UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг

буйруғи

қоидалари

Нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари суд экспертларининг касб этикаси қоидаларини тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 5 июлдаги ПФ-6256-сон «Ўзбекистон Республикасида суд-экспертлик тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ буюраман:

1. Нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари суд экспертларининг касб этикаси қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2023 йил 7 мартдаги 3-мҳ-сон буйруғига ИЛОВА

Нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари суд экспертларининг касб этикаси

Мазкур Қоидалар нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари суд экспертларининг касб этикасига оид асосий қоидалар ва талабларни (бундан буён матнда касб этикаси қоидалари деб юритилади) белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Касб этикаси қоидаларининг мақсади нодавлат суд-экспертиза ташкилотларида юксак касбий маданиятни шакллантириш, жамоатчилик онгида суд-экспертлик фаолиятига бўлган ҳурмат ва ишончни ошириш ҳамда нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари суд экспертларининг (бундан буён матнда суд экспертлари деб юритилади) одоб-ахлоқ қоидаларига зид бўлган хатти-ҳаракатларининг олдини олиш ҳисобланади.

2. Суд эксперти хизмат вазифасига киришганда нодавлат суд экспертиза ташкилотининг раҳбари томонидан мазкур касб этикаси қоидалари билан таништирилиши лозим.

3. Суд экспертлари касб этикаси қоидаларига сўзсиз риоя қилиши, ўз хизмат вазифаларини ҳалол ва виждонан бажариши, суд экспертларининг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳамда суд-экспертлик фаолиятининг нуфузини сақлаши лозим.

4. Суд экспертлари ҳар қандай вазиятда адолатли, ҳалол ва холис бўлишлари, суд-экспертлик фаолиятининг нуфузини пасайтирадиган, унинг обрўсига путур етказадиган ҳамда суд экспертларининг адолатли, ҳалол ва холислигига шубҳа туғдириши мумкин бўлган хатти-ҳаракатлардан ўзларини тийишлари лозим.

2-боб. Суд экспертлари фаолиятини амалга оширишнинг асосий принциплари

5. Қуйидагилар суд экспертлари фаолиятининг асосий принциплари ҳисобланади:

суд экспертининг мустақиллиги;

суд-экспертлик фаолиятини амалга оширишда қонунийликка риоя қилиш;

суд-экспертлик фаолиятини амалга оширишда инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этиш;

тадқиқотларнинг холислиги, ҳар томонламалиги ва тўлиқлиги.

Суд экспертининг мустақиллиги принципига асосан:

суд эксперти суд экспертизасини ўтказишда суд экспертизасини тайинлаган органдан (шахсдан), тарафлардан ва ишнинг натижасидан манфаатдор бўлган бошқа шахслардан мустақилдир;

суд эксперти ўзининг фан, техника, санъат ёки ҳунар соҳасидаги махсус билимларига мувофиқ ўтказилган текширишлар натижаларига асосланиб хулоса беради;

суд экспертизасини тайинлаган орган (шахс), шунингдек бошқа давлат органлари, юридик ва жисмоний шахслар томонидан тарафлардан бирортасининг ёки ишнинг натижасидан манфаатдор бўлган бошқа шахсларнинг фойдасини кўзлаб хулоса олиш мақсадида суд экспертига таъсир кўрсатилишига йўл қўйилмайди.

Суд-экспертлик фаолиятини амалга оширишда қонунийликка риоя этилиши принципига асосан, суд экспертлари суд-экспертлик фаолиятини Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя этилган ҳолда амалга оширади.

Суд-экспертлик фаолиятини амалга оширишда инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этилиши принципига мувофиқ:

суд-экспертлик фаолияти Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ҳамда қонунларида назарда тутилган инсон ҳуқуқ ва эркинликларига риоя этилган ҳолда амалга оширилади;

шахснинг эркинлигини вақтинча чеклашни ёки унинг шахсий дахлсизлиги бузилишини талаб этувчи суд-эксперт текширишлари фақат қонунда белгиланган асослар ва тартибда ўтказилади.

Тадқиқотларнинг холислиги, ҳар томонламалиги ва тўлиқлиги принципига асосан:

суд эксперти тадқиқотларни холисона, қатъий илмий ва амалий асосда, тегишли ихтисослик доирасида, ҳар томонлама ва тўлиқ ҳажмда ўтказади;

суд экспертининг хулосаси (хулоса) қилинган фикрларнинг асослилиги ва ишончлилигини умум эътироф этилган илмий ва амалий маълумотлар базасига мувофиқ тадқиқот имкониятини берадиган қоидаларга асосланиши лозим.

3-боб. Суд экспертларининг касб этикасига қўйиладиган талаблар

6. Суд эксперти қуйидагиларга мажбур:

хизмат вазифаларини виждонан ва юқори профессионал даражада бажариш;

меҳнат интизоми, касб этикаси ва иш юритиш қоидаларига қатъий риоя қилиш, иш вақтидан оқилона ва самарали фойдаланиш;

суд экспертизасини ўтказиш учун зарур ускуна ва материаллардан фақат хизмат мақсадларида фойдаланишни таъминлаш;

хизмат мавқеидан давлат органлари ва ташкилотлари, уларнинг мансабдор шахслари, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларнинг фаолиятига ноқонуний таъсир кўрсатиш учун фойдаланмаслик;

ўз фаолиятида коррупциявий ҳолатлар вужудга келишининг олдини олиш.

7. Суд экспертига қуйидагилар тақиқланади:

суд-экспертлик фаолиятини обрўсизлантирадиган ҳаракатларни амалга ошириш;

тадқиқот ўтказиш давомида ўзига маълум бўлган маълумотлардан ғаразли ёки шахсий мақсадларда фойдаланиш;

суд экспертизаси натижаларини суд экспертизасини тайинлаган органдан (шахсдан) ташқари бирон-бир шахсга хабар қилиш.

8. Суд экспертлари меҳнат фаолияти давомида қуйидагиларга амал қилиши лозим:

хизмат мажбуриятларини бажариш вақтида манфаатлар тўқнашувига олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган шахсий манфаатдорликка йўл қўймаслиги;

фуқароларнинг жинси, ирқи, миллати, фуқаролиги, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий мавқеи камситилишига олиб келувчи ҳаракатлар (ҳаракатсизлик)га йўл қўймаслиги;

ҳалол, адолатли ва камтар бўлиши, шунингдек фуқароларнинг ижтимоий келиб чиқиши, иқтисодий аҳволи ва бошқа омиллардан қатъий назар, хушмуомала, вазмин самимий ва одоб доирасида муносабатда бўлиши;

жамиятда ахлоқнинг умумэътироф этилган қоидаларига амал қилиши;

ўз хизмат ваколатларини жисмоний ва юридик шахсларнинг манфаатларини кўзлаб бажариш ёки бажармаслик эвазига улардан бирон-бир мукофот, фойда ёки совғалар олмаслиги;

иш фаолияти давомида ҳамкасбларига ҳурматда бўлиши ҳамда уларнинг шаъни ва қадр-қимматига доғ туширувчи маълумотлар, туҳмат, турли уйдирмаларни тарқатмаслиги.

9. Суд экспертлари кийинишда қуйидаги талабларга риоя этиши лозим:

эркин ҳаракатланиш учун қулай ва касбга мос ҳолда кийиниши;

атрофдагиларнинг эътиборини ўзига ортиқча жалб қиладиган тарзда бўлмаслиги;

кийимларнинг тоза ва дазмолланган бўлиши;

умумэътироф этилган миллий-анъанавий шаклларга ва маънавий ахлоқий тарбияга зид келмайдиган кийимларда бўлиши.

10. Суд экспертлари ишдан ташқари вақтда қуйидагиларга мажбур:

умумқабул қилинган ахлоқ нормаларига риоя қилишлари ва уларга зид бўлган хулқ-атвор ва хатти-ҳаракатлардан ўзларини тийишлари;

миллий урф-одат, қадрият ва анъаналарга ҳурмат билан муносабатда бўлиш;

жамоат жойларида (кафе, ресторан ва бошқа кўнгилочар масканларда) атрофдагиларнинг эътиборини тортувчи ортиқча ва салбий ҳаракатларга йўл қўймаслик;

жамоат тартиби ва хавфсизлигига қарши қаратилган хатти-ҳаракатларни содир этмаслик, мазкур ноқонуний ҳаракатларга бошқаларни жалб этмаслик ёки даъват қилмаслик;

иш фаолияти билан боғлиқ маълумотларни ишга алоқадор бўлмаган бошқа шахслар иштирокида муҳокама қилмаслик.

4-боб. Якуний қоидалар

11. Суд экспертлари томонидан мазкур касб этикаси қоидаларига риоя этилиши устидан назорат тегишли нодавлат суд экспертиза ташкилотининг раҳбари ҳамда Адлия вазирлиги томонидан амалга оширилади.

12. Мазкур касб этикаси қоидаларини бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Вазир А. ТАШКУЛОВ

Тошкент ш.,

2023 йил 7 март,

3-мҳ-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.03.2023 й., 10/23/3422/0127-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining

buyrugʻi

qoidalari

Nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari sud ekspertlarining kasb etikasi qoidalarini tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 5-iyuldagi PF-6256-son “Oʻzbekiston Respublikasida sud-ekspertlik tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq buyuraman:

1. Nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari sud ekspertlarining kasb etikasi qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2023-yil 7-martdagi 3-mh-son buyrugʻiga ILOVA

Nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari sud ekspertlarining kasb etikasi

Mazkur Qoidalar nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari sud ekspertlarining kasb etikasiga oid asosiy qoidalar va talablarni (bundan buyon matnda kasb etikasi qoidalari deb yuritiladi) belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Kasb etikasi qoidalarining maqsadi nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarida yuksak kasbiy madaniyatni shakllantirish, jamoatchilik ongida sud-ekspertlik faoliyatiga boʻlgan hurmat va ishonchni oshirish hamda nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari sud ekspertlarining (bundan buyon matnda sud ekspertlari deb yuritiladi) odob-axloq qoidalariga zid boʻlgan xatti-harakatlarining oldini olish hisoblanadi.

2. Sud eksperti xizmat vazifasiga kirishganda nodavlat sud ekspertiza tashkilotining rahbari tomonidan mazkur kasb etikasi qoidalari bilan tanishtirilishi lozim.

3. Sud ekspertlari kasb etikasi qoidalariga soʻzsiz rioya qilishi, oʻz xizmat vazifalarini halol va vijdonan bajarishi, sud ekspertlarining shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini hamda sud-ekspertlik faoliyatining nufuzini saqlashi lozim.

4. Sud ekspertlari har qanday vaziyatda adolatli, halol va xolis boʻlishlari, sud-ekspertlik faoliyatining nufuzini pasaytiradigan, uning obroʻsiga putur yetkazadigan hamda sud ekspertlarining adolatli, halol va xolisligiga shubha tugʻdirishi mumkin boʻlgan xatti-harakatlardan oʻzlarini tiyishlari lozim.

2-bob. Sud ekspertlari faoliyatini amalga oshirishning asosiy prinsiplari

5. Quyidagilar sud ekspertlari faoliyatining asosiy prinsiplari hisoblanadi:

sud ekspertining mustaqilligi;

sud-ekspertlik faoliyatini amalga oshirishda qonuniylikka rioya qilish;

sud-ekspertlik faoliyatini amalga oshirishda inson huquqlari va erkinliklariga rioya etish;

tadqiqotlarning xolisligi, har tomonlamaligi va toʻliqligi.

Sud ekspertining mustaqilligi prinsipiga asosan:

sud eksperti sud ekspertizasini oʻtkazishda sud ekspertizasini tayinlagan organdan (shaxsdan), taraflardan va ishning natijasidan manfaatdor boʻlgan boshqa shaxslardan mustaqildir;

sud eksperti oʻzining fan, texnika, sanʼat yoki hunar sohasidagi maxsus bilimlariga muvofiq oʻtkazilgan tekshirishlar natijalariga asoslanib xulosa beradi;

sud ekspertizasini tayinlagan organ (shaxs), shuningdek boshqa davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan taraflardan birortasining yoki ishning natijasidan manfaatdor boʻlgan boshqa shaxslarning foydasini koʻzlab xulosa olish maqsadida sud ekspertiga taʼsir koʻrsatilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Sud-ekspertlik faoliyatini amalga oshirishda qonuniylikka rioya etilishi prinsipiga asosan, sud ekspertlari sud-ekspertlik faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etilgan holda amalga oshiradi.

Sud-ekspertlik faoliyatini amalga oshirishda inson huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi prinsipiga muvofiq:

sud-ekspertlik faoliyati Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi hamda qonunlarida nazarda tutilgan inson huquq va erkinliklariga rioya etilgan holda amalga oshiriladi;

shaxsning erkinligini vaqtincha cheklashni yoki uning shaxsiy daxlsizligi buzilishini talab etuvchi sud-ekspert tekshirishlari faqat qonunda belgilangan asoslar va tartibda oʻtkaziladi.

Tadqiqotlarning xolisligi, har tomonlamaligi va toʻliqligi prinsipiga asosan:

sud eksperti tadqiqotlarni xolisona, qatʼiy ilmiy va amaliy asosda, tegishli ixtisoslik doirasida, har tomonlama va toʻliq hajmda oʻtkazadi;

sud ekspertining xulosasi (xulosa) qilingan fikrlarning asosliligi va ishonchliligini umum eʼtirof etilgan ilmiy va amaliy maʼlumotlar bazasiga muvofiq tadqiqot imkoniyatini beradigan qoidalarga asoslanishi lozim.

3-bob. Sud ekspertlarining kasb etikasiga qoʻyiladigan talablar

6. Sud eksperti quyidagilarga majbur:

xizmat vazifalarini vijdonan va yuqori professional darajada bajarish;

mehnat intizomi, kasb etikasi va ish yuritish qoidalariga qatʼiy rioya qilish, ish vaqtidan oqilona va samarali foydalanish;

sud ekspertizasini oʻtkazish uchun zarur uskuna va materiallardan faqat xizmat maqsadlarida foydalanishni taʼminlash;

xizmat mavqeyidan davlat organlari va tashkilotlari, ularning mansabdor shaxslari, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning faoliyatiga noqonuniy taʼsir koʻrsatish uchun foydalanmaslik;

oʻz faoliyatida korrupsiyaviy holatlar vujudga kelishining oldini olish.

7. Sud ekspertiga quyidagilar taqiqlanadi:

sud-ekspertlik faoliyatini obroʻsizlantiradigan harakatlarni amalga oshirish;

tadqiqot oʻtkazish davomida oʻziga maʼlum boʻlgan maʼlumotlardan gʻarazli yoki shaxsiy maqsadlarda foydalanish;

sud ekspertizasi natijalarini sud ekspertizasini tayinlagan organdan (shaxsdan) tashqari biron-bir shaxsga xabar qilish.

8. Sud ekspertlari mehnat faoliyati davomida quyidagilarga amal qilishi lozim:

xizmat majburiyatlarini bajarish vaqtida manfaatlar toʻqnashuviga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan shaxsiy manfaatdorlikka yoʻl qoʻymasligi;

fuqarolarning jinsi, irqi, millati, fuqaroligi, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyi kamsitilishiga olib keluvchi harakatlar (harakatsizlik)ga yoʻl qoʻymasligi;

halol, adolatli va kamtar boʻlishi, shuningdek fuqarolarning ijtimoiy kelib chiqishi, iqtisodiy ahvoli va boshqa omillardan qatʼiy nazar, xushmuomala, vazmin samimiy va odob doirasida munosabatda boʻlishi;

jamiyatda axloqning umumeʼtirof etilgan qoidalariga amal qilishi;

oʻz xizmat vakolatlarini jismoniy va yuridik shaxslarning manfaatlarini koʻzlab bajarish yoki bajarmaslik evaziga ulardan biron-bir mukofot, foyda yoki sovgʻalar olmasligi;

ish faoliyati davomida hamkasblariga hurmatda boʻlishi hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatiga dogʻ tushiruvchi maʼlumotlar, tuhmat, turli uydirmalarni tarqatmasligi.

9. Sud ekspertlari kiyinishda quyidagi talablarga rioya etishi lozim:

erkin harakatlanish uchun qulay va kasbga mos holda kiyinishi;

atrofdagilarning eʼtiborini oʻziga ortiqcha jalb qiladigan tarzda boʻlmasligi;

kiyimlarning toza va dazmollangan boʻlishi;

umumeʼtirof etilgan milliy-anʼanaviy shakllarga va maʼnaviy axloqiy tarbiyaga zid kelmaydigan kiyimlarda boʻlishi.

10. Sud ekspertlari ishdan tashqari vaqtda quyidagilarga majbur:

umumqabul qilingan axloq normalariga rioya qilishlari va ularga zid boʻlgan xulq-atvor va xatti-harakatlardan oʻzlarini tiyishlari;

milliy urf-odat, qadriyat va anʼanalarga hurmat bilan munosabatda boʻlish;

jamoat joylarida (kafe, restoran va boshqa koʻngilochar maskanlarda) atrofdagilarning eʼtiborini tortuvchi ortiqcha va salbiy harakatlarga yoʻl qoʻymaslik;

jamoat tartibi va xavfsizligiga qarshi qaratilgan xatti-harakatlarni sodir etmaslik, mazkur noqonuniy harakatlarga boshqalarni jalb etmaslik yoki daʼvat qilmaslik;

ish faoliyati bilan bogʻliq maʼlumotlarni ishga aloqador boʻlmagan boshqa shaxslar ishtirokida muhokama qilmaslik.

4-bob. Yakuniy qoidalar

11. Sud ekspertlari tomonidan mazkur kasb etikasi qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat tegishli nodavlat sud ekspertiza tashkilotining rahbari hamda Adliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

12. Mazkur kasb etikasi qoidalarini buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Vazir A. TAShKULOV

Toshkent sh.,

2023-yil 7-mart,

3-mh-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.03.2023-y., 10/23/3422/0127-son)

lex.uz