davlat idoralari va mansabdor shaxslar aralashuvlariga barham berishning qatʼiy choralarini koʻrish, bunday qilmishlar uchun javobgarlikni keskin kuchaytirish.
2. Sud ishlarini hal etishga aralashganlik uchun javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash.
3. Sudyalar daxlsizligini buzish holatlarida bevosita sudyalar tomonidan oʻz vaqtida taʼsirchan choralar koʻrish imkoniyatlarini kengaytirish.
4. Protsessual tartibga rioya qilgan holda kelib tushgan murojaatlarning protsessual qonunchilik asosida koʻrib chiqilishini taʼminlash.
5. Sudyalarga odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday vazifalar yuklatilishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrish.
6. Ilgʻor xorijiy tajriba asosida sudlarning moliyaviy mustaqilligini toʻliq taʼminlash choralarini koʻrish orqali ular faoliyatini moliyalashtirish uchun zarur mablagʻlarni sudlar tomonidan mustaqil ravishda belgilash mexanizmlarini joriy etish.
3.4. Sudyalar hamjamiyatini shakllantirish, sudyalarni tanlash, lavozimga tayinlash, oʻqitish va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish
1. Sudyalar hamjamiyati organlarining huquqiy asoslarini belgilash.
2. Sudyalar oliy kengashi tarkibini shakllantirishda sudyalarning roli va oʻrnini belgilash maqsadida Sudyalar oliy kengashi tarkibining bir qismini sudyalar tomonidan saylash tartibini joriy etish.
3. Sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash tizimini tubdan isloh qilish, jumladan Sudyalar oliy maktabining faoliyatini ilgʻor xorijiy tajriba asosida takomillashtirish.
4. Sudyalar korpusini shakllantirishda ochiqlik va shaffoflik prinsipini yanada kengroq joriy etish.
3.5. Sud jarayonlari va sud qarorlari yuzasidan jamoatchilik orasida toʻgʻri va xolisona fikrni shakllantirish
1. Oliy sud va quyi sudlarning jamoatchilik va OAV bilan hamkorlik qiluvchi tuzilmalarining ish faoliyatini tanqidiy jihatdan qayta koʻrib chiqib, shiddat bilan oʻzgarib borayotgan axborot makonida ularning yangicha yondashuv va usullar asosida faoliyat yuritishini yoʻlga qoʻyish.
2. Sudlar faoliyati bilan bogʻliq turli manbalarda eʼlon qilinadigan noxolis va bir tomonlama axborotlar boʻyicha zudlik bilan munosabat bildirish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
3. Sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini toʻgʻri va xolisona, qonun talablari doirasida yoritishni tashkil etish maqsadida budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan jurnalistlar va blogerlar uchun maxsus oʻquv kurslarini tashkil etish.
4. Keng jamoatchilikda sudlar faoliyati boʻyicha obyektiv va xolisona fikr-mulohazalar hamda qarashlarni shakllantirish maqsadida media reja asosida OAV va ijtimoiy tarmoqlarda turli shakl va koʻrinishdagi chiqishlarni tashkil etish.
3.6. Sud hujjatlari ijrosini taʼminlash
1. Sud hujjatlarini ijro etishning samarali mexanizmlarini joriy etish. Bunda, davlat organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari mansabdor shaxslari tomonidan sud hujjatlari soʻzsiz va oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlashni kuchaytirish choralarini koʻrish.
3.7. Sudlarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish va axborot xavfsizligini taʼminlash
1. Sud hokimiyati organlari faoliyatini raqamlashtirish ishlarini yanada jadallashtirish.
2. Sudlar faoliyatiga fuqarolarga huquqiy yordam koʻrsatish, sud hujjatlarini avtomatik tayyorlash va sud qarorlarini tahlil qilish yoʻnalishida sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish boʻyicha choralar koʻrish.
3.8. Sudlarda korrupsiyaga qarshi kurashish
1. Sudlarda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va korrupsiyaga qarshi kurashishni izchil davom ettirish. Sud tizimini “korrupsiyasiz soha”ga aylantirish choralarini koʻrish.
2. Sudlarda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish boʻyicha samarali mexanizmlarni yaratish. “Sudlar korrupsiyaga mutlaqo qarshi” rukni ostida keng jamoatchilikka axborot berish amaliyotini yoʻlga qoʻyish.
3.9. Xalqaro hamkorlik
1. Xalqaro hamkorlik aloqalarini yanada rivojlantirish. Hamkor mamlakatlar bilan, shu jumladan xalqaro tashkilotlar doirasida sud hokimiyatining mustaqilligi, sud faoliyati samaradorligi, sud ishlari yuritishning oʻziga xos jihatlari va sohaga oid boshqa masalalar yuzasidan doimiy muloqotni olib borish.
3.10. Sud hokimiyatini moddiy-texnik jihatdan taʼminlash
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining tashkiliy tuzilmasini amalga oshirilayotgan sud-huquq islohotlariga mos ravishda takomillashtirish orqali islohotlarga toʻliq muvofiqlashtirish.
2. Sud binolarini mamlakatning nufuzi va odil sudlovni amalga oshirish vazifalariga mos, qulay, xavfsizlik va zamon talablariga javob beradigan namuna asosida bunyod etish choralarini koʻrish.
3. Fuqarolarga har tomonlama qulayliklar yaratish, ularning sarf-xarajatlarini qisqartirish, shuningdek, sudlarning moddiy-texnika bazasini yanada yaxshilash maqsadida Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri va viloyatlar markazlarida yagona sud binolarini qurish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-yanvardagi PF-11-son Farmoniga 2-ILOVA
2023 — 2026-yillarga moʻljallangan sud tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqishning qisqa muddatli strategiyasini amalga oshirish boʻyicha
T/r Ustuvor yoʻnalishlar, maqsad va vazifalar Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Ijro muddatlari Masʼul ijrochilar I. Inson qadrini ulugʻlashga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish 1. “Xabeas korpus” institutini amaliyotga yanada kengroq joriy etish . “Xabeas korpus” institutini keng qoʻllash boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqish: tintuv oʻtkazish, telefon soʻzlashuvini eshitish va mulkni xatlashga sanksiya berish vakolatini prokurorlardan sudlarga oʻtkazish; taraflarning tashabbusiga koʻra tayinlangan ehtiyot chorasini sud tomonidan yuqori qiymatda (jumladan, yetkazilgan zararga nisbatan) garov ehtiyot chorasiga almashtirish tartibini belgilash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil iyul Oliy sud (B. Islamov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Davlat xavfsizlik xizmati (A. Azizov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Nizolarni hal etishning muqobil usullaridan keng foydalanish uchun zarur tashkiliy-huquqiy shart-sharoitlarni yaratish. 1. Fuqarolarning buzilgan huquqlari tezkorlik bilan himoya qilinishini taʼminlash uchun nizolarni hal etishning muqobil usullari ni, jumladan mediatsiya institutini qoʻllash doirasini kengaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 2. Nizolarni sudgacha hal qilish mexanizmlari qoʻllanilishi lozim boʻlgan fuqarolik ishlari toifasini koʻpaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotnoma 2023-yil oktabr Oliy sud (B. Islamov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Sud ish yurituvida taraflarning tortishuvi va teng huquqliligi prinsipini amalda taʼminlash imkoniyatlarini yaratish. 1. Sud majlisida taraflarga shaxsning aybli yoki aybsiz ekanligini isbotlash, dalillarni taqdim qilish uchun teng imkoniyatlarni yaratish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganish hamda asoslantirilgan takliflarni ishlab chiqish. 2. Ayblanuvchining malakali yuridik yordam olish huquqi amalda toʻliq taʼminlanishi boʻyicha taʼsirchan mexanizmlarni ishlab chiqish. 3. Odil sudlovni taʼminlashda himoyachiga berilgan huquqlarni qayta koʻrib chiqib, uning vakolatlarini kengaytirish , jumladan shartnoma asosida mutaxassislarni jalb qilish huquqini berish boʻyicha takliflar tayyorlash. 4. Ayblanuvchining oʻz himoyachisidan voz kechishi boʻyicha har bir holatni tegishincha prokuror va sud tomonidan sinchkovlik bilan oʻrganish tizimini joriy qilish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotnoma 2024-yil sentabr Oliy sud (B. Islamov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar II. Odil sudlov sifatini tubdan oshirish 4. Sudyalar ixtisoslashuvini yanada kengaytirish . 1. Nizolar toifalari boʻyicha sudyalar ixtisoslashuvini joriy etish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganish hamda sud amaliyotini tahlil qilish. 2. Murakkabligiga koʻra ixtisoslashuvni talab etadigan yoʻnalishlar, jumladan oilaviy, mehnat, intellektual mulk huquqlarini himoya qilishga oid nizolar boʻyicha ixtisoslashtirilgan sudyalar korpusini shakllantirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2025-yil fevral Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh. Kudbiyev) 5. Huquqni qoʻllash amaliyotini tanqidiy tahlil qilish asosida hamda ilgʻor xorijiy tajribani inobatga olgan holda maʼmuriy sud ish yurituvini takomillashtirish choralarini koʻrish . Maʼmuriy sud ish yurituvini takomillashtirish konsepsiyasi ni ishlab chiqish. Bunda quyidagilarni belgilash: maʼmuriy organlar bilan fuqarolar va tadbirkorlar oʻrtasidagi barcha nizolarni xatlovdan oʻtkazib, sudlovga taalluqliligiga oid qoidalarni takomillashtirish; maʼmuriy sud ish yurituvi prinsiplarini tanqidiy oʻrganib, ommaviy-huquqiy munosabatlarning mazmun-mohiyatini aks ettiruvchi prinsiplarni kiritish; maʼmuriy sud ish yurituviga daʼvo institutini kiritib, maʼmuriy organlar ustidan beriladigan daʼvo turlarini aniq belgilash ; fuqarolar va tadbirkorlarning maʼmuriy hujjatga boʻlgan ishonchini himoya qilish tizimini tanqidiy oʻrganib, yetkazilgan zararni undirish tartibini aniqlashtirish; maʼmuriy sudlar faoliyatiga huquqi buzilgan fuqaro — arizachining xohishiga koʻra eksterritorial sudlovga tegishlilik mexanizmini joriy etish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2023-yil noyabr Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev), manfaatdor tashkilotlar 6. Sud ishlarini koʻrishda yagona sud amaliyotini taʼminlash. 1. Oliy sud Plenumining amaldagi qarorlarini toʻliq inventarizatsiyadan oʻtkazib, ularning qonun hujjatlariga muvofiqligini oʻrganish hamda tushuntirish talab qilinadigan yoʻnalishlarni aniqlash. 2. Oliy sud Plenumining amaldagi qarorlarini takomillashtirish, shuningdek, bugungi kunda mavjud boʻlmagan, lekin tushuntirish talab qilinadigan yoʻnalishlar boʻyicha sud amaliyotini umumlashtirish yuzasidan yillik reja-jadvalni ishlab chiqish va tasdiqlash. 3. Oliy sud Plenumi qarorlariga sharhlar tayyorlash amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil iyul Doimiy ravishda Oliy sud (B. Islamov) 7. Soliq va bojxona masalalari boʻyicha yagona sud amaliyotini taʼminlash. 1. Maʼmuriy va iqtisodiy sudlarda soliq idoralari ishtirokidagi nizolarni koʻrib chiqish amaliyotini umumlashtirish hamda muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 2. Maʼmuriy va iqtisodiy sudlarda bojxona idoralari ishtirokidagi nizolarni koʻrib chiqish amaliyotini umumlashtirish hamda muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotnoma 2023-yil aprel Oliy sud (B. Islamov) 8. Soliq organlarining maʼmuriy va iqtisodiy sudlardagi ishtirokini takomillashtirib, yagona amaliyotni taʼminlash. 1. Maʼmuriy va iqtisodiy sudlarda soliq organlari ishtirokidagi nizolarni koʻrib chiqish amaliyotini umumlashtirish. 2. Amaliyotda mavjud muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotnoma 2023-yil mart Soliq qoʻmitasi 9. Bojxona organlarining maʼmuriy va iqtisodiy sudlardagi ishtirokini takomillashtirib, yagona amaliyotni taʼminlash. 1. Maʼmuriy va iqtisodiy sudlarda bojxona organlari ishtirokidagi nizolarni koʻrib chiqish amaliyotini umumlashtirish. 2. Amaliyotdagi muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotnoma 2023-yil mart Bojxona qoʻmitasi III. Sud hokimiyati mustaqilligi kafolatlarini yanada kuchaytirish 10. Sudyalar faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmasligini taʼminlash. Quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqish: sudga hurmatsizlik qilish holatlarining oldini olishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish, buning uchun maʼmuriy javobgarlik choralarini kuchaytirish va jinoiy javobgarlik belgilash ; sud ishlarini hal etishga aralashganlik va sud hujjatini ijro etmaganlik uchun javobgarlik choralarini kuchaytirish; sudyaga nisbatan t urar joy daxlsizligiga, yozishmalar, telefon orqali soʻzlashuvlar va boshqa soʻzlashuvlar, aloqa tarmoqlari orqali uzatiladigan pochta, kuryerlik joʻnatmalari va telegraf xabarlarining sir saqlanishiga boʻlgan huquqlarni cheklovchi, shuningdek, abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisidagi axborotni olishdan iborat tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazishga faqat Bosh prokurorning sanksiyasi asosida yoʻl qoʻyilishini belgilash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil mart Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 11. Sudyalar mustaqilligini taʼminlashning yangi mexanizmlarini yaratish. 1. Sudyalar hamjamiyati organlarining rolini yanada oshirish va sudyalarning oʻzini oʻzi boshqarish tamoyilini keng joriy etishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqish. 2. Sudyalar daxlsizligi buzilgan holatlarda sudyalar tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri Sudyalar oliy kengashi raisiga onlayn platforma orqali murojaat qilish imkoniyatini yaratish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil mart Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Oliy sud (B. Islamov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 12. Sudlarning moliyaviy mustaqilligini toʻliq taʼminlash choralarini koʻrish. 1. Odil sudlov faoliyatini moliyalashtirish uchun zarur mablagʻlarni sudlar tomonidan mustaqil ravishda belgilash boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish hamda takliflarni tayyorlash. 2. Oʻz vazifalarini vijdonan, shuningdek, alohida muhim va masʼuliyatli ishlarni bajarayotgan xodimlar mehnatini munosib ragʻbatlantirish, ish unumdorligini oshirish maqsadida sudyalar va sud apparati xodimlariga har chorak yakuni boʻyicha va rasmiy bayram kunlarida pul mukofotlari, shuningdek, mehnat taʼtili davomida munosib moddiy yordam ajratish mexanizmlarini yaratish boʻyicha takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumotnoma va normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil oktabr Oliy sud (B. Islamov) , Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh. Kudbiyev) , manfaatdor vazirlik va idoralar 13. Sudyalarga odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday vazifalar yuklatilishiga yoʻl qoʻyilmasligini taʼminlash. 1. Sudyalarga odil sudlovni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalar yuklash holatlarining oldini olish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Virtual va Xalq qabulxonalari orqali jismoniy va yuridik shaxslardan huquqiy tushuntirish yuzasidan kelib tushayotgan murojaatlarni adliya organlari tomonidan koʻrib chiqish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. 3. Respublika miqyosida, xususan olis hamda chekka hududlarni qamrab olgan holda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari uchun sayyor qabullarni Oliy sud tomonidan mustaqil ravishda tashkil etishni belgilash. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2023-yil yakuniga qadar 2023-yil mart 2023-yil fevral Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , manfaatdor vazirlik va idoralar IV. Sudyalar hamjamiyati organlarini shakllantirish, sudyalarni tanlash, lavozimga tayinlash, oʻqitish va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish 14. Sudyalar hamjamiyati organlarining huquqiy asoslarini belgilash. Quyidagilarni nazarda tutuvchi “Sudyalar hamjamiyati organlari toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini ishlab chiqish: sudyalar hamjamiyati organlarining vazifalari, funksiyalari va vakolatlari; sudyalar hamjamiyati organlarini shakllantirish, shu jumladan ushbu organlarga nomzod koʻrsatish tartibi; sudyalar hamjamiyati organlari faoliyati mexanizmlari, oʻzaro va boshqa idoralar bilan hamkorlik qilish tartibi. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil sentabr Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Oliy sud (B. Islamov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 15. Sudyalar oliy kengashini haqiqiy sudyalar hamjamiyati organiga aylantirish choralarini koʻrish. 1. Sudyalar oliy kengashi faoliyatini ilgʻor xorijiy tajriba asosida takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 2. Sudyalar oliy kengashi tarkibini shakllantirishda sudyalarning roli va oʻrnini belgilash. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil aprel Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Oliy sud (B. Islamov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash , sudyalar va sudlar apparati xodimlarini qayta tayyorlash , ularning malakasini oshirish tizimini tubdan takomillashtirish . 1. Sudyalar oliy maktabining faoliyatini toʻliq tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va uni tubdan isloh qilishga qaratilgan aniq choralarni belgilash. 2. Taʼlim va amaliyot oʻrtasida uzviy bogʻliqlikni yetarli darajada taʼminlash, kasbiy fanlar hamda amaliyot oʻrtasida real integratsiyalashuv jarayonini yaratish. 3. Sudyalar va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish tizimini hozirgi zamon talablariga toʻliq moslashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil sentabr Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , manfaatdor vazirlik va idoralar 17. Sudyalar korpusini shakllantirishda ochiqlik va shaffoflik prinsipini yanada kengroq joriy etish. 1. Sud tizimidagi rahbarlik lavozimlariga tayinlashda demokratik tamoyillarni keng joriy etish. 2. Sudyalar korpusini shakllantirish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish hamda sohaga ochiqlik va shaffoflik prinsiplarini keng joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil may Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Oliy sud (B. Islamov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar V. Sud jarayonlari va sud qarorlari yuzasidan jamoatchilik oʻrtasida toʻgʻri va xolisona fikrni shakllantirish 18. Sud hokimiyatining nufuzi, mavqeyi va obroʻsini yanada yuksaltirish choralarini koʻrish. 1. Oliy sud va quyi sudlarning jamoatchilik va OAV bilan hamkorlik qiluvchi tuzilmalarining ish faoliyatini tanqidiy jihatdan qayta koʻrib chiqib, ularning faoliyatini yangicha yondashuv va usullar asosida yoʻlga qoʻyish, tuzilmalarni professional kadrlar bilan toʻldirish choralarini koʻrish. 2. Sudlar faoliyati bilan bogʻliq turli manbalarda eʼlon qilinadigan noxolis va bir tomonlama axborotlar boʻyicha zudlik bilan munosabat bildirish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. 3. Sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini toʻgʻri va xolisona, qonun talablari doirasida yoritishni tashkil etish maqsadida budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan jurnalistlar va blogerlar uchun maxsus oʻquv kurslarini tashkil etish. 4. Keng jamoatchilikda sudlar faoliyati boʻyicha obyektiv va xolisona fikr-mulohazalar hamda qarashlarni shakllantirish maqsadida media reja asosida OAV va ijtimoiy tarmoqlarda turli shakl va koʻrinishdagi chiqishlarni tashkil etish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar Doimiy ravishda Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar VI. Sud hujjatlari ijrosini taʼminlash 19. Sud hujjatlarining oʻz vaqtida va toʻliq ijrosini taʼminlash. 1. Undiruvni uzoq muddatli koʻchmas mulk ijarasi huquqiga, yer uchastkalariga boʻlgan huquqlarga, intellektual mulk obyektlariga boʻlgan mulkiy huquqlarga qaratish tartibining huquqiy asoslarini mustahkamlash. 2. Soddalashtirilgan tartibda sud hujjatlari ijrosini taʼminlash mexanizmlarini kengaytirish, jumladan qarzdor jismoniy shaxslardan elektr va issiqlik energiyasi, gaz, ichimlik suvdan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun qarzdorlikni soddalashtirilgan tartibda undirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2023-yil oktabr Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev) , Oliy sud (B. Islamov) , Adliya vazirligi (A. Tashkulov), manfaatdor vazirlik va idoralar VII. Sudlarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish va axborot xavfsizligini taʼminlash 20. Sud hokimiyati organlari faoliyatini raqamlashtirishni yanada kengaytirish. Sudlar faoliyatiga fuqarolarga huquqiy yordam koʻrsatish, sud hujjatlari loyihalarini avtomatik tayyorlash va sud amaliyotini tahlil qilish yoʻnalishida sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish boʻyicha choralar koʻrish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2024-yil dekabr Oliy sud (B. Islamov) , Raqamli texnologiyalar vazirligi (Sh. Shermatov), manfaatdor vazirlik va idoralar 21. Idoralararo yagona integratsion platforma yaratish. 1. Idoralararo yagona integratsion platforma yaratish. 2. Sudlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar oʻrtasida maʼlumotlar almashinuvini toʻliq raqamli texnologiyaga oʻtkazish. 3. Yagona platforma asosida axborot tizimlarini integratsiya qilish. 4. Axborot va maʼlumotlarning kiberxavfsizligini taʼminlash. Amaliy chora-tadbirlar 2023-yil dekabr Oliy sud (B. Islamov) , Raqamli texnologiyalar vazirligi (Sh. Shermatov), manfaatdor vazirlik va idoralar 22. Sudlar arxividagi maʼlumotlar xavfsizligini taʼminlash va arxiv hujjatlarini tizimlashtirish . 1. Sudlar arxivini toʻliq xatlovdan oʻtkazish. 2. Sudlarning arxivida qogʻoz shaklida saqlanayotgan ishlar va hujjatlarni elektron shaklga oʻtkazish. 3. Sud arxivida ish va hujjatlarni saqlash tartibi hamda muddatlarini qayta koʻrib chiqish, jumladan jinoyat ishlarini qogʻoz shaklida saqlash muddatlarini bir necha baravar uzaytirish, elektron shaklga oʻtkazilgan ishlar va hujjatlarni yoʻq qilmaslik tartibini belgilash. Amaliy chora-tadbirlar 2024-yil dekabr Oliy sud (B. Islamov) , Raqamli texnologiyalar vazirligi (Sh. Shermatov), manfaatdor idoralar VIII. Sudlarda korrupsiyaga qarshi kurashish 23. Sudlarda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish . 1. Ekspert va mutaxassislarni jalb qilgan holda sudlarda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish boʻyicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqish. 2. Sudyalar va ularning voyaga yetmagan farzandlarining mol-mulkini majburiy deklaratsiyalash tartibini yoʻlga qoʻyish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2023-yil oktabr Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) 24. Sud tizimida korrupsiyaga qarshi kurashish ishlarini jadallashtirish. 1. Ekspert va mutaxassislar bilan birga odil sudlov faoliyatini “korrupsiyasiz soha”ga aylantirish boʻyicha choralarni nazarda tutuvchi reja-jadval ishlab chiqish. 2. Xorijiy tajribadan kelib chiqqan holda ochiq sud majlisida uzluksiz tarzda koʻriladigan ishlar toifalarini belgilash hamda amaliyotga joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 3. “Sudlar korrupsiyaga mutlaqo qarshi” rukni ostida keng jamoatchilikka axborot berish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2023-yil dekabr Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov), manfaatdor vazirlik va idoralar IX. Xalqaro hamkorlik 25. Xalqaro hamkorlik aloqalarini yanada rivojlantirish. 1. Hamkor mamlakatlar hamda xalqaro tashkilotlar bilan sud hokimiyati faoliyati samaradorligini oshirish masalalari yuzasidan doimiy muloqot olib borish. 2. Hamkor mamlakatlar sud idoralari vakillari bilan ikki va koʻp tomonlama aloqalarni kengaytirish. 3. Hamkor mamlakatlar va xalqaro tashkilotlar bilan sud-huquq sohalarida maslahatlashuvlarni tashkil etish hamda qoʻshma dasturlarni amalga oshirish. 4. Ilgʻor xorijiy mamlakatlar bilan odil sudlov sohasida hamkorlikni kengaytirish. Amaliy va tashkiliy chora-tadbirlar 2023-yil davomida Oliy sud (B. Islamov) , Tashqi ishlar vazirligi (B. Saidov), manfaatdor vazirlik va idoralar X. Sud hokimiyatini moddiy-texnik jihatdan taʼminlash 26. Sudlarni moddiy-texnik va moliyaviy jihatdan taʼminlash ishlarini samarali tashkil etish. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va hududiy boʻlimlarining faoliyatini tahlil qilish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sudlar faoliyatini taʼminlash departamenti va hududiy boʻlimlarining tashkiliy tuzilmasini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. 3. Quyi sudlarning moddiy-texnik va moliyaviy taʼminotini uzluksiz tashkil etish choralarini koʻrish. Tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlar 2024-yil iyun Oliy sud (B. Islamov) 27. Sudyalar va ularning oila aʼzolari pensiya taʼminoti shartlari, meʼyorlari hamda tartibini takomillashtirish. Sudyalarga pensiya tayinlashda amaliyotda yuzaga kelayotgan noaniqlik va muammolar tahlili asosida sudyalar va ularning oila aʼzolari pensiya taʼminoti shartlari, meʼyorlari hamda tartibini takomillashtirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2023-yil avgust Oliy sud (B. Islamov) , Sudyalar oliy kengashi (X. Yodgorov) , Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh. Kudbiyev) 28. Viloyat va unga tenglashtirilgan sudlarning moddiy-texnika bazasini yanada takomillashtirish. Fuqarolarga har tomonlama qulayliklar yaratish, ularning sarf-xarajatlarini qisqartirish, shuningdek, sudlarning moddiy-texnika bazasini yanada yaxshilash maqsadida Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar markazlarida yagona sud binolarini qurish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2025-yil avgust Oliy sud (B. Islamov) , Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Sh. Kudbiyev) , manfaatdor vazirlik va idoralar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 16-yanvar,
PF-11-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
Краткосрочная Стратегия
ПРОГРАММА ДЕЙСТВИЙ
О дополнительных мерах по дальнейшему расширению доступа к правосудию и повышению эффективности деятельности судов
Осуществленные в последние годы судебно-правовые реформы наряду с обеспечением независимости судебной власти, открытости и прозрачности судов предоставили возможность усиления гарантий защиты прав и законных интересов граждан и предпринимателей.
Вместе с тем дальнейшее расширение доступа населения к правосудию в рамках принципа «Новый Узбекистан — новый суд» требует ускорения реформирования судебно-правовой системы, внедрения передовых международных стандартов в сферу.
В соответствии с задачами, определенными в Стратегии развития нового Узбекистана на 2022 — 2026 годы, а также в целях обеспечения подлинной независимости судебной власти, повышения эффективности деятельности судов и качества отправления правосудия:
1. Утвердить краткосрочную Стратегию поднятия на качественно новый уровень судебной системы на 2023 — 2026 годы (далее — Стратегия) согласно приложению № 1 .
В рамках Стратегии приоритетными задачами обеспечения правосудия определить:
формирование подлинной справедливой судебной системы на основе идеи «Во имя чести и достоинства человека» и направление ее деятельности на эффективную защиту интересов народа и достоинства человека.
укрепление доверия народа, в том числе предпринимателей, к судебной системе путем достижения принятия справедливых судебных решений, утверждение в создании каждого гражданина образа суда и судей как своих надежных защитников;
совершенствование законодательства, направленного на создание всех возможностей для граждан и предпринимателей по защите своих прав и законных интересов в судах, полную реализацию принципов состязательности и равенства сторон в судопроизводстве, обеспечение объективности судов на практике;
полную цифровизацию деятельности судов, внедрение технологий искусственного интеллекта, улучшение межведомственного обмена электронными данными, расширение возможностей дистанционного участия в судебных заседаниях;
усиление гарантий независимости и неприкосновенности судей, разработку эффективных механизмов предупреждения случаев проявления неуважения к суду и вмешательства в судебные дела;
обеспечение неукоснительного исполнения судебных решений, повышение ответственности государственных органов и местных хокимиятов в этом направлении;
формирование у каждого гражданина и предпринимателя, обратившегося в суд, чувства удовлетворенности судом, а в конечном итоге — государством, путем привития высокой культуры общения судьям и работникам судов.
2. Утвердить Программу действий по реализации краткосрочной Стратегии поднятия на качественно новый уровень судебной системы на 2023 — 2026 годы (далее — Программа действий) согласно приложению № 2 .
Возложить на Верховный суд (Б. Исламов), Высший судейский совет (Х. Ёдгоров), Генерального прокурора (Н. Йулдошев), а также руководителей ответственных министерств и ведомств персональную ответственность за своевременное и полное исполнение мероприятий, предусмотренных Программой действий.
3. Принять к сведению, что Верховным судом совместно со Службой государственной безопасности, Генеральной прокуратурой и Министерством юстиции в целях создания удобного и упрощенного для граждан порядка проверки законности, обоснованности и справедливости принятия судебных решений по уголовным делам разработан проект закона, предусматривающий:
пересмотр дел, рассмотренных межрайонными, районными, городскими судами в первой инстанции, в областных и приравненных к ним судах в апелляционном или кассационном порядке;
пересмотр дел, рассмотренных областными и приравненными к ним судами в апелляционном или кассационном порядке, в этих же судах в ревизионном порядке;
пересмотр дел, рассмотренных областными и приравненными к ним судами в ревизионном порядке, в судебных коллегиях Верховного суда в ревизионном порядке;
отмену порядка направления вышестоящими судами дел на новое рассмотрение в нижестоящие суды и возложение на вышестоящие суды ответственности за вынесение окончательного решения по делу.
Верховному суду (Б. Исламов) совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами принять организационные меры, необходимые для своевременного и эффективного внедрения на практике предлагаемого нового порядка, а также подробного разъяснения населению его сути и содержания.
4. Отметить, что в целях обеспечения подлинной независимости судей государством создаются все условия для строгого наказания за любое вмешательство в деятельность судей, их безопасной работы.
Определить следующие меры по усилению независимости судов и обеспечению неприкосновенности судей:
разработку эффективных механизмов предупреждения случаев проявления неуважения к суду, для достижения этой цели — усиление мер административной ответственности и установление уголовной ответственности;
усиление мер ответственности за вмешательство в разрешение судебных дел и неисполнение судебных актов, а также внедрение действенных механизмов, направленных на обеспечение исполнения судебных актов;
внедрение порядка обязательного информирования общественности об итогах каждого уголовного дела касательно вмешательства в деятельность по осуществлению правосудия через средства массовой информации;
установление проведения оперативно-розыскных мероприятий, ограничивающих права судей на неприкосновенность жилища, тайну переписки, телефонных и иных переговоров, почтовых, курьерских отправлений и телеграфных сообщений, передаваемых по каналам связи, а также направленных на получение информации о соединениях между абонентами или абонентскими устройствами, исключительно на основании санкции Генерального прокурора;
внедрение практики рассмотрения органами юстиции обращений физических и юридических лиц непроцессуального характера касательно вопросов предоставления правовых разъяснений.
Верховному суду (Б. Исламов), Высшему судейскому совету (Х. Едгоров) совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок разработать и внести в установленном порядке проекты законодательных актов по реализации мер, предусмотренных в настоящем пункте.
5. Одобрить предложения Генеральной прокуратуры и Верховного суда о внедрении новых механизмов, направленных на полную реализацию принципов состязательности и равенства сторон на всех стадиях судопроизводства, обеспечение беспристрастности судов на практике, в соответствии с которым:
а) определить Корпусом специализированных прокуроров по оказанию содействия в отправлении правосудия (далее — Корпус специализированных прокуроров):
управления Генеральной прокуратуры по обеспечению полномочий прокурора при рассмотрении уголовных, гражданских, экономических, административных дел в судах;
соответствующие отделы и подразделения прокуратур Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента по обеспечению полномочий прокурора при рассмотрении уголовных, гражданских, экономических, административных дел в судах;
соответствующих заместителя и помощников прокуроров районов (городов) по вышеуказанным направлениям;
б) возложить на заместителя Генерального прокурора по соответствующему направлению ответственность за осуществление надзора и координацию деятельности Корпуса специализированных прокуроров Генеральной прокуратуры и нижестоящих прокуратур, на заместителей прокурора области и приравненных к нему прокуроров — Корпуса специализированных прокуроров прокуратур Республики Каракалпакстан, областей, города Ташкента и приравненных к ним прокуратур, а также районных (городских) прокуратур.
6. Определить основными задачами Корпуса специализированных прокуроров:
обеспечение полномочий прокурора при рассмотрении дел в судах в порядке, установленном в Законе «О прокуратуре» и процессуальном законодательстве;
оказание содействия в эффективном осуществлении деятельности правосудия с использованием равных прав наряду с другими участниками судебного процесса, качественную поддержку государственного обвинения в судах по уголовным делам, основываясь исключительно на законе с сохранением беспристрастности;
достижение эффективной судебной защиты прав и законных интересов граждан и юридических лиц;
оказание содействия в работе по повышению практических навыков и квалификации сотрудников органов дознания и следствия исходя из судебной практики.
7. Установить, что:
сотрудники Корпуса специализированных прокуроров осуществляют свои полномочия независимо от любого органа и должностного лица, подчиняясь только закону, не допускается какое-либо вмешательство в их деятельность, связанную с участием в судах, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;
в Корпус специализированных прокуроров областных и приравненных к ним прокуратур привлекаются сотрудники, проработавшие, как правило, не менее трех лет в соответствующих направлениях районных (городских) прокуратур, в Корпус специализированных прокуроров Генеральной прокуратуры — проработавшие как правило не менее пяти лет;
сотрудники Корпуса специализированных прокуроров могут быть переведены на другие направления, как правило, после непрерывной трехлетней работы в сфере обеспечения полномочий прокурора в судах;
перевод сотрудников Корпуса специализированных прокуроров на другие направления осуществляется с согласия заместителя Генерального прокурора по соответствующему направлению.
8. Определить, что в целях обеспечения результативности деятельности Корпуса специализированных прокуроров:
сотрудник Корпуса специализированных прокуроров является независимым в поддержке, изменении или отказе от обвинения (гражданского иска) по делам, рассматриваемым в судах, в том числе по вопросам применения норм Уголовного кодекса , назначения вида и размера наказания, основывается на требованиях закона и исходя из всех обстоятельств дела — своем убеждении;
на каждой территории создаются Консультативные советы из числа сотрудников Корпуса специализированных прокуроров прокуратур Республики Каракалпакстан, областей, города Ташкента и соответствующих районных (городских) прокуратур и опытных работников, имеющих многолетний опыт работы в других направлениях;
Консультативные советы оказывают содействие в работе по поиску решений на основе взаимного обсуждения дел категории особой сложности, правильной ориентации молодых кадров и развитию у них практических навыков;
заместителям прокуроров Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, ответственным за деятельность Корпуса специализированных прокуроров, разрешается привлекать сотрудников Корпуса специализированных прокуроров, соответственно, областных, районных (городских) прокуратур по их специализации с учетом объема работы в областных, межрайонных, районных (городских) судах.
9. Генеральному прокурору (Н. Йулдошев) в месячный срок:
принять меры по формированию Корпуса специализированных прокуроров из числа опытных, профессиональных кадров, способных эффективно выполнять поставленные задачи, имеющих безупречную репутацию в органах прокуратуры;
разработать и утвердить внутренний порядок, предусматривающий эффективную организацию деятельности Корпуса специализированных прокуроров, а также действенные механизмы, направленные на предупреждение любого влияния и вмешательства заместителей прокуроров и сотрудников по другим направлениям прокуратур Республики Каракалпакстан, областей, города Ташкента, прокуроров районов (городов), их заместителей и сотрудников по другим направлениям, которые могут вызвать необъективность в деятельности Корпуса специализированных прокуроров;
совместно с Верховным судом и другими заинтересованными ведомствами разработать и внести в установленном порядке проекты актов законодательства, предусматривающие определение полномочий сотрудников и меры по организации деятельности Корпуса специализированных прокуроров.
10. В целях обеспечения эффективной реализации актуальных задач, стоящих перед судебной системой, усовершенствовать структуру Верховного суда в рамках ее действующей штатной численности:
а) на базе Управления анализа законодательства в судебно-правовой сфере создать Департамент анализа законодательства в сфере правосудия (далее — Департамент) и определить его основными задачами:
осуществление нормотворческой деятельности в сфере правосудия;
разработку предложений по системному анализу проблем законодательства в сфере судебной деятельности и правосудия, дальнейшему совершенствованию законодательства в судебно-правовой сфере, судебной практики и системы судопроизводства;
анализ эффективности правосудия на основе передового зарубежного опыта и современных тенденций развития;
принятие системных и последовательных мер по улучшению позиций Республики Узбекистан в международных рейтингах и индексах в сфере правосудия;
изучение общепризнанных международных принципов и норм гражданского, уголовного, экономического и административного законодательства в сфере обеспечения независимости судов, разработку предложений по их имплементации в национальное законодательство;
б) создать Ситуационный центр информационно-коммуникационного мониторинга и определить его основными задачами:
онлайн-анализ ситуации, связанной с рассмотрением дел во всех судах республики, осуществление мониторинга соблюдения процессуальных порядка и сроков при работе с обращениями населения и рассмотрении дел в судах;
анализ преступности и правонарушений с разделением дел на категории в разрезе областей, районов (городов) и махаллей, повышение правовой культуры населения, подготовку данных, направленных на решение споров;
осуществление постоянного контроля за своевременным проведением судебных заседаний, состоянием работы серверного оборудования и программ;
в) на базе Управления взаимодействия с общественностью и средствами массовой информации создать Центр взаимодействия с общественностью (далее — PR-центр) и определить основными задачами этого центра, а также пресс-служб областных и приравненных к ним судов:
формирование и продвижение среди населения положительного имиджа судебной власти;
регулярное, полное и оперативное представление населению информации о судебной деятельности посредством средств массовой информации, социальных сетей, иных информационных ресурсов, в том числе путем организации пресс-конференций, брифингов и медиатуров;
осуществление постоянного мониторинга информационного пространства, анализ и прогнозирование общественного мнения по информации касательно деятельности судов, оперативное реагирование на критические и широко обсуждаемые материалы, информационные воздействия;
формирование на официальных веб-сайтах судов и регулярное обновление баз данных, состоящих из текстовых, фото-, аудио- и видеоматериалов касательно их деятельности.
11. Верховному суду совместно с Конституционным судом, Высшим судейским советом и Ассоциацией судей Узбекистана в двухмесячный срок разработать и утвердить Концепцию информационной политики судебной системы на 2023 — 2026 годы.
12. В целях обеспечения активного участия в формировании у населения положительного имиджа судебной власти рекомендовать Ассоциации судей Узбекистана:
наладить объективное и оперативное реагирование почетными представителями судебной власти на каждый случай незаконной и необоснованной публикации информации о деятельности судей в средствах массовой информации и социальных сетях;
обращаться в суды по вопросам защиты прав и интересов судей и судебной власти.
13. Верховному суду в трехмесячный срок внести предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего Указа.
14. Возложить на председателя Верховного суда Б. Исламова и Генерального прокурора Н. Йулдошева персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.
Контроль за исполнением настоящего Указа и осуществление координации деятельности организаций, ответственных за его исполнение, возложить на руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан С.У. Умурзакова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 16 января 2023 года № УП-11
поднятия на качественно новый уровень судебной системы на 2023 — 2026 годы
Глава 1. Общие положения
Краткосрочная Стратегия поднятия на новый качественный уровень судебной системы на 2023 — 2026 годы (далее — Стратегия) разработана в целях обеспечения ускоренного реформирования судебно-правовой системы, а также дальнейшего повышения уровня доступа населения к правосудию.
Стратегия определяет стратегические цели, приоритетные направления и перспективные задачи развития судебной власти в Республике Узбекистан, а также служит основанием дальнейшего широкого внедрения в сферу передовых зарубежных стандартов.
Глава 2. Основные задачи Стратегии
Основными задачами Стратегии являются:
формирование подлинно справедливой судебной системы на основе идеи «Во имя чести и достоинства человека» и направление ее деятельности на эффективную защиту интересов народа, чести и достоинства человека;
укрепление доверия народа, в том числе предпринимателей, к судебной системе путем достижения принятия справедливых судебных решений, утверждение в сознании каждого гражданина образа суда и судей как своих надежных защитников;
создание всех возможностей для граждан и предпринимателей для защиты своих прав и законных интересов в судах, совершенствование законодательства, направленного на полную реализацию принципов состязательности и равенства сторон в судопроизводстве, обеспечение объективности судов на практике;
полная цифровизация деятельности судов, внедрение технологий искусственного интеллекта, улучшение межведомственного обмена электронными данными, расширение возможностей дистанционного участия в судебных заседаниях;
усиление гарантий независимости и неприкосновенности судей, разработка эффективных механизмов предупреждения случаев проявления неуважения к суду и вмешательства в судебные дела;
формирование у каждого гражданина, включая должностных лиц всех уровней, духа уважения к судам и судьям, принимающим судебные решения от имени государства, их решениям;
обеспечение неукоснительного исполнения судебных решений, принятие мер по повышению ответственности государственных органов и местных хокимиятов в этом направлении;
формирование у каждого гражданина и предпринимателя, обратившегося в суд, чувства удовлетворенности судом, а в конечном итоге — государством, путем привития высокой культуры общения судьям и работникам судов.
Глава 3. Основные направления Стратегии
3.1. Совершенствование законодательства, направленного на возвышение интересов человека
1. Последовательное продолжение политики совершенствования уголовного, уголовно-процессуального и уголовно-исполнительного законодательства на основе принципов гуманности. Усиление судебного контроля над следствием посредством дальнейшего развития института «хабеас корпус».
2. Расширение полномочий адвоката в процессуальном законодательстве, в том числе полномочий по сбору и представлению доказательств.
3. Широкое использование альтернативных методов разрешения споров. Дальнейшее расширение сферы применения института примирения. Совершенствование механизмов досудебного урегулирования отдельных категорий споров в судопроизводстве.
4. Создание действенных механизмов обеспечения на практике принципов состязательности и равноправия в судопроизводстве.
3.2. Коренное повышение качества правосудия
1. Принятие мер по дальнейшему повышению эффективности судопроизводства.
2. Расширение возможностей использования вышестоящими судебными инстанциями цифровых технологий в деятельности по пересмотру судебных решений, внедрение доступных и удобных для населения механизмов, оказывающих также содействие в своевременном исправлении ошибок нижестоящих судов.
3. Поэтапное увеличение штатной численности судей исходя из численности населения регионов.
4. Принятие мер по дальнейшему расширению корпуса специализированных судей по категориям споров, требующим специализации судей.
5. Принятие мер, необходимых для обеспечения единой судебной практики при рассмотрении судебных дел. Внедрение практики подготовки толкования постановлений Пленума Верховного суда.
3.3. Дальнейшее усиление гарантий независимости судебной власти
1. Принятие строгих мер по пресечению любого вмешательства, в том числе государственных органов и должностных лиц, в деятельность судей, кардинальное усиление ответственности за подобные деяния.
2. Обеспечение неотвратимости ответственности за вмешательство в разрешение судебных дел.
3. Расширение возможностей принятия своевременных действенных мер самими судьями в случаях нарушения неприкосновенности судей.
4. Обеспечение рассмотрения поступивших обращений на основании процессуального законодательства с соблюдением процессуального порядка.
5. Принятие мер по недопущению возложения на судей любых задач, не связанных с отправлением правосудия.
6. Внедрение механизмов самостоятельного определения судами средств, необходимых для финансирования своей деятельности, путем принятия мер по полному обеспечению финансовой независимости судов на основе передового зарубежного опыта.
3.4. Формирование судейского сообщества, совершенствование системы отбора, назначения на должность, обучения и повышения квалификации судей
1. Определение правовых основ органов судейского сообщества.
2. Внедрение порядка избрания судьями части состава Высшего судейского совета в целях определения роли и значения судей в формировании состава Высшего судейского совета.
3. Коренное реформирование системы подготовки кандидатов на судейские должности, в том числе совершенствование деятельности Высшей школы судей на основе передового зарубежного опыта.
4. Наиболее широкое внедрение принципа открытости и прозрачности при формировании судейского корпуса.
3.5. Формирование правильного и объективного мнения о судебных процессах и судебных решениях среди общественности
1. Критический пересмотр деятельности структур Верховного суда и нижестоящих судов, осуществляющих взаимодействие с общественностью и СМИ, организация их деятельности в стремительно меняющемся информационном пространстве на основе новых подходов и методов.
2. Внедрение практики оперативного реагирования на публикуемую в различных источниках необъективную и однобокую информацию, связанную с деятельностью судов.
3. Организация специальных учебных курсов для журналистов и блогеров за счет внебюджетных средств в целях организации правильного и объективного освещения деятельности судов и правоохранительных органов в рамках требований закона.
4. Организация выступлений в разных формах и видах в СМИ и социальных сетях на основе медиаплана в целях формирования у широкой общественности объективных и беспристрастных мнений и суждений, а также взглядов на деятельность судов.
3.6. Обеспечение исполнения судебных актов
1. Внедрение эффективных механизмов исполнения судебных актов. При этом принятие мер по усилению обеспечения безусловного и своевременного исполнения судебных актов должностными лицами государственных органов и органов государственного управления на местах.
3.7. Внедрение информационно-коммуникационных технологий и обеспечение информационной безопасности в судах
1. Дальнейшее ускорение работы по цифровизации деятельности органов судебной власти.
2. Принятие мер по внедрению технологий искусственного интеллекта в деятельность судов по оказанию правовой помощи гражданам, автоматической подготовке судебных актов и анализу судебных решений.
3.8. Противодействие коррупции в судах
1. Последовательное продолжение предупреждения конфликта интересов и противодействия коррупции в судах. Принятие мер по превращению судебной системы в «сферу без коррупции».
2. Создание эффективных механизмов предупреждения конфликта интересов в судах. Внедрение практики информирования широкой общественности под рубрикой «Суды категорически против коррупции».
3.9. Международное сотрудничество
1. Дальнейшее развитие международного сотрудничества. Ведение постоянного диалога со странами-партнерами, в том числе в рамках международных организаций, о независимости судебной власти, эффективности судебной деятельности, своеобразных особенностях судопроизводства и иных вопросах сферы.
3.10. Материально-техническое обеспечение судебной власти
1. Приведение организационной структуры Верховного суда полное соответствие с реформами путем совершенствования соразмерно осуществляемым судебно-правовым реформам.
2. Принятие мер по строительству комфортабельных зданий судов, соответствующих авторитету страны и задачам отправления правосудия, на основе образца, отвечающего требованиям безопасности и сегодняшнего дня.
3. Строительство единых зданий судов в Республике Каракалпакстан, городе Ташкенте и областных центрах в целях создания для граждан всесторонних удобств, сокращения их расходов, а также дальнейшего улучшения материально-технической базы судов.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 16 января 2023 года № УП-11
по реализации краткосрочной Стратегии поднятия на качественно новый уровень судебной системы на 2023 — 2026 годы
№ Приоритетные направления, цели и задачи Механизм реализации Форма реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Совершенствование законодательства, направленного на возвышение интересов человека 1. Расширение практики применения института «хабеас корпус» . Разработка проекта закона по широкому применению института «хабеас корпус», предусматривающего: передачу полномочия выдачи санкции на обыск, прослушивание телефонных переговоров и арест имущества от прокуроров судам; установление порядка замены судом назначенной меры пресечения на меру пресечения залог с превышающей стоимостью (в частности, по отношению к причиненному ущербу) по инициативе сторон. Проект нормативно-правового акта Июль 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев) , Служба государственной безопасности (А. Азизов) , Министерство юстиции (А. Ташкулов) , заинтересованные министерства и ведомства 2. Создание организационно-правовых условий, необходимых для широкого использования альтернативных методов разрешения споров. 1. Разработка предложений о расширении круга применения альтернативных методов разрешения споров , включая институт медиации, для обеспечения оперативной зашиты нарушенных прав граждан. 2. Разработка предложений по увеличению категории гражданских дел, по которым следует применять досудебные механизмы разрешения споров. Аналитическая справка Октябрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство юстиции (А. Ташкулов) , заинтересованные министерства и ведомства 3. Создание возможностей для обеспечения на практике принципов состязательности и равноправия в судопроизводстве. 1. Изучение зарубежного опыта по созданию равных возможностей для доказывания сторонами виновности или невиновности лица в судебном заседании, представления доказательств, а также разработка обоснованных предложений. 2. Разработка действенных механизмов полного обеспечения на практике права обвиняемого на получение квалифицированной юридической помощи . 3. Подготовка предложений о пересмотре прав на обеспечение правосудия, предоставленных защитнику, расширение его полномочий , в том числе предоставлении ему права привлечения специалистов на договорной основе. 4. Разработка предложений о внедрении системы тщательного изучения соответственно прокурором и судом каждого случая отказа обвиняемого от своего защитника. Аналитическая справка Сентябрь 2024 года Верховный суд (Б. Исламов) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев) , Министерство юстиции (А. Ташкулов) , заинтересованные министерства и ведомства II. Коренное повышение качества отправления правосудия 4. Дальнейшее расширение специализации судей. 1. Изучение зарубежного опыта в сфере внедрения специализации судей по категориям споров и анализ судебной практики. 2. Разработка проекта нормативно-правового акта, направленного на формирование корпуса специализированных судей по направлениям, требующим специализации в зависимости от сложности, в том числе семейным, трудовым и спорам по защите прав интеллектуальной собственности. Проект нормативно-правового акта Февраль 2025 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Министерство экономики и финансов (Ш. Кудбиев) 5. Принятие мер по совершенствованию административного судопроизводства на основе критического анализа правоприменительной практики, а также с учетом изучения передового зарубежного опыта. Разработка Концепции совершенствования административного судопроизводства . При этом определить: совершенствование правил подсудности путем проведения инвентаризации всех споров между административными органами, гражданами и предпринимателями; внесение принципов, отражающих суть и содержание публично-правовых отношений, путем критического изучения принципов административного судопроизводства; конкретное определение видов исков , предъявляемых к административным органам, путем включения института иска в административное судопроизводство; уточнение порядка взыскания причиненного ущерба путем критического изучения системы защиты доверия граждан и предпринимателей к административным документам; внедрение механизма экстерриториальной подсудности в деятельность административных судов по желанию гражданина — заявителя, права которого нарушены. Проект постановления Президента Республики Узбекистан Ноябрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Министерство юстиции (А. Ташкулов), Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев) , заинтересованные организации 6. Обеспечение единой судебной практики при рассмотрении судебных дел. 1. Проведение полной инвентаризации действующих постановлений Пленума Верховного суда, изучение их соответствия законодательным актам и определение направлений, требующих разъяснений. Практические меры Июль 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) 2. Совершенствование действующих постановлений Пленума Верховного суда, а также разработка и утверждение годового плана-графика обобщения судебной практики по не имеющимся на сегодняшний день, но требующим разъяснений направлениям. 3. Внедрение практики подготовки толкований к постановлениям Пленума Верховного суда. На постоянной основе 7. Обеспечение единой судебной практики по налоговым и таможенным вопросам . 1. Обобщение практики рассмотрения споров с участием налоговых органов в административных и экономических судах и разработка предложений по решению имеющихся проблем. 2. Обобщение практики рассмотрения споров с участием таможенных органов в административных и экономических судах и разработка предложений по решению проблем. Аналитическая справка Апрель 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) 8. Совершенствование участия налоговых органов в административных и экономических судах и обеспечение единой практики. 1. Обобщение практики рассмотрения споров с участием налоговых органов в административных и экономических судах. 2. Разработка предложений по решению проблем, существующих на практике. Аналитическая справка Март 2023 года Налоговый комитет 9. Совершенствование участия таможенных органов в административных и экономических судах и обеспечение единой практики. 1. Обобщение практики рассмотрения споров с участием таможенных органов в административных и экономических судах. 2. Разработка предложений по решению проблем, существующих на практике. Аналитическая справка Март 2023 года Таможенный комитет III. Дальнейшее усиление гарантий независимости судебной власти 10. Обеспечение недопущения вмешательства в любой форме в деятельность судей. Разработка проекта закона, предусматривающего: создание эффективных механизмов предупреждения случаев проявления неуважения к суду , для достижения этой цели усиление мер административной ответственности и установление уголовной ответственности ; усиление мер ответственности за вмешательство в разрешение судебных дел и неисполнение судебных актов; установление проведения оперативно-розыскных мероприятий, предусматривающих ограничение прав судьи на неприкосновенность жилища, тайну переписки, телефонных и иных переговоров, почтовых, курьерских отправлений и телеграфных сообщений, передаваемых по каналам связи, а также направленных на получение информации о соединениях между абонентами или абонентскими устройствами, исключительно на основании санкции Генерального прокурора . Проект нормативно-правового акта Март 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства 11. Создание новых механизмов обеспечения независимости судей. 1. Разработка предложений, направленных на дальнейшее повышение роли органов судейского сообщества и широкое внедрение принципа самоуправления судей. 2. Создание возможности непосредственного обращения судей к председателю Высшего судейского совета посредством онлайн-платформы в случаях нарушения неприкосновенности судей. Проект нормативно-правового акта Март 2023 года Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Верховный суд (Б. Исламов) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства 12. Принятие мер по полному обеспечению финансовой независимости судов. 1. Изучение передового зарубежного опыта самостоятельного определения судами средств, необходимых для финансирования деятельности правосудия, и подготовка предложений. 2. Подготовка предложений о создании механизмов выделения денежной премии судьям и работникам аппаратов судов по итогам каждого квартала и в дни официальных праздников, а также достойной материальной помощи в течение трудового отпуска в целях достойного поощрения работников, добросовестно исполняющих свои обязанности, включая особо важные и ответственные задания, а также повышения производительности труда сотрудников. Аналитическая справка и проект нормативно-правового акта Октябрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство экономики и финансов (Ш. Кудбиев), заинтересованные министерства и ведомства 13. Обеспечение недопущения возложения на судей любых задач , не связанных с отправлением правосудия . 1. Предупреждение случаев возложения на судей задач, не связанных с отправлением правосудия. Организационно-правовые меры До окончания 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Министерство юстиции (А. Ташкулов), Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), заинтересованные министерства и ведомства 2. Внедрение практики рассмотрения органами юстиции обращений физических и юридических лиц по вопросам предоставления правовых разъяснений, поступающих посредством Виртуальной и народных приемных Президента Республики Узбекистан. Март 2023 года 3. Определение самостоятельной организации Верховным судом проведения выездных приемов граждан и субъектов предпринимательства в масштабе республики, в частности с охватом труднодоступных и отдаленных территорий. Февраль 2023 года IV. Формирование органов судейского сообщества, совершенствование системы отбора, назначения на должность, обучения и повышения квалификации судей 14. Определение правовых основ органов судейского сообщества. Разработка проекта закона «Об органах судейского сообщества», предусматривающего: задачи, функции и полномочия органов судейского сообщества; формирование органов судейского сообщества, включая порядок выдвижения кандидатов в эти органы; механизмы деятельности органов судейского сообщества, порядок их взаимодействия между собой и другими ведомствами. Проект нормативно-правового акта Сентябрь 2023 года Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства 15. Принятие мер по превращению Высшего судейского совета в подлинный орган судебного сообщества . 1. Разработка предложений о совершенствовании деятельности Высшего судейского совета на основе передового зарубежного опыта. 2. Определение роли и значения судей в формировании состава Высшего судейского совета. Проект нормативно-правового акта Апрель 2023 года Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Верховный суд (Б. Исламов) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства 16. Коренное совершенствование подготовки кандидатов на судейские должности, а также системы переподготовки и повышения квалификации судей и работников аппаратов судов. 1. Проведение полного анализа деятельности Высшей школы судей, выявление существующих проблем и определение конкретных мер, направленных на его коренное реформирование. 2. Обеспечение на достаточном уровне взаимосвязи образования и практики, создание процесса реальной интеграции профессиональных предметов с практикой. 3. Приведение системы повышения квалификации судей и работников аппаратов судов в полное соответствие с современными требованиями. Проект нормативно-правового акта Сентябрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), заинтересованные министерства и ведомства 17. Наиболее широкое внедрение принципа открытости и прозрачности при формировании судейского корпуса. 1. Широкое внедрение демократических принципов при назначении на руководящие должности в судебной системе. 2. Изучение передового зарубежного опыта формирования судейского корпуса и разработка предложений по широкому внедрению в сферу принципов открытости и прозрачности. Проект нормативно-правового акта Май 2023 года Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства V. Формирование правильного и объективного мнения о судебных процессах и судебных решениях среди общественности 18. Принятие мер по дальнейшему повышению авторитета , статуса и репутации судебной власти. 1. Критический пересмотр работы структур Верховного суда и нижестоящих судов, осуществляющих взаимодействие с общественностью и СМИ, организация их деятельности на основе новых подходов и методов, принятие мер по укомплектованию структур профессиональными кадрами. 2. Внедрение практики оперативного реагирования на публикуемую в различных источниках необъективную и однобокую информацию, связанную с деятельностью судов. 3. Организация специальных учебных курсов для журналистов и блогеров за счет внебюджетных средств в целях организации правильного и объективного освещения деятельности судов и правоохранительных органов в рамках требований законодательства. 4. Организация выступлений в СМИ и социальных сетях в различных формах и видах на основе медиаплана в целях формирования у широкой общественности объективных и беспристрастных мнений и суждений, а также взглядов на деятельность судов. Организационно-правовые меры На постоянной основе Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) , Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства VI. Обеспечение исполнения судебных актов 19. Обеспечение своевременного и полного исполнения судебных актов. 1. Укрепление правовых основ порядка направления взыскания на право долгосрочной аренды недвижимого имущества, права на земельные участки, имущественные права на объекты интеллектуальной собственности. 2. Разработка предложений о расширении механизмов обеспечения исполнения судебных актов в упрощенном порядке, включая взыскание в упрощенном порядке с должников-физических лиц задолженности за нарушение правил пользования электрической и тепловой энергией, газом, питьевой водой. Проект нормативно-правового акта Октябрь 2023 года Генеральная прокуратура (Н. Йулдошев), Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство юстиции (А. Ташкулов), заинтересованные министерства и ведомства VII. Внедрение информационно-коммуникационных технологий и обеспечение информационной безопасности в судах 20. Дальнейшее расширение цифровизации деятельности органов судебной власти. Принятие мер по внедрению технологий искусственного интеллекта в деятельность судов по оказанию правовой помощи гражданам, автоматической подготовки судебных актов и анализу судебных решений. Организационно-правовые меры Декабрь 2024 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство цифровых технологий (Ш. Шерматов) , заинтересованные министерства и ведомства 21. Создание единой межведомственной интеграционной платформы. 1. Создание Единой межведомственной интегрированной платформы. 2. Перевод обмена данными между судами и правоохранительными органами полностью на цифровые технологии. 3. Интеграция информационных систем на базе Единой платформы. 4. Обеспечение кибербезопасности информации и данных. Практические меры Декабрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство цифровых технологий (Ш. Шерматов) , заинтересованные министерства и ведомства 22. Обеспечение безопасности данных в архивах судов и систематизация архивной документации. 1. Проведение полной инвентаризации архивов судов. 2. Перевод дел и документов, хранящихся в архивах судов в бумажной форме, в электронный формат. 3. Пересмотр порядка и сроков хранения дел и документов в архивах судов, включая продления в несколько раз сроков хранения уголовных дел в бумажной форме, установление порядка не уничтожения дел и документов, переведенных в электронный формат. Практические меры Декабрь 2024 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство цифровых технологий (Ш. Шерматов) , заинтересованные ведомства VIII. Противодействие коррупции в судах 23. Предупреждение конфликта интересов в судах. 1. Разработка эффективных механизмов предупреждения конфликта интересов в судах с привлечением экспертов и специалистов. 2. Разработка предложений о внедрении порядка обязательного декларирования имущества судей и их несовершеннолетних детей. Организационно-правовые меры Октябрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров) 24. Ускорение работ по противодействию коррупции в судебной системе. 1. Разработка совместно с экспертами и специалистами плана-графика, предусматривающего меры по превращению деятельности правосудия в «сферу без коррупции». 2. Разработка предложений по определению и внедрению в практику категорий дел, рассматриваемых в открытом судебном заседании без перерыва , исходя из зарубежного опыта. 3. Внедрение практики информирования широкой общественности под рубрикой «Суды категорически против коррупции». Организационно-правовые меры Декабрь 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров), заинтересованные министерства и ведомства IX. Международное сотрудничество 25. Дальнейшее развитие международного сотрудничества . 1. Ведение постоянного диалога со странами-партнерами и международными организациями по вопросам повышения эффективности деятельности судебной власти. 2. Расширение двусторонних и многосторонних связей с представителями судебных органов стран-партнеров. 3. Организация консультаций со странами-партнерами и международными организациями в судебно-правовой сфере и реализация совместных программ. 4. Расширение сотрудничества в сфере правосудия с передовыми зарубежными странами. Практические и организационные меры В течение 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство иностранных дел (Б. Саидов), заинтересованные министерства и ведомства X. Материально-техническое обеспечение судебной власти 26. Эффективная организация работ по материально-техническому и финансовому обеспечению судов. 1. Проведение анализа деятельности Департамента по обеспечению деятельности судов при Верховном суде Республики Узбекистан и его территориальных отделов. 2. Разработка предложений о совершенствовании организационной структуры Департамента по обеспечению деятельности судов при Верховном суде Республики Узбекистан и его территориальных отделов. 3. Принятие мер по организации непрерывного материально-технического и финансового обеспечения нижестоящих судов. Организационно-правовые меры Июнь 2024 года Верховный суд (Б. Исламов) 27. Совершенствование условий, норм и порядка пенсионного обеспечения судей и членов их семей. Разработка предложений, направленных на совершенствование условий, норм и порядка пенсионного обеспечения судей и членов их семей, на основании анализа неточностей и проблем, возникающих на практике при назначении пенсии судьям. Проект постановления Кабинета Министров Август 2023 года Верховный суд (Б. Исламов) , Высший судейский совет (Х. Ёдгоров), Министерство экономики и финансов (Ш. Кудбиев) 28. Дальнейшее совершенствование материально-технической базы областных и приравненных к ним судов. Строительство единых зданий судов в Республике Каракалпакстан и областных центрах в целях создания для граждан всесторонних удобств, сокращения их расходов, а также дальнейшего улучшения материально-технической базы судов. Проект Указа Президента Республики Узбекистан Август 2025 года Верховный суд (Б. Исламов) , Министерство экономики и финансов (Ш. Кудбиев), заинтересованные министерства и ведомства
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
16 января 2023 г.,
№ УП-11