📅 2023-yil 8-avgust · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 8-avgust · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 8 август · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 8 августа 2023 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 8 August 2023 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
ЧЕКЛИСТ
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2022 йил 6 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 22 июнда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчилик
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар — коррупциянинг кўринишлари учун, коррупцияга оид ҳуқуқбузарликларни содир этиш учун имконият яратадиган ҳуқуқий нормалар;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси — норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги ва уларнинг лойиҳаларидаги коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлашга, аниқланган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар ишлаб чиқиш ва чоралар кўришга йўналтирилган тадбирлар мажмуи;
чеклист — норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги ва уларнинг лойиҳаларидаги коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш бўйича намунавий шаклдаги саволнома.
4-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасининг асосий принциплари
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасининг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:
қонунийлик;
мустақиллик;
холислик;
коррупцияга қарши экспертиза ўтказишнинг мажбурийлиги;
коррупцияга қарши экспертиза натижаларининг асосланганлиги;
очиқлик ва шаффофлик.
2-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи субъектлар ҳамда уларнинг ваколатлари
5-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи субъектлар
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи субъектлар қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги;
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва унинг ҳудудий бўлинмалари (бундан буён матнда адлия органлари деб юритилади);
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг ишлаб чиқувчилари бўлган давлат органлари ва ташкилотларининг юридик хизматлари (бундан буён матнда юридик хизматлар деб юритилади);
тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини таъминлаш ўз зиммасига юклатилган давлат органлари ва ташкилотлари.
6-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги томонидан ўтказиладиган коррупцияга қарши экспертизаси
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги қуйидаги ҳолларда норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади:
ўз ташаббусига кўра — ҳар қандай норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни, шу жумладан ўрганиш ва текширишлар натижалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг қўлланилиши чоғида коррупцияга оид ҳуқуқбузарликлар факти аниқланган ҳолларда;
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ва улар органларининг, Ўзбекистон Республикаси Президентининг топшириқларига кўра.
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги қуйидаги ҳолларда норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади:
ўз ташаббусига кўра — ҳар қандай норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини, шу жумладан жамоатчилик эътиборини тортган ва оммавий ахборот воситаларида ҳамда ижтимоий тармоқларда турли муҳокама ва мунозараларга сабаб бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини;
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ва улар органларининг, Ўзбекистон Республикаси Президентининг топшириқларига кўра.
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш учун бошқа давлат органларининг вакилларини, шунингдек мустақил ва илмий экспертларни ҳамда ўзга ташкилотларнинг вакилларини шартномага асосан жалб этишга ҳақли.
7-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг адлия органлари томонидан ўтказиладиган коррупцияга қарши экспертизаси
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги:
Ўзбекистон Республикасининг қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари лойиҳаларининг;
вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларнинг давлат рўйхатидан ўтказиладиган буйруқлари ҳамда қарорларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади.
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг ҳудудий бўлинмалари:
халқ депутатлари вилоят, туман (шаҳар) Кенгаши қарорлари лойиҳаларининг;
вилоят, туман (шаҳар) ҳокими қарорлари лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади.
Адлия органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини қуйидагиларга асосан ўтказади:
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ва улар органларининг, Ўзбекистон Республикаси Президентининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг топшириқларига;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни коррупцияга қарши экспертизадан ўтказиш режаларига;
ўз иш режаларига;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларига;
жамоатчилик назорати субъектларининг таклифлари ва тавсияларига;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ижроси бўйича амалга оширилган ҳуқуқий мониторинг натижаларига;
ўрганишлар жараёнида, шу жумладан бевосита жойларда ўтказилган ўрганишлар жараёнида олинган (аниқланган) маълумотларга.
Адлия органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўз ташаббусига кўра ҳам ўтказиши мумкин.
Адлия органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш учун бошқа давлат органларининг вакилларини, шунингдек мустақил ва илмий экспертларни ҳамда ўзга ташкилотларнинг вакилларини шартномага асосан жалб этишга ҳақли.
8-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг юридик хизматлар томонидан ўтказиладиган коррупцияга қарши экспертизаси
Юридик хизматлар қуйидаги ҳолларда коррупцияга қарши экспертиза ўтказади:
ишлаб чиқилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини — улар кўриб чиқиш учун манфаатдор органларга киритилгунига қадар;
идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни — улар давлат рўйхатидан ўтказиш учун Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига киритилгунига қадар;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросининг ҳуқуқий мониторингини амалга ошириш доирасида;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни коррупцияга қарши экспертизадан ўтказиш режаларига асосан.
Юридик хизматлар коррупцияга қарши экспертизани ўтказиш чоғида тегишли давлат органининг ёки ташкилотининг бошқа таркибий бўлинмаларини жалб этишга, шунингдек мустақил ва илмий экспертларни ҳамда ўзга ташкилотларнинг вакилларини белгиланган тартибда жалб этиш тўғрисидаги масалани қўйиш ташаббуси билан чиқишга ҳақли.
9-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини таъминлаш ўз зиммасига юклатилган давлат органлари ва ташкилотлари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш
Давлат органлари ва ташкилотлари ҳар йили иш режаларига мувофиқ ижроси ўз зиммасига юклатилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар аниқланган тақдирда, давлат органлари ва ташкилотлари Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлигига ҳамда адлия органларига ушбу омилларни бартараф этиш юзасидан таклифлар киритади. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари жамоатчилик эътиборига етказилади.
10-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасида жамоатчиликнинг иштирок этиши
Нодавлат нотижорат ташкилотлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва оммавий ахборот воситалари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг жамоатчилик экспертизасини қонунчиликда белгиланган тартибда ўтказишга ҳақли бўлиб, ушбу экспертиза доирасида коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этишга доир таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси фуқаролари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг жамоатчилик муҳокамасида иштирок этиш доирасида коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этиш юзасидан таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси фуқаролари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари давлат органлари ҳамда ташкилотлари томонидан ўтказиладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш жараёнида иштирок этиши мумкин.
Жамоатчилик томонидан тақдим этилган таклифлар ва тавсиялар тегишли давлат органлари ва ташкилотлари томонидан мажбурий равишда кўриб чиқилиши лозим.
3-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги ва уларнинг лойиҳаларидаги коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар
11-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги ва уларнинг лойиҳаларидаги коррупцияни келтириб чиқарувчи асосий омиллар
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардаги ва уларнинг лойиҳаларидаги коррупцияни келтириб чиқарувчи асосий омиллар жумласига қуйидагилар киради:
нормаларнинг барқарорлиги ва ҳуқуқий жиҳатдан мувофиқлиги билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар;
ваколатлар, ҳуқуқ ва мажбуриятлар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар;
маъмурий тартиб-таомиллар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар;
назорат-текшириш фаолияти билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар.
12-модда. Нормаларнинг барқарорлиги ва ҳуқуқий жиҳатдан мувофиқлиги билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар
Нормаларнинг барқарорлиги ва ҳуқуқий жиҳатдан мувофиқлиги билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар жумласига қуйидагилар киради:
сўзларнинг нотўғри қўлланилиши;
ноаниқ ва асоссиз ҳаволаларнинг қўлланилиши;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда қарама-қаршиликларнинг мавжудлиги.
13-модда. Ваколатлар, ҳуқуқ ва мажбуриятлар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар
Ваколатлар, ҳуқуқ ва мажбуриятлар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар жумласига қуйидагилар киради:
дискрецион ваколатларнинг кенглиги;
ваколатларнинг ноаниқлиги;
давлат органларининг бир-бирини такрорловчи ваколатлари ва вазифалари мавжудлиги;
давлат органи томонидан ўз ваколатига кирмайдиган масалалар бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилиниши;
вазифани ёки топшириқни бажариш учун ижрочида зарур бўлган ваколатлар ва ресурсларнинг мавжуд эмаслиги;
ўз вақтида тартибга солинмаслик;
манфаатлар тўқнашуви;
афзалликларнинг асоссиз равишда белгиланиши;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг кучга киришини асоссиз равишда кечиктириш;
ҳуқуқ ва мажбуриятларнинг номутаносиблиги.
14-модда. Маъмурий тартиб-таомиллар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар
Маъмурий тартиб-таомиллар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар жумласига қуйидагилар киради:
маъмурий тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги ёки тўлиқ эмаслиги;
белгиланган қоидалардаги истисноларнинг асоссиз равишда қўлланилиши;
ортиқча ва асоссиз талаблар белгиланиши;
вақт чегараларининг ноаниқлиги;
тўловлар миқдорларининг ноаниқлиги;
санкцияларнинг номутаносиблиги;
давлат органлари ва ташкилотлари томонидан Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳамда бюджетдан ташқари маблағлар сарфланишининг аниқ ва шаффоф тартиб-таомиллари мавжуд эмаслиги;
солиқлар ва йиғимларни ҳисоблаш ҳамда ундириш тартиб-таомилларининг мураккаблиги ёки ноаниқлиги;
давлат корхоналари ҳамда ўз устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар томонидан амалга ошириладиган давлат харидлари билан боғлиқ масалалар бўйича аниқ ва шаффоф тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги;
ҳуқуқ ва имтиёзлар берувчи ҳамда маъмурий тартиб-таомилларни белгилайдиган танлов (аукцион) тартиб-таомилларидан бўйин товлаш имкониятини берувчи нормаларнинг мавжудлиги;
тадбирларни амалга ошириш усулларининг мураккаблиги ва уларни молиялаштириш манбаларининг ноаниқлиги.
15-модда. Назорат-текшириш фаолияти билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар
Назорат-текшириш фаолияти билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар жумласига қуйидагилар киради:
текшириш ва тафтиш ўтказиш тартибининг мавжуд эмаслиги;
шикоят қилиш тартибининг мавжуд эмаслиги;
шаффофликни ва жамоатчилик назоратини таъминлашдаги бўшлиқлар;
молиявий ва бошқа санкцияларни қўллаш ҳамда ундириш билан боғлиқ бўлган масалаларда аниқ ва шаффоф тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги;
давлат органларининг фаолияти устидан назорат қилиш шакллари ва турларининг мавжуд эмаслиги.
4-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш тартиби
16-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш тартиби
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси ушбу Қонуннинг 11 — 15-моддаларида назарда тутилган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш мақсадида, ушбу Қонуннинг иловасига мувофиқ шаклдаги чеклистни тўлдириш орқали юридик хизматлар томонидан ўтказилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасида коррупцияни келтириб чиқарувчи омил аниқланган тақдирда, қуйидаги ҳаракатлардан бири амалга оширилади:
аниқланган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилни бартараф этиш чораларини кўриш;
чеклистдаги «коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар» деган устуннинг тегишли қисмига «бор» деган белгини қўйиш, коррупцияни келтириб чиқарувчи омилни ўз ичига олган ҳуқуқий нормани кўрсатиш, ушбу нормани бошқача тарзда баён этиш имкони мавжуд эмаслигини асослаб бериш, шунингдек коррупцияни келтириб чиқарувчи мазкур омил мавжудлиги сабабли келиб чиқиши мумкин бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи хавф-хатарларга йўл қўймаслик юзасидан кўрилган чора-тадбирларни баён этиш.
Агар лойиҳада коррупцияни келтириб чиқарувчи омил аниқланмаса, чеклистдаги «коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар» деган устуннинг тегишли қисмига «йўқ» деган белги қўйилади.
Чеклист тегишли давлат органи ёки ташкилоти биринчи раҳбарининг (алоҳида ҳолларда — унинг биринчи ўринбосарининг) имзоси билан расмийлаштирилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш чоғида тўлдирилган чеклист идоравий келишиб олиш, жамоатчилик муҳокамаси ва ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш, лойиҳани юқори турувчи органга ёки норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини қабул қилиш ҳуқуқига эга бўлган органга (мансабдор шахсга) киритиш босқичларида норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасига илова қилинади.
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ва адлия органлари ишлаб чиқувчи томонидан тақдим этилган чеклистни ўрганиш орқали норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади.
Агар Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ва адлия органларининг ўзи ишлаб чиқувчи бўлса ёки Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг ва улар органларининг ёхуд Ўзбекистон Республикаси Президентининг топшириғи мавжуд бўлса, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси ушбу модданинг биринчи — бешинчи қисмларига мувофиқ чеклистни тўлдириш йўли билан ўтказилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизаси натижаларига кўра хулоса тузилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари ҳуқуқий экспертизани ўтказиш натижалари бўйича тузиладиган хулосада ҳам акс эттирилиши мумкин.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасида коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар аниқланган тақдирда, хулосада уларни бартараф этишга қаратилган тавсиялар ва чора-тадбирлар кўрсатилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича фикр-мулоҳазалар мажбурий равишда кўриб чиқилиши лозим.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси норматив-ҳуқуқий ҳужжатни қабул қилиш ҳуқуқига эга бўлган органга (мансабдор шахсга) кўриб чиқиш учун киритилаётганда лойиҳага норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизаси натижаларига кўра берилган барча хулосалар илова қилинади.
17-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш тартиби
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизаси ушбу Қонунда белгиланган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи субъектлар томонидан амалга оширилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизаси ушбу Қонуннинг 11 — 15-моддаларида назарда тутилган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш, шунингдек уларни бартараф этишга доир тавсиялар ишлаб чиқиш мақсадида, ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи — бешинчи қисмларида назарда тутилган тартибда, ушбу Қонуннинг иловасига мувофиқ шакл бўйича чеклистни тўлдириш орқали ўтказилади.
Давлат органлари ва ташкилотлари, Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳамда адлия органлари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича аниқланган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этиш ёки коррупцияни келтириб чиқарувчи хавф-хатарларга йўл қўймаслик юзасидан тавсиялар ишлаб чиқилади ва уларни бартараф этишга доир тегишли чоралар кўрилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизаси натижаларига кўра Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ва адлия органлари республика ижро этувчи ҳокимият органларига, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларига, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга ва назорат қилувчи тузилмаларга бажарилиши мажбурий бўлган тегишли тақдимномалар киритишга ҳақли.
18-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ёки улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича тузилган хулоса
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича тузилган хулосада қуйидагилар кўрсатилиши керак:
коррупцияга қарши экспертизани ўтказиш асослари;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг реквизитлари;
коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги тўғрисидаги (тегишли хулоса асослантирилган ҳолда) маълумотлар;
аниқланган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этишга доир (уларни бартараф этиш чоралари кўрсатилган ҳолда) таклифлар ва тавсиялар.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича тузилган хулосада қуйидагилар кўрсатилиши керак:
қайси норматив-ҳуқуқий ҳужжатга кўра норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш топширилган бўлса, ўша норматив-ҳуқуқий ҳужжат тўғрисидаги маълумотлар (номи, қабул қилинган санаси, рақами, эълон қилинган расмий манбаси, топшириқ баён этилган тегишли моддаси ёки банди (кичик банди, хатбошиси), шунингдек юқори турувчи органнинг топшириқлари тўғрисидаги маълумотлар (органнинг номи, топшириқнинг (топшириқ мавжуд бўлганда) рақами ва санаси, зарур бўлган тақдирда, топшириқ берган мансабдор шахс);
норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси асосий қоидалари моҳияти ва аҳамиятининг қисқача баёни, бу қоидаларнинг ҳуқуқий табиати тушунтирилган ҳолда;
коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги тўғрисидаги маълумотлар (тегишли хулоса асослантирилган ҳолда);
аниқланган коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф этишга доир (уларни бартараф этиш чоралари кўрсатилган ҳолда) таклифлар ва тавсиялар.
19-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи давлат органи ёки ташкилоти масъул ходимининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи давлат органининг ёки ташкилотининг масъул ходими қуйидаги ҳуқуқларга эга:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси ўтказилаётган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг предметига тааллуқли бўлган ҳужжатлар билан қонунчиликда белгиланган тартибда танишиш;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш учун зарур бўлган ҳужжатлар ҳамда маълумотларни давлат органлари ва ташкилотларидан сўраб олиш ташаббуси билан чиқиш.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи давлат органининг ёки ташкилотининг масъул ходими қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи давлат органининг ёки ташкилотининг масъул ходими:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ташкил этиш ҳамда ўтказишнинг қонунчиликда белгиланган талабларига риоя этиши;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш чоғида ўзини ўзи рад қилиш учун асослар мавжуд бўлганда бу ҳақда ўз раҳбарини зудлик билан хабардор қилиши;
тақдим этилган ҳужжатларнинг бут сақланишини таъминлаши шарт.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи давлат органи ёки ташкилотининг масъул ходими зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.
20-модда. Ҳуқуқий экспертиза доирасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси
Давлат органлари ва ташкилотларининг юридик хизматлари ҳамда адлия органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг ҳуқуқий экспертизасини ўтказиш чоғида ушбу Қонуннинг 16-моддасига мувофиқ мазкур ҳужжатларнинг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси қонунчиликда белгиланган тартибда ҳуқуқий экспертиза муддати ичида ўтказилади.
Коррупцияга қарши экспертиза натижаларига кўра ушбу Қонуннинг 18-моддасига мувофиқ хулоса тузилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари ҳуқуқий экспертизани ўтказиш натижалари бўйича тузиладиган хулосада ҳам акс эттирилиши мумкин.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси натижалари бўйича тузилган хулоса ишлаб чиқувчи томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилиши керак.
Вазирликлар ва идораларнинг давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим бўлган буйруқлари ҳамда қарорларининг коррупцияга қарши экспертизаси ушбу моддага мувофиқ уларнинг ҳуқуқий экспертизаси доирасида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан ўтказилади.
21-модда. Жамоатчилик эътиборини тортган ва оммавий ахборот воситаларида ҳамда ижтимоий тармоқларда турли муҳокама ва мунозараларга сабаб бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги жамоатчилик эътиборини тортган ва оммавий ахборот воситаларида ҳамда ижтимоий тармоқларда турли муҳокама ва мунозараларга сабаб бўлган, муҳокама қилиш давомида коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар мавжудлиги тўғрисида кўплаб фикрлар билдирилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини тайинлашга ҳақли.
22-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг мустақил ва илмий экспертлар томонидан ўтказиладиган коррупцияга қарши экспертизаси
Давлат органлари ва ташкилотлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш учун мустақил ва илмий экспертларни шартномага асосан жалб этишга ҳақли.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш бўйича экспертлар реестрига киритилган илмий ташкилотларнинг ҳамда олий таълим ташкилотларининг вакиллари ва бошқа жисмоний шахслар норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказувчи мустақил ва илмий экспертлардир.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг мустақил ва илмий экспертлар томонидан ўтказиладиган коррупцияга қарши экспертизаси натижаларига кўра хулоса берилади. Мазкур хулоса тегишли давлат органлари ва ташкилотлари томонидан мажбурий равишда кўриб чиқилиши лозим.
Давлат органлари ва ташкилотлари мустақил ва илмий экспертлар томонидан тақдим этилган хулосани кўриб чиқиш натижалари бўйича маълумотнома тузиб, кейинчалик уни белгиланган тартибда кўриб чиқиш учун мустақил ва илмий экспертларга, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлигига ҳамда Адлия вазирлигига юборади.
23-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш бўйича экспертлар реестри
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш бўйича экспертлар реестри Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан юритилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиш бўйича экспертлар реестрини шакллантириш ҳамда юритишга, шунингдек коррупцияга қарши мустақил ва илмий экспертизани ўтказувчи шахсларга нисбатан қўйиладиган талаблар Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
24-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказишга оид фаолиятни услубий жиҳатдан таъминлаш ҳамда мониторинг қилиш
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги давлат органлари ва ташкилотлари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси ўтказилиши чоғида уларга Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан биргаликда услубий ёрдам кўрсатади.
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳамда адлия органлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ташкил этиш ҳамда ўтказишнинг барча босқичларида норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши юзасидан мониторингни амалга оширади.
25-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш
1. Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 3 январда қабул қилинган «Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида»ги ЎРҚ-419-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 1, 1-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда) 24-моддасининг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда ўтказилади»;
2. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 20 апрелда қабул қилинган «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги ЎРҚ-682-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 4, 288-модда; 2022 йил, № 3, 213-модда, № 8, 788-модда, № 10, 983-модда) 29-моддасининг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда ўтказилади».
26-модда. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
27-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги, Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
28-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
29-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
«Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ва улар лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ИЛОВА
Коррупцияни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш бўйича
Йўналишлар Коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар Жавоб Коррупцияни келтириб чиқарувчи омил мавжуд бўлган норма ва унинг асосланиши Нормаларнинг барқарорлиги ва ҳуқуқий жиҳатдан мувофиқлиги билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар сўзларнинг нотўғри қўлланилиши бор йўқ ноаниқ ва асоссиз ҳаволаларнинг қўлланилиши бор йўқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда қарама-қаршиликларнинг мавжудлиги бор йўқ Ваколатлар, ҳуқуқ ва мажбуриятлар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар дискрецион ваколатларнинг кенглиги бор йўқ ваколатларнинг ноаниқлиги бор йўқ давлат органларининг бир-бирини такрорловчи ваколатлари ва вазифалари мавжудлиги бор йўқ давлат органи томонидан ўз ваколатига кирмайдиган масалалар бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилиниши бор йўқ вазифани ёки топшириқни бажариш учун ижрочида зарур бўлган ваколатлар ва ресурсларнинг мавжуд эмаслиги бор йўқ ўз вақтида тартибга солинмаслик бор йўқ манфаатлар тўқнашуви бор йўқ афзалликларнинг асоссиз равишда белгиланиши бор йўқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг кучга киришини асоссиз равишда кечиктириш бор йўқ ҳуқуқ ва мажбуриятларнинг номутаносиблиги бор йўқ Маъмурий тартиб-таомиллар билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар маъмурий тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги ёки тўлиқ эмаслиги бор йўқ белгиланган қоидалардаги истисноларнинг асоссиз равишда қўлланилиши бор йўқ ортиқча ва асоссиз талаблар белгиланиши бор йўқ вақт чегараларининг ноаниқлиги бор йўқ тўловлар миқдорларининг ноаниқлиги бор йўқ санкцияларнинг номутаносиблиги бор йўқ давлат органлари ва ташкилотлари томонидан Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳамда бюджетдан ташқари маблағлар сарфланишининг аниқ ва шаффоф тартиб-таомиллари мавжуд эмаслиги бор йўқ солиқлар ва йиғимларни ҳисоблаш ҳамда ундириш тартиб - таомилларининг мураккаблиги ёки ноаниқлиги бор йўқ давлат корхоналари ҳамда ўз устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар томонидан амалга ошириладиган давлат харидлари билан боғлиқ масалалар бўйича аниқ ва шаффоф тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги бор йўқ ҳуқуқ ва имтиёзлар берувчи ҳамда маъмурий тартиб-таомилларни белгилайдиган танлов (аукцион) тартиб-таомилларидан бўйин товлаш имкониятини берувчи нормаларнинг мавжудлиги бор йўқ тадбирларни амалга ошириш усулларининг мураккаблиги ва уларни молиялаштириш манбаларининг ноаниқлиги бор йўқ Назорат - текшириш фаолияти билан боғлиқ бўлган коррупцияни келтириб чиқарувчи омиллар текшириш ва тафтиш ўтказиш тартибининг мавжуд эмаслиги бор йўқ шикоят қилиш тартибининг мавжуд эмаслиги бор йўқ шаффофликни ва жамоатчилик назоратини таъминлашдаги бўшлиқлар бор йўқ молиявий ва бошқа санкцияларни қўллаш ҳамда ундириш билан боғлиқ бўлган масалаларда аниқ ва шаффоф тартиб-таомилларнинг мавжуд эмаслиги бор йўқ давлат органларининг фаолияти устидан назорат қилиш шакллари ва турларининг мавжуд эмаслиги бор йўқ
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 8 август,
ЎРҚ-860-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
CHEKLIST
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 6-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 22-iyunda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar — korrupsiyaning koʻrinishlari uchun, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etish uchun imkoniyat yaratadigan huquqiy normalar;
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi — normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlashga, aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqish va choralar koʻrishga yoʻnaltirilgan tadbirlar majmui;
cheklist — normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash boʻyicha namunaviy shakldagi savolnoma.
4-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasining asosiy prinsiplari
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
mustaqillik;
xolislik;
korrupsiyaga qarshi ekspertiza oʻtkazishning majburiyligi;
korrupsiyaga qarshi ekspertiza natijalarining asoslanganligi;
ochiqlik va shaffoflik.
2-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar hamda ularning vakolatlari
5-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari (bundan buyon matnda adliya organlari deb yuritiladi);
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining ishlab chiquvchilari boʻlgan davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmatlari (bundan buyon matnda yuridik xizmatlar deb yuritiladi);
tegishli normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini taʼminlash oʻz zimmasiga yuklatilgan davlat organlari va tashkilotlari.
6-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi quyidagi hollarda normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi:
oʻz tashabbusiga koʻra — har qanday normativ-huquqiy hujjatlarni, shu jumladan oʻrganish va tekshirishlar natijalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatning qoʻllanilishi chogʻida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar fakti aniqlangan hollarda;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlariga koʻra.
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi quyidagi hollarda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi:
oʻz tashabbusiga koʻra — har qanday normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shu jumladan jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlariga koʻra.
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun boshqa davlat organlarining vakillarini, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini shartnomaga asosan jalb etishga haqli.
7-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining adliya organlari tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:
Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalarining;
vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning davlat roʻyxatidan oʻtkaziladigan buyruqlari hamda qarorlarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining hududiy boʻlinmalari:
xalq deputatlari viloyat, tuman (shahar) Kengashi qarorlari loyihalarining;
viloyat, tuman (shahar) hokimi qarorlari loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.
Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini quyidagilarga asosan oʻtkazadi:
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining topshiriqlariga;
normativ-huquqiy hujjatlarni korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazish rejalariga;
oʻz ish rejalariga;
jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlariga;
jamoatchilik nazorati subyektlarining takliflari va tavsiyalariga;
normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosi boʻyicha amalga oshirilgan huquqiy monitoring natijalariga;
oʻrganishlar jarayonida, shu jumladan bevosita joylarda oʻtkazilgan oʻrganishlar jarayonida olingan (aniqlangan) maʼlumotlarga.
Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻz tashabbusiga koʻra ham oʻtkazishi mumkin.
Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun boshqa davlat organlarining vakillarini, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini shartnomaga asosan jalb etishga haqli.
8-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining yuridik xizmatlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Yuridik xizmatlar quyidagi hollarda korrupsiyaga qarshi ekspertiza oʻtkazadi:
ishlab chiqilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini — ular koʻrib chiqish uchun manfaatdor organlarga kiritilguniga qadar;
idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni — ular davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga kiritilguniga qadar;
normativ-huquqiy hujjatlar ijrosining huquqiy monitoringini amalga oshirish doirasida;
normativ-huquqiy hujjatlarni korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazish rejalariga asosan.
Yuridik xizmatlar korrupsiyaga qarshi ekspertizani oʻtkazish chogʻida tegishli davlat organining yoki tashkilotining boshqa tarkibiy boʻlinmalarini jalb etishga, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini belgilangan tartibda jalb etish toʻgʻrisidagi masalani qoʻyish tashabbusi bilan chiqishga haqli.
9-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini taʼminlash oʻz zimmasiga yuklatilgan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish
Davlat organlari va tashkilotlari har yili ish rejalariga muvofiq ijrosi oʻz zimmasiga yuklatilgan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi. Normativ-huquqiy hujjatlarda korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar aniqlangan taqdirda, davlat organlari va tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga hamda adliya organlariga ushbu omillarni bartaraf etish yuzasidan takliflar kiritadi. Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari jamoatchilik eʼtiboriga yetkaziladi.
10-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasida jamoatchilikning ishtirok etishi
Nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari normativ-huquqiy hujjatlarning jamoatchilik ekspertizasini qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkazishga haqli boʻlib, ushbu ekspertiza doirasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasida ishtirok etish doirasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish yuzasidan takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari davlat organlari hamda tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladigan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish jarayonida ishtirok etishi mumkin.
Jamoatchilik tomonidan taqdim etilgan takliflar va tavsiyalar tegishli davlat organlari va tashkilotlari tomonidan majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.
3-bob. Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar
11-modda. Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi asosiy omillar
Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi asosiy omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:
normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;
vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;
maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;
nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar.
12-modda. Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar
Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:
soʻzlarning notoʻgʻri qoʻllanilishi;
noaniq va asossiz havolalarning qoʻllanilishi;
normativ-huquqiy hujjatlarda qarama-qarshiliklarning mavjudligi.
13-modda. Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar
Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:
diskretsion vakolatlarning kengligi;
vakolatlarning noaniqligi;
davlat organlarining bir-birini takrorlovchi vakolatlari va vazifalari mavjudligi;
davlat organi tomonidan oʻz vakolatiga kirmaydigan masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishi;
vazifani yoki topshiriqni bajarish uchun ijrochida zarur boʻlgan vakolatlar va resurslarning mavjud emasligi;
oʻz vaqtida tartibga solinmaslik;
manfaatlar toʻqnashuvi;
afzalliklarning asossiz ravishda belgilanishi;
normativ-huquqiy hujjatning kuchga kirishini asossiz ravishda kechiktirish;
huquq va majburiyatlarning nomutanosibligi.
14-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar
Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:
maʼmuriy tartib-taomillarning mavjud emasligi yoki toʻliq emasligi;
belgilangan qoidalardagi istisnolarning asossiz ravishda qoʻllanilishi;
ortiqcha va asossiz talablar belgilanishi;
vaqt chegaralarining noaniqligi;
toʻlovlar miqdorlarining noaniqligi;
sanksiyalarning nomutanosibligi;
davlat organlari va tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hamda budjetdan tashqari mablagʻlar sarflanishining aniq va shaffof tartib-taomillari mavjud emasligi;
soliqlar va yigʻimlarni hisoblash hamda undirish tartib-taomillarining murakkabligi yoki noaniqligi;
davlat korxonalari hamda oʻz ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan davlat xaridlari bilan bogʻliq masalalar boʻyicha aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi;
huquq va imtiyozlar beruvchi hamda maʼmuriy tartib-taomillarni belgilaydigan tanlov (auksion) tartib-taomillaridan boʻyin tovlash imkoniyatini beruvchi normalarning mavjudligi;
tadbirlarni amalga oshirish usullarining murakkabligi va ularni moliyalashtirish manbalarining noaniqligi.
15-modda. Nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar
Nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:
tekshirish va taftish oʻtkazish tartibining mavjud emasligi;
shikoyat qilish tartibining mavjud emasligi;
shaffoflikni va jamoatchilik nazoratini taʼminlashdagi boʻshliqlar;
moliyaviy va boshqa sanksiyalarni qoʻllash hamda undirish bilan bogʻliq boʻlgan masalalarda aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi;
davlat organlarining faoliyati ustidan nazorat qilish shakllari va turlarining mavjud emasligi.
4-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi
16-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunning 11 — 15-moddalarida nazarda tutilgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash maqsadida, ushbu Qonunning ilovasiga muvofiq shakldagi cheklistni toʻldirish orqali yuridik xizmatlar tomonidan oʻtkaziladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil aniqlangan taqdirda, quyidagi harakatlardan biri amalga oshiriladi:
aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omilni bartaraf etish choralarini koʻrish;
cheklistdagi “korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar” degan ustunning tegishli qismiga “bor” degan belgini qoʻyish, korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omilni oʻz ichiga olgan huquqiy normani koʻrsatish, ushbu normani boshqacha tarzda bayon etish imkoni mavjud emasligini asoslab berish, shuningdek korrupsiyani keltirib chiqaruvchi mazkur omil mavjudligi sababli kelib chiqishi mumkin boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi xavf-xatarlarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan koʻrilgan chora-tadbirlarni bayon etish.
Agar loyihada korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil aniqlanmasa, cheklistdagi “korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar” degan ustunning tegishli qismiga “yoʻq” degan belgi qoʻyiladi.
Cheklist tegishli davlat organi yoki tashkiloti birinchi rahbarining (alohida hollarda — uning birinchi oʻrinbosarining) imzosi bilan rasmiylashtiriladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish chogʻida toʻldirilgan cheklist idoraviy kelishib olish, jamoatchilik muhokamasi va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish, loyihani yuqori turuvchi organga yoki normativ-huquqiy hujjat loyihasini qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga (mansabdor shaxsga) kiritish bosqichlarida normativ-huquqiy hujjat loyihasiga ilova qilinadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlari ishlab chiquvchi tomonidan taqdim etilgan cheklistni oʻrganish orqali normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.
Agar Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlarining oʻzi ishlab chiquvchi boʻlsa yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshirigʻi mavjud boʻlsa, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlariga muvofiq cheklistni toʻldirish yoʻli bilan oʻtkaziladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra xulosa tuziladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari huquqiy ekspertizani oʻtkazish natijalari boʻyicha tuziladigan xulosada ham aks ettirilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar aniqlangan taqdirda, xulosada ularni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar va chora-tadbirlar koʻrsatiladi.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha fikr-mulohazalar majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga (mansabdor shaxsga) koʻrib chiqish uchun kiritilayotganda loyihaga normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra berilgan barcha xulosalar ilova qilinadi.
17-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi
Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunda belgilangan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar tomonidan amalga oshiriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunning 11 — 15-moddalarida nazarda tutilgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash, shuningdek ularni bartaraf etishga doir tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida, ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi — beshinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda, ushbu Qonunning ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha cheklistni toʻldirish orqali oʻtkaziladi.
Davlat organlari va tashkilotlari, Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi hamda adliya organlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish yoki korrupsiyani keltirib chiqaruvchi xavf-xatarlarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqiladi va ularni bartaraf etishga doir tegishli choralar koʻriladi.
Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlari respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga va nazorat qiluvchi tuzilmalarga bajarilishi majburiy boʻlgan tegishli taqdimnomalar kiritishga haqli.
18-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning yoki ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosa
Normativ-huquqiy hujjatning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
korrupsiyaga qarshi ekspertizani oʻtkazish asoslari;
normativ-huquqiy hujjatning rekvizitlari;
korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi (tegishli xulosa asoslantirilgan holda) maʼlumotlar;
aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir (ularni bartaraf etish choralari koʻrsatilgan holda) takliflar va tavsiyalar.
Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
qaysi normativ-huquqiy hujjatga koʻra normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish topshirilgan boʻlsa, oʻsha normativ-huquqiy hujjat toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (nomi, qabul qilingan sanasi, raqami, eʼlon qilingan rasmiy manbasi, topshiriq bayon etilgan tegishli moddasi yoki bandi (kichik bandi, xatboshisi), shuningdek yuqori turuvchi organning topshiriqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (organning nomi, topshiriqning (topshiriq mavjud boʻlganda) raqami va sanasi, zarur boʻlgan taqdirda, topshiriq bergan mansabdor shaxs);
normativ-huquqiy hujjat loyihasi asosiy qoidalari mohiyati va ahamiyatining qisqacha bayoni, bu qoidalarning huquqiy tabiati tushuntirilgan holda;
korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (tegishli xulosa asoslantirilgan holda);
aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir (ularni bartaraf etish choralari koʻrsatilgan holda) takliflar va tavsiyalar.
19-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organi yoki tashkiloti masʼul xodimining huquq va majburiyatlari
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi quyidagi huquqlarga ega:
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi oʻtkazilayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining predmetiga taalluqli boʻlgan hujjatlar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda tanishish;
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar hamda maʼlumotlarni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab olish tashabbusi bilan chiqish.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi:
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tashkil etish hamda oʻtkazishning qonunchilikda belgilangan talablariga rioya etishi;
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish chogʻida oʻzini oʻzi rad qilish uchun asoslar mavjud boʻlganda bu haqda oʻz rahbarini zudlik bilan xabardor qilishi;
taqdim etilgan hujjatlarning but saqlanishini taʼminlashi shart.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organi yoki tashkilotining masʼul xodimi zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.
20-modda. Huquqiy ekspertiza doirasida normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmatlari hamda adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy ekspertizasini oʻtkazish chogʻida ushbu Qonunning 16-moddasiga muvofiq mazkur hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi qonunchilikda belgilangan tartibda huquqiy ekspertiza muddati ichida oʻtkaziladi.
Korrupsiyaga qarshi ekspertiza natijalariga koʻra ushbu Qonunning 18-moddasiga muvofiq xulosa tuziladi.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari huquqiy ekspertizani oʻtkazish natijalari boʻyicha tuziladigan xulosada ham aks ettirilishi mumkin.
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosa ishlab chiquvchi tomonidan majburiy tartibda koʻrib chiqilishi kerak.
Vazirliklar va idoralarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan buyruqlari hamda qarorlarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu moddaga muvofiq ularning huquqiy ekspertizasi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan oʻtkaziladi.
21-modda. Jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan, muhokama qilish davomida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi toʻgʻrisida koʻplab fikrlar bildirilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tayinlashga haqli.
22-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Davlat organlari va tashkilotlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun mustaqil va ilmiy ekspertlarni shartnomaga asosan jalb etishga haqli.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestriga kiritilgan ilmiy tashkilotlarning hamda oliy taʼlim tashkilotlarining vakillari va boshqa jismoniy shaxslar normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi mustaqil va ilmiy ekspertlardir.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra xulosa beriladi. Mazkur xulosa tegishli davlat organlari va tashkilotlari tomonidan majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.
Davlat organlari va tashkilotlari mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan taqdim etilgan xulosani koʻrib chiqish natijalari boʻyicha maʼlumotnoma tuzib, keyinchalik uni belgilangan tartibda koʻrib chiqish uchun mustaqil va ilmiy ekspertlarga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga hamda Adliya vazirligiga yuboradi.
23-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestri
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestri Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan yuritiladi.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestrini shakllantirish hamda yuritishga, shuningdek korrupsiyaga qarshi mustaqil va ilmiy ekspertizani oʻtkazuvchi shaxslarga nisbatan qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
24-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazishga oid faoliyatni uslubiy jihatdan taʼminlash hamda monitoring qilish
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi davlat organlari va tashkilotlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi oʻtkazilishi chogʻida ularga Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan birgalikda uslubiy yordam koʻrsatadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi hamda adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tashkil etish hamda oʻtkazishning barcha bosqichlarida normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi.
25-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish
1. Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-419-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda) 24-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi “Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladi”;
2. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 20-aprelda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-682-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 4, 288-modda; 2022-yil, № 3, 213-modda, № 8, 788-modda, № 10, 983-modda) 29-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi “Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladi”.
26-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
27-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
28-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
29-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
“Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga ILOVA
Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash boʻyicha
Yoʻnalishlar Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar Javob Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil mavjud boʻlgan norma va uning asoslanishi Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar soʻzlarning notoʻgʻri qoʻllanilishi bor yoʻq noaniq va asossiz havolalarning qoʻllanilishi bor yoʻq normativ-huquqiy hujjatlarda qarama-qarshiliklarning mavjudligi bor yoʻq Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar diskretsion vakolatlarning kengligi bor yoʻq vakolatlarning noaniqligi bor yoʻq davlat organlarining bir-birini takrorlovchi vakolatlari va vazifalari mavjudligi bor yoʻq davlat organi tomonidan oʻz vakolatiga kirmaydigan masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishi bor yoʻq vazifani yoki topshiriqni bajarish uchun ijrochida zarur boʻlgan vakolatlar va resurslarning mavjud emasligi bor yoʻq oʻz vaqtida tartibga solinmaslik bor yoʻq manfaatlar toʻqnashuvi bor yoʻq afzalliklarning asossiz ravishda belgilanishi bor yoʻq normativ-huquqiy hujjatning kuchga kirishini asossiz ravishda kechiktirish bor yoʻq huquq va majburiyatlarning nomutanosibligi bor yoʻq Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar maʼmuriy tartib-taomillarning mavjud emasligi yoki toʻliq emasligi bor yoʻq belgilangan qoidalardagi istisnolarning asossiz ravishda qoʻllanilishi bor yoʻq ortiqcha va asossiz talablar belgilanishi bor yoʻq vaqt chegaralarining noaniqligi bor yoʻq toʻlovlar miqdorlarining noaniqligi bor yoʻq sanksiyalarning nomutanosibligi bor yoʻq davlat organlari va tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hamda budjetdan tashqari mablagʻlar sarflanishining aniq va shaffof tartib-taomillari mavjud emasligi bor yoʻq soliqlar va yigʻimlarni hisoblash hamda undirish tartib - taomillarining murakkabligi yoki noaniqligi bor yoʻq davlat korxonalari hamda oʻz ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan davlat xaridlari bilan bogʻliq masalalar boʻyicha aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi bor yoʻq huquq va imtiyozlar beruvchi hamda maʼmuriy tartib-taomillarni belgilaydigan tanlov (auksion) tartib-taomillaridan boʻyin tovlash imkoniyatini beruvchi normalarning mavjudligi bor yoʻq tadbirlarni amalga oshirish usullarining murakkabligi va ularni moliyalashtirish manbalarining noaniqligi bor yoʻq Nazorat - tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar tekshirish va taftish oʻtkazish tartibining mavjud emasligi bor yoʻq shikoyat qilish tartibining mavjud emasligi bor yoʻq shaffoflikni va jamoatchilik nazoratini taʼminlashdagi boʻshliqlar bor yoʻq moliyaviy va boshqa sanksiyalarni qoʻllash hamda undirish bilan bogʻliq boʻlgan masalalarda aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi bor yoʻq davlat organlarining faoliyati ustidan nazorat qilish shakllari va turlarining mavjud emasligi bor yoʻq
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 8-avgust,
OʻRQ-860-son
Закон Республики Узбекистан
ЧЕКЛИСТ
Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов
Принят Законодательной палатой 6 декабря 2022 года Одобрен Сенатом 22 июня 2023 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
Статья 2. Законодательство об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов
Законодательство об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
коррупциогенный фактор — правовые нормы, создающие возможность для коррупционных проявлений, совершения коррупционных правонарушений;
антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов — комплекс мероприятий, направленный на выявление коррупциогенных факторов в нормативно-правовых актах и их проектах, разработку рекомендаций и принятие мер, направленных на устранение выявленных коррупциогенных факторов;
чеклист — вопросник типовой формы по выявлению коррупциогенных факторов в нормативно-правовых актах и их проектах.
Статья 4. Основные принципы антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов
Основными принципами антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов являются:
законность;
независимость;
объективность;
обязательность проведения антикоррупционной экспертизы;
обоснованность результатов антикоррупционной экспертизы;
открытость и прозрачность.
Глава 2. Субъекты, проводящие антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, и их полномочия
Статья 5. Субъекты, проводящие антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов
Субъектами, проводящими антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, являются:
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан;
Министерство юстиции Республики Узбекистан и его территориальные подразделения (далее — органы юстиции);
юридические службы государственных органов и организаций, являющихся разработчиками проектов нормативно-правовых актов (далее — юридические службы);
государственные органы и организации, на которые возложено обеспечение исполнения соответствующих нормативно-правовых актов.
Статья 6. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов, проводимая Агентством по противодействию коррупции Республики Узбекистан
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан проводит антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов:
по собственной инициативе — любых нормативно-правовых актов, в том числе в случаях установления факта коррупционных правонарушений, выявленных при применении нормативно-правового акта по результатам изучения и проверок;
по поручениям палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан и их органов, Президента Республики Узбекистан.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан проводит антикоррупционную экспертизу проектов нормативно-правовых актов:
по собственной инициативе — любых проектов нормативно-правовых актов, в том числе привлекших внимание общественности и ставших причиной различных обсуждений и дискуссий в средствах массовой информации и социальных сетях;
по поручениям палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан и их органов, Президента Республики Узбекистан.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан для проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов вправе привлекать представителей других государственных органов, а также независимых и научных экспертов и представителей иных организаций на основании договора.
Статья 7. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов, проводимая органами юстиции
Министерство юстиции Республики Узбекистан проводит антикоррупционную экспертизу:
проектов законов Республики Узбекистан, указов и постановлений Президента Республики Узбекистан, постановлений Кабинета Министров Республики Узбекистан;
приказов и постановлений министерств, государственных комитетов и ведомств, подлежащих государственной регистрации.
Территориальные подразделения Министерства юстиции Республики Узбекистан проводят антикоррупционную экспертизу:
проектов решений областного, районного (городского) Кенгаша народных депутатов;
проектов решений хокима области, района (города).
Органы юстиции проводят антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов на основании:
поручений палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан и их органов, Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан;
планов проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов;
планов их работы;
обращений физических и юридических лиц;
предложений и рекомендации субъектов общественного контроля;
результатов проведенного правового мониторинга исполнения нормативно-правовых актов;
сведений, полученных (выявленных) в процессе изучений, в том числе проведенных непосредственно на местах.
Органы юстиции могут проводить антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов также по собственной инициативе.
Органы юстиции для проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов вправе привлекать представителей других государственных органов, а также независимых и научных экспертов и представителей иных организаций на основании договора.
Статья 8. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов, проводимая юридическими службами
Юридические службы проводят антикоррупционную экспертизу:
разработанных проектов нормативно-правовых актов — до их внесения на рассмотрение в заинтересованные органы;
ведомственных нормативно-правовых актов — до их внесения в Министерство юстиции Республики Узбекистан для государственной регистрации;
в рамках осуществления правового мониторинга исполнения нормативно-правовых актов;
на основании планов проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов.
Юридические службы при проведении антикоррупционной экспертизы вправе привлекать иные структурные подразделения соответствующего государственного органа или организации, а также инициировать вопрос о привлечении независимых и научных экспертов и представителей иных организаций в установленном порядке.
Статья 9. Проведение антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов государственными органами и организациями, на которых возложено обеспечение исполнения нормативно-правовых актов
Государственные органы и организации ежегодно в соответствии с планами работ проводят антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов, обеспечение исполнения которых возложено на них. При выявлении коррупциогенных факторов в нормативно-правовых актах государственные органы и организации вносят в Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органы юстиции предложения по их устранению. Результаты антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов доводятся до сведения общественности.
Статья 10. Участие общественности в антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов
Негосударственные некоммерческие организации, органы самоуправления граждан и средства массовой информации в установленном законодательством порядке вправе проводить общественную экспертизу проектов нормативно-правовых актов, в рамках которой могут быть выработаны предложения и рекомендации по устранению коррупциогенных факторов.
Гражданами Республики Узбекистан, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями, средствами массовой информации в рамках участия в общественном обсуждении проектов нормативно-правовых актов могут быть выработаны предложения и рекомендации по устранению коррупциогенных факторов.
Граждане Республики Узбекистан, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации, средства массовой информации могут участвовать в процессе проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов, проводимой государственными органами и организациями.
Предложения и рекомендации, представленные общественностью, подлежат обязательному рассмотрению соответствующими государственными органами и организациями.
Глава 3. Коррупциогенные факторы в нормативно-правовых актах и их проектах
Статья 11. Основные коррупциогенные факторы в нормативно-правовых актах и их проектах
К основным коррупциогенным факторам в нормативно-правовых актах и их проектах относятся:
коррупциогенные факторы, связанные с устойчивостью и правовым соответствием норм;
коррупциогенные факторы, связанные с полномочиями, правами и обязанностями;
коррупциогенные факторы, связанные с административными процедурами;
коррупциогенные факторы, связанные с контрольно-надзорной деятельностью.
Статья 12. Коррупциогенные факторы, связанные с устойчивостью и правовым соответствием норм
К коррупциогенным факторам, связанным с устойчивостью и правовым соответствием норм, относятся:
неправильное использование слов;
применение неясных и необоснованных ссылок;
наличие противоречий в нормативно-правовых актах.
Статья 13. Коррупциогенные факторы, связанные с полномочиями, правами и обязанностями
К коррупциогенным факторам, связанным с полномочиями, правами и обязанностями, относятся:
широта дискреционных полномочий;
неопределенность полномочий;
наличие дублирующих полномочий и задач государственных органов;
принятие государственным органом нормативно-правовых актов по вопросам, не входящим в его полномочия;
отсутствие необходимых полномочий и ресурсов у исполнителя для выполнения задачи или поручения;
несвоевременное регулирование;
конфликт интересов;
необоснованное установление преимуществ;
необоснованное затягивание вступления в силу нормативно-правового акта;
несоразмерность прав и обязанностей.
Статья 14. Коррупциогенные факторы, связанные с административными процедурами
К коррупциогенным факторам, связанным с административными процедурами, относятся:
отсутствие или неполнота административных процедур;
необоснованное применение исключений из установленных правил;
установление излишних и необоснованных требований;
неопределенность временных пределов;
неопределенность размеров платежей;
несоразмерность санкций;
отсутствие конкретных и прозрачных процедур расходования государственными органами и организациями средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и внебюджетных средств;
сложность или неопределенность процедур исчисления и взимания налогов и сборов;
отсутствие конкретных и прозрачных процедур по вопросам, связанным с осуществлением государственных закупок государственными предприятиями и юридическими лицами с долей государства в их уставном фонде (уставном капитале) в размере 50 процентов и более;
наличие норм, предоставляющих возможность уклонения от конкурсных (аукционных) процедур, предоставляющих права и льготы и устанавливающих административные процедуры;
сложность методов реализации мероприятий и неопределенность источников их финансирования.
Статья 15. Коррупциогенные факторы, связанные с контрольно-надзорной деятельностью
К коррупциогенным факторам, связанным с контрольно-надзорной деятельностью, относятся:
отсутствие порядка проведения проверки и ревизии;
отсутствие порядка обжалования;
пробелы в обеспечении прозрачности и общественного контроля;
отсутствие конкретных и прозрачных процедур в вопросах, связанных с применением финансовых и иных санкций и их взысканием;
отсутствие форм и видов контроля за деятельностью государственных органов.
Глава 4. Порядок проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов
Статья 16. Порядок проведения антикоррупционной экспертизы проектов нормативно-правовых актов
Антикоррупционная экспертиза проектов нормативно-правовых актов проводится юридическими службами в целях выявления коррупциогенных факторов, предусмотренных статьями 11 — 15 настоящего Закона, путем заполнения чеклиста по форме согласно приложению к настоящему Закону.
В случае обнаружения коррупциогенного фактора в проекте нормативно-правового акта осуществляется одно из следующих действий:
принятие мер по устранению выявленного коррупциогенного фактора;
проставление отметки «есть» в соответствующей части графы «коррупциогенные факторы» чеклиста, указание правовой нормы, включающей в себя коррупциогенный фактор, обоснование отсутствия возможности изложить данную норму по-другому, а также изложение принятых мер по сдерживанию коррупционных рисков, которые могут возникнуть вследствие наличия данного коррупциогенного фактора.
В случае, если в проекте не выявлен коррупциогенный фактор, то в соответствующей части графы «коррупциогенные факторы» чеклиста проставляется знак «нет».
Чеклист оформляется за подписью первого руководителя соответствующего государственного органа или организации (в исключительных случаях — его первого заместителя).
Чеклист, заполненный при проведении антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта, прилагается к проекту нормативно-правового акта на этапах ведомственного согласования, общественного обсуждения и проведения правовой экспертизы, внесения проекта в вышестоящий орган или орган (должностному лицу), обладающий правом принятия нормативно-правового акта.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органы юстиции проводят антикоррупционную экспертизу проектов нормативно-правовых актов путем изучения представленного разработчиком чеклиста.
Если Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органы юстиции сами являются разработчиками или имеется поручение палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан и их органов либо Президента Республики Узбекистан, антикоррупционная экспертиза проектов нормативно-правовых актов проводится ими путем заполнения чеклиста в соответствии с частями первой — пятой настоящей статьи.
По результатам антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта составляется заключение.
Результаты антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта могут быть отражены также в заключении, составляемом по результатам проведения правовой экспертизы.
В случае выявления в проекте нормативно-правового акта коррупциогенных факторов в заключении указываются рекомендации и меры, направленные на их устранение.
Замечания по результатам антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта подлежат обязательному рассмотрению.
При внесении проекта нормативно-правового акта на рассмотрение органа (должностного лица), обладающего правом принятия нормативно-правового акта, к проекту прилагаются все заключения, выданные по результатам антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта.
Статья 17. Порядок проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов
Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов осуществляется субъектами, проводящими антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, определенными настоящим Законом.
Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов проводится в целях выявления коррупциогенных факторов, предусмотренных статьями 11 — 15 настоящего Закона, путем заполнения чеклиста по форме согласно приложению к настоящему Закону, в порядке, предусмотренном частями второй — пятой статьи 16 настоящего Закона, а также выработки рекомендаций по их устранению.
Государственными органами и организациями, Агентством по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органами юстиции вырабатываются рекомендации по устранению коррупциогенных факторов или сдерживанию коррупционных рисков, выявленных по результатам антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов, и принимаются соответствующие меры по их устранению.
По результатам антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органы юстиции вправе вносить соответствующие обязательные для исполнения представления в республиканские органы исполнительной власти, органы исполнительной власти на местах, правоохранительные органы и контролирующие структуры.
Статья 18. Заключение, составленное по результатам антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов или их проектов
В заключении, составленном по результатам антикоррупционной экспертизы нормативно-правового акта, должны быть указаны:
основания проведения антикоррупционной экспертизы;
реквизиты нормативно-правового акта;
сведения о наличии или отсутствии коррупциогенных факторов (с обоснованием соответствующего заключения);
предложения и рекомендации по устранению выявленных коррупциогенных факторов (с указанием мер по их устранению).
В заключении, составленном по результатам антикоррупционной экспертизы проекта нормативно-правового акта, должны быть указаны:
сведения о нормативно-правовом акте, которым поручено разработать проект нормативно-правового акта (наименование, дата принятия, номер, официальный источник опубликования, соответствующая статья или пункт (подпункт, абзац), в которых приведено поручение), а также о поручениях вышестоящего органа (наименование органа, номер и дата поручения (при наличии поручения), при необходимости должностное лицо, которое поручило);
краткое изложение сути и значения основных положений проекта нормативно-правового акта с разъяснением их правовой природы;
сведения о наличии или отсутствии коррупциогенных факторов (с обоснованием соответствующего заключения);
предложения и рекомендации по устранению выявленных коррупциогенных факторов (с указанием мер по их устранению).
Статья 19. Права и обязанности ответственного работника государственного органа или организации, проводящего антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов
Ответственный работник государственного органа или организации, проводящий антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, имеет право:
знакомиться в порядке, установленном законодательством, с документами, относящимися к предмету нормативно-правовых актов и их проектов, по которым проводится антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов;
инициировать запрос у государственных органов и организаций документов и сведений, необходимых для проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
Ответственный работник государственного органа или организации, проводящий антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, может иметь и другие права в соответствии с законодательством.
Ответственный работник государственного органа или организации, проводящий антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, обязан:
соблюдать установленные законодательством требования к организации и проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов;
при наличии оснований для самоотвода при проведении антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов немедленно заявить об этом своему руководителю;
обеспечить сохранность представленных документов.
На ответственного работника государственного органа или организации, проводящего антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, могут быть возложены и другие обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 20. Антикоррупционная экспертиза проектов нормативно-правовых актов в рамках правовой экспертизы
При проведении правовой экспертизы проектов нормативно-правовых актов юридические службы государственных органов и организаций и органы юстиции проводят антикоррупционную экспертизу этих документов в соответствии со статьей 16 настоящего Закона.
Антикоррупционная экспертиза проектов нормативно-правовых актов проводится в течение срока правовой экспертизы в порядке, установленном законодательством.
По результатам антикоррупционной экспертизы составляется заключение в соответствии со статьей 18 настоящего Закона.
Результаты антикоррупционной экспертизы проектов нормативно-правовых актов могут быть отражены также в заключении, составляемом по результатам проведения правовой экспертизы.
Заключение, составленное по результатам антикоррупционной экспертизы проектов нормативно-правовых актов, должно быть в обязательном порядке рассмотрено разработчиком.
Антикоррупционная экспертиза приказов и постановлений министерств и ведомств, подлежащих государственной регистрации, проводится Министерством юстиции Республики Узбекистан в рамках их правовой экспертизы в соответствии с настоящей статьей.
Статья 21. Антикоррупционная экспертиза проектов нормативно-правовых актов, привлекших внимание общественности и ставших причиной различных обсуждений и дискуссий в средствах массовой информации и социальных сетях
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан вправе назначать антикоррупционную экспертизу проектов нормативно-правовых актов, привлекших внимание общественности и ставших причиной различных обсуждений и дискуссий в средствах массовой информации и социальных сетях, в ходе обсуждения которых было высказано много мнений о наличии коррупциогенных факторов.
Статья 22. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов, проводимая независимыми и научными экспертами
Государственные органы и организации вправе привлекать на основании договора независимых и научных экспертов для проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
Независимыми и научными экспертами, проводящими антикоррупционную экспертизу нормативно-правовых актов и их проектов, являются представители научных организаций и высших образовательных организаций и иные физические лица, включенные в Реестр экспертов по проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
По результатам антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов, проводимой независимыми и научными экспертами, выдается заключение. Данное заключение подлежит обязательному рассмотрению соответствующими государственными органами и организациями.
Государственные органы и организации по результатам рассмотрения заключения, представленного независимыми и научными экспертами, составляют справку с последующим направлением ее независимым и научным экспертам, а также Агентству по противодействию коррупции и Министерству юстиции Республики Узбекистан для рассмотрения в установленном порядке.
Статья 23. Реестр экспертов по проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов
Реестр экспертов по проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов ведется Министерством юстиции Республики Узбекистан.
Требования, предъявляемые к формированию и ведению Реестра экспертов по проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов, а также лицам, проводящим независимую и научную антикоррупционную экспертизу, разрабатываются и утверждаются Министерством юстиции Республики Узбекистан.
Глава 5. Заключительные положения
Статья 24. Методическое обеспечение и мониторинг деятельности по проведению антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан оказывает методическую помощь государственным органам и организациям при проведении ими антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан и органы юстиции осуществляют мониторинг за соблюдением требований законодательства об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов на всех этапах организации и проведения антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов.
Статья 25. Внесение изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан
1. Часть вторую статьи 24 Закона Республики Узбекистан от 3 января 2017 года № ЗРУ-419 «О противодействии коррупции» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 1, ст. 1; 2019 г., № 1, ст. 5, № 2, ст. 47, № 5, ст. 267; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061) изложить в следующей редакции:
«Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов проводится в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов»;
2. Текст статьи 29 Закона Республики Узбекистан от 20 апреля 2021 года № ЗРУ-682 «О нормативно-правовых актах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 4, ст. 288; 2022 г., № 3, ст. 213, № 8, ст. 788, № 10, ст. 983) изложить в следующей редакции:
«Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов проводится в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов».
Статья 26. Ответственность за нарушение законодательства об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов
Лица, виновные в нарушении законодательства об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 27. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Агентству по противодействию коррупции, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 28. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 29. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Закону Республики Узбекистан «Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов»
по выявлению коррупциогенных факторов
Направления Коррупциогенные факторы Ответ Норма, имеющая коррупциогенный фактор и его обоснование Коррупциогенные факторы, связанные с устойчивостью и правовым соответствием норм н еправильное использование слов есть нет п рименение неясных и необоснованных ссылок есть нет н аличие противоречий в нормативно-правовых актах есть нет Коррупциогенные факторы, связанные с полномочиями, правами и обязанностями ш ирота дискреционных полномочий есть нет н еопределенность полномочий есть нет н аличие дублирующих полномочий и задач государственных органов есть нет п ринятие государственным органом нормативно-правовых актов по вопросам, не входящим в его полномочия есть нет о тсутствие необходимых полномочий и ресурсов у исполнителя для выполнения задачи или поручения есть нет н есвоевременное регулирование есть нет к онфликт интересов есть нет н еобоснованное установление преимуществ есть нет н еобоснованное затягивание вступления в силу нормативно-правового акта есть нет несоразмерность прав и обязанностей есть нет Коррупциогенные факторы, связанные с административными процедурами о тсутствие или неполнота административных процедур есть нет н еобоснованное применение исключений из установленных правил есть нет у становление излишних и необоснованных требований есть нет н еопределенность временных пределов есть нет н еопределенность размеров платежей есть нет н есоразмерность санкций есть нет о тсутствие конкретных и прозрачных процедур расходования государственными органами и организациями средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и внебюджетных средств есть нет с ложность или неопределенность процедур исчисления и взимания налогов и сборов есть нет о тсутствие конкретных и прозрачных процедур по вопросам, связанным с осуществлением государственных закупок государственными предприятиями и юридическими лицами с долей государства в их уставном фонде (уставном капитале) в размере 50 процентов и более есть нет н аличие норм, предоставляющих возможность уклонения от конкурсных (аукционных) процедур, предоставляющих права и льготы и устанавливающих административные процедуры есть нет с ложность методов реализации мероприятий и неопределенность источников их финансирования есть нет Коррупциогенные факторы, связанные с контрольно-надзорной деятельностью о тсутствие порядка проведения проверки и ревизии есть нет о тсутствие порядка обжалования есть нет п робелы в обеспечении прозрачности и общественного контроля есть нет о тсутствие конкретных и прозрачных процедур в вопросах, связанных с применением финансовых и иных санкций и их взысканием есть нет Отсутствие форм и видов контроля за деятельностью государственных органов есть нет
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
8 августа 2023 г.,
№ ЗРУ-860