📅 2023-yil 31-avgust · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2023 йил 31 август · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 31 августа 2023 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 31 August 2023 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Хотин-қизлар ва болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатлари такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Сўнгги йилларда хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилишнинг самарали тизимини яратиш, шунингдек, ногиронлиги бўлган болаларни ҳамда ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш соҳасида салмоқли ишлар амалга оширилмоқда.
Шу билан бирга, хотин-қизлар ва болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга оид қонунчилик ҳужжатларини ўзаро мувофиқлаштириш зарурати юзага келмоқда.
Ушбу қарор билан хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ тушунчаларни юқорироқ юридик кучга эга бўлган қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлаштириш, тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган хотин-қизларга бериладиган ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш ҳамда етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизими самарадорлигини оширишни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.
Хотин-қизлар ва болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини мустаҳкамлаш, шунингдек, амалдаги қонунчилик ҳужжатларини Ўзбекистон Республикасининг «Хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш тизими янада такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2023 йил 11 апрелдаги ЎРҚ-829-сон Қонунига мувофиқлаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг иловага мувофиқ айрим қарорларига қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
қарорларда қўлланилган хотин-қизлар ва болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ тушунчаларни Қонунга мувофиқлаштириш;
тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган хотин-қизларга бериладиган ҳимоя ордерининг муддати жиноят ишлари бўйича судлар томонидан бир йилгача узайтирилиши белгиланганлиги муносабати билан амалдаги қонунчилик ҳужжатларини мувофиқлаштириш;
етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизими самарадорлигини ошириш.
2. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазири П.Р. Бобожонов зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 31 августдаги 434-сон қарорига ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Васийлик ва ҳомийлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунини амалга оширишга доир норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш ҳақида» 2014 йил 22 сентябрдаги 269-сон қарорида :
а) 1-банднинг учинчи хатбошисидаги «давлат реестри» сўзлари «ахборот тизими» сўзлари билан алмаштирилсин;
б) 1-иловада :
2-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«2. Васийлик ва ҳомийлик фаолияти:
а) вояга етмаганларга нисбатан — туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари томонидан;
б) суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб эътироф этилган фуқароларга нисбатан, шунингдек, соғлигининг ҳолатига кўра ҳомий тайинлашга муҳтож бўлган вояга етган муомалага лаёқатли фуқароларга нисбатан — туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари томонидан амалга оширилади»;
5-бандда :
биринчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари васийлик ва ҳомийлик соҳасида ўз ваколатлари доирасида»;
учинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«етим болалар ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болалар ҳақидаги маълумотларнинг ахборот базасини юритади, шунингдек, давлат статистика ҳисоботини тегишли давлат статистика органига қонунчиликда белгиланган шаклда ва муддатларда тақдим этадилар;
қуйидаги мазмундаги ўн тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«етим болалар ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги, уларнинг жойлаштирилганлиги ҳамда мол-мулки ҳақидаги маълумотларни ахборот тизимига киритадилар»;
ўн тўртинчи ва ўн бешинчи хатбошилар тегишинча ўн бешинчи ва ўн олтинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
ўн олтинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин»;
6-банднинг иккинчи — бешинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган фуқароларни, шунингдек, соғлиғининг ҳолатига кўра ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларни аниқлайдилар ҳамда уларнинг ҳисобини юритадилар;
муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган фуқаролар ҳамда соғлиғининг ҳолатига кўра ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахслар ҳақидаги маълумотларнинг ахборот базасини юритадилар, маълумотларни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг маълумотлар базасига киритиш учун тақдим этади, шунингдек, давлат статистика ҳисоботини тегишли давлат статистика органига қонун ҳужжатларида белгиланган шаклда ва муддатларда тақдим этадилар;
муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган фуқаролар ҳамда соғлиғи ҳолатига кўра ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлайдилар;
муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган фуқароларни васийлик ёки ҳомийликка, соғлиғининг ҳолатига кўра ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларни эса ҳомийликка жойлаштирилишини таъминлайдилар»;
7-банд ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин;
8-банднинг олтинчи хатбошисида ва 38-банднинг тўртинчи хатбошисидаги тегишли келишикдаги «давлат реестри» сўзлари тегишли келишикдаги «ахборот тизими» сўзлари билан алмаштирилсин;
39-банднинг учинчи хатбошисидаги «туман (шаҳар) халқ таълими бўлими, бандликка кўмаклашиш ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш маркази,» сўзлари «туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари,» сўзлари билан алмаштирилсин;
6-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари, тиббиёт бирлашмаларининг васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги фаолияти»;
41-банддаги «туман (шаҳар) халқ таълими бўлимларининг» сўзлари «туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларининг» сўзлари билан алмаштирилсин;
42 ва 43-бандлардаги «, бандликка кўмаклашиш ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш марказлари» сўзлари чиқариб ташлансин;
44-банднинг иккинчи ва учинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«муомалага лаёқатсиз, муомала лаёқати чекланган ва соғлиғининг ҳолатига кўра ҳомийликка муҳтож бўлган вояга етган фуқароларни аниқлаш ҳамда уларнинг ҳисобини юритиш;
васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган шахслар ва уларга тегишли мол-мулкнинг, шунингдек, васий ёки ҳомий бўлиш истагини билдирган шахсларнинг ҳисобини юритиш, соғлигининг ҳолатига кўра ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган вояга етган фуқаролар, уларни жойлаштириш ҳақидаги маълумотларни ахборот тизимига киритиш учун туман, шаҳар ҳокимлигига тақдим этиш»;
49 ва 50-бандлар ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин;
51-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«51.Туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари ҳузуридаги васийлик ва ҳомийлик бўйича комиссиялар таркиби тиббиёт бирлашмаси раҳбари буйруғи билан тасдиқланади»;
56-банднинг биринчи хатбошисидаги ва 61-банддаги «вояга етмаганлар ишлари бўйича идоралараро комиссиялар» сўзлари «туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» сўзлари билан алмаштирилсин;
73-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«73. Ота-она уч ойдан ортиқ муддатга яшаш жойидан, шу жумладан, чет давлатга вақтинча чиқиб кетаётганида Ўзбекистон Республикасининг «Васийлик ва ҳомийлик тўғрисида»ги Қонунининг 26-моддасига мувофиқ ўз боласига васий ёки ҳомий тайинлаш чораларини кўриши шарт.
Ота-она уч ойдан ортиқ бўлмаган муддатга яшаш жойидан, шу жумладан, чет давлатга вақтинча чиқиб кетаётганида ўз боласини қариндошларининг ёки бошқа яқин кишиларининг васийлигида ёки ҳомийлигида ва назорати остида қолдириши шарт. Бу ҳолда васийлик ёки ҳомийлик агар боланинг манфаатлари учун зарур бўлса, белгиланади.
Ота-она уч ойдан ортиқ муддатга яшаш жойидан, шу жумладан, чет давлатга вақтинча чиқиб кетишидан камида бир ой олдин ўз боласига васий ёки ҳомий тайинлаш тўғрисидаги аризани ўзи вақтинча ёки доимий яшаётган ҳудуднинг васийлик ва ҳомийлик органига бериши керак»;
90-банднинг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Васий ёки ҳомийнинг ўз васийлигидаги ёки ҳомийлигидаги шахснинг таъминотига доир харажатларининг ўрни васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахс маблағлари ҳисобидан қопланади, бу маблағлар етарли бўлмаган тақдирда эса, васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахснинг таъминоти учун васий ва ҳомийга қонунчиликда белгиланган тартибда нафақа тайинланиши мумкин»;
иловада :
«Субъектлар» устунинг биринчи блокидаги «меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш органлари» сўзлари чиқариб ташлансин;
в) 2-илованинг матнидаги тегишли келишикдаги «давлат реестри» сўзлари тегишли келишикдаги «ахборот тизими» сўзлари билан алмаштирилсин;
г) 3-илованинг 2-банди бешинчи хатбошисидаги «давлат реестри» ва «туман, шаҳар ҳокимлигига» сўзлари тегишинча «ахборот тизимига» ва «туман (шаҳар) ҳокимлигининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбасига» сўзлари билан алмаштирил син.
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Вилоятлар, шаҳарлар ва туманлар ҳокимликлари бошқарув аппаратлари тўғрисидаги намунавий низомларни тасдиқлаш ҳақида» 2016 йил 27 апрелдаги 123-сон қарорида :
а) 2-илованинг 12-банди бешинчи хатбошисидаги «вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссиянинг» сўзлари «болалар масалалари бўйича комиссиянинг» сўзлари билан алмаштирилсин;
б) 3-илованинг 12-банди бешинчи хатбошисидаги «вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссиянинг» сўзлари «болалар масалалари бўйича комиссиянинг» сўзлари билан алмаштирилсин.
5. Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 3 майдаги 322-сон қарори билан тасдиқланган Маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этган шахслар ва маъмурий ҳуқуқбузарлик йўли билан маънавий, жисмоний ёки мулкий зарар етказилган шахсларни марказлаштирилган ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низомда :
12-банддаги «Вояга етмаганлар ишлари бўйича идоралараро комиссияларнинг» сўзлари «Болалар масалалари бўйича комиссияларнинг» сўзлари билан алмаштирилсин;
34-банддаги «Вояга етмаганлар ишлари бўйича идоралараро комиссиялар» сўзлари «Туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» сўзлари билан алмаштирилсин.
6. Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 29 ноябрдаги 971-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси Ҳарбий мусиқа академик лицейига ўқувчиларни танлаб олиш, ўқишга қабул қилиш ва ўқишдан четлатиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 34-бандидаги «туман (шаҳар) ҳокимликлари ҳузуридаги вояга етмаганлар ишлари бўйича идоралараро комиссияга» сўзлари «туман (шаҳар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларига» сўзлари билан алмаштирилсин.
7. Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 4 январдаги 3-сон қарори билан тасдиқланган Тазйиқ ва зўравонликдан жабрланган хотин-қизларга ҳимоя ордерини бериш, ижросини таъминлаш ва мониторинг олиб бориш тўғрисидаги низомда :
а) 12-банднинг биринчи хатбошисидаги «жабрланувчиларнинг» сўзи «, шунингдек, суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчига» сўзлари билан алмаштирилсин;
б) 21-бандда :
«б» кичик банд қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчи ишлаётган ёки таълим олаётган ташкилот раҳбари тақдимномани олганидан кейин уч иш куни ичида жабрланувчи ҳамда тазйиқ ўтказган ва (ёки) зўравонлик содир этган ёхуд уларни содир этишга мойил бўлган шахс ўртасидаги бевосита алоқани бартараф этишга қаратилган ҳаракатларни амалга оширади»;
«д» кичик бандда :
биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар давлат қўмитасининг ҳудудий бўлинмалари» сўзлари «Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг ҳузуридаги Оила ва хотин-қизлар қўмитасининг ҳудудий бўлинмалари» сўзлари билан алмаштирилсин;
қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«хотин-қизларни реабилитация қилиш ва мослаштириш марказларида ижтимоий реабилитация қилишга ҳамда ўз жонига қасд қилишнинг олдини олишга доир тадбирлар ўтказади»;
бешинчи хатбоши тегишинча олтинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
23-банддаги «кўпи билан ўттиз кунгача» сўзлари «бир йилгача муддатга жиноят ишлари бўйича суд томонидан» сўзлари билан алмаштирилсин;
24-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«24. Тазйиқ ва зўравонлик ёки уларни содир этиш хавфи бартараф этилмаган тақдирда, тегишли ҳудудда тазйиқ ва зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган профилактика (катта) инспектори томонидан тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчининг аризасига кўра бир иш куни ичида ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш бўйича материаллар тайёрланади ҳамда ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимоснома расмийлаштирилган ҳолда жабрланувчининг яшаш жойидаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судига юборилади»;
25-банд ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин;
26-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«26. Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддати узайтирилган тақдирда, зўравонлик содир этган шахслар зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастуридан ўтади»;
28-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«28. Ўн саккиз ёшга тўлмаган, шунингдек, суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчига ҳимоя ордерини бериш ҳамда уни узайтириш тўғрисидаги аризанинг қонуний вакили, васийлик ёки ҳомийлик органининг вакили ҳозирлигида кўриб чиқилади»;
33-банддаги «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бош бошқармасига» сўзлари «Жамоат хавфсизлиги департаменти Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси хизматига» сўзлари билан алмаштирилсин;
2-иловада :
«Субъектлар» устуни 6-позициясидаги «Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар давлат қўмитасининг ҳудудий бўлинмалари» сўзлари «Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳузуридаги Оила ва хотин-қизлар қўмитасининг ҳудудий бўлинмалари» сўзлари билан алмаштирилсин;
«Тадбирлар» устуни 8-позициясидаги «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бош бошқармасига» сўзлари «Жамоат хавфсизлиги департаменти Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси хизматига» сўзлари билан алмаштирилсин.
8. Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 11 августдаги 473-сон қарори билан тасдиқланган «Ёш чегарачилар» ҳарбий-академик лицейи тўғрисидаги низомнинг 63-банди иккинчи хатбошисидаги «вояга етмаганлар ишлари бўйича туман (шаҳар) комиссияларига» сўзлари «болалар масалалари бўйича комиссияларига» сўзлари билан алмаштирилсин.
9. Вазирлар Маҳкамасининг «Вояга етмаган шахсларга жамоат тарбиячиларини тайинлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида» 2021 йил 3 июндаги 339-сон қарорида :
3-банднинг б-кичик бандидаги «Вояга етмаганлар ишлари бўйича туман (шаҳар) идоралараро комиссияси» сўзлари «Болалар масалалари бўйича туман (шаҳар) комиссияси» сўзлари билан алмаштирилсин;
илованинг 5-банди биринчи хатбошисидаги «Вояга етмаганлар ишлари бўйича туман (шаҳар) идоралараро комиссияси» сўзлари «Болалар масалалари бўйича туман (шаҳар) комиссияси» сўзлари билан алмаштирилсин.
10. Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 25 октябрдаги 656-сон қарори билан тасдиқланган Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни уй-жой билан таъминлаш тартиби тўғрисидаги низомнинг 2-банди учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола — ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинганлиги ёки чекланганлиги, бедарак йўқолган ёки муомалага лаёқатсиз деб топилганлиги ёхуд муомалага лаёқати чекланганлиги, болани тарбиялашдан ёки унинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишдан бўйин товлаганлиги, шу жумладан, узрсиз сабабларга кўра ўз боласини туғуруқхона ёки бошқа даволаш муассасасидан, тарбия, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш муассасаси ва шунга ўхшаш бошқа муассасалардан олишдан бош тортганлиги ёхуд ота-она қарамоғи мавжуд бўлмаган бошқа ҳолатлар сабабли ота-она ёки ягона ота (она) қарамоғидан маҳрум бўлган бола».
11. Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 1 июндаги 295-сон қарори билан тасдиқланган Болаларни давлат умумий ўрта таълим муассасаларига қабул қилиш ҳамда ўқувчиларни бир умумий ўрта таълим муассасасидан бошқасига ўтказиш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнинг маъмурий регламентининг 50-бандидаги «туман (шаҳар) ҳокимликлари ҳузуридаги вояга етмаганлар ишлари бўйича комиссияни» сўзлари «болалар масалалари бўйича туман (шаҳар) комиссиясини» сўзлари билан алмаштирилсин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2023 йил 31 август,
434-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Xotin-qizlar va bolalarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi qonunchilik hujjatlari takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilishning samarali tizimini yaratish, shuningdek, nogironligi boʻlgan bolalarni hamda ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash sohasida salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga, xotin-qizlar va bolalarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilishga oid qonunchilik hujjatlarini oʻzaro muvofiqlashtirish zarurati yuzaga kelmoqda.
Ushbu qaror bilan xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish bilan bogʻliq tushunchalarni yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan qonunchilik hujjatlariga muvofiqlashtirish, tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga beriladigan himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish hamda yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimi samaradorligini oshirishni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Xotin-qizlar va bolalarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish kafolatlarini mustahkamlash, shuningdek, amaldagi qonunchilik hujjatlarini Oʻzbekiston Respublikasining “Xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2023-yil 11-apreldagi OʻRQ-829-son Qonuniga muvofiqlashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
qarorlarda qoʻllanilgan xotin-qizlar va bolalarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish bilan bogʻliq tushunchalarni Qonunga muvofiqlashtirish;
tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga beriladigan himoya orderining muddati jinoyat ishlari boʻyicha sudlar tomonidan bir yilgacha uzaytirilishi belgilanganligi munosabati bilan amaldagi qonunchilik hujjatlarini muvofiqlashtirish;
yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimi samaradorligini oshirish.
2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri P.R. Bobojonov zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 31-avgustdagi 434-son qaroriga ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. Vazirlar Mahkamasining “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunini amalga oshirishga doir normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida” 2014-yil 22-sentabrdagi 269-son qarorida :
a) 1-bandning uchinchi xatboshisidagi “davlat reyestri” soʻzlari “axborot tizimi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
b) 1-ilovada :
2-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“2. Vasiylik va homiylik faoliyati:
a) voyaga yetmaganlarga nisbatan — tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari tomonidan;
b) sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb eʼtirof etilgan fuqarolarga nisbatan, shuningdek, sogʻligining holatiga koʻra homiy tayinlashga muhtoj boʻlgan voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqarolarga nisbatan — tuman, shahar tibbiyot birlashmalari tomonidan amalga oshiriladi”;
5-bandda :
birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari vasiylik va homiylik sohasida oʻz vakolatlari doirasida”;
uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqidagi maʼlumotlarning axborot bazasini yuritadi, shuningdek, davlat statistika hisobotini tegishli davlat statistika organiga qonunchilikda belgilangan shaklda va muddatlarda taqdim etadilar;
quyidagi mazmundagi oʻn toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi, ularning joylashtirilganligi hamda mol-mulki haqidagi maʼlumotlarni axborot tizimiga kiritadilar”;
oʻn toʻrtinchi va oʻn beshinchi xatboshilar tegishincha oʻn beshinchi va oʻn oltinchi xatboshilar deb hisoblansin;
oʻn oltinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin”;
6-bandning ikkinchi — beshinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarni, shuningdek, sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni aniqlaydilar hamda ularning hisobini yuritadilar;
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolar hamda sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlarning axborot bazasini yuritadilar, maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining maʼlumotlar bazasiga kiritish uchun taqdim etadi, shuningdek, davlat statistika hisobotini tegishli davlat statistika organiga qonun hujjatlarida belgilangan shaklda va muddatlarda taqdim etadilar;
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolar hamda sogʻligʻi holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydilar;
muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan fuqarolarni vasiylik yoki homiylikka, sogʻligʻining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarni esa homiylikka joylashtirilishini taʼminlaydilar”;
7-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
8-bandning oltinchi xatboshisida va 38-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi tegishli kelishikdagi “davlat reyestri” soʻzlari tegishli kelishikdagi “axborot tizimi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
39-bandning uchinchi xatboshisidagi “tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi, bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazi,” soʻzlari “tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari,” soʻzlari bilan almashtirilsin;
6-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari, tibbiyot birlashmalarining vasiylik va homiylik sohasidagi faoliyati”;
41-banddagi “tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlarining” soʻzlari “tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalarining” soʻzlari bilan almashtirilsin;
42 va 43-bandlardagi “, bandlikka koʻmaklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazlari” soʻzlari chiqarib tashlansin;
44-bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati cheklangan va sogʻligʻining holatiga koʻra homiylikka muhtoj boʻlgan voyaga yetgan fuqarolarni aniqlash hamda ularning hisobini yuritish;
vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan shaxslar va ularga tegishli mol-mulkning, shuningdek, vasiy yoki homiy boʻlish istagini bildirgan shaxslarning hisobini yuritish, sogʻligining holatiga koʻra homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan voyaga yetgan fuqarolar, ularni joylashtirish haqidagi maʼlumotlarni axborot tizimiga kiritish uchun tuman, shahar hokimligiga taqdim etish”;
49 va 50-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
51-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“51.Tuman, shahar tibbiyot birlashmalari huzuridagi vasiylik va homiylik boʻyicha komissiyalar tarkibi tibbiyot birlashmasi rahbari buyrugʻi bilan tasdiqlanadi”;
56-bandning birinchi xatboshisidagi va 61-banddagi “voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha idoralararo komissiyalar” soʻzlari “tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” soʻzlari bilan almashtirilsin;
73-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“73. Ota-ona uch oydan ortiq muddatga yashash joyidan, shu jumladan, chet davlatga vaqtincha chiqib ketayotganida Oʻzbekiston Respublikasining “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi Qonunining 26-moddasiga muvofiq oʻz bolasiga vasiy yoki homiy tayinlash choralarini koʻrishi shart.
Ota-ona uch oydan ortiq boʻlmagan muddatga yashash joyidan, shu jumladan, chet davlatga vaqtincha chiqib ketayotganida oʻz bolasini qarindoshlarining yoki boshqa yaqin kishilarining vasiyligida yoki homiyligida va nazorati ostida qoldirishi shart. Bu holda vasiylik yoki homiylik agar bolaning manfaatlari uchun zarur boʻlsa, belgilanadi.
Ota-ona uch oydan ortiq muddatga yashash joyidan, shu jumladan, chet davlatga vaqtincha chiqib ketishidan kamida bir oy oldin oʻz bolasiga vasiy yoki homiy tayinlash toʻgʻrisidagi arizani oʻzi vaqtincha yoki doimiy yashayotgan hududning vasiylik va homiylik organiga berishi kerak”;
90-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Vasiy yoki homiyning oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxsning taʼminotiga doir xarajatlarining oʻrni vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxs mablagʻlari hisobidan qoplanadi, bu mablagʻlar yetarli boʻlmagan taqdirda esa, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning taʼminoti uchun vasiy va homiyga qonunchilikda belgilangan tartibda nafaqa tayinlanishi mumkin”;
ilovada :
“Subyektlar” ustuning birinchi blokidagi “mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish organlari” soʻzlari chiqarib tashlansin;
v) 2-ilovaning matnidagi tegishli kelishikdagi “davlat reyestri” soʻzlari tegishli kelishikdagi “axborot tizimi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
g) 3-ilovaning 2-bandi beshinchi xatboshisidagi “davlat reyestri” va “tuman, shahar hokimligiga” soʻzlari tegishincha “axborot tizimiga” va “tuman (shahar) hokimligining bolalarni himoya qilish shuʼbasiga” soʻzlari bilan almashtiril sin.
2. Vazirlar Mahkamasining “Viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimliklari boshqaruv apparatlari toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlarni tasdiqlash haqida” 2016-yil 27-apreldagi 123-son qarorida :
a) 2-ilovaning 12-bandi beshinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha komissiyaning” soʻzlari “bolalar masalalari boʻyicha komissiyaning” soʻzlari bilan almashtirilsin;
b) 3-ilovaning 12-bandi beshinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha komissiyaning” soʻzlari “bolalar masalalari boʻyicha komissiyaning” soʻzlari bilan almashtirilsin.
5. Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 3-maydagi 322-son qarori bilan tasdiqlangan Maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxslar va maʼmuriy huquqbuzarlik yoʻli bilan maʼnaviy, jismoniy yoki mulkiy zarar yetkazilgan shaxslarni markazlashtirilgan hisobga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda :
12-banddagi “Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha idoralararo komissiyalarning” soʻzlari “Bolalar masalalari boʻyicha komissiyalarning” soʻzlari bilan almashtirilsin;
34-banddagi “Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha idoralararo komissiyalar” soʻzlari “Tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” soʻzlari bilan almashtirilsin.
6. Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 29-noyabrdagi 971-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy musiqa akademik litseyiga oʻquvchilarni tanlab olish, oʻqishga qabul qilish va oʻqishdan chetlatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 34-bandidagi “tuman (shahar) hokimliklari huzuridagi voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha idoralararo komissiyaga” soʻzlari “tuman (shahar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalariga” soʻzlari bilan almashtirilsin.
7. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 4-yanvardagi 3-son qarori bilan tasdiqlangan Tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga himoya orderini berish, ijrosini taʼminlash va monitoring olib borish toʻgʻrisidagi nizomda :
a) 12-bandning birinchi xatboshisidagi “jabrlanuvchilarning” soʻzi “, shuningdek, sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga” soʻzlari bilan almashtirilsin;
b) 21-bandda :
“b” kichik band quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchi ishlayotgan yoki taʼlim olayotgan tashkilot rahbari taqdimnomani olganidan keyin uch ish kuni ichida jabrlanuvchi hamda tazyiq oʻtkazgan va (yoki) zoʻravonlik sodir etgan yoxud ularni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs oʻrtasidagi bevosita aloqani bartaraf etishga qaratilgan harakatlarni amalga oshiradi”;
“d” kichik bandda :
birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari” soʻzlari “Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining huzuridagi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari” soʻzlari bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“xotin-qizlarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish markazlarida ijtimoiy reabilitatsiya qilishga hamda oʻz joniga qasd qilishning oldini olishga doir tadbirlar oʻtkazadi”;
beshinchi xatboshi tegishincha oltinchi xatboshi deb hisoblansin;
23-banddagi “koʻpi bilan oʻttiz kungacha” soʻzlari “bir yilgacha muddatga jinoyat ishlari boʻyicha sud tomonidan” soʻzlari bilan almashtirilsin;
24-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Tazyiq va zoʻravonlik yoki ularni sodir etish xavfi bartaraf etilmagan taqdirda, tegishli hududda tazyiq va zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan profilaktika (katta) inspektori tomonidan tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchining arizasiga koʻra bir ish kuni ichida himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish boʻyicha materiallar tayyorlanadi hamda himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma rasmiylashtirilgan holda jabrlanuvchining yashash joyidagi jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudiga yuboriladi”;
25-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;
26-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“26. Himoya orderining amal qilish muddati uzaytirilgan taqdirda, zoʻravonlik sodir etgan shaxslar zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtadi”;
28-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“28. Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan, shuningdek, sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga himoya orderini berish hamda uni uzaytirish toʻgʻrisidagi arizaning qonuniy vakili, vasiylik yoki homiylik organining vakili hozirligida koʻrib chiqiladi”;
33-banddagi “Huquqbuzarliklar profilaktikasi bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Jamoat xavfsizligi departamenti Huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmatiga” soʻzlari bilan almashtirilsin;
2-ilovada :
“Subyektlar” ustuni 6-pozitsiyasidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari” soʻzlari “Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari” soʻzlari bilan almashtirilsin;
“Tadbirlar” ustuni 8-pozitsiyasidagi “Huquqbuzarliklar profilaktikasi bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Jamoat xavfsizligi departamenti Huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmatiga” soʻzlari bilan almashtirilsin.
8. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 11-avgustdagi 473-son qarori bilan tasdiqlangan “Yosh chegarachilar” harbiy-akademik litseyi toʻgʻrisidagi nizomning 63-bandi ikkinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha tuman (shahar) komissiyalariga” soʻzlari “bolalar masalalari boʻyicha komissiyalariga” soʻzlari bilan almashtirilsin.
9. Vazirlar Mahkamasining “Voyaga yetmagan shaxslarga jamoat tarbiyachilarini tayinlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2021-yil 3-iyundagi 339-son qarorida :
3-bandning b-kichik bandidagi “Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha tuman (shahar) idoralararo komissiyasi” soʻzlari “Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasi” soʻzlari bilan almashtirilsin;
ilovaning 5-bandi birinchi xatboshisidagi “Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha tuman (shahar) idoralararo komissiyasi” soʻzlari “Bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasi” soʻzlari bilan almashtirilsin.
10. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 25-oktabrdagi 656-son qarori bilan tasdiqlangan Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni uy-joy bilan taʼminlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 2-bandi uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola — ota-onalik huquqidan mahrum qilinganligi yoki cheklanganligi, bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilganligi yoxud muomalaga layoqati cheklanganligi, bolani tarbiyalashdan yoki uning huquq va manfaatlarini himoya qilishdan boʻyin tovlaganligi, shu jumladan, uzrsiz sabablarga koʻra oʻz bolasini tugʻuruqxona yoki boshqa davolash muassasasidan, tarbiya, aholini ijtimoiy himoyalash muassasasi va shunga oʻxshash boshqa muassasalardan olishdan bosh tortganligi yoxud ota-ona qaramogʻi mavjud boʻlmagan boshqa holatlar sababli ota-ona yoki yagona ota (ona) qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola”.
11. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-iyundagi 295-son qarori bilan tasdiqlangan Bolalarni davlat umumiy oʻrta taʼlim muassasalariga qabul qilish hamda oʻquvchilarni bir umumiy oʻrta taʼlim muassasasidan boshqasiga oʻtkazish boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishning maʼmuriy reglamentining 50-bandidagi “tuman (shahar) hokimliklari huzuridagi voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha komissiyani” soʻzlari “bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyasini” soʻzlari bilan almashtirilsin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2023-yil 31-avgust,
434-son