📅 2023-yil 3-iyul · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 3-iyul · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 3 июль · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 3 июля 2023 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 3 July 2023 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Рақобат тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2023 йил 14 февралда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 2 мартда маъқулланган
1 -боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади товар ёки молия бозорларида рақобатнинг чекланишига, шунингдек рақобат ёки табиий монополия шароитларида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари камситилишига олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларни назорат қилишни амалга ошириш ҳамда уларга чек қўйиш билан боғлиқ бўлган, рақобат соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчилик
Рақобат тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг рақобат тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси
Ушбу Қонун жисмоний ва юридик шахсларнинг, шу жумладан давлат органларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва (ёки) ундан ташқарида содир этиладиган, Ўзбекистон Республикасидаги товар ёки молия бозорида рақобатнинг чекланишига, шунингдек рақобат ёки табиий монополия шароитларида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари камситилишига олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларига (ҳаракатсизлигига) нисбатан татбиқ этилади.
Ушбу Қонун интеллектуал мулк объектларига бўлган мутлақ ҳуқуқлар билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди, бундан инсофсиз рақобатни тақиқлаш ҳоллари мустасно.
4-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
давлат иштирокидаги корхона — хўжалик фаолиятини амалга оширадиган, устав фондидаги (устав капиталидаги) давлат улуши миқдори 25 фоиздан ортиқ бўлган юридик шахс, шунингдек ўзига хўжалик фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқи берилган давлат муассасаси;
давлат иштирокидаги корхоналарнинг аффилланган шахслари — устав фондининг (устав капиталининг) 20 фоизи ва ундан ортиғи бевосита ёхуд билвосита давлат иштирокидаги корхоналарга тегишли бўлган юридик шахслар;
инсофсиз рақобат — хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг иқтисодий фаолиятни амалга оширишда афзалликларга эга бўлишга қаратилган, қонунчиликка, иш муомаласи одатларига зид бўлган ҳамда бошқа хўжалик юритувчи субъектларга (рақобатчиларга) зарар етказадиган ёки зарар етказиши мумкин бўлган ёхуд уларнинг ишчанлик обрўсига путур етказадиган ёки путур етказиши мумкин бўлган ҳаракатлари;
истеъмолчи — хўжалик юритувчи субъектдан товарни олувчи, товарга буюртма берувчи ёхуд товарни олиш ёки унга буюртма бериш ниятида бўлган жисмоний ёки юридик шахс;
иқтисодий концентрация — хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устунлигига олиб келадиган, товар ёки молия бозорида рақобатнинг ҳолатига таъсир кўрсатадиган битимлар тузиш ва (ёки) бошқа ҳаракатларни бажариш;
камситувчи шарт-шароитлар — товар ёки молия бозорига кириш, товарни ишлаб чиқариш, истеъмол қилиш, олиш, реализация қилиш ёки ўзгача тарзда бошқа шахсга ўтказиш шарт-шароитлари бўлиб, улар бошқа тенг шарт-шароитларда битта ёки бир нечта хўжалик юритувчи субъектни ўзга хўжалик юритувчи субъектга (рақобатчига) нисбатан тенг бўлмаган ҳолатга солиб қўяди;
молия бозори — банклар, кредит, суғурта ва бошқа молия ташкилотлари томонидан кўрсатиладиган молиявий хизматнинг, шунингдек қимматли қоғозлар бозори профессионал иштирокчилари хизматларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ёки унинг бир қисмидаги муомаласи доираси бўлиб, у Ўзбекистон Республикасининг маъмурий-ҳудудий тузилишига мос келмаслиги мумкин ва мазкур муомала доираси чегараларида бундай хизматларни кўрсатиш имконияти мавжуд бўлади;
мувофиқлаштирилган ҳаракатлар — икки ёки ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектларнинг улардан ҳар бирининг манфаатларини қаноатлантирадиган, бирининг ҳаракатлари бошқасига маълум бўлган ёки улардан ҳар бирининг ҳаракатларидан келиб чиққан ҳолда бажариладиган, рақобатни чеклайдиган ёхуд чеклашга ва (ёки) рақобат шароитларида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари камситилишига олиб келиши мумкин бўлган ўзаро келишилмаган ҳаракатлари;
рақобат — хўжалик юритувчи субъектларнинг (рақобатчиларнинг) мусобақалашуви бўлиб, бунда уларнинг мустақил ҳаракатлари улардан ҳар бирининг товар ёки молия бозоридаги товар муомаласининг умумий шарт-шароитларига бир томонлама тартибда таъсир кўрсатиш имкониятини истисно этади ёки чеклайди;
рақамли платформа — рақамли маҳсулотлардан Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали ҳақ эвазига ёки бепул фойдаланилишини таъминловчи ахборот тизими;
табиий монополия — товар бозорининг ҳолати бўлиб, унда технологик ўзига хос хусусиятлар туфайли товарларнинг муайян турига бўлган талабни қаноатлантиришнинг рақобатли шароитларини яратиш мумкин эмас ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмайди;
табиий монополия субъекти — табиий монополия шароитларида товарларни ишлаб чиқариш ва (ёки) реализация қилиш бўйича фаолиятни асосий фаолият тури сифатида амалга оширадиган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи;
товар — фаолиятнинг олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан ишлар ва хизматлар;
товар бозори — товарнинг, шу жумладан бир-бирининг ўрнини босадиган товарнинг (ўзининг белгиланган мақсади, қўлланилиши, сифати ва техник хусусиятлари, нархи ҳамда бошқа кўрсаткичлари бўйича таққосланиши мумкин бўлган, истеъмолчи алмаштиришга тайёр бўлган товарнинг) Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ёки унинг бир қисмидаги муомаласи доираси бўлиб, у Ўзбекистон Республикасининг маъмурий-ҳудудий тузилишига мос келмаслиги мумкин ва мазкур муомала доираси чегараларида товарни олиш ёки реализация қилиш имконияти мавжуд бўлади;
хўжалик юритувчи субъект — товарларни ишлаб чиқариш, олиш ва реализация қилиш бўйича фаолият билан шуғулланувчи юридик шахс, шу жумладан давлат иштирокидаги корхона ва хўжалик фаолияти билан шуғулланувчи муассаса, юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахс.
5-модда. Рақобат соҳасидаги асосий принциплар
Рақобат соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
инсофли рақобат;
қонунийлик;
истеъмолчилар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг устуворлиги;
шаффофлик;
тенглик.
6-модда. Рақобат соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Рақобат соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари устуворлигини инобатга олган ҳолда рақобатни ҳимоя қилиш, рақобатга қарши ҳаракатларнинг олдини олиш ва уларни тўхтатиш;
жамиятда рақобатга қарши ҳар қандай хатти-ҳаракатларга нисбатан муросасизликни шакллантириш;
рақобат муҳитини ривожлантириш ҳамда товар ва молия бозорларининг самарали фаолият кўрсатиши учун шарт-шароитлар яратиш;
товар ва молия бозорлари иштирокчиларининг иқтисодий фаолияти эркинлигини ҳамда товарларнинг эркин ҳаракатланишини таъминлаш;
табиий монополиялар субъектлари фаолиятни амалга оширадиган соҳаларда рақобат муҳитини шакллантириш;
товар ва молия бозорларининг иштирокчилари учун тенг шарт-шароитларни белгилаш ҳамда давлатнинг иқтисодиётдаги иштирокини қисқартириш;
рақобат муҳитини яхшилаш ва ривожлантириш учун республика ижро этувчи ҳокимият органларининг жавобгарлигини ошириш.
7-модда. Рақобат соҳасидаги ваколатли давлат органи ва унинг фаолиятини молиялаштириш манбалари
Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси рақобат соҳасидаги ваколатли давлат органи (монополияга қарши орган) ҳисобланади (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).
Ваколатли давлат органи ўз фаолиятида бевосита Ўзбекистон Республикаси Президентига ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенатига ҳисобдор бўлиб, у ўз фаолиятини давлат органлари, бошқа ташкилотлар ва мансабдор шахслардан мустақил равишда амалга оширади.
Ваколатли давлат органининг марказий аппарати ва ҳудудий органлари фаолиятини молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
8-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолаш
Ваколатли давлат органи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолайди, шунингдек товар ёки молия бозорида рақобатни бевосита ёхуд билвосита чеклашга олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган нормаларни бартараф этишга қаратилган таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқади.
Рақобатга таъсирни баҳолаш учун ваколатли давлат органига қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари киритилади:
хўжалик юритувчи субъектлар учун янги чекловлар, лицензияларнинг, рухсат бериш тартиб-таомилларининг янги турлари жорий этилишини ёки амалдаги чекловлар, рухсат бериш тартиб-таомиллари, фаолиятнинг лицензияланадиган турлари бозор иштирокчиларининг янада кенгроқ доирасига нисбатан татбиқ этилишини;
лицензиялар ёки рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни олиш учун қўшимча талаблар ва шартлар жорий этилишини;
юридик шахслар устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдорига доир талаблар оширилишини;
хўжалик юритувчи субъектларнинг белгиланган ҳуқуқлари чекланишини (камайтирилишини) ёки улар учун қўшимча мажбуриятлар ёхуд қўшимча харажатлар жорий этилишини;
хўжалик юритувчи субъектлар учун ҳар қандай турдаги имтиёзлар, кафолатлар, преференциялар белгиланишини, шунингдек уларга янги ҳуқуқлар, шу жумладан эксклюзив ҳуқуқлар берилишини.
Ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари фақат ваколатли давлат органининг уларнинг рақобатга таъсирини баҳолаш натижалари бўйича хулосалари мавжуд бўлган тақдирда, белгиланган тартибда қабул қилинади.
Ваколатли давлат органи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолаш натижалари бўйича ишлаб чиқилган ҳисоботларни кўриб чиқади.
Ваколатли давлат органи ва унинг ҳудудий органлари амалдаги қонунчилик ҳужжатларини ҳамда давлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан қабул қилинган ҳужжатларни уларнинг рақобат тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқлиги юзасидан ўрганишдан ўтказади.
Ўрганиш ваколатли давлат органининг ташаббусига кўра жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларига, жамоатчилик назорати субъектларининг таклифлари ва тавсияларига, шунингдек оммавий ахборот воситаларида эълон қилинган материалларни ўрганиш натижаларига асосан ўтказилади.
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликка зид бўлган қонунчилик ҳужжатлари аниқланган тақдирда, ваколатли давлат органи:
Қонунлар, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва қарорлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари юзасидан — Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига белгиланган тартибда таклифлар киритади;
бошқа давлат органлари (бундан маҳаллий давлат ҳокимияти органлари мустасно) томонидан қабул қилинган қонунчилик ҳужжатлари юзасидан — рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини белгиланган муддатларда бартараф этиш тўғрисида уларга тақдимнома киритади.
Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан қабул қилинган ва рақобат тўғрисидаги қонунчиликка зид бўлган қонунчилик ҳужжатлари аниқланган тақдирда, ваколатли давлат органи рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини белгиланган муддатларда бартараф этиш тўғрисида уларга тақдимнома киритади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолаш тартиби қонунчиликда белгиланади.
9-модда. Монополияга қарши комплаенс
Монополияга қарши комплаенс фаолиятнинг рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини таъминлаш, уларнинг бузилиши хатарларини аниқлаш ва мазкур хатарларнинг олдини олиш бўйича ички ташкилий тартиб-таомиллар тизимидан иборатдир.
Монополияга қарши комплаенснинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
республика ижро этувчи ҳокимият органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, шу жумладан фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар беришни амалга оширувчи, махсус электрон тизим воситасида хабарномаларни қабул қилувчи, рўйхатдан ўтказиш ёки аккредитация қилиш ваколатлари берилган давлат муассасалари, шунингдек давлат мақсадли жамғармалари (бундан буён матнда республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар деб юритилади), хўжалик юритувчи субъектлар ҳамда юридик шахслар бирлашмалари фаолиятининг рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини таъминлаш ҳамда мониторинг қилиш;
рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларининг бузилиши хатарларини бошқариш;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, хўжалик юритувчи субъектлар ҳамда юридик шахслар бирлашмалари томонидан рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларининг бузилишларини аниқлаш ва уларнинг олдини олиш;
инсофли рақобатни шакллантириш ва тартибга солиш.
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларда, хўжалик юритувчи субъектларда ва юридик шахслар бирлашмаларида монополияга қарши комплаенсни жорий этиш, унинг ишлашини таъминлаш ҳамда мониторинг қилиш мақсадида масъул шахс тайинланади.
Монополияга қарши комплаенс мажбурий тартибда:
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларда;
товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларда;
охирги уч йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушумининг ўртача йиллик миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг юз минг бараваридан ошадиган ҳамда устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи давлатга тегишли бўлган юридик шахсларда;
охирги уч йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушумининг ўртача йиллик миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг юз минг бараваридан ошадиган ҳамда устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи устав фондидаги (устав капиталидаги) давлат улуши 50 фоизни ва ундан ортиқни ташкил этадиган юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахсларда;
юридик шахсларнинг бирлашмаларида жорий этилади.
Ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилмаган хўжалик юритувчи субъектларда монополияга қарши комплаенсни жорий этиш тавсиявий хусусиятга эга.
Монополияга қарши комплаенсни ташкил қилиш ва жорий этиш тартиби қонунчиликда белгиланади.
10-модда. Шахслар гуруҳи
Қуйидаги шартлардан бирига ёки бир нечтасига мувофиқ бўлган, ягона (умумий) иқтисодий манфаатга эга бўлган шахслар йиғиндиси шахслар гуруҳи деб эътироф этилади:
икки ва ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектнинг бири бевосита ёки билвосита, шунингдек бошқа шахслардан олинган ваколатларга мувофиқ бошқа хўжалик юритувчи субъект устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизидан ортиғига эгалик қилади;
икки ва ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектда айни бир жисмоний шахс, шунингдек унинг эри (хотини), ота-онаси (фарзандликка олувчилари), болалари (фарзандликка олинган болалари), туғишган ва ўгай ака-укалари ҳамда опа-сингиллари (бундан буён матнда яқин қариндошлари деб юритилади) ушбу хўжалик юритувчи субъектлардаги ўз иштироки туфайли бевосита ва (ёки) билвосита ёхуд бошқа шахслардан олинган ваколатларга мувофиқ мазкур хўжалик юритувчи субъектлардан ҳар бирининг устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизидан ортиғига эгалик қилади (эга бўлади);
икки ва ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектда айни бир юридик шахс ушбу хўжалик юритувчи субъектлардаги ўз иштироки туфайли бевосита ва (ёки) билвосита ёхуд бошқа шахслардан олинган ваколатларга мувофиқ мазкур хўжалик юритувчи субъектлардан ҳар бирининг устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизидан ортиғига эгалик қилади (эга бўлади);
икки ва ундан ортиқ юридик шахснинг ижро этувчи органи таркибига айни бир жисмоний шахс ҳамда унинг яқин қариндошлари киради;
икки ва ундан ортиқ юридик шахснинг коллегиал ижро этувчи органи ва (ёки) кузатув кенгаши сон таркибининг 50 фоизидан ортиғини айни бир жисмоний шахс ва унинг яқин қариндошлари ташкил этади;
икки ва ундан ортиқ юридик шахслардан бири қонунчиликка ёки ушбу юридик шахсларнинг таъсис ҳужжатларига ёхуд улар билан тузилган шартномаларга асосан ушбу юридик шахсларга ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беришга ҳақли бўлади;
икки ва ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектда айни бир жисмоний шахс ёки айни бир юридик шахс қонунчиликка ва (ёки) ушбу юридик шахсларнинг таъсис ҳужжатларига ёхуд улар билан тузилган шартномаларга асосан уларга ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар беришга ҳақли бўлади.
Ушбу Қонунда шахслар гуруҳига товар ёки молия бозорининг ягона субъекти сифатида қаралади.
11-модда. Товарнинг монопол юқори нархи
Агар товарни реализация қилиш нархи ҳамда уни ишлаб чиқариш ва (ёки) реализация қилиш учун зарур бўлган харажатлар ўртасидаги тафовут жуда юқори бўлса ёки товарнинг сифатини пасайтириш ҳисобидан қўшимча фойда олишга қаратилган бўлса, товарнинг товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъект томонидан белгиланадиган нархи товарнинг монопол юқори нархидир.
Товарнинг нархи товар-хомашё биржа савдолари якунларига кўра шаклланган тақдирда, у монопол юқори нарх деб эътироф этилмайди, бундан устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектлар иштирокидаги ҳийла-найранглардан иборат ҳаракатлар натижасида шаклланган нарх мустасно.
Мазкур модданинг талаблари экспорт нархларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Товарнинг монопол юқори нархи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда аниқланади.
12-модда. Товарнинг монопол паст нархи
Товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъект томонидан товарнинг таннархидан паст даражада ва мазкур товарни сотишдан зарар келтирадиган даражада белгиланадиган, натижада рақобат чекланишига олиб келадиган нарх товарнинг монопол паст нархидир.
Мазкур модданинг талаблари экспорт нархларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Товарнинг монопол паст нархи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда аниқланади.
13-модда. Устун мавқе
Товар ёки молия бозоридаги хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг унга ўз фаолиятини рақобатлашувчи хўжалик юритувчи субъектларга боғлиқ бўлмаган ҳолда амалга ошириш ва рақобатнинг ҳолатига ҳал қилувчи таъсир кўрсатиш, тегишли бозорга бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг киришини қийинлаштириш ёхуд ушбу бошқа субъектларнинг иқтисодий фаолият эркинлигини бошқача тарзда чеклаш имкониятини берадиган ҳолати устун мавқедир.
Товар ёки молия бозорида қуйидагилар устун мавқе деб эътироф этилади:
агар хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг рақобатчилари мавжуд бўлмаса;
агар хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг бозордаги улуши 40 фоизни ва ундан ортиқни ташкил этса;
агар хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи табиий монополия субъекти деб эътироф этилса;
агар хўжалик юритувчи субъектга ёки шахслар гуруҳига муайян товарларни ишлаб чиқариш ёки реализация қилиш ёхуд олиш учун қонунчиликда белгиланган тартибда мутлақ ва (ёки) эксклюзив ҳуқуқ берилган бўлса.
Охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз минг бараваридан камроқни ташкил этувчи хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг (бундан табиий монополия субъектлари, маҳсулотларининг нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган хўжалик юритувчи субъектлар мустасно) товар ёки молия бозоридаги ҳолати устун мавқе деб эътироф этилмайди.
Хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товар ёки молия бозоридаги устун мавқеи эътироф этилган кундан эътиборан уч кунлик муддатда ваколатли давлат органи бу ҳақда уларга хабарнома юборади, мазкур хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товарларига нисбатан нархлар давлат томонидан тартибга солинган тақдирда эса бу ҳақда нархни тартибга солувчи органга ҳам хабар беради.
Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг, рақамли платформа операторининг устун мавқеини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
14-модда. Устун музокара кучи
Устун мавқега эга бўлмаган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан битим шартларини, товарлар реализация қилинадиган ҳудудни ва нархни белгилашга бир томонлама таъсир кўрсатиш имкониятининг мавжудлиги устун музокара кучи деб эътироф этилади.
15-модда. Товарнинг монопол турига нисбатан қўлланиладиган нархларни (тарифларни) эълон қилиш
Хўжалик юритувчи субъект ва шахслар гуруҳи устун мавқега эга деб эътироф этилган пайтдан эътиборан товарнинг монопол турига нисбатан қўлланиладиган янги нархларни (тарифларни) жорий нархлар (тарифлар) ўзгартирилишидан камида ўн беш кун олдин эълон қилиши шарт.
2-боб. Табиий монополия субъектлари фаолиятини тартибга солиш
16-модда. Табиий монополия субъектлари товарларининг нархларини (тарифларини) тартибга солиш
Табиий монополия субъектлари товарларининг нархларини (тарифларини) тартибга солиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ваколат берган орган томонидан амалга оширилади.
Табиий монополия субъектлари товарларининг нархларини (тарифларини) белгилаш учун табиий монополия субъектлари ўз товарлари нархларининг (тарифларининг) лойиҳаларини ҳамда улар бўйича ҳисоб-китобларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ваколат берилган органга тақдим этади.
Табиий монополия субъектлари товарлари нархларининг (тарифларининг) лойиҳалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ваколат берган орган томонидан бир ойлик муддатда кўриб чиқилади.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ваколат берган органнинг табиий монополия субъектлари товарларининг нархлари (тарифлари) бўйича қарори табиий монополия субъектлари томонидан мазкур қарор кучга киргунига қадар ўн беш кундан кечиктирмай оммавий ахборот воситаларида ҳамда ўз расмий веб-сайтларида эълон қилинади.
Ваколатли давлат органи табиий монополия субъектлари товарларининг нархларини (тарифларини) тартибга солишда иштирок этмайди.
17-модда. Табиий монополия субъектларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Табиий монополия субъектлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
реализация қилинган товарлар учун ҳақ тўланишини таъминламаётган истеъмолчиларга хизмат кўрсатишни қонунчиликда белгиланган тартибда рад этиш;
табиий монополия шароитларида реализация қилинадиган товарларнинг нархларини (тарифларини) ваколатли давлат органини хабардор қилган ҳолда барча истеъмолчилар учун бир вақтда пасайтириш.
Табиий монополия субъектлари:
ўз товарларининг сотиб олинишида истеъмолчилар учун тенг шарт-шароитлар яратиб бериши, барча истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш учун қувватлар етарли бўлмаган тақдирда, товарлар истеъмолчилар ўртасида адолатли тақсимланишини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорларига мувофиқ тартибга солиши;
ўз фаолияти тўғрисидаги ҳисоботни ваколатли давлат органига қонунчиликда белгиланган тартибда тақдим этиши;
товарларнинг нархларини (тарифларини) белгилаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ваколат берилган органга ишончли ахборотни тақдим этиши;
табиий монополия шароитларида амалга ошириладиган товарлар ишлаб чиқаришга (реализация қилишга) доир тўғридан-тўғри харажатларнинг алоҳида-алоҳида ҳисобини юритиши шарт.
Табиий монополия субъектлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида ўзга мажбуриятлар бўлиши мумкин.
3-боб. Рақобатга қарши ҳаракатларни тақиқлаш
18-модда. Устун мавқени ва устун музокара кучини суиистеъмол қилишни тақиқлаш
Устун мавқега ёки устун музокара кучига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектнинг ёки бир гуруҳ шахсларнинг пировард натижада рақобатни чеклашга ва (ёки) истеъмолчиларнинг, бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келадиган ҳаракатлари, шу жумладан қуйидаги ҳаракатлари устун мавқени ёки устун музокара кучини суиистеъмол қилиш деб эътироф этилади ҳамда тақиқланади:
товарларнинг муомаласи ҳажмини товар ёки молия бозорида тақчилликни келтириб чиқариш ёки сақлаб туриш мақсадида нархларнинг ошишига ва (ёки) истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган тарзда қисқартириш;
истеъмолчиларнинг зарур ҳажмдаги товарни ва лозим даражадаги сифатли товарни олишга бўлган ҳуқуқлари камситилишига йўл қўйиш;
товарнинг монопол юқори ёки монопол паст нархларини белгилаш;
шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни (бундан қонун ҳужжатларига мувофиқ қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиш хизматлари учун истеъмолчилар қарздорлигининг олдини олишга қаратилган қоидалар мустасно), шу жумладан молиявий маблағларни, бошқа мол-мулкни, мулкий ҳуқуқларни ўзга шахсга ўтказишга доир асоссиз талабларни мажбуран қабул қилдириш;
товарни реализация қилишда ёки олишда камситувчи шарт-шароитларни белгилаш, шу жумладан товардан фойдаланиш шартларини мажбуран қабул қилдириш;
шартнома тузишга фақат контрагент томонидан бошқа товарни олиш ёки реализация қилиш ёхуд контрагентнинг товарни ўзга хўжалик юритувчи субъектлардан олишдан ёки бошқа хўжалик юритувчи субъектларга реализация қилишдан ўзини тийиши шарти билан розилик бериш;
тегишли товарни ишлаб чиқариш ёки реализация қилиш имконияти бўла туриб, шартнома тузишни асоссиз равишда рад этиш;
товар ёки молия бозорига бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг кириши учун тўсиқлар яратиш;
нархларни давлат томонидан тартибга солиш қўлланиладиган товарлар учун белгиланган нархдан ортиқ ҳақ олиш ёки нархларни давлат томонидан тартибга солиш тартибини бузиш, шунингдек кўрсатилмаган хизматлар ёки бепул кўрсатилиши керак бўлган хизматлар учун ҳақ олиш;
бошқа хўжалик юритувчи субъектлар (рақобатчилар) томонидан ишлаб чиқарилган товарларни олишни ёки реализация қилишни тақиқлаш ёхуд чеклаш.
Устун мавқега эга бўлган деб эътироф этилган рақамли платформа операторига маълумотлар, технологиялар ва рақамли маҳсулотлардан фойдаланиш ҳақидаги талабларни белгилаш орқали рақобатни чеклайдиган ҳаракатларни бажариш тақиқланади.
Устун мавқега эга бўлган деб эътироф этилган рақамли платформа операторининг рақобатнинг чекланишига олиб келадиган ҳаракатларини аниқлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
19-модда. Рақобатга қарши келишувларни ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни тақиқлаш
Товар ёки молия бозорида икки ва ундан ортиқ тарафнинг рақобатни чеклашга ёки истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган ёхуд олиб келиши мумкин бўлган, битта ёки бир нечта ҳужжатда акс эттирилган ёзма шаклдаги шартлашуви, шунингдек оғзаки шаклдаги шартлашуви рақобатга қарши келишувдир.
Рақобатлашаётган хўжалик юритувчи субъектлар, шу жумладан потенциал рақобатчилар ўртасидаги рақобатни чеклашга ва (ёки) истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган ҳамда қуйидагиларга қаратилган рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар тақиқланади ҳамда ўз-ўзидан ҳақиқий эмас деб топилади:
нархларни (тарифларни), чегирмаларни, устамаларни, қўшимча тўловларни ёки устама нархларни сунъий равишда белгилаш ёки сақлаб туриш, эркин бозор нархларининг қарор топишига тўсқинлик қилиш;
таклиф ҳажмини сунъий равишда ўзгартириш мақсадида ишлаб чиқариш ҳажмларини келишиб олиш, товарларни ишлаб чиқаришни иқтисодий ёки технологик жиҳатдан асоссиз равишда камайтириш ва (ёки) тугатиш ёхуд технологиялар ва инвестицияларни чеклашни келишиб олиш;
энг яхши таклифларни танлашда, тендерларда, аукционларда, биржаларда ва бошқа савдоларда (бундан буён матнда савдолар деб юритилади) нархларни ошириш, пасайтириш ёки сақлаб туриш;
товар ёки молия бозорини ҳудудий принцип бўйича, реализация қилиш ёки харидлар ҳажми бўйича, товарларнинг хиллари бўйича ёхуд товарларни сотувчилар ёки сотиб олувчилар, товар буюртмачилари доираси бўйича бўлиб олиш ёхуд маҳсулот сотиладиган бозорлар устидан назорат ўрнатиш;
бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг муайян товарларни сотувчилар ёки сотиб олувчилар, буюртмачилар сифатида товар ёки молия бозорига киришини чеклаш ёки уларни бозордан четлаштириш ёхуд хўжалик юритувчи субъектларни муайян бозорга киритмаслик;
айрим сотувчилар ёки сотиб олувчилар билан шартномалар тузишда шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни, шу жумладан молиявий маблағларни, бошқа мол-мулкни, мулкий ҳуқуқларни ўзга шахсга ўтказишга доир асоссиз талабларни мажбуран қабул қилдириш йўли билан шартномалар тузиш.
Рақобатлашмаётган хўжалик юритувчи субъектларнинг, шунингдек хўжалик юритувчи субъектларнинг юридик шахслар бирлашмаси, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар билан рақобатга қарши келишувларига ҳамда мувофиқлаштирилган ҳаракатларига, агар бундай келишувлар ва ҳаракатлар пировард натижада ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган оқибатларга олиб келса ёки олиб келиши мумкин бўлса, йўл қўйилмайди, шу жумладан қуйидаги келишувлари ва ҳаракатларига йўл қўйилмайди:
сотувчининг ёки сотиб олувчининг ҳудудни ёки сотиб олувчилар доирасини товарни кейинчалик қайта сотиш мақсадида мустақил равишда белгилашини чеклайдиган келишувлари ва ҳаракатларига;
товарларни қайта сотиш учун нархларга чекловлар белгилайдиган келишувлари ва ҳаракатларига;
бошқа хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ишлаб чиқариладиган товарларни хўжалик юритувчи субъектлар томонидан реализация қилишни тақиқлайдиган келишувлари ва ҳаракатларига.
Хўжалик юритувчи субъектларнинг иқтисодий фаолиятини ушбу хўжалик юритувчи субъектларга алоқадор бўлмаган юридик ва жисмоний шахслар томонидан ташқи мувофиқлаштириш, агар бундай мувофиқлаштириш ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида кўрсатилган оқибатлардан бирига олиб келса, тақиқланади.
Агар рақобатга қарши келишувлар ва ҳаракатлар ишлаб чиқаришни такомиллаштиришга, техника тараққиётини юксалтиришга, инновацияларни жорий этишни рағбатлантиришга, ишлаб чиқариш ва товарларни реализация қилиш ҳажмларини кўпайтиришга ёки иқтисодий ўсишни рағбатлантиришга ёхуд товарларнинг жаҳон товар ёки молия бозоридаги рақобатбардошлилигини оширишга қаратилган бўлса, ушбу моддада назарда тутилган тақиқлар мазкур келишувлар ва ҳаракатларга нисбатан татбиқ этилмайди.
Рақобатга қарши келишувларни ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни аниқлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
20-модда. Рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар учун жавобгарликдан озод қилиш
Рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракат иштирокчиси бўлган, мазкур келишув ёки ҳаракат содир этилганлиги ҳақида ваколатли давлат органига биринчи бўлиб ихтиёрий равишда ариза билан мурожаат қилган жисмоний шахс, хўжалик юритувчи субъект, юридик шахслар бирлашмаси тегишинча маъмурий ва молиявий жавобгарликдан озод қилинади.
21-модда. Инсофсиз рақобатни тақиқлаш
Хўжалик юритувчи субъектлар ёки уларнинг манфаатларини кўзлаб бошқа шахслар томонидан рақобатчиларга нисбатан инсофсиз рақобатни амалга ошириш, шу жумладан қуйидаги ҳаракатларни амалга ошириш тақиқланади:
рақобатчини обрўсизлантириш, яъни рақобатчи хўжалик юритувчи субъектнинг фаолиятига салбий таъсир кўрсатиши ёки унинг ишчанлик обрўсига путур етказиши мумкин бўлган, у сотувга таклиф қилаётган товарнинг сифати ва истеъмол хоссалари тўғрисида, мазкур товарни тайёрлаш ҳамда ундан фойдаланиш усуллари ва шароитлари ҳақида, ундан фойдаланишдан кутилаётган натижалар тўғрисида, товарнинг муайян мақсадларга яроқлилиги ҳақида, товарни сотувга таклиф этиш шартлари, шу жумладан унинг нархи тўғрисида ёлғон, ноаниқ ёки бузиб кўрсатилган маълумотларни тарқатиш;
нотўғри таққослаш, яъни рақобатчи хўжалик юритувчи субъектни ёки унинг товарини товарнинг устунлиги ҳақида тасаввур ҳосил қилувчи сўзлардан ёки рамзлардан товарнинг холисона тасдиққа эга бўлган тавсифини ёки таққослаш параметрларини кўрсатмаган ҳолда фойдаланиб таққослаш;
товарнинг хусусияти, ишлаб чиқарилиш усули ва жойи, истеъмол хоссалари, нархи ва сифати, ишлаб чиқарувчининг (бажарувчининг) кафолат мажбуриятлари хусусида истеъмолчиларни чалғитиш;
рақобатчи хўжалик юритувчи субъектнинг индивидуаллаштириш воситаларига, товарни индивидуаллаштириш воситаларига бўлган мутлақ ҳуқуқини олиш орқали аввал фуқаролик муомаласига киритилган товарнинг реализация қилинишини чеклашга қаратилган хатти-ҳаракатларни содир этиш;
тижорат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни, шу жумладан фан-техникага, ишлаб чиқаришга ёки савдога оид ахборотни эгасининг розилигисиз олиш, ундан фойдаланиш, уни ошкор этиш;
товар ёки молия бозорига рақобатчи хўжалик юритувчи субъектнинг киришига тўсқинлик қилишга ёки уни бозордан четлаштиришга олиб келувчи ҳаракатларни содир этиш.
22-модда. Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахсларнинг бирлашмалари томонидан рақобатни чеклайдиган ҳужжатлар қабул қилинишини ҳамда ҳаракатлар амалга оширилишини (ҳаракатсизликни) тақиқлаш
Республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга, юридик шахсларнинг бирлашмаларига товар ёки молия бозорида рақобатни чеклашга ҳамда истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келувчи ҳужжатларни қабул қилиш ҳамда ҳаракатларни амалга ошириш (ҳаракатсизлик), шу жумладан қуйидагилар тақиқланади:
фаолиятнинг бирон-бир соҳасида янги хўжалик юритувчи субъектларни ташкил этишга, фаолиятнинг айрим турларини амалга оширишга ёки муайян товарларни ишлаб чиқаришга нисбатан тақиқ белгилаш ёки чекловлар жорий этиш;
хўжалик юритувчи субъектларнинг товар ёки молия бозорига киришини чеклаш ёки уларни ундан чиқариб юбориш;
шартномалар тузишда устунлик бериш, сотиб олувчиларнинг муайян доирасига товарларни биринчи навбатда реализация қилиш, молиявий маблағларнинг манбаларини танлаш ва улардан фойдаланиш йўналишларининг афзаллиги тўғрисида хўжалик юритувчи субъектга кўрсатмалар бериш;
хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятига асоссиз равишда тўсқинлик қилиш, шу жумладан товарларга ёки хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан қонунчиликда назарда тутилмаган талабларни белгилаш йўли билан тўсқинлик қилиш;
товарларнинг эркин ҳаракатланиши ва реализация қилинишини қонунга хилоф равишда чеклаш, хўжалик юритувчи субъектларнинг товарларни ёки бошқа фуқаролик ҳуқуқлари объектларини тасарруф этиш ҳамда улардан фойдаланиш ҳуқуқларига нисбатан тақиқлар ёки чекловлар белгилаш;
хўжалик юритувчи субъектларга товарларни сотиб олиш тўғрисида кўрсатмалар бериш ёки товарларни сотиб олувчиларга бундай товарларни реализация қиладиган хўжалик юритувчи субъектларни тиқиштириш ёхуд ушбу субъектларни танлашда чекловлар белгилаш;
хўжалик юритувчи субъектларга ахборотдан ўз рақобатчиларининг товар ёки молия бозорида камситилишига олиб келиши мумкин бўлган тарзда устувор фойдаланиш имкониятини бериш;
айрим хўжалик юритувчи субъектларга уларни товар ёки молия бозорида фаолият кўрсатаётган бошқа хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан афзал ҳолатга қўядиган имтиёзлар, преференциялар, енгилликлар ва эксклюзив ҳуқуқларни асоссиз равишда бериш;
хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олиш, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;
хўжалик юритувчи субъектларнинг иқтисодий фаолиятига оқибатда рақобат чекланиши мумкин бўлган тарзда аралашиш;
республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг, юридик шахслар бирлашмаларининг вазифаларини хўжалик юритувчи субъектларнинг вазифалари билан қўшиб бажариш, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно;
айрим хўжалик юритувчи субъектларнинг фаолияти учун бошқа камситувчи ёки имтиёзли шарт-шароитлар яратиш.
Алоҳида ҳолларда, табиий офатлар, ҳалокатларнинг оқибатларини тугатиш ва эпидемияларнинг олдини олиш мақсадида ҳамда фавқулодда вазиятлар даврида, шунингдек банкларни санация қилиш тартиб-таомилларини амалга оширишда республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатларни қабул қилиши ва ҳаракатларни амалга ошириши мумкин.
Республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг, юридик шахслар бирлашмаларининг товар ёки молия бозорида нархларни сунъий равишда оширишга, пасайтиришга, сақлаб туришга олиб келадиган ҳаракатларига йўл қўйилмайди.
4-боб. Давлат ёрдами берилишига ва тадбиркорлик фаолиятида давлатнинг иштирок этишига нисбатан рақобатни чеклашга қарши талаблар
23-модда. Давлат ёрдамининг рақобатга таъсирини баҳолаш
Давлат хўжалик юритувчи субъектларга солиқ ва божхона имтиёзлари, субсидиялар, грантлар, давлат кафолатлари, имтиёзли кредитлар, эксклюзив ҳуқуқлар, давлат мулкини имтиёзли нархларда сотиш ва ижарага бериш, ер ресурсларидан ва ерости бойликларидан фойдаланиш ҳуқуқларини имтиёзли шартлар асосида бериш ҳамда бошқа преференциялар ва афзалликлар тарзида давлат ёрдамини бериши мумкин.
Айрим хўжалик юритувчи субъектларга соғлом рақобат муҳитига салбий таъсир кўрсатадиган тарзда якка тартибда давлат ёрдами берилишига йўл қўйилмайди.
Давлат ёрдами берилишини назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари уларнинг рақобатга таъсирини баҳолаш учун ваколатли давлат органига мажбурий тартибда киритилади.
Рақобатга таъсирни баҳолаш натижалари юзасидан ваколатли давлат органининг хулосаси давлат ёрдами кўрсатилишини назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилиш чоғида мажбурий тартибда кўриб чиқилади.
Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган талаблар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорларида назарда тутилган ҳолларга нисбатан татбиқ этилмайди.
24-модда. Давлат иштирокидаги корхоналарнинг рақобатга таъсирини чеклаш
Давлатнинг тадбиркорлик фаолиятида иштирок этиши давлат иштирокидаги корхоналарни ташкил этиш, хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) бевосита ёки билвосита иштирок этиш орқали, шунингдек давлат-хусусий шериклик лойиҳасида давлат шериги сифатида иштирок этиш орқали амалга оширилади.
Қуйидагиларга йўл қўйилмайди:
беш ва ундан ортиқ хусусий тадбиркорлик субъекти товар ёки молия бозорида фаолият юритиб келаётган, рақобат ривожланган соҳаларда давлат иштирокидаги корхонани ва унинг аффилланган шахсларини ташкил этишга;
республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни амалга ошириш, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни бериш, махсус электрон тизим воситасида хабарномаларни қабул қилиш, шунингдек рўйхатдан ўтказиш ёки аккредитация қилиш ваколатлари берилган соҳаларда ушбу органлар ва бошқа ташкилотлар томонидан улар иштирокидаги корхоналарни ташкил этишга;
ягона етказиб берувчи бўлган ёки ўзига мазкур ҳуқуқ берилган ёхуд устун мавқега эга бўлган давлат иштирокидаги корхона томонидан фаолияти муассиснинг товарларидан (ресурсларидан) ёки тармоқ инфратузилмасидан фойдаланишга боғлиқ бўлган ҳамда хусусий тадбиркорлик субъектлари билан рақобатлашадиган фаолият билан шуғулланадиган, ушбу корхонага аффилланган шахсларни ташкил этишга, бундан мазкур аффилланган шахсларнинг уларни рақобатчилар билан тенг фаолият шарт-шароитлари билан таъминлаган ҳолда бўлиб юбориш натижасида ташкил этилиши ҳоллари мустасно;
давлат иштирокидаги корхоналарнинг рақобат ривожланган соҳаларда ўз асосий фаолиятига боғлиқ бўлмаган қўшимча фаолият билан шуғулланишига;
давлат иштирокидаги корхоналарнинг рақобат ривожланган соҳаларда хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) иштирок этишига ёки ундаги улушни олишига.
Ушбу модда иккинчи қисмининг бешинчи ва олтинчи хатбошиларида кўрсатилган талаблар Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорларида назарда тутилган ҳолларга нисбатан татбиқ этилмайди.
Давлат иштирокидаги корхоналарни ва уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш) ваколатли давлат органининг олдиндан розилиги олинганидан кейин амалга оширилади.
Ваколатли давлат органининг олдиндан розилигини олиш қуйидаги ҳолларда талаб этилади:
давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш чоғида;
давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини қайта ташкил этиш чоғида (қўшиб юбориш ва қўшиб олиш шаклида);
хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акциялар (улушлар) республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, давлат иштирокидаги корхоналар томонидан олинганда;
давлат иштирокидаги корхоналарнинг, шунингдек ушбу корхоналар аффилланган шахсларининг фаолият тури ўзгарганда.
Ушбу модданинг бешинчи қисмида кўрсатилган талаблар Ўзбекистон Республикаси қонунларида, Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорларида назарда тутилган ҳолларда давлат иштирокидаги корхоналарни ва уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этишга (қайта ташкил этишга), уларнинг фаолият турини ўзгартиришга, шунингдек акциялар (улушлар) олишга нисбатан татбиқ этилмайди.
Агар давлат иштирокидаги корхоналар ёки уларнинг аффилланган шахслари ушбу модданинг талабларини бузган ҳолда ташкил этилган (қайта ташкил этилган) бўлса ёки фаолият турини ўзгартирган бўлса, шунингдек акциялар (улушлар) олган бўлса, бундай ҳолда давлат иштирокидаги мазкур корхоналар ёки уларнинг аффилланган шахслари ваколатли давлат органининг кўрсатмасига биноан ёхуд суд тартибида тегишинча тугатилади ёки уларнинг фаолият тури ўзининг аввалги фаолият турига ўзгартирилади ёхуд акцияларни (улушларни) олишга доир битимлар ҳақиқий эмас деб топилади.
25-модда. Давлат иштирокидаги корхоналарни ва уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш), уларнинг фаолият турини ўзгартириш, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олиниши учун олдиндан розилик олиш тартиби
Давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этишга (қайта ташкил этишга) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартиришга, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олинишига олдиндан розилик олиш учун тегишинча республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, давлат иштирокидаги корхоналар ёки уларнинг аффилланган шахслари ваколатли давлат органига ариза билан мурожаат қилади.
Ваколатли давлат органи давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартириш, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олиш масаласи юзасидан ариза келиб тушган кундан эътиборан икки ой муддатда қарор қабул қилади.
Агар ваколатли давлат органи томонидан товар ёки молия бозорида хусусий тадбиркорлик субъектлари мавжуд эмаслигининг объектив сабаблари аниқланмаган бўлса, давлат иштирокидаги корхоналарга, шунингдек уларнинг аффилланган шахсларига уч йил муддат мазкур товар ёки молия бозорида фаолият юритишга рухсат берилади.
Ваколатли давлат органи давлат иштирокидаги корхоналарни ва (ёки) уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этишни (қайта ташкил этишни) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартиришни, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олинишини ушбу Қонун 24-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳолларда рад этади.
Давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартириш, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олиниши бўйича ҳаракатлар товар ёки молия бозорида рақобат муҳитига салбий таъсир кўрсатмаслигини исботловчи далиллар ва (ёки) ҳужжатлар тақдим этилган тақдирда, ваколатли давлат органи ушбу аризани қаноатлантириши мумкин.
Ваколатли давлат органи давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартириш, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олиниши учун олдиндан розилик бериш тўғрисида қарорлар қабул қилиш чоғида рақобатни таъминлашга қаратилган талабларни белгилаши мумкин.
Ваколатли давлат органининг давлат иштирокидаги корхоналарни ёки уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этиш (қайта ташкил этиш) ва (ёки) уларнинг фаолият турини ўзгартириш, шунингдек улар томонидан акциялар (улушлар) олиниши учун олдиндан розилик бериш тўғрисидаги қарори, агар қарор бир йил ичида ижро этилмаса, ўз кучини йўқотади.
Рўйхатдан ўтказувчи органлар давлат иштирокидаги корхоналарни ва уларнинг аффилланган шахсларини, шунингдек таъсис ҳужжатларига киритилаётган ўзгартишларни ҳамда улар томонидан акциялар олинишини рўйхатдан ўтказиш (қайта рўйхатдан ўтказиш) чоғида ваколатли давлат органининг олдиндан розилиги мавжудлигини қонунчиликда белгиланган тартибда текшириши ва ваколатли давлат органининг олдиндан розилик бериш тўғрисидаги қарори аризачи томонидан тақдим этилмаган тақдирда, рўйхатдан ўтказишни рад этиши шарт, бундан Ўзбекистон Республикаси қонунларида, Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорларида назарда тутилган ҳолларда ташкил этилган хўжалик юритувчи субъектлар мустасно.
5-боб. Рақобатни чеклашга йўл қўймаслик мақсадида иқтисодий концентрацияни ва савдоларни тартибга солиш
26-модда. Иқтисодий концентрация устидан давлат назорати
Иқтисодий концентрация устидан давлат назорати иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш орқали ваколатли давлат органи томонидан қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:
хўжалик юритувчи субъектни қўшиб олиш ёки қўшиб юбориш орқали қайта ташкил этишда;
шахс ёки шахслар гуруҳи Ўзбекистон Республикасида рўйхатга олинган акциядорлик жамияти овоз берувчи акцияларининг 25 фоизидан ортиғини тасарруф этиш ёхуд масъулияти чекланган жамиятнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларнинг учдан бир қисмидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олганда.
Агар ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган битимларда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектлардан бири активларининг баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз эллик минг баравари миқдоридан ортиқ ёхуд уларнинг активларининг жами баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган жами тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг беш юз минг баравари миқдоридан ортиқ бўлса, иқтисодий концентрация устидан давлат назорати амалга оширилади.
Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисидаги қонунчилик иқтисодий концентрацияга ваколатли давлат органининг олдиндан розилигини олиш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.
Ушбу модданинг талаблари қуйидагиларга нисбатан татбиқ этилмайди:
давлат иштирокидаги корхоналарнинг қўшиб юборилишига ёки қўшиб олинишига ёхуд уларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) олинишига доир битимлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорига биноан амалга оширилган ҳолларга;
хўжалик юритувчи субъектни ташкил этиш чоғида унинг муассисларига;
хўжалик юритувчи субъект томонидан устав фондидаги (устав капиталидаги) ўз акцияларини (улушларини) олишга доир битимларга;
акциядорлик жамияти (масъулияти чекланган жамият) ўз устав фондининг (устав капиталининг) миқдорини сақлаб қолган ҳолда бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклга ўзгартирилишига;
акциялар (улушлар) кейинчалик қайта сотиш мақсадида инвестиция воситачилари томонидан олинишига;
хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) жисмоний шахс томонидан олишга доир битимларга, агар ариза билан мурожаат этилган пайтда бундай жисмоний шахс бирон-бир хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) 25 фоизидан кўпроғини тасарруф этмаган бўлса.
27-модда. Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик олиш
Олдиндан розилик олиш талаб этиладиган иқтисодий концентрацияни амалга ошириш чоғида шахслар ёки шахслар гуруҳи бу ҳаракатлар бажарилгунига (битимлар тузилгунига) қадар ваколатли давлат органига қуйидагиларни қонунчиликда белгиланган тартибда тақдим этади:
иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани;
норезидент бўлган жисмоний шахс учун — паспортнинг кўчирма нусхасини;
норезидент бўлган юридик шахс учун — давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги ҳужжатнинг кўчирма нусхасини ёки унинг ўрнини босувчи ҳужжатни;
битим тарафларининг ариза берилган кундан аввалги икки йил давомидаги ёхуд агар фаолият икки йилдан кам муддатни ташкил этса, фаолият амалга оширилган муддат давомидаги фаолияти турлари, ишлаб чиқарилган ва реализация қилинган товар турларининг номлари ҳамда уларнинг ҳажмлари тўғрисидаги маълумотларни;
ўтган икки календарь йилга доир молиявий ва статистика ҳисоботларини;
шахслар гуруҳининг таркиби тўғрисидаги маълумотларни, бундай шахсларнинг ушбу шахслар гуруҳига кириш асослари кўрсатилган ҳолда;
шахслар ёки бир гуруҳ шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларининг (улушларининг) 25 фоиздан кўпроғига бевосита ёки билвосита эгалик қилиш орқали ҳақиқатда назорат қиладиган жисмоний шахслар — асосий бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги маълумотларни.
Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда йиғим ундирилади.
Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги ариза қуйидаги тарзда кўриб чиқилади:
агар ҳаракат (битим) рақобатга таъсир қилмаса, ариза ва унга илова қилинган ҳужжатлар рўйхатга олинган пайтдан эътиборан ўттиз календарь кундан кечиктирмай аризачи қабул қилинган қарор тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилинади;
агар ҳаракат (битим) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлса, қўшимча ўрганиш ўтказиш учун аризани кўриб чиқиш муддати икки ойдан кўп бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкин.
Иқтисодий концентрациянинг рақобатга таъсирини баҳолаш учун экспертлар ва мутахассислар жалб этилиши мумкин.
Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш натижалари бўйича ваколатли давлат органи қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:
иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисида;
иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик беришни рад этиш ҳақида.
Ваколатли давлат органи аризачига олдиндан розилик беришни қуйидаги ҳолларда рад этишга ҳақли, агар:
иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризанинг қаноатлантирилиши товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёхуд кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлса;
тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотларнинг мавжудлиги.
Ваколатли давлат органи ҳатто товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёхуд кучайишига ва рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган тақдирда ҳам, агар иқтисодий концентрация тўғрисида қарор қабул қилувчи юридик ва (ёки) жисмоний шахслар ўз ҳаракатлари (битимлари) истеъмолчиларга сезиларли тарзда наф келтиришини исботлаб берса, иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш ҳақидаги аризани қаноатлантиради.
Ваколатли давлат органи иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик беришга ва буни рақобатни таъминлашга қаратилган талабларни бажариш билан боғлиқ қилиб қўйишга ҳақли. Бунда мазкур талаблар, шунингдек уларни бажариш муддатлари ваколатли давлат органининг иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги қарорида кўрсатилиши керак.
Товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларни бажариш (битимлар тузиш) тўғрисида қарор қабул қилган юридик ва (ёки) жисмоний шахслар ваколатли давлат органининг талабига кўра рақобатнинг зарур шарт-шароитларини тиклаш бўйича чоралар кўриши шарт.
Ваколатли давлат органининг олдиндан берилган розилигисиз тузилган, товар ёки молия бозорида рақобатнинг чекланишига олиб келадиган иқтисодий концентрацияга доир битимлар суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин.
Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун ваколатли давлат органидан олдиндан розилик олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
28-модда. Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш
Товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини бартараф этиш юзасидан илгари қўлланилган чоралар самарасиз бўлган тақдирда, ваколатли давлат органи хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш ҳақидаги даъво билан судга мурожаат қилади, бўлиш ёки ажратиб чиқариш мазкур хўжалик юритувчи субъект негизида икки ёхуд бир нечта алоҳида хўжалик юритувчи субъектни ташкил этиш орқали амалга оширилади.
Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш қуйидаги шартларнинг барчаси жам бўлганда амалга оширилиши мумкин:
бўлинаётган ёки ажратиб чиқарилаётган таркибий бўлинмаларнинг ташкилий ва ҳудудий жиҳатдан алоҳида ажралиб чиқиш имконияти мавжуд бўлганда;
унинг таркибий бўлинмалари ўртасида узвий технологик боғланиш мавжуд бўлмаганда;
бўлиш ёки ажратиб чиқариш натижасидаги таркибий бўлинмаларнинг товар ёки молия бозорида мустақил равишда фаолият кўрсатиш имконияти мавжуд бўлганда.
29-модда. Савдоларда рақобатни чеклашга қарши талаблар
Савдолар бошланғич нархни пасайтириш ёки ошириш йўли билан ташкил этилиши мумкин.
Савдоларда рақобатни чеклашга олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар, шу жумладан қуйидагилар тақиқланади:
савдоларни ўтказишнинг қонунчиликда белгиланган тартибини бузиш;
савдолар иштирокчиларининг фаолиятини мувофиқлаштириш;
савдоларнинг битта ёки бир нечта иштирокчисига савдоларда иштирок этиш учун имтиёзли шарт-шароитлар яратиш, шу жумладан ахборотдан фойдаланиш орқали имтиёзли шарт-шароитлар яратиш;
савдоларга оид ҳужжатларга ва қоидаларга, шу жумладан эълоннинг матнига иштирокчилар ўртасида рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган талабларни киритиш;
савдоларнинг ўтказилиш жараёнига ва натижаларига таъсир кўрсатиш;
савдоларда талабнинг ўзгаришига, нархларнинг сунъий равишда оширилишига олиб келиши мумкин бўлган ёлғон, асоссиз маълумотларни тарқатиш;
савдоларнинг операторлари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) савдолар иштирокчилари томонидан рақобатга қарши келишувларни ҳамда мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга ошириш;
электрон тарзда ўтказиладиган савдоларда нархларнинг сунъий равишда шакллантирилишига олиб келадиган нарх алгоритмидан, яъни товарлар нархини олдиндан белгиланган параметрларга асосан мониторинг қилиш, ҳисоб-китоб қилиш, белгилаш ва назорат қилиш имкониятини берувчи дастурий таъминотдан фойдаланиш;
савдоларда савдо шартларини бир неча марта бажармаслик натижасида товарнинг нархларини рақобат мавжуд бўлганда шаклланган нархлардан (талаб, таклиф ёки ишлар ҳажмидан) анча ошириш;
буюртмачининг ёки сотувчининг савдолар натижаларига кўра шартнома тузишдан асоссиз равишда бўйин товлаши.
Биржа савдоларини ўтказиш чоғида рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар, шу жумладан қуйидагилар тақиқланади:
биржа савдоларини ўтказиш жараёнига таъсир кўрсатадиган, шу жумладан ҳийла-найранг ҳисобланадиган ҳаракатлар, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;
биржа савдолари иштирокчиларининг мувофиқлаштирилган ҳаракатлари натижасида жорий биржа нархларининг кескин ошишига ёки қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлар;
биржа шартномаси бўйича барча харидорларга савдоларда тенг иштирок этиш имкониятини чеклайдиган лотларни белгилаш;
тўловнинг ва етказиб беришнинг асосланмаган муддатларини, шунингдек ўхшаш маҳсулотни сотувчилар томонидан белгиланган шартлардан жиддий фарқ қилувчи алоҳида шартларни жорий этиш;
биржа шартномаларида иштирокчилар сонини чеклайдиган алоҳида шартларни кўрсатиш;
товарларни савдога қўйиш жадвалларини биржанинг расмий веб-сайтига жойлаштирмаслик;
юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотни жадвалларда назарда тутилган муддатларда биржага қўймаслик ёки уни кам ҳажмда ёхуд мувофиқ бўлмаган ҳажмда қўйиш;
биржа савдолари давомида биржанинг муайян иштирокчиси томонидан бошқа иштирокчиларнинг буюртмаларига нисбатан нархи ноодатий тарзда катта фарқ қилувчи буюртмалар бериш, кейинчалик мазкур буюртмаларни савдолар тугагунига қадар олиб ташлаш ёки тузилган битимни жарима тўламасдан асоссиз равишда бекор қилиш;
нархи қонунчилик билан тартибга солинадиган маҳсулотнинг бошланғич нархини шакллантиришнинг белгиланган тартибига риоя этмаслик;
биржа шартномаси бўйича муайян харидор иштирокида бекор қилинган битимнинг баҳоси айни шу харидор билан мазкур биржа шартномаси бўйича кейинги икки савдода амалга оширилган битимнинг энг паст баҳосидан паст бўлишига олиб келувчи ҳаракатларни бажариш;
фақат биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар ҳажмларини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиш;
биржа савдоларида реализация қилинмаган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотларнинг бир қисмини такроран савдоларга қўймаслик;
маҳсулотни транспортнинг муқобил тури билан жўнатиш имкони бўлгани ҳолда, уни транспортнинг муайян тури билан асоссиз равишда жўнатишни назарда тутувчи шартномалар бўйича савдоларга қўйиш;
биржада тузилган битимлар ва шартномаларни жарима санкцияларисиз асоссиз равишда ёки мунтазам асосда бекор қилиш, бундан бир тарафнинг енгиб бўлмас куч ҳолатлари муносабати билан мажбуриятларини бажариш имконияти йўқлиги исботланган ҳоллар, яъни фавқулодда ва олдини олиб бўлмайдиган (форс-мажор) ҳолатлар мустасно;
товарни юклаб жўнатиш навбатининг изчиллигига риоя этмаслик;
биржа шартномаларида товарларнинг сифат кўрсаткичлари (тури, нави, маркаси ва бошқалар) тўғрисидаги етарлича ахборотни кўрсатмаслик ёки уларнинг кўрсаткичлари тўғрисидаги чалғитувчи ахборотни киритиш;
савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг иштирокчилари учун тенг бўлмаган шароитлар яратиш;
савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг натижаларини асоссиз равишда бекор қилиш;
сотувчи ва харидор ўртасида айни бир шахсий ҳисобварақда битим тузиш;
товарнинг нархи хусусида чалғитиш мақсадида баҳоси рақобат муҳитида таркиб топган даражадан жиддий фарқ қиладиган бир нечта битимни бир кунда бир иштирокчи томонидан ёки бир иштирокчининг манфаати учун тузиш.
Энг яхши таклифларнинг танловларида, тендерларда, аукционларда ва бошқа савдоларда рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар, шу жумладан қуйидагилар тақиқланади:
савдоларда иштирок этиш учун хўжалик юритувчи субъектлардан ҳужжатлар қабул қилишни асоссиз равишда рад этиш ёки савдоларда иштирок этиш учун ҳужжатларни тақдим этишга тўсқинлик қилиш;
савдолар иштирокчиларини асоссиз равишда четлаштириш ёки уларнинг сонини асоссиз равишда чеклаш;
савдолар предметига технологик ва функционал жиҳатдан алоқадор бўлмаган қўшимча товарларни лотлар таркибига киритиш;
товарнинг аниқ ишлаб чиқарувчисини кўрсатиш, бундан товарларнинг бир-бирига тўғри келмаслиги ҳоллари ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳоллар мустасно;
бошқа иштирокчи ғолибга айланиши учун шарт-шароитлар яратиш мақсадида савдоларда таклифлар билан иштирок этиш;
савдолар иштирокчиларига асоссиз талаблар қўйиш, шу жумладан уларнинг малакасига нисбатан рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган талаблар қўйиш;
савдолар предметининг нархларини таклифлар киритиш йўли билан, савдолар тугагунига қадар ушбу таклифларни олиб ташлаган ҳолда ошириш ёки пасайтириш;
савдоларда айни бир лотда фақат аффилланган шахсларнинг ёки ўзаро манфаатдор шахсларнинг иштирок этиши;
савдоларнинг операторлари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) комиссия аъзолари билан ўзаро манфаатдор бўлган ёхуд улар билан аффилланган шахсларнинг савдоларда иштирок этиши.
Савдоларни ўтказиш чоғида рақобатга зид бўлган манфаатлар тўқнашувига олиб келадиган ҳоллар, шу жумладан қуйидаги ҳоллар ўзаро манфаатдорлик деб эътироф этилади:
савдоларнинг икки ва ундан ортиқ ўзаро аффилланмаган ёки бошқача тарзда ўзаро боғлиқ бўлмаган иштирокчиларининг таклифлари айни бир қонуний вакил томонидан берилганда;
савдолар иштирокчиларининг бир-биридан бевосита ёки билвосита субсидия ва бошқа молиявий ёрдам олиш тўғрисидаги келишуви мавжуд бўлганда ёхуд шундай ёрдам олинганда;
айни бир лотда иштирок этаётган савдолар иштирокчиларининг таъсисчилари ўртасида ёки буюртмачининг вакили ёки ташкилотчи ёхуд оператор ўртасида ёхуд савдолар комиссиясининг аъзоси ўртасида ва мазкур савдолар иштирокчисининг вакили ёки муассиси ўртасида яқин қариндошлик алоқалари мавжуд бўлганда;
шахсда (савдолар иштирокчисида, буюртмачисида, ташкилотчисида, операторида, комиссияси аъзосида) таклифлар тўғрисидаги ахборотни олиш ёки таклифларга ва (ёки) бошқа шахс билан (савдолар иштирокчиси, буюртмачиси, ташкилотчиси, оператори, комиссия аъзоси билан) ўзаро муносабатларга эга бўлган учинчи тараф орқали қарорлар қабул қилинишига таъсир ўтказиш имконияти мавжуд бўлганда.
Ушбу модданинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларида белгиланган рақобатни чеклашга қарши талабларнинг бузилиши савдолар натижалари бўйича қабул қилинган қарорларни ва тузилган шартномаларни ҳақиқий эмас деб топиш учун асос бўлади.
6-боб. Ваколатли давлат органи
30-модда. Ваколатли давлат органининг ваколатлари
Ваколатли давлат органи:
1) рақобатни ҳимоя қилиш ва ривожлантиришга қаратилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади ҳамда қабул қилади;
2) товар ёки молия бозоридаги рақобат ва иқтисодий концентрациянинг ҳолатини, устун мавқенинг, шу жумладан табиий монополия субъектларининг, шунингдек устун музокара кучининг мавжудлигини аниқлайди;
3) хўжалик юритувчи субъектларнинг, юридик шахслар бирлашмаларининг рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этишини текширувдан ўтказиб, бу ҳақда назорат қилувчи органлар фаолиятини мувофиқлаштириш бўйича махсус ваколатли органни қонунчиликда белгиланган тартибда хабардор қилади;
4) рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини аниқлайди, улар бўйича ишлар қўзғатади ва ишларни кўриб чиқади, уларнинг натижаларига кўра рақобатни тиклаш, рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини бартараф этиш, шу жумладан хўжалик юритувчи субъектлар томонидан асоссиз равишда олинган даромадни (фойдани) ихтиёрий равишда қайтариш ҳақида қарор қабул қилади;
5) республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга хўжалик юритувчи субъектларга, юридик шахсларнинг бирлашмаларига, шунингдек уларнинг мансабдор шахсларига ва жисмоний шахсларга рақобатни тиклаш, рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини ҳамда уларнинг оқибатларини бартараф этиш ҳақида ижро этиш учун мажбурий бўлган кўрсатмалар ва кўриб чиқилиши лозим бўлган тақдимномалар беради;
6) хўжалик юритувчи субъектларни, республика ижро этувчи ҳокимият органларини ва бошқа ташкилотларни, юридик шахсларнинг бирлашмаларини, уларнинг мансабдор шахсларини ва бошқа жисмоний шахсларни рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлиги учун тегишли жавобгарликка тортади;
7) рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилиши билан боғлиқ жиноятлар аломатлари бўйича жиноят ишини қўзғатиш тўғрисидаги масалани ҳал қилиш учун материалларни тегишли органларга юборади;
8) рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг қўлланилиши ва бузилиши билан боғлиқ ишларнинг судда кўриб чиқилишида иштирок этади;
9) судга рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини тугатиш, уларга йўл қўймаслик ва уларни бартараф этиш тўғрисидаги мурожаатларни, шу жумладан:
республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг, юридик шахслар бирлашмаларининг рақобат тўғрисидаги қонунчиликка тўлиқ ёки қисман мувофиқ бўлмаган ҳужжатларини ҳақиқий эмас ва ҳаракатларини қонунга хилоф деб топиш ҳақидаги;
рақобат тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бўлмаган битимларни (шартномаларни) ўзгартириш, уларни тўлиқ ёки қисман ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисидаги;
рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилиши оқибатида олинган даромадни (фойдани) ундириш, шунингдек жарима солиш ва уни ундириш ҳақидаги;
савдоларнинг натижаларини ва мазкур савдоларнинг натижалари бўйича тузилган битимларни (шартномаларни) ушбу Қонуннинг 29-моддасида назарда тутилган асосларга кўра ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги;
хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисидаги;
рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишига йўл қўйган шахсларга нисбатан ҳуқуқий таъсир кўрсатиш чораларини қўллаш ҳақидаги мурожаатларни юборади;
10) нархлари давлат томонидан тартибга солиниши лозим бўлган товарлар учун нархларнинг (тарифларнинг) қўлланилиши устидан назоратни амалга оширади;
11) озиқ-овқат маҳсулотларининг асосий турларига, шунингдек товарларнинг юқори ликвидли ва (ёки) монопол турларига бўлган нархларнинг кескин тебранишлари даврида республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга, хўжалик юритувчи субъектларга, юридик шахсларнинг бирлашмаларига омборхоналарни инвентаризация қилиш чоғида аниқланган озиқ-овқат маҳсулотларининг ортиқча ҳажмларини реализация қилиш ва (ёки) улар рақобатни чеклайдиган ҳаракатлар содир этганлиги натижасида асоссиз равишда оширилган нархларни пасайтириш бўйича ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар ва кўриб чиқилиши лозим бўлган тақдимномалар беради;
12) республика ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга, хўжалик юритувчи субъектларга, юридик шахсларнинг бирлашмаларига ва жисмоний шахсларга рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишига олиб келадиган ҳаракатларга (ҳаракатсизликка) йўл қўймаслик тўғрисида огоҳлантиришлар беради;
13) амалга оширилиши учун лицензия олиш талаб қилинадиган фаолият турларининг ҳамда амалга оширилиши учун рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни олиш талаб қилинадиган фаолият (ҳаракатлар) турлари сонини зарур ҳужжатлар рўйхатини камайтириш, маъмурий тартиб-таомилларнинг муддатларини ва қийматини мақбуллаштириш, уларнинг рақобат муҳитига таъсирини таҳлил этиш йўли билан қисқартириш бўйича таклифлар киритади;
14) норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва улар лойиҳаларининг рақобатга таъсирини баҳолаш натижаларига кўра хулоса беради;
15) имтиёзлар, преференциялар ва фаолиятни амалга ошириш учун эксклюзив ҳуқуқлар тарзида кўрсатилаётган давлат ёрдамининг самарадорлиги устидан давлат назоратини амалга оширади ҳамда улар рақобат муҳитига салбий таъсир кўрсатган тақдирда, уларни бекор қилиш тўғрисида таклифлар киритади;
16) халқаро ташкилотлар ва бошқа давлатларнинг монополияга қарши органлари билан халқаро ҳамкорликни амалга оширади, шунингдек халқаро шартномаларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда, Ўзбекистон Республикасининг рақобатни ҳимоя қилиш масалаларига доир халқаро дастурлари ва лойиҳаларини амалга ошириш бўйича халқаро ҳамкорликни мувофиқлаштирувчи ҳукуматлараро ёки идоралараро комиссиялар ишида иштирок этади.
Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
31-модда. Ваколатли давлат органининг бошқа давлат органлари билан ҳамкорлиги
Ваколатли давлат органининг бошқа давлат органлари билан ҳамкорлиги рақобатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқишга қаратилган ўзаро ёрдам тўғрисида, рақобатни чеклайдиган ҳаракатларнинг олдини олиш бўйича чора-тадбирлар белгилаш ҳақида, рақобат соҳасида ахборот алмашишни амалга ошириш тўғрисида меморандумлар тузиш йўли билан амалга оширилади.
Ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ бошқа давлатларнинг монополияга қарши органларига хабарномалар, ахборот олиш учун сўровлар юборади, улар билан ўзаро маслаҳатлашувлар ўтказади, ахборот алмашишни амалга оширади.
32-модда. Ваколатли давлат органининг ахборот олишга доир ҳуқуқи
Ваколатли давлат органининг мансабдор шахслари рақобат тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан назоратни амалга ошириш, рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги аризалар ва ишларни кўриб чиқиш, шунингдек рақобатнинг ҳолатини аниқлаш учун республика ижро этувчи ҳокимият органларидан ва бошқа ташкилотлардан, хўжалик юритувчи субъектлардан, юридик шахсларнинг бирлашмаларидан ҳамда жисмоний шахслардан қонунчиликда белгиланган тартибда уларнинг ҳужжатларини ва ахборотини олиш ҳамда уларнинг ҳудудига кириш ҳуқуқига эга. Бунда талаб қилиб олинган ҳужжат, ахборот ва маълумотлар ваколатли давлат органига бепул тақдим этилади.
Ваколатли давлат органи ахборотни савдолар ўтказиш ваколатига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларнинг ва юридик шахслар бирлашмаларининг электрон маълумотлар базаларига интеграциялашиш орқали реал вақт режимида олишга ҳақли.
Ваколатли давлат органи ушбу Қонунга мувофиқ ўзига берилган ваколатларни амалга ошириши муносабати билан маълум бўлиб қолган тижорат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни ва шахсга доир маълумотларни ошкор қилишга ҳақли эмас.
7-боб. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузиш
33-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузиш оқибатлари
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, хўжалик юритувчи субъектлар, юридик шахсларнинг бирлашмалари ва уларнинг мансабдор шахслари ҳамда бошқа жисмоний шахслар рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузган тақдирда:
ваколатли давлат органининг рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилишларини бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмасини белгиланган муддатда бажариши ёки тақдимномасини кўриб чиқиши;
етказилган зарарнинг ўрнини қоплаши;
асоссиз равишда олинган даромадни қайтариши;
жарималарни тўлаши шарт.
Рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги натижасида ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилган шахслар даъво аризаси билан судга мурожаат этиш ҳуқуқига эга.
34-модда. Етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, уларнинг мансабдор шахслари томонидан рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузувчи ҳужжат қабул қилинганлиги натижасида хўжалик юритувчи субъектга ёхуд бошқа шахсга етказилган зарарнинг ўрни қонунчиликда белгиланган тартибда қопланади.
Агар республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузадиган ҳаракати (ҳаракатсизлиги) туфайли хўжалик юритувчи субъектга ёхуд бошқа шахсга зарар етказилган бўлса, мазкур зарарнинг ўрни қонунчиликда белгиланган тартибда қопланади.
8-боб. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни қўзғатиш ва кўриб чиқиш, шунингдек ваколатли давлат органининг қарорлари ва кўрсатмаларини ижро этиш ҳамда улар юзасидан шикоят қилиш
35-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни қўзғатиш ва кўриб чиқиш
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни қўзғатиш ва кўриб чиқиш ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.
Ваколатли давлат органи томонидан ўтказиладиган текширувлар ва ўрганишлар натижалари, жисмоний ва юридик шахсларнинг, республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг мурожаатлари, тегишли органларнинг тақдимномалари рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни қўзғатиш ва кўриб чиқиш учун асос бўлади.
Республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг, хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳамда юридик шахслар бирлашмаларининг мансабдор шахслари ва жисмоний шахслар томонидан содир этилган рақобат соҳасидаги маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишлар тегишли судларда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига мувофиқ кўриб чиқилади.
36-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишда иштирок этувчи шахслар
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишда иштирок этувчи шахслар қуйидагилардан иборатдир:
ваколатли давлат органи;
рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақида ўзига нисбатан иш юритилаётган шахс;
рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги иш кўриб чиқилиши муносабати билан ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахл қилинаётган манфаатдор шахслар;
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишда гувоҳлар, экспертлар, мутахассислар, таржимонлар, оммавий ахборот воситалари вакиллари ва бошқа кўмаклашувчи шахслар ҳам иштирок этиши мумкин.
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишда иштирок этувчи шахслар иш қўзғатиш тўғрисида ажрим чиқарилган кундан эътиборан оғзаки ва ёзма тушунтиришлар беришга, далиллар тақдим этишга, илтимосномалар киритишга, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳуқуқлардан фойдаланишга ҳақли.
37-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни кўриб чиқиш тартиби
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишни кўриб чиқиш кейинга қолдирилиши ёки тўхтатиб турилиши мумкин. Ваколатли давлат органи ишни кўриб чиқишни кейинга қолдириш, тўхтатиб туриш ва тиклаш тўғрисида тегишли ажрим чиқаради, мазкур ажримнинг кўчирма нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга юборилади.
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик ҳақидаги ишларни қўзғатиш ва кўриб чиқиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
38-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги иш юзасидан ваколатли давлат органининг қарори
Ваколатли давлат органи рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги ишни моҳиятига кўра кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидагилар ҳақида қарор қабул қилади:
рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги факти аниқланганлиги ва тегишли ҳуқуқий таъсир чоралари кўрилиши ҳақида;
иш юритишни тугатиш тўғрисида.
Ваколатли давлат органи:
рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги фактлари тасдиқланмаган;
ўзига нисбатан иш юритилаётган юридик шахс тугатилган ёки жисмоний шахс вафот этган;
рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилиши ўзига нисбатан иш қўзғатилган хўжалик юритувчи субъект, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахсларнинг бирлашмалари томонидан ихтиёрий равишда бартараф этилган;
ваколатли давлат органи кўриб чиқаётган рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги иш юзасидан суд томонидан қарор қабул қилинган тақдирда, рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги ишни юритишни тугатади.
Ваколатли давлат органининг рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги иш юзасидан қарори дарҳол эълон қилиниши керак.
Ўзига нисбатан қарор қабул қилинган шахсга ваколатли давлат органининг рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги иш юзасидан қарорига асосан кўрсатма берилади.
39-модда. Ваколатли давлат органининг кўрсатмасини ижро этиш
Ваколатли давлат органининг кўрсатмаси унда белгиланган муддатда ижро этилиши лозим. Кўрсатмани муддатида ижро этмаганлик қонунда назарда тутилган жавобгарликка сабаб бўлади.
Ваколатли давлат органининг кўрсатмасини ижро этмаганлик деганда кўрсатмани ижро этишдан бўйин товлаш ёки кўрсатмани қисман ижро этиш ёхуд ўз вақтида ижро этмаслик тушунилади.
Ваколатли давлат органи томонидан ўзига кўрсатма берилган шахслар кўрсатмани ижро этиш муддатини узайтириш тўғрисида илтимоснома бериши мумкин. Илтимосномада кўрсатилган ҳолат узрли деб топилган тақдирда, ваколатли давлат органи кўрсатмани ижро этиш муддатини кўпи билан уч ойга узайтиришга ҳақли.
Ваколатли давлат органи ўз кўрсатмаларининг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади.
40-модда. Ваколатли давлат органининг қарори (кўрсатмаси) устидан шикоят қилиш
Рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги ҳақидаги ишда иштирок этувчи шахслар ваколатли давлат органининг қарори (кўрсатмаси) устидан бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилишга ҳақли.
Ваколатли давлат органининг қарорлари (кўрсатмалари) устидан бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга шикоят қилиниши судга шикоят қилиш ҳуқуқини истисно этмайди.
Ваколатли давлат органининг қарорлари (кўрсатмалари) устидан судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиниши уларнинг ижро этилишини тегишинча суднинг ҳал қилув қарори қонуний кучга киргунига, юқори турувчи органнинг ёхуд мансабдор шахснинг қарори қабул қилингунига қадар тўхтатиб туради, бундан фавқулодда вазиятларнинг, эпидемияларнинг ҳамда аҳоли ҳаёти ва соғлиғи учун бошқа ҳақиқий хавф-хатарнинг олдини олиш билан боғлиқ бўлган қарорлар (кўрсатмалар) мустасно.
41-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан жамоатчилик назорати
Ўз уставларига мувофиқ рақобатни ривожлантиришга кўмаклашиш ҳамда истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини рақобатга қарши ҳаракатлардан ҳимоя қилиш мақсадига эга бўлган жамоат бирлашмалари рақобат тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга оширишга ҳақли.
9-боб. Якунловчи қоидалар
42-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун молиявий санкциялар
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун молиявий санкциялар пул ундириш (жарималар) тарзида қўлланилади ва қонунчиликнинг бундай бузилишлари қуйидаги миқдорларда жарималар солишга сабаб бўлади:
1) товар ёки молия бозорида рақобатни чеклашга олиб келувчи рақобатга қарши келишувлар тузганлик, мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этганлик, хўжалик юритувчи субъектларнинг иқтисодий фаолиятини ушбу хўжалик юритувчи субъектларга алоқадор бўлмаган юридик ёки жисмоний шахслар томонидан четдан мувофиқлаштирганлик учун — товар ёки молия бозорида рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилган даврда, бироқ охирги уч йилдан ортиқ бўлмаган даврда:
хўжалик юритувчи субъектларга — рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузган ҳар бир хўжалик юритувчи субъектнинг товарни реализация қилишдан олинган тушуми суммасининг 5 фоизи миқдорида;
юридик шахсларнинг бирлашмаларига — келиб тушган аъзолик бадаллари суммасининг 5 фоизи миқдорида;
2) товар ёки молия бозоридаги устун мавқени ҳамда устун музокара кучини суиистеъмол қилганлик, ижтимоий ва стратегик аҳамиятга эга бўлган маҳсулотлар нархларини асоссиз равишда оширганлик учун — хўжалик юритувчи субъектларга товар ёки молия бозорида рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилган даврда, бироқ охирги уч йилдан ортиқ бўлмаган даврда товарни реализация қилишдан олинган тушум суммасининг 5 фоизи миқдорида;
3) хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш, қўшиб олиш ва хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олиш бўйича битимларни (ҳаракатларни) ваколатли давлат органининг олдиндан розилигини олмасдан туриб тузганлик (содир этганлик) учун, хўжалик юритувчи субъектларга бундай розилик олиш талаб этиладиган ҳолларда — базавий ҳисоблаш миқдорининг минг баравари миқдорида;
4) инсофсиз рақобатни содир этганлик учун — хўжалик юритувчи субъектларга товар ёки молия бозорида рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилган даврда, бироқ охирги уч йилдан ортиқ бўлмаган даврда, рақобат тўғрисидаги қонунчилик бузилган товар ёки молия бозорида товарни реализация қилишдан олинган тушум суммасининг 2 фоизи миқдорида;
5) рақобат тўғрисидаги қонунчилик талабларининг савдоларга оид қисмини бузганлик учун — савдоларнинг хўжалик юритувчи субъект бўлган иштирокчиларига, давлат харидлари доирасидаги корпоратив буюртмачиларга, электрон савдолар операторларига, ташкилотчиларга — савдолар предмети бошланғич нархининг 3 фоизи миқдорида;
6) ваколатли давлат органининг олдиндан розилигини олмасдан туриб давлат иштирокидаги корхоналарни ва уларнинг аффилланган шахсларини ташкил этганлик (қайта ташкил этганлик, фаолиятини ўзгартирганлик) учун — уларни ташкил этиш (қайта ташкил этиш, фаолиятини ўзгартириш) ташаббускори бўлган хўжалик юритувчи субъектга базавий ҳисоблаш миқдорининг юз баравари миқдорида;
7) ваколатли давлат органига ахборотни тақдим этмаганлик ёки ўз вақтида тақдим этмаганлик, нотўғри ёки ёлғон маълумотлар тақдим этганлик учун — хўжалик юритувчи субъектларга базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик баравари миқдорида.
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг иқтисодий жиҳатдан паст таъсир даражасига эга бўлган бузилишини биринчи марта содир этган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан молиявий санкциялар қўлланилмайди ва унга бундай ҳуқуқбузарликнинг такроран содир этилишига йўл қўймаслик ҳақида огоҳлантириш берилади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган жарима тарзидаги молиявий санкциялар суд тартибида қўлланилади, бундан ҳуқуқбузар содир этилган ҳуқуқбузарликдаги айбини тан олган ва жаримани ихтиёрий равишда тўлаган ҳоллар мустасно.
Ҳуқуқбузарликнинг такроран содир этилишига йўл қўймаслик ҳақида огоҳлантириш олиш, шунингдек жаримани тўлаш рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишига йўл қўйган шахсни ваколатли давлат органининг қарорини (тақдимномасини, кўрсатмасини) бажариш ёки рақобат тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳаракатларни амалга ошириш мажбуриятидан озод этмайди.
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг иқтисодий жиҳатдан паст таъсир даражасига эга бўлган бузилишлари ҳоллари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
43-модда. Низоларни ҳал этиш
Рақобат соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
44-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
45-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 24 апрелда қабул қилинган «Табиий монополиялар тўғрисида»ги 398-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 4-5, 106-модда);
2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 24 апрелда қабул қилинган «Табиий монополиялар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 399-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 4-5, 107-модда);
3) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 25 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 729-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 1, 20-модда) XVI бўлими;
4) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 19 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг «Табиий монополиялар тўғрисида»ги Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 815-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 212-модда);
5) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 10 октябрда қабул қилинган «Тадбиркорлик субъектларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизими такомиллаштирилганлиги ҳамда уларнинг молиявий жавобгарлиги эркинлаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-59-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда) 17-моддаси ;
6) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 7 декабрда қабул қилинган «Табиий монополиялар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-120-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 12, 591-модда);
7) Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 14 декабрда қабул қилинган «Табиий монополиялар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 4-моддасига ўзгартиш киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-266-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2010 йил, № 12, 466-модда);
8) Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 6 январда қабул қилинган «Рақобат тўғрисида»ги ЎРҚ-319-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2012 йил, № 1, 5-модда);
9) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 19-моддаси ;
10) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 7 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-355-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 10, 263-модда) 13 ва 30-моддалари ;
11) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 20 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-365-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 1, 2-модда) 25-моддаси ;
12) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 11 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-381-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 12, 343-модда) 11-моддаси ;
13) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 20 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига хусусий мулкни, тадбиркорлик субъектларини ишончли ҳимоя қилишни янада кучайтиришга, уларни жадал ривожлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф этишга қаратилган ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-391-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 8, 312-модда) 38-моддаси ;
14) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 25 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-405-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 4, 125-модда) 11-моддаси ;
15) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-429-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 4, 137-модда) 16-моддаси ;
16) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 16 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-448-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 10, 605-модда) 7-моддаси ;
17) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 3 январда қабул қилинган «Айрим давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-456-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 1, 1-модда) 32-моддаси ;
18) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 9 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-459-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 1, 4-модда) 23-моддаси ;
19) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 29-моддаси ;
20) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 8 январда қабул қилинган «Баъзи давлат органларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-512-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 1, 1-модда) 18-моддаси ;
21) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 3 декабрда қабул қилинган «Меҳнатга ҳақ тўлаш, пенсиялар ва бошқа тўловлар миқдорларини аниқлаш тартиби такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-586-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 880-модда) 44-моддаси ;
22) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 74 ва 211-моддалари ;
23) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 14 мартда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-759-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 3, 216-модда) 17-моддаси .
46-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш
1. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-ХII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 3, 6-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 9, 193-модда, № 12, 269-модда; 1996 йил, № 5-6, 69-модда, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 4-5, 126-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 3, 38-модда, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда, № 12, 413, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 9, 498-модда, № 10, 536-модда, № 12, 656, 659-моддалар; 2007 йил, № 4, 158, 159, 164, 165-моддалар, № 9, 416, 421-моддалар, № 12, 596, 604, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 181, 189, 192-моддалар, № 9, 486, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 9, 334, 335, 337-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-моддалар; 2010 йил, № 5, 175, 179-моддалар, № 6, 231-модда, № 9, 335, 339, 341-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 468, 473, 474-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда, № 4, 104, 105-моддалар, № 9, 247, 252-моддалар, № 12/2, 365-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 341, 343-моддалар; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 1, 2-модда, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар, № 4, 224-модда, № 7, 430, 431, 432-моддалар, № 10, 671, 673, 679-моддалар; 2019 йил, № 1, 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161, 165, 166-моддалар, № 5, 259, 261, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469, 471-моддалар, № 9, 591, 592-моддалар, № 10, 674, 676-моддалар, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 891-моддалар; 2020 йил, № 1, 4-модда, № 3, 203, 204-моддалар, № 7, 449-модда, № 9, 539, 540-моддалар, № 10, 593, 596-моддалар, № 11, 651-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-моддалар, № 2, 142-модда, № 3, 217-модда, № 4, 290, 293-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 802, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 966, 967, 968, 973-моддалар, № 11, 1066-модда; 2022 йил, № 1, 1, 2-моддалар, № 2, 80, 81-моддалар, № 3, 215, 216-моддалар, № 4, 337-модда, № 5, 464, 465, 466, 467-моддалар, № 8, 787-модда, № 10, 981, 984-моддалар, № 12, 1189-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 178-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«178-модда. Рақобат тўғрисидаги қонунчиликни ва истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликни бузиш
Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи органларга ахборот тақдим этмаслик ёки ўз вақтида тақдим этмаслик ёхуд уларга била туриб нотўғри маълумотларни тақдим этиш, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан уч бараваригача, мансабдор шахсларга эса — уч бараваридан беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Рақобат соҳасидаги ваколатли давлат органининг қоидабузарликларни тугатиш тўғрисидаги, дастлабки ҳолатни тиклаш ҳақидаги, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари бузилишларини бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмаларини бажаришдан бўйин товлаш, ўз вақтида ёки лозим даражада бажармаслик, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан беш бараваригача, мансабдор шахсларга эса — беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Тайёрловчининг товарлар (ишлар, хизматлар) хавфсизлиги ва сифати устидан назоратни амалга оширувчи давлат бошқаруви органларининг кўрсатмаларини бажаришдан бўйин товлаши, уларни ўз вақтида ёки лозим даражада бажармаслиги, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан беш бараваригача, мансабдор шахсларга эса — беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш, қўшиб олиш ҳамда акцияларни (улушларни) олиш бўйича битимлар тузиш чоғида рақобатни чеклашга қарши талабларни бузиш, —
базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан уч бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Рақобатга қарши келишувлар тузиш ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этиш, шунингдек товар ёки молия бозоридаги устун мавқени суиистеъмол қилиш, худди шунингдек савдоларга доир рақобатни чеклашга қарши талабларни бузиш, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан беш бараваригача, мансабдор шахсларга эса — беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Норматив ҳужжатлар талабларига жавоб бермайдиган товар (иш, хизмат) туфайли истеъмолчиларга зарар етказиш, шунингдек истеъмолчиларга товарлар (ишлар, хизматлар) тўғрисидаги ахборотни тақдим этмаганлик ёки била туриб нотўғри маълумотлар тақдим этганлик, шу жумладан истеъмолчиларни товарнинг истеъмолга оид хусусиятлари ёки сифати хусусида чалғитиш, товарни унга ўхшаш бошқа маҳсулотлар билан алмаштириб қўйиш, маҳсулотнинг хусусиятлари ва сифатини қасддан ўзгартириш, худди шунингдек қалбакилаштирилган озиқ-овқат маҳсулотини ишлаб чиқариш, олиб кириш ва реализация қилиш, —
ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиб, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан етти бараваригача, мансабдор шахсларга эса — етти бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Яроқлилик муддати ўтган товарларни, шунингдек ишлаб чиқарилган санаси ва яроқлилик муддати кўрсатилиши шартлиги қонунчиликда назарда тутилган товарларни уларнинг ишлаб чиқарилган санаси ва яроқлилик муддатини кўрсатмаган ҳолда реализация қилиш ҳамда сотиш учун қабул қилганлик, —
ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиб, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан ўн бараваригача, мансабдор шахсларга эса — етти бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Рақобат соҳасидаги ваколатли давлат органига ахборот тақдим этмаслик ёки ўз вақтида тақдим этмаслик ёхуд унга била туриб нотўғри маълумотларни тақдим этганлик, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг уч бараваридан ўн бараваригача, мансабдор шахсларга эса — ўн бараваридан йигирма бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг мансабдор шахси томонидан хомашё, товарлар эркин ҳаракатланишини ва реализация қилинишини ҳамда хизматлар кўрсатилишини қонунга хилоф равишда чеклаш, —
базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз бараваридан эллик бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Фаолиятнинг айрим турларини лицензиялашни амалга ошириш, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни бериш ёки махсус электрон тизим воситасида хабарномаларни қабул қилиш ваколатлари ёки рўйхатга олиш ёхуд аккредитациядан ўтказиш ваколатлари берилган давлат унитар корхоналари ёки муассасалари ёхуд юридик шахсларнинг бирлашмалари томонидан рақобатни чеклайдиган қарорлар қабул қилиш, —
базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз бараваридан эллик бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Ушбу модданинг биринчи — еттинчи қисмларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни маъмурий жазо қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этиш, —
ҳуқуқбузарлик ашёларини мусодара қилиб, фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараваридан ўн бараваригача, мансабдор шахсларга эса — ўн бараваридан йигирма бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Ушбу модданинг саккизинчи қисмида назарда тутилган ҳуқуқбузарликни маъмурий жазо қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этиш, —
фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваридан йигирма бараваригача, мансабдор шахсларга эса — йигирма бараваридан ўттиз бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.
Ушбу модданинг тўққизинчи ва ўнинчи қисмларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни маъмурий жазо қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этиш, —
базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик бараваридан юз бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади»;
2) 271-модданинг 11-бандидаги «биринчи, учинчи — саккизинчи» деган сўзлар «биринчи — саккизинчи» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
2. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 10 майда қабул қилинган «Давлат-хусусий шериклик тўғрисида»ги ЎРҚ-537-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 262-модда; 2021 йил, № 1, 16-модда, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 570-модда) 24-моддасининг иккинчи қисмидаги «Монополияга қарши курашиш қўмитасининг» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
3. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 14 июлда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги ЎРҚ-701-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 7, 661-модда; 2022 йил, № 4, 340-модда, № 5, 461-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 2-илованинг 98 ва 99-позициялари чиқариб ташлансин;
2) 4-илова II бўлимининг 89 ва 90-позициялари чиқариб ташлансин.
47-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
48-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
49-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 3 июль,
ЎРҚ-850-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Raqobat toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2023-yil 14-fevralda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 2-martda maʼqullangan
1 -bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi tovar yoki moliya bozorlarida raqobatning cheklanishiga, shuningdek raqobat yoki tabiiy monopoliya sharoitlarida isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarni nazorat qilishni amalga oshirish hamda ularga chek qoʻyish bilan bogʻliq boʻlgan, raqobat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi
Ushbu Qonun jismoniy va yuridik shaxslarning, shu jumladan davlat organlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududida va (yoki) undan tashqarida sodir etiladigan, Oʻzbekiston Respublikasidagi tovar yoki moliya bozorida raqobatning cheklanishiga, shuningdek raqobat yoki tabiiy monopoliya sharoitlarida isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlariga (harakatsizligiga) nisbatan tatbiq etiladi.
Ushbu Qonun intellektual mulk obyektlariga boʻlgan mutlaq huquqlar bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi, bundan insofsiz raqobatni taqiqlash hollari mustasno.
4-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
davlat ishtirokidagi korxona — xoʻjalik faoliyatini amalga oshiradigan, ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) davlat ulushi miqdori 25 foizdan ortiq boʻlgan yuridik shaxs, shuningdek oʻziga xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish huquqi berilgan davlat muassasasi;
davlat ishtirokidagi korxonalarning affillangan shaxslari — ustav fondining (ustav kapitalining) 20 foizi va undan ortigʻi bevosita yoxud bilvosita davlat ishtirokidagi korxonalarga tegishli boʻlgan yuridik shaxslar;
insofsiz raqobat — xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishda afzalliklarga ega boʻlishga qaratilgan, qonunchilikka, ish muomalasi odatlariga zid boʻlgan hamda boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga (raqobatchilarga) zarar yetkazadigan yoki zarar yetkazishi mumkin boʻlgan yoxud ularning ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan yoki putur yetkazishi mumkin boʻlgan harakatlari;
isteʼmolchi — xoʻjalik yurituvchi subyektdan tovarni oluvchi, tovarga buyurtma beruvchi yoxud tovarni olish yoki unga buyurtma berish niyatida boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs;
iqtisodiy konsentratsiya — xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustunligiga olib keladigan, tovar yoki moliya bozorida raqobatning holatiga taʼsir koʻrsatadigan bitimlar tuzish va (yoki) boshqa harakatlarni bajarish;
kamsituvchi shart-sharoitlar — tovar yoki moliya bozoriga kirish, tovarni ishlab chiqarish, isteʼmol qilish, olish, realizatsiya qilish yoki oʻzgacha tarzda boshqa shaxsga oʻtkazish shart-sharoitlari boʻlib, ular boshqa teng shart-sharoitlarda bitta yoki bir nechta xoʻjalik yurituvchi subyektni oʻzga xoʻjalik yurituvchi subyektga (raqobatchiga) nisbatan teng boʻlmagan holatga solib qoʻyadi;
moliya bozori — banklar, kredit, sugʻurta va boshqa moliya tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatning, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilari xizmatlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi yoki uning bir qismidagi muomalasi doirasi boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy tuzilishiga mos kelmasligi mumkin va mazkur muomala doirasi chegaralarida bunday xizmatlarni koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻladi;
muvofiqlashtirilgan harakatlar — ikki yoki undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ulardan har birining manfaatlarini qanoatlantiradigan, birining harakatlari boshqasiga maʼlum boʻlgan yoki ulardan har birining harakatlaridan kelib chiqqan holda bajariladigan, raqobatni cheklaydigan yoxud cheklashga va (yoki) raqobat sharoitlarida isteʼmolchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan oʻzaro kelishilmagan harakatlari;
raqobat — xoʻjalik yurituvchi subyektlarning (raqobatchilarning) musobaqalashuvi boʻlib, bunda ularning mustaqil harakatlari ulardan har birining tovar yoki moliya bozoridagi tovar muomalasining umumiy shart-sharoitlariga bir tomonlama tartibda taʼsir koʻrsatish imkoniyatini istisno etadi yoki cheklaydi;
raqamli platforma — raqamli mahsulotlardan Internet jahon axborot tarmogʻi orqali haq evaziga yoki bepul foydalanilishini taʼminlovchi axborot tizimi;
tabiiy monopoliya — tovar bozorining holati boʻlib, unda texnologik oʻziga xos xususiyatlar tufayli tovarlarning muayyan turiga boʻlgan talabni qanoatlantirishning raqobatli sharoitlarini yaratish mumkin emas yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmaydi;
tabiiy monopoliya subyekti — tabiiy monopoliya sharoitlarida tovarlarni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish boʻyicha faoliyatni asosiy faoliyat turi sifatida amalga oshiradigan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi;
tovar — faoliyatning olish va realizatsiya qilish uchun moʻljallangan mahsuli, shu jumladan ishlar va xizmatlar;
tovar bozori — tovarning, shu jumladan bir-birining oʻrnini bosadigan tovarning (oʻzining belgilangan maqsadi, qoʻllanilishi, sifati va texnik xususiyatlari, narxi hamda boshqa koʻrsatkichlari boʻyicha taqqoslanishi mumkin boʻlgan, isteʼmolchi almashtirishga tayyor boʻlgan tovarning) Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi yoki uning bir qismidagi muomalasi doirasi boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy tuzilishiga mos kelmasligi mumkin va mazkur muomala doirasi chegaralarida tovarni olish yoki realizatsiya qilish imkoniyati mavjud boʻladi;
xoʻjalik yurituvchi subyekt — tovarlarni ishlab chiqarish, olish va realizatsiya qilish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxs, shu jumladan davlat ishtirokidagi korxona va xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanuvchi muassasa, yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxs.
5-modda. Raqobat sohasidagi asosiy prinsiplar
Raqobat sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
insofli raqobat;
qonuniylik;
isteʼmolchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
shaffoflik;
tenglik.
6-modda. Raqobat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Raqobat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari ustuvorligini inobatga olgan holda raqobatni himoya qilish, raqobatga qarshi harakatlarning oldini olish va ularni toʻxtatish;
jamiyatda raqobatga qarshi har qanday xatti-harakatlarga nisbatan murosasizlikni shakllantirish;
raqobat muhitini rivojlantirish hamda tovar va moliya bozorlarining samarali faoliyat koʻrsatishi uchun shart-sharoitlar yaratish;
tovar va moliya bozorlari ishtirokchilarining iqtisodiy faoliyati erkinligini hamda tovarlarning erkin harakatlanishini taʼminlash;
tabiiy monopoliyalar subyektlari faoliyatni amalga oshiradigan sohalarda raqobat muhitini shakllantirish;
tovar va moliya bozorlarining ishtirokchilari uchun teng shart-sharoitlarni belgilash hamda davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini qisqartirish;
raqobat muhitini yaxshilash va rivojlantirish uchun respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining javobgarligini oshirish.
7-modda. Raqobat sohasidagi vakolatli davlat organi va uning faoliyatini moliyalashtirish manbalari
Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi raqobat sohasidagi vakolatli davlat organi (monopoliyaga qarshi organ) hisoblanadi (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).
Vakolatli davlat organi oʻz faoliyatida bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga hisobdor boʻlib, u oʻz faoliyatini davlat organlari, boshqa tashkilotlar va mansabdor shaxslardan mustaqil ravishda amalga oshiradi.
Vakolatli davlat organining markaziy apparati va hududiy organlari faoliyatini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
8-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining raqobatga taʼsirini baholash
Vakolatli davlat organi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining raqobatga taʼsirini baholaydi, shuningdek tovar yoki moliya bozorida raqobatni bevosita yoxud bilvosita cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan normalarni bartaraf etishga qaratilgan takliflar va tavsiyalar ishlab chiqadi.
Raqobatga taʼsirni baholash uchun vakolatli davlat organiga quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari kiritiladi:
xoʻjalik yurituvchi subyektlar uchun yangi cheklovlar, litsenziyalarning, ruxsat berish tartib-taomillarining yangi turlari joriy etilishini yoki amaldagi cheklovlar, ruxsat berish tartib-taomillari, faoliyatning litsenziyalanadigan turlari bozor ishtirokchilarining yanada kengroq doirasiga nisbatan tatbiq etilishini;
litsenziyalar yoki ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni olish uchun qoʻshimcha talablar va shartlar joriy etilishini;
yuridik shaxslar ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdoriga doir talablar oshirilishini;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarning belgilangan huquqlari cheklanishini (kamaytirilishini) yoki ular uchun qoʻshimcha majburiyatlar yoxud qoʻshimcha xarajatlar joriy etilishini;
xoʻjalik yurituvchi subyektlar uchun har qanday turdagi imtiyozlar, kafolatlar, preferensiyalar belgilanishini, shuningdek ularga yangi huquqlar, shu jumladan eksklyuziv huquqlar berilishini.
Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari faqat vakolatli davlat organining ularning raqobatga taʼsirini baholash natijalari boʻyicha xulosalari mavjud boʻlgan taqdirda, belgilangan tartibda qabul qilinadi.
Vakolatli davlat organi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining raqobatga taʼsirini baholash natijalari boʻyicha ishlab chiqilgan hisobotlarni koʻrib chiqadi.
Vakolatli davlat organi va uning hududiy organlari amaldagi qonunchilik hujjatlarini hamda davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan qabul qilingan hujjatlarni ularning raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiqligi yuzasidan oʻrganishdan oʻtkazadi.
Oʻrganish vakolatli davlat organining tashabbusiga koʻra jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlariga, jamoatchilik nazorati subyektlarining takliflari va tavsiyalariga, shuningdek ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilingan materiallarni oʻrganish natijalariga asosan oʻtkaziladi.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka zid boʻlgan qonunchilik hujjatlari aniqlangan taqdirda, vakolatli davlat organi:
Qonunlar, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari yuzasidan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga belgilangan tartibda takliflar kiritadi;
boshqa davlat organlari (bundan mahalliy davlat hokimiyati organlari mustasno) tomonidan qabul qilingan qonunchilik hujjatlari yuzasidan — raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini belgilangan muddatlarda bartaraf etish toʻgʻrisida ularga taqdimnoma kiritadi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan qabul qilingan va raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka zid boʻlgan qonunchilik hujjatlari aniqlangan taqdirda, vakolatli davlat organi raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini belgilangan muddatlarda bartaraf etish toʻgʻrisida ularga taqdimnoma kiritadi.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining raqobatga taʼsirini baholash tartibi qonunchilikda belgilanadi.
9-modda. Monopoliyaga qarshi komplayens
Monopoliyaga qarshi komplayens faoliyatning raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini taʼminlash, ularning buzilishi xatarlarini aniqlash va mazkur xatarlarning oldini olish boʻyicha ichki tashkiliy tartib-taomillar tizimidan iboratdir.
Monopoliyaga qarshi komplayensning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shu jumladan faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar berishni amalga oshiruvchi, maxsus elektron tizim vositasida xabarnomalarni qabul qiluvchi, roʻyxatdan oʻtkazish yoki akkreditatsiya qilish vakolatlari berilgan davlat muassasalari, shuningdek davlat maqsadli jamgʻarmalari (bundan buyon matnda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar deb yuritiladi), xoʻjalik yurituvchi subyektlar hamda yuridik shaxslar birlashmalari faoliyatining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini taʼminlash hamda monitoring qilish;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining buzilishi xatarlarini boshqarish;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar hamda yuridik shaxslar birlashmalari tomonidan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining buzilishlarini aniqlash va ularning oldini olish;
insofli raqobatni shakllantirish va tartibga solish.
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlarda, xoʻjalik yurituvchi subyektlarda va yuridik shaxslar birlashmalarida monopoliyaga qarshi komplayensni joriy etish, uning ishlashini taʼminlash hamda monitoring qilish maqsadida masʼul shaxs tayinlanadi.
Monopoliyaga qarshi komplayens majburiy tartibda:
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlarda;
tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarda;
oxirgi uch yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumining oʻrtacha yillik miqdori bazaviy hisoblash miqdorining yuz ming baravaridan oshadigan hamda ustav fondining (ustav kapitalining) 50 foizi va undan ortigʻi davlatga tegishli boʻlgan yuridik shaxslarda;
oxirgi uch yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumining oʻrtacha yillik miqdori bazaviy hisoblash miqdorining yuz ming baravaridan oshadigan hamda ustav fondining (ustav kapitalining) 50 foizi va undan ortigʻi ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) davlat ulushi 50 foizni va undan ortiqni tashkil etadigan yuridik shaxsga tegishli boʻlgan yuridik shaxslarda;
yuridik shaxslarning birlashmalarida joriy etiladi.
Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida koʻrsatilmagan xoʻjalik yurituvchi subyektlarda monopoliyaga qarshi komplayensni joriy etish tavsiyaviy xususiyatga ega.
Monopoliyaga qarshi komplayensni tashkil qilish va joriy etish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
10-modda. Shaxslar guruhi
Quyidagi shartlardan biriga yoki bir nechtasiga muvofiq boʻlgan, yagona (umumiy) iqtisodiy manfaatga ega boʻlgan shaxslar yigʻindisi shaxslar guruhi deb eʼtirof etiladi:
ikki va undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektning biri bevosita yoki bilvosita, shuningdek boshqa shaxslardan olingan vakolatlarga muvofiq boshqa xoʻjalik yurituvchi subyekt ustav fondining (ustav kapitalining) 50 foizidan ortigʻiga egalik qiladi;
ikki va undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektda ayni bir jismoniy shaxs, shuningdek uning eri (xotini), ota-onasi (farzandlikka oluvchilari), bolalari (farzandlikka olingan bolalari), tugʻishgan va oʻgay aka-ukalari hamda opa-singillari (bundan buyon matnda yaqin qarindoshlari deb yuritiladi) ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlardagi oʻz ishtiroki tufayli bevosita va (yoki) bilvosita yoxud boshqa shaxslardan olingan vakolatlarga muvofiq mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektlardan har birining ustav fondining (ustav kapitalining) 50 foizidan ortigʻiga egalik qiladi (ega boʻladi);
ikki va undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektda ayni bir yuridik shaxs ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlardagi oʻz ishtiroki tufayli bevosita va (yoki) bilvosita yoxud boshqa shaxslardan olingan vakolatlarga muvofiq mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektlardan har birining ustav fondining (ustav kapitalining) 50 foizidan ortigʻiga egalik qiladi (ega boʻladi);
ikki va undan ortiq yuridik shaxsning ijro etuvchi organi tarkibiga ayni bir jismoniy shaxs hamda uning yaqin qarindoshlari kiradi;
ikki va undan ortiq yuridik shaxsning kollegial ijro etuvchi organi va (yoki) kuzatuv kengashi son tarkibining 50 foizidan ortigʻini ayni bir jismoniy shaxs va uning yaqin qarindoshlari tashkil etadi;
ikki va undan ortiq yuridik shaxslardan biri qonunchilikka yoki ushbu yuridik shaxslarning taʼsis hujjatlariga yoxud ular bilan tuzilgan shartnomalarga asosan ushbu yuridik shaxslarga ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berishga haqli boʻladi;
ikki va undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektda ayni bir jismoniy shaxs yoki ayni bir yuridik shaxs qonunchilikka va (yoki) ushbu yuridik shaxslarning taʼsis hujjatlariga yoxud ular bilan tuzilgan shartnomalarga asosan ularga ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berishga haqli boʻladi.
Ushbu Qonunda shaxslar guruhiga tovar yoki moliya bozorining yagona subyekti sifatida qaraladi.
11-modda. Tovarning monopol yuqori narxi
Agar tovarni realizatsiya qilish narxi hamda uni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish uchun zarur boʻlgan xarajatlar oʻrtasidagi tafovut juda yuqori boʻlsa yoki tovarning sifatini pasaytirish hisobidan qoʻshimcha foyda olishga qaratilgan boʻlsa, tovarning tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan belgilanadigan narxi tovarning monopol yuqori narxidir.
Tovarning narxi tovar-xomashyo birja savdolari yakunlariga koʻra shakllangan taqdirda, u monopol yuqori narx deb eʼtirof etilmaydi, bundan ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar ishtirokidagi hiyla-nayranglardan iborat harakatlar natijasida shakllangan narx mustasno.
Mazkur moddaning talablari eksport narxlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Tovarning monopol yuqori narxi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda aniqlanadi.
12-modda. Tovarning monopol past narxi
Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan tovarning tannarxidan past darajada va mazkur tovarni sotishdan zarar keltiradigan darajada belgilanadigan, natijada raqobat cheklanishiga olib keladigan narx tovarning monopol past narxidir.
Mazkur moddaning talablari eksport narxlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Tovarning monopol past narxi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda aniqlanadi.
13-modda. Ustun mavqe
Tovar yoki moliya bozoridagi xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining unga oʻz faoliyatini raqobatlashuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bogʻliq boʻlmagan holda amalga oshirish va raqobatning holatiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatish, tegishli bozorga boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kirishini qiyinlashtirish yoxud ushbu boshqa subyektlarning iqtisodiy faoliyat erkinligini boshqacha tarzda cheklash imkoniyatini beradigan holati ustun mavqedir.
Tovar yoki moliya bozorida quyidagilar ustun mavqe deb eʼtirof etiladi:
agar xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining raqobatchilari mavjud boʻlmasa;
agar xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining bozordagi ulushi 40 foizni va undan ortiqni tashkil etsa;
agar xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tabiiy monopoliya subyekti deb eʼtirof etilsa;
agar xoʻjalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga muayyan tovarlarni ishlab chiqarish yoki realizatsiya qilish yoxud olish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda mutlaq va (yoki) eksklyuziv huquq berilgan boʻlsa.
Oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz ming baravaridan kamroqni tashkil etuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining (bundan tabiiy monopoliya subyektlari, mahsulotlarining narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar mustasno) tovar yoki moliya bozoridagi holati ustun mavqe deb eʼtirof etilmaydi.
Xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovar yoki moliya bozoridagi ustun mavqeyi eʼtirof etilgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda vakolatli davlat organi bu haqda ularga xabarnoma yuboradi, mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovarlariga nisbatan narxlar davlat tomonidan tartibga solingan taqdirda esa bu haqda narxni tartibga soluvchi organga ham xabar beradi.
Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining, raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini aniqlash va eʼtirof etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
14-modda. Ustun muzokara kuchi
Ustun mavqega ega boʻlmagan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan bitim shartlarini, tovarlar realizatsiya qilinadigan hududni va narxni belgilashga bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyatining mavjudligi ustun muzokara kuchi deb eʼtirof etiladi.
15-modda. Tovarning monopol turiga nisbatan qoʻllaniladigan narxlarni (tariflarni) eʼlon qilish
Xoʻjalik yurituvchi subyekt va shaxslar guruhi ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan paytdan eʼtiboran tovarning monopol turiga nisbatan qoʻllaniladigan yangi narxlarni (tariflarni) joriy narxlar (tariflar) oʻzgartirilishidan kamida oʻn besh kun oldin eʼlon qilishi shart.
2-bob. Tabiiy monopoliya subyektlari faoliyatini tartibga solish
16-modda. Tabiiy monopoliya subyektlari tovarlarining narxlarini (tariflarini) tartibga solish
Tabiiy monopoliya subyektlari tovarlarining narxlarini (tariflarini) tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan organ tomonidan amalga oshiriladi.
Tabiiy monopoliya subyektlari tovarlarining narxlarini (tariflarini) belgilash uchun tabiiy monopoliya subyektlari oʻz tovarlari narxlarining (tariflarining) loyihalarini hamda ular boʻyicha hisob-kitoblarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan vakolat berilgan organga taqdim etadi.
Tabiiy monopoliya subyektlari tovarlari narxlarining (tariflarining) loyihalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan organ tomonidan bir oylik muddatda koʻrib chiqiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan organning tabiiy monopoliya subyektlari tovarlarining narxlari (tariflari) boʻyicha qarori tabiiy monopoliya subyektlari tomonidan mazkur qaror kuchga kirguniga qadar oʻn besh kundan kechiktirmay ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilinadi.
Vakolatli davlat organi tabiiy monopoliya subyektlari tovarlarining narxlarini (tariflarini) tartibga solishda ishtirok etmaydi.
17-modda. Tabiiy monopoliya subyektlarining huquq va majburiyatlari
Tabiiy monopoliya subyektlari quyidagi huquqlarga ega:
realizatsiya qilingan tovarlar uchun haq toʻlanishini taʼminlamayotgan isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatishni qonunchilikda belgilangan tartibda rad etish;
tabiiy monopoliya sharoitlarida realizatsiya qilinadigan tovarlarning narxlarini (tariflarini) vakolatli davlat organini xabardor qilgan holda barcha isteʼmolchilar uchun bir vaqtda pasaytirish.
Tabiiy monopoliya subyektlari:
oʻz tovarlarining sotib olinishida isteʼmolchilar uchun teng shart-sharoitlar yaratib berishi, barcha isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish uchun quvvatlar yetarli boʻlmagan taqdirda, tovarlar isteʼmolchilar oʻrtasida adolatli taqsimlanishini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq tartibga solishi;
oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni vakolatli davlat organiga qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etishi;
tovarlarning narxlarini (tariflarini) belgilash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan vakolat berilgan organga ishonchli axborotni taqdim etishi;
tabiiy monopoliya sharoitlarida amalga oshiriladigan tovarlar ishlab chiqarishga (realizatsiya qilishga) doir toʻgʻridan-toʻgʻri xarajatlarning alohida-alohida hisobini yuritishi shart.
Tabiiy monopoliya subyektlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar boʻlishi mumkin.
3-bob. Raqobatga qarshi harakatlarni taqiqlash
18-modda. Ustun mavqeni va ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilishni taqiqlash
Ustun mavqega yoki ustun muzokara kuchiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki bir guruh shaxslarning pirovard natijada raqobatni cheklashga va (yoki) isteʼmolchilarning, boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keladigan harakatlari, shu jumladan quyidagi harakatlari ustun mavqeni yoki ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilish deb eʼtirof etiladi hamda taqiqlanadi:
tovarlarning muomalasi hajmini tovar yoki moliya bozorida taqchillikni keltirib chiqarish yoki saqlab turish maqsadida narxlarning oshishiga va (yoki) isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan tarzda qisqartirish;
isteʼmolchilarning zarur hajmdagi tovarni va lozim darajadagi sifatli tovarni olishga boʻlgan huquqlari kamsitilishiga yoʻl qoʻyish;
tovarning monopol yuqori yoki monopol past narxlarini belgilash;
shartnoma predmetiga taalluqli boʻlmagan shartlarni (bundan qonun hujjatlariga muvofiq qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash va olib chiqish xizmatlari uchun isteʼmolchilar qarzdorligining oldini olishga qaratilgan qoidalar mustasno), shu jumladan moliyaviy mablagʻlarni, boshqa mol-mulkni, mulkiy huquqlarni oʻzga shaxsga oʻtkazishga doir asossiz talablarni majburan qabul qildirish;
tovarni realizatsiya qilishda yoki olishda kamsituvchi shart-sharoitlarni belgilash, shu jumladan tovardan foydalanish shartlarini majburan qabul qildirish;
shartnoma tuzishga faqat kontragent tomonidan boshqa tovarni olish yoki realizatsiya qilish yoxud kontragentning tovarni oʻzga xoʻjalik yurituvchi subyektlardan olishdan yoki boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga realizatsiya qilishdan oʻzini tiyishi sharti bilan rozilik berish;
tegishli tovarni ishlab chiqarish yoki realizatsiya qilish imkoniyati boʻla turib, shartnoma tuzishni asossiz ravishda rad etish;
tovar yoki moliya bozoriga boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kirishi uchun toʻsiqlar yaratish;
narxlarni davlat tomonidan tartibga solish qoʻllaniladigan tovarlar uchun belgilangan narxdan ortiq haq olish yoki narxlarni davlat tomonidan tartibga solish tartibini buzish, shuningdek koʻrsatilmagan xizmatlar yoki bepul koʻrsatilishi kerak boʻlgan xizmatlar uchun haq olish;
boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar (raqobatchilar) tomonidan ishlab chiqarilgan tovarlarni olishni yoki realizatsiya qilishni taqiqlash yoxud cheklash.
Ustun mavqega ega boʻlgan deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatoriga maʼlumotlar, texnologiyalar va raqamli mahsulotlardan foydalanish haqidagi talablarni belgilash orqali raqobatni cheklaydigan harakatlarni bajarish taqiqlanadi.
Ustun mavqega ega boʻlgan deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatorining raqobatning cheklanishiga olib keladigan harakatlarini aniqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
19-modda. Raqobatga qarshi kelishuvlarni va muvofiqlashtirilgan harakatlarni taqiqlash
Tovar yoki moliya bozorida ikki va undan ortiq tarafning raqobatni cheklashga yoki isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan yoxud olib kelishi mumkin boʻlgan, bitta yoki bir nechta hujjatda aks ettirilgan yozma shakldagi shartlashuvi, shuningdek ogʻzaki shakldagi shartlashuvi raqobatga qarshi kelishuvdir.
Raqobatlashayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar, shu jumladan potensial raqobatchilar oʻrtasidagi raqobatni cheklashga va (yoki) isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan hamda quyidagilarga qaratilgan raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar taqiqlanadi hamda oʻz-oʻzidan haqiqiy emas deb topiladi:
narxlarni (tariflarni), chegirmalarni, ustamalarni, qoʻshimcha toʻlovlarni yoki ustama narxlarni sunʼiy ravishda belgilash yoki saqlab turish, erkin bozor narxlarining qaror topishiga toʻsqinlik qilish;
taklif hajmini sunʼiy ravishda oʻzgartirish maqsadida ishlab chiqarish hajmlarini kelishib olish, tovarlarni ishlab chiqarishni iqtisodiy yoki texnologik jihatdan asossiz ravishda kamaytirish va (yoki) tugatish yoxud texnologiyalar va investitsiyalarni cheklashni kelishib olish;
eng yaxshi takliflarni tanlashda, tenderlarda, auksionlarda, birjalarda va boshqa savdolarda (bundan buyon matnda savdolar deb yuritiladi) narxlarni oshirish, pasaytirish yoki saqlab turish;
tovar yoki moliya bozorini hududiy prinsip boʻyicha, realizatsiya qilish yoki xaridlar hajmi boʻyicha, tovarlarning xillari boʻyicha yoxud tovarlarni sotuvchilar yoki sotib oluvchilar, tovar buyurtmachilari doirasi boʻyicha boʻlib olish yoxud mahsulot sotiladigan bozorlar ustidan nazorat oʻrnatish;
boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning muayyan tovarlarni sotuvchilar yoki sotib oluvchilar, buyurtmachilar sifatida tovar yoki moliya bozoriga kirishini cheklash yoki ularni bozordan chetlashtirish yoxud xoʻjalik yurituvchi subyektlarni muayyan bozorga kiritmaslik;
ayrim sotuvchilar yoki sotib oluvchilar bilan shartnomalar tuzishda shartnoma predmetiga taalluqli boʻlmagan shartlarni, shu jumladan moliyaviy mablagʻlarni, boshqa mol-mulkni, mulkiy huquqlarni oʻzga shaxsga oʻtkazishga doir asossiz talablarni majburan qabul qildirish yoʻli bilan shartnomalar tuzish.
Raqobatlashmayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning, shuningdek xoʻjalik yurituvchi subyektlarning yuridik shaxslar birlashmasi, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar bilan raqobatga qarshi kelishuvlariga hamda muvofiqlashtirilgan harakatlariga, agar bunday kelishuvlar va harakatlar pirovard natijada ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan oqibatlarga olib kelsa yoki olib kelishi mumkin boʻlsa, yoʻl qoʻyilmaydi, shu jumladan quyidagi kelishuvlari va harakatlariga yoʻl qoʻyilmaydi:
sotuvchining yoki sotib oluvchining hududni yoki sotib oluvchilar doirasini tovarni keyinchalik qayta sotish maqsadida mustaqil ravishda belgilashini cheklaydigan kelishuvlari va harakatlariga;
tovarlarni qayta sotish uchun narxlarga cheklovlar belgilaydigan kelishuvlari va harakatlariga;
boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlarni xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan realizatsiya qilishni taqiqlaydigan kelishuvlari va harakatlariga.
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy faoliyatini ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlarga aloqador boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan tashqi muvofiqlashtirish, agar bunday muvofiqlashtirish ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida koʻrsatilgan oqibatlardan biriga olib kelsa, taqiqlanadi.
Agar raqobatga qarshi kelishuvlar va harakatlar ishlab chiqarishni takomillashtirishga, texnika taraqqiyotini yuksaltirishga, innovatsiyalarni joriy etishni ragʻbatlantirishga, ishlab chiqarish va tovarlarni realizatsiya qilish hajmlarini koʻpaytirishga yoki iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirishga yoxud tovarlarning jahon tovar yoki moliya bozoridagi raqobatbardoshliligini oshirishga qaratilgan boʻlsa, ushbu moddada nazarda tutilgan taqiqlar mazkur kelishuvlar va harakatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Raqobatga qarshi kelishuvlarni va muvofiqlashtirilgan harakatlarni aniqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
20-modda. Raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar uchun javobgarlikdan ozod qilish
Raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakat ishtirokchisi boʻlgan, mazkur kelishuv yoki harakat sodir etilganligi haqida vakolatli davlat organiga birinchi boʻlib ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilgan jismoniy shaxs, xoʻjalik yurituvchi subyekt, yuridik shaxslar birlashmasi tegishincha maʼmuriy va moliyaviy javobgarlikdan ozod qilinadi.
21-modda. Insofsiz raqobatni taqiqlash
Xoʻjalik yurituvchi subyektlar yoki ularning manfaatlarini koʻzlab boshqa shaxslar tomonidan raqobatchilarga nisbatan insofsiz raqobatni amalga oshirish, shu jumladan quyidagi harakatlarni amalga oshirish taqiqlanadi:
raqobatchini obroʻsizlantirish, yaʼni raqobatchi xoʻjalik yurituvchi subyektning faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatishi yoki uning ishchanlik obroʻsiga putur yetkazishi mumkin boʻlgan, u sotuvga taklif qilayotgan tovarning sifati va isteʼmol xossalari toʻgʻrisida, mazkur tovarni tayyorlash hamda undan foydalanish usullari va sharoitlari haqida, undan foydalanishdan kutilayotgan natijalar toʻgʻrisida, tovarning muayyan maqsadlarga yaroqliligi haqida, tovarni sotuvga taklif etish shartlari, shu jumladan uning narxi toʻgʻrisida yolgʻon, noaniq yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlarni tarqatish;
notoʻgʻri taqqoslash, yaʼni raqobatchi xoʻjalik yurituvchi subyektni yoki uning tovarini tovarning ustunligi haqida tasavvur hosil qiluvchi soʻzlardan yoki ramzlardan tovarning xolisona tasdiqqa ega boʻlgan tavsifini yoki taqqoslash parametrlarini koʻrsatmagan holda foydalanib taqqoslash;
tovarning xususiyati, ishlab chiqarilish usuli va joyi, isteʼmol xossalari, narxi va sifati, ishlab chiqaruvchining (bajaruvchining) kafolat majburiyatlari xususida isteʼmolchilarni chalgʻitish;
raqobatchi xoʻjalik yurituvchi subyektning individuallashtirish vositalariga, tovarni individuallashtirish vositalariga boʻlgan mutlaq huquqini olish orqali avval fuqarolik muomalasiga kiritilgan tovarning realizatsiya qilinishini cheklashga qaratilgan xatti-harakatlarni sodir etish;
tijorat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni, shu jumladan fan-texnikaga, ishlab chiqarishga yoki savdoga oid axborotni egasining roziligisiz olish, undan foydalanish, uni oshkor etish;
tovar yoki moliya bozoriga raqobatchi xoʻjalik yurituvchi subyektning kirishiga toʻsqinlik qilishga yoki uni bozordan chetlashtirishga olib keluvchi harakatlarni sodir etish.
22-modda. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslarning birlashmalari tomonidan raqobatni cheklaydigan hujjatlar qabul qilinishini hamda harakatlar amalga oshirilishini (harakatsizlikni) taqiqlash
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga, yuridik shaxslarning birlashmalariga tovar yoki moliya bozorida raqobatni cheklashga hamda isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keluvchi hujjatlarni qabul qilish hamda harakatlarni amalga oshirish (harakatsizlik), shu jumladan quyidagilar taqiqlanadi:
faoliyatning biron-bir sohasida yangi xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tashkil etishga, faoliyatning ayrim turlarini amalga oshirishga yoki muayyan tovarlarni ishlab chiqarishga nisbatan taqiq belgilash yoki cheklovlar joriy etish;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tovar yoki moliya bozoriga kirishini cheklash yoki ularni undan chiqarib yuborish;
shartnomalar tuzishda ustunlik berish, sotib oluvchilarning muayyan doirasiga tovarlarni birinchi navbatda realizatsiya qilish, moliyaviy mablagʻlarning manbalarini tanlash va ulardan foydalanish yoʻnalishlarining afzalligi toʻgʻrisida xoʻjalik yurituvchi subyektga koʻrsatmalar berish;
xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga asossiz ravishda toʻsqinlik qilish, shu jumladan tovarlarga yoki xoʻjalik yurituvchi subyektlarga nisbatan qonunchilikda nazarda tutilmagan talablarni belgilash yoʻli bilan toʻsqinlik qilish;
tovarlarning erkin harakatlanishi va realizatsiya qilinishini qonunga xilof ravishda cheklash, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tovarlarni yoki boshqa fuqarolik huquqlari obyektlarini tasarruf etish hamda ulardan foydalanish huquqlariga nisbatan taqiqlar yoki cheklovlar belgilash;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarga tovarlarni sotib olish toʻgʻrisida koʻrsatmalar berish yoki tovarlarni sotib oluvchilarga bunday tovarlarni realizatsiya qiladigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tiqishtirish yoxud ushbu subyektlarni tanlashda cheklovlar belgilash;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarga axborotdan oʻz raqobatchilarining tovar yoki moliya bozorida kamsitilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan tarzda ustuvor foydalanish imkoniyatini berish;
ayrim xoʻjalik yurituvchi subyektlarga ularni tovar yoki moliya bozorida faoliyat koʻrsatayotgan boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga nisbatan afzal holatga qoʻyadigan imtiyozlar, preferensiyalar, yengilliklar va eksklyuziv huquqlarni asossiz ravishda berish;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olish, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy faoliyatiga oqibatda raqobat cheklanishi mumkin boʻlgan tarzda aralashish;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning, yuridik shaxslar birlashmalarining vazifalarini xoʻjalik yurituvchi subyektlarning vazifalari bilan qoʻshib bajarish, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno;
ayrim xoʻjalik yurituvchi subyektlarning faoliyati uchun boshqa kamsituvchi yoki imtiyozli shart-sharoitlar yaratish.
Alohida hollarda, tabiiy ofatlar, halokatlarning oqibatlarini tugatish va epidemiyalarning oldini olish maqsadida hamda favqulodda vaziyatlar davrida, shuningdek banklarni sanatsiya qilish tartib-taomillarini amalga oshirishda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlarni qabul qilishi va harakatlarni amalga oshirishi mumkin.
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning, yuridik shaxslar birlashmalarining tovar yoki moliya bozorida narxlarni sunʼiy ravishda oshirishga, pasaytirishga, saqlab turishga olib keladigan harakatlariga yoʻl qoʻyilmaydi.
4-bob. Davlat yordami berilishiga va tadbirkorlik faoliyatida davlatning ishtirok etishiga nisbatan raqobatni cheklashga qarshi talablar
23-modda. Davlat yordamining raqobatga taʼsirini baholash
Davlat xoʻjalik yurituvchi subyektlarga soliq va bojxona imtiyozlari, subsidiyalar, grantlar, davlat kafolatlari, imtiyozli kreditlar, eksklyuziv huquqlar, davlat mulkini imtiyozli narxlarda sotish va ijaraga berish, yer resurslaridan va yerosti boyliklaridan foydalanish huquqlarini imtiyozli shartlar asosida berish hamda boshqa preferensiyalar va afzalliklar tarzida davlat yordamini berishi mumkin.
Ayrim xoʻjalik yurituvchi subyektlarga sogʻlom raqobat muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan tarzda yakka tartibda davlat yordami berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Davlat yordami berilishini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ularning raqobatga taʼsirini baholash uchun vakolatli davlat organiga majburiy tartibda kiritiladi.
Raqobatga taʼsirni baholash natijalari yuzasidan vakolatli davlat organining xulosasi davlat yordami koʻrsatilishini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish chogʻida majburiy tartibda koʻrib chiqiladi.
Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida nazarda tutilgan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
24-modda. Davlat ishtirokidagi korxonalarning raqobatga taʼsirini cheklash
Davlatning tadbirkorlik faoliyatida ishtirok etishi davlat ishtirokidagi korxonalarni tashkil etish, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) bevosita yoki bilvosita ishtirok etish orqali, shuningdek davlat-xususiy sheriklik loyihasida davlat sherigi sifatida ishtirok etish orqali amalga oshiriladi.
Quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
besh va undan ortiq xususiy tadbirkorlik subyekti tovar yoki moliya bozorida faoliyat yuritib kelayotgan, raqobat rivojlangan sohalarda davlat ishtirokidagi korxonani va uning affillangan shaxslarini tashkil etishga;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni amalga oshirish, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish, maxsus elektron tizim vositasida xabarnomalarni qabul qilish, shuningdek roʻyxatdan oʻtkazish yoki akkreditatsiya qilish vakolatlari berilgan sohalarda ushbu organlar va boshqa tashkilotlar tomonidan ular ishtirokidagi korxonalarni tashkil etishga;
yagona yetkazib beruvchi boʻlgan yoki oʻziga mazkur huquq berilgan yoxud ustun mavqega ega boʻlgan davlat ishtirokidagi korxona tomonidan faoliyati muassisning tovarlaridan (resurslaridan) yoki tarmoq infratuzilmasidan foydalanishga bogʻliq boʻlgan hamda xususiy tadbirkorlik subyektlari bilan raqobatlashadigan faoliyat bilan shugʻullanadigan, ushbu korxonaga affillangan shaxslarni tashkil etishga, bundan mazkur affillangan shaxslarning ularni raqobatchilar bilan teng faoliyat shart-sharoitlari bilan taʼminlagan holda boʻlib yuborish natijasida tashkil etilishi hollari mustasno;
davlat ishtirokidagi korxonalarning raqobat rivojlangan sohalarda oʻz asosiy faoliyatiga bogʻliq boʻlmagan qoʻshimcha faoliyat bilan shugʻullanishiga;
davlat ishtirokidagi korxonalarning raqobat rivojlangan sohalarda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etishiga yoki undagi ulushni olishiga.
Ushbu modda ikkinchi qismining beshinchi va oltinchi xatboshilarida koʻrsatilgan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida nazarda tutilgan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Davlat ishtirokidagi korxonalarni va ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish) vakolatli davlat organining oldindan roziligi olinganidan keyin amalga oshiriladi.
Vakolatli davlat organining oldindan roziligini olish quyidagi hollarda talab etiladi:
davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etish chogʻida;
davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini qayta tashkil etish chogʻida (qoʻshib yuborish va qoʻshib olish shaklida);
xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalar (ulushlar) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan olinganda;
davlat ishtirokidagi korxonalarning, shuningdek ushbu korxonalar affillangan shaxslarining faoliyat turi oʻzgarganda.
Ushbu moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan talablar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida nazarda tutilgan hollarda davlat ishtirokidagi korxonalarni va ularning affillangan shaxslarini tashkil etishga (qayta tashkil etishga), ularning faoliyat turini oʻzgartirishga, shuningdek aksiyalar (ulushlar) olishga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Agar davlat ishtirokidagi korxonalar yoki ularning affillangan shaxslari ushbu moddaning talablarini buzgan holda tashkil etilgan (qayta tashkil etilgan) boʻlsa yoki faoliyat turini oʻzgartirgan boʻlsa, shuningdek aksiyalar (ulushlar) olgan boʻlsa, bunday holda davlat ishtirokidagi mazkur korxonalar yoki ularning affillangan shaxslari vakolatli davlat organining koʻrsatmasiga binoan yoxud sud tartibida tegishincha tugatiladi yoki ularning faoliyat turi oʻzining avvalgi faoliyat turiga oʻzgartiriladi yoxud aksiyalarni (ulushlarni) olishga doir bitimlar haqiqiy emas deb topiladi.
25-modda. Davlat ishtirokidagi korxonalarni va ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish), ularning faoliyat turini oʻzgartirish, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishi uchun oldindan rozilik olish tartibi
Davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etishga (qayta tashkil etishga) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirishga, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishiga oldindan rozilik olish uchun tegishincha respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, davlat ishtirokidagi korxonalar yoki ularning affillangan shaxslari vakolatli davlat organiga ariza bilan murojaat qiladi.
Vakolatli davlat organi davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirish, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olish masalasi yuzasidan ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran ikki oy muddatda qaror qabul qiladi.
Agar vakolatli davlat organi tomonidan tovar yoki moliya bozorida xususiy tadbirkorlik subyektlari mavjud emasligining obyektiv sabablari aniqlanmagan boʻlsa, davlat ishtirokidagi korxonalarga, shuningdek ularning affillangan shaxslariga uch yil muddat mazkur tovar yoki moliya bozorida faoliyat yuritishga ruxsat beriladi.
Vakolatli davlat organi davlat ishtirokidagi korxonalarni va (yoki) ularning affillangan shaxslarini tashkil etishni (qayta tashkil etishni) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirishni, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishini ushbu Qonun 24-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollarda rad etadi.
Davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirish, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishi boʻyicha harakatlar tovar yoki moliya bozorida raqobat muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatmasligini isbotlovchi dalillar va (yoki) hujjatlar taqdim etilgan taqdirda, vakolatli davlat organi ushbu arizani qanoatlantirishi mumkin.
Vakolatli davlat organi davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirish, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishi uchun oldindan rozilik berish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish chogʻida raqobatni taʼminlashga qaratilgan talablarni belgilashi mumkin.
Vakolatli davlat organining davlat ishtirokidagi korxonalarni yoki ularning affillangan shaxslarini tashkil etish (qayta tashkil etish) va (yoki) ularning faoliyat turini oʻzgartirish, shuningdek ular tomonidan aksiyalar (ulushlar) olinishi uchun oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi qarori, agar qaror bir yil ichida ijro etilmasa, oʻz kuchini yoʻqotadi.
Roʻyxatdan oʻtkazuvchi organlar davlat ishtirokidagi korxonalarni va ularning affillangan shaxslarini, shuningdek taʼsis hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartishlarni hamda ular tomonidan aksiyalar olinishini roʻyxatdan oʻtkazish (qayta roʻyxatdan oʻtkazish) chogʻida vakolatli davlat organining oldindan roziligi mavjudligini qonunchilikda belgilangan tartibda tekshirishi va vakolatli davlat organining oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi qarori arizachi tomonidan taqdim etilmagan taqdirda, roʻyxatdan oʻtkazishni rad etishi shart, bundan Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlarida nazarda tutilgan hollarda tashkil etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar mustasno.
5-bob. Raqobatni cheklashga yoʻl qoʻymaslik maqsadida iqtisodiy konsentratsiyani va savdolarni tartibga solish
26-modda. Iqtisodiy konsentratsiya ustidan davlat nazorati
Iqtisodiy konsentratsiya ustidan davlat nazorati iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish orqali vakolatli davlat organi tomonidan quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
xoʻjalik yurituvchi subyektni qoʻshib olish yoki qoʻshib yuborish orqali qayta tashkil etishda;
shaxs yoki shaxslar guruhi Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan aksiyadorlik jamiyati ovoz beruvchi aksiyalarining 25 foizidan ortigʻini tasarruf etish yoxud masʼuliyati cheklangan jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarning uchdan bir qismidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olganda.
Agar ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan bitimlarda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan biri aktivlarining balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining ikki yuz ellik ming baravari miqdoridan ortiq yoxud ularning aktivlarining jami balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan jami tushumi bazaviy hisoblash miqdorining besh yuz ming baravari miqdoridan ortiq boʻlsa, iqtisodiy konsentratsiya ustidan davlat nazorati amalga oshiriladi.
Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik iqtisodiy konsentratsiyaga vakolatli davlat organining oldindan roziligini olish bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Ushbu moddaning talablari quyidagilarga nisbatan tatbiq etilmaydi:
davlat ishtirokidagi korxonalarning qoʻshib yuborilishiga yoki qoʻshib olinishiga yoxud ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) olinishiga doir bitimlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan amalga oshirilgan hollarga;
xoʻjalik yurituvchi subyektni tashkil etish chogʻida uning muassislariga;
xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻz aksiyalarini (ulushlarini) olishga doir bitimlarga;
aksiyadorlik jamiyati (masʼuliyati cheklangan jamiyat) oʻz ustav fondining (ustav kapitalining) miqdorini saqlab qolgan holda boshqa tashkiliy-huquqiy shaklga oʻzgartirilishiga;
aksiyalar (ulushlar) keyinchalik qayta sotish maqsadida investitsiya vositachilari tomonidan olinishiga;
xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) jismoniy shaxs tomonidan olishga doir bitimlarga, agar ariza bilan murojaat etilgan paytda bunday jismoniy shaxs biron-bir xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) 25 foizidan koʻprogʻini tasarruf etmagan boʻlsa.
27-modda. Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik olish
Oldindan rozilik olish talab etiladigan iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish chogʻida shaxslar yoki shaxslar guruhi bu harakatlar bajarilguniga (bitimlar tuzilguniga) qadar vakolatli davlat organiga quyidagilarni qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etadi:
iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani;
norezident boʻlgan jismoniy shaxs uchun — pasportning koʻchirma nusxasini;
norezident boʻlgan yuridik shaxs uchun — davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hujjatning koʻchirma nusxasini yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjatni;
bitim taraflarining ariza berilgan kundan avvalgi ikki yil davomidagi yoxud agar faoliyat ikki yildan kam muddatni tashkil etsa, faoliyat amalga oshirilgan muddat davomidagi faoliyati turlari, ishlab chiqarilgan va realizatsiya qilingan tovar turlarining nomlari hamda ularning hajmlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;
oʻtgan ikki kalendar yilga doir moliyaviy va statistika hisobotlarini;
shaxslar guruhining tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, bunday shaxslarning ushbu shaxslar guruhiga kirish asoslari koʻrsatilgan holda;
shaxslar yoki bir guruh shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarining (ulushlarining) 25 foizdan koʻprogʻiga bevosita yoki bilvosita egalik qilish orqali haqiqatda nazorat qiladigan jismoniy shaxslar — asosiy benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.
Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun qonunchilikda belgilangan tartibda yigʻim undiriladi.
Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi ariza quyidagi tarzda koʻrib chiqiladi:
agar harakat (bitim) raqobatga taʼsir qilmasa, ariza va unga ilova qilingan hujjatlar roʻyxatga olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kalendar kundan kechiktirmay arizachi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilinadi;
agar harakat (bitim) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, qoʻshimcha oʻrganish oʻtkazish uchun arizani koʻrib chiqish muddati ikki oydan koʻp boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.
Iqtisodiy konsentratsiyaning raqobatga taʼsirini baholash uchun ekspertlar va mutaxassislar jalb etilishi mumkin.
Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish natijalari boʻyicha vakolatli davlat organi quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisida;
iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berishni rad etish haqida.
Vakolatli davlat organi arizachiga oldindan rozilik berishni quyidagi hollarda rad etishga haqli, agar:
iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizaning qanoatlantirilishi tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoxud kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlsa;
taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlarning mavjudligi.
Vakolatli davlat organi hatto tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoxud kuchayishiga va raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan taqdirda ham, agar iqtisodiy konsentratsiya toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar oʻz harakatlari (bitimlari) isteʼmolchilarga sezilarli tarzda naf keltirishini isbotlab bersa, iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish haqidagi arizani qanoatlantiradi.
Vakolatli davlat organi iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berishga va buni raqobatni taʼminlashga qaratilgan talablarni bajarish bilan bogʻliq qilib qoʻyishga haqli. Bunda mazkur talablar, shuningdek ularni bajarish muddatlari vakolatli davlat organining iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi qarorida koʻrsatilishi kerak.
Tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarni bajarish (bitimlar tuzish) toʻgʻrisida qaror qabul qilgan yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar vakolatli davlat organining talabiga koʻra raqobatning zarur shart-sharoitlarini tiklash boʻyicha choralar koʻrishi shart.
Vakolatli davlat organining oldindan berilgan roziligisiz tuzilgan, tovar yoki moliya bozorida raqobatning cheklanishiga olib keladigan iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlar sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.
Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun vakolatli davlat organidan oldindan rozilik olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
28-modda. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish
Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan ilgari qoʻllanilgan choralar samarasiz boʻlgan taqdirda, vakolatli davlat organi xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish haqidagi daʼvo bilan sudga murojaat qiladi, boʻlish yoki ajratib chiqarish mazkur xoʻjalik yurituvchi subyekt negizida ikki yoxud bir nechta alohida xoʻjalik yurituvchi subyektni tashkil etish orqali amalga oshiriladi.
Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish quyidagi shartlarning barchasi jam boʻlganda amalga oshirilishi mumkin:
boʻlinayotgan yoki ajratib chiqarilayotgan tarkibiy boʻlinmalarning tashkiliy va hududiy jihatdan alohida ajralib chiqish imkoniyati mavjud boʻlganda;
uning tarkibiy boʻlinmalari oʻrtasida uzviy texnologik bogʻlanish mavjud boʻlmaganda;
boʻlish yoki ajratib chiqarish natijasidagi tarkibiy boʻlinmalarning tovar yoki moliya bozorida mustaqil ravishda faoliyat koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻlganda.
29-modda. Savdolarda raqobatni cheklashga qarshi talablar
Savdolar boshlangʻich narxni pasaytirish yoki oshirish yoʻli bilan tashkil etilishi mumkin.
Savdolarda raqobatni cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlar, shu jumladan quyidagilar taqiqlanadi:
savdolarni oʻtkazishning qonunchilikda belgilangan tartibini buzish;
savdolar ishtirokchilarining faoliyatini muvofiqlashtirish;
savdolarning bitta yoki bir nechta ishtirokchisiga savdolarda ishtirok etish uchun imtiyozli shart-sharoitlar yaratish, shu jumladan axborotdan foydalanish orqali imtiyozli shart-sharoitlar yaratish;
savdolarga oid hujjatlarga va qoidalarga, shu jumladan eʼlonning matniga ishtirokchilar oʻrtasida raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan talablarni kiritish;
savdolarning oʻtkazilish jarayoniga va natijalariga taʼsir koʻrsatish;
savdolarda talabning oʻzgarishiga, narxlarning sunʼiy ravishda oshirilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan yolgʻon, asossiz maʼlumotlarni tarqatish;
savdolarning operatorlari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) buyurtmachilari va (yoki) savdolar ishtirokchilari tomonidan raqobatga qarshi kelishuvlarni hamda muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshirish;
elektron tarzda oʻtkaziladigan savdolarda narxlarning sunʼiy ravishda shakllantirilishiga olib keladigan narx algoritmidan, yaʼni tovarlar narxini oldindan belgilangan parametrlarga asosan monitoring qilish, hisob-kitob qilish, belgilash va nazorat qilish imkoniyatini beruvchi dasturiy taʼminotdan foydalanish;
savdolarda savdo shartlarini bir necha marta bajarmaslik natijasida tovarning narxlarini raqobat mavjud boʻlganda shakllangan narxlardan (talab, taklif yoki ishlar hajmidan) ancha oshirish;
buyurtmachining yoki sotuvchining savdolar natijalariga koʻra shartnoma tuzishdan asossiz ravishda boʻyin tovlashi.
Birja savdolarini oʻtkazish chogʻida raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlar, shu jumladan quyidagilar taqiqlanadi:
birja savdolarini oʻtkazish jarayoniga taʼsir koʻrsatadigan, shu jumladan hiyla-nayrang hisoblanadigan harakatlar, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;
birja savdolari ishtirokchilarining muvofiqlashtirilgan harakatlari natijasida joriy birja narxlarining keskin oshishiga yoki qatʼiy belgilanishiga olib keladigan harakatlar;
birja shartnomasi boʻyicha barcha xaridorlarga savdolarda teng ishtirok etish imkoniyatini cheklaydigan lotlarni belgilash;
toʻlovning va yetkazib berishning asoslanmagan muddatlarini, shuningdek oʻxshash mahsulotni sotuvchilar tomonidan belgilangan shartlardan jiddiy farq qiluvchi alohida shartlarni joriy etish;
birja shartnomalarida ishtirokchilar sonini cheklaydigan alohida shartlarni koʻrsatish;
tovarlarni savdoga qoʻyish jadvallarini birjaning rasmiy veb-saytiga joylashtirmaslik;
yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotni jadvallarda nazarda tutilgan muddatlarda birjaga qoʻymaslik yoki uni kam hajmda yoxud muvofiq boʻlmagan hajmda qoʻyish;
birja savdolari davomida birjaning muayyan ishtirokchisi tomonidan boshqa ishtirokchilarning buyurtmalariga nisbatan narxi noodatiy tarzda katta farq qiluvchi buyurtmalar berish, keyinchalik mazkur buyurtmalarni savdolar tugaguniga qadar olib tashlash yoki tuzilgan bitimni jarima toʻlamasdan asossiz ravishda bekor qilish;
narxi qonunchilik bilan tartibga solinadigan mahsulotning boshlangʻich narxini shakllantirishning belgilangan tartibiga rioya etmaslik;
birja shartnomasi boʻyicha muayyan xaridor ishtirokida bekor qilingan bitimning bahosi ayni shu xaridor bilan mazkur birja shartnomasi boʻyicha keyingi ikki savdoda amalga oshirilgan bitimning eng past bahosidan past boʻlishiga olib keluvchi harakatlarni bajarish;
faqat birja savdolariga qoʻyish yoʻli bilan sotilishi lozim boʻlgan yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotlar hajmlarini birja savdolariga qoʻymasdan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar boʻyicha sotish;
birja savdolarida realizatsiya qilinmagan yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotlarning bir qismini takroran savdolarga qoʻymaslik;
mahsulotni transportning muqobil turi bilan joʻnatish imkoni boʻlgani holda, uni transportning muayyan turi bilan asossiz ravishda joʻnatishni nazarda tutuvchi shartnomalar boʻyicha savdolarga qoʻyish;
birjada tuzilgan bitimlar va shartnomalarni jarima sanksiyalarisiz asossiz ravishda yoki muntazam asosda bekor qilish, bundan bir tarafning yengib boʻlmas kuch holatlari munosabati bilan majburiyatlarini bajarish imkoniyati yoʻqligi isbotlangan hollar, yaʼni favqulodda va oldini olib boʻlmaydigan (fors-major) holatlar mustasno;
tovarni yuklab joʻnatish navbatining izchilligiga rioya etmaslik;
birja shartnomalarida tovarlarning sifat koʻrsatkichlari (turi, navi, markasi va boshqalar) toʻgʻrisidagi yetarlicha axborotni koʻrsatmaslik yoki ularning koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi chalgʻituvchi axborotni kiritish;
savdolar tashkilotchilari tomonidan birja savdolarining ishtirokchilari uchun teng boʻlmagan sharoitlar yaratish;
savdolar tashkilotchilari tomonidan birja savdolarining natijalarini asossiz ravishda bekor qilish;
sotuvchi va xaridor oʻrtasida ayni bir shaxsiy hisobvaraqda bitim tuzish;
tovarning narxi xususida chalgʻitish maqsadida bahosi raqobat muhitida tarkib topgan darajadan jiddiy farq qiladigan bir nechta bitimni bir kunda bir ishtirokchi tomonidan yoki bir ishtirokchining manfaati uchun tuzish.
Eng yaxshi takliflarning tanlovlarida, tenderlarda, auksionlarda va boshqa savdolarda raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlar, shu jumladan quyidagilar taqiqlanadi:
savdolarda ishtirok etish uchun xoʻjalik yurituvchi subyektlardan hujjatlar qabul qilishni asossiz ravishda rad etish yoki savdolarda ishtirok etish uchun hujjatlarni taqdim etishga toʻsqinlik qilish;
savdolar ishtirokchilarini asossiz ravishda chetlashtirish yoki ularning sonini asossiz ravishda cheklash;
savdolar predmetiga texnologik va funksional jihatdan aloqador boʻlmagan qoʻshimcha tovarlarni lotlar tarkibiga kiritish;
tovarning aniq ishlab chiqaruvchisini koʻrsatish, bundan tovarlarning bir-biriga toʻgʻri kelmasligi hollari va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar mustasno;
boshqa ishtirokchi gʻolibga aylanishi uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida savdolarda takliflar bilan ishtirok etish;
savdolar ishtirokchilariga asossiz talablar qoʻyish, shu jumladan ularning malakasiga nisbatan raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan talablar qoʻyish;
savdolar predmetining narxlarini takliflar kiritish yoʻli bilan, savdolar tugaguniga qadar ushbu takliflarni olib tashlagan holda oshirish yoki pasaytirish;
savdolarda ayni bir lotda faqat affillangan shaxslarning yoki oʻzaro manfaatdor shaxslarning ishtirok etishi;
savdolarning operatorlari va (yoki) buyurtmachilari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) komissiya aʼzolari bilan oʻzaro manfaatdor boʻlgan yoxud ular bilan affillangan shaxslarning savdolarda ishtirok etishi.
Savdolarni oʻtkazish chogʻida raqobatga zid boʻlgan manfaatlar toʻqnashuviga olib keladigan hollar, shu jumladan quyidagi hollar oʻzaro manfaatdorlik deb eʼtirof etiladi:
savdolarning ikki va undan ortiq oʻzaro affillanmagan yoki boshqacha tarzda oʻzaro bogʻliq boʻlmagan ishtirokchilarining takliflari ayni bir qonuniy vakil tomonidan berilganda;
savdolar ishtirokchilarining bir-biridan bevosita yoki bilvosita subsidiya va boshqa moliyaviy yordam olish toʻgʻrisidagi kelishuvi mavjud boʻlganda yoxud shunday yordam olinganda;
ayni bir lotda ishtirok etayotgan savdolar ishtirokchilarining taʼsischilari oʻrtasida yoki buyurtmachining vakili yoki tashkilotchi yoxud operator oʻrtasida yoxud savdolar komissiyasining aʼzosi oʻrtasida va mazkur savdolar ishtirokchisining vakili yoki muassisi oʻrtasida yaqin qarindoshlik aloqalari mavjud boʻlganda;
shaxsda (savdolar ishtirokchisida, buyurtmachisida, tashkilotchisida, operatorida, komissiyasi aʼzosida) takliflar toʻgʻrisidagi axborotni olish yoki takliflarga va (yoki) boshqa shaxs bilan (savdolar ishtirokchisi, buyurtmachisi, tashkilotchisi, operatori, komissiya aʼzosi bilan) oʻzaro munosabatlarga ega boʻlgan uchinchi taraf orqali qarorlar qabul qilinishiga taʼsir oʻtkazish imkoniyati mavjud boʻlganda.
Ushbu moddaning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida belgilangan raqobatni cheklashga qarshi talablarning buzilishi savdolar natijalari boʻyicha qabul qilingan qarorlarni va tuzilgan shartnomalarni haqiqiy emas deb topish uchun asos boʻladi.
6-bob. Vakolatli davlat organi
30-modda. Vakolatli davlat organining vakolatlari
Vakolatli davlat organi:
1) raqobatni himoya qilish va rivojlantirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi hamda qabul qiladi;
2) tovar yoki moliya bozoridagi raqobat va iqtisodiy konsentratsiyaning holatini, ustun mavqening, shu jumladan tabiiy monopoliya subyektlarining, shuningdek ustun muzokara kuchining mavjudligini aniqlaydi;
3) xoʻjalik yurituvchi subyektlarning, yuridik shaxslar birlashmalarining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishini tekshiruvdan oʻtkazib, bu haqda nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha maxsus vakolatli organni qonunchilikda belgilangan tartibda xabardor qiladi;
4) raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini aniqlaydi, ular boʻyicha ishlar qoʻzgʻatadi va ishlarni koʻrib chiqadi, ularning natijalariga koʻra raqobatni tiklash, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini bartaraf etish, shu jumladan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan asossiz ravishda olingan daromadni (foydani) ixtiyoriy ravishda qaytarish haqida qaror qabul qiladi;
5) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga xoʻjalik yurituvchi subyektlarga, yuridik shaxslarning birlashmalariga, shuningdek ularning mansabdor shaxslariga va jismoniy shaxslarga raqobatni tiklash, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini hamda ularning oqibatlarini bartaraf etish haqida ijro etish uchun majburiy boʻlgan koʻrsatmalar va koʻrib chiqilishi lozim boʻlgan taqdimnomalar beradi;
6) xoʻjalik yurituvchi subyektlarni, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarini va boshqa tashkilotlarni, yuridik shaxslarning birlashmalarini, ularning mansabdor shaxslarini va boshqa jismoniy shaxslarni raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganligi uchun tegishli javobgarlikka tortadi;
7) raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishi bilan bogʻliq jinoyatlar alomatlari boʻyicha jinoyat ishini qoʻzgʻatish toʻgʻrisidagi masalani hal qilish uchun materiallarni tegishli organlarga yuboradi;
8) raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning qoʻllanilishi va buzilishi bilan bogʻliq ishlarning sudda koʻrib chiqilishida ishtirok etadi;
9) sudga raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini tugatish, ularga yoʻl qoʻymaslik va ularni bartaraf etish toʻgʻrisidagi murojaatlarni, shu jumladan:
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning, yuridik shaxslar birlashmalarining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka toʻliq yoki qisman muvofiq boʻlmagan hujjatlarini haqiqiy emas va harakatlarini qonunga xilof deb topish haqidagi;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq boʻlmagan bitimlarni (shartnomalarni) oʻzgartirish, ularni toʻliq yoki qisman haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishi oqibatida olingan daromadni (foydani) undirish, shuningdek jarima solish va uni undirish haqidagi;
savdolarning natijalarini va mazkur savdolarning natijalari boʻyicha tuzilgan bitimlarni (shartnomalarni) ushbu Qonunning 29-moddasida nazarda tutilgan asoslarga koʻra haqiqiy emas deb topish haqidagi;
xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisidagi;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxslarga nisbatan huquqiy taʼsir koʻrsatish choralarini qoʻllash haqidagi murojaatlarni yuboradi;
10) narxlari davlat tomonidan tartibga solinishi lozim boʻlgan tovarlar uchun narxlarning (tariflarning) qoʻllanilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
11) oziq-ovqat mahsulotlarining asosiy turlariga, shuningdek tovarlarning yuqori likvidli va (yoki) monopol turlariga boʻlgan narxlarning keskin tebranishlari davrida respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga, xoʻjalik yurituvchi subyektlarga, yuridik shaxslarning birlashmalariga omborxonalarni inventarizatsiya qilish chogʻida aniqlangan oziq-ovqat mahsulotlarining ortiqcha hajmlarini realizatsiya qilish va (yoki) ular raqobatni cheklaydigan harakatlar sodir etganligi natijasida asossiz ravishda oshirilgan narxlarni pasaytirish boʻyicha ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar va koʻrib chiqilishi lozim boʻlgan taqdimnomalar beradi;
12) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga, xoʻjalik yurituvchi subyektlarga, yuridik shaxslarning birlashmalariga va jismoniy shaxslarga raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishiga olib keladigan harakatlarga (harakatsizlikka) yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisida ogohlantirishlar beradi;
13) amalga oshirilishi uchun litsenziya olish talab qilinadigan faoliyat turlarining hamda amalga oshirilishi uchun ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni olish talab qilinadigan faoliyat (harakatlar) turlari sonini zarur hujjatlar roʻyxatini kamaytirish, maʼmuriy tartib-taomillarning muddatlarini va qiymatini maqbullashtirish, ularning raqobat muhitiga taʼsirini tahlil etish yoʻli bilan qisqartirish boʻyicha takliflar kiritadi;
14) normativ-huquqiy hujjatlar va ular loyihalarining raqobatga taʼsirini baholash natijalariga koʻra xulosa beradi;
15) imtiyozlar, preferensiyalar va faoliyatni amalga oshirish uchun eksklyuziv huquqlar tarzida koʻrsatilayotgan davlat yordamining samaradorligi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi hamda ular raqobat muhitiga salbiy taʼsir koʻrsatgan taqdirda, ularni bekor qilish toʻgʻrisida takliflar kiritadi;
16) xalqaro tashkilotlar va boshqa davlatlarning monopoliyaga qarshi organlari bilan xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi, shuningdek xalqaro shartnomalarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda, Oʻzbekiston Respublikasining raqobatni himoya qilish masalalariga doir xalqaro dasturlari va loyihalarini amalga oshirish boʻyicha xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtiruvchi hukumatlararo yoki idoralararo komissiyalar ishida ishtirok etadi.
Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
31-modda. Vakolatli davlat organining boshqa davlat organlari bilan hamkorligi
Vakolatli davlat organining boshqa davlat organlari bilan hamkorligi raqobatni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqishga qaratilgan oʻzaro yordam toʻgʻrisida, raqobatni cheklaydigan harakatlarning oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar belgilash haqida, raqobat sohasida axborot almashishni amalga oshirish toʻgʻrisida memorandumlar tuzish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa davlatlarning monopoliyaga qarshi organlariga xabarnomalar, axborot olish uchun soʻrovlar yuboradi, ular bilan oʻzaro maslahatlashuvlar oʻtkazadi, axborot almashishni amalga oshiradi.
32-modda. Vakolatli davlat organining axborot olishga doir huquqi
Vakolatli davlat organining mansabdor shaxslari raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi arizalar va ishlarni koʻrib chiqish, shuningdek raqobatning holatini aniqlash uchun respublika ijro etuvchi hokimiyat organlaridan va boshqa tashkilotlardan, xoʻjalik yurituvchi subyektlardan, yuridik shaxslarning birlashmalaridan hamda jismoniy shaxslardan qonunchilikda belgilangan tartibda ularning hujjatlarini va axborotini olish hamda ularning hududiga kirish huquqiga ega. Bunda talab qilib olingan hujjat, axborot va maʼlumotlar vakolatli davlat organiga bepul taqdim etiladi.
Vakolatli davlat organi axborotni savdolar oʻtkazish vakolatiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning va yuridik shaxslar birlashmalarining elektron maʼlumotlar bazalariga integratsiyalashish orqali real vaqt rejimida olishga haqli.
Vakolatli davlat organi ushbu Qonunga muvofiq oʻziga berilgan vakolatlarni amalga oshirishi munosabati bilan maʼlum boʻlib qolgan tijorat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni va shaxsga doir maʼlumotlarni oshkor qilishga haqli emas.
7-bob. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish
33-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish oqibatlari
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar, yuridik shaxslarning birlashmalari va ularning mansabdor shaxslari hamda boshqa jismoniy shaxslar raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan taqdirda:
vakolatli davlat organining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatmasini belgilangan muddatda bajarishi yoki taqdimnomasini koʻrib chiqishi;
yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashi;
asossiz ravishda olingan daromadni qaytarishi;
jarimalarni toʻlashi shart.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi natijasida huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilgan shaxslar daʼvo arizasi bilan sudga murojaat etish huquqiga ega.
34-modda. Yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari tomonidan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzuvchi hujjat qabul qilinganligi natijasida xoʻjalik yurituvchi subyektga yoxud boshqa shaxsga yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.
Agar respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning, ular mansabdor shaxslarining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzadigan harakati (harakatsizligi) tufayli xoʻjalik yurituvchi subyektga yoxud boshqa shaxsga zarar yetkazilgan boʻlsa, mazkur zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.
8-bob. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni qoʻzgʻatish va koʻrib chiqish, shuningdek vakolatli davlat organining qarorlari va koʻrsatmalarini ijro etish hamda ular yuzasidan shikoyat qilish
35-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni qoʻzgʻatish va koʻrib chiqish
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni qoʻzgʻatish va koʻrib chiqish vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
Vakolatli davlat organi tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvlar va oʻrganishlar natijalari, jismoniy va yuridik shaxslarning, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining murojaatlari, tegishli organlarning taqdimnomalari raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni qoʻzgʻatish va koʻrib chiqish uchun asos boʻladi.
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning hamda yuridik shaxslar birlashmalarining mansabdor shaxslari va jismoniy shaxslar tomonidan sodir etilgan raqobat sohasidagi maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar tegishli sudlarda Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq koʻrib chiqiladi.
36-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishda ishtirok etuvchi shaxslar
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishda ishtirok etuvchi shaxslar quyidagilardan iboratdir:
vakolatli davlat organi;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqida oʻziga nisbatan ish yuritilayotgan shaxs;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ish koʻrib chiqilishi munosabati bilan huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxl qilinayotgan manfaatdor shaxslar;
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishda guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar, tarjimonlar, ommaviy axborot vositalari vakillari va boshqa koʻmaklashuvchi shaxslar ham ishtirok etishi mumkin.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishda ishtirok etuvchi shaxslar ish qoʻzgʻatish toʻgʻrisida ajrim chiqarilgan kundan eʼtiboran ogʻzaki va yozma tushuntirishlar berishga, dalillar taqdim etishga, iltimosnomalar kiritishga, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa huquqlardan foydalanishga haqli.
37-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni koʻrib chiqish tartibi
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishni koʻrib chiqish keyinga qoldirilishi yoki toʻxtatib turilishi mumkin. Vakolatli davlat organi ishni koʻrib chiqishni keyinga qoldirish, toʻxtatib turish va tiklash toʻgʻrisida tegishli ajrim chiqaradi, mazkur ajrimning koʻchirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga yuboriladi.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik haqidagi ishlarni qoʻzgʻatish va koʻrib chiqish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
38-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ish yuzasidan vakolatli davlat organining qarori
Vakolatli davlat organi raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ishni mohiyatiga koʻra koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagilar haqida qaror qabul qiladi:
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi fakti aniqlanganligi va tegishli huquqiy taʼsir choralari koʻrilishi haqida;
ish yuritishni tugatish toʻgʻrisida.
Vakolatli davlat organi:
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi faktlari tasdiqlanmagan;
oʻziga nisbatan ish yuritilayotgan yuridik shaxs tugatilgan yoki jismoniy shaxs vafot etgan;
raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi oʻziga nisbatan ish qoʻzgʻatilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslarning birlashmalari tomonidan ixtiyoriy ravishda bartaraf etilgan;
vakolatli davlat organi koʻrib chiqayotgan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ish yuzasidan sud tomonidan qaror qabul qilingan taqdirda, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ishni yuritishni tugatadi.
Vakolatli davlat organining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ish yuzasidan qarori darhol eʼlon qilinishi kerak.
Oʻziga nisbatan qaror qabul qilingan shaxsga vakolatli davlat organining raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ish yuzasidan qaroriga asosan koʻrsatma beriladi.
39-modda. Vakolatli davlat organining koʻrsatmasini ijro etish
Vakolatli davlat organining koʻrsatmasi unda belgilangan muddatda ijro etilishi lozim. Koʻrsatmani muddatida ijro etmaganlik qonunda nazarda tutilgan javobgarlikka sabab boʻladi.
Vakolatli davlat organining koʻrsatmasini ijro etmaganlik deganda koʻrsatmani ijro etishdan boʻyin tovlash yoki koʻrsatmani qisman ijro etish yoxud oʻz vaqtida ijro etmaslik tushuniladi.
Vakolatli davlat organi tomonidan oʻziga koʻrsatma berilgan shaxslar koʻrsatmani ijro etish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida iltimosnoma berishi mumkin. Iltimosnomada koʻrsatilgan holat uzrli deb topilgan taqdirda, vakolatli davlat organi koʻrsatmani ijro etish muddatini koʻpi bilan uch oyga uzaytirishga haqli.
Vakolatli davlat organi oʻz koʻrsatmalarining ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
40-modda. Vakolatli davlat organining qarori (koʻrsatmasi) ustidan shikoyat qilish
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganligi haqidagi ishda ishtirok etuvchi shaxslar vakolatli davlat organining qarori (koʻrsatmasi) ustidan bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilishga haqli.
Vakolatli davlat organining qarorlari (koʻrsatmalari) ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga shikoyat qilinishi sudga shikoyat qilish huquqini istisno etmaydi.
Vakolatli davlat organining qarorlari (koʻrsatmalari) ustidan sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilinishi ularning ijro etilishini tegishincha sudning hal qiluv qarori qonuniy kuchga kirguniga, yuqori turuvchi organning yoxud mansabdor shaxsning qarori qabul qilinguniga qadar toʻxtatib turadi, bundan favqulodda vaziyatlarning, epidemiyalarning hamda aholi hayoti va sogʻligʻi uchun boshqa haqiqiy xavf-xatarning oldini olish bilan bogʻliq boʻlgan qarorlar (koʻrsatmalar) mustasno.
41-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati
Oʻz ustavlariga muvofiq raqobatni rivojlantirishga koʻmaklashish hamda isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini raqobatga qarshi harakatlardan himoya qilish maqsadiga ega boʻlgan jamoat birlashmalari raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishga haqli.
9-bob. Yakunlovchi qoidalar
42-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun moliyaviy sanksiyalar
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun moliyaviy sanksiyalar pul undirish (jarimalar) tarzida qoʻllaniladi va qonunchilikning bunday buzilishlari quyidagi miqdorlarda jarimalar solishga sabab boʻladi:
1) tovar yoki moliya bozorida raqobatni cheklashga olib keluvchi raqobatga qarshi kelishuvlar tuzganlik, muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etganlik, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy faoliyatini ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlarga aloqador boʻlmagan yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan chetdan muvofiqlashtirganlik uchun — tovar yoki moliya bozorida raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan davrda, biroq oxirgi uch yildan ortiq boʻlmagan davrda:
xoʻjalik yurituvchi subyektlarga — raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan har bir xoʻjalik yurituvchi subyektning tovarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi summasining 5 foizi miqdorida;
yuridik shaxslarning birlashmalariga — kelib tushgan aʼzolik badallari summasining 5 foizi miqdorida;
2) tovar yoki moliya bozoridagi ustun mavqeni hamda ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilganlik, ijtimoiy va strategik ahamiyatga ega boʻlgan mahsulotlar narxlarini asossiz ravishda oshirganlik uchun — xoʻjalik yurituvchi subyektlarga tovar yoki moliya bozorida raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan davrda, biroq oxirgi uch yildan ortiq boʻlmagan davrda tovarni realizatsiya qilishdan olingan tushum summasining 5 foizi miqdorida;
3) xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish, qoʻshib olish va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitimlarni (harakatlarni) vakolatli davlat organining oldindan roziligini olmasdan turib tuzganlik (sodir etganlik) uchun, xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bunday rozilik olish talab etiladigan hollarda — bazaviy hisoblash miqdorining ming baravari miqdorida;
4) insofsiz raqobatni sodir etganlik uchun — xoʻjalik yurituvchi subyektlarga tovar yoki moliya bozorida raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan davrda, biroq oxirgi uch yildan ortiq boʻlmagan davrda, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilgan tovar yoki moliya bozorida tovarni realizatsiya qilishdan olingan tushum summasining 2 foizi miqdorida;
5) raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining savdolarga oid qismini buzganlik uchun — savdolarning xoʻjalik yurituvchi subyekt boʻlgan ishtirokchilariga, davlat xaridlari doirasidagi korporativ buyurtmachilarga, elektron savdolar operatorlariga, tashkilotchilarga — savdolar predmeti boshlangʻich narxining 3 foizi miqdorida;
6) vakolatli davlat organining oldindan roziligini olmasdan turib davlat ishtirokidagi korxonalarni va ularning affillangan shaxslarini tashkil etganlik (qayta tashkil etganlik, faoliyatini oʻzgartirganlik) uchun — ularni tashkil etish (qayta tashkil etish, faoliyatini oʻzgartirish) tashabbuskori boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektga bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravari miqdorida;
7) vakolatli davlat organiga axborotni taqdim etmaganlik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaganlik, notoʻgʻri yoki yolgʻon maʼlumotlar taqdim etganlik uchun — xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravari miqdorida.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning iqtisodiy jihatdan past taʼsir darajasiga ega boʻlgan buzilishini birinchi marta sodir etgan xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilmaydi va unga bunday huquqbuzarlikning takroran sodir etilishiga yoʻl qoʻymaslik haqida ogohlantirish beriladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan jarima tarzidagi moliyaviy sanksiyalar sud tartibida qoʻllaniladi, bundan huquqbuzar sodir etilgan huquqbuzarlikdagi aybini tan olgan va jarimani ixtiyoriy ravishda toʻlagan hollar mustasno.
Huquqbuzarlikning takroran sodir etilishiga yoʻl qoʻymaslik haqida ogohlantirish olish, shuningdek jarimani toʻlash raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxsni vakolatli davlat organining qarorini (taqdimnomasini, koʻrsatmasini) bajarish yoki raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa harakatlarni amalga oshirish majburiyatidan ozod etmaydi.
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning iqtisodiy jihatdan past taʼsir darajasiga ega boʻlgan buzilishlari hollari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
43-modda. Nizolarni hal etish
Raqobat sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
44-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
45-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 24-aprelda qabul qilingan “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi 398-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 4-5, 106-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1997-yil 24-aprelda qabul qilingan “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 399-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 4-5, 107-modda);
3) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 25-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 729-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 1, 20-modda) XVI boʻlimi;
4) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 19-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 815-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 212-modda);
5) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 10-oktabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik subyektlarini huquqiy himoya qilish tizimi takomillashtirilganligi hamda ularning moliyaviy javobgarligi erkinlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-59-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda) 17-moddasi ;
6) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 7-dekabrda qabul qilingan “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-120-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 12, 591-modda);
7) Oʻzbekiston Respublikasining 2010-yil 14-dekabrda qabul qilingan “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 4-moddasiga oʻzgartish kiritish haqida”gi OʻRQ-266-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 12, 466-modda);
8) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Raqobat toʻgʻrisida”gi OʻRQ-319-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 1, 5-modda);
9) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 19-moddasi ;
10) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 7-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-355-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 10, 263-modda) 13 va 30-moddalari ;
11) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 20-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-365-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 1, 2-modda) 25-moddasi ;
12) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-381-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 12, 343-modda) 11-moddasi ;
13) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 20-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga xususiy mulkni, tadbirkorlik subyektlarini ishonchli himoya qilishni yanada kuchaytirishga, ularni jadal rivojlantirish yoʻlidagi toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-391-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 8, 312-modda) 38-moddasi ;
14) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 25-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-405-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 4, 125-modda) 11-moddasi ;
15) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-429-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 4, 137-modda) 16-moddasi ;
16) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 16-oktabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-448-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 10, 605-modda) 7-moddasi ;
17) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi, shuningdek fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-456-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 1-modda) 32-moddasi ;
18) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 9-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-459-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 4-modda) 23-moddasi ;
19) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 29-moddasi ;
20) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 8-yanvarda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-512-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 1-modda) 18-moddasi ;
21) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Mehnatga haq toʻlash, pensiyalar va boshqa toʻlovlar miqdorlarini aniqlash tartibi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-586-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 880-modda) 44-moddasi ;
22) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 74 va 211-moddalari ;
23) Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 14-martda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-759-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 3, 216-modda) 17-moddasi .
46-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish
1. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1189-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 178-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“178-modda. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikni va isteʼmolchilarning huquqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish
Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qiluvchi organlarga axborot taqdim etmaslik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaslik yoxud ularga bila turib notoʻgʻri maʼlumotlarni taqdim etish, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — uch baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Raqobat sohasidagi vakolatli davlat organining qoidabuzarliklarni tugatish toʻgʻrisidagi, dastlabki holatni tiklash haqidagi, isteʼmolchilarning huquqlari buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatmalarini bajarishdan boʻyin tovlash, oʻz vaqtida yoki lozim darajada bajarmaslik, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — besh baravaridan oʻn baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Tayyorlovchining tovarlar (ishlar, xizmatlar) xavfsizligi va sifati ustidan nazoratni amalga oshiruvchi davlat boshqaruvi organlarining koʻrsatmalarini bajarishdan boʻyin tovlashi, ularni oʻz vaqtida yoki lozim darajada bajarmasligi, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — besh baravaridan oʻn baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish, qoʻshib olish hamda aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitimlar tuzish chogʻida raqobatni cheklashga qarshi talablarni buzish, —
bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan uch baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Raqobatga qarshi kelishuvlar tuzish va muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etish, shuningdek tovar yoki moliya bozoridagi ustun mavqeni suiisteʼmol qilish, xuddi shuningdek savdolarga doir raqobatni cheklashga qarshi talablarni buzish, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — besh baravaridan oʻn baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Normativ hujjatlar talablariga javob bermaydigan tovar (ish, xizmat) tufayli isteʼmolchilarga zarar yetkazish, shuningdek isteʼmolchilarga tovarlar (ishlar, xizmatlar) toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etmaganlik yoki bila turib notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etganlik, shu jumladan isteʼmolchilarni tovarning isteʼmolga oid xususiyatlari yoki sifati xususida chalgʻitish, tovarni unga oʻxshash boshqa mahsulotlar bilan almashtirib qoʻyish, mahsulotning xususiyatlari va sifatini qasddan oʻzgartirish, xuddi shuningdek qalbakilashtirilgan oziq-ovqat mahsulotini ishlab chiqarish, olib kirish va realizatsiya qilish, —
huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan yetti baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — yetti baravaridan oʻn baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Yaroqlilik muddati oʻtgan tovarlarni, shuningdek ishlab chiqarilgan sanasi va yaroqlilik muddati koʻrsatilishi shartligi qonunchilikda nazarda tutilgan tovarlarni ularning ishlab chiqarilgan sanasi va yaroqlilik muddatini koʻrsatmagan holda realizatsiya qilish hamda sotish uchun qabul qilganlik, —
huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan oʻn baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — yetti baravaridan oʻn baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Raqobat sohasidagi vakolatli davlat organiga axborot taqdim etmaslik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaslik yoxud unga bila turib notoʻgʻri maʼlumotlarni taqdim etganlik, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining uch baravaridan oʻn baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — oʻn baravaridan yigirma baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining mansabdor shaxsi tomonidan xomashyo, tovarlar erkin harakatlanishini va realizatsiya qilinishini hamda xizmatlar koʻrsatilishini qonunga xilof ravishda cheklash, —
bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz baravaridan ellik baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalashni amalga oshirish, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish yoki maxsus elektron tizim vositasida xabarnomalarni qabul qilish vakolatlari yoki roʻyxatga olish yoxud akkreditatsiyadan oʻtkazish vakolatlari berilgan davlat unitar korxonalari yoki muassasalari yoxud yuridik shaxslarning birlashmalari tomonidan raqobatni cheklaydigan qarorlar qabul qilish, —
bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz baravaridan ellik baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Ushbu moddaning birinchi — yettinchi qismlarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin bir yil ichida takroran sodir etish, —
huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilib, fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan oʻn baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — oʻn baravaridan yigirma baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Ushbu moddaning sakkizinchi qismida nazarda tutilgan huquqbuzarlikni maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin bir yil ichida takroran sodir etish, —
fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining oʻn baravaridan yigirma baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — yigirma baravaridan oʻttiz baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
Ushbu moddaning toʻqqizinchi va oʻninchi qismlarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin bir yil ichida takroran sodir etish, —
bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi”;
2) 271-moddaning 11-bandidagi “birinchi, uchinchi — sakkizinchi” degan soʻzlar “birinchi — sakkizinchi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
2. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-mayda qabul qilingan “Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisida”gi OʻRQ-537-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 262-modda; 2021-yil, № 1, 16-modda, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 570-modda) 24-moddasining ikkinchi qismidagi “Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasining” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
3. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 14-iyulda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-701-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 7, 661-modda; 2022-yil, № 4, 340-modda, № 5, 461-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 2-ilovaning 98 va 99-pozitsiyalari chiqarib tashlansin;
2) 4-ilova II boʻlimining 89 va 90-pozitsiyalari chiqarib tashlansin.
47-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
48-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
49-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 3-iyul,
OʻRQ-850-son
Закон Республики Узбекистан
О конкуренции
Принят Законодательной палатой 14 февраля 2023 года Одобрен Сенатом 2 марта 2023 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области конкуренции, связанных с осуществлением контроля и пресечением действий, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции на товарных или финансовых рынках, а также к ущемлению прав и законных интересов потребителей в условиях конкуренции или естественной монополии.
Статья 2. Законодательство о конкуренции
Законодательство о конкуренции состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о конкуренции, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Сфера применения настоящего Закона
Настоящий Закон распространяется на действия (бездействие) физических и юридических лиц, в том числе государственных органов, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции на товарном или финансовом рынке в Республике Узбекистан, а также к ущемлению прав и законных интересов потребителей в условиях конкуренции или естественной монополии, совершаемые на территории Республики Узбекистан и (или) за ее пределами.
Настоящий Закон не распространяется на отношения, связанные с исключительными правами на объекты интеллектуальной собственности, за исключением случаев запрета недобросовестной конкуренции.
Статья 4. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
предприятие с участием государства — осуществляющее хозяйственную деятельность юридическое лицо, в уставном фонде (уставном капитале) которого размер доли государства превышает 25 процентов, а также государственное учреждение, которому предоставлено право осуществления хозяйственной деятельности;
аффилированные лица предприятий с участием государства — юридические лица, 20 и более процентов уставного фонда (уставного капитала) которых прямо или косвенно принадлежат предприятиям с участием государства;
недобросовестная конкуренция — действия хозяйствующего субъекта или группы лиц, направленные на приобретение преимуществ при осуществлении экономической деятельности, которые противоречат законодательству, обычаям делового оборота и причиняют или могут причинить убытки другим хозяйствующим субъектам (конкурентам) либо наносят или могут нанести ущерб их деловой репутации;
потребитель — физическое или юридическое лицо, приобретающее, заказывающее или имеющее намерение приобрести или заказать товар у хозяйствующего субъекта;
экономическая концентрация — совершение сделок и (или) иных действий, приводящих к преобладанию хозяйствующего субъекта или группы лиц, которое оказывает влияние на состояние конкуренции на товарном или финансовом рынке;
дискриминационные условия — условия доступа на товарный или финансовый рынок, условия производства, потребления, приобретения, реализации или иной передачи товара, которые при прочих равных условиях ставят одного или нескольких хозяйствующих субъектов в неравное положение по сравнению с другим хозяйствующим субъектом (конкурентом);
финансовый рынок — сфера обращения финансовой услуги, оказываемой банками, кредитными, страховыми и другими финансовыми организациями, а также услуг профессиональных участников рынка ценных бумаг на территории Республики Узбекистан или ее части, которая может не совпадать с административно-территориальным устройством Республики Узбекистан и в границах которой имеется возможность оказания таких услуг;
скоординированные действия — действия без взаимного согласия двух или более хозяйствующих субъектов, удовлетворяющие интересы каждого из них, когда действия одного известны другому или совершаются исходя из действий каждого из них, которые ограничивают или могут привести к ограничению конкуренции и (или) ущемлению прав и законных интересов потребителей в условиях конкуренции.
конкуренция — состязательность хозяйствующих субъектов (конкурентов), при которой их самостоятельные действия исключают или ограничивают возможность каждого из них в одностороннем порядке воздействовать на общие условия обращения товара на товарном или финансовом рынке;
цифровая платформа — информационная система, обеспечивающая платное или бесплатное использование цифровых продуктов через всемирную информационную сеть Интернет;
естественная монополия — состояние товарного рынка, на котором в силу технологических особенностей невозможно или экономически нецелесообразно создание конкурентных условий удовлетворения спроса на определенный вид товаров;
субъект естественной монополии — хозяйствующий субъект или группа лиц, осуществляющая деятельность по производству и (или) реализации товаров в условиях естественной монополии в качестве основного вида деятельности;
товар — продукт деятельности, предназначенный для приобретения и реализации, в том числе работы и услуги;
товарный рынок — сфера обращения товара, в том числе взаимозаменяемого товара (сопоставимого по функциональному назначению, применению, качественным и техническим характеристикам, цене и другим параметрам которого потребитель готов заменить) на территории Республики Узбекистан или ее части, которая может не совпадать с административно-территориальным устройством Республики Узбекистан и в границах которой имеется возможность его приобретения или реализации;
хозяйствующий субъект — юридическое лицо, занимающееся деятельностью по производству, приобретению и реализации товаров, в том числе предприятие с участием государства и учреждение, занимающееся хозяйственной деятельностью физическое лицо, осуществляющее предпринимательскую деятельность без образования юридического лица;
Статья 5. Основные принципы в области конкуренции
Основными принципами в области конкуренции являются:
добросовестная конкуренция;
законность;
приоритет прав и законных интересов потребителей;
прозрачность;
равенство.
Статья 6. Основные направления государственной политики в области конкуренции
Основными направлениями государственной политики в области конкуренции являются:
защита конкуренции, предупреждение и прекращение антиконкурентных действий с учетом приоритета прав и законных интересов потребителей;
формирование в обществе нетерпимости к любым антиконкурентным действиям;
развитие конкурентной среды и создание условий для эффективного функционирования товарных и финансовых рынков;
обеспечение свободы экономической деятельности участников товарных и финансовых рынков и свободного перемещения товаров;
формирование конкурентной среды в сферах, где осуществляют деятельность субъекты естественной монополии;
установление равных условий для участников товарных и финансовых рынков и сокращение участия государства в экономике;
повышение ответственности республиканских органов исполнительной власти за улучшение и развитие конкурентной среды.
Статья 7. Уполномоченный государственный орган в области конкуренции и источники финансирования его деятельности
Уполномоченным государственным органом в области конкуренции (антимонопольным органом) является Комитет по развитию конкуренции и защите прав потребителей Республики Узбекистан (далее — уполномоченный государственный орган).
В своей деятельности уполномоченный государственный орган непосредственно подотчетен Президенту Республики Узбекистан и Сенату Олий Мажлиса Республики Узбекистан и осуществляет свою деятельность независимо от государственных органов, иных организаций и должностных лиц.
Финансирование деятельности центрального аппарата уполномоченного государственного органа и его территориальных органов осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством.
Статья 8. Оценка воздействия нормативно-правовых актов и их проектов на конкуренцию
Уполномоченный государственный орган оценивает воздействие нормативно-правовых актов и их проектов на конкуренцию, а также разрабатывает предложения и рекомендации, направленные на устранение норм, которые прямо либо косвенно приводят или могут привести к ограничению конкуренции на товарном или финансовом рынке.
В уполномоченный государственный орган для оценки воздействия на конкуренцию вносятся проекты нормативно-правовых актов, предусматривающие:
введение новых ограничений, новых видов лицензий, разрешительных процедур для хозяйствующих субъектов или распространение действующих ограничений, разрешительных процедур, лицензируемых видов деятельности на более широкий круг участников рынка;
введение дополнительных требований и условий для получения лицензий или документов разрешительного характера;
повышение требований к минимальному размеру уставного фонда (уставного капитала) юридических лиц;
ограничение (уменьшение) установленных прав хозяйствующих субъектов или введение для них дополнительных обязательств либо дополнительных расходов;
установление для хозяйствующих субъектов любых видов льгот, гарантий, преференций, а также предоставление им новых прав, в том числе эксклюзивных.
Проекты нормативно-правовых актов, предусмотренные частью второй статьи, принимаются в установленном порядке исключительно при наличии заключений уполномоченного государственного органа по результатам оценки их воздействия на конкуренцию.
Уполномоченный государственный орган рассматривает отчеты, разработанные по результатам оценки воздействия нормативно-правовых актов и их проектов на конкуренцию.
Уполномоченный государственный орган и его территориальные органы проводят изучение действующих актов законодательства и документов, принятых государственными органами и иными организациями, на предмет их соответствия законодательству о конкуренции.
Изучение проводится по инициативе уполномоченного государственного органа, на основании обращений физических и юридических лиц, предложений и рекомендаций субъектов общественного контроля, а также результатов изучения материалов, опубликованных в средствах массовой информации.
В случае выявления актов законодательства, противоречащих законодательству о конкуренции, уполномоченный государственный орган:
по законам, указам и постановлениям Президента Республики Узбекистан и постановлениям Кабинета Министров Республики Узбекистан — вносит предложения в Администрацию Президента Республики Узбекистан и Кабинет Министров Республики Узбекистан в установленном порядке;
по актам законодательства, принятым иными государственными органами (за исключением органов государственной власти на местах), вносит им представление об устранении нарушений законодательства о конкуренции.
В случае выявления актов законодательства, принятых органами государственной власти на местах и противоречащих законодательству о конкуренции, уполномоченный государственный орган вносит им представление об устранении нарушений законодательства о конкуренции в установленные сроки.
Порядок оценки воздействия нормативно-правовых актов и их проектов на конкуренцию определяется законодательством.
Статья 9. Антимонопольный комплаенс
Антимонопольным комплаенсом является система внутренних организационных процедур по обеспечению соответствия деятельности требованиям законодательства о конкуренции, выявлению рисков их нарушения и предотвращению данных рисков.
Основными задачами антимонопольного комплаенса являются:
обеспечение и мониторинг соответствия деятельности республиканских органов исполнительной власти, органов государственной власти на местах, в том числе государственных учреждений, осуществляющих лицензирование отдельных видов деятельности, выдачу документов разрешительного характера, принимающих посредством специальной электронной системы уведомления, наделенных полномочиями по регистрации или аккредитации, а также государственных целевых фондов (далее — республиканские органы исполнительной власти и иные организации), хозяйствующих субъектов и объединений юридических лиц требованиям законодательства о конкуренции;
управление рисками нарушения требований законодательства о конкуренции;
выявление и предотвращение нарушений требований законодательства о конкуренции республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, хозяйствующими субъектами и объединениями юридических лиц;
формирование и регулирование добросовестной конкуренции.
В целях внедрения антимонопольного комплаенса, обеспечения его функционирования и мониторинга в республиканских органах исполнительной власти и иных организациях, хозяйствующих субъектах и объединениях юридических лиц назначается ответственное лицо.
Антимонопольный комплаенс в обязательном порядке внедряется в:
республиканских органах исполнительной власти и иных организациях;
хозяйствующих субъектах, имеющих доминирующее положение на товарном или финансовом рынке;
юридических лицах, размер среднегодовой выручки от реализации товаров которых за последние три года превышает сто тысячекратный размер базовой расчетной величины и в уставном фонде (уставном капитале) которых 50 и более процентов принадлежит государству;
юридических лицах, размер среднегодовой выручки от реализации товаров которых за последние три года превышает сто тысячекратный размер базовой расчетной величины и в уставном фонде (уставном капитале) которых 50 и более процентов принадлежит юридическому лицу, государственная доля в уставном фонде (уставном капитале) которого составляет 50 и более процентов;
объединениях юридических лиц.
Внедрение антимонопольного комплаенса в хозяйствующих субъектах, не указанных в части четвертой настоящей статьи носит рекомендательный характер.
Порядок организации и внедрения антимонопольного комплаенса определяется законодательством.
Статья 10. Группа лиц
Группой лиц признается совокупность лиц, имеющих единый (общий) экономический интерес, которые соответствуют одному или нескольким из следующих условий:
два и более хозяйствующих субъекта, один из которых прямо или косвенно, а также в соответствии с полномочиями, полученными от других лиц, владеет более чем 50 процентами уставного фонда (уставного капитала) другого хозяйствующего субъекта;
два и более хозяйствующих субъекта, в которых одно и то же физическое лицо, а также его супруг (супруга), родители (усыновители), дети (усыновленные, удочеренные), кровные и сводные братья и сестры (далее — близкие родственники) в силу своего участия в этих хозяйствующих субъектах прямо и (или) косвенно либо в соответствии с полномочиями, полученными от других лиц, владеют (имеют) более чем 50 процентами уставного фонда (уставного капитала) каждого из этих хозяйствующих субъектов;
два и более хозяйствующих субъекта, в которых одно и то же юридическое лицо в силу своего участия в этих хозяйствующих субъектах прямо и (или) косвенно либо в соответствии с полномочиями, полученными от других лиц, владеет (имеет) более чем 50 процентами уставного фонда (уставного капитала) каждого из этих хозяйствующих субъектов;
два и более юридических лица, в исполнительный орган которых входит одно и то же физическое лицо и его близкие родственники;
два и более юридических лица, в которых более чем 50 процентов количественного состава коллегиального исполнительного органа и (или) наблюдательного совета составляют одни и те же физические лица и их близкие родственники;
два и более юридических лица, одно из которых на основании законодательства или учредительных документов этих юридических лиц либо заключенных с ними договоров вправе давать этим юридическим лицам обязательные для исполнения указания;
два и более хозяйствующих субъекта, в которых одно и то же физическое лицо или одно и то же юридическое лицо на основании законодательства и (или) учредительных документов этих юридических лиц либо заключенных с ними договоров вправе давать им обязательные для исполнения указания.
В настоящем Законе группа лиц рассматривается как единый субъект товарного или финансового рынка.
Статья 11. Монопольно высокая цена товара
Монопольно высокой ценой товара является цена товара, устанавливаемая хозяйствующим субъектом, имеющим доминирующее положение на товарном или финансовым рынке, если разница между ценой реализации товара и расходами, необходимыми для его производства и (или) реализации очень высока или цена товара направлена на получение дополнительной прибыли за счет снижения качества товара.
Цена товара не признается монопольно высокой ценой в случае, если она сложилась по итогам товарно-сырьевых биржевых торгов, за исключением цены, сформированной в результате манипуляционных действий с участием хозяйствующих субъектов, имеющих доминирующее положение.
Требования данной статьи не распространяются на экспортные цены.
Монопольно высокая цена товара определяется в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 12. Монопольно низкая цена товара
Монопольно низкой ценой товара является цена товара, устанавливаемая хозяйствующим субъектом, имеющим доминирующее положение на товарном или финансовым рынке, на уровне ниже его себестоимости и приносящая убытки от продажи данного товара, результатом установления которой является ограничение конкуренции.
Требования данной статьи не распространяются на экспортные цены.
Монопольно низкая цена товара определяется в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 13. Доминирующее положение
Доминирующим положением является положение хозяйствующего субъекта или группы лиц на товарном или финансовом рынке, предоставляющее ему (ей) возможность осуществлять свою деятельность независимо от конкурирующих хозяйствующих субъектов и оказывать решающее влияние на состояние конкуренции, затруднять доступ на соответствующий рынок другим хозяйствующим субъектам либо иным образом ограничивать свободу их экономической деятельности.
Доминирующим положением на товарном или финансовом рынке признается следующее:
если у хозяйствующего субъекта или группы лиц отсутствуют конкуренты;
если рыночная доля хозяйствующего субъекта или группы лиц составляет 40 и более процентов;
если хозяйствующий субъект или группа лиц признается субъектом естественной монополии;
если хозяйствующему субъекту или группе лиц предоставлено исключительное и (или) эксклюзивное право на производство или реализацию либо приобретение определенных товаров в установленном законодательством порядке.
Не признается доминирующим положением положение хозяйствующего субъекта или группы лиц на товарном или финансовом рынке (за исключением субъектов естественной монополии, хозяйствующих субъектов, цены на продукцию которых регулируются государством), выручка которых от реализации товаров за последний календарный год составляет менее тридцати тысячекратного размера базовой расчетной величины.
Уполномоченный государственный орган в трехдневный срок со дня признания у хозяйствующего субъекта или группы лиц доминирующего положения на товарном или финансовом рынке, направляет уведомление об этом им, а в случае если цены на товары данного хозяйствующего субъекта или группы лиц регулируются государством, также сообщает об этом органу ценового регулирования.
Порядок определения и признания доминирующего положения хозяйствующего субъекта или группы лиц, оператора цифровой платформы на товарном или финансовом рынке устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 14. Превосходная переговорная сила
Превосходной переговорной силой признается наличие возможности одностороннего влияния хозяйствующим субъектом или группой лиц, не имеющим доминирующего положения, на определение условий сделки, территории и цены реализации товаров.
Статья 15. Публикация цен (тарифов), применяемых к монопольному виду товара
Хозяйствующий субъект и группа лиц с момента признания их имеющими доминирующее положение обязаны публиковать новые цены (тарифы), которые будут применяться к монопольному виду товара, не менее чем за пятнадцать дней до изменения текущих цен (тарифов).
Глава 2. Регулирование деятельности субъектов естественной монополии
Статья 16. Регулирование цен (тарифов) на товары субъектов естественной монополии
Регулирование цен (тарифов) на товары субъектов естественной монополии осуществляется уполномоченным Кабинетом Министров Республики Узбекистан органом.
Для установления цен (тарифов) на товары субъектов естественной монополии они представляют проекты цен (тарифов) на собственные товары и расчеты по ним в уполномоченный Кабинетом Министров Республики Узбекистан орган.
Проекты цен (тарифов) на товары субъектов естественной монополии рассматриваются в месячный срок уполномоченным Кабинетом Министров Республики Узбекистан органом.
Решение уполномоченного Кабинетом Министров Республики Узбекистан органа по ценам (тарифам) на товары субъектов естественной монополии публикуется субъектами естественных монополий в средствах массовой информации и на их официальных веб-сайтах не позднее, чем за пятнадцать дней до вступления данного решения в силу.
Уполномоченный государственный орган не принимает участия в регулировании цен (тарифов) на товары субъектов естественной монополии.
Статья 17. Права и обязанности субъектов естественной монополии
Субъекты естественной монополии имеют следующие права:
отказывать в обслуживании потребителей, не обеспечивающих оплату за реализованные товары, в порядке, установленном законодательством;
снижать цены (тарифы) на товары, реализуемые в условиях естественной монополии, одновременно для всех потребителей, информируя при этом уполномоченный государственный орган.
Субъекты естественной монополии обязаны:
создавать равные условия для потребителей на приобретение своих товаров, в случае недостаточности мощностей для обслуживания всех потребителей, регулировать справедливое распределение товаров среди потребителей в соответствии с решениями Кабинета Министров Республики Узбекистан;
представлять уполномоченному государственному органу отчет о своей деятельности в порядке, установленном законодательством;
предоставлять уполномоченному Кабинетом Министров Республики Узбекистан органу достоверную информацию для установления цен (тарифов) на товары;
вести раздельный учет прямых затрат на производство (реализацию) товаров, осуществляемых в условиях естественной монополии.
Субъекты естественной монополии могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.
Глава 3. Запрещение антиконкурентных действий
Статья 18. Запрещение злоупотребления доминирующим положением и превосходной переговорной силой
Признаются злоупотреблением доминирующим положением или превосходной переговорной силой и запрещаются действия хозяйствующего субъекта или группы лиц, имеющего доминирующее положение или превосходную переговорную силу, которые в конечном итоге приводят к ограничению конкуренции и (или) ущемлению прав и законных интересов потребителей, других хозяйствующих субъектов, в том числе следующие действия:
сокращение объема обращения товаров с целью создания или поддержания дефицита на товарном или финансовом рынке, приводящее к повышению цен и (или) нанесению ущерба правам и законным интересам потребителей;
допущение ущемления прав потребителей на приобретение товара в необходимом объеме и надлежащего качества;
установление монопольно высоких или монопольно низких цен товара;
навязывание условий, не относящихся к предмету договора (за исключением правил, направленных на предотвращение задолженности потребителей за услуги по сбору и вывозу твердых бытовых отходов в соответствии с законодательными актами), включая необоснованные требования передачи другому лицу финансовых средств, иного имущества, имущественных прав;
установление дискриминационных условий при реализации или приобретении товара, в том числе навязывание условий использования товара;
согласие заключить договор лишь при условии приобретения или реализации контрагентом другого товара либо воздержания контрагента от приобретения товара у иных хозяйствующих субъектов или реализации товара другим хозяйствующим субъектам;
необоснованный отказ от заключения договора при наличии возможности производства или реализации соответствующего товара;
создание препятствий для доступа на товарный или финансовый рынок других хозяйствующих субъектов;
взимание платы сверх установленной цены для товаров, к которым применяется государственное регулирование цен, или нарушение порядка государственного регулирования цен, а также взимание платы за не оказанные услуги или услуги, которые должны быть оказаны бесплатно;
запрещение или ограничение приобретения или реализации товаров, произведенных другими хозяйствующими субъектами (конкурентами).
Оператору цифровой платформы, признанному имеющим доминирующее положение, запрещается совершать действия, ограничивающие конкуренцию посредством установления требований об использовании сведений, технологий и цифровых продуктов.
Порядок выявления действий оператора цифровой платформы, признанного имеющим доминирующее положение, приводящих к ограничению конкуренции определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 19. Запрещение антиконкурентных соглашений и скоординированных действий
Договоренность двух и более сторон на товарном или финансовом рынке в письменной форме, отраженная в одном или нескольких документах, а также в устной форме, которая приводит либо может привести к ограничению конкуренции или нанесению ущерба правам и законным интересам потребителей, является антиконкурентным соглашением.
Запрещаются и признаются ничтожными антиконкурентные соглашения и скоординированные действия между конкурирующими хозяйствующими субъектами, в том числе потенциальными конкурентами, которые приводят к ограничению конкуренции и (или) нанесению ущерба правам и законным интересам потребителей и направлены на:
искусственное установление или поддержание цен (тарифов), скидок, надбавок, доплат или наценок, воспрепятствование установлению свободных рыночных цен;
согласование объемов производства с целью искусственного изменения объема предложения, экономически или технологически необоснованное сокращение и (или) прекращение производства товаров либо согласование ограничения технологий и инвестиций;
повышение, снижение или поддержание цен в отборах наилучших предложений, на тендерах, аукционах, биржевых и других торгах (далее — торги);
разделение товарного или финансового рынка по территориальному принципу, объему реализации или закупок, ассортименту товаров либо по кругу продавцов товаров или их покупателей, заказчиков либо установление контроля над рынками сбыта продукции;
ограничение доступа на товарный или финансовый рынок или устранение с него других хозяйствующих субъектов в качестве продавцов определенных товаров или их покупателей, заказчиков либо недопущение хозяйствующих субъектов к определенному рынку;
заключение договоров путем навязывания условий, не относящихся к предмету договора, включая необоснованные требования по передаче финансовых средств, иного имущества, имущественных прав, при заключении договоров с отдельными продавцами или покупателями.
Не допускаются антиконкурентные соглашения и скоординированные действия неконкурирующих хозяйствующих субъектов, а также хозяйствующих субъектов с объединением юридических лиц, республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, если такие соглашения и действия в конечном результате приводят либо могут привести к последствиям, указанным в части второй настоящей статьи, в том числе которые:
ограничивают продавца или покупателя в самостоятельном определении территории или круга покупателей с целью последующей перепродажи товара;
устанавливают ограничение цен на перепродажу товаров;
запрещают реализацию хозяйствующими субъектами товаров, производимых другими хозяйствующими субъектами.
Запрещается внешняя координация экономической деятельности хозяйствующих субъектов юридическими и физическими лицами, не связанными с ними, если такая координация приведет к одному из последствий, указанных в частях второй и третьей настоящей статьи.
Запреты, предусмотренные настоящей статьей, не распространяются на соглашения и действия, если они направлены на совершенствование производства, развитие технического прогресса, стимулирование внедрения инноваций, увеличение объемов производства и реализации товаров или стимулирование экономического роста либо повышение конкурентоспособности товаров на мировом товарном или финансовом рынке.
Порядок выявления антиконкурентных соглашений и скоординированных действий определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 20. Освобождение от ответственности за антиконкурентные соглашения и скоординированные действия
Физическое лицо, хозяйствующий субъект, объединение юридических лиц, являющееся участником антиконкурентного соглашения или скоординированного действия, первым добровольно обратившееся в уполномоченный государственный орган с заявлением о его совершении, освобождается соответственно от административной и финансовой ответственности.
Статья 21. Запрещение недобросовестной конкуренции
Запрещается осуществление недобросовестной конкуренции хозяйствующими субъектами или иными лицами в их интересах в отношении конкурентов, в том числе следующих действий:
дискредитация конкурента, то есть распространение ложных, неточных или искаженных сведений о качестве и потребительских свойствах предлагаемого им к продаже товара, способах и условиях изготовления и использования данного товара, ожидаемых результатах от его использования, пригодности товара для определенных целей, условиях предложения к продаже товара, в том числе его цене, которые могут оказать негативное влияние на деятельность конкурирующего хозяйствующего субъекта или нанести ущерб его деловой репутации;
некорректное сравнение, то есть сравнение конкурирующего хозяйствующего субъекта или его товара с использованием слов или символов, создающих впечатление о превосходстве товара без указания его характеристики или параметров сравнения, имеющих объективное подтверждение;
введение потребителей в заблуждение относительно характера, способа и места производства, потребительских свойств товара, цены и качества товара, гарантийных обязательств производителя (исполнителя);
совершение действий, направленных на ограничение реализации товара, ранее введенного в гражданский оборот, путем приобретения исключительного права на средства индивидуализации конкурирующего хозяйствующего субъекта, средства индивидуализации товара;
получение, использование, разглашение коммерческой тайны или иной охраняемой законом тайны, в том числе научно-технической, производственной или торговой информации, без согласия ее владельца;
совершение действий, приводящих к блокированию доступа на товарный или финансовый рынок конкурирующему хозяйствующему субъекту либо его устранению с рынка.
Статья 22. Запрещение принятия актов и совершения действий (бездействия) республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, объединениями юридических лиц, ограничивающих конкуренцию
Республиканским органам исполнительной власти и иным организациям, объединениям юридических лиц запрещается принимать акты и совершать действия (бездействие), приводящие к ограничению конкуренции на товарном или финансовом рынке и ущемлению прав и законных интересов потребителей, в том числе:
устанавливать запрет или вводить ограничения на создание новых хозяйствующих субъектов в какой-либо сфере деятельности, осуществление отдельных видов деятельности или производство определенных товаров;
ограничивать доступ или устранять хозяйствующих субъектов с товарного или финансового рынка;
давать указания хозяйствующему субъекту о приоритетном заключении договоров, первоочередной реализации товаров определенному кругу покупателей, выборе источников и преимуществе направлений использования финансовых средств;
необоснованно воспрепятствовать деятельности хозяйствующих субъектов, в том числе путем установления требований к товарам или хозяйствующим субъектам, не предусмотренных законодательством;
незаконно ограничивать свободное перемещение и реализацию товаров, устанавливать запреты или ограничения в отношении прав хозяйствующих субъектов, распоряжаться товарами или иными объектами гражданских прав и использовать их;
давать указания хозяйствующим субъектам о приобретении товаров или навязывать хозяйствующим субъектам, реализующим такие товары, либо устанавливать ограничения в их выборе приобретателям товаров;
предоставлять хозяйствующим субъектам приоритетный доступ к пользованию информацией, приводящий к дискриминации их конкурентов на товарном или финансовом рынке;
необоснованно предоставлять отдельным хозяйствующим субъектам льготы, преференции, привилегии и эксклюзивные права, ставящие их в преимущественное положение по отношению к другим хозяйствующим субъектам, осуществляющим деятельность на товарном или финансовом рынке;
приобретать акции (доли) в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующих субъектов, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;
вмешиваться в экономическую деятельность хозяйствующих субъектов, следствием чего может быть ограничение конкуренции;
совмещать функции республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, объединений юридических лиц с функциями хозяйствующих субъектов, за исключением случаев, установленных законодательством;
создавать иные дискриминационные или привилегированные условия для деятельности отдельных хозяйствующих субъектов.
В исключительных случаях, в целях ликвидации последствий стихийных бедствий, катастроф и предупреждения эпидемий и в период чрезвычайных ситуаций, а также при осуществлении процедур санации банков республиканские органы исполнительной власти и иные организации могут принимать акты и совершать действия, указанные в части первой настоящей статьи.
Не допускаются действия республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, объединений юридических лиц, приводящие к искусственному завышению, снижению, поддержанию цен на товарном или финансовом рынке.
Глава 4. Требования против ограничения конкуренции к предоставлению государственной помощи и участию государства в предпринимательской деятельности
Статья 23. Оценка воздействия государственной помощи на конкуренцию
Государство может предоставлять хозяйствующим субъектам государственную помощь в виде налоговых и таможенных льгот, субсидий, грантов, государственных гарантий, льготных кредитов, эксклюзивных прав, продажи и предоставления в аренду государственного имущества по льготным ценам, предоставления на льготных условиях прав пользования земельными ресурсами и недрами и иных преференций и преимуществ.
Не допускается предоставление государственной помощи отдельным хозяйствующим субъектам в индивидуальном порядке, оказывающее негативное воздействие на здоровую конкурентную среду.
Проекты нормативно-правовых актов, предусматривающие предоставление государственной помощи, в обязательном порядке вносятся в уполномоченный государственный орган для оценки их воздействия на конкуренцию.
Заключение уполномоченного государственного органа по результатам оценки воздействия на конкуренцию в обязательном порядке рассматривается при принятии нормативно-правовых актов, предусматривающих предоставление государственной помощи.
Требования, указанные в части второй настоящей статьи, не распространяются на случаи, предусмотренные решениями Президента Республики Узбекистан.
Статья 24. Ограничение воздействия предприятий с участием государства на конкуренцию
Участие государства в предпринимательской деятельности осуществляется путем создания предприятий с участием государства, прямого или косвенного участия в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующих субъектов, а также путем участия в качестве государственного партнера в проекте государственно-частного партнерства.
Не допускается:
создание предприятия с участием государства и аффилированных с ним лиц в сферах с развитой конкуренцией, когда на товарном или финансовом рынке функционируют пять и более субъектов частного предпринимательства;
создание республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями предприятий с их участием в сферах, где им предоставлены полномочия по осуществлению лицензирования отдельных видов деятельности, выдаче документов разрешительного характера, принятию посредством специальной электронной системы уведомлений, а также регистрации или аккредитации;
создание предприятием с участием государства, являющимся единым поставщиком или наделенным данным правом либо имеющим доминирующее положение, аффилированных с ним лиц, деятельность которых зависит от использования товаров (ресурсов) или сетевой инфраструктуры учредителя, и которые занимаются деятельностью, конкурирующей с субъектами частного предпринимательства, за исключением случаев создания данных аффилированных лиц в результате их разделения с обеспечением равных с конкурентами условий деятельности;
занятие предприятий с участием государства дополнительной деятельностью, не связанной с их основной деятельностью, в сферах, в которых развита конкуренция;
участие предприятий с участием государства или приобретение ими доли в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующих субъектов в сферах, в которых развита конкуренция.
Требования, указанные в абзацах пятом и шестом части второй настоящей статьи, не распространяются на случаи, предусмотренные решениями Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан.
Создание (реорганизация) предприятий с участием государства и их аффилированных лиц осуществляется после получения предварительного согласия уполномоченного государственного органа.
Получение предварительного согласия уполномоченного государственного органа требуется при:
создании предприятий с участием государства или их аффилированных лиц;
реорганизации предприятий с участием государства или их аффилированных лиц (в форме слияния и присоединения);
приобретении республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, предприятиями с участием государства акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующих субъектов;
изменении вида деятельности предприятий с участием государства, а также их аффилированных лиц.
Требования, указанные в части пятой настоящей статьи, не распространяются на создание (реорганизацию) предприятий с участием государства и их аффилированных лиц, изменение вида их деятельности, а также приобретение акций (долей) в случаях, предусмотренных законами Республики Узбекистан, решениями Президента Республики Узбекистан.
Если предприятия с участием государства или их аффилированные лица были созданы (реорганизованы) или изменили вид деятельности, а также приобрели акции (доли) с нарушением требований настоящей статьи, то по предписанию уполномоченного государственного органа либо в судебном порядке данные предприятия с участием государства или их аффилированные лица соответственно ликвидируются или их вид деятельности изменяется на прежний либо сделки по приобретению акций (долей) признаются недействительными.
Статья 25. Порядок получения предварительного согласия на создание (реорганизацию) предприятий с участием государства и их аффилированных лиц, изменение их вида деятельности, а также приобретение ими акций (долей)
Для получения предварительного согласия на создание (реорганизацию) предприятий с участием государства или их аффилированных лиц и (или) изменение их вида деятельности, а также приобретение ими акций (долей) соответственно республиканские органы исполнительной власти и иные организации, предприятия с участием государства или их аффилированные лица обращаются с заявлением в уполномоченный государственный орган.
Уполномоченный государственный орган в двухмесячный срок со дня поступления заявления принимает решение по вопросу создания (реорганизации) предприятий с участием государства или их аффилированных лиц, и (или) изменения их вида деятельности, а также приобретения ими акций (долей).
Предприятия с участием государства, а также их аффилированные лица допускаются к деятельности на товарном или финансовом рынке сроком на три года в случае, если со стороны уполномоченного государственного органа не выявлены объективные причины отсутствия субъектов частного предпринимательства на данном рынке.
Уполномоченный государственный орган отказывает в создании (реорганизации) предприятий с участием государства и (или) их аффилированных лиц, и (или) изменении их вида деятельности, а также приобретении ими акций (долей) в случаях, предусмотренных частью второй статьи 24 настоящего Закона.
В случае представления доказательств и (или) документов, свидетельствующих о том, что действия по созданию (реорганизации) предприятий с участием государства или их аффилированных лиц и (или) изменению их вида деятельности, а также приобретению ими акций (долей) не окажут негативного влияния на конкурентную среду на товарном или финансовом рынке, уполномоченный государственный орган может удовлетворить это заявление.
Уполномоченный государственный орган может устанавливать требования, направленные на обеспечение конкуренции, при принятии решений о даче предварительного согласия на создание (реорганизацию) предприятий с участием государства или их аффилированных лиц, и (или) изменение их вида деятельности, а также приобретении ими акций (долей).
Решение уполномоченного государственного органа о даче предварительного согласия на создание (реорганизацию) предприятий с участием государства или их аффилированных лиц и (или) изменение их вида деятельности, а также приобретение ими акций (долей) утрачивает силу, если оно не исполнено в течение одного года.
При регистрации (перерегистрации) предприятий с участием государства и их аффилированных лиц, а также изменений, вносимых в учредительные документы, и приобретении ими акций регистрирующие органы обязаны в установленном законодательством порядке проверять наличие предварительного согласия уполномоченного государственного органа и в случае непредставления заявителем решения уполномоченного государственного органа о даче предварительного согласия отказать в регистрации, за исключением хозяйствующих субъектов, созданных в случаях, предусмотренных законами Республики Узбекистан, решениями Президента Республики Узбекистан.
Глава 5. Регулирование экономической концентрации и торгов в целях недопущения ограничения конкуренции
Статья 26. Государственный контроль за экономической концентрацией
Государственный контроль за экономической концентрацией осуществляется уполномоченным государственным органом путем дачи предварительного согласия на экономическую концентрацию в следующих случаях:
при реорганизации хозяйствующего субъекта путем присоединения или слияния;
при получении лицом или группой лиц права распоряжаться более чем 25 процентами голосующих акций акционерного общества или распоряжаться более чем одной третью долей в уставном фонде (уставном капитале) общества с ограниченной ответственностью, зарегистрированного в Республике Узбекистан.
Государственный контроль за экономической концентрацией осуществляется, в случае если балансовая стоимость активов или выручка от реализации товаров за последний календарный год одного из хозяйствующих субъектов, участвующих в сделках, предусмотренных частью первой настоящей статьи, превышает двухсот пятидесяти тысячекратный размер базовой расчетной величины, либо суммарная балансовая стоимость их активов или выручка от реализации товаров за последний календарный год превышает пятьсот тысячекратный размер базовой расчетной величины.
Законодательство о лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах не распространяется на отношения, связанные с получением предварительного согласия уполномоченного государственного органа на экономическую концентрацию.
Требования настоящей статьи не распространяются на:
случаи, когда сделки по слиянию или присоединению предприятий с участием государства либо приобретению акций (долей) в их уставном фонде (уставном капитале) осуществляются по решению Президента Республики Узбекистан;
учредителей хозяйствующего субъекта при его создании;
сделки по приобретению хозяйствующим субъектом собственных акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале);
преобразование акционерного общества (общества с ограниченной ответственностью) в иную организационно-правовую форму с сохранением размера своего уставного фонда (уставного капитала);
приобретение акций (долей) инвестиционными посредниками с целью дальнейшей их перепродажи;
сделки по приобретению физическим лицом акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующего субъекта, если на момент обращения с заявлением такое физическое лицо не распоряжалось более чем 25 процентами акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале) какого-либо хозяйствующего субъекта.
Статья 27. Получение предварительного согласия на экономическую концентрацию
При осуществлении экономической концентрации, требующей получения предварительного согласия, лица или группа лиц до совершения этих действий (заключения сделок) представляют в уполномоченный государственный орган в установленном законодательством порядке:
заявление о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию;
для физического лица — нерезидента — копию паспорта;
для юридического лица — нерезидента — копию документа о государственной регистрации или заменяющий его документ;
сведения о видах деятельности, наименованиях видов товара и их объемах, произведенных и реализованных сторонами сделки в течение двух лет, предшествующих дню подачи заявления, либо в течение срока осуществления деятельности, если он составляет менее чем два года;
финансовую и статистическую отчетность за два предыдущих календарных года;
сведения о составе группы лиц с указанием оснований, по которым такие лица входят в эту группу лиц;
сведения о физических лицах — основных бенефициарных собственниках, осуществляющих в действительности контроль путем прямого или косвенного владения более 25 процентами акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале) данных лиц или группы лиц.
За рассмотрение заявления о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию взимается сбор в установленном законодательством порядке.
Заявление о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию рассматривается следующим образом:
если действие (сделка) не воздействует на конкуренцию, заявитель о принятом решении уведомляется в письменной форме не позднее тридцати календарных дней с момента регистрации заявления и приложенных к нему документов;
если действие (сделка) может привести к ограничению конкуренции, для проведения дополнительного изучения срок рассмотрения заявления может быть продлен на срок не более двух месяцев.
Для оценки воздействия экономической концентрации на конкуренцию могут привлекаться эксперты и специалисты.
По результатам рассмотрения заявления о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию уполномоченный государственный орган принимает одно из следующих решений:
о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию;
об отказе в даче предварительного согласия на экономическую концентрацию.
Уполномоченный государственный орган вправе отказать заявителю в даче предварительного согласия, если:
удовлетворение заявления о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию может привести к возникновению либо усилению доминирующего положения соответствующего хозяйствующего субъекта или группы лиц на товарном или финансовом рынке и (или) ограничению конкуренции;
в представленных документах выявлено наличие недостоверных или искаженных сведений.
Уполномоченный государственный орган удовлетворяет заявление о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию даже при возможности возникновения либо усиления доминирующего положения хозяйствующего субъекта или группы лиц на товарном или финансовом рынке и ограничения конкуренции в случае, если юридические и (или) физические лица, принимающие решение об экономической концентрации, докажут, что их действия (сделки) предоставляют ощутимые выгоды потребителям.
Уполномоченный государственный орган вправе дать предварительное согласие на экономическую концентрацию и поставить ее в зависимость от выполнения требований, направленных на обеспечение конкуренции. При этом указанные требования, а также сроки их выполнения должны содержаться в решении уполномоченного государственного органа о даче предварительного согласия на экономическую концентрацию.
Юридические и (или) физические лица, принявшие решение о совершении действий (заключении сделок), которые могут привести к возникновению или усилению доминирующего положения соответствующего хозяйствующего субъекта или группы лиц на товарном или финансовом рынке и (или) ограничению конкуренции, по требованию уполномоченного государственного органа обязаны принять меры по восстановлению необходимых условий конкуренции.
Сделки по экономической концентрации, совершенные без предварительного согласия уполномоченного государственного органа, приводящие к ограничению конкуренции на товарном или финансовом рынке, могут быть признаны судом недействительными.
Порядок получения предварительного согласия уполномоченного государственного органа на совершение экономической концентрации определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 28. Принудительное разделение или выделение хозяйствующих субъектов
В случае неэффективности ранее примененных к хозяйствующему субъекту, занимающему доминирующее положение на товарном или финансовом рынке, мер по устранению нарушения законодательства о конкуренции уполномоченный государственный орган обращается в суд с иском о принудительном разделении или выделении хозяйствующего субъекта, которое осуществляется путем создания на базе данного хозяйствующего субъекта двух либо нескольких обособленных хозяйствующих субъектов.
Принудительное разделение или выделение хозяйствующего субъекта может производиться при совокупности всех следующих условий:
наличие возможности организационного и территориального обособления разделяемых или выделяемых структурных подразделений;
отсутствие между его структурными подразделениями тесной технологической взаимосвязи;
наличие возможности структурных подразделений в результате разделения или выделения самостоятельно осуществлять деятельность на товарном или финансовом рынке.
Статья 29. Требования против ограничения конкуренции на торгах
Торги могут быть организованы путем снижения или повышения стартовой цены.
На торгах запрещаются действия, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции, в том числе:
нарушение порядка проведения торгов, установленного законодательством;
координация деятельности участников торгов;
создание участнику или нескольким участникам торгов преимущественных условий для участия в торгах, в том числе путем доступа к информации;
включение в документы и правила торгов, в том числе в текст объявления, требований, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции между участниками;
оказание воздействия на процесс проведения и результаты торгов;
распространение ложных, необоснованных сведений, которые могут привести к изменению спроса, искусственному завышению цен на торгах;
осуществление операторами торгов и (или) организаторами и (или) заказчиками и (или) участниками торгов антиконкурентных соглашений и скоординированных действий;
использование ценового алгоритма на торгах, проводимых в электронном виде, приводящего к искусственному формированию цен, то есть программного обеспечения, позволяющего осуществлять мониторинг, рассчитывать, устанавливать и контролировать цены на товары на основе заранее установленных параметров;
значительное завышение цен на товар (спроса, предложения или объема работ) на торгах, чем те, которые сформированы при наличии конкуренции, в результате неоднократного невыполнения условий торгов;
необоснованное уклонение заказчика или продавца от заключения договора по результатам торгов.
При проведении биржевых торгов запрещаются действия, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции, в том числе:
действия, влияющие на процесс проведения биржевых торгов, в том числе являющиеся манипуляцией, за исключением случаев, предусмотренных законодательством;
действия, повлекшие за собой резкое повышение или фиксацию текущих биржевых цен в результате скоординированных действий участников биржевых торгов;
установление по биржевому контракту лотов, ограничивающих возможность равного участия всех покупателей на торгах;
введение необоснованных сроков оплаты и доставки, а также особых условий, существенно отличающихся от условий, установленных продавцами аналогичной продукции;
указание в биржевых контрактах особых условий, ограничивающих количество участников;
неразмещение на официальном веб-сайте биржи графиков выставления товаров на торги;
невыставление на биржу высоколиквидной и (или) монопольной продукции в сроки, предусмотренные в графиках, или выставление ее в меньших либо несоответствующих объемах;
подача заявки определенным участником биржи в ходе биржевых торгов с необычно большой разницей цены по отношению к заявкам других участников с последующим удалением данных заявок до окончания торгов или необоснованное аннулирование заключенной сделки без оплаты штрафа;
несоблюдение установленного порядка формирования стартовой цены на продукцию, цена на которую регулируется законодательством;
совершение действий которые приводят к тому, что цена аннулированной сделки с участием конкретного покупателя по биржевому контракту ниже минимальной цены сделок, совершенных на двух последующих торгах с участием того же покупателя по данному биржевому контракту;
продажа по прямым договорам без выставления на биржевые торги объемов высоколиквидной и (или) монопольной продукции, которая подлежит продаже только путем выставления на биржевых торгах;
невыставление повторно на торги части высоколиквидной и (или) монопольной продукции, нереализованной на биржевых торгах;
выставление продукции по договорам, предусматривающим необоснованную отгрузку ее конкретным видом транспорта, при возможности отгрузки альтернативным видом транспорта;
необоснованное или на регулярной основе расторжение без штрафных санкций сделок и договоров, заключенных на бирже, за исключением случаев, когда доказана невозможность исполнения стороной обязательств в связи с обстоятельствами непреодолимой силы, то есть чрезвычайных и непредотвратимых обстоятельств (форс-мажор);
несоблюдение последовательности поочередности отгрузки товара;
неуказание достаточной информации о качественных показателях товаров (вид, сорт, класс, марка и другие) в биржевых договорах или включение вводящей в заблуждение информации об их показателях;
создание организаторами торгов неравных условий для участников биржевых торгов;
необоснованное аннулирование результатов биржевых торгов организаторами торгов;
заключение сделок между продавцом и покупателем на один и тот же лицевой счет;
заключение одним участником или в интересах одного участника несколько сделок в день, цена которых существенно отличается от уровня, сложившегося в конкурентной среде, в целях введения в заблуждение касательно цены товара.
На отборах наилучших предложений, тендерах, аукционах и других торгах запрещаются действия, которые ограничивают или могут привести к ограничению конкуренции, в том числе:
необоснованный отказ в принятии документов от хозяйствующих субъектов или воспрепятствование предоставлению документов для участия в торгах;
необоснованное отстранение или необоснованное ограничение количества участников торгов;
включение в состав лотов дополнительных товаров, технологически и функционально не связанных с предметом торгов;
указание конкретного производителя товара, за исключением случаев несовместимости товаров и иных случаев, предусмотренных законодательством;
участие с предложениями на торгах в целях создания условий для становления победителем другого участника;
предъявление необоснованных требований к участникам торгов, в том числе к их квалификации, которые приводят или могут привести к ограничению конкуренции;
повышение или понижение цен на предмет торгов путем внесения предложений, со снятием этих предложений до окончания торгов;
участие в одном и том же лоте на торгах только аффилированных лиц или лиц, взаимно заинтересованных;
участие на торгах лиц, взаимно заинтересованных либо аффилированных с операторами и (или) заказчиками и (или) организаторами и (или) членами комиссии торгов.
При проведении торгов взаимно заинтересованностью признаются случаи, приводящие к конфликту интересов, противоречащему конкуренции, в том числе следующие случаи:
подача предложений двух и более неаффилированных или иным образом несвязанных между собой участников торгов одним и тем же законным представителем;
наличие соглашения участников торгов о получении друг от друга прямо или косвенно субсидии и иной финансовой помощи или получение такой помощи;
наличие близких родственных связей между учредителями участников торгов, участвующих в одном и том же лоте, или представителем заказчика или организатора либо оператора, либо члена комиссии торгов и представителем или учредителем участника указанных торгов;
наличие у лица (участника, заказчика, организатора, оператора, члена комиссии торгов) возможности получать информацию о предложениях или влиять на предложения и (или) на принятие решений через третью сторону, имеющую взаимные отношения с другим лицом (участником, заказчиком, организатором, оператором, членом комиссии торгов)
Нарушение требований против ограничения конкуренции, установленных в частях второй , третьей и четвертой настоящей статьи, является основанием для признания недействительными принятых решений и заключенных договоров по результатам торгов.
Глава 6. Уполномоченный государственный орган
Статья 30. Полномочия уполномоченного государственного органа
Уполномоченный государственный орган:
1) в пределах своих полномочий разрабатывает и принимает нормативно-правовые акты, направленные на защиту и развитие конкуренции;
2) определяет состояние конкуренции и экономической концентрации на товарном или финансовом рынке, наличие доминирующего положения, в том числе субъектов естественной монополии, а также превосходной переговорной силы;
3) проводит проверку соблюдения хозяйствующими субъектами, объединениями юридических лиц требований законодательства о конкуренции с уведомлением специального уполномоченного органа по координации деятельности контролирующих органов в порядке, установленном законодательством;
4) выявляет нарушения законодательства о конкуренции, возбуждает и рассматривает дела по ним, принимает по их результатам решение о восстановлении конкуренции, устранении нарушений законодательства о конкуренции, в том числе о добровольном возврате дохода (прибыли), необоснованно полученного хозяйствующими субъектами;
5) выдает обязательные для исполнения предписания и подлежащие рассмотрению представления республиканским органам исполнительной власти и иным организациям, хозяйствующим субъектам, объединениям юридических лиц и физическим лицам, а также их должностным лицам о восстановлении конкуренции, устранении нарушений законодательства о конкуренции и их последствий;
6) привлекает хозяйствующие субъекты, республиканские органы исполнительной власти и иные организации, объединения юридических лиц, их должностных лиц и других физических лиц к соответствующей ответственности за нарушение законодательства о конкуренции;
7) направляет в соответствующие органы материалы для решения вопроса о возбуждении уголовного дела по признакам преступлений, связанных с нарушением законодательства о конкуренции;
8) участвует в рассмотрении судом дел, связанных с применением и нарушением законодательства о конкуренции;
9) направляет в суд обращения о прекращении, недопущении и устранении нарушений законодательства о конкуренции, в том числе:
о признании недействительными актов и незаконными действий республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, объединений юридических лиц, полностью или частично не соответствующих законодательству о конкуренции;
об изменении сделок (договоров), не соответствующих законодательству о конкуренции, о признании их полностью или частично недействительными;
о взыскании дохода (прибыли), полученного вследствие нарушения законодательства о конкуренции, а также о наложении и взыскании штрафа;
о признании недействительными результатов торгов и сделок (договоров), заключенных по результатам данных торгов, по основаниям, предусмотренным статьей 29 настоящего Закона;
о принудительном разделении или выделении хозяйствующих субъектов;
о применении мер правового воздействия в отношении лиц, допустивших нарушение законодательства о конкуренции;
10) осуществляет контроль за применением цен (тарифов) на товары, подлежащие государственному ценовому регулированию;
11) в период резких колебаний цен на основные виды продовольственных, а также высоколиквидных и (или) монопольных видов товаров дает республиканским органам исполнительной власти и иным организациям, хозяйствующим субъектам, объединениям юридических лиц обязательные для исполнения предписания и подлежащие рассмотрению представления по реализации избыточных объемов продовольственных товаров, выявленных при инвентаризации складов, и (или) снижению необоснованно завышенных цен, в результате совершенных ими действий, ограничивающих конкуренцию;
12) выдает предупреждения республиканским органам исполнительной власти и иным организациям, хозяйствующим субъектам, объединениям юридических лиц и физическим лицам о недопущении действий (бездействия), приводящих к нарушениям законодательства о конкуренции;
13) вносит предложения по сокращению количества видов деятельности, на осуществление которых требуется получение лицензии и видов деятельности (действий), для осуществления которых требуется получение документов разрешительного характера за счет минимизации перечня необходимых документов, оптимизации сроков и стоимости административных процедур путем анализа их воздействия на конкурентную среду;
14) дает заключение по результатам оценки воздействия нормативно-правовых актов и их проектов на конкуренцию;
15) осуществляет государственный контроль за эффективностью государственной помощи, предоставляемой в виде льгот, преференций и эксклюзивных прав для осуществления деятельности, и в случае их негативного воздействия на конкурентную среду вносит предложения об их отмене.
16) осуществляет международное сотрудничество с международными организациями и антимонопольными органами других государств, а также участвует при разработке и реализации международных договоров, в работе межправительственных или межведомственных комиссий, координирующих международное сотрудничество по реализации международных программ и проектов Республики Узбекистан по вопросам защиты конкуренции.
Уполномоченный государственный орган может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 31. Взаимодействие уполномоченного государственного органа с иными государственными органами
Взаимодействие уполномоченного государственного органа с иными государственными органами осуществляется путем заключения меморандумов о взаимопонимании, направленных на разработку программ развития конкуренции, об установлении мер по пресечению действий, ограничивающих конкуренцию, об осуществлении обмена информацией в области конкуренции.
В соответствии с международными договорами Республики Узбекистан уполномоченный государственный орган направляет уведомления, запросы для получения информации в антимонопольные органы других государств, проводит с ними взаимные консультации, осуществляет обмен информацией.
Статья 32. Право уполномоченного государственного органа на получение информации
Для осуществления контроля за соблюдением законодательства о конкуренции, рассмотрения заявлений и дел о нарушении законодательства о конкуренции, а также для определения состояния конкуренции должностные лица уполномоченного государственного органа в порядке, установленном законодательством, имеют право получать от республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, хозяйствующих субъектов, объединений юридических лиц и физических лиц документы и информацию и доступа на их территорию. При этом истребованный документ, информация и сведения представляются уполномоченному государственному органу бесплатно.
Уполномоченный государственный орган вправе получать информацию в режиме реального времени путем интеграции электронных баз данных хозяйствующих субъектов и объединений юридических лиц, уполномоченных на проведение торгов.
Уполномоченный государственный орган не вправе разглашать сведения, составляющие коммерческую или иную охраняемую законом тайну, и персональные данные, ставшие известными в связи с осуществлением полномочий, предоставленных ему в соответствии с настоящим Законом.
Глава 7. Нарушение законодательства о конкуренции
Статья 33. Последствия нарушения законодательства о конкуренции
При нарушении законодательства о конкуренции республиканские органы исполнительной власти и иные организации, хозяйствующие субъекты, объединения юридических лиц, и их должностные лица и другие физические лица обязаны:
в установленный срок выполнить предписание или рассмотреть представление уполномоченного государственного органа об устранении нарушений законодательства о конкуренции;
возместить причиненный ущерб;
возвратить необоснованный доход;
уплатить штраф.
Лица, права и законные интересы которых нарушены в результате нарушения законодательства о конкуренции, имеют право обратиться в суд с исковым заявлением.
Статья 34. Возмещение причиненного ущерба
Ущерб, причиненный хозяйствующему субъекту либо иному лицу в результате принятия республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, их должностными лицами акта, нарушающего законодательство о конкуренции, возмещается в порядке, установленном законодательством.
Если действиями (бездействием) республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, их должностных лиц, нарушающими законодательство о конкуренции, причинен ущерб хозяйствующему субъекту либо иному лицу, то он возмещается в порядке, установленном законодательством.
Глава 8. Возбуждение и рассмотрение дел о нарушении законодательства о конкуренции, а также исполнение и обжалование решения и предписания уполномоченного государственного органа
Статья 35. Возбуждение и рассмотрение дел о нарушении законодательства о конкуренции
Возбуждение и рассмотрение дел о нарушении законодательства о конкуренции осуществляются уполномоченным государственным органом.
Основанием для возбуждения и рассмотрения дел о нарушении законодательства о конкуренции являются результаты проверок и изучений, проводимых уполномоченным государственным органом, обращения физических и юридических лиц, республиканских органов исполнительной власти, органов государственной власти на местах, представления соответствующих органов.
Дела об административных правонарушениях в области конкуренции, совершенных должностными лицами республиканских органов исполнительной власти и иных организаций, хозяйствующих субъектов и объединений юридических лиц и физическими лицами, рассматриваются соответствующими судами в соответствии с Кодексом Республики Узбекистан об административной ответственности.
Статья 36. Лица, участвующие в деле о нарушении законодательства о конкуренции
Лицами, участвующими в деле о нарушении законодательства о конкуренции, являются:
уполномоченный государственный орган;
лицо, в отношении которого ведется производство по делу о нарушении законодательства о конкуренции;
заинтересованные лица, права и законные интересы которых затрагиваются в связи с рассмотрением дела о нарушении законодательства о конкуренции.
В деле о нарушении законодательства о конкуренции также могут участвовать свидетели, эксперты, специалисты, переводчики, представители средств массовой информации и другие содействующие лица.
Лица, участвующие в деле о нарушении законодательства о конкуренции, со дня вынесения определения о возбуждении дела вправе давать устные и письменные объяснения, предоставлять доказательства, заявлять ходатайства, а также пользоваться иными правами, предусмотренными законодательством.
Статья 37. Порядок рассмотрения дел о нарушении законодательства о конкуренции
Рассмотрение дела о нарушении законодательства о конкуренции может быть отложено или приостановлено. Уполномоченный государственный орган выносит соответствующее определение об отложении, приостановлении и возобновлении рассмотрения дела, копия которого направляется лицам, участвующим в деле.
Порядок возбуждения и рассмотрения дел о нарушении законодательства о конкуренции определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 38. Решение уполномоченного государственного органа по делу о нарушении законодательства о конкуренции
По результатам рассмотрения дела о нарушении законодательства о конкуренции по существу уполномоченный государственный орган принимает решение:
об установлении факта нарушения законодательства о конкуренции и принятии соответствующих мер правового воздействия;
о прекращении производства по делу.
Уполномоченный государственный орган прекращает производство по делу о нарушении законодательства о конкуренции в случае:
неподтверждения фактов нарушения законодательства о конкуренции;
ликвидации юридического лица или смерти физического лица, в отношении которого ведется производство по делу;
добровольного устранения нарушения законодательства о конкуренции, республиканскими органами исполнительной власти и иными организациями, хозяйствующим субъектом, объединениями юридических лиц, в отношении которых возбуждено дело;
принятия судом решения по рассматриваемому уполномоченным государственным органом делу о нарушении законодательства о конкуренции.
Решение уполномоченного государственного органа по делу о нарушении законодательства о конкуренции должно быть оглашено незамедлительно.
На основании решения уполномоченного государственного органа по делу о нарушении законодательства о конкуренции выдается предписание лицу, в отношении которого принято решение.
Статья 39. Исполнение предписания уполномоченного государственного органа
Предписание уполномоченного государственного органа подлежит исполнению в установленный в нем срок. Неисполнение предписания в срок влечет за собой ответственность, предусмотренную законом.
Под неисполнением предписания уполномоченного государственного органа понимается уклонение от исполнения предписания или частичное исполнение либо несвоевременное исполнение предписания.
Лица, которым дано предписание уполномоченным государственным органом, могут заявить ходатайство о продлении срока исполнения предписания. В случае признания обстоятельства, указанного в ходатайстве, уважительным, уполномоченный государственный орган вправе продлить срок исполнения предписания не более чем на три месяца.
Уполномоченный государственный орган осуществляет контроль за исполнением своих предписаний.
Статья 40. Обжалование решения (предписания) уполномоченного государственного органа
Лица, участвующие в деле о нарушении законодательства о конкуренции, вправе обжаловать решение (предписание) уполномоченного государственного органа непосредственно в суд или в вышестоящий в порядке подчиненности орган либо должностному лицу.
Обжалование решений (предписаний) уполномоченного государственного органа в вышестоящий в порядке подчиненности орган или должностному лицу не исключает права обжалования в суд.
Обжалование решений (предписаний) уполномоченного государственного органа в суд или вышестоящему в порядке подчиненности органу или должностному лицу приостанавливает их исполнение соответственно до вступления решения суда в законную силу, принятия решения вышестоящего органа либо должностного лица, за исключением решений (предписаний), связанных с предупреждением чрезвычайных ситуаций, эпидемий и иной реальной опасности для жизни и здоровья населения.
Статья 41. Общественный контроль за соблюдением законодательства о конкуренции
Общественные объединения, в соответствии со своими уставами имеющие цель оказания содействия развитию конкуренции и защите прав и законных интересов потребителей от антиконкурентных действий, вправе осуществлять общественный контроль за соблюдением законодательства о конкуренции.
Глава 9. Заключительные положения
Статья 42. Финансовые санкции за нарушение законодательства о конкуренции
За нарушение законодательства о конкуренции финансовые санкции применяются в виде денежных взысканий (штрафов), и такие нарушения законодательства влекут наложение штрафов в следующих размерах:
1) за заключение антиконкурентных соглашений, совершение скоординированных действий, осуществление внешней координации экономической деятельности хозяйствующих субъектов юридическими или физическими лицами, не связанными с этими хозяйствующими субъектами, которые приводят к ограничению конкуренции на товарном или финансовом рынке, в период нарушения законодательства о конкуренции на товарном или финансовом рынке, но не более чем за последние три года:
на хозяйствующие субъекты — в размере 5 процентов от суммы выручки от реализации товара, полученной каждым хозяйствующим субъектом, нарушившим законодательство о конкуренции;
на объединения юридических лиц — в размере 5 процентов от суммы поступивших членских взносов;
2) за злоупотребление доминирующим положением и превосходной переговорной силой на товарном или финансовом рынке, необоснованное повышение цен на социально и стратегически значимую продукцию на хозяйствующие субъекты — в размере 5 процентов от суммы выручки от реализации товара на товарном или финансовом рынке в период нарушения законодательства о конкуренции, но не более чем за последние три года;
3) за заключение (совершение) сделок (действий) по слиянию, присоединению хозяйствующих субъектов и приобретению акций (долей) в уставном фонде (уставном капитале) хозяйствующих субъектов без получения предварительного согласия уполномоченного государственного органа в случаях, требуемых получение такого согласия, на хозяйствующие субъекты — в тысячекратном размере базовой расчетной величины;
4) за совершение недобросовестной конкуренции на хозяйствующие субъекты — в размере 2 процентов от суммы выручки от реализации товара на товарном или финансовом рынке, в котором нарушено законодательство о конкуренции, в период нарушения законодательства о конкуренции на товарном или финансовом рынке, но не более чем за последние три года;
5) за нарушение требований законодательства о конкуренции в части торгов к участникам торгов, являющимся хозяйствующими субъектами, корпоративным заказчикам в рамках государственных закупок, операторам электронных торгов, организаторам — в размере 3 процентов первоначальной цены предмета торгов;
6) за создание (реорганизацию, изменение деятельности) предприятий с участием государства и их аффилированных лиц без получения предварительного согласия уполномоченного государственного органа на хозяйствующий субъект являющимся инициатором их создания (реорганизации, изменение деятельности) — в стократном размере базовой расчетной величины;
7) за непредставление или несвоевременное предоставление информации, предоставление недостоверных или ложных сведений уполномоченному государственному органу на хозяйствующие субъекты — в пятидесятикратном размере базовой расчетной величины.
В отношении хозяйствующего субъекта, впервые совершившего нарушение законодательства о конкуренции, имеющего низкую степень экономического воздействия, финансовые санкции не применяются и ему выдается предупреждение о недопущении повторного совершения такого правонарушения.
Финансовые санкции в виде штрафа, предусмотренные частью первой настоящей статьи, применяются в судебном порядке, за исключением случаев признания правонарушителем вины в совершенном правонарушении и уплаты штрафа в добровольном порядке.
Получение предупреждения о недопущении повторного совершения правонарушения, а также уплата штрафа не освобождает лицо, допустившее нарушение законодательства о конкуренции, от обязанности исполнить решение (представление, предписание) уполномоченного государственного органа или совершить иные действия, предусмотренные законодательством о конкуренции.
Случаи нарушений законодательства о конкуренции, имеющих низкую степень экономического воздействия, определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 43. Разрешение споров
Споры в области конкуренции разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 44. Ответственность за нарушение законодательства о конкуренции
Лица, виновные в нарушении законодательства о конкуренции, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 45. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 24 апреля 1997 года № 398-I «О естественных монополиях» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 4-5, ст. 106);
2) постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 24 апреля 1997 года № 399-I «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О естественных монополиях» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 4-5, ст. 107);
3) раздел XVI Закона Республики Узбекистан от 25 декабря 1998 года № 729-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 1, ст. 20);
4) Закон Республики Узбекистан от 19 августа 1999 года № 815-I «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О естественных монополиях» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999, № 9, ст. 212);
5) статью 17 Закона Республики Узбекистан от 10 октября 2006 года № ЗРУ-59 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы правовой защиты и либерализацией финансовой ответственности субъектов предпринимательства» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536);
6) Закон Республики Узбекистан от 7 декабря 2007 года № ЗРУ-120 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О естественных монополиях» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 12, ст. 591);
7) Закон Республики Узбекистан от 14 декабря 2010 года № ЗРУ-266 «О внесении изменения в статью 4 Закона Республики Узбекистан «О естественных монополиях» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2010 г., № 12, ст. 466);
8) Закон Республики Узбекистан от 6 января 2012 года № ЗРУ-319 «О конкуренции» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., № 1, ст. 5);
9) статью 19 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98);
10) статьи 13 и 30 Закона Республики Узбекистан от 7 октября 2013 года № ЗРУ-355 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 10, ст. 263);
11) статью 25 Закона Республики Узбекистан от 20 января 2014 года № ЗРУ-365 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 1, ст. 2);
12) статью 11 Закона Республики Узбекистан от 11 декабря 2014 года № ЗРУ-381 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2014 г., № 12, ст. 343);
13) статью 38 Закона Республики Узбекистан от 20 августа 2015 года № ЗРУ-391 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленных на дальнейшее усиление надежной защиты частной собственности, субъектов предпринимательства, снятие преград для их ускоренного развития» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 8, ст. 312);
14) статью 11 Закона Республики Узбекистан от 25 апреля 2016 года № ЗРУ-405 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 4, ст. 125);
15) статью 16 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2017 года № ЗРУ-429 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 4, ст. 137);
16) статью 7 Закона Республики Узбекистан от 16 октября 2017 года № ЗРУ-448 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 10, ст. 605);
17) статью 32 Закона Республики Узбекистан от 3 января 2018 года № ЗРУ-456 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов, а также принятием дополнительных мер по обеспечению гарантий защиты прав и свобод граждан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 1);
18) статью 23 Закона Республики Узбекистан от 9 января 2018 года № ЗРУ-459 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 1, ст. 4);
19) статью 29 Закона Республики Узбекистан от 23 июля 2018 года № ЗРУ-486 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 7, ст. 431);
20) статью 18 Закона Республики Узбекистан от 8 января 2019 года № ЗРУ-512 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 1 ст. 1);
21) статью 44 Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2019 года № ЗРУ-586 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием порядка определения размеров оплаты труда, пенсий и иных платежей» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 12, ст. 880);
22) статьи 74 и 211 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4);
23) статью 17 Закона Республики Узбекистан от 14 марта 2022 года № ЗРУ-759 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 3, ст. 216).
Статья 46. Внесение изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан
1. Внести в Кодекс Республики Узбекистан об административной ответственности, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2015-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 3, ст. 6; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 9, ст. 193, № 12, ст. 269; 1996 г., № 5-6, ст. 69, № 9, ст. 144; 1997 г., № 2, ст. 56, № 4-5, ст. 126, № 9, ст. 241; 1998 г., № 3, ст. 38, № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67, № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; 2005 г., № 1, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 9, ст. 312, № 12, ст.ст. 413, 417, 418; 2006 г., № 6, ст. 261, № 9, ст. 498, № 10, ст. 536, № 12, ст.ст. 656, 659; 2007 г., № 4, ст.ст. 158, 159, 164, 165, № 9, ст.ст. 416, 421, № 12, ст.ст. 596, 604, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 181, 189, 192, № 9, ст.ст. 486, 488, № 12, ст.ст. 640, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 9, ст.ст. 334, 335, 337, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 462, 468, 470, 472, 474; 2010 г., № 5, ст.ст. 175, 179, № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 335, 339, 341, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 468, 473, 474; 2011 г., № 1, ст. 1, № 4, ст.ст. 104, 105, № 9, ст.ст. 247, 252, № 12/2, ст. 365; 2012 г., № 4, ст. 108, № 9/1, ст. 242, № 12, ст. 336; 2013 г., № 4, ст. 98, № 10, ст. 263; 2014 г., № 1, ст. 2, № 5, ст. 130, № 9, ст. 244, № 12, ст.ст. 341, 343; 2015 г., № 6, ст. 228, № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 1, ст. 2, № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст.ст. 383, 385; 2017 г., № 4, ст. 137, № 6, ст. 300, № 9,ст. 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 4, 5, № 4, ст. 224, № 7, ст.ст. 430, 431, 432, № 10, ст.ст. 671, 673, 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 1, 3, 5, № 2, ст. 47, № 3, ст.ст. 161, 165, 166, № 5, ст.ст. 259, 261, 267, 268, № 7, ст. 386, № 8, ст.ст. 469, 471, № 9, ст.ст. 591, 592, № 10, ст.ст. 674, 676, № 11, ст.ст. 787, 791, № 12, ст.ст. 880, 891; 2020 г., № 1, ст. 4, № 3, ст.ст. 203, 204, № 7, ст. 449, № 9, ст.ст. 539, 540, № 10, ст.ст. 593, 596, № 11, ст. 651, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст.ст. 5, 7, 12, 13, 14, № 2, ст. 142, № 3, ст. 217, № 4, ст.ст. 290, 293, приложение к № 4, № 8, ст.ст. 800, 802, 803, № 9, ст. 903, № 10, ст.ст. 966, 967, 968, 973, № 11, ст. 1066; 2022 г., № 1, ст.ст. 1, 2, № 2, ст.ст. 80, 81, № 3, ст.ст. 215, 216, № 4, ст. 337, № 5, ст.ст. 464, 465, 466, 467, № 8, ст. 787, № 10, ст.ст. 981, 984, № 12, ст. 1189), следующие изменения:
1) статью 178 изложить в следующей редакции:
«Статья 178. Нарушение законодательства о конкуренции и законодательства о защите прав потребителей
«Непредставление или несвоевременное представление органам по защите прав потребителей информации либо представление им заведомо недостоверных сведений —
влечет наложение штрафа на граждан от одной до трех, а на должностных лиц — от трех до пяти базовых расчетных величин.
Уклонение от исполнения, несвоевременное или ненадлежащее исполнение предписаний уполномоченного государственного органа в области конкуренции о прекращении нарушений, о восстановлении первоначального положения, об устранении нарушений прав потребителей —
влечет наложение штрафа на граждан в размере от трех до пяти, а должностных лиц — от пяти до десяти базовых расчетных величин.
Уклонение изготовителем от исполнения, несвоевременное или ненадлежащее исполнение предписаний органов государственного управления, осуществляющих контроль за безопасностью и качеством товаров (работ, услуг), —
влечет наложение штрафа на граждан от трех до пяти, а на должностных лиц — от пяти до десяти базовых расчетных величин.
Нарушение требований против ограничения конкуренции при слиянии, присоединении хозяйствующих субъектов и совершении сделок по приобретению акций (долей) —
влечет наложение штрафа от одной до трех базовых расчетных величин.
Заключение антиконкурентных соглашений и совершение скоординированных действий, а также злоупотребление доминирующим положением на товарном или финансовом рынке, а равно нарушение требований против ограничения конкуренции к торгам —
влечет наложение штрафа на граждан от трех до пяти, а на должностных лиц — от пяти до десяти базовых расчетных величин.
Причинение ущерба потребителям товаром (работой, услугой), не отвечающим требованиям нормативной документации, а также непредставление потребителям информации или предоставление заведомо недостоверных сведений о товарах (работах, услугах), в том числе введение потребителей в заблуждение относительно потребительских свойств или качества товара, подмена товара другими похожими на него продуктами, умышленное изменение свойств и качества продукции, а равно производство, ввоз и реализация фальсифицированной продовольственной продукции —
влечет наложение штрафа на граждан от трех до семи, а на должностных лиц — от семи до десяти базовых расчетных величин с конфискацией предметов правонарушения.
Прием для реализации и продажи товаров с истекшим сроком годности, а также товаров без указания даты выпуска и срока годности, для которых законодательством предусмотрено обязательное указание даты выпуска и срока годности, —
влечет наложение штрафа на граждан от трех до десяти, а на должностных лиц — от семи до десяти базовых расчетных величин с конфискацией предметов правонарушения.
Непредставление или несвоевременное представление уполномоченному государственному органу в области конкуренции информации либо представление ему заведомо недостоверных сведений —
влечет наложение штрафа на граждан от трех до десяти, а на должностных лиц — от десяти до двадцати базовых расчетных величин.
Незаконное ограничение свободного перемещения и реализации сырья, товаров и оказания услуг должностным лицом органов государственной власти и управления —
влечет наложение штрафа в размере от тридцати до пятидесяти базовых расчетных величин.
Принятие решений, ограничивающих конкуренцию, государственными унитарными предприятиями или учреждениями, где им предоставлены полномочия по осуществлению лицензирования отдельных видов деятельности, выдачи документов разрешительного характера или принятию посредством специальной электронной системы уведомлений, или полномочия по регистрации либо аккредитации или объединениями юридических лиц, —
влечет наложение штрафа в размере от тридцати до пятидесяти базовых расчетных величин.
Совершение правонарушений, предусмотренных частями первой — седьмой настоящей статьи, повторно в течение года после применения административного взыскания —
влечет наложение штрафа на граждан от пяти до десяти, а на должностных лиц — от десяти до двадцати базовых расчетных величин с конфискацией предметов правонарушения.
Совершение правонарушения, предусмотренного частью восьмой настоящей статьи, повторно в течение года после применения административного взыскания —
влечет наложение штрафа на граждан от десяти до двадцати, а на должностных лиц от двадцати до тридцати базовых расчетных величин.
Совершение правонарушений, предусмотренных частями девятой и десятой настоящей статьи, повторно в течение года после применения административного взыскания —
влечет наложение штрафа от пятидесяти до ста базовых расчетных величин»;
2) в пункте 11 статьи 271 слова «первой, третьей — восьмой» заменить словами «первой — восьмой».
2. Из части второй статьи 24 Закона Республики Узбекистан от 10 мая 2019 года № ЗРУ-537 «О государственно-частном партнерстве» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 262, 2021, № 1, ст. 16, приложение к № 4; 2022 г., № 6, ст. 570) слова «Антимонопольного комитета» исключить.
3. Внести в Закон Республики Узбекистан от 14 июля 2021 года, № ЗРУ-701 «О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 7, ст. 661; 2022 г., № 4, ст. 340, № 5, ст. 461) следующие изменения:
1) из Приложения № 2 позиции 98 и 99 исключить;
2) из раздела II Приложения № 4 позиции 89 и 90 исключить.
Статья 47. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Комитету по развитию конкуренции и защите прав потребителей Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 48. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 49. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
3 июля 2023 г.,
№ ЗРУ-850