📅 2023-yil 16-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 16-iyun · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 16 июнь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 16 июня 2023 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 16 June 2023 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2023 йил 17 январда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 6 апрелда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчилик
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам — ушбу Қонунда белгиланган тартиб-таомиллар ва шартларга мувофиқ тўлиқ ёки қисман давлат ҳисобидан кўрсатиладиган, жисмоний шахсларнинг ҳуқуқларини, эркинликларини ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган малакали юридик ёрдам;
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестри — давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида ушбу Қонунга мувофиқ шартнома тузган адвокатлар ҳақидаги маълумотлар базаси;
«Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизими — кам таъминланган деб эътироф этилган оилалар ва шахслар тўғрисидаги маълумотлар базаси;
кам таъминланган шахс — «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизими воситасида кам таъминланган шахс деб эътироф этилган шахс;
«Юридик ёрдам» ахборот тизими — тасодифий электрон тарзда танлаб олиш йўли билан жисмоний шахсларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишга адвокатларни жалб этиш, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган ва давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган вазифаларни бажариш учун мўлжалланган махсус электрон ахборот тизими.
4-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги асосий принциплар
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
қонунийлик;
инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларининг устуворлиги;
шаффофлик;
холислик, касбий маҳорат ва билимга эгалик;
камситишга йўл қўймаслик;
Адвокатнинг касб этикаси қоидаларига ва адвокат қасамёдига қатъий риоя этиш;
адвокатлик сирига риоя этиш;
манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик.
2-боб. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
5-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ҳамда амалга ошириш;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишнинг самарали миллий тизимини яратиш ва ривожлантириш;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахсларнинг ҳуқуқий ҳимояга доир ҳуқуқларини ва давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш кафолатларини таъминлаш.
6-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ва уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;
адвокатлар томонидан давлат ҳисобидан кўрсатилган юридик ёрдам учун ҳақ тўлаш миқдори ва тартибини белгилайди;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида қабул қилади.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги махсус ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда махсус ваколатли давлат органи деб юритилади).
Махсус ваколатли давлат органи:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тизимини бошқаради;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги давлат дастурлари лойиҳаларини ишлаб чиқади ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритади;
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрини юритади;
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритилиш истагини билдирган адвокатлар билан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартномалар тузилишини таъминлайди ва уларнинг ижроси устидан назоратни амалга оширади;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан тизимли мониторингни ташкил этади;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрнини қоплаш чораларини кўради;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тизимини молиялаштириш масаласи бўйича навбатдаги давр учун бюджет сўровларини шакллантиради;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги қонунчиликни ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини таҳлил қилади ҳамда уларнинг самарадорлигини ошириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасида давлат органлари ва адвокатлар ўртасидаги ҳамкорлик тизимини мувофиқлаштиради.
Махсус ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
3-боб. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш асослари ва тартиби
8-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи шахслар
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам фақат Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритилган адвокатлар томонидан кўрсатилади.
9-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар
Қуйидаги жисмоний шахслар давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга:
1) кам таъминланган шахслар, агар улар:
муайян ишда суд томонидан ўзига нисбатан қўлланилган қонуннинг Ўзбекистон Республикаси Конституциясига мувофиқлиги тўғрисида Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий судига мурожаат этганлар;
фуқаролик ишлари бўйича даъвогарлар ёки жавобгарлар;
маъмурий ишлар бўйича аризачилар;
маъмурий қамоқ тарзидаги маъмурий жазо назарда тутилган маъмурий ҳуқуқбузарликни содир этган шахслар;
жиноят ишлари бўйича гумон қилинувчилар, айбланувчилар, судланувчилар, шунингдек маҳкумлар бўлса;
2) руҳий ҳолати бузилган жисмоний шахслар, уларга «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ психиатрия ёрдами кўрсатилаётганда;
3) ўз ҳуқуқлари бузилган, «Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган жисмоний шахслар;
4) Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига мувофиқ жиноят иши бўйича адвокат иштирок этиши шарт бўлган тақдирда, гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи;
5) «Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган тазйиқ ва зўравонлик содир этилганлиги муносабати билан суриштирув, дастлабки тергов органларига ёки судга мурожаат қилган тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчилар;
6) зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болалар — улар тегишли процессуал ҳаракатларга жалб этилган вақтдан эътиборан.
10-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар:
ушбу Қонунда белгиланган тартибда ва ҳолларда давлат ҳисобидан малакали юридик ёрдам олишга;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олишни рад этишга;
ўзларига давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилиши чоғида олинган ахборотнинг махфийлигига риоя этилишини талаб қилишга;
махсус ваколатли давлат органи ходимларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилишга ҳақли.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш учун мурожаат қилганда ҳаққоний ва тўлиқ ахборот тақдим этиши;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилишига таъсир этувчи ҳолатлар тўғрисида махсус ваколатли давлат органини ўз вақтида хабардор қилиши;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш учун ўзлари ёлғон ёки чалғитувчи маълумотлар тақдим этганлиги фактлари тасдиқланган тақдирда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрнини қоплаши шарт.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва уларнинг зиммасида ўзга мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
11-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган ишлар
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам ушбу Қонун 9-моддасининг 1-бандида кўрсатилган жисмоний шахсларга Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий судига фуқаролик ишлари бўйича судларга ва маъмурий судларга тааллуқли бўлган қуйидагилар ҳақидаги ишлар бўйича кўрсатилади:
муайян ишда суд томонидан ўзига нисбатан қўлланилган қонуннинг Ўзбекистон Республикаси Конституциясига мувофиқлиги ҳақидаги;
ижтимоий нафақалар ва моддий ёрдам тайинлаш ҳамда тўлаш тўғрисидаги;
ишга тиклаш ҳақидаги;
иш ҳақини ундириш тўғрисидаги;
алиментларни ундириш ҳақидаги;
уйга киритиш, турар жойдан фойдаланиш ҳуқуқини йўқотган деб топиш ва кўчириш тўғрисидаги;
меҳнатда майиб бўлганлик ёки соғлиқнинг бошқача тарзда шикастланганлиги, шунингдек боқувчининг вафот этганлиги туфайли етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш ҳақидаги;
Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 991-моддасида назарда тутилган тартибда терговга қадар текширувни амалга оширувчи органларнинг, суриштирув, дастлабки тергов, прокуратура органларининг ва суднинг қонунга хилоф ҳаракатлари туфайли етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги.
Маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этган кам таъминланган шахсларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам ушбу шахслар томонидан маъмурий қамоқ тарзидаги маъмурий жазо назарда тутилган маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этилган ҳолларда кўрсатилади.
Руҳий ҳолати бузилган жисмоний шахсларга психиатрия ёрдами кўрсатилаётганда давлат ҳисобидан юридик ёрдам:
ташхис қўйиш, даволаш ва реабилитация қилиш;
тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш;
жиноят, фуқаролик ишлари ва маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишлар бўйича суд-психиатрия экспертизасини ўтказиш чоғида кўрсатилади.
Хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги тўғрисидаги ишларни судларда кўриш чоғида давлат ҳисобидан юридик ёрдам хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатларини таъминлашнинг қуйидаги йўналишлари бўйича кўрсатилади:
давлат фуқаролик хизмати соҳасида;
сайлов ҳуқуқларини амалга оширишда;
иқтисодий соҳада ҳамда тадбиркорлик фаолиятида;
меҳнат муносабатларида;
ижтимоий ҳимоя соҳасида;
оилавий муносабатлар ҳамда болалар тарбияси соҳасида;
таълим, илм-фан, маданият ҳамда соғлиқни сақлаш соҳасида.
Агар шахс гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи бўлиб қолса, давлат ҳисобидан юридик ёрдам Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексида назарда тутилган тартибда кўрсатилади.
Агар кам таъминланган шахс маҳкум бўлиб қолган тақдирда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам қонунчиликда белгиланган тартибда кўрсатилади.
Тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган хотин-қизларга ҳамда уларнинг вояга етмаган фарзандларига қуйидагилар тўғрисидаги ишлар бўйича давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилади:
алиментларни ундириш ҳақидаги;
болаларнинг таъминоти учун қилинадиган қўшимча харажатларни ундириш тўғрисидаги;
уйга киритиш, турар жойдан фойдаланиш ҳуқуқини йўқотган деб топиш ва кўчириш ҳақидаги;
оталикни белгилаш ёки оталик ҳуқуқидан маҳрум қилиш тўғрисидаги;
боланинг яшаш жойини белгилаш ҳақидаги;
бола билан кўришиш тартибини белгилаш тўғрисидаги;
никоҳдан ажратиш ҳақидаги;
мол-мулкни бўлиш тўғрисидаги;
мол-мулкни бошқа шахснинг қонунга хилоф эгалигидан талаб қилиб олиш ҳақидаги;
мол-мулкка етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги;
ишга тиклаш ҳақидаги;
иш ҳақини ундириш тўғрисидаги.
Зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексида назарда тутилган тартибда кўрсатилади.
12-модда. Адвокатни Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритиш ва ундан чиқариш тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритилиш истагини билдирган адвокат давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида шартнома тузиш учун «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали махсус ваколатли давлат органига электрон тарзда мурожаат қилади.
Адвокатнинг Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритиш ҳақидаги мурожаати махсус ваколатли давлат органи томонидан мурожаат келиб тушганидан кейин уч иш куни ичида кўриб чиқилади. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартнома адвокат ва махсус ваколатли давлат органи ўртасида тузилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартнома тузилганидан кейин адвокат Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритилади.
Адвокат қуйидаги ҳолларда Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестридан чиқарилади:
адвокат билан тузилган давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартноманинг амал қилиш муддати тугаганда;
адвокат билан тузилган давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартнома бекор қилинганда;
адвокатнинг мақоми тўхтатиб турилганда;
адвокатнинг адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига доир лицензиясининг амал қилиши тугатилганда.
13-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги шартнома
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам махсус ваколатли давлат органи ва адвокат ўртасида электрон шаклда тузиладиган шартнома (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) асосида кўрсатилади.
Шартномада қуйидагилар кўрсатилади:
адвокат ҳақидаги маълумотлар, унинг гувоҳномаси реквизитлари кўрсатилган ҳолда;
шартноманинг предмети;
шартноманинг амал қилиш муддати;
адвокат томонидан давлат ҳисобидан кўрсатиладиган юридик ёрдам учун ҳақ тўлаш шартлари;
тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари.
Шартнома мазмунига доир ушбу Қонунда назарда тутилмаган қоидалар Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси билан тартибга солинади.
14-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрини юритиш тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестри «Юридик ёрдам» ахборот тизими доирасида махсус ваколатли давлат органи томонидан электрон тарзда шакллантирилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрида адвокат ҳақидаги қуйидаги маълумотлар кўрсатилиши керак:
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестридаги рақам;
адвокатнинг фамилияси, исми ва отасининг исми;
адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқига доир лицензиянинг берилган санаси ва тартиб рақами;
адвокат ўз фаолиятини амалга ошираётган адвокатлик тузилмасининг номи, жойлашган ери (почта манзили) ва телефон рақами;
адвокат қайси ҳудудлар доирасида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш истагини билдирган бўлса, ўша ҳудудлар номи;
адвокатнинг рухсат этилган ихтисосликлари турлари;
иш юритиш тили;
иш вақти;
адвокат билан тузилган шартнома ҳақидаги маълумотлар.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестри барчанинг фойдаланиши учун очиқдир.
15-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишда «Юридик ёрдам» ахборот тизимидан фойдаланиш
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишда «Юридик ёрдам» ахборот тизимида қуйидаги вазифалар амалга оширилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш соҳасидаги ҳужжатларни, ахборотни ва ҳисоботларни тўплаш;
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрини юритиш;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар билан шартномалар тузиш ва уларнинг ижроси устидан назорат қилиш;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатларнинг шахсий электрон кабинетларини шакллантириш;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш учун адвокатни автоматик равишда танлаш;
махсус ваколатли давлат органи, Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси ва унинг ҳудудий бошқармалари, адвокатлар, судлар, прокуратура, суриштирув ва тергов органлари ҳамда бошқа давлат органлари ўртасида электрон ҳужжат айланишини таъминлаш.
«Юридик ёрдам» ахборот тизими махсус ваколатли давлат органи томонидан юритилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ маълумотларни «Юридик ёрдам» ахборот тизимига киритиш адвокатлик сирини ёки бошқа хизмат сирини ошкор этиш деб ҳисобланмайди.
16-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисида ариза бериш тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш учун жисмоний шахслар экстерриториаллик принципи асосида махсус ваколатли давлат органига оғзаки, ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади.
Жисмоний шахслар давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш учун қуйидагиларни тақдим этади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахснинг паспортига оид маълумотлар (идентификацияловчи ID-карта);
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахснинг вакили томонидан берилган тақдирда — жисмоний шахснинг вакилига берилган ишончнома ва (ёки) унинг ваколатларини тасдиқловчи бошқа ҳужжатлар ёхуд қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахс ва унинг вакили ўртасидаги қариндошлик муносабатларини тасдиқловчи ҳужжатлар;
ариза руҳий ҳолати бузилган, психиатрия ёрдами кўрсатилаётган жисмоний шахснинг қонуний вакили ёки психиатрия муассасаси томонидан берилган тақдирда — психиатрия ёрдами кўрсатувчи психиатрия муассасасининг жисмоний шахсга психиатрия ёрдами кўрсатилаётганлигини тасдиқловчи маълумотномаси;
ариза ўз ҳуқуқлари бузилган, хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган жисмоний шахс томонидан берилган тақдирда — хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги билан боғлиқ иш судда кўриб чиқилаётганлиги тўғрисидаги маълумотнома;
ариза тазйиқ ва зўравонликка учраганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган хотин-қизлар томонидан берилган тақдирда — ушбу Қонун 11-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган иш судда кўриб чиқилаётганлиги тўғрисидаги маълумотнома.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинади.
Ушбу модда иккинчи қисмининг тўртинчи — еттинчи хатбошиларида назарда тутилган ахборот махсус ваколатли давлат органи томонидан давлат органлари ўртасида электрон ахборот алмашинуви доирасида мустақил равишда электрон шаклда олиниши мумкин.
17-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровни (ваколатли органнинг ёки муассасанинг ёхуд мансабдор шахснинг қарорини, суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарорини ёки суднинг ажримини) ваколатли орган (мансабдор шахс) томонидан юбориш тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров (ваколатли органнинг ёки муассасанинг ёхуд мансабдор шахснинг қарори, суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими (бундан буён матнда давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров деб юритилади) қуйидаги ваколатли органлар (мансабдор шахслар) томонидан «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали юборилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган, Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий судига шикоят билан мурожаат этган фуқаронинг илтимосига кўра Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий суди томонидан;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган даъвогарнинг ёки жавобгарнинг илтимосига кўра фуқаролик ишлари бўйича суд томонидан;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган аризачининг илтимосига кўра маъмурий суд томонидан;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган ҳуқуқбузарнинг илтимосига кўра маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни юритиш ва кўриб чиқиш ваколатига эга бўлган давлат органлари (мансабдор шахслар) томонидан;
жиноят иши бўйича давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судланувчининг илтимосига кўра жиноят иши ўз иш юритувида бўлган суриштирувчи, терговчи, прокурор ва жиноят ишлари бўйича суд томонидан;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган маҳкумнинг илтимосига кўра жазони ва бошқа жиноят-ҳуқуқий таъсир чораларини ижро этувчи муассасаларнинг ҳамда органларнинг ваколатли мансабдор шахси томонидан;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахсга психиатрия ёрдами кўрсатаётган психиатрия муассасаси томонидан;
ўз ҳуқуқлари бузилган ҳамда хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахснинг илтимосига кўра суд томонидан;
тазйиқ ва зўравонликка учраганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган хотин-қизларнинг илтимосига кўра суд томонидан.
Ишни юритаётган ваколатли органнинг (мансабдор шахснинг) давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган жисмоний шахс ҳақидаги ахборот, шу жумладан унинг паспортга оид маълумотлари (идентификацияловчи ID-карта), иш рақами ва тоифаси, иш юритиладиган тил ва давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш учун зарур бўлган бошқа ахборот кўрсатилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровни юборишда ваколатли орган (мансабдор шахс) томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган жисмоний шахснинг «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида ҳисобда турганлиги ҳақидаги маълумотлар «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали автоматик равишда текширилади.
Агар давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган жисмоний шахс «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида ҳисобда турган бўлса, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров ваколатли орган (мансабдор шахс) томонидан «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинади ва кўриб чиқиш учун махсус ваколатли давлат органига юборилади.
Агар жисмоний шахс «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида ҳисобда турмаган бўлса, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинмайди, бундан ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Агар Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига мувофиқ жиноят иши бўйича адвокат иштирок этиши шарт бўлса, адвокат тайинлаш тўғрисидаги суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарори ёки суднинг ажрими давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган жисмоний шахс «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида ҳисобда туриши ёки турмаслигидан қатъи назар, «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинади.
18-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги аризани ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровни кўриб чиқиш тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров махсус ваколатли давлат органига келиб тушган кундан эътиборан уч иш куни ичида кўриб чиқилади, бундан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексида назарда тутилган, жиноят ишлари бўйича адвокат иштирок этиши шарт бўлган ҳоллар ва муддатлар мустасно.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги аризани ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровни кўриб чиқишда қуйидагилар текширилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги аризада ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровда баён этилган масалаларнинг ушбу Қонуннинг 11-моддасида назарда тутилган давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиладиган ишлар рўйхатига мувофиқлиги;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахснинг вакили томонидан берилган тақдирда — жисмоний шахснинг вакилига берилган ишончнома ва (ёки) унинг ваколатларини тасдиқловчи бошқа ҳужжатлар ёхуд қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахс ва унинг вакили ўртасидаги қариндошлик муносабатларини тасдиқловчи ҳужжатлар;
ариза руҳий ҳолати бузилган, психиатрия ёрдами кўрсатилаётган жисмоний шахснинг қонуний вакили ёки психиатрия муассасаси томонидан берилган тақдирда — жисмоний шахсга психиатрия ёрдами кўрсатилаётганлиги ҳақидаги ахборот;
ариза ўз ҳуқуқлари бузилган, хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган жисмоний шахс томонидан берилган тақдирда — хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги билан боғлиқ иш судда кўриб чиқилаётганлиги ҳақидаги ахборот;
ариза тазйиқ ва зўравонликка учраганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган хотин-қизлар томонидан берилган тақдирда — ушбу Қонун 11-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган иш судда кўриб чиқилаётганлиги ҳақидаги ахборот.
Ваколатли орган (мансабдор шахс) томонидан ушбу Қонун 9-моддасининг 1-бандида кўрсатилган жисмоний шахсларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров юборилган тақдирда, шахснинг «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизими воситасида кам таъминланган шахс деб эътироф этилганлиги ҳақидаги ахборот «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали автоматик равишда текширилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги аризани ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровни кўриб чиқиш якунлари юзасидан махсус ваколатли давлат органи тегишинча ариза берган жисмоний шахсни ёки сўров юборган ваколатли органни (мансабдор шахсни) давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақида ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишни рад этиш тўғрисида хабардор қилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги аризада ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўровда кўрсатилган ахборот ушбу Қонун талабларига мувофиқ бўлган тақдирда, махсус ваколатли давлат органи томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида қарор қабул қилиниб, қарор «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинади.
19-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишни рад этиш асослари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш қуйидаги ҳолларда рад этилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги сўров ушбу Қонун талабларига мувофиқ бўлмаганда;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисидаги ариза жисмоний шахснинг вакили томонидан унинг ваколатларини тасдиқловчи ҳужжатлар ёки қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, жисмоний шахс ва унинг вакили ўртасидаги қариндошлик муносабатларини тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этилмасдан берилганда;
психиатрия ёрдами кўрсатувчи психиатрия муассасасининг жисмоний шахсга психиатрия ёрдами кўрсатилаётганлигини тасдиқловчи маълумотномаси мавжуд бўлмаганда;
хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги бузилганлиги билан боғлиқ иш судда кўриб чиқилаётганлиги тўғрисидаги маълумотнома мавжуд бўлмаганда;
тазйиқ ва зўравонликка учраганлиги муносабати билан судга мурожаат қилган хотин-қизлар билан боғлиқ бўлган, ушбу Қонун 11-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган иш судда кўриб чиқилаётганлиги тўғрисидаги маълумотнома мавжуд бўлмаганда;
жисмоний шахс (унинг вакили) томонидан тақдим этилган ҳужжатларда ёлғон ёки нотўғри ахборот мавжуд бўлганда;
жисмоний шахсга илгари фуқаролик ишлари ёки маъмурий ишлар бўйича айни ўша тарафлар ўртасидаги низо юзасидан айни ўша предмет тўғрисидаги ва айни ўша асослар бўйича ҳуқуқий ҳимоянинг барча воситалари қўлланилган ҳолда давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилган бўлса (бундан янги очилган ҳолатлар бўйича қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини қайта кўриб чиқиш ҳоллари мустасно).
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш рад этилган тақдирда, махсус ваколатли давлат органи давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисида ариза берган жисмоний шахсни ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақида сўров юборган ваколатли органни (мансабдор шахсни) рад этиш сабабларини кўрсатган ҳолда хабардор қилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш рад этилганлиги устидан юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиниши мумкин.
20-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатни «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танлаш тартиби
Махсус ваколатли давлат органининг давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақидаги қарори ёки адвокат тайинлаш тўғрисидаги суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарори ёхуд суднинг ажрими «Юридик ёрдам» ахборот тизимида рўйхатга олинганидан кейин «Юридик ёрдам» ахборот тизими давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлардан бирини автоматик равишда танлайди.
«Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали адвокатни танлашда унинг ихтисослашуви, адвокат қайси ҳудуд доирасида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш бўйича ўз фаолиятини амалга ошираётган бўлса, ўша ҳудуд ва иш юритиш тили инобатга олинади.
«Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танланган ҳамда тегишли ишда ўзининг иштирок этишини тасдиқлаган адвокат қонунчиликда белгиланган муддатларда ва тартибда юридик ёрдам кўрсатишга киришиши шарт.
«Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танланган адвокат ҳақидаги ахборот давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисида ариза берган жисмоний шахсга ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ҳақида сўров юборган ваколатли органга (мансабдор шахсга) жўнатилади.
Агар «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танланган адвокат ишда иштирок этишни рад этадиган бўлса, у рад этиш асосларини дарҳол «Юридик ёрдам» ахборот тизимига киритиши керак.
«Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали адвокатни танлаш жараёни «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танланган адвокатлардан бири ўзининг ишда иштирок этишини тасдиқланмагунига қадар давом этади.
21-модда. Адвокатни давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатларнинг навбатчилик жадвалига асосан ишда иштирок этиш учун жалб қилиш тартиби
Суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки суд махсус ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланган давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатларнинг навбатчилик жадвалига асосан қуйидаги ҳолларда адвокатлардан бирини ишда иштирок этиш учун жалб қилиши мумкин:
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига мувофиқ кечиктириб бўлмайдиган тергов ҳаракатларини ўтказиш зарур бўлганда;
техник муаммолар сабабли «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали адвокатни танлаш имконияти мавжуд бўлмаганда;
дам олиш ёки ишланмайдиган байрам кунлари бошланганда.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳолларда суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки суд адвокатни «Юридик ёрдам» ахборот тизими орқали танлаш имконияти мавжуд бўлмаганлиги ва ишда иштирок этиш учун навбатчи адвокат жалб қилинганлиги асослари ҳақидаги ахборотнинг мазкур ахборот тизими орқали онлайн режимда ишлаш имконияти бошланган пайтдан эътиборан ўн икки соатдан кечиктирмай киритилишини таъминлаши шарт.
22-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатни алмаштириш асослари ва тартиби
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокат Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестридан чиқарилган тақдирда ёки қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳолларда махсус ваколатли давлат органининг қарори асосида бошқа адвокат билан алмаштирилади.
Бир адвокатни бошқа адвокат билан алмаштириш чоғида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишнинг узлуксизлиги таъминланади.
23-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатишни тугатиш асослари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш махсус ваколатли давлат органининг қарори асосида қуйидаги асосларга кўра тугатилади:
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш тўғрисида ариза берган жисмоний шахснинг аризасига кўра;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олувчи жисмоний шахс «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизимида кам таъминланган шахслар тоифасидан чиқарилган бўлса;
қайси иш бўйича жисмоний шахсга давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш учун илгари адвокат тақдим этилган бўлса, ўша иш бўйича мазкур жисмоний шахс бошқа адвокат билан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида шартнома тузган бўлса;
жисмоний шахснинг аризасида кўрсатилган масала бўйича юридик ёрдам кўрсатиш суднинг тегишли ҳукми, қарори ёки ажрими чиқарилганлиги муносабати билан якунланган бўлса;
психиатрия муассасаси томонидан жисмоний шахсга психиатрия ёрдамини кўрсатиш тугатилган бўлса;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олаётган жисмоний шахс вафот этган ёки вафот этган деб эълон қилинган ёхуд бедарак йўқолган деб топилган бўлса;
давлат ҳисобидан юридик ёрдам олаётган шахс адвокатдан белгиланган тартибда ёзма равишда воз кечганда.
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексида назарда тутилган ҳолларда давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахснинг адвокатдан воз кечишига йўл қўйилмайди.
24-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлигини тасдиқлаш
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатлар реестрига киритилган адвокатлар қонунчиликда белгиланган тартибга ва Адвокатнинг касб этикаси қоидаларига мувофиқ давлат ҳисобидан юридик ёрдамни сифатли кўрсатиши шарт.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлигини тасдиқлаш учун адвокат томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисида маълумотнома тузилади. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисидаги маълумотномада ишнинг рақами, ишда иштирок этган адвокатнинг фамилияси, исми ва отасининг исми, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилган жисмоний шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми, ишда иштирок этиш кунлари кўрсатилади. Маълумотномада адвокат томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги билан боғлиқ бошқа маълумотлар ҳам кўрсатилиши мумкин.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш рад этилганлиги ҳақида адвокат, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган шахс ва ваколатли давлат органининг мансабдор шахси томонидан баённома тузилади ҳамда имзоланади, бундан ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳол мустасно. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш рад этилганлиги ҳақидаги баённомада ишнинг рақами, ишда иштирок этган адвокатнинг фамилияси, исми ва отасининг исми, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олишни рад этган жисмоний шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми, ваколатли давлат органи мансабдор шахсининг фамилияси, исми ва отасининг исми, унинг лавозими, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олишни рад этиш сабаблари, адвокат ишда иштирок этган кунлар ҳамда адвокат томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилиши билан боғлиқ бошқа маълумотлар кўрсатилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокат алмаштирилган ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тугатилган ҳолларда, бу ҳақда давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисидаги маълумотномада ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш рад этилганлиги ҳақидаги баённомада қайд этилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисидаги маълумотнома адвокат томонидан имзоланади. Бунда маълумотноманинг процессуал ҳаракатларни амалга оширишда адвокат иштирок этиши ҳақидаги қисми суриштирувчи, терговчи, прокурор, суд ёки тегишли ишни юритаётган бошқа ваколатли орган билан келишилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи адвокатдан воз кечганда адвокатдан воз кечиш тўғрисидаги баённома Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексида белгиланган тартибда тузилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисидаги маълумотнома, давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш рад этилганлиги ҳақидаги баённома ёки адвокатдан воз кечиш тўғрисидаги баённома «Юридик ёрдам» ахборот тизимига тегишли адвокат томонидан киритилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ маълумотлар махсус ваколатли давлат органи томонидан текширилиши лозим.
Махсус ваколатли давлат органи адвокат томонидан кўрсатилган юридик ёрдамнинг сифати, муддатлари, ҳажми ва турини тасдиқлаш мақсадида давлат ҳисобидан юридик ёрдам олган жисмоний шахслардан ва ишни юритаётган ваколатли органдан (мансабдор шахсдан) ахборот сўраб олишга ҳақли.
4-боб. Давлат ҳисобидан юридик ёрдамни молиялаштириш асослари ва тартиби
25-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдамни молиялаштириш асослари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдамни молиялаштириш учун давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисидаги маълумотнома ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш рад этилганлиги ҳақидаги баённома асос бўлади.
Иш юритиш тўхтатиб турилгунига қадар давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахсга амалда кўрсатилган юридик ёрдам иш юритишни тўхтатиб туриш ҳақидаги суриштирувчининг, терговчининг, прокурорнинг қарорига ёки ваколатли давлат органининг (мансабдор шахснинг) қарорига ёхуд суднинг ажримига асосан давлат ҳисобидан молиялаштирилади.
Жиноят ишлари бўйича гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судланувчининг адвокатдан воз кечиши билан боғлиқ бўлган процессуал ҳаракатда адвокат иштирок этган ҳолларда адвокатдан воз кечиш тўғрисидаги баённома давлат ҳисобидан кўрсатилган юридик ёрдамни молиялаштириш учун асос бўлади.
26-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдамни молиялаштириш манбалари
Давлат ҳисобидан юридик ёрдамни молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
27-модда. Адвокатлар томонидан давлат ҳисобидан кўрсатилган юридик ёрдам учун ҳақ тўлаш
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатган адвокатга ушбу Қонунга мувофиқ кўрсатилган юридик ёрдам учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган тартибда ва миқдорларда тўлов амалга оширилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокат ушбу Қонуннинг 22-моддасига мувофиқ алмаштирилган тақдирда ёки давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш ушбу Қонуннинг 23-моддасига мувофиқ тугатилганда амалда юридик ёрдам кўрсатган адвокатга тўлов амалга оширилади.
Давлат ҳисобидан кўрсатилган юридик ёрдам учун адвокатга қонунчиликда белгиланган муддатда ва тартибда тўлов амалга оширилиши керак.
Давлат ҳисобидан кўрсатилган юридик ёрдам учун адвокатга тўлов Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасининг тегишли ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатувчи адвокатга юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ хизмат сафари ва транспорт харажатларининг ўрни қонунчиликка мувофиқ қопланади.
28-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрнини қоплаш тартиби
Агар фуқаролик ишлари бўйича суднинг ҳал қилув қарори давлат ҳисобидан юридик ёрдам олган жисмоний шахснинг фойдасига қабул қилинган бўлса, суд иккинчи тарафдан адвокатнинг ёрдамига ҳақ тўлаш бўйича давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларни қонунчиликда белгиланган миқдорда Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети фойдасига ундириб олади, бундан иккала тараф ушбу Қонунга мувофиқ давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган шахслар деб эътироф этилган ҳоллар мустасно.
Жисмоний шахс ўзининг давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар тоифаларидан бирига киритилиши мақсадида ёлғон ёки чалғитувчи маълумотлар тақдим этганлиги факти аниқланган тақдирда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ барча харажатларнинг ўрни юридик ёрдам олган жисмоний шахс томонидан қопланади.
Адвокат давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатилганлиги тўғрисида ёлғон ёки нотўғри маълумотлар тақдим этганлиги факти аниқланган тақдирда, давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрни адвокат томонидан қопланади.
Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган жисмоний шахс томонидан ёки ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган адвокат томонидан давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрнини ихтиёрий равишда қоплаш рад этилган тақдирда, бундай харажатлар суд тартибида ундирилади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
29-модда. Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
30-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
31-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
32-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 16 июнь,
ЎРҚ-848-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2023-yil 17-yanvarda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 6-aprelda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilik
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
davlat hisobidan yuridik yordam — ushbu Qonunda belgilangan tartib-taomillar va shartlarga muvofiq toʻliq yoki qisman davlat hisobidan koʻrsatiladigan, jismoniy shaxslarning huquqlarini, erkinliklarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan malakali yuridik yordam;
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri — davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida ushbu Qonunga muvofiq shartnoma tuzgan advokatlar haqidagi maʼlumotlar bazasi;
“Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi — kam taʼminlangan deb eʼtirof etilgan oilalar va shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasi;
kam taʼminlangan shaxs — “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi vositasida kam taʼminlangan shaxs deb eʼtirof etilgan shaxs;
“Yuridik yordam” axborot tizimi — tasodifiy elektron tarzda tanlab olish yoʻli bilan jismoniy shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishga advokatlarni jalb etish, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalarni bajarish uchun moʻljallangan maxsus elektron axborot tizimi.
4-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi asosiy prinsiplar
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
shaffoflik;
xolislik, kasbiy mahorat va bilimga egalik;
kamsitishga yoʻl qoʻymaslik;
Advokatning kasb etikasi qoidalariga va advokat qasamyodiga qatʼiy rioya etish;
advokatlik siriga rioya etish;
manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik.
2-bob. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasini davlat tomonidan tartibga solish
5-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish, tasdiqlash hamda amalga oshirish;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishning samarali milliy tizimini yaratish va rivojlantirish;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslarning huquqiy himoyaga doir huquqlarini va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish kafolatlarini taʼminlash.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;
advokatlar tomonidan davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun haq toʻlash miqdori va tartibini belgilaydi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organi deb yuritiladi).
Maxsus vakolatli davlat organi:
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tizimini boshqaradi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlari loyihalarini ishlab chiqadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrini yuritadi;
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilish istagini bildirgan advokatlar bilan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalar tuzilishini taʼminlaydi va ularning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan tizimli monitoringni tashkil etadi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplash choralarini koʻradi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tizimini moliyalashtirish masalasi boʻyicha navbatdagi davr uchun budjet soʻrovlarini shakllantiradi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi qonunchilikni va huquqni qoʻllash amaliyotini tahlil qiladi hamda ularning samaradorligini oshirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasida davlat organlari va advokatlar oʻrtasidagi hamkorlik tizimini muvofiqlashtiradi.
Maxsus vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
3-bob. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish asoslari va tartibi
8-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi shaxslar
Davlat hisobidan yuridik yordam faqat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilgan advokatlar tomonidan koʻrsatiladi.
9-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar
Quyidagi jismoniy shaxslar davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega:
1) kam taʼminlangan shaxslar, agar ular:
muayyan ishda sud tomonidan oʻziga nisbatan qoʻllanilgan qonunning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga murojaat etganlar;
fuqarolik ishlari boʻyicha daʼvogarlar yoki javobgarlar;
maʼmuriy ishlar boʻyicha arizachilar;
maʼmuriy qamoq tarzidagi maʼmuriy jazo nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan shaxslar;
jinoyat ishlari boʻyicha gumon qilinuvchilar, ayblanuvchilar, sudlanuvchilar, shuningdek mahkumlar boʻlsa;
2) ruhiy holati buzilgan jismoniy shaxslar, ularga “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq psixiatriya yordami koʻrsatilayotganda;
3) oʻz huquqlari buzilgan, “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxslar;
4) Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq jinoyat ishi boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlgan taqdirda, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi;
5) “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan tazyiq va zoʻravonlik sodir etilganligi munosabati bilan surishtiruv, dastlabki tergov organlariga yoki sudga murojaat qilgan tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchilar;
6) zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalar — ular tegishli protsessual harakatlarga jalb etilgan vaqtdan eʼtiboran.
10-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslarning huquq va majburiyatlari
Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar:
ushbu Qonunda belgilangan tartibda va hollarda davlat hisobidan malakali yuridik yordam olishga;
davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etishga;
oʻzlariga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishi chogʻida olingan axborotning maxfiyligiga rioya etilishini talab qilishga;
maxsus vakolatli davlat organi xodimlarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishga haqli.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar:
davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun murojaat qilganda haqqoniy va toʻliq axborot taqdim etishi;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishiga taʼsir etuvchi holatlar toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organini oʻz vaqtida xabardor qilishi;
davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun oʻzlari yolgʻon yoki chalgʻituvchi maʼlumotlar taqdim etganligi faktlari tasdiqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplashi shart.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
11-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan ishlar
Davlat hisobidan yuridik yordam ushbu Qonun 9-moddasining 1-bandida koʻrsatilgan jismoniy shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarga va maʼmuriy sudlarga taalluqli boʻlgan quyidagilar haqidagi ishlar boʻyicha koʻrsatiladi:
muayyan ishda sud tomonidan oʻziga nisbatan qoʻllanilgan qonunning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi haqidagi;
ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash hamda toʻlash toʻgʻrisidagi;
ishga tiklash haqidagi;
ish haqini undirish toʻgʻrisidagi;
alimentlarni undirish haqidagi;
uyga kiritish, turar joydan foydalanish huquqini yoʻqotgan deb topish va koʻchirish toʻgʻrisidagi;
mehnatda mayib boʻlganlik yoki sogʻliqning boshqacha tarzda shikastlanganligi, shuningdek boquvchining vafot etganligi tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash haqidagi;
Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 991-moddasida nazarda tutilgan tartibda tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarning, surishtiruv, dastlabki tergov, prokuratura organlarining va sudning qonunga xilof harakatlari tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi.
Maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan kam taʼminlangan shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam ushbu shaxslar tomonidan maʼmuriy qamoq tarzidagi maʼmuriy jazo nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan hollarda koʻrsatiladi.
Ruhiy holati buzilgan jismoniy shaxslarga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganda davlat hisobidan yuridik yordam:
tashxis qoʻyish, davolash va reabilitatsiya qilish;
tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash;
jinoyat, fuqarolik ishlari va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud-psixiatriya ekspertizasini oʻtkazish chogʻida koʻrsatiladi.
Xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi toʻgʻrisidagi ishlarni sudlarda koʻrish chogʻida davlat hisobidan yuridik yordam xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlarini taʼminlashning quyidagi yoʻnalishlari boʻyicha koʻrsatiladi:
davlat fuqarolik xizmati sohasida;
saylov huquqlarini amalga oshirishda;
iqtisodiy sohada hamda tadbirkorlik faoliyatida;
mehnat munosabatlarida;
ijtimoiy himoya sohasida;
oilaviy munosabatlar hamda bolalar tarbiyasi sohasida;
taʼlim, ilm-fan, madaniyat hamda sogʻliqni saqlash sohasida.
Agar shaxs gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi boʻlib qolsa, davlat hisobidan yuridik yordam Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda koʻrsatiladi.
Agar kam taʼminlangan shaxs mahkum boʻlib qolgan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrsatiladi.
Tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga hamda ularning voyaga yetmagan farzandlariga quyidagilar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladi:
alimentlarni undirish haqidagi;
bolalarning taʼminoti uchun qilinadigan qoʻshimcha xarajatlarni undirish toʻgʻrisidagi;
uyga kiritish, turar joydan foydalanish huquqini yoʻqotgan deb topish va koʻchirish haqidagi;
otalikni belgilash yoki otalik huquqidan mahrum qilish toʻgʻrisidagi;
bolaning yashash joyini belgilash haqidagi;
bola bilan koʻrishish tartibini belgilash toʻgʻrisidagi;
nikohdan ajratish haqidagi;
mol-mulkni boʻlish toʻgʻrisidagi;
mol-mulkni boshqa shaxsning qonunga xilof egaligidan talab qilib olish haqidagi;
mol-mulkka yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi;
ishga tiklash haqidagi;
ish haqini undirish toʻgʻrisidagi.
Zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarga davlat hisobidan yuridik yordam Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda koʻrsatiladi.
12-modda. Advokatni Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritish va undan chiqarish tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilish istagini bildirgan advokat davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzish uchun “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali maxsus vakolatli davlat organiga elektron tarzda murojaat qiladi.
Advokatning Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritish haqidagi murojaati maxsus vakolatli davlat organi tomonidan murojaat kelib tushganidan keyin uch ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma advokat va maxsus vakolatli davlat organi oʻrtasida tuziladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma tuzilganidan keyin advokat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritiladi.
Advokat quyidagi hollarda Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridan chiqariladi:
advokat bilan tuzilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaning amal qilish muddati tugaganda;
advokat bilan tuzilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma bekor qilinganda;
advokatning maqomi toʻxtatib turilganda;
advokatning advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga doir litsenziyasining amal qilishi tugatilganda.
13-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma
Davlat hisobidan yuridik yordam maxsus vakolatli davlat organi va advokat oʻrtasida elektron shaklda tuziladigan shartnoma (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) asosida koʻrsatiladi.
Shartnomada quyidagilar koʻrsatiladi:
advokat haqidagi maʼlumotlar, uning guvohnomasi rekvizitlari koʻrsatilgan holda;
shartnomaning predmeti;
shartnomaning amal qilish muddati;
advokat tomonidan davlat hisobidan koʻrsatiladigan yuridik yordam uchun haq toʻlash shartlari;
taraflarning huquq va majburiyatlari.
Shartnoma mazmuniga doir ushbu Qonunda nazarda tutilmagan qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi.
14-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrini yuritish tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri “Yuridik yordam” axborot tizimi doirasida maxsus vakolatli davlat organi tomonidan elektron tarzda shakllantiriladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrida advokat haqidagi quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak:
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridagi raqam;
advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi;
advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga doir litsenziyaning berilgan sanasi va tartib raqami;
advokat oʻz faoliyatini amalga oshirayotgan advokatlik tuzilmasining nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) va telefon raqami;
advokat qaysi hududlar doirasida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish istagini bildirgan boʻlsa, oʻsha hududlar nomi;
advokatning ruxsat etilgan ixtisosliklari turlari;
ish yuritish tili;
ish vaqti;
advokat bilan tuzilgan shartnoma haqidagi maʼlumotlar.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri barchaning foydalanishi uchun ochiqdir.
15-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishda “Yuridik yordam” axborot tizimidan foydalanish
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishda “Yuridik yordam” axborot tizimida quyidagi vazifalar amalga oshiriladi:
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi hujjatlarni, axborotni va hisobotlarni toʻplash;
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrini yuritish;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar bilan shartnomalar tuzish va ularning ijrosi ustidan nazorat qilish;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlarning shaxsiy elektron kabinetlarini shakllantirish;
davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun advokatni avtomatik ravishda tanlash;
maxsus vakolatli davlat organi, Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi va uning hududiy boshqarmalari, advokatlar, sudlar, prokuratura, surishtiruv va tergov organlari hamda boshqa davlat organlari oʻrtasida elektron hujjat aylanishini taʼminlash.
“Yuridik yordam” axborot tizimi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq maʼlumotlarni “Yuridik yordam” axborot tizimiga kiritish advokatlik sirini yoki boshqa xizmat sirini oshkor etish deb hisoblanmaydi.
16-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza berish tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun jismoniy shaxslar eksterritoriallik prinsipi asosida maxsus vakolatli davlat organiga ogʻzaki, yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.
Jismoniy shaxslar davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun quyidagilarni taqdim etadi:
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning pasportiga oid maʼlumotlar (identifikatsiyalovchi ID-karta);
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning vakili tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsning vakiliga berilgan ishonchnoma va (yoki) uning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar yoxud qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar;
ariza ruhiy holati buzilgan, psixiatriya yordami koʻrsatilayotgan jismoniy shaxsning qonuniy vakili yoki psixiatriya muassasasi tomonidan berilgan taqdirda — psixiatriya yordami koʻrsatuvchi psixiatriya muassasasining jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligini tasdiqlovchi maʼlumotnomasi;
ariza oʻz huquqlari buzilgan, xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxs tomonidan berilgan taqdirda — xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma;
ariza tazyiq va zoʻravonlikka uchraganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan xotin-qizlar tomonidan berilgan taqdirda — ushbu Qonun 11-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.
Ushbu modda ikkinchi qismining toʻrtinchi — yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan axborot maxsus vakolatli davlat organi tomonidan davlat organlari oʻrtasida elektron axborot almashinuvi doirasida mustaqil ravishda elektron shaklda olinishi mumkin.
17-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni (vakolatli organning yoki muassasaning yoxud mansabdor shaxsning qarorini, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarorini yoki sudning ajrimini) vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan yuborish tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov (vakolatli organning yoki muassasaning yoxud mansabdor shaxsning qarori, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimi (bundan buyon matnda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov deb yuritiladi) quyidagi vakolatli organlar (mansabdor shaxslar) tomonidan “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali yuboriladi:
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga shikoyat bilan murojaat etgan fuqaroning iltimosiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi tomonidan;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan daʼvogarning yoki javobgarning iltimosiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sud tomonidan;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan arizachining iltimosiga koʻra maʼmuriy sud tomonidan;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan huquqbuzarning iltimosiga koʻra maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish va koʻrib chiqish vakolatiga ega boʻlgan davlat organlari (mansabdor shaxslar) tomonidan;
jinoyat ishi boʻyicha davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining iltimosiga koʻra jinoyat ishi oʻz ish yurituvida boʻlgan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va jinoyat ishlari boʻyicha sud tomonidan;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan mahkumning iltimosiga koʻra jazoni va boshqa jinoyat-huquqiy taʼsir choralarini ijro etuvchi muassasalarning hamda organlarning vakolatli mansabdor shaxsi tomonidan;
davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatayotgan psixiatriya muassasasi tomonidan;
oʻz huquqlari buzilgan hamda xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning iltimosiga koʻra sud tomonidan;
tazyiq va zoʻravonlikka uchraganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan xotin-qizlarning iltimosiga koʻra sud tomonidan.
Ishni yuritayotgan vakolatli organning (mansabdor shaxsning) davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs haqidagi axborot, shu jumladan uning pasportga oid maʼlumotlari (identifikatsiyalovchi ID-karta), ish raqami va toifasi, ish yuritiladigan til va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun zarur boʻlgan boshqa axborot koʻrsatiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni yuborishda vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxsning “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turganligi haqidagi maʼlumotlar “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali avtomatik ravishda tekshiriladi.
Agar davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turgan boʻlsa, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi va koʻrib chiqish uchun maxsus vakolatli davlat organiga yuboriladi.
Agar jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turmagan boʻlsa, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinmaydi, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq jinoyat ishi boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlsa, advokat tayinlash toʻgʻrisidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turishi yoki turmasligidan qatʼi nazar, “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.
18-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizani yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni koʻrib chiqish tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov maxsus vakolatli davlat organiga kelib tushgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida koʻrib chiqiladi, bundan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan, jinoyat ishlari boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlgan hollar va muddatlar mustasno.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizani yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni koʻrib chiqishda quyidagilar tekshiriladi:
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizada yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovda bayon etilgan masalalarning ushbu Qonunning 11-moddasida nazarda tutilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan ishlar roʻyxatiga muvofiqligi;
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning vakili tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsning vakiliga berilgan ishonchnoma va (yoki) uning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar yoxud qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar;
ariza ruhiy holati buzilgan, psixiatriya yordami koʻrsatilayotgan jismoniy shaxsning qonuniy vakili yoki psixiatriya muassasasi tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligi haqidagi axborot;
ariza oʻz huquqlari buzilgan, xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxs tomonidan berilgan taqdirda — xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi haqidagi axborot;
ariza tazyiq va zoʻravonlikka uchraganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan xotin-qizlar tomonidan berilgan taqdirda — ushbu Qonun 11-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan ish sudda koʻrib chiqilayotganligi haqidagi axborot.
Vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan ushbu Qonun 9-moddasining 1-bandida koʻrsatilgan jismoniy shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov yuborilgan taqdirda, shaxsning “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi vositasida kam taʼminlangan shaxs deb eʼtirof etilganligi haqidagi axborot “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali avtomatik ravishda tekshiriladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizani yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni koʻrib chiqish yakunlari yuzasidan maxsus vakolatli davlat organi tegishincha ariza bergan jismoniy shaxsni yoki soʻrov yuborgan vakolatli organni (mansabdor shaxsni) davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishni rad etish toʻgʻrisida xabardor qiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizada yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovda koʻrsatilgan axborot ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlgan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinib, qaror “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.
19-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishni rad etish asoslari
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish quyidagi hollarda rad etiladi:
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlmaganda;
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza jismoniy shaxsning vakili tomonidan uning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilmasdan berilganda;
psixiatriya yordami koʻrsatuvchi psixiatriya muassasasining jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligini tasdiqlovchi maʼlumotnomasi mavjud boʻlmaganda;
xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma mavjud boʻlmaganda;
tazyiq va zoʻravonlikka uchraganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan xotin-qizlar bilan bogʻliq boʻlgan, ushbu Qonun 11-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma mavjud boʻlmaganda;
jismoniy shaxs (uning vakili) tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda yolgʻon yoki notoʻgʻri axborot mavjud boʻlganda;
jismoniy shaxsga ilgari fuqarolik ishlari yoki maʼmuriy ishlar boʻyicha ayni oʻsha taraflar oʻrtasidagi nizo yuzasidan ayni oʻsha predmet toʻgʻrisidagi va ayni oʻsha asoslar boʻyicha huquqiy himoyaning barcha vositalari qoʻllanilgan holda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilgan boʻlsa (bundan yangi ochilgan holatlar boʻyicha qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlarini qayta koʻrib chiqish hollari mustasno).
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish rad etilgan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsni yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida soʻrov yuborgan vakolatli organni (mansabdor shaxsni) rad etish sabablarini koʻrsatgan holda xabardor qiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish rad etilganligi ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.
20-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatni “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlash tartibi
Maxsus vakolatli davlat organining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi qarori yoki advokat tayinlash toʻgʻrisidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoxud sudning ajrimi “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinganidan keyin “Yuridik yordam” axborot tizimi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlardan birini avtomatik ravishda tanlaydi.
“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlashda uning ixtisoslashuvi, advokat qaysi hudud doirasida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish boʻyicha oʻz faoliyatini amalga oshirayotgan boʻlsa, oʻsha hudud va ish yuritish tili inobatga olinadi.
“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan hamda tegishli ishda oʻzining ishtirok etishini tasdiqlagan advokat qonunchilikda belgilangan muddatlarda va tartibda yuridik yordam koʻrsatishga kirishishi shart.
“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokat haqidagi axborot davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsga yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida soʻrov yuborgan vakolatli organga (mansabdor shaxsga) joʻnatiladi.
Agar “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokat ishda ishtirok etishni rad etadigan boʻlsa, u rad etish asoslarini darhol “Yuridik yordam” axborot tizimiga kiritishi kerak.
“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlash jarayoni “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokatlardan biri oʻzining ishda ishtirok etishini tasdiqlanmaguniga qadar davom etadi.
21-modda. Advokatni davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlarning navbatchilik jadvaliga asosan ishda ishtirok etish uchun jalb qilish tartibi
Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlangan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlarning navbatchilik jadvaliga asosan quyidagi hollarda advokatlardan birini ishda ishtirok etish uchun jalb qilishi mumkin:
Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq kechiktirib boʻlmaydigan tergov harakatlarini oʻtkazish zarur boʻlganda;
texnik muammolar sababli “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlash imkoniyati mavjud boʻlmaganda;
dam olish yoki ishlanmaydigan bayram kunlari boshlanganda.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud advokatni “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlash imkoniyati mavjud boʻlmaganligi va ishda ishtirok etish uchun navbatchi advokat jalb qilinganligi asoslari haqidagi axborotning mazkur axborot tizimi orqali onlayn rejimda ishlash imkoniyati boshlangan paytdan eʼtiboran oʻn ikki soatdan kechiktirmay kiritilishini taʼminlashi shart.
22-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatni almashtirish asoslari va tartibi
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridan chiqarilgan taqdirda yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollarda maxsus vakolatli davlat organining qarori asosida boshqa advokat bilan almashtiriladi.
Bir advokatni boshqa advokat bilan almashtirish chogʻida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishning uzluksizligi taʼminlanadi.
23-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishni tugatish asoslari
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish maxsus vakolatli davlat organining qarori asosida quyidagi asoslarga koʻra tugatiladi:
davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsning arizasiga koʻra;
davlat hisobidan yuridik yordam oluvchi jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida kam taʼminlangan shaxslar toifasidan chiqarilgan boʻlsa;
qaysi ish boʻyicha jismoniy shaxsga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun ilgari advokat taqdim etilgan boʻlsa, oʻsha ish boʻyicha mazkur jismoniy shaxs boshqa advokat bilan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan boʻlsa;
jismoniy shaxsning arizasida koʻrsatilgan masala boʻyicha yuridik yordam koʻrsatish sudning tegishli hukmi, qarori yoki ajrimi chiqarilganligi munosabati bilan yakunlangan boʻlsa;
psixiatriya muassasasi tomonidan jismoniy shaxsga psixiatriya yordamini koʻrsatish tugatilgan boʻlsa;
davlat hisobidan yuridik yordam olayotgan jismoniy shaxs vafot etgan yoki vafot etgan deb eʼlon qilingan yoxud bedarak yoʻqolgan deb topilgan boʻlsa;
davlat hisobidan yuridik yordam olayotgan shaxs advokatdan belgilangan tartibda yozma ravishda voz kechganda.
Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan hollarda davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning advokatdan voz kechishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
24-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligini tasdiqlash
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilgan advokatlar qonunchilikda belgilangan tartibga va Advokatning kasb etikasi qoidalariga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordamni sifatli koʻrsatishi shart.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligini tasdiqlash uchun advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma tuziladi. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada ishning raqami, ishda ishtirok etgan advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilgan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, ishda ishtirok etish kunlari koʻrsatiladi. Maʼlumotnomada advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar ham koʻrsatilishi mumkin.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqida advokat, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan shaxs va vakolatli davlat organining mansabdor shaxsi tomonidan bayonnoma tuziladi hamda imzolanadi, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hol mustasno. Davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnomada ishning raqami, ishda ishtirok etgan advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi, davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etgan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, vakolatli davlat organi mansabdor shaxsining familiyasi, ismi va otasining ismi, uning lavozimi, davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etish sabablari, advokat ishda ishtirok etgan kunlar hamda advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishi bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar koʻrsatiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat almashtirilgan yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tugatilgan hollarda, bu haqda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada yoki davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnomada qayd etiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma advokat tomonidan imzolanadi. Bunda maʼlumotnomaning protsessual harakatlarni amalga oshirishda advokat ishtirok etishi haqidagi qismi surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sud yoki tegishli ishni yuritayotgan boshqa vakolatli organ bilan kelishiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi advokatdan voz kechganda advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida belgilangan tartibda tuziladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma, davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnoma yoki advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma “Yuridik yordam” axborot tizimiga tegishli advokat tomonidan kiritiladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tekshirilishi lozim.
Maxsus vakolatli davlat organi advokat tomonidan koʻrsatilgan yuridik yordamning sifati, muddatlari, hajmi va turini tasdiqlash maqsadida davlat hisobidan yuridik yordam olgan jismoniy shaxslardan va ishni yuritayotgan vakolatli organdan (mansabdor shaxsdan) axborot soʻrab olishga haqli.
4-bob. Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish asoslari va tartibi
25-modda. Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish asoslari
Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish uchun davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma yoki davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnoma asos boʻladi.
Ish yuritish toʻxtatib turilguniga qadar davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsga amalda koʻrsatilgan yuridik yordam ish yuritishni toʻxtatib turish haqidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qaroriga yoki vakolatli davlat organining (mansabdor shaxsning) qaroriga yoxud sudning ajrimiga asosan davlat hisobidan moliyalashtiriladi.
Jinoyat ishlari boʻyicha gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining advokatdan voz kechishi bilan bogʻliq boʻlgan protsessual harakatda advokat ishtirok etgan hollarda advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordamni moliyalashtirish uchun asos boʻladi.
26-modda. Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish manbalari
Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
27-modda. Advokatlar tomonidan davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun haq toʻlash
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatgan advokatga ushbu Qonunga muvofiq koʻrsatilgan yuridik yordam uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda va miqdorlarda toʻlov amalga oshiriladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat ushbu Qonunning 22-moddasiga muvofiq almashtirilgan taqdirda yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish ushbu Qonunning 23-moddasiga muvofiq tugatilganda amalda yuridik yordam koʻrsatgan advokatga toʻlov amalga oshiriladi.
Davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun advokatga qonunchilikda belgilangan muddatda va tartibda toʻlov amalga oshirilishi kerak.
Davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun advokatga toʻlov Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasining tegishli hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatga yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xizmat safari va transport xarajatlarining oʻrni qonunchilikka muvofiq qoplanadi.
28-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplash tartibi
Agar fuqarolik ishlari boʻyicha sudning hal qiluv qarori davlat hisobidan yuridik yordam olgan jismoniy shaxsning foydasiga qabul qilingan boʻlsa, sud ikkinchi tarafdan advokatning yordamiga haq toʻlash boʻyicha davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarni qonunchilikda belgilangan miqdorda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti foydasiga undirib oladi, bundan ikkala taraf ushbu Qonunga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan shaxslar deb eʼtirof etilgan hollar mustasno.
Jismoniy shaxs oʻzining davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar toifalaridan biriga kiritilishi maqsadida yolgʻon yoki chalgʻituvchi maʼlumotlar taqdim etganligi fakti aniqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq barcha xarajatlarning oʻrni yuridik yordam olgan jismoniy shaxs tomonidan qoplanadi.
Advokat davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisida yolgʻon yoki notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etganligi fakti aniqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrni advokat tomonidan qoplanadi.
Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan jismoniy shaxs tomonidan yoki ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplash rad etilgan taqdirda, bunday xarajatlar sud tartibida undiriladi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
29-modda. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
30-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
31-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
32-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 16-iyun,
OʻRQ-848-son
Закон Республики Узбекистан
Об оказании юридической помощи за счет государства
Принят Законодательной палатой 17 января 2023 года Одобрен Сенатом 6 апреля 2023 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области оказания юридической помощи за счет государства.
Статья 2. Законодательство об оказании юридической помощи за счет государства
Законодательство об оказании юридической помощи за счет государства состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об оказании юридической помощи за счет государства, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
юридическая помощь за счет государства — квалифицированная юридическая помощь, оказываемая полностью или частично за счет государства в соответствии с процедурами и условиями, установленными настоящим Законом, направленная на защиту прав, свобод и законных интересов физических лиц;
Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства — база данных об адвокатах, заключивших в соответствии с настоящим Законом договор об оказании юридической помощи за счет государства;
информационная система «Единый реестр социальной защиты» — база данных о семьях и лицах, признанных малообеспеченными;
малообеспеченное лицо — лицо, признанное малообеспеченным лицом посредством информационной системы «Единый реестр социальной защиты»;
информационная система «Юридическая помощь» — специальная электронная информационная система, предназначенная для привлечения адвокатов к оказанию физическим лицам юридической помощи за счет государства путем случайного электронного отбора, а также выполнения иных функций, предусмотренных законодательством и не связанных с оказанием юридической помощи за счет государства.
Статья 4. Основные принципы в области оказания юридической помощи за счет государства
Основными принципами в области оказания юридической помощи за счет государства являются:
законность;
приоритет прав, свобод и законных интересов человека;
прозрачность;
объективность, профессиональность и компетентность;
недопустимость дискриминации;
строгое соблюдение Правил профессиональной этики адвокатов и присяги адвоката;
соблюдение адвокатской тайны;
недопущение конфликта интересов.
Глава 2. Государственное регулирование в области оказания юридической помощи за счет государства
Статья 5. Основные направления государственной политики в области оказания юридической помощи за счет государства
Основными направлениями государственной политики в области оказания юридической помощи за счет государства являются:
разработка, утверждение и реализация государственных программ в области оказания юридической помощи за счет государства;
создание и развитие эффективной национальной системы оказания юридической помощи за счет государства;
обеспечение прав физических лиц, имеющих право на получение юридической помощи за счет государства, на правовую защиту и гарантии оказания юридической помощи за счет государства.
Статья 6. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области оказания юридической помощи за счет государства
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области оказания юридической помощи за счет государства;
утверждает государственные программы в области оказания юридической помощи за счет государства и обеспечивает их реализацию;
определяет размер и порядок оплаты оказанной адвокатами юридической помощи за счет государства;
принимает в пределах своих полномочий нормативно-правовые акты в области оказания юридической помощи за счет государства.
Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 7. Полномочия Министерства юстиции Республики Узбекистан в области оказания юридической помощи за счет государства
Министерство юстиции Республики Узбекистан является специально уполномоченным государственным органом в области оказания юридической помощи за счет государства (далее — специально уполномоченный государственный орган).
Специально уполномоченный государственный орган:
реализует единую государственную политику в области оказания юридической помощи за счет государства;
управляет системой оказания юридической помощи за счет государства;
разрабатывает и вносит в Кабинет Министров Республики Узбекистан проекты государственных программ в области оказания юридической помощи за счет государства;
ведет Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства;
обеспечивает заключение договоров об оказании юридической помощи за счет государства с адвокатами, изъявившими желание быть включенными в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, и осуществляет контроль за их исполнением;
организует систематический мониторинг за соблюдением требований законодательства об оказании юридической помощи за счет государства;
принимает меры по покрытию расходов, связанных с оказанием юридической помощи за счет государства;
формирует бюджетные запросы на очередной период по вопросу финансирования системы оказания юридической помощи за счет государства;
анализирует законодательство и правоприменительную практику в области оказания юридической помощи за счет государства и разрабатывает предложения по повышению их эффективности;
координирует систему взаимодействия между государственными органами и адвокатами в области оказания юридической помощи за счет государства.
Специально уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Глава 3. Основания и порядок оказания юридической помощи за счет государства
Статья 8. Лица, оказывающие юридическую помощь за счет государства
Юридическая помощь за счет государства оказывается только адвокатами, включенными в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства.
Статья 9. Физические лица, имеющие право на получение юридической помощи за счет государства
Право на получение юридической помощи за счет государства имеют следующие физические лица:
1) малообеспеченные лица в случае, если они являются:
обратившимися в Конституционный суд Республики Узбекистан о соответствии Конституции Республики Узбекистан закона, примененного в отношении них судом в конкретном деле;
истцами или ответчиками по гражданским делам;
заявителями по административным делам;
лицами, совершившими административное правонарушение, за которое предусмотрено административное взыскание в виде административного ареста;
подозреваемыми, обвиняемыми, подсудимыми по уголовным делам, а также осужденными;
2) физические лица, страдающие психическими расстройствами, при оказании им психиатрической помощи в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О психиатрической помощи»;
3) физические лица, чьи права нарушены, обратившиеся в суд в связи с нарушением равноправия женщин и мужчин, предусмотренного Законом Республики Узбекистан «О гарантиях равных прав и возможностей для женщин и мужчин»;
4) подозреваемый, обвиняемый или подсудимый в случае, когда участие адвоката по уголовному делу является обязательным в соответствии с Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан;
5) жертвы притеснения и насилия, обратившиеся в органы дознания, предварительного следствия или в суд в связи с совершением притеснения и насилия, предусмотренных Законом Республики Узбекистан «О защите женщин от притеснения и насилия.
Статья 10. Права и обязанности физических лиц, имеющих право на получение юридической помощи за счет государства
Физические лица, имеющие право на получение юридической помощи за счет государства, вправе:
получать квалифицированную юридическую помощьза счет государства в порядке и случаях, установленных настоящим Законом;
отказаться от получения юридической помощи за счет государства;
требовать соблюдения конфиденциальности информации, полученной при оказании им юридической помощи за счет государства;
обжаловать действия (бездействие) сотрудников специально уполномоченного государственного органа в вышестоящий орган или в суд.
Физические лица, имеющие право на получение юридической помощи за счет государства, обязаны:
предоставлять достоверную и полную информацию при обращении за получением юридической помощи за счет государства;
своевременно уведомлять специально уполномоченный государственный орган об обстоятельствах, влияющих на оказание юридической помощи за счет государства;
возмещать расходы, связанные с оказанием юридической помощи за счет государства, в случае подтверждения фактов предоставления ими ложных или вводящих в заблуждение сведений для получения юридической помощи за счет государства.
Физические лица, имеющие право на получение юридической помощи за счет государства, могут иметь и иные права и нести иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 11. Дела, по которым оказывается юридическая помощь за счет государства
Юридическая помощь за счет государства оказывается физическим лицам, указанным в пункте 1 статьи 9 настоящего Закона, по делам, отнесенным к подведомственности Конституционного суда Республики Узбекистан, судов по гражданским делам и административных судов о:
соответствии Конституции Республики Узбекистан закона, примененного в отношении них судом в конкретном деле;
назначении и выплате социальных пособий и материальной помощи;
восстановлении на работе;
взыскании заработной платы;
взыскании алиментов;
вселении, признании утратившим право пользования жилым помещением и выселении;
возмещении вреда, причиненного трудовым увечьем или иным повреждением здоровья, а также смертью кормильца;
возмещении вреда, причиненного незаконными действиями органов, осуществляющих доследственную проверку, органов дознания, предварительного следствия, прокуратуры и суда в порядке, предусмотренном статьей 991 Гражданского кодекса Республики Узбекистан.
Малообеспеченным лицам, совершившим административное правонарушение, юридическая помощь за счет государства оказывается в случаях, когда данные лица совершили административное правонарушение, за которое предусмотрено административное взыскание в виде административного ареста.
Физическим лицам, страдающим психическими расстройствами, при оказании им психиатрической помощи юридическая помощь за счет государства оказывается при:
диагностике, лечении и реабилитации;
применении принудительных мер медицинского характера;
проведении судебно-психиатрической экспертизы по уголовным, гражданским делам и делам об административных правонарушениях.
При рассмотрении в судах дел о нарушениях равноправия женщин и мужчин юридическая помощь за счет государства оказывается по следующим направлениям обеспечения гарантий равных прав и возможностей для женщин и мужчин:
в сфере государственной гражданской службы;
при реализации избирательных прав;
в экономической сфере и предпринимательской деятельности;
в трудовых отношениях;
в сфере социальной защиты;
в сфере семейных отношений и воспитании детей;
в сфере образования, науки, культуры и здравоохранения.
В случае, когда лицо становится подозреваемым, обвиняемым или подсудимым, юридическая помощь за счет государства оказывается в порядке, предусмотренном Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан.
В случае, когда малообеспеченное лицо становится осужденным, юридическая помощь за счет государства оказывается в порядке, установленном законодательством.
Женщинам, пострадавшим от притеснения и насилия, и их несовершеннолетним детям юридическая помощь за счет государства оказывается по делам о:
взыскании алиментов;
взыскании дополнительных расходов на содержание детей;
вселении, признании утратившим право пользования жилым помещением и выселении;
установлении отцовства или лишении отцовских прав;
определении места жительства ребенка;
определении порядка общения с ребенком;
расторжении брака;
разделе имущества;
истребовании имущества из чужого незаконного владения;
возмещении вреда, причиненного имуществу;
восстановлении на работе;
взыскании заработной платы.
Статья 12. Порядок включения адвоката в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, и исключения из него
Адвокат, изъявивший желание быть включенным в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, обращается в электронном виде в специально уполномоченный государственный орган через информационную систему «Юридическая помощь» для заключения договора об оказании юридической помощи за счет государства.
Обращение адвоката о включении в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, рассматривается специально уполномоченным государственным органом в течение трех рабочих дней после поступления обращения. Договор об оказании юридической помощи за счет государства заключается между адвокатом и специально уполномоченным государственным органом.
После заключения договора об оказании юридической помощи за счет государства адвокат включается в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства.
Адвокат исключается из Реестра адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, в случаях:
истечения срока действия договора об оказании юридической помощи за счет государства, заключенного с адвокатом;
расторжения договора об оказании юридической помощи за счет государства, заключенного с адвокатом;
приостановления статуса адвоката;
прекращения у адвоката действия лицензии на право занятия адвокатской деятельностью.
Статья 13. Договор об оказании юридической помощи за счет государства
Юридическая помощь за счет государства оказывается на основании договора, заключаемого в электронной форме между специально уполномоченным государственным органом и адвокатом (далее — договор).
В договоре указываются:
сведения об адвокате с указанием реквизитов его удостоверения;
предмет договора;
срок действия договора;
условия оплаты оказываемой адвокатом юридической помощи за счет государства;
права и обязанности сторон.
Требования к содержанию договора, не предусмотренные настоящим Законом, регулируются Гражданским кодексом Республики Узбекистан.
Статья 14. Порядок ведения Реестра адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства
Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, формируется специально уполномоченным государственным органом в электронном виде в рамках информационной системы «Юридическая помощь».
В Реестре адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, должны быть указаны следующие данные об адвокате:
номер в Реестре адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства;
фамилия, имя и отчество адвоката;
дата выдачи и номер лицензии на право занятия адвокатской деятельностью;
наименование, местонахождение (почтовый адрес) и номер телефона адвокатского формирования, в котором осуществляет свою деятельность адвокат;
наименование территорий, в пределах которых адвокат изъявил желание оказывать юридическую помощь за счет государства;
разрешенные виды специализаций адвоката;
язык делопроизводства;
рабочее время;
сведения о договоре, заключенном с адвокатом.
Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, открыт для всеобщего пользования.
Статья 15. Использование информационной системы «Юридическая помощь» при оказании юридической помощи за счет государства
При оказании юридической помощи за счет государства в информационной системе «Юридическая помощь» реализуются следующие функции:
накопление документов, информации и отчетов в области оказания юридической помощи за счет государства;
ведение Реестра адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства;
заключение договоров с адвокатами, оказывающими юридическую помощь за счет государства, и контроль за их исполнением;
формирование персональных электронных кабинетов адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства;
автоматический выбор адвоката для оказания юридической помощи за счет государства;
обеспечение электронного документооборота между специально уполномоченным государственным органом, Палатой адвокатов Республики Узбекистан и ее территориальными управлениями, адвокатами, судами, прокуратурой, органами дознания и следствия и другими государственными органами.
Информационная система «Юридическая помощь» ведется специально уполномоченным государственным органом.
Внесение в информационную систему «Юридическая помощь» сведений, связанных с оказанием юридической помощи за счет государства, не является разглашением адвокатской или иной служебной тайны.
Статья 16. Порядок подачи заявления о получении юридической помощи за счет государства
Для получения юридической помощи за счет государства физические лица обращаются в специально уполномоченный государственный орган на основе принципа экстерриториальности в устной, письменной или электронной форме.
Для получения юридической помощи за счет государства физические лица представляют:
заявление о получении юридической помощи за счет государства;
паспортные данные физического лица (идентификационная ID-карта), имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
в случае подачи заявления о получении юридической помощи за счет государства представителем физического лица, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства, — доверенность, выданную представителю физического лица, и (или) иные документы, подтверждающие его полномочия, либо в случаях, предусмотренных законодательством, документы, подтверждающие родственные отношения между физическим лицом, имеющим право на получение юридической помощи за счет государства, и его представителем;
в случае подачи заявления законным представителем физического лица, страдающего психическим расстройством, которому оказывается психиатрическая помощь, или психиатрическим учреждением — справка из психиатрического учреждения, оказывающего психиатрическую помощь, подтверждающая, что физическому лицу оказывается психиатрическая помощь;
в случае подачи заявления физическим лицом, чьи права нарушены, обратившимся в суд в связи с нарушением равноправия женщин и мужчин, — справка о рассмотрении в суде дела, связанного с нарушением равноправия женщин и мужчин;
в случае подачи заявления женщинами, обратившимися в суд в связи с подверганием притеснению и насилию, — справка о рассмотрении в суде дела, предусмотренного частью седьмой статьи 11 настоящего Закона.
Заявление о получении юридической помощи за счет государства регистрируется в информационной системе «Юридическая помощь».
Информация, предусмотренная абзацами четвертым — седьмым части второй настоящей статьи, может быть получена специально уполномоченным государственным органом самостоятельно в электронной форме в рамках электронного обмена информацией между государственными органами.
Статья 17. Порядок направления запроса (решения уполномоченного органа или учреждения либо должностного лица, постановления дознавателя, следователя, прокурора или определения суда) об оказании юридической помощи за счет государства уполномоченным органом (должностным лицом)
Запрос (решение уполномоченного органа или учреждения либо должностного лица, постановление дознавателя, следователя, прокурора или определение суда) об оказании юридической помощи за счет государства (далее — запрос об оказании юридической помощи за счет государства) направляется через информационную систему «Юридическая помощь» следующими уполномоченными органами (должностными лицами):
Конституционным судом Республики Узбекистан по просьбе гражданина, обратившегося с жалобой в Конституционный суд Республики Узбекистан и имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
судом по гражданским делам по просьбе истца или ответчика, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
административным судом по просьбе заявителя, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
государственными органами (должностными лицами), уполномоченными вести и рассматривать дела об административных правонарушениях, по просьбе правонарушителя, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
дознавателем, следователем, прокурором и судом по уголовным делам, в делопроизводстве которых находится уголовное дело, по просьбе подозреваемого, обвиняемого или подсудимого по уголовному делу, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
уполномоченным должностным лицом учреждений и органов, исполняющих наказания и иные меры уголовно-правового воздействия, по просьбе осужденного, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства;
психиатрическим учреждением, оказывающим психиатрическую помощь физическому лицу, имеющему право на получение юридической помощи за счет государства;
судом по просьбе физического лица, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства, чьи права были нарушены, и обратившегося в суд в связи с нарушением равноправия женщин и мужчин;
судом по просьбе женщин, имеющих право на получение юридической помощи за счет государства и обратившихся в суд в связи с подверганием притеснению и насилию.
В запросе об оказании юридической помощи за счет государства уполномоченного органа (должностного лица), который ведет делопроизводство, указываются информация о физическом лице, которому будет оказываться юридическая помощь за счет государства, в том числе его паспортные данные (идентификационная ID-карта), номер и категория дела, язык делопроизводства и иная информация, необходимая для оказания юридической помощи за счет государства.
При направлении запроса об оказании юридической помощи за счет государства уполномоченным органом (должностным лицом) автоматически через информационную систему «Юридическая помощь» проверяются сведения о том, состоит ли физическое лицо, которому будет оказываться юридическая помощь за счет государства, на учете в информационной системе «Единый реестр социальной защиты».
Если физическое лицо, которому будет оказываться юридическая помощь за счет государства, состоит на учете в информационной системе «Единый реестр социальной защиты», то запрос об оказании юридической помощи за счет государства регистрируется уполномоченным органом (должностным лицом) в информационной системе «Юридическая помощь» и направляется в специально уполномоченный государственный орган для рассмотрения.
Если физическое лицо не состоит на учете в информационной системе «Единый реестр социальной защиты», то запрос об оказании юридической помощи за счет государства в информационной системе «Юридическая помощь» не регистрируется, за исключением случаев, предусмотренных частью шестой настоящей статьи.
Если в соответствии с Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан участие адвоката является обязательным по уголовному делу, то постановление дознавателя, следователя, прокурора или определение суда о назначении адвоката регистрируется в информационной системе «Юридическая помощь» независимо от того, состоит или не состоит физическое лицо, которому будет оказываться юридическая помощь за счет государства, на учете в информационной системе «Единый реестр социальной защиты».
Статья 18. Порядок рассмотрения заявления о получении юридической помощи за счет государства или запроса об оказании юридической помощи за счет государства
Заявление о получении юридической помощи за счет государства или запрос об оказании юридической помощи за счет государства рассматривается в течение трех рабочих дней со дня поступления в специально уполномоченный государственный орган, за исключением иных случаев и сроков, предусмотренных Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан, когда участие адвоката является обязательным по уголовным делам.
При рассмотрении заявления о получении юридической помощи за счет государства или запроса об оказании юридической помощи за счет государства проверяются:
соответствие вопросов, изложенных в заявлении о получении юридической помощи за счет государства или запросе об оказании юридической помощи за счет государства, перечню дел, по которым оказывается юридическая помощь за счет государства, предусмотренному в статье 11 настоящего Закона;
в случае подачи заявления о получении юридической помощи за счет государства представителем физического лица, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства, — доверенность, выданная представителю физического лица, и (или) иные документы, подтверждающие его полномочия, либо в случаях, предусмотренных законодательством, документы, подтверждающие родственные отношения между физическим лицом, имеющим право на получение юридической помощи за счет государства, и его представителем;
в случае подачи заявления законным представителем физического лица, страдающего психическим расстройством, которому оказывается психиатрическая помощь, или психиатрическим учреждением — информация о том, что физическому лицу оказывается психиатрическая помощь;
в случае подачи заявления физическим лицом, чьи права нарушены, обратившимся в суд в связи с нарушением равноправия женщин и мужчин, — информация о рассмотрении в суде дела, связанного с нарушением равноправия женщин и мужчин;
в случае подачи заявления женщинами, обратившимися в суд в связи с подверганием притеснению и насилию, — информация о рассмотрении в суде дела, предусмотренного частью седьмой статьи 11 настоящего Закона.
В случае направления уполномоченным органом (должностным лицом) запроса об оказании юридической помощи за счет государства физическим лицам, указанным в пункте 1 статьи 9 настоящего Закона, информация о признании лица малообеспеченным лицом посредством информационной системы «Единый реестр социальной защиты» автоматически проверяется через информационную систему «Юридическая помощь».
По итогам рассмотрения заявления о получении юридической помощи за счет государства или запроса об оказании юридической помощи за счет государства специально уполномоченный государственный орган уведомляет соответственно физическое лицо, подавшее заявление, или уполномоченный орган (должностное лицо), направивший запрос об оказании или об отказе в оказании юридической помощи за счет государства.
В случае соответствия информации, указанной в заявлении о получении юридической помощи за счет государства или запросе об оказании юридической помощи за счет государства, требованиям настоящего Закона специально уполномоченным государственным органом принимается решение об оказании юридической помощи за счет государства, которое регистрируется в информационной системе «Юридическая помощь».
Статья 19. Основания отказа в оказании юридической помощи за счет государства
В оказании юридической помощи за счет государства отказывается в случаях:
несоответствия заявления о получении юридической помощи за счет государства или запроса об оказании юридической помощи за счет государства требованиям настоящего Закона;
подачи заявления о получении юридической помощи за счет государства представителем физического лица без представления документов, подтверждающих его полномочия, или в случаях, предусмотренных законодательством, документов, подтверждающих родственные отношения между физическим лицом и его представителем;
отсутствия справки из психиатрического учреждения, оказывающего психиатрическую помощь, подтверждающей, что физическому лицу оказывается психиатрическая помощь;
отсутствия справки о рассмотрении в суде дела, связанного с нарушением равноправия женщин и мужчин;
отсутствия справки о рассмотрении в суде дела, связанного с женщинами, обратившимися в суд в связи с подверганием притеснению и насилию, предусмотренного частью седьмой статьи 11 настоящего Закона;
наличия ложной или недостоверной информации в документах, представленных физическим лицом (его представителем);
физическому лицу уже была оказана юридическая помощь за счет государства с применением всех средств правовой защиты по гражданским или административным делам по спору между теми же сторонами, о том же предмете и по тем же основаниям (за исключением случаев пересмотра вступивших в законную силу судебных актов по вновь открывшимся обстоятельствам).
В случае отказа в оказании юридической помощи за счет государства специально уполномоченный государственный орган уведомляет физическое лицо, подавшее заявление о получении юридической помощи за счет государства, или уполномоченный орган (должностное лицо), направивший запрос об оказании юридической помощи за счет государства, с указанием причин отказа.
Отказ в оказании юридической помощи за счет государства может быть обжалован в вышестоящий орган или в суд.
Статья 20. Порядок выбора адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства, через информационную систему «Юридическая помощь»
После регистрации в информационной системе «Юридическая помощь» решения специально уполномоченного государственного органа об оказании юридической помощи за счет государства или постановления дознавателя, следователя, прокурора либо определения суда о назначении адвоката информационная система «Юридическая помощь» автоматически выбирает одного из адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства.
При выборе адвоката через информационную систему «Юридическая помощь» учитываются его специализация, территория, в пределах которой адвокат осуществляет свою деятельность по оказанию юридической помощи за счет государства, и язык делопроизводства.
Адвокат, выбранный через информационную систему «Юридическая помощь» и подтвердивший свое участие в соответствующем деле, обязан приступить к оказанию юридической помощи в сроки и порядке, установленные законодательством.
Информация о выбранном адвокате через информационную систему «Юридическая помощь» отправляется физическому лицу, подавшему заявление о получении юридической помощи за счет государства, или уполномоченному органу (должностному лицу), направившему запрос об оказании юридической помощи за счет государства.
Если адвокат, выбранный через информационную систему «Юридическая помощь», отказывается от участия в деле, то он должен немедленно внести основания отказа в информационную систему «Юридическая помощь».
Процесс выбора адвоката через информационную систему «Юридическая помощь» будет продолжаться до тех пор, пока один из адвокатов, выбранных через информационную систему «Юридическая помощь», не подтвердит свое участие в деле.
Статья 21. Порядок привлечения адвоката для участия в деле на основании графика дежурства адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства
Дознаватель, следователь, прокурор или суд на основании графика дежурств адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, утвержденного специально уполномоченным государственным органом, может привлечь одного из адвокатов для участия в деле в случаях:
необходимости проведения не терпящих отлагательства следственных действий в соответствии с Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан;
отсутствия возможности выбрать адвоката через информационную систему «Юридическая помощь» из-за технических проблем;
наступления выходных или праздничных нерабочих дней.
В случаях, предусмотренных частью первой настоящей статьи, дознаватель, следователь, прокурор или суд обязан обеспечить внесение информации об основаниях отсутствия возможности выбора адвоката через информационную систему «Юридическая помощь» и привлечения для участия в деле дежурного адвоката не позднее двенадцати часов с момента наступления возможности работать в режиме онлайн через данную информационную систему.
Статья 22. Основания и порядок замены адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства
Адвокат, оказывающий юридическую помощь за счет государства, заменяется другим адвокатом на основании решения специально уполномоченного государственного органа в случае исключения адвоката из Реестра адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, или в других случаях, предусмотренных законодательством.
При замене одного адвоката другим адвокатом обеспечивается непрерывность оказания юридической помощи за счет государства.
Статья 23. Основания прекращения оказания юридической помощи за счет государства
Оказание юридической помощи за счет государства прекращается на основании решения специально уполномоченного государственного органа по следующим основаниям:
по заявлению физического лица, подавшего заявление о получении юридической помощи за счет государства;
физическое лицо, получающее юридическую помощь за счет государства, исключено из категории малообеспеченных лиц в информационной системе «Единый реестр социальной защиты»;
физическое лицо заключило договор об оказании юридической помощи с другим адвокатом по делу, по которому данному физическому лицу уже предоставлен адвокат для оказания юридической помощи за счет государства;
оказание юридической помощи по вопросу, указанному в заявлении физического лица, завершено в связи с вынесением соответствующего приговора, решения или определения суда;
оказание психиатрическим учреждением психиатрической помощи физическому лицу было прекращено;
физическое лицо, получающее юридическую помощь за счет государства, умерло либо объявлено умершим или признано безвестно отсутствующим;
лицо, получающее юридическую помощь за счет государства, письменно отказалось от адвоката в установленном порядке.
В случаях, предусмотренных Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан, не допускается отказ физического лица, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства, от адвоката.
Статья 24. Подтверждение оказания юридической помощи за счет государства
Адвокаты, включенные в Реестр адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, обязаны оказывать юридическую помощь за счет государства качественно в соответствии с порядком, установленным законодательством и Правилами профессиональной этики адвокатов.
Для подтверждения оказания юридической помощи за счет государства адвокатом составляется справка об оказании юридической помощи за счет государства. В справке об оказании юридической помощи за счет государства указываются номер дела, фамилия, имя и отчество адвоката, участвовавшего в деле, фамилия, имя и отчество физического лица, которому оказана юридическая помощь за счет государства, дни участия в деле. В справке могут быть указаны и другие сведения, связанные с оказанием адвокатом юридической помощи за счет государства.
Протокол об отказе от получения юридической помощи за счет государства составляется и подписывается адвокатом, лицом, имеющим право на получение юридической помощи за счет государства, и должностным лицом уполномоченного государственного органа, за исключением случая, предусмотренного частью шестой настоящей статьи. В протоколе об отказе от получения юридической помощи за счет государства указываются номер дела, фамилия, имя и отчество адвоката, участвовавшего в деле, фамилия, имя и отчество физического лица, которое отказалось от получения юридической помощи за счет государства, фамилия, имя и отчество должностного лица уполномоченного государственного органа, его должность, причины отказа от получения юридической помощи за счет государства, дни участия адвоката в деле и иные сведения, связанные с оказанием адвокатом юридической помощи за счет государства.
В случаях замены адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства, или прекращения оказания юридической помощи за счет государства об этом делается отметка в справке об оказании юридической помощи за счет государства или в протоколе об отказе от получения юридической помощи за счет государства.
Справка об оказании юридической помощи за счет государства подписывается адвокатом. При этом часть справки об участии адвоката в производстве процессуальных действий согласовывается с дознавателем, следователем, прокурором, судом или иным уполномоченным органом, ведущим соответствующее дело.
При отказе подозреваемого, обвиняемого, подсудимого, имеющего право на получение юридической помощи за счет государства, от адвоката составляется протокол об отказе от адвоката в порядке, установленном Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан.
Справка об оказании юридической помощи за счет государства, протокол об отказе от получения юридической помощи за счет государства или протокол об отказе от адвоката вносится соответствующим адвокатом в информационную систему «Юридическая помощь».
Сведения, связанные с оказанием юридической помощи за счет государства, подлежат проверке специально уполномоченным государственным органом.
В целях подтверждения качества, сроков, объема и вида юридической помощи, оказанной адвокатом, специально уполномоченный государственный орган вправе запросить информацию у физических лиц, получивших юридическую помощь за счет государства, и у уполномоченного органа (должностного лица), ведущего делопроизводство.
Глава 4. Основания и порядок финансирования юридической помощи за счет государства
Статья 25. Основания финансирования юридической помощи за счет государства
Основанием для финансирования юридической помощи за счет государства является справка об оказании юридической помощи за счет государства или протокол об отказе от получения юридической помощи за счет государства.
Юридическая помощь, фактически оказанная физическому лицу, имеющему право на получение юридической помощи за счет государства, до приостановления производства по делу, финансируется за счет государства на основании постановления дознавателя, следователя, прокурора или решения уполномоченного государственного органа (должностного лица) либо определения суда о приостановлении производства по делу.
В случаях участия адвоката в процессуальном действии, связанном с отказом подозреваемого, обвиняемого или подсудимого по уголовным делам от адвоката, протокол об отказе от адвоката является основанием для финансирования оказанной юридической помощи за счет государства.
Статья 26. Источники финансирования юридической помощи за счет государства
Финансирование юридической помощи за счет государства осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством.
Статья 27. Оплата оказанной адвокатами юридической помощи за счет государства
Адвокату, оказавшему юридическую помощь за счет государства, производится выплата за юридическую помощь, оказанную в соответствии с настоящим Законом, в порядке и размерах, определяемых Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
В случае замены адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства, в соответствии со статьей 22 настоящего Закона или при прекращении оказания юридической помощи за счет государства в соответствии со статьей 23 настоящего Закона адвокату, фактически оказавшему юридическую помощь, производится выплата.
Адвокату за оказанную юридическую помощь за счет государства должна быть произведена выплата в срок и в порядке, установленные законодательством.
Выплата адвокату за оказанную юридическую помощь за счет государства производится соответствующими территориальными подразделениями Комитета казначейской службы при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан.
В соответствии с законодательством адвокату, оказывающему юридическую помощь за счет государства, возмещаются командировочные и транспортные расходы, связанные с оказанием юридической помощи.
Статья 28. Порядок возмещения расходов, связанных с оказанием юридической помощи за счет государства
Если решение суда по гражданским делам принято в пользу физического лица, получившего юридическую помощь за счет государства, суд присуждает с другой стороны в пользу Государственного бюджета Республики Узбекистан расходы, связанные с оказанием юридической помощи за счет государства, по оплате помощи адвоката в размере, определяемом законодательством, за исключением случаев, когда обе стороны признаются лицами, имеющими право на получение юридической помощи за счет государства в соответствии с настоящим Законом.
В случае установления факта предоставления физическим лицом ложных или вводящих в заблуждение сведений в целях отнесения его к одной из категорий физических лиц, имеющих право на получение юридической помощи за счет государства, все расходы, связанные с оказанием юридической помощи за счет государства, возмещаются физическим лицом, получившим юридическую помощь.
В случае установления факта предоставления адвокатом ложных или недостоверных сведений об оказании юридической помощи за счет государства расходы, связанные с оказанием юридической помощи за счет государства, возмещаются адвокатом.
В случае отказа от добровольного возмещения расходов, связанных с оказанием юридической помощи за счет государства, физическим лицом, указанным в части второй настоящей статьи, или адвокатом, указанным в части третьей настоящей статьи, такие расходы взыскиваются в судебном порядке.
Глава 5. Заключительные положения
Статья 29. Ответственность за нарушение законодательства об оказании юридической помощи за счет государства
Лица, виновные в нарушении законодательства об оказании юридической помощи за счет государства, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 30. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 31. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 32. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
16 июня 2023 г.,
№ ЗРУ-848