UzbekAI

← Qonunlar

📅 2023-yil 26-aprel · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2023 йил 26 апрель · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 26 апреля 2023 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 26 April 2023 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Давлат органлари билан муносабатларда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари ҳуқуқларининг самарали ҳимоя қилинишини таъминлаш бўйича қўшимча чоралар кўрилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 27 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 2 мартда маъқулланган

Мамлакатимизда давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг фаолияти устидан самарали суд назоратини ўрнатиш, шунингдек фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг одил судловга эришиш даражасини ошириш, республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг, мансабдор шахсларнинг Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига мувофиқ фаолият юритишини таъминлаш борасида изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда.

Шу билан бирга Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида мансабдор шахсларнинг қарорлари устидан берилган шикоятларни маъмурий судларда кўриб чиқиш тизимини такомиллаштириш орқали суд назоратининг қўлланилиш соҳасини кенгайтириш, қарори, ҳаракати (ҳаракатсизлиги) қонунга хилоф эмаслигини маъмурий судда исботлаш мажбуриятини уни қабул қилган мансабдор шахснинг зиммасига юклатиш тартибига қатъий риоя этилишини таъминлаш, шунингдек суд ҳужжатларини ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этишнинг самарали механизмларини жорий этиш назарда тутилган.

Ҳозирги вақтда маъмурий суд ишларини юритишда аризачи ҳокимият ваколатларига эга бўлган маъмурий органга, унинг мансабдор шахсига — жавобгарга нисбатан тенгсиз ҳолатдадир. Оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низолар бўйича чиқарилган суд ҳужжатининг давлат органлари ёки мансабдор шахслар томонидан ихтиёрий равишда ижро этилишини таъминлаш устидан самарали назорат механизми ҳам назарда тутилмаган. Бунинг натижасида фуқароларнинг ёки юридик шахсларнинг манфаатларини кўзлаб чиқарилган суд ҳужжатлари кўп ҳолларда давлат органлари ёки мансабдор шахслар томонидан ижро этилмасдан қолмоқда.

Бундан ташқари даъво аризасини (аризани), шикоятни ёхуд ишни уларни кўриб чиқишга ваколатли бўлган судга ўтказган ҳолда, судлар томонидан даъво аризасини, аризани, шунингдек шикоятни судга тааллуқли бўлмаганлиги сабабли қабул қилишни рад этишни ёки иш бўйича иш юритишни тугатишни тақиқлаш белгиланиши зарурати юзага келмоқда.

Юқоридагилардан келиб чиққан холда, ушбу Қонун суд тизимида «ягона дарча» принципини кенг жорий этиш мақсадида аризаларни судга тааллуқлилигидан қатъи назар, қабул қилишга ва ваколатли судга юборишга ҳамда муайян иш доирасида барча ҳуқуқий оқибатларни ҳал қилишни таъминлаш тизими жорий этилишига, маъмурий суд ишларини юритиш «суднинг фаол иштироки» принципи асосида амалга оширилишига, оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низолар билан бир қаторда унга сабабий боғланишда бўлган зарарнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги талабнинг маъмурий суд томонидан кўрилишига, оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган ишлар бўйича тарафларга келишув битимини тузиш ҳуқуқи берилишига, суд ҳужжатлари маъмурий органлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа органлар, шунингдек ташкилотлар томонидан ижро этилмаган тақдирда, уларнинг мансабдор шахсларига нисбатан суд жарималари қўлланилишига доир процессуал қоидаларни белгилайди.

Ягона суд амалиётини таъминлаш ҳамда қонунчиликдаги бўшлиқларни бартараф этиш мақсадида ушбу Қонунда жиноят процессида кассация инстанцияси судининг хусусий ажримига, фуқаролик процессида кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдиришга, кассация шикояти (протести) бўйича иш юритишни тугатишга доир процессуал қоидалар ҳам назарда тутилган.

Ушбу Қонун давлат органлари билан муносабатларда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари ҳуқуқларининг самарали ҳимоя қилинишини таъминлашга, давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг фаолияти устидан самарали суд назоратини ўрнатишга, маъмурий суд ишларини юритишни халқаро стандартларга мувофиқ такомиллаштиришга ҳамда аҳолининг судларга бўлган ишончини янада оширишга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 2, 5-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 11, 23-моддалар, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 12, 418-модда; 2006 йил, № 6, 261-модда; 2007 йил, № 4, 166-модда, № 6, 248, 249-моддалар, № 9, 422-модда, № 12, 594, 595, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 177, 187-моддалар, № 9, 482, 484, 487-моддалар, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 136-модда, № 9, 335-модда, № 12, 469, 470-моддалар; 2010 йил, № 6, 231-модда, № 9, 334, 336, 337, 342-моддалар, № 12, 477-модда; 2011 йил, № 4, 103, 104-моддалар, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2012 йил, № 1, 3-модда, № 9/2, 244-модда, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 385-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 5-моддалар, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430, 431-моддалар, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161-модда, № 5, 259, 267-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469-модда, № 9, 589, 592-моддалар, № 10, 671-модда, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 881, 891-моддалар; 2020 йил, № 3, 204-модда, № 5, 296-модда, № 12, 689-модда; 2021 йил, № 1, 5, 11, 13, 14-моддалар, №2, 142, 144-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 973-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 2, 81-модда, № 3, 216-модда, № 4, 337-модда, № 6, 575-модда) қуйидаги мазмундаги 509 14 -модда билан тўлдирилсин:

«509 14 -модда. Кассация инстанцияси судининг хусусий ажрими

Кассация инстанцияси суди ушбу Кодекснинг 298 ва 300-моддаларида назарда тутилган асослар мавжуд бўлганда, шунингдек тегишли мансабдор шахсларнинг эътиборини суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси жараёнида йўл қўйилган камчиликларга қаратиш зарур бўлган тақдирда хусусий ажрим чиқаради».

2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган 409-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 6, 175-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 6, 248-модда, № 9, 422-модда, № 12, 595-модда; 2008 йил, № 4, 187-модда, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 4, 136-модда, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 9, 334-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 10, 605-модда; 2019 йил, № 3, 165-модда, № 5, 267-модда, № 8, 469-модда, № 9, 588, 592-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 6, 337-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда) 167-моддасининг бешинчи хатбошисидаги «назорат тартибида» деган сўзлар «кассация тартибида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 29 августда қабул қилинган «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги 258-II-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 9-10, 169-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 8, 367-модда, № 12, 598-модда; 2008 йил, № 4, 184, 187-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда; 2010 йил, № 9, 337, 340-моддалар; 2012 йил, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 7, 389-модда, № 8, 469-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар; 2022 йил, № 4, 337-модда, № 6, 570-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:

1) 5-модданинг 1-бандидаги «фуқаролик ишлари ва иқтисодий низолар бўйича судларнинг» деган сўзлар «фуқаролик ишлари бўйича судларнинг, иқтисодий ва маъмурий судларнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 27-модда биринчи қисмининг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) суд ҳужжатлари асосида бериладиган ижро варақалари — уч йил ичида»;

3) 38-модданинг :

биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Суд томонидан берилган ижро ҳужжатига асосан қўзғатилган ижро иши юритишни тўхтатиб туриш ва тугатиш ўша суд ёки давлат ижрочиси турган жойдаги суд томонидан амалга оширилади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилмаган ижро ҳужжатлари бўйича ижро иши юритишни тўхтатиб туриш ва тугатиш давлат ижрочиси турган жойдаги фуқаролик ишлари бўйича суд томонидан амалга оширилади»;

учинчи қисмидаги «Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал, Иқтисодий процессуал ёки Жиноят-процессуал кодексларида» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал, Иқтисодий процессуал ёки Жиноят-процессуал кодексларида ёхуд Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

4) 86 1 -модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«86 1 -модда. Давлат ижрочисининг қарорлари устидан шикоят бериш ва протест келтириш. Давлат ижрочисининг ҳаракати (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят бериш

Давлат ижрочисининг қарори, ҳаракати (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қарор чиқарилганлиги тўғрисида хабар қилинган кундан ёки манфаатдор шахсга ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳақида маълум бўлган пайтдан эътиборан ўн кунлик муддатда давлат ижрочиси жойлашган ердаги маъмурий судга ёхуд бўйсунув тартибида юқори турувчи органга, мансабдор шахсга берилади.

Давлат ижрочисининг қарорига қонунда белгиланган тартибда прокурор томонидан протест келтирилиши мумкин».

4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 22 январда қабул қилинган ЎРҚ-460-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 1-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261-модда, № 9, 592-модда, № 10, 671-модда, № 11, 791, 792-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1, 3-моддалар, № 3, 198, 199-моддалар, 2021 йил, № 1, 8-модда, 4-сонга илова, № 8, 803-модда, № 9, 903-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 8, 787-модда) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 27-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзаро боғлиқ бўлган, баъзилари фуқаролик ишлари бўйича судга, баъзилари эса маъмурий судга тааллуқли бўлган бир нечта талабни бирлаштиришга йўл қўйилмайди»;

2) қуйидаги мазмундаги 31 1 -модда билан тўлдирилсин:

«31 1 -модда. Иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича суддан бошқа судга ўтказиш

Талаб фуқаролик ишлари бўйича судга судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда тақдим этилган тақдирда, даъво аризаси (ариза) тааллуқлилигига кўра иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказилади.

Агар ишни кўриб чиқиш жараёнида даъво аризаси (ариза) судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда иш юритишга қабул қилинганлиги аниқланса, фуқаролик ишлари бўйича суд иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш ва фуқаролик суд ишини юритишни тугатиш тўғрисида ажрим чиқаради.

Даъво аризасини (аризани), иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги фуқаролик ишлари бўйича суд ажрими устидан хусусий шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин.

Фуқаролик ишлари бўйича суддан тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказилган даъво аризаси (ариза), иш материаллари ўзига ўтказилган суд томонидан қабул қилиб олиниши керак.

Ўзбекистон Республикасида судлар ўртасида судга тааллуқлилик тўғрисидаги низоларга йўл қўйилмайди»;

3) 75-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Иқтисодий ёки маъмурий суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори бошқа ишни кўраётган суд учун иқтисодий ёки маъмурий суднинг ҳал қилув қарори билан аниқланган ва ишда иштирок этувчи шахсларга тааллуқли бўлган ҳолатлар тўғрисидаги масалалар бўйича мажбурийдир»;

4) 124-модданинг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) иш фуқаролик ишлари бўйича судга, иқтисодий судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса»;

5) 192-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Судья аризани иш юритишга қабул қилиш тўғрисидаги, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш ҳақидаги масалани ариза судга келиб тушган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмай якка тартибда ҳал этади. Аризани иш юритишга қабул қилиш, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд аризани судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисида ажрим чиқарилади. Аризани иш юритишга қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш, шунингдек аризани тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги ажримнинг кўчирма нусхаси ариза ва унга илова қилинган ҳужжатлар билан бирга аризачига ажрим чиқарилгандан кейинги кундан кечиктирмай юборилади.

Иқтисодий ёки маъмурий суддан ариза ёки иш материаллари судга тааллуқлилигига кўра келиб тушганда судья ариза ушбу Кодекснинг 189, 190 ва 191-моддаларида кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслигини аниқлагач, ариза судга келиб тушган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмай даъвогарни (аризачини) камчиликларни бартараф этиш зарурлиги тўғрисида хабардор қилади ва унга бунинг учун ўн кундан ошмайдиган муддат беради»;

6) 194-модда :

биринчи қисмининг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) арз қилинаётган талаб фуқаролик ишлари бўйича судга, иқтисодий судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса»;

учинчи қисмидаги «талаб судга тааллуқли бўлмаса ва» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

7) 195-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 4 1 -банд билан тўлдирилсин:

«4 1 ) даъвогар (аризачи) судьянинг ушбу Кодекс 192-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган кўрсатмасини белгиланган муддатда бажармаган бўлса»;

8) 387-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Прокурор иштирокисиз кўриб чиқилган иш бўйича апелляция протестига тарафнинг мазкур протестни келтириш учун асос бўлиб хизмат қилган мурожаатининг кўчирма нусхаси илова қилинади»;

9) 399-модда :

4-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 5-банд билан тўлдирилсин:

«5) агар иш судга тааллуқлилик тўғрисидаги қоидалар бузилган ҳолда кўриб чиқилган бўлса, ҳал қилув қарорини бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга ҳақли»;

10) 402-модда :

3-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 4-банд билан тўлдирилсин:

«4) ажримни бекор қилишга ва даъво аризасини (аризани), иш материалларини кўриб чиқиш учун судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга ҳақли»;

11) қуйидаги мазмундаги 407 8 ва 407 9 -моддалар билан тўлдирилсин:

«407 8 -модда. Кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдириш

Агар кассация шикояти (протести) иш юритишга қабул қилинганидан кейин кассация шикоятининг (протестининг) имзоланмаганлиги ёки уни имзолаш ҳуқуқига эга бўлмаган ёхуд мансаб мавқеи кўрсатилмаган шахс томонидан имзоланганлиги аниқланса, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдиради.

Кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдириш тўғрисида суд ажрим чиқаради.

Кассация шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдириш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолат бартараф этилганидан кейин кассация шикояти (протести) ушбу Кодексда белгиланган тартибда судга янгидан берилиши мумкин.

407 9 -модда. Кассация шикояти (протести) бўйича иш юритишни тугатиш

Кассация инстанцияси суди кассация шикояти (протести) бўйича иш юритишни қуйидаги ҳолларда тугатади, агар:

1) кассация шикояти (протести) апелляция тартибида кўрилмаган ёки ушбу Кодексга мувофиқ кассация тартибида шикоят қилинмайдиган (протест келтирилмайдиган) суд ҳужжати устидан берилган ва у иш юритишга хатога йўл қўйилиб қабул қилинган бўлса;

2) кассация шикояти (протести) кассация тартибида кўрилган суд ҳужжати устидан берилган ва у иш юритишга хатога йўл қўйилиб қабул қилинган бўлса;

3) кассация шикояти (протести) суд ҳужжати устидан шикоят қилиш (протест келтириш) ҳуқуқига эга бўлмаган шахс томонидан берилган бўлса;

4) кассация шикоятидан воз кечиш тўғрисидаги ариза кассация шикоятини берган шахсдан кассация шикояти иш юритишга қабул қилинганидан кейин келиб тушган бўлса;

5) протестни чақириб олиш тўғрисидаги ариза протест келтирган прокурордан ёки юқори турувчи прокурордан кассация протести иш юритишга қабул қилинганидан кейин келиб тушган бўлса;

6) ишда тараф бўлган юридик шахс кассация шикояти (протести) бўйича суд ҳужжати қабул қилингунига қадар тугатилган бўлса;

7) ишда тараф бўлган фуқаро кассация шикояти (протести) бўйича суд ҳужжати қабул қилингунига қадар вафот этса, низоли ҳуқуқий муносабат эса ҳуқуқий ворисликка йўл қўймаса.

Кассация шикояти (протести) бўйича иш юритишни тугатиш тўғрисида ажрим чиқарилади, унда суд харажатларини тарафлар ўртасида тақсимлаш тўғрисидаги масала ҳал этилиши мумкин.

Кассация шикояти (протести) бўйича иш юритиш тугатилган тақдирда, айни бир шахснинг айни шу асослар бўйича кассация шикояти (протести) билан судга такроран мурожаат қилишига йўл қўйилмайди»;

12) 419-модда қуйидаги мазмундаги 7-банд билан тўлдирилсин:

«7) агар иш судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда кўрилган бўлса, ҳал қилув қарорини, ажримни бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга».

5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 24 январда қабул қилинган ЎРҚ-461-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 2-илова, № 7, 433-модда, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261, 266-моддалар, № 9, 592-модда, № 10, 671-модда, № 11, 791-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 198-модда, № 10, 593-модда; 2021 йил, № 1, 10-модда, 4-сонга илова, № 8, 803-модда, № 9, 903-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 5, 463-модда, № 6, 577-модда, № 8, 787-модда) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 26-модда биринчи қисмининг 12-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«12) ундириш сўзсиз (акцептсиз) тартибда амалга ошириладиган ижро ҳужжатини ёки бошқа ҳужжатни ижро этиш мумкин эмас деб топиш ҳақидаги, бундан маъмурий ва бошқа оммавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган талаб бўйича ижро ҳужжати ёки бошқа ҳужжат мустасно»;

2) қуйидаги мазмундаги 31 1 -модда билан тўлдирилсин:

«31 1 -модда. Иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра иқтисодий суддан бошқа судга ўтказиш

Талаб судга тааллуқлилик қоидаларини бузган ҳолда иқтисодий судга тақдим этилган тақдирда, даъво аризаси (ариза) тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказилади.

Агар даъво аризаси (ариза) судга тааллуқлилик қоидаларини бузган ҳолда иш юритишга қабул қилинганлиги ишни кўриб чиқиш жараёнида аниқланса, иқтисодий суд иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш ва иқтисодий суд ишини юритишни тугатиш тўғрисида ажрим чиқаради.

Даъво аризасини (аризани), иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра иқтисодий суддан бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги ажрим устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

Иқтисодий суддан тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказилган даъво аризаси (ариза), иш материаллари ўзига ўтказилган суд томонидан қабул қилиб олиниши керак.

Ўзбекистон Республикасида судлар ўртасида судга тааллуқлилик тўғрисидаги низоларга йўл қўйилмайди»;

3) 110-модданинг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) иш иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса»;

4) 152-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Судья даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш тўғрисидаги, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш ҳақидаги масалани даъво аризаси судга келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай якка тартибда ҳал қилади.

Даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд даъво аризасини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисида ажрим чиқарилади, ажримнинг кўчирма нусхалари ишда иштирок этувчи шахсларга ажрим чиқарилганидан кейинги кундан кечиктирмай юборилади.

Судга тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича суддан ёки маъмурий суддан даъво аризаси (ариза) ёки иш материаллари келиб тушганда судья даъво аризаси (ариза) ушбу Кодекснинг 149, 150 ва 151-моддаларида кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслигини аниқлагач, ариза (шикоят) судга келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай даъвогарни (аризачини) камчиликларни бартараф етиш зарурлиги тўғрисида хабардор қилади ва унга бунинг учун ўн кундан ошмайдиган муддат беради»;

5) 154-модда биринчи қисмининг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) иш иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаса»;

6) 155-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 1 1 -банд билан тўлдирилсин:

«1 1 ) даъвогар судьянинг ушбу Кодекс 152-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган кўрсатмасини белгиланган муддатда бажармаган бўлса»;

7) 278-модда :

5-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 6-банд билан тўлдирилсин:

«6) ушбу Кодекс 279-моддаси тўртинчи қисмининг 9-бандида назарда тутилган асос мавжуд бўлган тақдирда, ҳал қилув қарорини бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга ҳақли»;

8) 279-модданинг тўртинчи қисми қуйидаги мазмундаги 9-банд билан тўлдирилсин:

«9) ишнинг судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда кўрилганлиги»;

9) 281-модда учинчи қисми :

3-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 4-банд билан тўлдирилсин:

«4) ажримни бекор қилишга ва даъво аризасини (аризани), иш материалларини кўриб чиқиш учун судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга»;

10) 301-модда :

6-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 7-банд билан тўлдирилсин:

«7) ушбу Кодекс 302-моддаси тўртинчи қисмининг 9-бандида назарда тутилган асослар мавжуд бўлган тақдирда, ҳал қилув қарорини, қарорни бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга ҳақли»;

11) 302-модданинг тўртинчи қисми қуйидаги мазмундаги 9-банд билан тўлдирилсин:

«9) ишнинг судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда кўрилганлиги»;

12) 305-модданинг учинчи қисми қуйидаги мазмундаги 5-банд билан тўлдирилсин:

«5) биринчи инстанция судининг ажримини, апелляция инстанцияси судининг қарорини бекор қилишга ва даъво аризасини (аризани), иш материалларини кўриб чиқиш учун судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга».

6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 25 январда қабул қилинган ЎРҚ-462-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 3-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 5, 261-модда, № 9, 592-модда, № 11, 791-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 198-модда; 2021 йил, № 1, 9-модда, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар, № 9, 903-модда; 2022 йил, № 8, 787-модда) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 11-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«11-модда. Суднинг фаол иштироки

Маъмурий суд ишларини юритиш суднинг фаол иштироки асосида амалга оширилади.

Суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари, аризалари, илтимосномалари, улар томонидан тақдим этилган далиллар ва ишнинг бошқа материаллари билан чекланмасдан маъмурий ишнинг тўғри ҳал қилиниши учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳақиқий ҳолатларни ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона текширади.

Суд ўз ташаббуси ёки ишда иштирок этувчи шахсларнинг илтимосномаси бўйича қўшимча далиллар тўплайди, шунингдек маъмурий суд ишларини юритиш вазифаларини ҳал қилишга қаратилган бошқа ҳаракатларни бажаради.

Ишда иштирок этувчи шахслар ишнинг ҳақиқий ҳолатларини текширишда ва далилларни тўплашда судга кўмаклашиши шарт»;

2) 26-модданинг :

тўртинчи қисми чиқариб ташлансин;

бешинчи қисми тўртинчи қисм деб ҳисоблансин;

тўртинчи қисми «иқтисодий судга» деган сўзлардан кейин «ёки фуқаролик ишлари бўйича судга» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

3) 27-модда :

биринчи қисми :

7-бандининг ўзбекча матнидаги «ишларни ҳал қилади» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 8-банд билан тўлдирилсин:

«8) маъмурий ва бошқа оммавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган талаблар бўйича ундириш сўзсиз тартибда амалга ошириладиган ижро ҳужжати ёки бошқа ҳужжат устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишларни ҳал қилади»;

қуйидаги мазмундаги учинчи ва тўртинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Аризачи ушбу моддада кўрсатилган ариза (шикоят) билан бир қаторда ушбу талабларга сабабий боғланишда бўлган зарарларнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талабни ҳам тақдим этишга ҳақли.

Ушбу моддада кўрсатилган талаблардан алоҳида тарзда билдирилган зарарларнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талаб тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судда ёки иқтисодий судда кўриб чиқилиши лозим»;

4) қуйидаги мазмундаги 27 3 -модда билан тўлдирилсин:

«27 3 -модда. Иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра маъмурий суддан бошқа судга ўтказиш

Талаб судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда маъмурий судга тақдим этилган бўлса, ариза (шикоят) тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судга ёки иқтисодий судга кўриб чиқиш учун ўтказилади.

Агар ариза (шикоят) судга тааллуқлилик қоидаларини бузган ҳолда иш юритишга қабул қилинганлиги ишни кўриб чиқиш чоғида аниқланса, маъмурий суд иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судга ёки иқтисодий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш ва маъмурий суд ишини юритишни тугатиш тўғрисида ажрим чиқаради.

Аризани (шикоятни), иш материалларини маъмурий суддан судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги ажрим устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

Маъмурий суддан тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказилган ариза (шикоят), иш материаллари ўзига ўтказилган суд томонидан қабул қилиб олиниши керак.

Ўзбекистон Республикасида судлар ўртасида судга тааллуқлилик тўғрисидаги низоларга йўл қўйилмайди»;

5) 45-модданинг иккинчи қисми «арз қилинган талабни тан олиш» деган сўзлардан кейин «ёхуд келишув битими тузиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

6) 46-модданинг тўққизинчи қисми «ҳамда унинг мажбуриятларини ўз зиммасига олади» деган сўзлардан кейин «бундан келишув битими тузиш ҳуқуқи мустасно» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

7) 62-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Судда иш юритиш ваколатлари вакилга барча процессуал ҳаракатларни ваколат берувчи номидан амалга ошириш ҳуқуқини беради, бундан келишув битими тузиш ҳуқуқи мустасно»;

8) 67-модданинг матни қуйидаги мазмунда баён этилсин:

«Агар ушбу Кодексда маъмурий ишлар бўйича исботлаш мажбуриятлари тақсимланишининг бошқача тартиби назарда тутилмаган бўлса, ишда иштирок этувчи шахслар ўз талабларига ёки эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳақиқий ҳолатларни исботлаши керак.

Аризачи далилларни йиғишда ўз имкониятлари доирасида иштирок этиши шарт. Аризачи ўзига етказилган зарарнинг миқдорини исботлаши шарт.

Исботлаш мажбурияти қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашилаётган маъмурий органларнинг ва мансабдор шахсларнинг зиммасига юклатилади. Маъмурий органлар ва мансабдор шахслар ўз эътирозларига асос қилиб келтираётган фактларни ҳам тасдиқлаши шарт. Мазкур шахслар қарор қабул қилишда, ҳаракатларни содир этишда фақат ўзи таянган асосларни келтириши мумкин.

Агар тараф суд томонидан талаб этилган далилни ўзида ушлаб турган ва уни суд томонидан белгиланган муддатда суднинг сўровига кўра тақдим этмаётган бўлса, ундаги маълумотлар ушбу тарафнинг манфаатларига қарши қаратилган деб фараз қилинади ва мазкур тараф томонидан тан олинган деб ҳисобланади»;

9) 68-модда :

биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги мазмундаги биринчи, иккинчи ва учинчи қисмлар билан алмаштирилсин:

«Тарафлар ўз талабларини ёки эътирозларини қайси далиллар билан асослаб бераётган бўлса, ўз ихтиёридаги ушбу барча далилларни судга тақдим этиши шарт. Маъмурий орган ҳам маъмурий суд ишларини юритишнинг барча материалларини тақдим этиши шарт.

Агар тақдим этилган далиллар ишни тўғри ҳал қилиш учун етарли бўлмаса, суд ўз ташаббусига ёки ишда иштирок этувчи шахсларнинг илтимосномасига кўра қўшимча далилларни талаб қилиб олади.

Ишда иштирок этувчи шахслар бирон-бир далилни йўқ қилишга ёки яширишга ёхуд далилни текширишга ва баҳолашга далилларни олишни имконсиз қилиб қўйган ёки қийинлаштирган ҳолда бошқача тарзда монелик қилишга ҳақли эмас. Бундай ҳолда суд монелик қилаётган тарафнинг зиммасига, ушбу Кодексда белгиланган қоидалардан қатъи назар, исботлаш мажбуриятини юклатиши мумкин»;

учинчи — тўққизинчи қисмлари тегишинча тўртинчи — ўнинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

10) 73-модда:

қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Суд тарафнинг ҳал қилув қарорини қабул қилиш чоғида ҳал қилинадиган, далиллар мақбуллиги тўғрисидаги аризасига боғланиб қолмайди»;

бешинчи қисми олтинчи қисм деб ҳисоблансин;

11) 92-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ишда иштирок этувчи шахснинг аризасига кўра ёки ўз ташаббуси бўйича суд, агар:

1) маъмурий ишни кўриш якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар аризачининг ёки манфаатларини кўзлаб ариза берилган шахснинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилишининг аниқ хавфи мавжуд бўлса;

2) аризачининг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини бундай чораларни кўрмасдан туриб ҳимоя қилиш мумкин бўлмаса ёки қийин бўлса, дастлабки ҳимоя чораларини кўриши мумкин.

Маъмурий органнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг ва улар мансабдор шахсларининг қонунчиликка мувофиқ бўлмаган ҳамда фуқароларнинг ёки юридик шахсларнинг ҳуқуқларини ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида фуқарога ёки юридик шахсга етказилган зарарларнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талабни кўриб чиқишда суд аризачининг аризасига кўра дастлабки ҳимоя чораларини кўриши шарт.

Дастлабки ҳимоя чораларини кўришга маъмурий суд ишларини юритишнинг ҳар қандай босқичида йўл қўйилади»;

12) 93-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 5-банд билан тўлдирилсин:

«5) жавобгарнинг мол-мулкини ёки пул маблағларини хатлаш»;

13) 105-модда қуйидаги мазмундаги 5-банд билан тўлдирилсин:

«5) ариза (шикоят) суд муомалага лаёқатсиз деб топган шахс томонидан берилган бўлса»;

14) 108-модда :

1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) иш маъмурий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки иқтисодий судга тааллуқли бўлмаса»;

қуйидаги мазмундаги 8-банд билан тўлдирилсин:

«8) келишув битими тузилган ва у суд томонидан тасдиқланган бўлса»;

15) 122-модданинг :

иккинчи қисми қуйидаги мазмундаги иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмлар билан алмаштирилсин:

«Суд томонидан солинадиган суд жаримасининг миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан ошмаслиги керак, бундан ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Маъмурий органлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа органлар, шунингдек ташкилотлар томонидан суд ҳужжати ижро этилмаган тақдирда, уларнинг мансабдор шахсларига базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваригача миқдорда суд жаримаси солинади. Суд ҳужжати такроран ижро этилмаган тақдирда, дастлабки солинган жариманинг ўн баравари миқдорида суд жаримаси солинади.

Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги суд ажрими ижро этилмаган тақдирда, ушбу модданинг учинчи қисмида белгиланган миқдорда суд жаримаси солинади»;

учинчи ва тўртинчи қисмлари тегишинча бешинчи ва олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

16) қуйидаги мазмундаги 15 1 -боб билан тўлдирилсин:

«15 1 -боб. Келишув битими

126 1 -модда. Тарафларнинг келишуви

Тарафлар маъмурий суд ишларини юритишнинг барча босқичларида ва суд ҳужжатини ижро этиш жараёнида низони келишув битимини тузган ҳолда тўлиқ ҳажмда ёки қисман ҳал этиши мумкин.

Тарафларнинг келишуви ихтиёрийлик, ҳамкорлик ва тенг ҳуқуқлилик принциплари асосида амалга оширилади.

Тарафларнинг келишувига фақат жавобгарда маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) мавжуд бўлганда йўл қўйилади.

Тарафларнинг келишуви фақат уларнинг низоли оммавий ҳуқуқий муносабатлар субъекти сифатидаги ҳуқуқ ва мажбуриятларига тааллуқли бўлиши ҳамда тарафларнинг ўзаро ён беришига йўл қўйилган тақдирда амалга оширилиши мумкин.

Келишув битими суд томонидан тасдиқланганидан кейин тузилган деб ҳисобланади.

Ушбу Кодекс 27-моддаси биринчи қисмининг 1, 3, 4 ва 5-бандларида назарда тутилган ишлар бўйича, шунингдек учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор бўлган шартларни назарда тутадиган ишлар бўйича келишув битимининг тузилишига йўл қўйилмайди.

126 2 -модда. Келишув битимининг шакли ва мазмуни

Келишув битими ёзма шаклда тузилади ва уни тузган шахслар томонидан имзоланади.

Келишув битими албатта ижро этилишга оид талабларга жавоб бериши ҳамда унда мажбуриятларни бажаришнинг тарафлар томонидан келишилган шартлари, тартиби ва муддатлари ҳақидаги қоидалар, шунингдек суд харажатларини тақсимлаш тўғрисидаги шартлар ва қонунга зид бўлмаган бошқа шартлар кўрсатилиши керак.

Тарафлар томонидан келишув битими шартлари бўйича қабул қилинган мажбуриятларнинг бажарилиши тарафларни бир-бирига ёки бошқа воқеаларга (ҳаракатларга) боғлиқ қилиб қўйиши мумкин эмас.

Келишув битими суд харажатларини тақсимлаш тўғрисидаги масалага нисбатан ҳам тузилиши мумкин.

Агар келишув битимида суд харажатларини тақсимлаш тўғрисидаги шарт мавжуд бўлмаса, суд бу масалани келишув битимини тасдиқлаш чоғида, ушбу Кодексда белгиланган умумий тартибда ҳал этади.

Келишув битими уни тузган шахслар сонидан битта нусха ортиқ бўлган нусхаларда тузилади ва имзоланади. Ушбу нусхалардан бири иш материалларига қўшиб қўйилади.

126 3 -модда. Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш

Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масала иш қайси суднинг иш юритувида бўлса, ўша суд томонидан, суд мажлисида тарафлар албатта иштирок этган ҳолда кўриб чиқилади. Ишда иштирок этувчи шахслар суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида ушбу Кодекснинг 124-моддасида назарда тутилган тартибда хабардор қилинади.

Келишув битимини тузган, суд мажлисининг вақти ва жойи ҳақида тегишли тарзда хабардор қилинган шахслар суд мажлисига келмаган тақдирда, келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масала суд томонидан кўриб чиқилмайди.

Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масалани кўриб чиқишда битимнинг қонун талабларига мувофиқлигини ҳамда учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдорлигини аниқлаш учун суд ишда иштирок этувчи шахслар томонидан тақдим этилган ишнинг ҳақиқий ҳолатларини, важлар ва далилларни текширади, уларга баҳо беради.

Суд келишув битимини тасдиқлаш тўғрисида ажрим чиқаради, унда иш юритиш тўлиқ ёки қисман тугатилганлиги кўрсатилади.

Келишув битими апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан тасдиқланган тақдирда, ажрим чиқарилиб, иш бўйича илгари қабул қилинган барча суд ҳужжатлари ушбу ажрим билан бекор қилинади ва иш юритиш тугатилади. Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масалани апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан кўриб чиқишда тегишли суд ҳужжатининг қонунийлиги ва асослилиги текширилмайди.

Келишув битими суд ҳужжатини ижро этиш босқичида тузилган тақдирда, битим ишни кўрган биринчи инстанция судига тасдиқлаш учун тақдим этилади.

Ижро босқичида тузилган келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги масала битим судга тақдим этилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қоидалар бўйича кўриб чиқилади.

Суд келишув битимини қисман тасдиқлашга, ўзгартиришга ёки ундан тарафлар томонидан келишилган бирон-бир шартни чиқариб ташлашга ҳақли эмас. Суд ушбу битимдан қонунга зид бўлган ёки учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор бўлган айрим шартларни чиқариб ташлашни тарафларга таклиф қилишга ҳақли.

126 4 -модда. Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги суд ажрими

Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги суд ажримида ушбу Кодекснинг 169-моддасида назарда тутилганидан ташқари қуйидагилар ҳам кўрсатилиши керак:

1) келишув битимининг шартлари;

2) келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги хулоса;

3) суд харажатларининг тақсимланиши;

4) иш юритишни тугатиш тўғрисидаги маълумотлар.

Апелляция ёки кассация инстанцияси судининг келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги ажримида ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган маълумотлардан ташқари иш бўйича аввал қабул қилинган барча суд ҳужжатларини бекор қилиш ҳақидаги кўрсатма бўлиши керак.

Суд ҳужжатини ижро этиш босқичида тузилган келишув битимини тасдиқлаш ҳақидаги суд ажримида келишув битимининг шартлари ва келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги хулоса, шунингдек суд ҳужжатининг ижро этилмаслиги ҳақидаги шартлар кўрсатилиши керак.

Келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги суд ҳужжатлари устидан шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин.

Келишув битимини тузган шахслар уни ушбу битимда назарда тутилган тартибда ва муддатларда ихтиёрий равишда бажаради.

Суд томонидан тасдиқланган келишув битими ушбу битимда назарда тутилган муддатларда ихтиёрий равишда бажарилмаган тақдирда, битим ушбу Кодексда назарда тутилган қоидаларга кўра бажарилиши лозим.

126 5 -модда. Келишув битимини тасдиқлашни рад этиш

Суд келишув битимини тасдиқлашни қуйидаги ҳолларда рад этади, агар:

1) унинг шартлари қонунчиликка зид бўлса;

2) унинг шартлари учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор бўлса;

3) унинг шартлари кўриб чиқилаётган низо (иш) предмети билан боғлиқ бўлмаса;

4) жавобгарда маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) мавжуд бўлмаса;

5) битим шарт асосида тузилган бўлса.

Келишув битимини тасдиқлашни рад этиш тўғрисида ажрим чиқарилади. Бунда суд муҳокамаси умумий тартибда ўтказилади.

Келишув битимини тасдиқлашни рад этиш тўғрисидаги ажрим устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин»;

17) 131-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Агар ушбу Кодексда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, судья аризани (шикоятни) иш юритишга қабул қилиш тўғрисидаги, қабул қилишни рад этиш, қайтариш ёки судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш ҳақидаги масалани ариза (шикоят) судга келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай якка тартибда ҳал қилади.

Аризани (шикоятни) иш юритишга қабул қилиш ҳақида, қабул қилишни рад этиш, қайтариш ёки судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш тўғрисида ажрим чиқарилади, ажримнинг кўчирма нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга ажрим чиқарилгандан кейинги кундан кечиктирмай юборилади.

Судга тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича суддан ёки иқтисодий суддан ариза (шикоят) ёки иш материаллари келиб тушганда судья ариза (шикоят) ушбу Кодекснинг 128, 129 ва 130-моддаларида кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслигини аниқлагач, ариза (шикоят) судга келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай аризачини камчиликларни бартараф этиш зарурлиги ҳақида хабардор қилади ва унга бунинг учун ўн кундан ошмайдиган муддат беради»;

18) 133-модда биринчи қисмининг 1 ва 2-бандлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«1) иш маъмурий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки иқтисодий судга тааллуқли бўлмаса;

2) маъмурий суднинг айни бир шахслар ўртасидаги, айни бир предмет тўғрисидаги ва айни бир асослар бўйича низо юзасидан қабул қилинган, қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори ёки иш юритишни тугатиш ҳақидаги ажрими ёхуд келишув битимини тасдиқлаш тўғрисидаги ажрими мавжуд бўлса»;

19) 134-модданинг биринчи қисми :

қуйидаги мазмундаги 1 1 -банд билан тўлдирилсин:

«1 1 ) аризачи судьянинг ушбу Кодекс 131-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган кўрсатмасини белгиланган муддатда бажармаган бўлса»;

қуйидаги мазмундаги 9-банд билан тўлдирилсин:

«9) ариза (шикоят) суд муомалага лаёқатсиз деб топган шахс томонидан берилган бўлса»;

20) 140-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 10 ва 11-бандлар билан тўлдирилсин:

«10) ишда иштирок этувчи шахсларга уларнинг процессуал ҳуқуқлари ва мажбуриятларини тушунтиради;

11) тарафларни келиштириш чораларини кўради»;

21) 149-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«тараф низони келишув йўли билан ҳал қилиш мақсадида судга кўмаклашишни сўраб мурожаат этган тақдирда, тарафнинг илтимосномасига кўра»;

22) 158-модда :

қуйидаги мазмундаги еттинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талаб қаноатлантирилган тақдирда, ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида ундирилиши лозим бўлган сумма кўрсатилади»;

еттинчи ва саккизинчи қисмлари тегишинча саккизинчи ва тўққизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

23) 218-модданинг иккинчи қисмидаги «суд раиси» деган сўзлар «ишни кўраётган судлов ҳайъати» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

24) 219-модда :

5-бандининг ўзбекча матнидаги «ҳақли» деган сўз чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 6-банд билан тўлдирилсин:

«6) ушбу Кодекс 220-моддаси тўртинчи қисмининг 9-бандида назарда тутилган асос мавжуд бўлган тақдирда, ҳал қилув қарорини бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга ҳақли»;

25) 220-модда :

тўртинчи қисми қуйидаги мазмундаги 9-банд билан тўлдирилсин:

«9) ишнинг судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда кўрилганлиги»;

қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини, агар тарафлар ўртасида келишув битими тузилган ва у апелляция инстанцияси суди томонидан тасдиқланган бўлса, бекор қилади»;

26) 223-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«223-модда. Биринчи инстанция судининг ажрими, қарори устидан апелляция шикояти (протести)

Биринчи инстанция судининг ажрими, қарори устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

Биринчи инстанция судининг ажрими, қарори устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарорлари устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади.

Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ажрими, қарори устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидагиларга ҳақли:

1) ажримни, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга;

2) ажримни, қарорни ўзгартиришга ёки бекор қилишга;

3) аризани (шикоятни) қабул қилишни рад этиш ҳақидаги, аризани (шикоятни) қайтариш, иш юритишни тўхтатиб туриш тўғрисидаги ажримни бекор қилишга ва аризани (шикоятни) биринчи инстанция судига кўриб чиқиш учун юборишга;

4) ажримни бекор қилишга ва аризани (шикоятни), ишни кўриб чиқиш учун судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга»;

27) 243-модда қуйидаги мазмундаги 7-банд билан тўлдирилсин:

«7) ушбу Кодекс 244-моддаси тўртинчи қисмининг 9-бандида назарда тутилган асос мавжуд бўлган тақдирда, ҳал қилув қарорини, қарорни бекор қилишга ва иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга»;

28) 244-модданинг тўртинчи қисми қуйидаги мазмундаги 9-банд билан тўлдирилсин:

«9) ишнинг судга тааллуқлилик қоидалари бузилган ҳолда кўрилганлиги»;

29) 247-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«247-модда. Ажрим, қарор устидан берилган кассация шикояти (протести)

Биринчи инстанция судининг апелляция инстанцияси судида кўрилган ажрими, қарори ва апелляция инстанциясининг ажрими, қарори устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда, кассация тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

Ажрим, қарор устидан берилган кассация шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарорлари устидан берилган кассация шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда кассация инстанцияси суди томонидан кўрилади.

Кассация инстанцияси суди ажрим, қарор устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижаларига кўра қуйидагиларга ҳақли:

1) ажримни, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга, кассация шикоятини (протестини) қаноатлантирмасдан қолдиришга;

2) ажримни, қарорни ўзгартиришга ёки бекор қилишга ва ишни янгидан кўришга юбормасдан янги қарор қабул қилишга;

3) ажримни, қарорни бекор қилишга ва аризани, ишни кўриб чиқиш учун биринчи инстанция судига юборишга;

4) апелляция шикоятини (протестини) қабул қилишни рад этиш тўғрисидаги, апелляция шикоятини (протестини) қайтариш, апелляция шикоятини (протестини) кўрмасдан қолдириш, апелляция шикояти (протести) бўйича иш юритишни тугатиш, апелляция инстанцияси судида иш бўйича иш юритишни тўхтатиб туриш ҳақидаги ажримни бекор қилишга ва апелляция шикоятини (протестини), ишни апелляция инстанцияси судига кўриб чиқиш учун юборишга;

5) айрим суд ҳужжатларини бекор қилишга ва иш бўйича илгари қабул қилинган суд ҳужжатларидан бирини ўз кучида қолдиришга;

6) ажримни, қарорни бекор қилишга ва аризани (шикоятни), ишни кўриб чиқиш учун тааллуқлилигига кўра бошқа судга юборишга.

Биринчи инстанция судининг қарори устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган кассация шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарорлари устидан берилган кассация шикоятини (протестини) кўриб чиқиш учун назарда тутилган тартибда кассация инстанцияси суди томонидан кўрилади»;

30) 276-модда қуйидаги мазмундаги учинчи ва тўртинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Қонуний кучга кирган суд ҳужжатлари, агар суд томонидан бошқа муддат белгиланмаган бўлса, улар қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир ой ичида маъмурий органлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа органлар, ташкилотлар, шунингдек мансабдор шахслар томонидан ижро этилиши лозим. Маъмурий органлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа органлар, ташкилотлар, шунингдек мансабдор шахслар суд ҳужжати ижро этилганлиги тўғрисида судни хабардор қилиши шарт.

Суд ҳужжати ижро этилмаган тақдирда, ушбу Кодекснинг 14-бобида белгиланган тартибда ва миқдорда биринчи инстанция суди томонидан суд жаримаси солинади ҳамда суд ҳужжатини ижро этиш учун бир ойдан ошмайдиган такрорий муддат берилади».

7-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар) қуйидаги ўзгартиш ва қўшимча киритилсин:

1) 5-модданинг 3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«3) маъмурий судларга бериладиган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар юзасидан низолашиш тўғрисидаги аризалардан, республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги, сайлов комиссияларининг ҳаракатлари (қарорлари) юзасидан низолашиш ҳақидаги, нотариал ҳаракатни содир этишни, фуқаролик ҳолати далолатномаларининг ёзувларини қайд этишни рад этганлик юзасидан низолашиш ёхуд нотариуснинг ёки фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органи мансабдор шахсининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги, давлат рўйхатидан ўтказишни рад этганлик ёхуд белгиланган муддатда давлат рўйхатидан ўтказишдан бўйин товлаганлик устидан бериладиган, шу жумладан зарарнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги талаблар билан боғлиқ аризалардан (шикоятлардан), маъмурий судларнинг ҳал қилув қарорлари, иш юритишни тугатиш тўғрисидаги, даъвони кўрмасдан қолдириш ҳақидаги, суд жарималарини солиш тўғрисидаги ажримлар устидан бериладиган апелляция ва кассация шикоятларидан, шунингдек маъмурий судлар томонидан ҳужжатларнинг дубликатларини ва кўчирма нусхаларини берганлик учун»;

2) илованинг 3-банди қуйидаги мазмундаги б 1 -кичик банд билан тўлдирилсин:

« б 1 ) зарарларнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги аризалар (шикоятлар) бўйича зарарларнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги талаб суммасининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда ».

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин;

ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

9-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2023 йил 26 апрель,

ЎРҚ-833-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 27.04.2023 й., 03/23/833/0236-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Davlat organlari bilan munosabatlarda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari huquqlarining samarali himoya qilinishini taʼminlash boʻyicha qoʻshimcha choralar koʻrilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 27-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 2-martda maʼqullangan

Mamlakatimizda davlat organlari va mansabdor shaxslarning faoliyati ustidan samarali sud nazoratini oʻrnatish, shuningdek fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining odil sudlovga erishish darajasini oshirish, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining, mansabdor shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga muvofiq faoliyat yuritishini taʼminlash borasida izchil islohotlar amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasida mansabdor shaxslarning qarorlari ustidan berilgan shikoyatlarni maʼmuriy sudlarda koʻrib chiqish tizimini takomillashtirish orqali sud nazoratining qoʻllanilish sohasini kengaytirish, qarori, harakati (harakatsizligi) qonunga xilof emasligini maʼmuriy sudda isbotlash majburiyatini uni qabul qilgan mansabdor shaxsning zimmasiga yuklatish tartibiga qatʼiy rioya etilishini taʼminlash, shuningdek sud hujjatlarini va boshqa organlar hujjatlarini ijro etishning samarali mexanizmlarini joriy etish nazarda tutilgan.

Hozirgi vaqtda maʼmuriy sud ishlarini yuritishda arizachi hokimiyat vakolatlariga ega boʻlgan maʼmuriy organga, uning mansabdor shaxsiga — javobgarga nisbatan tengsiz holatdadir. Ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar boʻyicha chiqarilgan sud hujjatining davlat organlari yoki mansabdor shaxslar tomonidan ixtiyoriy ravishda ijro etilishini taʼminlash ustidan samarali nazorat mexanizmi ham nazarda tutilmagan. Buning natijasida fuqarolarning yoki yuridik shaxslarning manfaatlarini koʻzlab chiqarilgan sud hujjatlari koʻp hollarda davlat organlari yoki mansabdor shaxslar tomonidan ijro etilmasdan qolmoqda.

Bundan tashqari daʼvo arizasini (arizani), shikoyatni yoxud ishni ularni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan sudga oʻtkazgan holda, sudlar tomonidan daʼvo arizasini, arizani, shuningdek shikoyatni sudga taalluqli boʻlmaganligi sababli qabul qilishni rad etishni yoki ish boʻyicha ish yuritishni tugatishni taqiqlash belgilanishi zarurati yuzaga kelmoqda.

Yuqoridagilardan kelib chiqqan xolda, ushbu Qonun sud tizimida “yagona darcha” prinsipini keng joriy etish maqsadida arizalarni sudga taalluqliligidan qatʼi nazar, qabul qilishga va vakolatli sudga yuborishga hamda muayyan ish doirasida barcha huquqiy oqibatlarni hal qilishni taʼminlash tizimi joriy etilishiga, maʼmuriy sud ishlarini yuritish “sudning faol ishtiroki” prinsipi asosida amalga oshirilishiga, ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolar bilan bir qatorda unga sababiy bogʻlanishda boʻlgan zararning oʻrnini qoplash haqidagi talabning maʼmuriy sud tomonidan koʻrilishiga, ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan ishlar boʻyicha taraflarga kelishuv bitimini tuzish huquqi berilishiga, sud hujjatlari maʼmuriy organlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa organlar, shuningdek tashkilotlar tomonidan ijro etilmagan taqdirda, ularning mansabdor shaxslariga nisbatan sud jarimalari qoʻllanilishiga doir protsessual qoidalarni belgilaydi.

Yagona sud amaliyotini taʼminlash hamda qonunchilikdagi boʻshliqlarni bartaraf etish maqsadida ushbu Qonunda jinoyat protsessida kassatsiya instansiyasi sudining xususiy ajrimiga, fuqarolik protsessida kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldirishga, kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritishni tugatishga doir protsessual qoidalar ham nazarda tutilgan.

Ushbu Qonun davlat organlari bilan munosabatlarda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari huquqlarining samarali himoya qilinishini taʼminlashga, davlat organlari va mansabdor shaxslarning faoliyati ustidan samarali sud nazoratini oʻrnatishga, maʼmuriy sud ishlarini yuritishni xalqaro standartlarga muvofiq takomillashtirishga hamda aholining sudlarga boʻlgan ishonchini yanada oshirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469-modda, № 9, 589, 592-moddalar, № 10, 671-modda, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 881, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 204-modda, № 5, 296-modda, № 12, 689-modda; 2021-yil, № 1, 5, 11, 13, 14-moddalar, №2, 142, 144-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 973-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 2, 81-modda, № 3, 216-modda, № 4, 337-modda, № 6, 575-modda) quyidagi mazmundagi 509 14 -modda bilan toʻldirilsin:

“509 14 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining xususiy ajrimi

Kassatsiya instansiyasi sudi ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlganda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning eʼtiborini surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi jarayonida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga qaratish zarur boʻlgan taqdirda xususiy ajrim chiqaradi”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda, № 8, 469-modda, № 9, 588, 592-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 6, 337-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda) 167-moddasining beshinchi xatboshisidagi “nazorat tartibida” degan soʻzlar “kassatsiya tartibida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 29-avgustda qabul qilingan “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi 258-II-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9-10, 169-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 8, 367-modda, № 12, 598-modda; 2008-yil, № 4, 184, 187-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda; 2010-yil, № 9, 337, 340-moddalar; 2012-yil, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda, № 7, 389-modda, № 8, 469-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 4, 337-modda, № 6, 570-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:

1) 5-moddaning 1-bandidagi “fuqarolik ishlari va iqtisodiy nizolar boʻyicha sudlarning” degan soʻzlar “fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarning, iqtisodiy va maʼmuriy sudlarning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 27-modda birinchi qismining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) sud hujjatlari asosida beriladigan ijro varaqalari — uch yil ichida”;

3) 38-moddaning :

birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sud tomonidan berilgan ijro hujjatiga asosan qoʻzgʻatilgan ijro ishi yuritishni toʻxtatib turish va tugatish oʻsha sud yoki davlat ijrochisi turgan joydagi sud tomonidan amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan ijro hujjatlari boʻyicha ijro ishi yuritishni toʻxtatib turish va tugatish davlat ijrochisi turgan joydagi fuqarolik ishlari boʻyicha sud tomonidan amalga oshiriladi”;

uchinchi qismidagi “Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual, Iqtisodiy protsessual yoki Jinoyat-protsessual kodekslarida” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual, Iqtisodiy protsessual yoki Jinoyat-protsessual kodekslarida yoxud Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4) 86 1 -modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“86 1 -modda. Davlat ijrochisining qarorlari ustidan shikoyat berish va protest keltirish. Davlat ijrochisining harakati (harakatsizligi) ustidan shikoyat berish

Davlat ijrochisining qarori, harakati (harakatsizligi) ustidan shikoyat qaror chiqarilganligi toʻgʻrisida xabar qilingan kundan yoki manfaatdor shaxsga oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi haqida maʼlum boʻlgan paytdan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda davlat ijrochisi joylashgan erdagi maʼmuriy sudga yoxud boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga beriladi.

Davlat ijrochisining qaroriga qonunda belgilangan tartibda prokuror tomonidan protest keltirilishi mumkin”.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791, 792-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar, № 3, 198, 199-moddalar, 2021-yil, № 1, 8-modda, 4-songa ilova, № 8, 803-modda, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 8, 787-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 27-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzaro bogʻliq boʻlgan, baʼzilari fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, baʼzilari esa maʼmuriy sudga taalluqli boʻlgan bir nechta talabni birlashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi”;

2) quyidagi mazmundagi 31 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“31 1 -modda. Ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha suddan boshqa sudga oʻtkazish

Talab fuqarolik ishlari boʻyicha sudga sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda taqdim etilgan taqdirda, daʼvo arizasi (ariza) taalluqliligiga koʻra iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkaziladi.

Agar ishni koʻrib chiqish jarayonida daʼvo arizasi (ariza) sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda ish yuritishga qabul qilinganligi aniqlansa, fuqarolik ishlari boʻyicha sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va fuqarolik sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi.

Daʼvo arizasini (arizani), ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi fuqarolik ishlari boʻyicha sud ajrimi ustidan xususiy shikoyat berilishi (protest keltirilishi) mumkin.

Fuqarolik ishlari boʻyicha suddan taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazilgan daʼvo arizasi (ariza), ish materiallari oʻziga oʻtkazilgan sud tomonidan qabul qilib olinishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasida sudlar oʻrtasida sudga taalluqlilik toʻgʻrisidagi nizolarga yoʻl qoʻyilmaydi”;

3) 75-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Iqtisodiy yoki maʼmuriy sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori boshqa ishni koʻrayotgan sud uchun iqtisodiy yoki maʼmuriy sudning hal qiluv qarori bilan aniqlangan va ishda ishtirok etuvchi shaxslarga taalluqli boʻlgan holatlar toʻgʻrisidagi masalalar boʻyicha majburiydir”;

4) 124-moddaning 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) ish fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga taalluqli boʻlmasa”;

5) 192-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sudya arizani ish yuritishga qabul qilish toʻgʻrisidagi, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish haqidagi masalani ariza sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay yakka tartibda hal etadi. Arizani ish yuritishga qabul qilish, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud arizani sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Arizani ish yuritishga qabul qilishni rad etish yoki qaytarish, shuningdek arizani taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrimning koʻchirma nusxasi ariza va unga ilova qilingan hujjatlar bilan birga arizachiga ajrim chiqarilgandan keyingi kundan kechiktirmay yuboriladi.

Iqtisodiy yoki maʼmuriy suddan ariza yoki ish materiallari sudga taalluqliligiga koʻra kelib tushganda sudya ariza ushbu Kodeksning 189, 190 va 191-moddalarida koʻrsatilgan talablarga muvofiq emasligini aniqlagach, ariza sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay daʼvogarni (arizachini) kamchiliklarni bartaraf etish zarurligi toʻgʻrisida xabardor qiladi va unga buning uchun oʻn kundan oshmaydigan muddat beradi”;

6) 194-modda :

birinchi qismining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) arz qilinayotgan talab fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga taalluqli boʻlmasa”;

uchinchi qismidagi “talab sudga taalluqli boʻlmasa va” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

7) 195-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 4 1 -band bilan toʻldirilsin:

“4 1 ) daʼvogar (arizachi) sudyaning ushbu Kodeks 192-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan koʻrsatmasini belgilangan muddatda bajarmagan boʻlsa”;

8) 387-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Prokuror ishtirokisiz koʻrib chiqilgan ish boʻyicha apellatsiya protestiga tarafning mazkur protestni keltirish uchun asos boʻlib xizmat qilgan murojaatining koʻchirma nusxasi ilova qilinadi”;

9) 399-modda :

4-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 5-band bilan toʻldirilsin:

“5) agar ish sudga taalluqlilik toʻgʻrisidagi qoidalar buzilgan holda koʻrib chiqilgan boʻlsa, hal qiluv qarorini bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”;

10) 402-modda :

3-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 4-band bilan toʻldirilsin:

“4) ajrimni bekor qilishga va daʼvo arizasini (arizani), ish materiallarini koʻrib chiqish uchun sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”;

11) quyidagi mazmundagi 407 8 va 407 9 -moddalar bilan toʻldirilsin:

“407 8 -modda. Kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldirish

Agar kassatsiya shikoyati (protesti) ish yuritishga qabul qilinganidan keyin kassatsiya shikoyatining (protestining) imzolanmaganligi yoki uni imzolash huquqiga ega boʻlmagan yoxud mansab mavqeyi koʻrsatilmagan shaxs tomonidan imzolanganligi aniqlansa, kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldiradi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldirish toʻgʻrisida sud ajrim chiqaradi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldirish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holat bartaraf etilganidan keyin kassatsiya shikoyati (protesti) ushbu Kodeksda belgilangan tartibda sudga yangidan berilishi mumkin.

407 9 -modda. Kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritishni tugatish

Kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritishni quyidagi hollarda tugatadi, agar:

1) kassatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya tartibida koʻrilmagan yoki ushbu Kodeksga muvofiq kassatsiya tartibida shikoyat qilinmaydigan (protest keltirilmaydigan) sud hujjati ustidan berilgan va u ish yuritishga xatoga yoʻl qoʻyilib qabul qilingan boʻlsa;

2) kassatsiya shikoyati (protesti) kassatsiya tartibida koʻrilgan sud hujjati ustidan berilgan va u ish yuritishga xatoga yoʻl qoʻyilib qabul qilingan boʻlsa;

3) kassatsiya shikoyati (protesti) sud hujjati ustidan shikoyat qilish (protest keltirish) huquqiga ega boʻlmagan shaxs tomonidan berilgan boʻlsa;

4) kassatsiya shikoyatidan voz kechish toʻgʻrisidagi ariza kassatsiya shikoyatini bergan shaxsdan kassatsiya shikoyati ish yuritishga qabul qilinganidan keyin kelib tushgan boʻlsa;

5) protestni chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza protest keltirgan prokurordan yoki yuqori turuvchi prokurordan kassatsiya protesti ish yuritishga qabul qilinganidan keyin kelib tushgan boʻlsa;

6) ishda taraf boʻlgan yuridik shaxs kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha sud hujjati qabul qilinguniga qadar tugatilgan boʻlsa;

7) ishda taraf boʻlgan fuqaro kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha sud hujjati qabul qilinguniga qadar vafot etsa, nizoli huquqiy munosabat esa huquqiy vorislikka yoʻl qoʻymasa.

Kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritishni tugatish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi, unda sud xarajatlarini taraflar oʻrtasida taqsimlash toʻgʻrisidagi masala hal etilishi mumkin.

Kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritish tugatilgan taqdirda, ayni bir shaxsning ayni shu asoslar boʻyicha kassatsiya shikoyati (protesti) bilan sudga takroran murojaat qilishiga yoʻl qoʻyilmaydi”;

12) 419-modda quyidagi mazmundagi 7-band bilan toʻldirilsin:

“7) agar ish sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda koʻrilgan boʻlsa, hal qiluv qarorini, ajrimni bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 24-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-461-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 2-ilova, № 7, 433-modda, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261, 266-moddalar, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 198-modda, № 10, 593-modda; 2021-yil, № 1, 10-modda, 4-songa ilova, № 8, 803-modda, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 463-modda, № 6, 577-modda, № 8, 787-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 26-modda birinchi qismining 12-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“12) undirish soʻzsiz (akseptsiz) tartibda amalga oshiriladigan ijro hujjatini yoki boshqa hujjatni ijro etish mumkin emas deb topish haqidagi, bundan maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan talab boʻyicha ijro hujjati yoki boshqa hujjat mustasno”;

2) quyidagi mazmundagi 31 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“31 1 -modda. Ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra iqtisodiy suddan boshqa sudga oʻtkazish

Talab sudga taalluqlilik qoidalarini buzgan holda iqtisodiy sudga taqdim etilgan taqdirda, daʼvo arizasi (ariza) taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkaziladi.

Agar daʼvo arizasi (ariza) sudga taalluqlilik qoidalarini buzgan holda ish yuritishga qabul qilinganligi ishni koʻrib chiqish jarayonida aniqlansa, iqtisodiy sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va iqtisodiy sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi.

Daʼvo arizasini (arizani), ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra iqtisodiy suddan boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

Iqtisodiy suddan taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazilgan daʼvo arizasi (ariza), ish materiallari oʻziga oʻtkazilgan sud tomonidan qabul qilib olinishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasida sudlar oʻrtasida sudga taalluqlilik toʻgʻrisidagi nizolarga yoʻl qoʻyilmaydi”;

3) 110-moddaning 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) ish iqtisodiy sudga, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki maʼmuriy sudga taalluqli boʻlmasa”;

4) 152-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sudya daʼvo arizasini ish yuritishga qabul qilish toʻgʻrisidagi, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish haqidagi masalani daʼvo arizasi sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay yakka tartibda hal qiladi.

Daʼvo arizasini ish yuritishga qabul qilish, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud daʼvo arizasini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi, ajrimning koʻchirma nusxalari ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ajrim chiqarilganidan keyingi kundan kechiktirmay yuboriladi.

Sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha suddan yoki maʼmuriy suddan daʼvo arizasi (ariza) yoki ish materiallari kelib tushganda sudya daʼvo arizasi (ariza) ushbu Kodeksning 149, 150 va 151-moddalarida koʻrsatilgan talablarga muvofiq emasligini aniqlagach, ariza (shikoyat) sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay daʼvogarni (arizachini) kamchiliklarni bartaraf yetish zarurligi toʻgʻrisida xabardor qiladi va unga buning uchun oʻn kundan oshmaydigan muddat beradi”;

5) 154-modda birinchi qismining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) ish iqtisodiy sudga, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki maʼmuriy sudga taalluqli boʻlmasa”;

6) 155-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 1 1 -band bilan toʻldirilsin:

“1 1 ) daʼvogar sudyaning ushbu Kodeks 152-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan koʻrsatmasini belgilangan muddatda bajarmagan boʻlsa”;

7) 278-modda :

5-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 6-band bilan toʻldirilsin:

“6) ushbu Kodeks 279-moddasi toʻrtinchi qismining 9-bandida nazarda tutilgan asos mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”;

8) 279-moddaning toʻrtinchi qismi quyidagi mazmundagi 9-band bilan toʻldirilsin:

“9) ishning sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda koʻrilganligi”;

9) 281-modda uchinchi qismi :

3-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 4-band bilan toʻldirilsin:

“4) ajrimni bekor qilishga va daʼvo arizasini (arizani), ish materiallarini koʻrib chiqish uchun sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”;

10) 301-modda :

6-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 7-band bilan toʻldirilsin:

“7) ushbu Kodeks 302-moddasi toʻrtinchi qismining 9-bandida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini, qarorni bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”;

11) 302-moddaning toʻrtinchi qismi quyidagi mazmundagi 9-band bilan toʻldirilsin:

“9) ishning sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda koʻrilganligi”;

12) 305-moddaning uchinchi qismi quyidagi mazmundagi 5-band bilan toʻldirilsin:

“5) birinchi instansiya sudining ajrimini, apellatsiya instansiyasi sudining qarorini bekor qilishga va daʼvo arizasini (arizani), ish materiallarini koʻrib chiqish uchun sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 25-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-462-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 3-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 11, 791-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 198-modda; 2021-yil, № 1, 9-modda, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 8, 787-modda) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 11-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“11-modda. Sudning faol ishtiroki

Maʼmuriy sud ishlarini yuritish sudning faol ishtiroki asosida amalga oshiriladi.

Sud ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlari, arizalari, iltimosnomalari, ular tomonidan taqdim etilgan dalillar va ishning boshqa materiallari bilan cheklanmasdan maʼmuriy ishning toʻgʻri hal qilinishi uchun ahamiyatga ega boʻlgan barcha haqiqiy holatlarni har tomonlama, toʻliq va xolisona tekshiradi.

Sud oʻz tashabbusi yoki ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimosnomasi boʻyicha qoʻshimcha dalillar toʻplaydi, shuningdek maʼmuriy sud ishlarini yuritish vazifalarini hal qilishga qaratilgan boshqa harakatlarni bajaradi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslar ishning haqiqiy holatlarini tekshirishda va dalillarni toʻplashda sudga koʻmaklashishi shart”;

2) 26-moddaning :

toʻrtinchi qismi chiqarib tashlansin;

beshinchi qismi toʻrtinchi qism deb hisoblansin;

toʻrtinchi qismi “iqtisodiy sudga” degan soʻzlardan keyin “yoki fuqarolik ishlari boʻyicha sudga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

3) 27-modda :

birinchi qismi :

7-bandining oʻzbekcha matnidagi “ishlarni hal qiladi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 8-band bilan toʻldirilsin:

“8) maʼmuriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan talablar boʻyicha undirish soʻzsiz tartibda amalga oshiriladigan ijro hujjati yoki boshqa hujjat ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi ishlarni hal qiladi”;

quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi qismlar bilan toʻldirilsin:

“Arizachi ushbu moddada koʻrsatilgan ariza (shikoyat) bilan bir qatorda ushbu talablarga sababiy bogʻlanishda boʻlgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabni ham taqdim etishga haqli.

Ushbu moddada koʻrsatilgan talablardan alohida tarzda bildirilgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talab taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudda yoki iqtisodiy sudda koʻrib chiqilishi lozim”;

4) quyidagi mazmundagi 27 3 -modda bilan toʻldirilsin:

“27 3 -modda. Ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra maʼmuriy suddan boshqa sudga oʻtkazish

Talab sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda maʼmuriy sudga taqdim etilgan boʻlsa, ariza (shikoyat) taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkaziladi.

Agar ariza (shikoyat) sudga taalluqlilik qoidalarini buzgan holda ish yuritishga qabul qilinganligi ishni koʻrib chiqish chogʻida aniqlansa, maʼmuriy sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va maʼmuriy sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi.

Arizani (shikoyatni), ish materiallarini maʼmuriy suddan sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

Maʼmuriy suddan taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazilgan ariza (shikoyat), ish materiallari oʻziga oʻtkazilgan sud tomonidan qabul qilib olinishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasida sudlar oʻrtasida sudga taalluqlilik toʻgʻrisidagi nizolarga yoʻl qoʻyilmaydi”;

5) 45-moddaning ikkinchi qismi “arz qilingan talabni tan olish” degan soʻzlardan keyin “yoxud kelishuv bitimi tuzish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

6) 46-moddaning toʻqqizinchi qismi “hamda uning majburiyatlarini oʻz zimmasiga oladi” degan soʻzlardan keyin “bundan kelishuv bitimi tuzish huquqi mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

7) 62-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sudda ish yuritish vakolatlari vakilga barcha protsessual harakatlarni vakolat beruvchi nomidan amalga oshirish huquqini beradi, bundan kelishuv bitimi tuzish huquqi mustasno”;

8) 67-moddaning matni quyidagi mazmunda bayon etilsin:

“Agar ushbu Kodeksda maʼmuriy ishlar boʻyicha isbotlash majburiyatlari taqsimlanishining boshqacha tartibi nazarda tutilmagan boʻlsa, ishda ishtirok etuvchi shaxslar oʻz talablariga yoki eʼtirozlariga asos qilib keltirayotgan haqiqiy holatlarni isbotlashi kerak.

Arizachi dalillarni yigʻishda oʻz imkoniyatlari doirasida ishtirok etishi shart. Arizachi oʻziga yetkazilgan zararning miqdorini isbotlashi shart.

Isbotlash majburiyati qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashilayotgan maʼmuriy organlarning va mansabdor shaxslarning zimmasiga yuklatiladi. Maʼmuriy organlar va mansabdor shaxslar oʻz eʼtirozlariga asos qilib keltirayotgan faktlarni ham tasdiqlashi shart. Mazkur shaxslar qaror qabul qilishda, harakatlarni sodir etishda faqat oʻzi tayangan asoslarni keltirishi mumkin.

Agar taraf sud tomonidan talab etilgan dalilni oʻzida ushlab turgan va uni sud tomonidan belgilangan muddatda sudning soʻroviga koʻra taqdim etmayotgan boʻlsa, undagi maʼlumotlar ushbu tarafning manfaatlariga qarshi qaratilgan deb faraz qilinadi va mazkur taraf tomonidan tan olingan deb hisoblanadi”;

9) 68-modda :

birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi mazmundagi birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlar bilan almashtirilsin:

“Taraflar oʻz talablarini yoki eʼtirozlarini qaysi dalillar bilan asoslab berayotgan boʻlsa, oʻz ixtiyoridagi ushbu barcha dalillarni sudga taqdim etishi shart. Maʼmuriy organ ham maʼmuriy sud ishlarini yuritishning barcha materiallarini taqdim etishi shart.

Agar taqdim etilgan dalillar ishni toʻgʻri hal qilish uchun yetarli boʻlmasa, sud oʻz tashabbusiga yoki ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimosnomasiga koʻra qoʻshimcha dalillarni talab qilib oladi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslar biron-bir dalilni yoʻq qilishga yoki yashirishga yoxud dalilni tekshirishga va baholashga dalillarni olishni imkonsiz qilib qoʻygan yoki qiyinlashtirgan holda boshqacha tarzda monelik qilishga haqli emas. Bunday holda sud monelik qilayotgan tarafning zimmasiga, ushbu Kodeksda belgilangan qoidalardan qatʼi nazar, isbotlash majburiyatini yuklatishi mumkin”;

uchinchi — toʻqqizinchi qismlari tegishincha toʻrtinchi — oʻninchi qismlar deb hisoblansin;

10) 73-modda:

quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Sud tarafning hal qiluv qarorini qabul qilish chogʻida hal qilinadigan, dalillar maqbulligi toʻgʻrisidagi arizasiga bogʻlanib qolmaydi”;

beshinchi qismi oltinchi qism deb hisoblansin;

11) 92-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ishda ishtirok etuvchi shaxsning arizasiga koʻra yoki oʻz tashabbusi boʻyicha sud, agar:

1) maʼmuriy ishni koʻrish yakuni boʻyicha chiqariladigan sud hujjati qabul qilinguniga qadar arizachining yoki manfaatlarini koʻzlab ariza berilgan shaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishining aniq xavfi mavjud boʻlsa;

2) arizachining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini bunday choralarni koʻrmasdan turib himoya qilish mumkin boʻlmasa yoki qiyin boʻlsa, dastlabki himoya choralarini koʻrishi mumkin.

Maʼmuriy organning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining va ular mansabdor shaxslarining qonunchilikka muvofiq boʻlmagan hamda fuqarolarning yoki yuridik shaxslarning huquqlarini va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) natijasida fuqaroga yoki yuridik shaxsga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talabni koʻrib chiqishda sud arizachining arizasiga koʻra dastlabki himoya choralarini koʻrishi shart.

Dastlabki himoya choralarini koʻrishga maʼmuriy sud ishlarini yuritishning har qanday bosqichida yoʻl qoʻyiladi”;

12) 93-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 5-band bilan toʻldirilsin:

“5) javobgarning mol-mulkini yoki pul mablagʻlarini xatlash”;

13) 105-modda quyidagi mazmundagi 5-band bilan toʻldirilsin:

“5) ariza (shikoyat) sud muomalaga layoqatsiz deb topgan shaxs tomonidan berilgan boʻlsa”;

14) 108-modda :

1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) ish maʼmuriy sudga, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga taalluqli boʻlmasa”;

quyidagi mazmundagi 8-band bilan toʻldirilsin:

“8) kelishuv bitimi tuzilgan va u sud tomonidan tasdiqlangan boʻlsa”;

15) 122-moddaning :

ikkinchi qismi quyidagi mazmundagi ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlar bilan almashtirilsin:

“Sud tomonidan solinadigan sud jarimasining miqdori bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan oshmasligi kerak, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Maʼmuriy organlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa organlar, shuningdek tashkilotlar tomonidan sud hujjati ijro etilmagan taqdirda, ularning mansabdor shaxslariga bazaviy hisoblash miqdorining besh baravarigacha miqdorda sud jarimasi solinadi. Sud hujjati takroran ijro etilmagan taqdirda, dastlabki solingan jarimaning oʻn baravari miqdorida sud jarimasi solinadi.

Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi sud ajrimi ijro etilmagan taqdirda, ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan miqdorda sud jarimasi solinadi”;

uchinchi va toʻrtinchi qismlari tegishincha beshinchi va oltinchi qismlar deb hisoblansin;

16) quyidagi mazmundagi 15 1 -bob bilan toʻldirilsin:

“15 1 -bob. Kelishuv bitimi

126 1 -modda. Taraflarning kelishuvi

Taraflar maʼmuriy sud ishlarini yuritishning barcha bosqichlarida va sud hujjatini ijro etish jarayonida nizoni kelishuv bitimini tuzgan holda toʻliq hajmda yoki qisman hal etishi mumkin.

Taraflarning kelishuvi ixtiyoriylik, hamkorlik va teng huquqlilik prinsiplari asosida amalga oshiriladi.

Taraflarning kelishuviga faqat javobgarda maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi.

Taraflarning kelishuvi faqat ularning nizoli ommaviy huquqiy munosabatlar subyekti sifatidagi huquq va majburiyatlariga taalluqli boʻlishi hamda taraflarning oʻzaro yon berishiga yoʻl qoʻyilgan taqdirda amalga oshirilishi mumkin.

Kelishuv bitimi sud tomonidan tasdiqlanganidan keyin tuzilgan deb hisoblanadi.

Ushbu Kodeks 27-moddasi birinchi qismining 1, 3, 4 va 5-bandlarida nazarda tutilgan ishlar boʻyicha, shuningdek uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor boʻlgan shartlarni nazarda tutadigan ishlar boʻyicha kelishuv bitimining tuzilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

126 2 -modda. Kelishuv bitimining shakli va mazmuni

Kelishuv bitimi yozma shaklda tuziladi va uni tuzgan shaxslar tomonidan imzolanadi.

Kelishuv bitimi albatta ijro etilishga oid talablarga javob berishi hamda unda majburiyatlarni bajarishning taraflar tomonidan kelishilgan shartlari, tartibi va muddatlari haqidagi qoidalar, shuningdek sud xarajatlarini taqsimlash toʻgʻrisidagi shartlar va qonunga zid boʻlmagan boshqa shartlar koʻrsatilishi kerak.

Taraflar tomonidan kelishuv bitimi shartlari boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarning bajarilishi taraflarni bir-biriga yoki boshqa voqealarga (harakatlarga) bogʻliq qilib qoʻyishi mumkin emas.

Kelishuv bitimi sud xarajatlarini taqsimlash toʻgʻrisidagi masalaga nisbatan ham tuzilishi mumkin.

Agar kelishuv bitimida sud xarajatlarini taqsimlash toʻgʻrisidagi shart mavjud boʻlmasa, sud bu masalani kelishuv bitimini tasdiqlash chogʻida, ushbu Kodeksda belgilangan umumiy tartibda hal etadi.

Kelishuv bitimi uni tuzgan shaxslar sonidan bitta nusxa ortiq boʻlgan nusxalarda tuziladi va imzolanadi. Ushbu nusxalardan biri ish materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.

126 3 -modda. Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish

Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masala ish qaysi sudning ish yurituvida boʻlsa, oʻsha sud tomonidan, sud majlisida taraflar albatta ishtirok etgan holda koʻrib chiqiladi. Ishda ishtirok etuvchi shaxslar sud majlisining vaqti va joyi toʻgʻrisida ushbu Kodeksning 124-moddasida nazarda tutilgan tartibda xabardor qilinadi.

Kelishuv bitimini tuzgan, sud majlisining vaqti va joyi haqida tegishli tarzda xabardor qilingan shaxslar sud majlisiga kelmagan taqdirda, kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan koʻrib chiqilmaydi.

Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqishda bitimning qonun talablariga muvofiqligini hamda uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldorligini aniqlash uchun sud ishda ishtirok etuvchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan ishning haqiqiy holatlarini, vajlar va dalillarni tekshiradi, ularga baho beradi.

Sud kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisida ajrim chiqaradi, unda ish yuritish toʻliq yoki qisman tugatilganligi koʻrsatiladi.

Kelishuv bitimi apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan tasdiqlangan taqdirda, ajrim chiqarilib, ish boʻyicha ilgari qabul qilingan barcha sud hujjatlari ushbu ajrim bilan bekor qilinadi va ish yuritish tugatiladi. Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masalani apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan koʻrib chiqishda tegishli sud hujjatining qonuniyligi va asosliligi tekshirilmaydi.

Kelishuv bitimi sud hujjatini ijro etish bosqichida tuzilgan taqdirda, bitim ishni koʻrgan birinchi instansiya sudiga tasdiqlash uchun taqdim etiladi.

Ijro bosqichida tuzilgan kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi masala bitim sudga taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kunlik muddatda, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar boʻyicha koʻrib chiqiladi.

Sud kelishuv bitimini qisman tasdiqlashga, oʻzgartirishga yoki undan taraflar tomonidan kelishilgan biron-bir shartni chiqarib tashlashga haqli emas. Sud ushbu bitimdan qonunga zid boʻlgan yoki uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor boʻlgan ayrim shartlarni chiqarib tashlashni taraflarga taklif qilishga haqli.

126 4 -modda. Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi sud ajrimi

Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi sud ajrimida ushbu Kodeksning 169-moddasida nazarda tutilganidan tashqari quyidagilar ham koʻrsatilishi kerak:

1) kelishuv bitimining shartlari;

2) kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi xulosa;

3) sud xarajatlarining taqsimlanishi;

4) ish yuritishni tugatish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

Apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi ajrimida ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan maʼlumotlardan tashqari ish boʻyicha avval qabul qilingan barcha sud hujjatlarini bekor qilish haqidagi koʻrsatma boʻlishi kerak.

Sud hujjatini ijro etish bosqichida tuzilgan kelishuv bitimini tasdiqlash haqidagi sud ajrimida kelishuv bitimining shartlari va kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi xulosa, shuningdek sud hujjatining ijro etilmasligi haqidagi shartlar koʻrsatilishi kerak.

Kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi sud hujjatlari ustidan shikoyat berilishi (protest keltirilishi) mumkin.

Kelishuv bitimini tuzgan shaxslar uni ushbu bitimda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda ixtiyoriy ravishda bajaradi.

Sud tomonidan tasdiqlangan kelishuv bitimi ushbu bitimda nazarda tutilgan muddatlarda ixtiyoriy ravishda bajarilmagan taqdirda, bitim ushbu Kodeksda nazarda tutilgan qoidalarga koʻra bajarilishi lozim.

126 5 -modda. Kelishuv bitimini tasdiqlashni rad etish

Sud kelishuv bitimini tasdiqlashni quyidagi hollarda rad etadi, agar:

1) uning shartlari qonunchilikka zid boʻlsa;

2) uning shartlari uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor boʻlsa;

3) uning shartlari koʻrib chiqilayotgan nizo (ish) predmeti bilan bogʻliq boʻlmasa;

4) javobgarda maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) mavjud boʻlmasa;

5) bitim shart asosida tuzilgan boʻlsa.

Kelishuv bitimini tasdiqlashni rad etish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Bunda sud muhokamasi umumiy tartibda oʻtkaziladi.

Kelishuv bitimini tasdiqlashni rad etish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin”;

17) 131-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, sudya arizani (shikoyatni) ish yuritishga qabul qilish toʻgʻrisidagi, qabul qilishni rad etish, qaytarish yoki sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish haqidagi masalani ariza (shikoyat) sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay yakka tartibda hal qiladi.

Arizani (shikoyatni) ish yuritishga qabul qilish haqida, qabul qilishni rad etish, qaytarish yoki sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi, ajrimning koʻchirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ajrim chiqarilgandan keyingi kundan kechiktirmay yuboriladi.

Sudga taalluqliligiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha suddan yoki iqtisodiy suddan ariza (shikoyat) yoki ish materiallari kelib tushganda sudya ariza (shikoyat) ushbu Kodeksning 128, 129 va 130-moddalarida koʻrsatilgan talablarga muvofiq emasligini aniqlagach, ariza (shikoyat) sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay arizachini kamchiliklarni bartaraf etish zarurligi haqida xabardor qiladi va unga buning uchun oʻn kundan oshmaydigan muddat beradi”;

18) 133-modda birinchi qismining 1 va 2-bandlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1) ish maʼmuriy sudga, fuqarolik ishlari boʻyicha sudga yoki iqtisodiy sudga taalluqli boʻlmasa;

2) maʼmuriy sudning ayni bir shaxslar oʻrtasidagi, ayni bir predmet toʻgʻrisidagi va ayni bir asoslar boʻyicha nizo yuzasidan qabul qilingan, qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori yoki ish yuritishni tugatish haqidagi ajrimi yoxud kelishuv bitimini tasdiqlash toʻgʻrisidagi ajrimi mavjud boʻlsa”;

19) 134-moddaning birinchi qismi :

quyidagi mazmundagi 1 1 -band bilan toʻldirilsin:

“1 1 ) arizachi sudyaning ushbu Kodeks 131-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan koʻrsatmasini belgilangan muddatda bajarmagan boʻlsa”;

quyidagi mazmundagi 9-band bilan toʻldirilsin:

“9) ariza (shikoyat) sud muomalaga layoqatsiz deb topgan shaxs tomonidan berilgan boʻlsa”;

20) 140-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 10 va 11-bandlar bilan toʻldirilsin:

“10) ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ularning protsessual huquqlari va majburiyatlarini tushuntiradi;

11) taraflarni kelishtirish choralarini koʻradi”;

21) 149-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“taraf nizoni kelishuv yoʻli bilan hal qilish maqsadida sudga koʻmaklashishni soʻrab murojaat etgan taqdirda, tarafning iltimosnomasiga koʻra”;

22) 158-modda :

quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talab qanoatlantirilgan taqdirda, hal qiluv qarorining xulosa qismida undirilishi lozim boʻlgan summa koʻrsatiladi”;

yettinchi va sakkizinchi qismlari tegishincha sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlar deb hisoblansin;

23) 218-moddaning ikkinchi qismidagi “sud raisi” degan soʻzlar “ishni koʻrayotgan sudlov hayʼati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

24) 219-modda :

5-bandining oʻzbekcha matnidagi “haqli” degan soʻz chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 6-band bilan toʻldirilsin:

“6) ushbu Kodeks 220-moddasi toʻrtinchi qismining 9-bandida nazarda tutilgan asos mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga haqli”;

25) 220-modda :

toʻrtinchi qismi quyidagi mazmundagi 9-band bilan toʻldirilsin:

“9) ishning sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda koʻrilganligi”;

quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining hal qiluv qarorini, agar taraflar oʻrtasida kelishuv bitimi tuzilgan va u apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan tasdiqlangan boʻlsa, bekor qiladi”;

26) 223-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“223-modda. Birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan apellatsiya shikoyati (protesti)

Birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

Birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan ushbu Kodeksda belgilangan qoidalar boʻyicha berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) ushbu bobda sudning hal qiluv qarorlari ustidan berilgan apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrish uchun nazarda tutilgan tartibda apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan koʻriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining ajrimi, qarori ustidan berilgan shikoyatni (protestni) koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagilarga haqli:

1) ajrimni, qarorni oʻzgarishsiz qoldirishga;

2) ajrimni, qarorni oʻzgartirishga yoki bekor qilishga;

3) arizani (shikoyatni) qabul qilishni rad etish haqidagi, arizani (shikoyatni) qaytarish, ish yuritishni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi ajrimni bekor qilishga va arizani (shikoyatni) birinchi instansiya sudiga koʻrib chiqish uchun yuborishga;

4) ajrimni bekor qilishga va arizani (shikoyatni), ishni koʻrib chiqish uchun sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”;

27) 243-modda quyidagi mazmundagi 7-band bilan toʻldirilsin:

“7) ushbu Kodeks 244-moddasi toʻrtinchi qismining 9-bandida nazarda tutilgan asos mavjud boʻlgan taqdirda, hal qiluv qarorini, qarorni bekor qilishga va ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga”;

28) 244-moddaning toʻrtinchi qismi quyidagi mazmundagi 9-band bilan toʻldirilsin:

“9) ishning sudga taalluqlilik qoidalari buzilgan holda koʻrilganligi”;

29) 247-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“247-modda. Ajrim, qaror ustidan berilgan kassatsiya shikoyati (protesti)

Birinchi instansiya sudining apellatsiya instansiyasi sudida koʻrilgan ajrimi, qarori va apellatsiya instansiyasining ajrimi, qarori ustidan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda, kassatsiya tartibida shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

Ajrim, qaror ustidan berilgan kassatsiya shikoyati (protesti) ushbu bobda sudning hal qiluv qarorlari ustidan berilgan kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrish uchun nazarda tutilgan tartibda kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan koʻriladi.

Kassatsiya instansiyasi sudi ajrim, qaror ustidan berilgan shikoyatni (protestni) koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarga haqli:

1) ajrimni, qarorni oʻzgarishsiz qoldirishga, kassatsiya shikoyatini (protestini) qanoatlantirmasdan qoldirishga;

2) ajrimni, qarorni oʻzgartirishga yoki bekor qilishga va ishni yangidan koʻrishga yubormasdan yangi qaror qabul qilishga;

3) ajrimni, qarorni bekor qilishga va arizani, ishni koʻrib chiqish uchun birinchi instansiya sudiga yuborishga;

4) apellatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish toʻgʻrisidagi, apellatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish, apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrmasdan qoldirish, apellatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ish yuritishni tugatish, apellatsiya instansiyasi sudida ish boʻyicha ish yuritishni toʻxtatib turish haqidagi ajrimni bekor qilishga va apellatsiya shikoyatini (protestini), ishni apellatsiya instansiyasi sudiga koʻrib chiqish uchun yuborishga;

5) ayrim sud hujjatlarini bekor qilishga va ish boʻyicha ilgari qabul qilingan sud hujjatlaridan birini oʻz kuchida qoldirishga;

6) ajrimni, qarorni bekor qilishga va arizani (shikoyatni), ishni koʻrib chiqish uchun taalluqliligiga koʻra boshqa sudga yuborishga.

Birinchi instansiya sudining qarori ustidan ushbu Kodeksda belgilangan qoidalar boʻyicha berilgan kassatsiya shikoyati (protesti) ushbu bobda sudning hal qiluv qarorlari ustidan berilgan kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqish uchun nazarda tutilgan tartibda kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan koʻriladi”;

30) 276-modda quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi qismlar bilan toʻldirilsin:

“Qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlari, agar sud tomonidan boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, ular qonuniy kuchga kirgan kundan eʼtiboran bir oy ichida maʼmuriy organlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa organlar, tashkilotlar, shuningdek mansabdor shaxslar tomonidan ijro etilishi lozim. Maʼmuriy organlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa organlar, tashkilotlar, shuningdek mansabdor shaxslar sud hujjati ijro etilganligi toʻgʻrisida sudni xabardor qilishi shart.

Sud hujjati ijro etilmagan taqdirda, ushbu Kodeksning 14-bobida belgilangan tartibda va miqdorda birinchi instansiya sudi tomonidan sud jarimasi solinadi hamda sud hujjatini ijro etish uchun bir oydan oshmaydigan takroriy muddat beriladi”.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar) quyidagi oʻzgartish va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 5-moddaning 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3) maʼmuriy sudlarga beriladigan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi arizalardan, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, maʼmuriy-huquqiy faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan boshqa organlarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi, saylov komissiyalarining harakatlari (qarorlari) yuzasidan nizolashish haqidagi, notarial harakatni sodir etishni, fuqarolik holati dalolatnomalarining yozuvlarini qayd etishni rad etganlik yuzasidan nizolashish yoxud notariusning yoki fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organi mansabdor shaxsining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish toʻgʻrisidagi, davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etganlik yoxud belgilangan muddatda davlat roʻyxatidan oʻtkazishdan boʻyin tovlaganlik ustidan beriladigan, shu jumladan zararning oʻrnini qoplash haqidagi talablar bilan bogʻliq arizalardan (shikoyatlardan), maʼmuriy sudlarning hal qiluv qarorlari, ish yuritishni tugatish toʻgʻrisidagi, daʼvoni koʻrmasdan qoldirish haqidagi, sud jarimalarini solish toʻgʻrisidagi ajrimlar ustidan beriladigan apellatsiya va kassatsiya shikoyatlaridan, shuningdek maʼmuriy sudlar tomonidan hujjatlarning dublikatlarini va koʻchirma nusxalarini berganlik uchun”;

2) ilovaning 3-bandi quyidagi mazmundagi b 1 -kichik band bilan toʻldirilsin:

“ b 1 ) zararlarning oʻrnini qoplash haqidagi arizalar (shikoyatlar) boʻyicha zararlarning oʻrnini qoplash haqidagi talab summasining 2 foizi miqdorida, biroq BHMning 1 baravaridan kam boʻlmagan miqdorda ”.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

9-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2023-yil 26-aprel,

OʻRQ-833-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.04.2023-y., 03/23/833/0236-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием дополнительных мер по обеспечению эффективной защиты прав граждан и субъектов предпринимательства во взаимоотношениях с государственными органами

Принят Законодательной палатой 27 сентября 2022 года Одобрен Сенатом 2 марта 2023 года

В стране проводятся последовательные реформы по установлению эффективного судебного контроля за деятельностью государственных органов и должностных лиц, а также повышению уровня достижения правосудия граждан и субъектов предпринимательства, обеспечению функционирования республиканских органов исполнительной власти и органов исполнительной власти на местах, должностных лиц в соответствии с Конституцией и законами Республики Узбекистан.

Вместе с тем Стратегией развития Нового Узбекистана в судебной системе предусматривается расширение области применения судебного контроля посредством совершенствования системы рассмотрения жалоб на решения должностных лиц в административных судах, обеспечение строгого соблюдения порядка, согласно которому обязанность доказывания в административном суде законности решения, действия (бездействия) возлагается на принявшее его должностное лицо, а также внедрение эффективных механизмов исполнения судебных актов и актов иных органов.

В настоящее время в административном судопроизводстве заявитель находится в неравном положении по отношению к ответчику — административному органу, его должностному лицу, наделенному властными полномочиями. Также не предусмотрен эффективный механизм контроля за обеспечением добровольного исполнения со стороны государственных органов или должностных лиц судебного акта, вынесенного по спорам, вытекающим из публично-правовых отношений. В результате этого судебные акты, которые приняты в интересах граждан или юридических лиц, в большинстве случаев остаются неисполненными государственными органами или должностными лицами.

Кроме того, возникает необходимость установления запрещения отказа в принятии или прекращения судами производства по делу по причине неподведомственности суду искового заявления, заявления, а также жалобы с передачей искового заявления (заявления), жалобы либо дела в суд, уполномоченный их рассмотреть.

Исходя из вышеизложенного данный Закон устанавливает процессуальные правила по внедрению системы приема заявлений вне зависимости от юрисдикции и передачи дел в компетентный суд с обеспечением разрешения всех правовых последствий в рамках определенного дела с целью широкого внедрения принципа «единого окна» в судебной системе, по осуществлению административного судопроизводства на основе принципа «активная роль суда», по рассмотрению административными судами наряду со спором, вытекающим из публично-правовых отношений, требования о возмещении убытков при наличии причинно-следственной связи, по предоставлению сторонам права заключения мирового соглашения по делам, вытекающим из публично-правовых отношений, по применению судебных штрафов в отношении должностных лиц административных органов, органов самоуправления граждан и других органов, а также организаций в случае неисполнения ими судебных актов.

Также в целях обеспечения единой судебной практики и устранения пробелов в законодательстве настоящим Законом предусматриваются процессуальные правила по частному определению суда кассационной инстанции в уголовном процессе, оставлению кассационной жалобы (протеста) без рассмотрения, прекращению производства по кассационной жалобе (протесту) в гражданском процессе.

Настоящий Закон послужит обеспечению эффективной защиты прав граждан и субъектов предпринимательства во взаимоотношениях с государственными органами, установлению эффективного судебного контроля за деятельностью государственных органов и должностных лиц, совершенствованию административного судопроизводства в соответствии с международными стандартами, а также повышению доверия населения к судам.

Статья 1. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2013-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 2, ст. 5; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 12, ст. 269; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст.ст. 11, 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 9, ст. 165; 2003 г., № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 12, ст. 418; 2006 г., № 6, ст. 261; 2007 г., № 4, ст. 166, № 6, ст.ст. 248, 249, № 9, ст. 422, № 12, ст.ст. 594, 595, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 177, 187, № 9, ст.ст. 482, 484, 487, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 136, № 9, ст. 335, № 12, ст.ст. 469, 470; 2010 г., № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 334, 336, 337, 342, № 12, ст. 477; 2011 г., № 4, ст.ст. 103, 104, № 9, ст. 252, № 12/2, ст. 363; 2012 г., № 1, ст. 3, № 9/2, ст. 244, № 12, ст. 336; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст. 385; 2017 г., № 3, ст. 47, № 6, ст. 300, № 9, ст.ст. 506, 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 5, № 4, ст.ст. 218, 224, № 7, ст.ст. 430, 431, № 10, ст. 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 2, ст. 47, № 3, ст. 161, № 5, ст.ст. 259, 267, № 7, ст. 386, № 8, ст. 469, № 9, ст.ст. 589, 592, № 10, ст. 671, № 11, ст.ст. 787, 791, № 12, ст.ст. 880, 881, 891; 2020 г., № 3, ст. 204, № 5, ст. 296, № 12, ст. 689; 2021 г., № 1, ст.ст. 5, 11, 13, 14, № 2, ст.ст. 142, 144, приложение к № 4; № 8, ст.ст. 800, 803, № 9, ст. 903, № 10, ст. 973, № 12, ст. 1193; 2022 г., № 2, ст. 81, № 3, ст. 216, № 4, ст. 337, № 6, ст. 575), дополнить статьей 509 14 следующего содержания:

«Статья 509 14 . Частное определение суда кассационной инстанции

Суд кассационной инстанции при наличии оснований, предусмотренных статьями 298 и 300 настоящего Кодекса, а также в случае, когда необходимо обратить внимание соответствующих должностных лиц на недостатки, допущенные в ходе дознания, предварительного следствия и судебного разбирательства, выносит частное определение».

Статья 2. В абзаце пятом статьи 167 Уголовно-исполнительного кодекса Республики Узбекистан, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 25 апреля 1997 года № 409-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 6, ст. 175; 2003 г., № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 6, ст. 248, № 9, ст. 422, № 12, ст. 595; 2008 г., № 4, ст. 187, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 4, ст. 136, № 12, ст. 470; 2010 г., № 9, ст. 334; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст. 310; 2017 г., № 3, ст. 47, № 10, ст. 605; 2019 г., № 3, ст. 165, № 5, ст. 267, № 8, ст. 469, № 9, ст.ст. 588, 592, № 12, ст. 880; 2020 г., № 6, ст. 337; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061, № 12, ст. 1193; 2022 г., № 5, ст. 464), слова «порядке надзора» заменить словами «кассационном порядке».

Статья 3. Внести в Закон Республики Узбекистан от 29 августа 2001 года № 258-II «Об исполнении судебных актов и актов иных органов» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2001 г., № 9-10, ст. 169; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 8, ст. 367, № 12, ст. 598; 2008 г., № 4, ст.ст. 184, 187; 2009 г., № 1, ст. 1; 2010 г., № 9, ст.ст. 337, 340; 2012 г., № 12, ст. 336; 2014 г., № 5, ст. 130; 2015 г., № 8, ст. 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 9, ст. 276; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 4, 5; 2019 г., № 2, ст. 47, № 5, ст. 267, № 7, ст. 389, № 8, ст. 469, № 10, ст. 671, № 12, ст. 880; 2021 г., приложение к № 4, № 8, ст.ст. 800, 803; 2022 г., № 4, ст. 337, № 6, ст. 570) следующие изменения:

1) в пункте 1 статьи 5 слова «судов по гражданским делам и экономическим спорам» заменить словами «судов по гражданским делам, экономических и административных судов»;

2) пункт 1 части первой статьи 27 изложить в следующей редакции:

«1) исполнительные листы, выдаваемые на основании судебных актов, — в течение трех лет»;

3) в статье 38 :

части первую и вторую изложить в следующей редакции:

«Приостановление и прекращение исполнительного производства, возбужденного на основании исполнительного документа, выданного судом, производятся тем же судом или судом по месту нахождения государственного исполнителя.

По исполнительным документам, не предусмотренным в части первой настоящей статьи, приостановление и прекращение исполнительного производства осуществляются судом по гражданским делам по месту нахождения государственного исполнителя»;

в части третьей слова «Гражданским процессуальным, Экономическим процессуальным или Уголовно-процессуальным кодексами Республики Узбекистан» заменить словами «Гражданским процессуальным, Экономическим процессуальным или Уголовно-процессуальным кодексами Республики Узбекистан либо Кодексом Республики Узбекистан об административном судопроизводстве»;

4) статью 86 1 изложить в следующей редакции:

«Статья 86 1 . Обжалование и опротестование постановлений государственного исполнителя. Обжалование действия (бездействия) государственного исполнителя

Жалоба на постановление, действия (бездействие) государственного исполнителя подается в административный суд по месту нахождения государственного исполнителя в десятидневный срок со дня уведомления о вынесенном постановлении или с момента, когда заинтересованному лицу стало известно о нарушении его прав, свобод и законных интересов, либо в вышестоящий в порядке подчиненности орган, должностному лицу.

Постановление государственного исполнителя может быть опротестовано прокурором в порядке, установленном законом».

Статья 4. Внести в Гражданский процессуальный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 января 2018 года № ЗРУ-460 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 1 к № 1, № 10, ст. 672; 2019 г., № 3, ст. 166, № 5, ст. 261, № 9, ст. 592, № 10, ст. 671, № 11, ст.ст. 791, 792, № 12, ст. 880; 2020 г., № 1, ст.ст. 1, 3, № 3, ст.ст. 198, 199; 2021 г., № 1, ст. 8, приложение к № 4, № 8, ст. 803, № 9, ст. 903; 2022 г., № 3, ст. 216, № 8, ст. 787), следующие изменения и дополнения:

1) часть вторую статьи 27 изложить в следующей редакции:

«Не допускается объединение нескольких связанных между собой требований, из которых одни подведомственны суду по гражданским делам, а другие — административному суду»;

2) дополнить статьей 31 1 следующего содержания:

«Статья 31 1 . Передача материалов дела из суда по гражданским делам в другой суд по подведомственности

В случае предъявления требования в суд по гражданским делам с нарушением правил подведомственности исковое заявление (заявление) передается на рассмотрение в экономический суд или административный суд по подведомственности.

Если в ходе рассмотрения дела выявлено, что исковое заявление (заявление) было принято к производству с нарушением правил подведомственности, суд по гражданским делам выносит определение о передаче материалов дела на рассмотрение экономического суда или административного суда по подведомственности и прекращении гражданского судопроизводства.

На определение суда по гражданским делам о передаче искового заявления (заявления), материалов дела в другой суд по подведомственности может быть подана частная жалоба (протест).

Исковое заявление (заявление), материалы дела, переданные из суда по гражданским делам в другой суд по подведомственности, должны быть приняты судом, которому они переданы.

Споры о подведомственности между судами в Республике Узбекистан не допускаются»;

3) часть третью статьи 75 изложить в следующей редакции:

«Вступившее в законную силу решение экономического или административного суда обязательно для суда, рассматривающего другое дело, по вопросам об обстоятельствах, установленных решением экономического или административного суда и имеющих отношение к лицам, участвующим в деле»;

4) пункт 1 статьи 124 изложить в следующей редакции:

«1) дело неподведомственно суду по гражданским делам, экономическому суду или административному суду»;

5) текст статьи 192 изложить в следующей редакции:

«Судья единолично не позднее десяти дней со дня поступления заявления в суд разрешает вопрос о принятии его к производству, об отказе в принятии или возвращении либо передаче в другой суд по подведомственности. О принятии, отказе в принятии заявления к производству или возвращении заявления либо передаче заявления в другой суд по подведомственности выносится определение. Копия определения об отказе в принятии заявления к производству либо возвращении заявления вместе с заявлением и приложенными к нему документами, а также о передаче заявления в другой суд по подведомственности направляется заявителю не позднее следующего дня со дня его вынесения.

При поступлении заявления или материалов дела из экономического или административного суда по подведомственности судья, установив, что заявление не соответствует требованиям, указанным в статьях 189, 190 и 191 настоящего Кодекса, не позднее десяти дней со дня поступления заявления в суд извещает истца (заявителя) о необходимости устранения недостатков и предоставляет ему для этого срок, который не может превышать десяти дней»;

6) в статье 194 :

пункт 1 части первой изложить в следующей редакции:

«1) заявленное требование неподведомственно суду по гражданским делам, экономическому суду или административному суду»;

из части третьей слова «требование неподведомственно суду и» исключить;

7) часть первую статьи 195 дополнить пунктом 4 1 следующего содержания:

«4 1 ) истец (заявитель) в установленный срок не выполнил указание судьи, предусмотренное частью второй статьи 192 настоящего Кодекса»;

8) часть вторую статьи 387 изложить в следующей редакции:

«К апелляционному протесту по делу, рассмотренному без участия прокурора, прилагается копия обращения стороны, послужившего основанием к принесению данного протеста»;

9) в статье 399 :

из пункта 4 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 5 следующего содержания:

«5) отменить решение и направить материалы дела в другой суд по подведомственности, если дело рассмотрено с нарушением правил о подведомственности»;

10) в статье 402 :

из пункта 3 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 4 следующего содержания:

«4) отменить определение и направить исковое заявление (заявление), материалы дела на рассмотрение в другой суд по подведомственности»;

11) дополнить статьями 407 8 и 407 9 следующего содержания:

«Статья 407 8 . Оставление кассационной жалобы (протеста) без рассмотрения

Суд кассационной инстанции оставляет кассационную жалобу (протест) без рассмотрения, если после принятия кассационной жалобы (протеста) к производству выяснится, что кассационная жалоба (протест) не подписана либо подписана лицом, не имеющим права подписывать ее, либо лицом, должностное положение которого не указано.

Об оставлении кассационной жалобы (протеста) без рассмотрения суд выносит определение.

После устранения обстоятельства, послужившего основанием для оставления кассационной жалобы (протеста) без рассмотрения, кассационная жалоба (протест) может быть вновь подана в суд в порядке, установленном настоящим Кодексом.

Статья 407 9 . Прекращение производства по кассационной жалобе (протесту)

Суд кассационной инстанции прекращает производство по кассационной жалобе (протесту), если:

1) кассационная жалоба (протест) подана на судебный акт, который не был рассмотрен в апелляционном порядке или в соответствии с настоящим Кодексом не может быть обжалован (опротестован) в кассационном порядке, и была ошибочно принята к производству;

2) кассационная жалоба (протест) подана на судебный акт, который был рассмотрен в кассационном порядке, и ошибочно принята к производству;

3) кассационная жалоба (протест) подана лицом, не имеющим права обжаловать (опротестовать) судебный акт;

4) после принятия кассационной жалобы к производству от лица, подавшего кассационную жалобу, поступило заявление об отказе от кассационной жалобы;

5) после принятия кассационного протеста к производству от прокурора, принесшего протест, или вышестоящего прокурора поступило заявление об отзыве протеста;

6) до принятия судебного акта по кассационной жалобе (протесту) юридическое лицо, являющееся стороной в деле, ликвидировано;

7) до принятия судебного акта по кассационной жалобе (протесту) гражданин, являющийся стороной в деле, умер, а спорное правоотношение не допускает правопреемства.

О прекращении производства по кассационной жалобе (протесту) выносится определение, в котором могут быть решены вопросы о распределении между сторонами судебных расходов.

В случае прекращения производства по кассационной жалобе (протесту) повторное обращение того же лица по тем же основаниям в суд с кассационной жалобой (протестом) не допускается»;

12) статью 419 дополнить пунктом 7 следующего содержания:

«7) отменить решение, определение и направить материалы дела в другой суд по подведомственности, если дело рассмотрено с нарушением правил подведомственности».

Статья 5. Внести в Экономический процессуальный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 24 января 2018 года № ЗРУ-461 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 2 к № 1, № 7, ст. 433, № 10, ст. 672; 2019 г., № 3, ст. 166, № 5, ст.ст. 261, 266, № 9, ст. 592, № 10, ст. 671, № 11, ст. 791, № 12, ст. 880; 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 198, № 10, ст. 593; 2021 г., № 1, ст. 10, приложение к № 4, № 8, ст. 803, № 9, ст. 903; 2022 г., № 3, ст. 216, № 5, ст. 463, № 6, ст. 577, № 8, ст. 787), следующие изменения и дополнения:

1) пункт 12 части первой статьи 26 изложить в следующей редакции:

«12) о признании не подлежащим исполнению исполнительного или иного документа, по которому взыскание производится в бесспорном (безакцептном) порядке, за исключением исполнительного или иного документа, по требованиям, вытекающим из административных и иных публичных правоотношений»;

2) дополнить статьей 31 1 следующего содержания:

«Статья 31 1 . Передача материалов дела из экономического суда в другой суд по подведомственности

В случае предъявления требования в экономический суд с нарушением правил подведомственности исковое заявление (заявление) передается на рассмотрение в суд по гражданским делам или административный суд по подведомственности.

Если в ходе рассмотрения дела выявлено, что исковое заявление (заявление) было принято к производству с нарушением правил подведомственности, экономический суд выносит определение о передаче материалов дела на рассмотрение суда по гражданским делам или административного суда по подведомственности и прекращении экономического судопроизводства.

Определение о передаче искового заявления (заявления), материалов дела из экономического суда в другой суд по подведомственности может быть обжаловано (опротестовано).

Исковое заявление (заявление), материалы дела, переданные из экономического суда в другой суд по подведомственности, должны быть приняты судом, которому они переданы.

Споры о подведомственности между судами в Республике Узбекистан не допускаются»;

3) пункт 1 статьи 110 изложить в следующей редакции:

«1) дело неподведомственно экономическому суду, суду по гражданским делам или административному суду»;

4) текст статьи 152 изложить в следующей редакции:

«Судья единолично не позднее пяти дней со дня поступления искового заявления в суд разрешает вопрос о принятии его к производству, об отказе в принятии или возвращении либо передаче в другой суд по подведомственности.

О принятии, отказе в принятии искового заявления к производству или возвращении искового заявления либо передаче искового заявления в другой суд по подведомственности выносится определение, копии которого не позднее следующего дня со дня его вынесения направляются лицам, участвующим в деле.

При поступлении искового заявления (заявления) или материалов дела из суда по гражданским делам или административного суда по подведомственности судья, установив, что исковое заявление (заявление) не соответствует требованиям, указанным в статьях 149, 150 и 151 настоящего Кодекса, не позднее пяти дней со дня поступления заявления (жалобы) в суд извещает истца (заявителя) о необходимости устранения недостатков и предоставляет ему для этого срок, который не может превышать десяти дней»;

5) пункт 1 части первой статьи 154 изложить в следующей редакции:

«1) дело неподведомственно экономическому суду, суду по гражданским делам или административному суду»;

6) часть первую статьи 155 дополнить пунктом 1 1 следующего содержания:

«1 1 ) истец в установленный срок не выполнил указание судьи, предусмотренное частью третьей статьи 152 настоящего Кодекса»;

7) в статье 278 :

из пункта 5 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 6 следующего содержания:

«6) отменить решение и направить материалы дела в другой суд по подведомственности при наличии основания, предусмотренного пунктом 9 части четвертой статьи 279 настоящего Кодекса»;

8) часть четвертую статьи 279 дополнить пунктом 9 следующего содержания:

«9) рассмотрение дела с нарушением правил подведомственности»;

9) в части третьей статьи 281:

из пункта 3 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 4 следующего содержания:

«4) отменить определение и направить исковое заявление (заявление), материалы дела на рассмотрение в другой суд по подведомственности»;

10) в статье 301 :

из пункта 6 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 7 следующего содержания:

«7) отменить решение, постановление и направить материалы дела в другой суд по подведомственности при наличии основания, предусмотренного пунктом 9 части четвертой статьи 302 настоящего Кодекса»;

11) часть четвертую статьи 302 дополнить пунктом 9 следующего содержания:

«9) рассмотрение дела с нарушением правил подведомственности»;

12) часть третью статьи 305 дополнить пунктом 5 следующего содержания:

«5) отменить определение суда первой инстанции, постановление суда апелляционной инстанции и направить исковое заявление (заявление), материалы дела на рассмотрение в другой суд по подведомственности».

Статья 6. Внести в Кодекс Республики Узбекистан об административном судопроизводстве, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 25 января 2018 года № ЗРУ-462 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 3 к № 1, № 10, ст. 672; 2019 г., № 5, ст. 261, № 9, ст. 592, № 11, ст. 791, № 12, ст. 880; 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 198; 2021 г., № 1, ст. 9, приложение к № 4, № 8, ст.ст. 800, 803, № 9, ст. 903; 2022 г., № 8, ст. 787), следующие изменения и дополнения:

1) статью 11 изложить в следующей редакции:

«Статья 11. Активная роль суда

Административное судопроизводство осуществляется на основе активной роли суда.

Суд, не ограничиваясь объяснениями, заявлениями, ходатайствами лиц, участвующих в деле, представленными ими доказательствами и иными материалами дела, всесторонне, полно и объективно исследует все фактические обстоятельства, имеющие значение для правильного разрешения административного дела.

Суд по собственной инициативе или по ходатайству лиц, участвующих в деле, собирает дополнительные доказательства, а также выполняет иные действия, направленные на решение задач административного судопроизводства.

Лица, участвующие в деле, обязаны оказывать суду содействие в исследовании фактических обстоятельств дела и в сборе доказательств»;

2) в статье 26 :

часть четвертую исключить;

часть пятую считать частью четвертой;

часть четвертую после слов «экономическому суду» дополнить словами «или суду по гражданским делам»;

3) в статье 27 :

в части первой :

из пункта 7 текста на узбекском языке слова «ишларни ҳал қилади» исключить;

дополнить пунктом 8 следующего содержания:

«8) об обжаловании исполнительного или иного документа, по которому взыскание производится в бесспорном порядке, по требованиям, возникающим из административных и иных публичных правоотношений»;

дополнить частями третьей и четвертой следующего содержания:

«Заявитель вправе предъявить наряду с заявлением (жалобой), указанным в настоящей статье, также требование о возмещении убытков, состоящих с этими требованиями в причинно-следственной связи.

Требования о возмещении убытков, заявленные отдельно от требований, указанных в настоящей статье, подлежат рассмотрению в суде по гражданским делам или экономическом суде по подведомственности»;

4) дополнить статьей 27 3 следующего содержания:

«Статья 27 3 . Передача материалов дела из административного суда в другой суд по подведомственности

В случае предъявления требования в административный суд с нарушением правил подведомственности заявление (жалоба) передается на рассмотрение в суд по гражданским делам либо экономический суд по подведомственности.

Если при рассмотрении дела выявлено, что заявление (жалоба) было принято к производству с нарушением правил подведомственности, административный суд выносит определение о передаче материалов дела на рассмотрение суда по гражданским делам или экономического суда по подведомственности и прекращении административного судопроизводства.

Определение о передаче заявления (жалобы), материалов дела из административного суда в другой суд по подведомственности может быть обжаловано (опротестовано).

Заявление (жалоба), материалы дела, переданные из административного суда в другой суд по подведомственности, должны быть приняты судом, которому они переданы.

Споры о подведомственности между судами в Республике Узбекистан не допускаются»;

5) часть вторую статьи 45 после слов «признание требования» дополнить словами «либо заключение мирового соглашения»;

6) часть девятую статьи 46 после слов «и несет обязанности заявителя» дополнить словами «за исключением права заключения мирового соглашения»;

7) часть первую статьи 62 изложить в следующей редакции:

«Полномочия на ведение дела в суде дают право представителю на совершение от имени представляемого всех процессуальных действий, за исключением права заключения мирового соглашения»;

8) текст статьи 67 изложить в следующей редакции:

«Лица, участвующие в деле, должны доказать те фактические обстоятельства, на которые они ссылаются как на основания своих требований или возражений, если иной порядок распределения обязанностей доказывания по административным делам не предусмотрен настоящим Кодексом.

Заявитель в пределах своих возможностей обязан участвовать в собирании доказательств. Заявитель обязан доказать размер причиненных ему убытков.

Обязанность доказывания возлагается на административные органы и должностных лиц, решения, действия (бездействие) которых оспариваются. Административные органы и должностные лица обязаны также подтверждать факты, на которые они ссылаются как на основания своих возражений. Указанные лица могут ссылаться только на те основания, которыми руководствовались при принятии решения, совершении действия.

Если сторона удерживает у себя истребованное судом доказательство и не представляет его по запросу суда в установленный судом срок, предполагается, что содержащиеся в нем сведения направлены против интересов этой стороны и считаются ею признанными»;

9) в статье 68 :

части первую и вторую заменить частями первой, второй и третьей следующего содержания:

«Стороны обязаны представить суду все находящиеся в их распоряжении доказательства, которыми они обосновывают свои требования или возражения. Административный орган также обязан представить все материалы административного судопроизводства.

Если представленные доказательства являются недостаточными для правильного разрешения дела, суд истребует дополнительные доказательства по своей инициативе или по ходатайству лиц, участвующих в деле.

Лица, участвующие в деле, не вправе уничтожать или скрывать какое-либо доказательство либо иным образом препятствовать его исследованию и оценке, делая невозможным или затруднительным получение доказательств. В таком случае суд может возложить обязанность доказывания на препятствующую сторону независимо от правил, установленных настоящим Кодексом»;

части третью — девятую считать соответственно частями четвертой — десятой;

10) в статье 73 :

дополнить частью пятой следующего содержания:

«Суд не связан заявлением стороны о допустимости доказательств, которое разрешается при принятии решения»;

часть пятую считать частью шестой;

11) текст статьи 92 изложить в следующей редакции:

«По заявлению лица, участвующего в деле, или по своей инициативе суд может принять меры предварительной защиты, если:

1) до принятия судебного акта, которым заканчивается рассмотрение административного дела, существует явная опасность нарушения прав, свобод и законных интересов заявителя или лица, в интересах которого подано заявление;

2) защита прав, свобод и законных интересов заявителя будет невозможна или затруднительна без принятия таких мер.

При рассмотрении требования о возмещении убытков, причиненных гражданину или юридическому лицу в результате решений, действий (бездействия) административного органа, органа самоуправления граждан и их должностных лиц, не соответствующих законодательству и нарушающих права и охраняемые законом интересы граждан или юридических лиц, суд по заявлению заявителя обязан принять меры предварительной защиты.

Принятие мер предварительной защиты допускается на любой стадии административного судопроизводства»;

12) часть первую статьи 93 дополнить пунктом 5 следующего содержания:

«5) арест имущества или денежных средств ответчика»;

13) статью 105 дополнить пунктом 5 следующего содержания:

«5) заявление (жалоба) подано лицом, признанным судом недееспособным»;

14) в статье 108 :

пункт 1 изложить в следующей редакции:

«1) дело неподведомственно административному суду, суду по гражданским делам или экономическому суду»;

дополнить пунктом 8 следующего содержания:

«8) заключено мировое соглашение, и оно утверждено судом»;

15) в статье 122 :

часть вторую заменить частями второй, третьей и четвертой следующего содержания:

«Размер судебного штрафа, налагаемого судом, не может превышать пяти базовых расчетных величин, за исключением случаев, предусмотренных частью третьей настоящей статьи.

В случае неисполнения судебного акта административными органами, органами самоуправления граждан и другими органами, а также организациями на их должностных лиц налагается судебный штраф в размере до пяти базовых расчетных величин. В случае повторного неисполнения судебного акта налагается судебный штраф в десятикратном размере первоначально наложенного штрафа.

В случае неисполнения определения суда об утверждении мирового соглашения налагается судебный штраф в размере, установленном частью третьей настоящей статьи»;

части третью и четвертую считать соответственно частями пятой и шестой;

16) дополнить главой 15 1 следующего содержания:

«Глава 15 1 . Мировое соглашение

Статья 126 1 . Примирение сторон

Стороны могут урегулировать спор в полном объеме либо в части, заключив мировое соглашение на всех стадиях административного судопроизводства и в процессе исполнения судебного акта.

Примирение сторон осуществляется на основе принципов добровольности, сотрудничества и равноправия.

Примирение сторон допускается только при наличии у ответчика административного усмотрения (дискреционное полномочие).

Примирение сторон может касаться только их прав и обязанностей как субъектов спорных публичных правоотношений и возможно в случае допустимости взаимных уступок сторон.

Мировое соглашение считается заключенным после утверждения его судом.

Заключение мирового соглашения не допускается по делам, предусмотренным в пунктах 1, 3, 4 и 5 части первой статьи 27 настоящего Кодекса, а также предусматривающим условия, которые затрагивают права и законные интересы третьих лиц.

Статья 126 2 . Форма и содержание мирового соглашения

Мировое соглашение заключается в письменной форме и подписывается лицами, его заключившими.

Мировое соглашение должно отвечать требованиям исполнимости и содержать согласованные сторонами положения об условиях, порядке и сроках исполнения обязательств, а также о распределении судебных расходов и иные условия, не противоречащие закону.

Исполнение обязательств, принятых сторонами по условиям мирового соглашения, не может ставиться в зависимость друг от друга или от иных событий (действий).

Мировое соглашение также может быть заключено в отношении вопроса о распределении судебных расходов.

Если в мировом соглашении отсутствует условие о распределении судебных расходов, суд разрешает этот вопрос при утверждении мирового соглашения в общем порядке, установленном настоящим Кодексом.

Мировое соглашение составляется и подписывается в количестве экземпляров, превышающем на один экземпляр количество лиц, его заключивших. Один из этих экземпляров приобщается к материалам дела.

Статья 126 3 . Рассмотрение вопроса об утверждении мирового соглашения

Вопрос об утверждении мирового соглашения рассматривается на судебном заседании судом, в производстве которого находится дело, с обязательным участием сторон. Лица, участвующие в деле, извещаются о времени и месте судебного заседания в порядке, предусмотренном статьей 124 настоящего Кодекса.

В случае неявки на судебное заседание лиц, заключивших мировое соглашение и извещенных надлежащим образом о времени и месте судебного заседания, вопрос об утверждении мирового соглашения не рассматривается судом.

При рассмотрении вопроса об утверждении мирового соглашения суд исследует фактические обстоятельства дела, доводы и доказательства, представленные лицами, участвующими в деле, дает им оценку для проверки на соответствие соглашения требованиям закона, а также на затрагивание прав и законных интересов третьих лиц.

Об утверждении мирового соглашения суд выносит определение, в котором указывается о прекращении производства по делу полностью или в части.

В случае утверждения мирового соглашения судом апелляционной, кассационной инстанции выносится определение, которым отменяются все ранее принятые по делу судебные акты и прекращается производство. При рассмотрении вопроса об утверждении мирового соглашения судом апелляционной, кассационной инстанции законность и обоснованность соответствующего судебного акта не проверяются.

В случае заключения мирового соглашения на стадии исполнения судебного акта оно представляется для утверждения в суд первой инстанции, рассмотревший дело.

Вопрос об утверждении мирового соглашения, заключенного на стадии исполнения, рассматривается в пятнадцатидневный срок со дня его представления в суд по правилам, предусмотренным частью первой настоящей статьи.

Суд не вправе утверждать мировое соглашение в части, изменять или исключать из него какие-либо условия, согласованные сторонами. Суд вправе предложить сторонам исключить из данного соглашения отдельные условия, противоречащие закону или затрагивающие права и законные интересы других лиц.

Статья 126 4 . Определение суда об утверждении мирового соглашения

Определение суда об утверждении мирового соглашения, кроме предусмотренных в статье 169 настоящего Кодекса, также должно содержать:

1) условия мирового соглашения;

2) вывод об утверждении мирового соглашения;

3) распределение судебных расходов;

4) сведения о прекращении производства по делу.

Определение суда апелляционной или кассационной инстанции об утверждении мирового соглашения, кроме сведений, предусмотренных в части первой настоящей статьи, должно содержать указание об отмене всех ранее принятых по делу судебных актов.

Определение суда об утверждении мирового соглашения, заключенного на стадии исполнения судебного акта, должно содержать условия мирового соглашения и вывод об утверждении мирового соглашения, а также условия о том, что судебный акт не подлежит исполнению.

Судебные акты об утверждении мирового соглашения могут быть обжалованы (опротестованы).

Мировое соглашение исполняется лицами, его заключившими, добровольно в порядке и сроки, которые предусмотрены этим соглашением.

Мировое соглашение, утвержденное судом, не исполненное добровольно в сроки, которые предусмотрены этим соглашением, подлежит исполнению по правилам, предусмотренным настоящим Кодексом.

Статья 126 5 . Отказ в утверждении мирового соглашения

Суд отказывает в утверждении мирового соглашения, если:

1) его условия противоречат законодательству;

2) его условия затрагивают права и законные интересы третьих лиц;

3) его условия не связаны с предметом рассматриваемого спора (дела);

4) отсутствует административное усмотрение (дискреционное полномочие) ответчика;

5) оно заключено под условием.

Об отказе в утверждении мирового соглашения выносится определение. При этом судебное разбирательство проводится в общем порядке.

Определение об отказе в утверждении мирового соглашения может быть обжаловано (опротестовано)»;

17) текст статьи 131 изложить в следующей редакции:

«Если иное не предусмотрено настоящим Кодексом, судья единолично не позднее пяти дней со дня поступления заявления (жалобы) в суд разрешает вопрос о принятии его к производству, об отказе в принятии, возвращении или передаче в другой суд по подведомственности.

О принятии, отказе в принятии заявления (жалобы) к производству, возвращении заявления (жалобы) или передаче заявления (жалобы) в другой суд по подведомственности выносится определение, копия которого не позднее следующего дня со дня его вынесения направляется лицам, участвующим в деле.

При поступлении заявления (жалобы) или материалов дела из суда по гражданским делам или экономического суда по подведомственности судья, установив, что заявление (жалоба) не соответствует требованиям, указанным в статьях 128, 129 и 130 настоящего Кодекса, не позднее пяти дней со дня поступления заявления (жалобы) в суд извещает заявителя о необходимости устранения недостатков и предоставляет ему для этого срок, который не может превышать десять дней»;

18) пункты 1 и 2 части первой статьи 133 изложить в следующей редакции:

«1) дело неподведомственно административному суду, суду по гражданским делам или экономическому суду;

2) имеется вступившее в законную силу принятое по спору между теми же лицами, о том же предмете и по тем же основаниям решение или определение суда о прекращении производства по делу либо определение об утверждении мирового соглашения»;

19) в части первой статьи 134:

дополнить пунктом 1 1 следующего содержания:

«1 1 ) заявитель в установленный срок не выполнил указание судьи, предусмотренное частью третьей статьи 131 настоящего Кодекса»;

дополнить пунктом 9 следующего содержания:

«9) заявление (жалоба) подано лицом, признанным судом недееспособным»;

20) часть первую статьи 140 дополнить пунктами 10 и 11 следующего содержания:

«10) разъясняет лицам, участвующим в деле, их процессуальные права и обязанности;

11) принимает меры к примирению сторон»;

21) часть первую статьи 149 дополнить абзацем седьмым следующего содержания:

«по ходатайству стороны, в случае ее обращения за содействием к суду в целях мирного урегулирования спора»;

22) в статье 158 :

дополнить частью седьмой следующего содержания:

«В случае удовлетворения требования о возмещении убытков в резолютивной части решения указывается сумма, подлежащая возмещению»;

части седьмую и восьмую считать соответственно частями восьмой и девятой;

23) в части второй статьи 218 слова «председателем суда» заменить словами «судебной коллегией, рассматривающей дело»;

24) в статье 219 :

из пункта 5 текста на узбекском языке слово «ҳақли» исключить;

дополнить пунктом 6 следующего содержания:

«6) отменить решение и направить материалы дела в другой суд по подведомственности при наличии основания, предусмотренного пунктом 9 части четвертой статьи 220 настоящего Кодекса»;

25) в статье 220 :

часть четвертую дополнить пунктом 9 следующего содержания:

«9) рассмотрение дела с нарушением правил подведомственности»;

дополнить частью пятой следующего содержания:

«Суд апелляционной инстанции отменяет решение суда первой инстанции, если сторонами заключено мировое соглашение и оно утверждено судом апелляционной инстанции»;

26) статью 223 изложить в следующей редакции:

«Статья 223. Апелляционная жалоба (протест) на определение, постановление суда первой инстанции

Определение, постановление суда первой инстанции могут быть обжалованы (опротестованы) в случаях, предусмотренных настоящим Кодексом.

Апелляционная жалоба (протест) на определение, постановление суда первой инстанции, поданная по правилам, установленным настоящим Кодексом, рассматривается судом апелляционной инстанции в порядке, предусмотренном настоящей главой, для рассмотрения апелляционной жалобы (протеста) на решения суда.

Суд апелляционной инстанции по результатам рассмотрения жалобы (протеста) на определение, постановление суда первой инстанции вправе:

1) оставить определение, постановление без изменения;

2) изменить или отменить определение, постановление;

3) отменить определение об отказе в принятии заявления (жалобы), о возвращении заявления (жалобы), приостановлении производства по делу и направить заявление (дело) на рассмотрение в суд первой инстанции;

4) отменить определение и направить заявление (жалобу), дело на рассмотрение в другой суд по подведомственности»;

27) статью 243 дополнить пунктом 7 следующего содержания:

«7) отменить решение, постановление и направить материалы дела в другой суд по подведомственности при наличии основания, предусмотренного пунктом 9 части четвертой статьи 244 настоящего Кодекса»;

28) часть четвертую статьи 244 дополнить пунктом 9 следующего содержания:

«9) рассмотрение дела с нарушением правил подведомственности»;

29) статью 247 изложить в следующей редакции:

«Статья 247. Кассационная жалоба (протест) на определение, постановление

Определение, постановление суда первой инстанции, рассмотренные в суде апелляционной инстанции, и определение, постановление суда апелляционной инстанции могут быть обжалованы (опротестованы) в кассационном порядке в случаях, предусмотренных настоящим Кодексом.

Кассационная жалоба (протест) на определение, постановление рассматривается судом кассационной инстанции в порядке, предусмотренном настоящей главой, для рассмотрения кассационной жалобы (протеста) на решения суда.

Суд кассационной инстанции по результатам рассмотрения жалобы (протеста) на определение, постановление вправе:

1) оставить определение, постановление без изменения, а кассационную жалобу (протест) без удовлетворения;

2) изменить или отменить определение, постановление и принять новое решение, не передавая дело на новое рассмотрение;

3) отменить определение, постановление и направить заявление, дело на рассмотрение в суд первой инстанции;

4) отменить определение об отказе в принятии апелляционной жалобы (протеста), о возвращении апелляционной жалобы (протеста), оставлении апелляционной жалобы (протеста) без рассмотрения, прекращении производства по апелляционной жалобе (протесту), приостановлении производства по делу в суде апелляционной инстанции и направить апелляционную жалобу (протест), дело на рассмотрение в суд апелляционной инстанции;

5) отменить некоторые судебные акты и оставить в силе один из ранее принятых по делу судебных актов;

6) отменить определение, постановление и направить заявление (жалобу), дело на рассмотрение в другой суд по подведомственности.

Кассационная жалоба (протест) на постановление суда первой инстанции, поданная по правилам, установленным настоящим Кодексом, рассматривается судом кассационной инстанции в порядке, предусмотренном настоящей главой, для рассмотрения кассационной жалобы (протеста) на решения суда»;

30) статью 276 дополнить частями третьей и четвертой следующего содержания:

«Вступившие в законную силу судебные акты подлежат исполнению административными органами, органами самоуправления граждан и другими органами, организациями, а также должностными лицами в течение одного месяца со дня их вступления в законную силу, если иной срок не установлен судом. Административные органы, органы самоуправления граждан и другие органы, организации, а также должностные лица обязаны известить суд об исполнении судебного акта.

В случае неисполнения судебного акта налагается судебный штраф судом первой инстанции в порядке и размере, установленных главой 14 настоящего Кодекса, и предоставляет для исполнения судебного акта повторный срок, который не может превышать одного месяца».

Статья 7. Внести в Закон Республики Узбекистан от 6 января 2020 года № ЗРУ-600 «О государственной пошлине» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 201, № 5, ст. 298, № 10, ст. 593, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 7, ст. 661, № 8, ст.ст. 800, 803, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 76, № 3, ст.ст. 214, 216, № 4, ст. 340, № 5, ст.ст. 463, 464, 467) следующие изменение и дополнение:

1) пункт 3 статьи 5 изложить в следующей редакции:

«3) с подаваемых в административные суды заявлений об оспаривании ведомственных нормативно-правовых актов, заявлений (жалоб) об оспаривании решений, действий (бездействия) республиканских органов исполнительной власти, иных органов, уполномоченных на осуществление административно-правовой деятельности, органов самоуправления граждан и их должностных лиц, об оспаривании действий (решений) избирательных комиссий, об оспаривании отказа в совершении нотариального действия, регистрации записей актов гражданского состояния либо действий (бездействия) нотариуса или должностного лица органа записи актов гражданского состояния, об обжаловании отказа в государственной регистрации либо уклонения от государственной регистрации в установленный срок, в том числе связанных с требованием о возмещении убытков, апелляционных и кассационных жалоб на решения административных судов, на определения о прекращении производства по делу, об оставлении иска без рассмотрения, о наложении судебных штрафов, а также за выдачу административными судами дубликатов и копий документов»;

2) пункт 3 приложения дополнить подпунктом «б 1 » следующего содержания:

« б 1 ) заявлений (жалоб) о возмещении убытков 2 процента от суммы требования о возмещении убытков, но не менее 1 БРВ ».

Статья 8. Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону;

обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 9. Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

26 апреля 2023 г.,

№ ЗРУ-833

(Национальная база данных законодательства, 27.04.2023 г., № 03/23/833/0236)

lex.uz