📅 2023-yil 27-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 27-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 27 сентябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 27 сентября 2023 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 27 September 2023 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Суд қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текшириш институти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2023 йил 23 майда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 4 августда маъқулланган
Мамлакатимизда қонун устуворлигини таъминлаш, фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларини рўёбга чиқариш ва жамиятда адолатни қарор топтириш мақсадида кейинги йилларда суд-ҳуқуқ соҳасини тубдан ислоҳ этишга доир кенг кўламли ташкилий-ҳуқуқий тадбирлар амалга оширилди.
Ҳуқуқни қўллаш амалиётини таҳлил қилиш натижаларига кўра суд ишларини юритиш жараёнига янги институтлар жорий этилди, фуқароларнинг ҳуқуқлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлаш мақсадида ярашув, дастлабки эшитув, медиация, шунингдек суд қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текшириш каби институтлар такомиллаштирилди.
Шу билан бирга судларда ишнинг ҳажми кескин ортганлиги ишларни қонунда белгиланган муддатда кўриб чиқиш имкониятининг йўқолишига олиб келиб, бу фуқароларнинг ўринли эътирозлари кўпайишига сабаб бўлди.
Бундан ташқари узил-кесил қарор қабул қилишда суд қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини уч босқичли тизим воситасида текшириш имкониятлари чекланганлиги сабаби мазкур тизимни ўрта бўғиннинг — вилоят судларининг имкониятларидан самарали фойдаланиш орқали такомиллаштириш зарурлигидан далолат бермоқда.
Мазкур Қонун билан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига қонуний кучга кирмаган суд қарорларини шикоят (протест) асосида апелляция тартибида, қонуний кучга кирган суд қарорларини кассация тартибида, апелляция ёки кассация тартибида кўрилган суд қарорларини тафтиш тартибида қайта кўришга, шунингдек қонуний кучга кирган суд қарорларини кассация тартибида кўриш бўйича ваколатларни вилоят судларига ва уларга тенглаштирилган судларга ўтказишга ҳамда юқори судлар томонидан суд қарорларини бекор қилиб, ишни янгидан кўриш учун қуйи инстанция судларига юбориш амалиётини тугатишга доир процессуал нормаларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.
Ушбу Қонун судьяларнинг масъулиятини оширишга, ишларнинг сифатли ва ўз вақтида кўрилишига, суд қарорларини қайта кўришда вилоят судларининг ҳамда уларга тенглаштирилган судларнинг имкониятларидан самарали фойдаланишга, фуқароларнинг шикоят қилиш ҳуқуқидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтиришга ва норозиликларнинг олдини олишга, шунингдек ортиқча сарсонгарчиликларга йўл қўймасликка хизмат қилади.
1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 2, 5-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 11, 23-моддалар, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 12, 418-модда; 2006 йил, № 6, 261-модда; 2007 йил, № 4, 166-модда, № 6, 248, 249-моддалар, № 9, 422-модда, № 12, 594, 595, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 177, 187-моддалар, № 9, 482, 484, 487-моддалар, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 136-модда, № 9, 335-модда, № 12, 469, 470-моддалар; 2010 йил, № 6, 231-модда, № 9, 334, 336, 337, 342-моддалар, № 12, 477-модда; 2011 йил, № 4, 103, 104-моддалар, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2012 йил, № 1, 3-модда, № 9/2, 244-модда, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 385-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 5-моддалар, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430, 431-моддалар, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161-модда, № 5, 259, 267-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469-модда, № 9, 589, 592-моддалар, № 10, 671-модда, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 881, 891-моддалар; 2020 йил, № 3, 204-модда, № 5, 296-модда, № 12, 689-модда; 2021 йил, № 1, 5, 11, 13, 14-моддалар, № 2, 142, 144-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 973-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 2, 81-модда, № 3, 216-модда, № 4, 337-модда, № 6, 575-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185-моддалар, № 4, 265, 269-моддалар) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1) 13-модданинг бешинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Тегишли суд ҳайъатларида апелляция, кассация ва тафтиш тартибида ишларни кўриш уч нафар судьядан иборат таркибда амалга оширилади. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг ҳукмлари устидан апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида берилган шикоятлар (протестлар) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида беш нафар судьядан иборат таркибда кўриб чиқилади. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатида — Раёсат аъзоларининг кўпчилиги ҳозир бўлган тақдирда кўрилади»;
2) 27-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Маҳкум (оқланган шахс), унинг ҳимоячиси, қонуний вакили, шунингдек жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар, уларнинг вакиллари суднинг ҳукми (ажрими) устидан тегишинча апелляция, кассация ва тафтиш тартибида шикоят беришга, прокурор протест билдиришга ҳақли»;
3) 28-модда :
иккинчи қисмининг учинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қонуний кучга кирган ҳукмлари ва ажримлари устидан, агар улар апелляция тартибида кўрилмаган бўлса, шикоятлар (протестлар) бўйича ишларни кўриб, ҳукм ёки ажрим чиқаради»;
қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Тафтиш инстанцияси суди биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судида кўриб чиқилган ҳукмлари ва ажримлари устидан, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судининг ҳукмлари ёхуд ажримлари устидан берилган шикоятлар (протестлар) бўйича ишларни кўриб, ҳукм, ажрим ёхуд қарор чиқаради»;
4) 29-модданинг биринчи қисмидаги «апелляция, кассация тартибида» деган сўзлар «апелляция, кассация ва тафтиш тартибида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5) 46-модданинг биринчи қисмидаги «кассация инстанцияси судининг мажлисларида иштирок этиш; суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суднинг ҳаракатлари ҳамда қарорлари устидан шикоятлар бериш; суд мажлисининг баённомаси билан танишиш ҳамда у ҳақда ўз мулоҳазаларини билдириш; иш бўйича келтирилган протестлар, апелляция, кассация шикоятларидан хабардор бўлиш» деган сўзлар «кассация ва тафтиш инстанцияси судининг мажлисларида иштирок этиш; суриштирувчи, терговчи, прокурор ва суднинг ҳаракатлари ҳамда қарорлари устидан шикоятлар бериш; суд мажлисининг баённомаси билан танишиш ҳамда у ҳақда ўз мулоҳазаларини билдириш; иш бўйича келтирилган протестлар, апелляция, кассация ва тафтиш шикоятларидан хабардор бўлиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6) 51-модда биринчи қисмининг 9-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«9) апелляция, кассация ва тафтиш инстанциялари суди томонидан кўриладиган ишларда ҳимоячи иштирок этиши шарт»;
7) 53-модданинг биринчи қисми «апелляция, кассация» деган сўзлардан кейин «ва тафтиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
8) 55-модданинг биринчи қисми «апелляция, кассация» деган сўзлардан кейин «ва тафтиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
9) 57-модданинг биринчи қисми «апелляция, кассация» деган сўзлардан кейин «ва тафтиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
10) 59-модданинг биринчи қисми «апелляция, кассация» деган сўзлардан кейин «ва тафтиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
11) 76-модда :
учинчи қисмидаги «ёки кассация» деган сўзлар «кассация ва тафтиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи қисмидаги «ёки кассация» деган сўзлар «кассация ва тафтиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
бешинчи қисмидаги «ёки кассация» деган сўзлар «ёки тафтиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
олтинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят ишини кассация инстанцияси судида кўришда иштирок этган судья шу жиноят ишини биринчи инстанция ёки тафтиш инстанцияси судида кўришда иштирок этиши мумкин эмас»;
қуйидаги мазмундаги еттинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Жиноят ишини тафтиш инстанцияси судида кўришда иштирок этган судья ушбу жиноят ишини биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судида кўришда, шунингдек ишни юқори инстанция судида тафтиш тартибида қайта кўришда иштирок этиши мумкин эмас»;
еттинчи қисми саккизинчи қисм деб ҳисоблансин;
12) 273-модданинг матнидаги «ёхуд кассация» деган сўзлар «кассация ёхуд тафтиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13) 306-модданинг иккинчи қисмидаги «ёки кассация» деган сўзлар «кассация ёки тафтиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14) 389-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг судловига ҳарбий судларнинг судловига тегишли бўлган ишлардан ташқари ҳамма жиноят ишлари тегишлидир.
Агар бир судда кўриб чиқилаётган жиноят иши бўйича суд муҳокамаси пайтида судланувчи томонидан бошқа суд судловига тегишли жиноят содир этилганлигини кўрсатувчи ҳолатлар аниқланса, ишни кўриб чиқиш суд муҳокамасини бошлаган суд томонидан давом эттирилади.
Ҳарбий судларнинг судловига тегишли ишлар қонунчилик билан белгиланади.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоят, Тошкент шаҳар судининг ёки Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг судловига ўта мураккаб ва аҳамиятли ишлар тегишлидир.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг раиси жиноят ишини, агар у мазмунан ўта мураккаб ва аҳамиятли бўлса, Ўзбекистон Республикаси Олий судига, Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоят, Тошкент шаҳар судига, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига кўриш учун топширишга ҳақли.
Қорақалпоғистон Республикаси судининг раиси, вилоят, Тошкент шаҳар судининг раислари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг раиси жиноят ишини, агар у мазмунан ўта мураккаб бўлмаса, жиноят ишлари бўйича тегишли туман (шаҳар) судига, шунингдек ҳудудий ҳарбий судга кўриш учун топширишга ҳақли»;
15) 405 6 -модданинг учинчи қисми «ҳимоячиси» деган сўздан кейин «қонуний вакили» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
16) 409-модданинг еттинчи қисми «кассация» деган сўздан кейин «ва тафтиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
17) 414-модданинг иккинчи қисми чиқариб ташлансин;
18) 471-модданинг 4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4) ҳукм устидан апелляция, кассация шикояти бериш, протест билдиришнинг ушбу Кодекснинг тегишинча 497 3 , 497 4 , 500 ва 501-моддаларида назарда тутилган тартиби, муддатлари»;
19) 473-модданинг тўртинчи қисми «апелляция» деган сўздан кейин «ёки кассация» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
20) ўн биринчи бўлимнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ЎН БИРИНЧИ БЎЛИМ. ҲУКМЛАРНИНГ, АЖРИМЛАРНИНГ, ҚАРОРЛАРНИНГ ҚОНУНИЙЛИГИ, АСОСЛИЛИГИ ВА АДОЛАТЛИЛИГИНИ ТЕКШИРИШ»;
21) қуйидаги мазмундаги 55-боб билан тўлдирилсин:
«55-боб. Ҳукмларнинг, ажримларнинг, қарорларнинг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текширишнинг умумий шартлари
478-модда. Суд қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текшириш турлари
Суд ҳукмларининг, ажримларининг, қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилиги апелляция, кассация ва тафтиш тартибида текширилиши мумкин.
Ишни юқори инстанция суди томонидан кўриш:
1) апелляция тартибида — ушбу Кодекснинг 497 2 -моддасида кўрсатилган шахсларнинг шикоятларига ва протестларига биноан;
2) кассация тартибида — ушбу Кодекснинг 499-моддасида кўрсатилган шахсларнинг шикоятларига ва протестларига биноан;
3) тафтиш тартибида:
Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан — ушбу Кодекснинг 511 ва 512-моддаларида кўрсатилган шахсларнинг шикоятларига ва протестларига биноан;
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати томонидан:
жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг, ҳудудий ҳарбий суднинг Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан апелляция ёки кассация ва тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек ушбу судларнинг туман (шаҳар) судлари, ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича апелляция ёки кассация ва тафтиш тартибида чиқарилган ҳукмлари ва ажримлари устидан ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларнинг шикоятларини ўрганиш натижаларига кўра чиқарилган Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг, унинг ўринбосарларининг протестига ёки Ўзбекистон Республикаси Олий суди судьясининг ажримига биноан;
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек ушбу судлар томонидан биринчи инстанция тариқасида кўрилган ишлар бўйича апелляция ёки кассация тартибида чиқарилган ҳукмлари ва ажримлари устидан ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларнинг шикоятларига ёки Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг, унинг ўринбосарларининг протестига биноан;
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатида — Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг тафтиш тартибида чиқарилган қарорлари устидан ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларнинг аризасига (илтимосномасига), судьянинг тақдимномасига, оммавий ахборот воситаларининг хабарларига кўра киритилган Ўзбекистон Республикаси Олий суди раисининг протестига, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг протестига биноан амалга оширилади.
479-модда. Суд қарорлари устидан шикоят бериш ва протест билдириш ҳуқуқи ҳамда унинг таъминланиши
Ушбу Кодекснинг 497 2 , 499 ва 511-моддаларида назарда тутилган процесс иштирокчилари биринчи инстанция судининг ҳукми ва ажрими устидан белгиланган тартибда апелляция ёки кассация тартибида шикоят беришга ёки протест билдиришга, шунингдек тафтиш тартибида шикоят (илтимоснома) беришга ёхуд протест билдиришга ҳақлидир. Бунда улар ўз важларини тасдиқлаш учун қўшимча материалларни тақдим этиши мумкин.
Апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида шикоят ёки протест тушганлиги тўғрисида суд ушбу шикоят ёки протест кимнинг манфаатларига тааллуқли бўлса, ўша процесс иштирокчиларини уч сутка ичида хабардор қилади ва бир вақтнинг ўзида уларга ушбу ҳужжатларнинг кўчирма нусхаларини почта орқали ёхуд ҳукм, ажрим чиқарган суднинг интернет-ресурси орқали юборади. Бунда тарафларга уларнинг шикоятга, протестга доир эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида бериш ҳуқуқи, эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда, тушунтирилади. Шикоят, протест юзасидан келиб тушган эътирозлар жиноят иши материалларига қўшиб қўйилади. Процесс иштирокчилари иш билан, шу жумладан қўшимча тақдим этилган материаллар билан танишишга ва судга ўз эътирозларини хабар қилишга ҳақлидир.
Апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида шикоят ёки протест берган шахс, шунингдек шикоят ёки протест кимнинг манфаатларига тааллуқли бўлса, ўша процесс иштирокчилари иш апелляция, кассация ёхуд тафтиш тартибида кўриладиган вақт ва жой тўғрисида суд томонидан хабардор қилинади.
Маҳкум, оқланган шахс, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари ишни апелляция инстанциясида кўриш чоғида иштирок этишга ҳақлидир. Мазкур шахслар ишни кассация ёки тафтиш тартибида кўриш чоғида ҳам иштирок этишга ҳақли, бундан жазони ижро этиш муассасасида бўлган ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкум мустасно. Жазони ижро этиш муассасасида бўлган ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкумнинг кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг мажлисида иштирок этиши, шунингдек маҳкумни суд мажлисига олиб келиш зарурлиги тўғрисидаги масала суд томонидан ҳал қилинади. Иш кўриладиган вақт ва жой ҳақида ўз вақтида хабардор қилинган мазкур шахсларнинг узрсиз сабабларга кўра келмаганлиги ишни кўришга монелик қилмайди. Бироқ суд маҳкумни, оқланган шахсни, шунингдек жабрланувчини, фуқаровий даъвогарни, фуқаровий жавобгарни ва уларнинг вакилларини тушунтиришлар бериш учун чақириши мумкин.
Маҳкумнинг ёки оқланган шахснинг ҳимоячилари ва қонуний вакиллари ишни тафтиш тартибида кўриш чоғида иштирок этиши шарт.
480-модда. Апелляция, кассация шикояти ва протестининг мазмунига қўйиладиган талаблар
Апелляция, кассация шикояти ва протестида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
1) шикоят, протест йўлланаётган суднинг номи;
2) шикоят (протест) берган шахс, унинг процессуал мавқеи, унинг яшаш жойи ёки жойлашган ери тўғрисидаги маълумотлар;
3) ҳукм, ажрим чиқарган суднинг номи, ҳукм, ажрим чиқарилган сана, суд ишининг рақами, шикоят (протест) берилаётган ҳукм, ажрим, ўзига нисбатан ҳукм, ажрим чиқарилган шахс тўғрисидаги маълумотлар;
4) шикоят (протест) бераётган шахснинг фикрига кўра ҳукмнинг, ажримнинг нотўғрилиги нимадан иборат эканлигига доир важлари, судга қадар иш юритишни ёки суд муҳокамасини амалга ошириш чоғида қарор қабул қилишга таъсир кўрсатган қонуннинг қайси нормалари бузилганлиги тўғрисидаги важлари, шунингдек унинг илтимосининг мазмуни;
5) шахс ўз талабларини асослаётган далиллар, хусусан, биринчи инстанция суди томонидан текширилмаган далиллар;
6) янгидан тақдим этилаётган далиллар ва уларнинг биринчи инстанция судига тақдим этилмаганлигининг сабаби;
7) шикоятга (протестга) илова қилинаётган материаллар рўйхати;
8) шикоят (протест) берилган сана, шикоят (протест) берган шахснинг имзоси.
Агар апелляция, кассация шикоятининг (протестининг) мазмуни ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган талабларга жавоб бермаса ва бу ишни кейинчалик мазмунан кўриб чиқишга тўсқинлик қилса, биринчи инстанция судининг судьяси апелляция, кассация шикоятини (протестини) уни берган шахсга қайтариш тўғрисида уч кунлик муддатда ажрим чиқариб, апелляция, кассация шикоятини ёки протестини қайта тузиш учун муддат белгилайди.
Судьянинг апелляция, кассация шикоятини, протестини қайтариш тўғрисидаги ажримининг талаблари бажарилмаган ва апелляция, кассация шикояти (протести) белгиланган вақтда келиб тушмаган ҳолларда, у берилмаган деб ҳисобланади.
481-модда. Жиноят ишини юқори суд томонидан кўришда прокурорнинг иштирок этиши
Жиноят ишини апелляция, кассация, тафтиш тартибида кўришда прокурор иштирок этади.
Жиноят ишининг кўрилишида:
1) Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ҳайъатларида — Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳар прокурори, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокурори ва уларга тенглаштирилган прокурорлар, уларнинг ўринбосарлари ёки улар томонидан ваколат берилган прокурор;
2) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида — Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, унинг ўринбосарлари ёки улар томонидан ваколат берилган прокурор;
3) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатида — Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори ёки унинг ўринбосарлари иштирок этади.
482-модда. Юқори инстанция суди муҳокамасининг предмети
Апелляция, кассация инстанцияси суди апелляция, кассация шикояти (протести) бўйича ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўлиқ аниқланганлигини ва Жиноят кодексининг нормалари тўғри қўлланилганлигини, иш юритишни амалга ошириш чоғида ушбу Кодекс нормаларига риоя этилган-этилмаганлигини, биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини ишда мавжуд бўлган ҳамда апелляция, кассация инстанцияси суди томонидан қўшимча равишда текширилган далиллар бўйича текширади.
Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди ҳайъатларида тафтиш тартибида ишни кўришда тафтиш тартибидаги шикоят (протест) бўйича ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўлиқ аниқланганлиги ва Жиноят кодексининг нормалари тўғри қўлланилганлиги, иш юритишни амалга ошириш чоғида ушбу Кодекс нормаларига риоя этилган-этилмаганлиги, биринчи инстанция, апелляция, кассация инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилиги ишда мавжуд бўлган ҳамда тафтиш инстанцияси суди томонидан қўшимча равишда текширилган далиллар бўйича текширилади.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судларининг апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмларини, ажримларини, шунингдек туман (шаҳар) судлари, ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича чиқарилган апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг ҳукмларини ва ажримларини тафтиш тартибида кўришда шикоят ёхуд протест бўйича ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўлиқ аниқланганлиги ва Жиноят кодексининг нормалари тўғри қўлланилганлиги, иш юритишни амалга ошириш чоғида ушбу Кодекс нормаларига риоя этилган-этилмаганлиги, биринчи инстанция, апелляция, кассация ва тафтиш инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилиги ишда мавжуд бўлган ҳамда тафтиш инстанцияси суди томонидан қўшимча равишда текширилган далиллар бўйича текширилади.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмларини, ажримларини тафтиш тартибида кўришда тафтиш тартибидаги шикоят (протест) бўйича ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўлиқ аниқланганлиги ва Жиноят кодексининг нормалари тўғри қўлланилганлиги, иш юритишни амалга ошириш чоғида ушбу Кодекс нормаларига риоя этилган-этилмаганлиги, биринчи инстанция, апелляция, кассация инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилиги ишда мавжуд бўлган ҳамда тафтиш инстанцияси суди томонидан қўшимча равишда текширилган далиллар бўйича текширилади.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсати ишни тафтиш тартибида кўришда протест бўйича ишнинг ҳақиқий ҳолатлари тўлиқ аниқланганлигини ва Жиноят кодексининг нормалари тўғри қўлланилганлигини, иш юритишни амалга ошириш чоғида ушбу Кодекс нормаларига риоя этилган-этилмаганлигини, биринчи инстанция, апелляция, кассация ва тафтиш инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини ишда мавжуд бўлган ҳамда тафтиш инстанцияси суди томонидан қўшимча равишда текширилган далиллар бўйича текширади.
483-модда. Жиноят ишини апелляция, кассация, тафтиш тартибида кўриш доираси
Суд жиноят ишини апелляция, кассация, тафтиш тартибида кўришда шикоят ёки протест важлари билан чегараланмайди ва ишни барча маҳкумларга, шу жумладан тегишли шикоятни бермаган шахсларга ёки ўзига нисбатан шикоят (протест) берилмаган маҳкумларга нисбатан ҳам тўла ҳажмда текширади.
Жиноят ишини апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суд қарор қабул қилиш чоғида қуйи инстанция судлари томонидан текширилган далилларни ҳам, ишни кўришда апелляция, кассация инстанцияси ёки тегишли тафтиш инстанцияси судига тарафлар томонидан тақдим этилган ёки улар томонидан талаб қилиб олинган ва текширилган, эътиборга олинадиган янги далилларни ҳам текширади.
Агар қуйи инстанция суди томонидан суд терговининг тўлиқ эмаслигига ёки бир ёқламалилигига ёки процессуал бузилишларга йўл қўйилган бўлса, апелляция, кассация ёхуд тафтиш тартибида жиноят ишини кўриб чиқаётган суд тўлиқ ёки қисман суд терговини ўтказиш йўли билан бўшлиқларнинг ўрнини тўлдириш, процессуал бузилишларни бартараф этиш чораларини кўради. Ишни апелляция, кассация ёхуд тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суд шу мақсадда:
1) ишни ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган ҳужжатларни тарафларнинг илтимосномасига кўра талаб қилиб олишга;
2) зарур суд экспертизасини тайинлашга;
3) суд мажлисига қўшимча гувоҳларни, экспертларни, мутахассисларни чақиришга ва сўроқ қилишга, тарафлар томонидан тақдим этилган ёки уларнинг илтимосига кўра суд томонидан талаб қилиб олинган ёзма, ашёвий ва бошқа далилларни текширишга;
4) қуйи инстанция суди томонидан текширилган далилларни мақбул эмас деб топишга ва уларни далиллар мажмуидан чиқариб ташлашга;
5) қуйи инстанция суди томонидан мақбул эмас деб топилганлиги учун далиллар мажмуидан чиқариб ташланган далилларни мақбул далиллар деб топишга ва уларни текширишга;
6) фуқаровий даъвога тааллуқли бўлган ҳолатларни текширишга ва фуқаровий даъво бўйича қарор қабул қилишга;
7) ишнинг барча материаллари тўлиқ, ҳар томонлама ва холисона текширилишини таъминлаш учун зарур бўлган бошқа ҳаракатларни бажаришга ҳақли.
Жиноят иши бўйича бир неча шахс ҳукм қилинган ёки оқланган тақдирда, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди ўзига нисбатан шикоят (протест) берилмаган маҳкумларга ёки оқланган шахсларга тааллуқли ҳукмни, ажримни бекор қилишга, агар ҳукмнинг, ажримнинг бекор қилиниши уларнинг аҳволини оғирлаштирса, ҳақли эмас.
484-модда. Жиноят ишини юқори суд томонидан кўриш муддатлари
Апелляция, кассация инстанцияси ва жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суд иш шикоят ёки протест билан келиб тушган кундан эътиборан ўн беш суткадан кечиктирмай ишни кўриб чиқишга киришиши керак. Иш ўта мураккаб бўлган тақдирда ва бошқа алоҳида ҳолларда тегишли суд раиси бу муддатни кўпи билан бир ойга узайтириши мумкин, бундан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар мустасно.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати жиноят иши шикоят ёки протест билан бирга келиб тушган кундан эътиборан бир ойдан кечиктирмай ишни кўриб чиқишга киришиши керак. Иш ўта мураккаб бўлган тақдирда ва бошқа алоҳида ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси ёки унинг ўринбосари бу муддатни кўпи билан икки ойга узайтириши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсати жиноят иши протест билан бирга келиб тушган кундан эътиборан бир ойдан кечиктирмай ишни кўриб чиқишга киришиши керак. Иш ўта мураккаб бўлган тақдирда ва бошқа алоҳида ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси бу муддатни кўпи билан икки ойга узайтириши мумкин.
Жиноят ишини кўриш муддати узайтирилганлиги тўғрисида процесснинг манфаатдор иштирокчилари хабардор қилиниши керак.
Апелляция, кассация инстанцияси ва ишни тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суд томонидан жиноят ишини кўриб чиқиш давомийлиги уни кўриб чиқиш бошланган кундан эътиборан уч ойдан ошмаслиги керак. Мазкур муддат иш мураккаб бўлган ёки унинг ҳажми катта бўлган, шунингдек бошқа узрли сабаблар мавжуд бўлган тақдирда, апелляция, кассация инстанцияси судининг ва ишни тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суднинг ажримига кўра кўпи билан бир ойга узайтирилиши мумкин, бундан ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати ва Раёсати томонидан тафтиш тартибида кўрилиши лозим бўлган жиноят иши оқилона муддатларда, бироқ уни кўриб чиқиш бошланган кундан эътиборан кўпи билан уч ойда кўриб чиқилиши керак. Ушбу муддат ишнинг мураккаблиги ёки ҳажми катталиги туфайли, шунингдек бошқа узрли сабаблар мавжуд бўлган тақдирда, тегишинча Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати ва Раёсатининг ажрими (қарори) билан узайтирилиши мумкин. Бунда жиноят ишини кўриб чиқиш давомийлиги уни кўриб чиқиш бошланган кундан эътиборан бир йилдан ошмаслиги керак.
485-модда. Ҳукмни, ажримни бекор қилиш ёки ўзгартириш асослари
Апелляция, кассация ва тафтиш тартибида ҳукмни, ажримни бекор қилиш ёки ўзгартириш асослари қуйидагилардан иборат:
1) суд терговининг тўлиқ эмаслиги ёки бир ёқлама олиб борилганлиги;
2) ҳукмда, ажримда баён қилинган суд хулосалари ишнинг ҳақиқий ҳолатларига мувофиқ эмаслиги;
3) ушбу Кодекс нормаларининг жиддий равишда бузилганлиги;
4) Жиноят кодекси нормаларининг нотўғри қўлланилганлиги;
5) жазонинг адолатсизлиги;
6) Жиноят кодекси Махсус қисмининг тегишли моддасидаги етказилган моддий зарарнинг ўрни қопланган тақдирда озодликдан чеклаш ва озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо қўлланилмаслиги ҳақидаги норманинг қўлланилиш зарурияти мавжудлиги;
7) қилмишнинг жиноийлигини бекор қиладиган, жазони енгиллаштирадиган ёки шахснинг аҳволини бошқача тарзда яхшилайдиган қонуннинг қонуний кучга кирганлиги;
8) судланувчига нисбатан айбловнинг оғирроғи билан ёки ҳақиқий ҳолатларга кўра дастлабки айбловдан жиддий фарқ қиладиган айблов билан алмаштирилганлиги ёки судланувчининг янги айблов бўйича жиноий жавобгарликка тортилганлиги ёхуд бошқа шахснинг ишда айбланувчи сифатида иштирок этишга жалб қилинганлиги.
486-модда. Суд терговининг тўлиқ эмаслиги ва бир ёқламалиги
Суд тергови қуйидаги ҳолларда тўлиқ эмас ва бир ёқлама деб эътироф этилади, агар иш бўйича:
1) ушбу Кодекснинг 82 — 84-моддаларида кўрсатилган ҳолатлар етарлича тўлиқ аниқланмаган бўлса;
2) кўрсатувлари ишни ҳал қилиш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган шахслар сўроқ қилинмаган бўлса;
3) ўтказилиши шарт бўлган экспертиза ўтказилмаган бўлса;
4) иш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган ҳужжатлар ёки ашёвий далиллар талаб қилиб олинмаган бўлса;
5) натижалари иш учун аҳамиятга эга бўлиши мумкин бўлган бошқа тергов ҳаракатлари ўтказилмаган бўлса.
487-модда. Ҳукмда, ажримда баён этилган суд хулосаларининг ишнинг ҳақиқий ҳолатларига мувофиқ эмаслиги
Суд ҳукми, ажрими қуйидаги ҳолларда жиноят ишининг ҳақиқий ҳолатларига мувофиқ эмас деб эътироф этилади, агар:
1) суд хулосалари суд мажлисида кўрилган далиллар билан тасдиқланмаган бўлса;
2) суд ўз хулосаларига жиддий таъсир қилиши мумкин бўлган ҳолатларни ҳисобга олмаган бўлса;
3) иш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган ҳолатларга нисбатан бир-бирига зид далиллар мавжуд бўлгани ҳолда, суд қайси сабабларга кўра ушбу далилларнинг айримларини ишонарли деб топганлиги ва бошқаларини рад этганлиги ҳукмда, ажримда кўрсатилмаган бўлса;
4) ҳукмда, ажримда баён этилган хулосаларда жиддий зиддиятлар мавжуд бўлиб, улар судланувчининг айблилиги тўғрисидаги масалани ҳал қилишга, Жиноят кодекси нормаларининг тўғри қўлланилишига ёки жазо чорасини белгилашга таъсир кўрсатган бўлса ёки таъсир кўрсатиши мумкин бўлса.
488-модда. Ушбу Кодекс нормаларининг жиддий бузилишлари
Процесс иштирокчиларини қонун билан кафолатланган ҳуқуқлардан маҳрум қилган ёки бу ҳуқуқларни чеклаган ёхуд судга ишни ҳар томонлама кўриб чиқишга бошқача тарзда халал берган ҳамда қонуний, асосли ва адолатли қарор чиқаришга таъсир қилган ёки таъсир қилиши мумкин бўлган қоидабузарликлар ушбу Кодекс нормаларини жиддий бузиш деб эътироф этилади.
Қуйидаги ҳолларда ҳукм, ажрим бекор қилиниши лозим, агар:
1) ҳукмни, ажримни қонунга хилоф таркибдаги суд чиқарган бўлса;
2) судьянинг ҳукмни, ажримни якка ўзи чиқариши тартиби ёки ҳукмни, ажримни чиқаришда судьялар маслаҳатлашувининг сир тутилиши бузилган бўлса;
3) иш судланувчи йўқлигида кўрилган бўлса, бундан ушбу Кодекс 410-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган ҳол мустасно;
4) суриштирув ёки дастлабки тергов тамомланганидан сўнг айбланувчи ишдаги барча материаллар билан таништирилмаган ва бу қоидабузарлик ҳукмни, ажримни чиқарган суд томонидан бартараф этилмаган бўлса;
5) ҳимоячиси бўлмаган судланувчига ҳимоя нутқи учун сўз берилмаган бўлса;
6) судланувчига охирги сўз берилмаган бўлса;
7) судланувчининг она тилидан ва таржимон хизматларидан фойдаланиш ҳуқуқи бузилган бўлса;
8) қонунга кўра ҳимоячи, қонуний вакил иштирок этиши шарт бўлса-ю, иш уларнинг иштирокисиз тергов қилинган ёки кўриб чиқилган бўлса;
9) ишни юритишни истисно этадиган ҳолатлар мавжуд бўла туриб, суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси ўтказилган бўлса;
10) суд мажлиси баённомаси ишда мавжуд бўлмаса ёхуд имзоланмаган бўлса.
489-модда. Жиноят кодекси нормаларининг нотўғри қўлланилиши
Қуйидагилар Жиноят кодекси нормаларининг нотўғри қўлланилиши деб эътироф этилади:
1) Жиноят кодекси Умумий қисми моддаларининг талаблари бузилганлиги;
2) жиноятнинг Жиноят кодексининг қўлланилиши лозим бўлган моддаси (модданинг қисми, банди) ўрнига бошқа моддаси (модданинг қисми, банди) билан тавсифланганлиги;
3) маҳкумга Жиноят кодексининг мазкур моддасида назарда тутилмаган жазо тури ва меъёри тайинланганлиги.
490-модда. Жазонинг адолатсизлиги
Жазо жиноятнинг оғирлигига, маҳкумнинг шахсига номувофиқ бўлса ёки жазо Жиноят кодекси Махсус қисмининг тегишли моддасида назарда тутилган доирадан четга чиқмасдан тайинланган бўлса-да, бироқ тури ёки меъёри бўйича ўта енгил ёки ўта оғир бўлса, адолатсиз ҳисобланади.
491-модда. Моддий зарарнинг ўрни қопланганлиги муносабати билан ҳукмни ўзгартириш
Ишни апелляция, кассация, тафтиш тартибида кўриб чиқаётган суд етказилган моддий зарарнинг ўрни қопланган тақдирда, Жиноят кодекси Махсус қисмининг озодликни чеклаш ва озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо қўлланилмаслиги тўғрисидаги тегишли моддаси нормасини қўллаш учун асослар аниқланган тақдирда ҳукмни ўзгартиради.
492-модда. Қилмишнинг жиноийлигини бекор қиладиган, жазони енгиллаштирадиган ёки шахснинг аҳволини бошқача тарзда яхшилайдиган қонуннинг қонуний кучга кирганлиги
Агар ишни апелляция, кассация, тафтиш тартибида кўриб чиқиш давомида Жиноят кодексининг 13-моддасига мувофиқ орқага қайтиш кучига эга бўлган, қилмишнинг жиноийлигини бекор қиладиган, жазони енгиллаштирадиган ёки шахснинг аҳволини бошқача тарзда яхшилайдиган қонун қонуний кучга кирса, суд ҳукмга зарур ўзгартиришлар киритади ёки ҳукмни бекор қилиб, иш юритишни тугатади.
493-модда. Ҳукмни бекор қилиш ва ишни биринчи инстанция судига юбориш
Агар ушбу Кодекс 416, 417-моддаларининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар жиноят ишини апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида кўриш чоғида аниқланса, суд прокурорнинг ёки жабрланувчининг, унинг вакилининг ёхуд маҳкумнинг, унинг ҳимоячисининг, қонуний вакилининг илтимосномасига кўра, судланувчини янги айблов бўйича жиноий жавобгарликка тортиш ёки бошқа шахсни ишда айбланувчи сифатида ишда иштирок этишга жалб қилиш тўғрисидаги илтимосномани қаноатлантириш ҳақида ажрим чиқаради.
Ажримни ижро этиш айблов далолатномасини ёки айблов хулосасини тасдиқлаган прокурорнинг зиммасига юклатилади.
Суд ажрими ушбу Кодекснинг 416, 417-моддаларида белгиланган муддатда бажарилмаган ёки прокурорнинг айбловга қўшимча киритиш ёхуд янги шахсни ишда айбланувчи сифатида иштирок этиш учун жалб этиш мумкин эмаслиги тўғрисидаги хулосаси келиб тушган тақдирда, апелляция, кассация ва тафтиш инстанцияси суди суд муҳокамасини жиноят ишида мавжуд бўлган далиллар асосида давом эттиради.
Маҳкумга янги айблов қўйилган ёки янги шахс айбланувчи сифатида иштирок этиш учун ишга жалб этилган тақдирда апелляция, кассация ва тафтиш инстанцияси суди айблов ҳукмини бекор қилади ва ишни биринчи инстанция судига янгидан кўриш учун юборади.
Ишнинг муҳокамаси биринчи инстанция суди томонидан умумий асосларда амалга оширилади.
494-модда. Ҳукмни маҳкумнинг, оқланган шахснинг аҳволини оғирлаштириш томонга бекор қилиш
Апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди суднинг ҳукмини бекор қилишга ва маҳкумга жазони кучайтирган ёки унга нисбатан эълон қилинган айблов доирасида оғирроқ жиноят тўғрисидаги қонунни қўллаган ҳолда янги айблов ҳукми чиқаришга ҳақли.
Суднинг айблов ҳукми апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди томонидан фақат прокурорнинг протестига ёки жабрланувчининг, унинг вакилининг шикоятига кўра, маҳкумнинг аҳволини оғирлаштирган ҳолда янги ҳукм чиқариш орқали бекор қилиниши мумкин.
Суднинг оқлов ҳукми апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди томонидан фақат прокурорнинг протестига ёки жабрланувчининг, унинг вакилининг мазкур ҳукмнинг қонунга хилофлиги ва асоссизлиги борасидаги шикоятига кўра, айблов ҳукми чиқарилган ҳолда бекор қилиниши мумкин.
495-модда. Суднинг ҳукмини, ажримини ўзгартириш
Апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди суднинг айблов ҳукмини ёки ажримини ўзгартириш чоғида қуйидагиларга ҳақли:
1) жазони енгиллаштиришга ёки маҳкумга нисбатан енгилроқ жиноят тўғрисидаги қонунни қўллашга;
2) маҳкумни ўта хавфли рецидивист деб топишга;
3) жазони ижро этиш муассасаси турини енгилроғига ёки оғирроғига ўзгартиришга;
4) жиноят натижасида етказилган, ўрни қопланиши лозим бўлган моддий зарар миқдорини, шунингдек маънавий зиённи компенсация қилиш миқдорини камайтиришга ёки кўпайтиришга;
5) Жиноят кодексининг 96-моддасига мувофиқ маҳкумга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллашга;
6) ашёвий далиллар, процессуал чиқимлар тўғрисидаги масалаларни ва бошқа масалаларни ҳал этишга.
Оқлов ҳукмининг оқлов асосларига доир қисми оқланган шахснинг, унинг ҳимоячисининг, қонуний вакилининг шикоятига кўра ўзгартирилиши мумкин.
496-модда. Айблов ҳукмини жиноят ишини тугатган ҳолда бекор қилиш
Апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди жиноят ишини кўриб чиқиб, қуйидаги ҳолларда айблов ҳукмини бекор қилади ва жиноят ишини тугатади, агар:
1) иш бўйича ушбу Кодекснинг 83-моддасида ҳамда 84-моддасининг биринчи ва бешинчи қисмларида назарда тутилган асослар аниқланган бўлса;
2) иш бўйича тўпланган далиллар маҳкумни айбдор деб топиш учун етарли бўлмаса ва қўшимча далилларни тўплаш имконияти қолмаган бўлса.
497-модда. Суднинг ҳукми ва ажрими ижро этилишини тўхтатиб туриш
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг раиси ва унинг ўринбосарлари Ўзбекистон Республикаси ҳар қандай судининг устидан шикоят (протест) берилган ҳукми ва ажрими ижро этилишини берилган шикоят (протест) кассация ёки тафтиш тартибида ҳал қилингунига қадар тўхтатиб туришга ҳақли, бундан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсати томонидан чиқарилган суд қарорлари мустасно. Қонуннинг очиқдан-очиқ бузилганлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд бўлган тақдирда, ушбу шахслар ишни талаб қилиб олиш билан бир вақтда ҳукмнинг, ажримнинг ижро этилишини то улар юзасидан шикоят (протест) берилгунига қадар кўпи билан уч ойга тўхтатиб туришга ҳақлидир»;
22) 497 3 -модда :
биринчи қисмининг 3 ва 4-бандлари қуйидаги мазмундаги 3-банд билан алмаштирилсин:
«3) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ҳукмлари устидан — айни шу судларга»;
иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Апелляция шикоятлари (протестлари) ҳукм чиқарган суд орқали берилади. Шикоят (протест) бевосита апелляция инстанцияси судига берилган тақдирда, мазкур суд уларни ҳукм чиқарган судга ушбу Кодекснинг 497 6 -моддасида баён этилган талабларни бажариш учун юборади»;
23) 497 4 -модданинг :
номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«497 4 -модда. Ҳукм устидан апелляция шикоятларини (протестларини) бериш муддатлари»;
биринчи қисмидаги «йигирма сутка ичида» деган сўзлар «ўн сутка ичида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
24) 497 8 -модда чиқариб ташлансин;
25) 497 11 -модданинг :
номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«497 11 -модда. Биринчи инстанция судининг ажрими устидан апелляция тартибида шикоят бериш ва протест билдириш»;
биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Иш бўйича биринчи инстанция судининг ажрими устидан у чиқарилган кундан эътиборан ўн кунлик муддатда ушбу Кодекснинг 497 2 -моддасида назарда тутилган шахслар томонидан хусусий шикоят берилиши ёки хусусий протест билдирилиши мумкин.
Ҳукм чиқариш билан якунланган суд муҳокамаси чоғида чиқарилган ажрим устидан шикоят берилган ёки протест билдирилган тақдирда, иш фақат ҳукм устидан хусусий шикоят (хусусий протест) бериш учун белгиланган муддат тугаганидан кейин апелляция инстанцияси судига юборилади»;
26) 497 13 , 497 14 -моддалар чиқариб ташлансин;
27) 497 19 — 497 25 -моддалар чиқариб ташлансин;
28) 497 26 -модда :
биринчи қисмининг 6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6) ушбу Кодекс 493-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар мавжуд бўлганда, суднинг айблов ҳукмини бекор қилиш ва жиноят ишини биринчи инстанция судига юбориш тўғрисида»;
иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ушбу модда биринчи қисмининг 1-бандида, 5 — 8-бандларида назарда тутилган ҳолларда апелляция инстанцияси суди ажрим чиқаради»;
29) 497 27 — 497 30 -моддалар чиқариб ташлансин;
30) 497 31 -модданинг :
олтинчи қисмидаги «ёзма тарзда» деган сўзлар «ёзма шаклда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
еттинчи қисмидаги «ажрими» деган сўз «ҳукми, ажрими» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
31) 497 34 -модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ушбу Кодекснинг 497 2 -моддасида кўрсатилган шахслар биринчи инстанция судининг ажрими устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда апелляция тартибида хусусий шикоят (хусусий протест) беришга ҳақли.
Агар иш бўйича ҳукм чиқарилган, бироқ хусусий шикоят ёки хусусий протест фақат биринчи инстанция судининг ажрими устидан берилган бўлса, суд ҳукм устидан апелляция шикояти, протести бериш учун белгиланган муддат ўтганидан сўнг ишни юқори судга юборади.
Суднинг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) апелляция инстанцияси судида иш юритишнинг умумий қоидалари бўйича кўриб чиқилади.
Апелляция инстанцияси суди ишни биринчи инстанция судининг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича кўриш натижаларига кўра қуйидагиларга ҳақли:
1) биринчи инстанция судининг ажримини ўзгаришсиз, хусусий шикоятни (хусусий протестни) эса қаноатлантирмасдан қолдиришга;
2) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва ишни янгидан судда кўриб чиқиш учун юборишга;
3) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва ишни умумий қоидалар бўйича суриштирув ёки дастлабки терговни ўтказиш учун прокурорга юборишга;
4) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва амнистия актини қўллашга;
5) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга;
6) биринчи инстанция судининг хусусий ажримини бекор қилишга;
7) биринчи инстанция судининг ажримини ўзгартиришга.
Апелляция инстанцияси судининг биринчи инстанция судининг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича чиқарилган ажрими узил-кесилдир, бундан ушбу Кодекснинг 308, 317-моддаларида ва 59-бобида назарда тутилган ҳоллар мустасно»;
32) 497 35 -модданинг биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Баъзи маҳкумларга дахли бўлган, белгиланган муддатда юборилган апелляция шикояти ёки протести бирор сабабга кўра апелляция инстанцияси судига бошқа маҳкумларнинг жиноят иши кўриб бўлинганидан кейин келиб тушса ёки ўтказиб юборилган муддат ушбу Кодекснинг 497 5 -моддасида назарда тутилган тартибда суд томонидан тикланса, шунингдек маҳкумнинг, унинг ҳимоячисининг ёхуд қонуний вакилининг апелляция шикояти, ушбу маҳкумга доир иш процесснинг бошқа иштирокчиси берган апелляция шикояти ёки апелляция протести бўйича кўриб чиқилганидан сўнг келиб тушган бўлса, апелляция инстанцияси суди бундай шикоят ёки протестни кўриб чиқиши ва у бўйича ҳукм, ажрим чиқариши шарт.
Агар ишни қўшимча кўриш чоғида апелляция инстанцияси суди томонидан чиқарилган ҳукм, ажрим илгари чиқарилган ҳукмга, ажримга зид бўлса, протест билдириш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун иш тафтиш тартибида протест билдириш ваколатига эга бўлган прокурорга юборилади»;
33) 498 , 499 ва 500-моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«498-модда. Кассация тартибида қайта кўрилиши мумкин бўлган суд ҳукмлари, ажримлари
Биринчи инстанция судининг ҳукмлари, ажримлари, агар улар апелляция тартибида кўрилмаган бўлса, кассация тартибида қайта кўрилиши мумкин.
Биринчи инстанция судининг суд муҳокамаси давомида чиқарилган ажримлари устидан ҳукм билан бир вақтда кассация тартибида шикоят берилиши ва протест билдирилиши мумкин.
499-модда. Биринчи инстанция судининг ҳукми, ажрими устидан кассация тартибида шикоят беришга (протест билдиришга) бўлган ҳуқуқ
Маҳкум, унинг ҳимоячиси, қонуний вакили, шунингдек жабрланувчи, унинг вакили биринчи инстанция судининг ҳукми, ажрими устидан кассация тартибида шикоят беришга ҳақли.
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Қорақалпоғистон Республикаси прокурори, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокурори ва уларга тенглаштирилган прокурорлар, шунингдек уларнинг ўринбосарлари биринчи инстанция судининг ҳукми, ажрими устидан кассация тартибида протест билдиришга ҳақли.
Фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг фуқаровий даъвога дахлдор қисми устидан кассация тартибида шикоят беришга ҳақли.
Суд томонидан оқланган шахс, унинг ҳимоячиси ва қонуний вакили биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг оқлаш сабаблари ва асосларига доир қисми устидан кассация тартибида шикоят беришга ҳақли.
Ишда тараф бўлмаган шахслар ҳам биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг ўз ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларига дахлдор қисми устидан кассация тартибида шикоят беришга ҳақли.
500-модда. Кассация шикоятини (протестини) бериш тартиби
Қонуний кучга кирган ҳукмлар, ажримлар устидан кассация тартибида қуйидагича шикоят берилиши ва протест билдирилиши мумкин:
1) жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судларининг ҳукмлари, ажримлари устидан — Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига;
2) ҳудудий ҳарбий судларнинг ҳукмлари, ажримлари устидан — Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига;
3) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ҳукмлари, ажримлари устидан — айни шу судларга.
Кассация шикоятлари ва протестлари ҳукмни, ажримни чиқарган суд орқали берилади. Шикоят (протест) бевосита кассация инстанцияси судига берилган тақдирда, суд уни ҳукмни, ажримни чиқарган судга ушбу Кодекснинг 479-моддасида назарда тутилган талабларни бажариш учун юборади»;
34) 56-бобнинг 501 — 504-моддалари қуйидаги мазмундаги 501 — 504 3 -моддалар билан алмаштирилсин:
«501-модда. Суд ҳукмлари, ажримларини кассация тартибида қайта кўришга йўл қўйиладиган муддат
Агар шикоятда ёки протестда оғирроқ жиноят тўғрисидаги қонунни қўллаш зарурлиги ҳақидаги, жазони кучайтириш тўғрисидаги ёхуд маҳкумнинг аҳволи ёмонлашишига олиб келадиган бошқа ўзгаришлар ҳақидаги қонунни қўллаш тўғрисидаги масала қўйилган бўлса, суднинг айблов ҳукмини ёхуд ажримини кассация тартибида қайта кўришга, шунингдек суднинг оқлов ҳукмини ёки ишни тугатиш тўғрисидаги ажримини кассация тартибида қайта кўришга фақат улар қонуний кучга кирганидан кейин бир йил ичида йўл қўйилади.
502-модда. Ҳукм, ажрим устидан кассация шикояти (протести) бериш оқибатлари
Кассация шикояти (протести) берилганлиги ҳукмнинг, ажримнинг ижросини тўхтатиб туриш учун асос бўлмайди.
Ҳукм, ажрим чиқарган суд ушбу Кодекс 479-моддасининг иккинчи — тўртинчи қисмларида назарда тутилган талабларни бажариб, бир ойлик муддатда ишни шикоятлар (протестлар) ва уларга доир эътирозлар, шунингдек тақдим этилган қўшимча материаллар билан бирга кассация инстанцияси судига юборади. Мазкур муддат алоҳида ҳолларда юқори суд раиси ёки унинг ўринбосари томонидан узайтирилиши, бироқ кўпи билан йигирма кунга узайтирилиши мумкин.
503-модда. Кассация шикояти (протести) берилганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Ҳукм, ажрим чиқарган суд кассация шикояти (протести) берилганлиги тўғрисида маҳкумни, оқланган шахсни, уларнинг ҳимоячиларини, қонуний вакилларини, прокурорни, жабрланувчини, унинг вакилини, шунингдек фуқаровий даъвогарни, фуқаровий жавобгарни ва уларнинг вакилларини, агар шикоят (протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, уч сутка ичида хабардор қилади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларга шикоятнинг, протестнинг кўчирма нусхалари юборилади ёхуд ҳукмни, ажримни чиқарган суднинг интернет-ресурси орқали уларнинг электрон нусхалари билан танишиш мумкинлиги тўғрисида хабарнома юборилади. Бунда тарафларга уларнинг шикоятга, протестга доир эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида бериш ҳуқуқи, эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда, тушунтирилади. Шикоят, протест юзасидан келиб тушган эътирозлар жиноят иши материалларига қўшиб қўйилади.
Тарафлар кассация шикоятига, протестига доир эътироз билан бирга янги материалларни алоҳида тақдим этишга ёки уларни талаб қилиб олиш ва текшириш тўғрисида, шунингдек ўзлари кўрсатган жабрланувчиларни, гувоҳларни, экспертларни, мутахассисларни судга чақириш ва сўроқ қилиш ҳақида илтимоснома беришга ҳақли.
504-модда. Кассация шикоятини, протестини ўзгартириш ва унга қўшимча киритиш
Кассация шикояти (протести) берган шахс кассация инстанцияси судининг мажлиси бошлангунига қадар уни ўзгартиришга ёхуд янги важлар билан тўлдиришга ҳақли.
Кассация протестини ўзгартириш ёки унга қўшимча киритиш, жабрланувчининг ёхуд унинг вакилининг кассация шикоятини ўзгартириш ёки унга қўшимча киритиш чоғида маҳкумнинг аҳволини оғирлаштириш тўғрисидаги масала, агар бундай талаб дастлабки кассация шикоятида, протестида кўрсатилмаган бўлса, қўйилиши мумкин эмас.
Кассация шикояти берилганидан кейин жиноят ишини юритишга киришган ҳимоячи шикоятни ўзгартириши ёхуд янги важлар билан тўлдириши, илгари ишда иштирок этган ҳимоячи томонидан берилган шикоят важларига қўшимча асослар тақдим этиши мумкин.
504 1 -модда. Кассация шикоятини (протестини) қайтариб олиш
Ҳукм, ажрим устидан кассация шикояти (протести) берган шахс уни қайтариб олишга ҳақлидир. Юқори турувчи прокурор ҳам протестни қайтариб олиш ҳуқуқига эга. Маҳкум ўз ҳимоячисининг шикоятини қайтариб олишга ҳақли.
Маҳкумнинг ҳимоячиси, қонуний вакили ўз шикоятини фақат маҳкумнинг розилиги билан қайтариб олишга ҳақли.
Кассация шикоятини (протестини) қайтариб олишга кассация инстанцияси суди маслаҳатхонага киргунига қадар йўл қўйилади.
Шикоят ёки протест, шунингдек уни қайтариб олиш тўғрисидаги ҳужжат ишда қолдирилади.
504 2 -модда. Биринчи инстанция судининг ажрими устидан кассация тартибида хусусий шикоят бериш ва протест билдириш
Биринчи инстанция судининг қонуний кучга кирган ажрими устидан ушбу Кодекснинг 499-моддасида кўрсатилган шахслар томонидан кассация тартибида хусусий шикоят (хусусий протест) берилиши мумкин.
Ҳукм чиқариш билан якунланган суд муҳокамаси давомида чиқарилган ажрим устидан шикоят берилган ёки протест билдирилган тақдирда, иш кассация инстанцияси судига юборилади.
Суд муҳокамаси давомида чиқарилган далилларни текшириш тартибига, жиноят процесси иштирокчиларининг илтимосномаларига, эҳтиёт чорасини танлашга, уни ўзгартиришга ёки бекор қилишга, шунингдек суд мажлиси залида тартиб сақлашга тааллуқли ажримлар устидан ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган тартибда шикоят бериш ва протест билдириш мумкин эмас. Уларга қарши эътирозлар кассация шикоятига ёки кассация протестига киритилиши мумкин.
Мазкур иш бўйича тараф ҳисобланмаган шахслар суд ажрими устидан, агар ажрим уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, шикоят беришга ҳақлидир.
504 3 -модда. Ишни кассация инстанцияси судига юбориш тўғрисида хабардор қилиш
Биринчи инстанция суди уч сутка ичида жиноят иши кассация инстанцияси судига юборилганлиги тўғрисида ушбу Кодекснинг 499-моддасида кўрсатилган шахсларни хабардор қилади»;
35) 505 — 509 4 -моддалар чиқариб ташлансин;
36) 509 5 , 509 6 ва 509 7 -моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«509 5 -модда. Кассация инстанцияси судининг мажлисини тайинлаш ва тайёрлаш
Судья кассация шикояти (протести) билан бирга келиб тушган жиноят ишини ўрганиб, суд мажлисини тайинлаш тўғрисида етти суткадан кечиктирмай ажрим чиқаради, унда қуйидаги масалаларни ҳал этади:
1) жиноят ишини кўриб чиқиш жойи, санаси ва бошланиш вақти тўғрисидаги;
2) суд мажлисига тарафларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини чақириш ҳақидаги;
3) ушбу Кодекснинг 19-моддасида назарда тутилган ҳолларда жиноят ишини ёпиқ суд мажлисида кўриш тўғрисидаги;
4) озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкумнинг суд мажлисида иштирок этиши ҳақидаги.
Ажрим чиқарилган кундан эътиборан уч сутка ичида жиноят процесси иштирокчиларига суд мажлисининг жойи, санаси ва бошланиш вақти тайинланганлиги тўғрисида хабар юборилади.
Агар жиноят ишини ўрганиш чоғида биринчи инстанция суди томонидан ушбу Кодекс 503-моддаси иккинчи қисмининг талаби бажарилмаганлиги аниқланса, судья ишни кассация тартибида кўриб чиқишга монелик қилувчи ҳолатларни бартараф этиш учун ишни шу судга қайтаради.
509 6 -модда. Ишни кассация тартибида кўришда тарафларнинг суд мажлисида иштирок этиши
Жиноят ишини кассация тартибида суд мажлисида кўришда қуйидагилар иштирок этиши шарт:
1) тегишинча Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳар прокурори, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокурори ва уларга тенглаштирилган прокурорлар, уларнинг ўринбосарлари ёки улар томонидан ваколат берилган прокурор;
2) ҳимоячи — ушбу Кодекснинг 51 ва 52-моддаларида кўрсатилган ҳолларда.
Маҳкум, оқланган шахс, уларнинг ҳимоячилари ва қонуний вакиллари, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари кассация инстанцияси судида ишни кўришда иштирок этишга ҳақли. Жазони ижро этиш муассасасида бўлган ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкумнинг иштирок этиши зарурлиги тўғрисидаги масала суд томонидан ҳал этилади. Мазкур шахслар суд мажлисида бевосита ёхуд видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланиш орқали иштирок этиши мумкин.
Кассация тартибида кўрилаётган иш бўйича суд мажлисининг жойи, санаси ва вақти тўғрисида ўз вақтида хабардор қилинган шахсларнинг келмаганлиги ишни кўришга монелик қилмайди, бундан суд мажлисида иштирок этиши шарт бўлган шахслар мустасно.
509 7 -модда. Жиноят ишини кассация инстанцияси судида кўриш тартиби
Кассация инстанцияси судининг мажлиси раислик қилувчи томонидан очилади, у қандай жиноят иши ва кимнинг кассация шикояти (протести) бўйича кўрилаётганлигини эълон қилади. Шундан кейин раислик қилувчи суд таркибини эълон қилади, прокурорнинг, ҳимоячининг, суд мажлиси котибининг, шунингдек, агар суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, таржимоннинг фамилиясини, исмини ва отасининг исмини маълум қилади.
Раислик қилувчи ҳозир бўлган жиноят процесси иштирокчиларига уларнинг ҳуқуқларини тушунтиради ва уларда рад қилишга оид арзлар ҳамда илтимосномалар бор-йўқлигини, улар кассация шикоятида (протестида) баён этилган илтимосномаларни қувватлашини ёки қувватламаслигини аниқлайди. Бундай илтимосномалар мавжуд бўлганда суд улар бўйича ажрим чиқаради.
Ишни кўриш судьялардан бири томонидан биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг, кассация шикоятининг (протестининг) мазмунини қисқача баён этиш билан бошланади.
Судьянинг маърузасидан кейин суд кассация шикояти (протести) берган тарафларнинг маърузаларини ва бошқа тарафнинг эътирозларини эшитади. Бир нечта шикоят мавжуд бўлган тақдирда сўзга чиқиш навбати тарафларнинг фикрлари ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан белгиланади. Агар берилган кассация шикоятлари билан бир қаторда прокурор билдирган кассация протести мавжуд бўлса, сўз биринчи навбатда прокурорга берилади.
Кассация инстанцияси судининг мажлисида иштирок этаётган прокурор кўриб чиқилаётган кассация шикоятлари юзасидан фикрини билдиради, протестда кўрсатилган важларни баён этади.
Суд тарафларнинг фикрларини эшитиб, биринчи инстанция суди ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини лозим даражада текшириш заруратидан келиб чиқиб, бевосита суд мажлисида текширилиши лозим бўлган далиллар ҳажмини аниқлаш тўғрисида, суд мажлисига маҳкумни (оқланган шахсни), жабрланувчини, гувоҳларни, экспертларни ва зарурат бўлганда бошқа шахсларни чақириш ҳақида қарор қабул қилади. Шундан кейин суд суднинг мажлисига чақирилган маҳкумни (оқланган шахсни), жабрланувчиларни, гувоҳларни сўроқ қилиш йўли билан далилларни текширишга, шунингдек тарафларнинг илтимосномаси бўйича ҳамда ўзининг ташаббуси билан ҳужжатларни, баённомаларни ва ишга алоқадор бошқа материалларни ўқиб эшиттиришга киришади.
Далилларни текшириш тартиби тарафларнинг фикрлари инобатга олинган ҳолда суд томонидан белгиланади. Тарафлар кассация инстанцияси судига кассация шикоятида (протестида) келтирилган важларни тасдиқлаб ёки инкор этиб, қўшимча материаллар тақдим этишга ҳақли.
Биринчи инстанция судида сўроқ қилинган гувоҳлар, агар суд буни зарур деб топган бўлса, кассация инстанцияси судида сўроқ қилинади.
Тарафларнинг далилларни, шу жумладан биринчи инстанция суди томонидан текширилмаган далилларни текшириш тўғрисидаги ва суд мажлисига гувоҳларни, экспертларни ҳамда бошқа шахсларни чақириш ҳақидаги илтимосномалари ушбу Кодекс 438-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида белгиланган тартибда суд томонидан ҳал этилади. Бунда суд илтимосномани қаноатлантиришни фақат илтимоснома биринчи инстанция суди томонидан қаноатлантирилмаганлигига асосан рад этишга ҳақли эмас.
Биринчи инстанция суди томонидан текширилмаган далиллар (янги далиллар) суд томонидан қабул қилинади, бунда уларни текшириш тўғрисида илтимоснома берган шахс ўзига боғлиқ бўлмаган қайси сабабларга кўра бу далилларни биринчи инстанция судига тақдим этишга имконияти бўлмаганлигини тушунтириб бериши керак.
Кассация инстанцияси суди далилларни текширишга, шу жумладан видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланган ҳолда текширишга ҳақли.
Суд тергови тугаллангач, суд тарафлардан суд терговига қўшимча қилиш юзасидан илтимослари бор-йўқлигини суриштиради. Суд бу илтимосларни ҳал этади ва шундан кейин тарафларнинг музокараларига ўтади.
Суд музокаралари ушбу Кодекснинг 449-моддаси қоидалари асосида ўтказилади, бунда шикоят (протест) берган шахс биринчи бўлиб сўзга чиқади.
Тарафларнинг музокаралари тамом бўлганидан кейин раислик қилувчи маҳкумга (оқланган шахсга), агар у суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, охирги сўзни беради, шундан сўнг суд қарор чиқариш учун маслаҳатхонага киради.
Кассация инстанцияси судининг қарори ушбу Кодекснинг 497 31 -моддасида назарда тутилган тартибда қабул қилинади.
Кассация инстанцияси судининг қарорини эълон қилиш ушбу Кодекснинг 473, 497 31 -моддалари қоидаларига кўра амалга оширилади.
Кассация инстанцияси судида суд мажлисининг баённомаси юритилади. Суд мажлисининг баённомаси ушбу Кодекснинг 426-моддасида кўрсатилган муддатларда тайёрланиши керак. У билан суд мажлисининг барча иштирокчилари танишишга ҳақли. Суд мажлисининг баённомаси юзасидан ушбу Кодекснинг 427-моддасида назарда тутилган тартибда мулоҳазалар билдирилиши мумкин»;
37) 509 8 -модда чиқариб ташлансин;
38) 509 9 — 509 14 -моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«509 9 -модда. Кассация инстанцияси судининг ваколатлари
Кассация инстанцияси суди жиноят ишини кўриш натижаларига кўра қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:
1) ҳукмни ўзгаришсиз, кассация шикоятини (протестини) эса қаноатлантирмасдан қолдириш тўғрисида;
2) айблов ҳукмини бекор қилиш ва оқлов ҳукмини чиқариш ҳақида;
3) айблов ҳукмини бекор қилиш ва янги айблов ҳукмини чиқариш тўғрисида;
4) оқлов ҳукмини бекор қилиш ва айблов ҳукмини чиқариш ҳақида;
5) ҳукмни бекор қилиш ва ишни тугатиш тўғрисида;
6) ушбу Кодекс 493-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, суднинг айблов ҳукмини бекор қилиш ва жиноят ишини биринчи инстанция судига юбориш ҳақида;
7) ҳукмни ўзгартириш тўғрисида;
8) шикоят (протест) қайтариб олинган ҳолларда, кассация тартибида иш юритишни тугатиш ҳақида.
Ушбу модда биринчи қисмининг 1-бандида, 5 — 8-бандларида назарда тутилган ҳолларда кассация инстанцияси суди ажрим чиқаради.
Ушбу модда биринчи қисмининг 2 — 4-бандларида назарда тутилган ҳолларда кассация инстанцияси суди кассация ҳукмини чиқаради.
509 10 -модда. Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими
Кассация инстанцияси судининг ҳукмида, ажримида қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:
1) суд ишининг рақами, ҳукм, ажрим чиқарилган сана ва жой;
2) суднинг номи ва таркиби, ишни кўришда иштирок этган прокурор ва бошқа шахслар;
3) кассация шикоятини (протестини) берган шахс;
4) биринчи инстанция судининг устидан шикоят (протест) берилган ҳукми, ажрими қарор қисмининг мазмуни;
5) шикоятнинг (протестнинг), кассация инстанцияси суди мажлисида иштирок этаётган шахслар эътирозларининг ва тушунтиришларининг моҳияти, шунингдек прокурорнинг фикри;
6) шикоят (протест) бўйича кассация инстанцияси судининг қарори.
Шикоят (протест) қаноатлантирилмай қолдирилганда кассация инстанцияси судининг ажримида ҳукм қонуний, асосли ва адолатли деб, биринчи инстанция судининг ажрими қонуний ва асосли деб топилганлигининг, шикоят ёки протест эса қаноатлантирилмасдан қолдирилганлигининг асослари кўрсатилиши керак.
Ҳукм, ажрим бекор қилинган ёки ўзгартирилган тақдирда, кассация инстанцияси судининг ажримида Жиноят кодексининг ва ушбу Кодекснинг қайси нормалари талаблари бузилганлиги ҳамда бекор қилинаётган ёки ўзгартирилаётган суд қарорининг асоссизлиги нимадан иборат эканлиги кўрсатилиши керак.
Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими суднинг тўлиқ таркиби томонидан имзоланади. Овоз беришда озчилик томонда қолган судья ҳукмга, ажримга имзо қўйиб, ўзининг алоҳида фикрини ушбу Кодекс 472-моддасининг талабларига риоя этган ҳолда ёзма тарзда қолдиришга ҳақлидир.
Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими суд мажлиси залида ўқиб эшиттирилади ва дарҳол қонуний кучга киради.
Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими уни чиқарган судга ёки бошқа судга чиқарилган кундан эътиборан беш суткадан кечиктирмай жиноят иши билан бирга ижро этиш учун юборилади.
Маҳкумни дарҳол қамоқдан ёки озодликдан чеклаш тариқасидаги жазодан озод этиш учун асос бўладиган ҳукм, ажрим, агар маҳкум суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, суд залида ижро этилади. Бошқа ҳолларда ҳукмнинг, ажримнинг кўчирма нусхаси ҳукм, ажрим чиқарилганидан кейин кассация инстанцияси томонидан жазони ижро этиш муассасасининг маъмуриятига ёки маҳкумнинг яшаш жойидаги озодликдан чеклаш тариқасидаги жазони ижро этиш ўз зиммасига юклатилган ички ишлар органига йигирма тўрт соатдан кечиктирмай юборилади.
509 11 -модда. Кассация инстанцияси судининг хусусий ажрими
Кассация инстанцияси суди ушбу Кодекснинг 298 ва 300-моддаларида назарда тутилган асослар мавжуд бўлганда, шунингдек тегишли мансабдор шахсларнинг эътиборини суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси давомида йўл қўйилган камчиликларга қаратиш зарур бўлган тақдирда, хусусий ажрим чиқаради.
509 12 -модда. Суд ажрими устидан берилган хусусий шикоятни (хусусий протестни) кўриб чиқиш
Суднинг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) кассация инстанцияси судида иш юритишнинг умумий қоидалари бўйича кўриб чиқилади.
Кассация инстанцияси суди ишни биринчи инстанция судининг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича кўриб чиқиш натижаларига кўра қуйидагиларга ҳақли:
1) биринчи инстанция судининг ажримини ўзгаришсиз, хусусий шикоятни (хусусий протестни) эса қаноатлантирмасдан қолдиришга;
2) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва ишни янгидан судда кўриб чиқиш учун юборишга;
3) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва ишни умумий қоидалар бўйича суриштирув ёки дастлабки терговни ўтказиш учун прокурорга юборишга;
4) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва амнистия актини қўллашга;
5) биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга;
6) биринчи инстанция судининг хусусий ажримини бекор қилишга;
7) биринчи инстанция судининг ажримини ўзгартиришга.
Кассация инстанцияси судининг биринчи инстанция судининг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича чиқарилган ажрими узил-кесилдир, бундан ушбу Кодекснинг 308, 317-моддаларида ва 59-бобида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
509 13 -модда. Ишни кассация инстанцияси судида қўшимча тарзда кўриш
Агар айрим маҳкумларга тааллуқли кассация шикояти ёки протести кассация инстанцияси судига бирор-бир сабабга кўра бошқа маҳкумларга тааллуқли жиноят иши кўриб бўлинганидан кейин келиб тушса, шунингдек, агар маҳкумнинг, унинг ҳимоячисининг ёки қонуний вакилининг кассация шикояти, ушбу маҳкумга тааллуқли иш процесснинг бошқа иштирокчисининг кассация шикояти ёки протести бўйича кўриб чиқилганидан сўнг келиб тушган бўлса, кассация инстанцияси суди бундай шикоятни ёки протестни кўриб чиқиши ва у бўйича ажрим чиқариши шарт.
Агар ишни қўшимча тарзда кўриш чоғида кассация инстанцияси суди томонидан чиқарилган ажрим илгари чиқарилган ажримга зид бўлса, иш протест билдириш масаласини ҳал қилиш учун тафтиш тартибида протест билдириш ваколатига эга бўлган прокурорга юборилади.
Жиноят ишини қўшимча тарзда кўриш тартиби кечикиб келган хусусий шикоятларга ва хусусий протестларга нисбатан ҳам тааллуқлидир.
509 14 -модда. Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими устидан шикоят (протест) бериш
Кассация инстанцияси судининг ҳукми, ажрими устидан тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин»;
39) қуйидаги мазмундаги 56 2 -боб билан тўлдирилсин:
«56 2 -боб. Суднинг ҳукми, ажрими устидан тафтиш тартибида шикоят (протест) бериш
510-модда. Тафтиш тартибида қайта кўрилиши мумкин бўлган суд ҳукмлари, ажримлари
Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида тафтиш тартибида жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судларининг, ҳудудий ҳарбий судларнинг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек ушбу судларнинг туман (шаҳар) судлари, ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича апелляция ва кассация инстанциясида чиқарилган ҳукмлари, ажримлари кўриб чиқилади.
Қуйидагилар Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида кўриб чиқилади:
жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судларининг, ҳудудий ҳарбий судларнинг Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек ушбу судлар томонидан туман (шаҳар) судлари, ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида чиқарилган ҳукмлари ва ажримлари;
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг, Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг биринчи инстанция бўйича чиқарилган ва айни шу судлар томонидан апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек ушбу судлар томонидан биринчи инстанция тариқасида кўрилган ишлар бўйича апелляция ёки кассация тартибида чиқарилган ҳукмлари ва ажримлари.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати томонидан тафтиш тартибида чиқарилган ҳукмлар, ажримлар Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатида тафтиш тартибида такроран кўриб чиқилиши мумкин.
511-модда. Ҳукм ва ажрим устидан тафтиш тартибида шикоят бериш ҳуқуқига эга бўлган шахслар
Маҳкум, унинг ҳимоячиси, қонуний вакили, жабрланувчи, унинг вакили биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ҳукмлари, ажримлари устидан тафтиш тартибида шикоят беришга ҳақлидир.
Фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судлари ҳукмларининг, ажримларининг фуқаровий даъвога дахлдор қисми устидан тафтиш тартибида шикоят беришга ҳақлидир.
Судда оқланган шахс, унинг ҳимоячиси ва қонуний вакили биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судлари ҳукмларининг, ажримларининг оқлаш сабаблари ва асосларига дахлдор қисми устидан тафтиш тартибида шикоят беришга ҳақлидир.
Ишда тараф бўлмаган шахслар ҳам биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судлари ҳукмларининг, ажримларининг ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор қисми устидан тафтиш тартибида шикоят беришга ҳақлидир.
512-модда. Ҳукмлар, ажримлар устидан тафтиш тартибида протест билдириш ҳуқуқига эга бўлган шахслар
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Қорақалпоғистон Республикаси прокурори, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокурори ва уларга тенглаштирилган прокурорлар, шунингдек уларнинг ўринбосарлари жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг, ҳудудий ҳарбий судларнинг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари устидан Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларига, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига тафтиш тартибида протест билдиришга ҳақлидир.
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори ва унинг ўринбосарлари жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судининг, ҳудудий ҳарбий судларнинг апелляция ёки кассация, тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари, шунингдек туман (шаҳар) судлари, ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича чиқарилган апелляция ёки кассация, тафтиш инстанцияси судларининг ҳукмлари ва ажримлари устидан — Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида протест билдиришга ҳақлидир.
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори ва унинг ўринбосарлари Ўзбекистон Республикаси Олий суди, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан биринчи инстанция бўйича чиқарилган ҳукмлар, ажримлар ҳамда улар бўйича апелляция ёки кассация инстанциясининг чиқарилган ҳукмлари, ажримлари устидан — Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида протест билдиришга ҳақлидир.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг раиси, Бош прокурори Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг тафтиш тартибида кўриб чиқилган ишлар бўйича суд қарорлари устидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатига тафтиш тартибида протест билдиришга ҳақлидир.
513-модда. Суднинг ажрими устидан тафтиш тартибида хусусий шикоят (хусусий протест) бериш
Биринчи инстанция судининг апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанциясида кўриб чиқилган ажрими, шунингдек апелляция ёки кассация, тегишли тафтиш инстанцияси судининг ажрими устидан ушбу Кодекснинг 511 ва 512-моддаларида кўрсатилган шахслар томонидан тафтиш тартибида хусусий шикоят (хусусий протест) берилиши мумкин.
514-модда. Суд ҳукмлари, ажримларини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқишга йўл қўйиладиган муддат
Агар шикоятда ёки протестда оғирроқ жиноят тўғрисидаги қонунни қўллаш зарурлиги ҳақидаги, жазони кучайтириш тўғрисидаги ёки маҳкумнинг аҳволи ёмонлашишига олиб келадиган бошқа ўзгаришлар ҳақидаги масала қўйилган бўлса, суднинг айблов ҳукмини ёхуд ажримини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқишга, шунингдек суднинг оқлов ҳукмини ёки ишни тугатиш тўғрисидаги ажримини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқишга фақат у қонуний кучга кирганидан кейин бир йил ичида йўл қўйилади.
515-модда. Тафтиш тартибида шикоят бериш ва протест билдириш тартиби
Қуйидагилар устидан тафтиш тартибида шикоят берилади ёки протест билдирилади:
1) туман (шаҳар) судларининг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари устидан, шунингдек туман (шаҳар) судлари томонидан кўрилган ишлар бўйича Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг апелляция ёки кассация тартибида чиқарилган ҳукмлари, ажримлари устидан — Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларига;
2) ҳудудий ҳарбий судларнинг апелляция ёки кассация тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари устидан, шунингдек ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ҳукмлари, ажримлари устидан — Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига:
туман (шаҳар) судларининг, ҳудудий ҳарбий судларнинг апелляция, кассация ёки тафтиш тартибида кўриб чиқилган ҳукмлари, ажримлари устидан;
Ўзбекистон Республикаси Олий суди, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан биринчи инстанция бўйича чиқарилган ҳукмлар, ажримлар ва улар юзасидан чиқарилган апелляция ёки кассация инстанциясининг ҳукмлари, ажримлари устидан шикоят (протест) берилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг тафтиш тартибида чиқарилган ҳукмлари, ажримлари устидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатига тафтиш тартибида такроран кўриб чиқиш учун протест билдирилади.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг раиси томонидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатига протест билдириш учун ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларнинг аризалари (илтимосномалари), шунингдек судьянинг тақдимномаси, оммавий ахборот воситаларининг хабарлари сабаб бўлади.
Ушбу модда биринчи қисмининг 1 ва 2-бандларида назарда тутилган тафтиш тартибидаги шикоятлар ва протестлар ҳукмни, ажримни чиқарган суд орқали берилади. Шикоят ёки протест бевосита Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоят, Тошкент шаҳар судига, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига берилган тақдирда, суд уларни ҳукмни, ажримни чиқарган судга ушбу Кодекснинг 479-моддасида баён этилган талабларни бажариш учун юборади.
Ушбу моддада белгиланган тартиб тафтиш тартибида хусусий шикоят бериш ва хусусий протест билдириш тартибига нисбатан ҳам татбиқ этилади.
516-модда. Тафтиш тартибида бериладиган, билдириладиган шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) мазмуни
Тафтиш тартибида бериладиган (билдириладиган) шикоятда, протестда (хусусий шикоятда, хусусий протестда) қуйидагилар кўрсатилиши керак:
1) шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) юборилаётган, ишни тафтиш тартибида кўрадиган суднинг номи;
2) шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган шахс, унинг процессуал мавқеи, унинг яшаш жойи ёки турган жойи тўғрисидаги маълумотлар;
3) ҳукм, ажрим чиқарган суднинг номи, ҳукм, ажрим чиқарилган сана, суд ишининг рақами, шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилаётган ҳукм, ажрим кимга нисбатан чиқарилган бўлса, ўша шахс тўғрисидаги маълумотлар, апелляция, кассация инстанцияси судининг номи;
4) шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) бераётган шахснинг фикрига кўра ҳукмнинг, ажримнинг нотўғрилиги нимадан иборат эканлигига доир важлари, судга қадар иш юритишни ёки суд муҳокамасини амалга ошириш чоғида қарор қабул қилишга таъсир кўрсатган қонуннинг қайси нормалари бузилганлиги тўғрисидаги важлари, шунингдек унинг илтимосининг мазмуни;
5) шахс ўз талабларини асослаётган далиллар;
6) шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) илова қилинаётган материаллар рўйхати;
7) шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилган сана, шикоят (хусусий шикоят) берган, протест (хусусий протест) билдирган шахснинг имзоси.
517-модда. Ҳукм, ажрим устидан тафтиш тартибида шикоят (хусусий шикоят) бериш, протест (хусусий протест) билдириш оқибатлари
Ҳукм, ажрим чиқарган суд ушбу Кодекс 479-моддасининг иккинчи — тўртинчи қисмларида назарда тутилган талабларни бажариб, бир ой ичида жиноят ишини шикоятлар, протестлар (хусусий шикоятлар, хусусий протестлар) ва уларга доир эътирозлар, шунингдек тақдим этилган қўшимча материаллар билан бирга тафтиш тартибида кўрувчи судга юборади. Мазкур муддат алоҳида ҳолларда юқори суд раиси ёки унинг ўринбосари томонидан кўпи билан йигирма кунга узайтирилиши мумкин.
518-модда. Қорақалпоғистон Республикаси судига, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларига, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судига тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Ҳукм, ажрим чиқарган суд тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилиши тўғрисида маҳкумни, оқланган шахсни, уларнинг ҳимоячиларини, қонуний вакилларини, прокурорни, жабрланувчини, унинг вакилини, шунингдек фуқаровий даъвогарни, фуқаровий жавобгарни, уларнинг вакилларини, агар шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, уч сутка ичида хабардор қилади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларга шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) кўчирма нусхалари юборилади ёхуд ҳукмни, ажримни чиқарган суднинг интернет-ресурси орқали уларнинг электрон нусхалари билан танишиш мумкинлиги тўғрисида хабарнома юборилади. Бунда тарафларга уларнинг шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) доир эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида бериш ҳуқуқи, эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда, тушунтирилади. Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) юзасидан келиб тушган эътирозлар жиноят иши материалларига қўшиб қўйилади.
Тарафлар тафтиш тартибида бериладиган шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) доир эътироз билан бирга янги материалларни алоҳида тақдим этишга ёки уларни талаб қилиб олиш ва текшириш, шунингдек ўзи кўрсатган жабрланувчиларни, гувоҳларни, экспертларни, мутахассисларни судга чақириш ва сўроқ қилиш ҳақида илтимоснома беришга ҳақли.
519-модда. Тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни (хусусий шикоятни, хусусий протестни) ўзгартириш ва унга қўшимча киритиш
Тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган шахс жиноят ишини тафтиш тартибида суд мажлисида кўриш бошлангунига қадар уни ўзгартиришга ёки янги важлар билан тўлдиришга ҳақли.
Тафтиш тартибидаги протестга (хусусий протестга), жабрланувчининг ёки унинг вакилининг тафтиш тартибидаги шикоятига (хусусий шикоятига) маҳкумнинг аҳволини оғирлаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритишга, агар бундай талаб тафтиш тартибида берилган дастлабки шикоятда, протестда (хусусий шикоятда, хусусий протестда) кўрсатилмаган бўлса, йўл қўйилмайди.
Тафтиш тартибидаги шикоят (хусусий шикоят) берилганидан кейин жиноят ишини юритишга киришган ҳимоячи шикоятни (хусусий шикоятни) ўзгартириши ёки янги важлар билан тўлдириши, илгари ишда иштирок этган ҳимоячи томонидан берилган шикоят (хусусий шикоят) важларининг қўшимча асосларини тақдим этиши мумкин.
520-модда. Тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни (хусусий шикоятни, хусусий протестни) қайтариб олиш
Тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган шахс ўз шикоятини, протестини (хусусий шикоятини, хусусий протестини) қайтариб олишга ҳақлидир. Юқори турувчи прокурор ҳам протестни (хусусий протестни) қайтариб олишга ҳақли. Маҳкум ўз ҳимоячисининг шикоятини (хусусий шикоятини) қайтариб олишга ҳақли.
Маҳкумнинг ҳимоячиси, қонуний вакили ўз шикоятини (хусусий шикоятини) фақат маҳкумнинг розилиги билан қайтариб олишга ҳақли.
Тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни (хусусий шикоятни, хусусий протестни) қайтариб олишга суд маслаҳатхонага киргунига қадар йўл қўйилади.
Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест), шунингдек уни қайтариб олиш тўғрисидаги ҳужжат ишда қолдирилади.
521-модда. Иш тафтиш инстанцияси судига юборилганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Ҳукм чиқарган суд жиноят иши тафтиш инстанцияси судига юборилганлиги тўғрисида ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларни уч сутка ичида хабардор қилади.
521 1 -модда. Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида тафтиш тартибида жиноят ишини кўриб чиқиш учун суд мажлисини тайинлаш ва тайёрлаш
Судья тафтиш тартибидаги шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) билан келиб тушган жиноят ишини ўрганиб, суд мажлисини тайинлаш тўғрисида етти суткадан кечиктирмай ажрим чиқариб, унда қуйидаги масалаларни ҳал этади:
1) жиноят ишини кўриб чиқиш жойи, санаси ва бошланиш вақти тўғрисидаги;
2) суд мажлисига тарафларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини чақириш ҳақидаги;
3) ушбу Кодекснинг 19-моддасида назарда тутилган ҳолларда жиноят ишини ёпиқ суд мажлисида кўриш тўғрисидаги;
4) озодликдан чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаётган шахснинг суд мажлисида иштирок этиши ҳақидаги.
Ажрим чиқарилган кундан эътиборан уч сутка ичида жиноят процесси иштирокчиларига суд мажлисининг жойи, санаси ва бошланиш вақти тайинланганлиги тўғрисида хабар юборилади.
Агар жиноят ишини ўрганиш чоғида биринчи инстанция суди томонидан ушбу Кодекс 503-моддаси иккинчи қисмининг талаблари бажарилмаганлиги аниқланса, судья ишни тафтиш тартибида кўриб чиқишга монелик қилувчи ҳолатларни бартараф этиш учун ишни шу судга қайтаради.
521 2 -модда. Ишни Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида тафтиш тартибида кўришда тарафларнинг суд мажлисида иштирок этиши
Жиноят ишини тафтиш тартибида суд мажлисида кўришда қуйидагилар иштирок этиши шарт:
1) тегишинча Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳар прокурори, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий прокурори ва уларга тенглаштирилган прокурорлар, уларнинг ўринбосарлари ёки улар томонидан ваколат берилган прокурор;
2) ҳимоячи — ушбу Кодекснинг 51 ва 52-моддаларида кўрсатилган ҳолларда.
Маҳкум, оқланган шахс, уларнинг ҳимоячилари ва қонуний вакиллари, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари ишни тафтиш тартибида кўришда иштирок этишга ҳақли. Жазони ижро этиш муассасасида бўлган ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкумнинг иштирок этиши зарурлиги тўғрисидаги масала суд томонидан ҳал этилади. Мазкур шахслар суд мажлисида бевосита ёхуд видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланиш орқали иштирок этиши мумкин.
Тафтиш тартибида кўрилаётган иш бўйича суд мажлисининг жойи, санаси ва вақти тўғрисида ўз вақтида хабардор қилинган шахсларнинг келмаганлиги ишни кўришга монелик қилмайди, бундан суд мажлисида иштирок этиши шарт бўлган шахслар мустасно.
521 3 -модда. Жиноят ишини Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида тафтиш тартибида кўриш тартиби
Жиноят иши Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида тафтиш тартибида кўрилаётганда суд мажлиси раислик қилувчи томонидан очилади, у қандай иш ва кимнинг шикояти, протести (хусусий шикояти, хусусий протести) бўйича кўрилаётганлигини эълон қилади. Шундан кейин раислик қилувчи суд таркибини эълон қилади, прокурорнинг, ҳимоячининг, суд мажлиси котибининг, шунингдек агар суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, таржимоннинг фамилиясини, исмини ва отасининг исмини маълум қилади.
Раислик қилувчи ҳозир бўлган жиноят процесси иштирокчиларига уларнинг ҳуқуқларини тушунтиради ва уларда рад қилишга оид арзлар ҳамда илтимосномалар бор-йўқлигини, тафтиш тартибидаги шикоятда, протестда (хусусий шикоятда, хусусий протестда) баён этилган илтимосномаларни улар қувватлаши-қувватламаслигини аниқлайди. Бундай илтимосномалар мавжуд бўлган тақдирда суд улар бўйича ажрим чиқаради.
Ишни кўриш судьялардан бири томонидан биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг, тафтиш тартибида берилган шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) мазмунини қисқача баён этиш билан бошланади.
Судьянинг маърузасидан кейин суд тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган тарафнинг маърузасини ва бошқа тарафнинг эътирозларини эшитади. Бир нечта шикоят (хусусий шикоят) мавжуд бўлган тақдирда сўзга чиқиш навбати тарафларнинг фикрлари ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан белгиланади. Агар берилган тафтиш тартибидаги шикоятлар (хусусий шикоятлар) билан бир қаторда прокурорнинг тафтиш тартибида билдирилган протести (хусусий протести) мавжуд бўлса, сўз биринчи навбатда унга берилади.
Тафтиш инстанцияси судининг мажлисида иштирок этаётган прокурор кўриб чиқилаётган тафтиш шикоятлари (хусусий шикоятлар) юзасидан фикрини билдиради, протестда (хусусий протестда) кўрсатилган важларни баён этади.
Суд тарафларнинг фикрларини эшитиб, биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судлари ҳукмининг, ажримининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилиги лозим даражада текширилишини таъминлаш заруратидан келиб чиқиб, бевосита суд мажлисида текширилиши лозим бўлган далиллар ҳажмини аниқлаш тўғрисида, суд мажлисига маҳкумни (оқланган шахсни), жабрланувчиларни, гувоҳларни, экспертларни ва, зарурат бўлганда, бошқа шахсларни чақириш ҳақида қарор қабул қилади. Шундан кейин суд суднинг мажлисига чақирилган маҳкумни (оқланган шахсни), жабрланувчиларни, гувоҳларни сўроқ қилиш йўли билан далилларни текширишга, шунингдек тарафларнинг илтимосномасига кўра ҳамда ўз ташаббуси билан ҳужжатларни, баённомаларни ва ишга алоқадор бошқа материалларни ўқиб эшиттиришга киришади.
Далилларни текшириш тартиби тарафларнинг фикрлари инобатга олинган ҳолда суд томонидан белгиланади. Тарафлар тафтиш инстанцияси судига тафтиш тартибида берилган шикоятда, протестда (хусусий шикоятда, хусусий протестда) келтирилган важларни тасдиқлаб ёки инкор этиб, қўшимча материаллар тақдим этишга ҳақли.
Биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судида сўроқ қилинган гувоҳлар, агар суд зарур деб топса, ишни тафтиш тартибида кўриш чоғида сўроқ қилинади.
Тарафларнинг далилларни, шу жумладан биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси суди томонидан текширилмаган далилларни текшириш тўғрисидаги ва суд мажлисига гувоҳларни, экспертларни ҳамда бошқа шахсларни чақириш ҳақидаги илтимосномалари ушбу Кодекс 438-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида белгиланган тартибда суд томонидан ҳал этилади. Бунда суд илтимосномани қаноатлантиришни фақат у биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси суди томонидан қаноатлантирилмаганлигига асосланиб рад этишга ҳақли эмас.
Биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси суди томонидан текширилмаган далиллар (янги далиллар) суд томонидан қабул қилинади, бунда уларни текшириш тўғрисида илтимоснома берган шахс бу далилларни ўзига боғлиқ бўлмаган қандай сабабларга кўра биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судига тақдим этиш имконияти бўлмаганлигини тушунтириб бериши керак.
Ишни тафтиш тартибида кўраётган суд далилларни текширишга, шу жумладан видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланган ҳолда текширишга ҳақли.
Суд тергови тугаллангач, суд тарафлардан уларда суд терговига қўшимча қилиш юзасидан илтимосномалари бор-йўқлигини суриштиради. Суд бу илтимосномаларни ҳал этади, шундан кейин тарафларнинг музокараларига ўтади.
Суд музокаралари ушбу Кодекс 449-моддасининг қоидалари асосида ўтказилади, бунда шикоят (протест) берган шахс биринчи бўлиб сўзга чиқади.
Тарафларнинг музокаралари тамом бўлганидан кейин раислик қилувчи маҳкумга (оқланган шахсга), агар у суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, охирги сўз беради, шундан кейин суд қарор чиқариш учун маслаҳатхонага киради.
Ишни тафтиш тартибида кўраётган суднинг қарори ушбу Кодекснинг 497 31 -моддасида назарда тутилган тартибда қабул қилинади.
Тафтиш инстанцияси судининг қарорини эълон қилиш ушбу Кодекснинг 473, 497 31 -моддалари қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
Тафтиш инстанцияси судида суд мажлисининг баённомаси юритилади. Суд мажлисининг баённомаси ушбу Кодекснинг 426-моддасида кўрсатилган муддатларда тайёрланиши керак. У билан суд мажлисининг барча иштирокчилари танишишга ҳақли. Суд мажлисининг баённомаси юзасидан ушбу Кодекснинг 427-моддасида назарда тутилган тартибда мулоҳазалар билдирилиши мумкин.
521 4 -модда. Жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ваколатлари
Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқиб, унинг натижаларига кўра қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:
1) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ҳукмини, ажримини ўзгаришсиз қолдириш, тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни эса қаноатлантирмасдан қолдириш тўғрисида;
2) апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ҳукмини, ажримини бекор қилиш ва биринчи инстанция судининг ҳукмини, ажримини ўзгаришсиз қолдириш тўғрисида;
3) иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва айблов ёки оқлов ҳукми чиқариш тўғрисида;
4) иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва ишни тугатиш тўғрисида;
5) ушбу Кодекс 493-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва жиноят ишини биринчи инстанция судига юбориш тўғрисида;
6) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ҳукмини, ажримини ўзгартириш тўғрисида;
7) шикоят, протест қайтариб олинган тақдирда, тафтиш тартибидаги ишни юритишни тугатиш тўғрисида.
Ушбу модда биринчи қисмининг 1 ва 2-бандларида, 4 — 7-бандларида назарда тутилган ҳолларда ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд ажрим чиқаради.
Ушбу модда биринчи қисмининг 3-бандида назарда тутилган ҳолларда, ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд ҳукм чиқаради.
Жиноят ишини тафтиш тартибида кўрувчи Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят, Тошкент шаҳар суди, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди ушбу Кодекснинг 298 ва 300-моддаларида назарда тутилган асослар мавжуд бўлган тақдирда, шунингдек тегишли мансабдор шахсларнинг эътиборини суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси жараёнида йўл қўйилган камчиликларга қаратиш зарур бўлган тақдирда хусусий ажрим чиқаради.
521 5 -модда. Суднинг ажрими устидан берилган хусусий шикоятни (хусусий протестни) кўриб чиқиш
Суднинг ажрими устидан берилган хусусий шикоят, хусусий протест ушбу Кодекснинг 521 3 -моддасида белгиланган қоидалар бўйича кўриб чиқилади.
Тафтиш инстанциясининг суди ишни биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича кўриб чиқиш натижаларига кўра қуйидагиларга ҳақли:
1) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини ўзгаришсиз, хусусий шикоятни (хусусий протестни) эса қаноатлантирмасдан қолдиришга;
2) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва ишни янгидан судда кўриб чиқиш учун юборишга;
3) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва ишни умумий қоидалар бўйича суриштирув ёки дастлабки терговни ўтказиш учун прокурорга юборишга;
4) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва амнистия актини қўллашга;
5) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга;
6) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанция судининг хусусий ажримини бекор қилишга;
7) биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судларининг ажримларини ўзгартиришга.
521 6 -модда. Ишни тафтиш тартибида кўрувчи Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ҳукми, ажрими
Ишни тафтиш тартибида кўрувчи Қорақалпоғистон Республикаси судининг, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларининг, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг ҳукмида, ажримида қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:
1) суд ишининг рақами, ҳукм, ажрим чиқарилган сана ва жой;
2) суднинг номи ва таркиби, ишни кўришда иштирок этган прокурор ва бошқа шахслар;
3) тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган шахс;
4) устидан тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилган ҳукмнинг, ажримнинг қарор қисми мазмуни;
5) шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) тафтиш инстанцияси суд мажлисида иштирок этаётган шахслар эътирозларининг ва тушунтиришларининг моҳияти, шунингдек прокурорнинг фикри;
6) ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг қарори.
Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) қаноатлантирилмай қолдирилган тақдирда, ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг ажримида биринчи инстанция, апелляция ёки кассация инстанцияси судининг ҳукми қонуний, асосли ва адолатли деб, биринчи инстанция, апелляция, кассация инстанцияси судининг ажрими қонуний ва асосли деб топилганлигининг, шикоят ёки протест (хусусий шикоят, хусусий протест) эса қаноатлантирилмасдан қолдирилишининг асослари кўрсатилиши керак.
Ҳукм, ажрим бекор қилинган ёки ўзгартирилган тақдирда, ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг ажримида Жиноят кодексининг ва ушбу Кодекснинг қайси нормалари талаблари бузилганлиги ва бекор қилинаётган ёки ўзгартирилаётган суд қарорининг асоссизлиги нимадан иборат эканлиги кўрсатилиши керак.
Ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг ҳукми, ажрими суднинг тўлиқ таркиби томонидан имзоланади. Овоз беришда озчилик томонда қолган судья ҳукмга, ажримга имзо қўйиб, ўзининг алоҳида фикрини ушбу Кодекснинг 472-моддаси талабларига риоя этган ҳолда ёзма шаклда қолдиришга ҳақлидир.
Ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг ҳукми, ажрими суд мажлиси залида ўқиб эшиттирилади ва дарҳол қонуний кучга киради.
Ишни тафтиш тартибида кўрувчи суднинг ҳукми, ажрими уни чиқарган судга ёки бошқа судга чиқарилган кундан эътиборан беш суткадан кечиктирмай жиноят иши билан бирга ижро этиш учун юборилади.
Маҳкумни дарҳол қамоқдан ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазодан озод этиш учун асос бўладиган ҳукм, ажрим, агар маҳкум суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, суд залида ижро этилади. Бошқа ҳолларда, ҳукмнинг, ажримнинг кўчирма нусхаси ҳукм, ажрим чиқарилганидан кейин тафтиш инстанцияси суди томонидан жазони ижро этиш муассасасининг маъмуриятига ёки маҳкумнинг яшаш жойидаги озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ижро этиш ўз зиммасига юклатилган ички ишлар органига йигирма тўрт соатдан кечиктирмай юборилади.
521 7 -модда. Ишни тафтиш инстанцияси судида қўшимча тарзда кўриш
Агар айрим маҳкумларга тааллуқли тафтиш тартибида берилган шикоят ёки протест бирор-бир сабабларга кўра ишни тафтиш тартибида кўрувчи судга бошқа маҳкумларга тааллуқли жиноят иши кўриб бўлинганидан кейин келиб тушса, шунингдек агар маҳкумнинг, унинг ҳимоячисининг ёки қонуний вакилининг тафтиш тартибида берилган шикояти, ушбу маҳкумга тааллуқли иш процесснинг бошқа иштирокчисининг тафтиш тартибида берилган шикояти ёки протести бўйича кўриб чиқилганидан сўнг келиб тушган бўлса, ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд бундай шикоятни ёки протестни кўриб чиқиши ва у бўйича тегишли қарор чиқариши шарт.
Агар ишни қўшимча тарзда кўриш чоғида ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд томонидан чиқарилган ҳукм, ажрим (қарор) илгари чиқарилган ҳукмга, ажримга (қарорга) зид бўлса, протест билдириш тўғрисидаги масалани ҳал қилиш учун иш тафтиш тартибида протест билдириш ваколатига эга бўлган прокурорга юборилади.
Жиноят ишини қўшимча тарзда кўриш тартиби кечикиб келган хусусий шикоятларга ва хусусий протестларга нисбатан ҳам тааллуқлидир.
521 8 -модда. Жиноят ишини Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида текшириш учун талаб қилиб олиш
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг судьяси тафтиш тартибида берилган шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) бўйича жиноят ишини суддан талаб қилиб олишга ҳақли.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси, Бош прокурори ва уларнинг ўринбосарлари, Қорақалпоғистон Республикаси прокурори, вилоятлар, Тошкент шаҳар прокурорлари ҳамда уларга тенглаштирилган прокурорлар тафтиш тартибида протест (хусусий протест) киритиш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун ишни суддан ўз ваколатлари доирасида талаб қилиб олишга ҳақли. Ишларни талаб қилиб олишга ушбу Кодекснинг 511-моддасида кўрсатилган шахсларнинг шикоятлари, шунингдек судьянинг тақдимномаси, оммавий ахборот воситаларининг хабарлари сабаб бўлади.
521 9 -модда. Тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни (хусусий шикоятни, хусусий протестни) кўриб чиқмасдан қайтариш
Тафтиш тартибида берилган шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) қуйидаги ҳолларда кўриб чиқилмасдан қайтарилади, агар:
1) тафтиш тартибида берилган шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) ушбу Кодекснинг 515-моддасида назарда тутилган талабларга жавоб бермаса;
2) тафтиш тартибида берилган шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) ушбу Кодекснинг 511, 512-моддаларида кўрсатилган шахслар томонидан берилмаган бўлса;
3) иш Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар, Тошкент шаҳар судлари, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди томонидан тафтиш тартибида кўрилмаган бўлса;
4) Қорақалпоғистон Республикаси судида, вилоятлар, Тошкент шаҳар судларида, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида биринчи инстанция бўйича кўриб чиқилган ишлар апелляция ёки кассация тартибида кўрилмаган бўлса;
5) тафтиш тартибида берилган шикоятни, протестни (хусусий шикоятни, хусусий протестни) қайтариб олиш тўғрисида ариза келиб тушган бўлса.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳолатлар бартараф этилганидан кейин шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берган шахс такроран умумий асосларда мурожаат қилишга ҳақлидир.
521 10 -модда. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига келиб тушган тафтиш тартибида берилган шикоятлар (хусусий шикоятлар) бўйича қабул қилинадиган қарорлар
Тафтиш тартибида берилган шикоят (хусусий шикоят) унга илова қилинган материаллар билан бирга, зарур бўлган ҳолларда эса жиноят иши талаб қилиб олинган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Олий судининг судьяси томонидан ўрганиб чиқилади.
Шикоятни (хусусий шикоятни) ўрганиб чиқиш натижалари бўйича Ўзбекистон Республикаси Олий судининг судьяси ўз ажрими билан қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:
1) суд қарорларини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш учун асослар мавжуд эмаслиги тўғрисида;
2) шикоятни (хусусий шикоятни) иш билан бирга кўриб чиқиш учун Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига ўтказиш ҳақида.
Тафтиш тартибида шикоят (хусусий шикоят) берган шахсга қабул қилинган қарор ҳақида уч сутка ичида хабар қилинади.
521 11 -модда. Суд қарорларини Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш учун асослар мавжуд эмаслиги тўғрисидаги ажрим
Суд қарорларини Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш учун асослар мавжуд эмаслиги тўғрисидаги ажримда қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:
1) ажрим чиқарилган жой ва сана;
2) ажрим чиқарган судьянинг фамилияси, исми, отасининг исми;
3) тафтиш тартибида шикоят (хусусий шикоят) берган шахс ҳақидаги маълумотлар;
4) ҳукм, ажрим чиқарган биринчи инстанция, апелляция ёки кассация, тафтиш инстанцияси судининг номи, биринчи инстанция, апелляция ёки кассация, тафтиш инстанцияси судининг ҳукми, ажрими чиқарилган сана;
5) тафтиш тартибида берилган шикоятнинг (хусусий шикоятнинг) мазмуни;
6) тафтиш тартибидаги шикоятни (хусусий шикоятни) кўриб чиқиш учун Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига ўтказишни рад этиш сабаблари ва асослари.
Суд қарорларини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш учун асослар мавжуд эмаслиги тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Олий суди судьясининг ажрими устидан тафтиш тартибида шикоят (хусусий шикоят) берган шахс томонидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди раисига, унинг ўринбосарига шикоят қилиниши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси, унинг ўринбосари тафтиш тартибида шикоят (хусусий шикоят) берган шахснинг шикоятига кўра Ўзбекистон Республикаси Олий суди судьясининг суд қарорларини тафтиш тартибида қайта кўриб чиқиш учун асослар мавжуд эмаслиги тўғрисидаги ажримини бекор қилиш ҳақида ажрим чиқаришга ва шикоятни (хусусий шикоятни) жиноят иши билан бирга тафтиш тартибида кўриб чиқиш учун Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига ўтказишга ҳақлидир.
521 12 -модда. Тафтиш тартибида берилган шикоятни (хусусий шикоятни) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига кўриб чиқиш учун ўтказиш тўғрисидаги ажрим
Ўзбекистон Республикаси Олий суди судьясининг тафтиш тартибида берилган шикоятни (хусусий шикоятни) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига кўриб чиқиш учун ўтказиш тўғрисидаги ажримида қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:
1) ажрим чиқарилган жой ва сана;
2) ажрим чиқарган судьянинг фамилияси, исми, отасининг исми;
3) тафтиш тартибида шикоятни (хусусий шикоятни) берган шахс ҳақидаги маълумотлар;
4) ҳукм, ажрим чиқарган биринчи инстанция, апелляция ёки кассация, тафтиш инстанцияси судининг номи, биринчи инстанция, апелляция ёки кассация, тафтиш инстанцияси судининг ҳукми, ажрими чиқарилган сана;
5) тафтиш тартибида берилган шикоятнинг (хусусий шикоятнинг) мазмуни;
6) тафтиш тартибидаги шикоятни (хусусий шикоятни) кўриб чиқиш учун Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига ўтказиш сабаблари ва асослари;
7) ишни Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати томонидан кўриб чиқиш жойи ва санаси.
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг судьяси тафтиш тартибида берилган шикоятни (хусусий шикоятни) ўзи чиқарган ажрим билан бирга Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига жиноят иши билан бирга ўтказади.
521 13 -модда. Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида кўриб чиқиш учун киритилганлиги тўғрисида хабардор қилиш
Маҳкум, оқланган шахс, уларнинг ҳимоячилари, қонуний вакиллари, прокурор, жабрланувчи ёки унинг вакили, шунингдек фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ёки уларнинг вакиллари иш тафтиш тартибида кўриб чиқиш учун юборилганлиги тўғрисида, агар шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, уч сутка ичида хабардор қилинади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларга шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) кўчирма нусхаси юборилади ёхуд тафтиш инстанцияси судининг интернет-ресурси орқали уларнинг электрон нусхалари билан танишиш мумкинлиги тўғрисида хабарнома юборилади. Бунда тарафларга уларнинг шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) доир эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида бериш ҳуқуқи, эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда, тушунтирилади. Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) юзасидан келиб тушган эътирозлар жиноят иши материалларига қўшиб қўйилади.
Тарафлар тафтиш тартибида берилган шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) доир эътироз билан бирга янги материалларни алоҳида тақдим этишга ёхуд уларни талаб қилиб олиш ва текшириш тўғрисида, шунингдек ўзлари кўрсатган жабрланувчиларни, гувоҳларни, экспертларни, мутахассисларни судга чақириш ва сўроқ қилиш ҳақида илтимоснома беришга ҳақли.
521 14 -модда. Жиноят ишини Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида кўриб чиқиш учун тайёрлаш
Жиноят иши Ўзбекистон Республикаси Олий суди судьясининг ажрими шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) билан бирга келиб тушганидан кейин Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати тафтиш тартибида шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) берилганлиги тўғрисида маҳкумни, оқланган шахсни, унинг ҳимоячисини, қонуний вакилини, прокурорни, жабрланувчини, унинг вакилини, шунингдек фуқаровий даъвогарни, фуқаровий жавобгарни, уларнинг вакилларини, агар шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, ишни кўриб чиқиш бошланишидан камида уч сутка олдин хабардор қилади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларга шикоятнинг, протестнинг (хусусий шикоятнинг, хусусий протестнинг) кўчирма нусхаси юборилади ёхуд тафтиш инстанцияси судининг интернет-ресурси орқали уларнинг электрон нусхалари билан танишиш мумкинлиги тўғрисида хабар қилинади. Бунда тарафларга уларнинг шикоятга, протестга (хусусий шикоятга, хусусий протестга) доир ўз эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида тақдим этиш ҳуқуқи, эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда, тушунтирилади. Шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) юзасидан келиб тушган эътирозлар жиноят иши материалларига қўшиб қўйилади.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган талаблар бажарилганидан кейин маҳкум, оқланган шахс, унинг ҳимоячиси, қонуний вакили, прокурор, жабрланувчи, унинг вакили, шунингдек фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар, уларнинг вакиллари, агар шикоят, протест (хусусий шикоят, хусусий протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, иш тафтиш тартибида кўриладиган вақт ҳақида ишни кўриб чиқиш бошланишидан камида уч сутка олдин хабардор қилинади.
521 15 -модда. Ишни Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида кўришда тарафларнинг суд мажлисида иштирок этиши
Жиноят ишини Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида тафтиш тартибида суд мажлисида кўришда қуйидагилар иштирок этиши шарт:
Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, унинг ўринбосари ёки улар томонидан ваколат берилган прокурор;
ҳимоячи — ушбу Кодекснинг 51 ва 52-моддаларида кўрсатилган ҳолларда.
Маҳкум, оқланган шахс, уларнинг ҳимоячилари ва қонуний вакиллари, жабрланувчи, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари ишни тафтиш тартибида кўришда иштирок этишга ҳақли. Жазони ижро этиш муассасасида бўлган ёки озодликни чеклаш тариқасидаги жазони ўтаётган маҳкумнинг ишни кўришда иштирок этиши зарурлиги тўғрисидаги масала суд томонидан ҳал этилади. Мазкур шахслар суд мажлисида бевосита ёхуд видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланиш орқали иштирок этиши мумкин.
Тафтиш тартибида кўрилаётган иш бўйича суд мажлисининг жойи, санаси ва вақти тўғрисида ўз вақтида хабардор қилинган шахсларнинг келмаганлиги ишни кўришга монелик қилмайди, бундан ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган шахслар мустасно.
521 16 -модда. Жиноят ишини тафтиш тартибида Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида кўриш тартиби
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатида жиноят ишини тафтиш тартибида кўришда суд мажлиси раислик қилувчи томонидан очилади, у қандай жиноят иши ва кимнинг тафтиш тартибидаги шикояти (протести) бўйича кўрилаётганлигини эълон қилади. Шундан кейин раислик қилувчи суд таркибини эълон қилади, прокурорнинг, ҳимоячининг, суд мажлиси котибининг, шунингдек, агар суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, таржимоннинг фамилиясини, исмини ва отасининг исмини маълум қилади.
Раислик қилувчи ҳозир бўлган жиноят процесси иштирокчиларига уларнинг ҳуқуқларини тушунтиради ва уларда рад қилишга оид арзлар ҳамда илтимосномалар бор-йўқлигини, улар тафтиш тартибидаги шикоятда, протестда баён этилган илтимосномаларни қувватлаши-қувватламаслигини аниқлайди. Бундай илтимосномалар мавжуд бўлганда суд улар бўйича ажрим чиқаради.
Ишни кўриш судьялардан бири томонидан биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди ҳукмининг, ажримининг, тафтиш тартибида берилган шикоятнинг ёки протестнинг мазмунини қисқача баён этиш билан бошланади.
Судьянинг маърузасидан кейин суд тафтиш тартибида шикоят (протест) берган тарафнинг маърузасини ва бошқа тарафнинг эътирозларини эшитади. Бир нечта шикоят мавжуд бўлган тақдирда, сўзга чиқиш навбати тарафларнинг фикрлари ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан белгиланади. Агар тафтиш тартибида берилган шикоятлар билан бир қаторда прокурорнинг тафтиш тартибида билдирилган протести мавжуд бўлса, сўз биринчи навбатда унга берилади.
Тафтиш инстанцияси судининг мажлисида иштирок этаётган прокурор кўриб чиқилаётган тафтиш тартибида берилган шикоятлар юзасидан фикрини билдиради, протестда кўрсатилган важларни баён этади.
Тарафлар ўз важларини баён этиш билан бирга тафтиш тартибида берилган шикоятда (протестда) келтирилган важларни тасдиқлаб ёки рад этиб судга қўшимча материалларни тақдим этишга ҳақли.
Қўшимча материаллар тақдим этилган ҳолларда, суд тарафларга улар билан танишиб чиқиш ва ўз важларини баён этиш имконини беради.
Жиноят ишини тафтиш тартибида кўришда суд ушбу Кодекс 483-моддасининг учинчи қисмига амал қилган ҳолда тўлиқ ёки қисман суд терговини ўтказишга ҳақли.
Суд тергови якунланганидан сўнг суд тарафларнинг музокараларига ўтади.
Суд музокаралари ушбу Кодекснинг 449-моддаси қоидалари асосида ўтказилади, бунда шикоят (протест) берган шахс биринчи бўлиб сўзга чиқади.
Тарафларнинг музокаралари тамомланганидан кейин раислик қилувчи маҳкумга (оқланган шахсга), агар у суд мажлисида иштирок этаётган бўлса, охирги сўз беради, шундан сўнг суд қарор чиқариш учун маслаҳатхонага киради.
Тафтиш инстанцияси судининг қарори ушбу Кодекснинг 497 31 -моддасида назарда тутилган тартибда қабул қилинади.
Тафтиш инстанцияси судининг қарорини эълон қилиш ушбу Кодекснинг 473, 497 31 -моддалари қоидаларига кўра амалга оширилади.
Тафтиш инстанцияси судида суд мажлисининг баённомаси юритилади. Суд мажлисининг баённомаси ушбу Кодекснинг 426-моддасида кўрсатилган муддатларда тайёрланиши керак. У билан суд мажлисининг барча иштирокчилари танишишга ҳақли. Суд мажлисининг баённомаси юзасидан ушбу Кодекснинг 427-моддасида назарда тутилган тартибда мулоҳазалар билдирилиши мумкин.
521 17 -модда. Ишни тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:
1) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судининг ҳукмини, ажримини ўзгаришсиз, тафтиш тартибида берилган шикоятни (протестни) эса қаноатлантирмасдан қолдириш тўғрисида;
2) айрим суд қарорларини бекор қилиш ва иш бўйича илгари қабул қилинган суд қарорларидан бирини ўз кучида қолдириш тўғрисида;
3) иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва айблов ёки оқлов ҳукми чиқариш тўғрисида;
4) иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва иш юритишни тугатиш тўғрисида;
5) ушбу Кодекс 493-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш ва жиноят ишини биринчи инстанция судига юбориш тўғрисида;
6) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг ҳукмини, ажримини ўзгартириш тўғрисида;
7) шикоят (протест) қайтариб олинган тақдирда, тафтиш тартибидаги ишни юритишни тугатиш тўғрисида.
Ушбу модда биринчи қисмининг 1 ва 2-бандларида, 4 — 7-бандларида назарда тутилган ҳолларда ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд ажрим чиқаради.
Ушбу модда биринчи қисмининг 3-бандида назарда тутилган ҳолларда ишни тафтиш тартибида кўрувчи суд ҳукм чиқаради.
Жиноят ишини тафтиш тартибида кўрувчи Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати ушбу Кодекснинг 298 ва 300-моддаларида назарда тутилган асослар мавжуд бўлган тақдирда, шунингдек тегишли мансабдор шахсларнинг эътиборини суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси жараёнида йўл қўйилган камчиликларга қаратиш зарур бўлган тақдирда хусусий ажрим чиқаради.
521 18 -модда. Суд ажрими устидан берилган хусусий шикоятни (хусусий протестни) кўриб чиқиш
Суднинг ажрими устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) ушбу Кодекснинг 521 16 -моддасида белгиланган қоидалар бўйича кўриб чиқилади.
Тафтиш инстанцияси суди ишни биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримлари устидан берилган хусусий шикоят (хусусий протест) бўйича кўриб чиқиш натижаларига кўра қуйидагиларга ҳақли:
1) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини ўзгаришсиз, хусусий шикоятни, хусусий протестни эса қаноатлантирмасдан қолдиришга;
2) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва ишни янгидан судда кўриб чиқиш учун юборишга;
3) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва ишни умумий қоидалар бўйича суриштирув ёки дастлабки терговни ўтказиш учун прокурорга юборишга;
4) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва амнистия актини қўллашга;
5) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини бекор қилишга ва иш юритишни тугатишга;
6) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судининг хусусий ажримини бекор қилишга;
7) биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тегишли тафтиш инстанцияси судларининг ажримларини ўзгартиришга.
521 19 -модда. Жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг ҳукми, ажрими
Жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг ҳукми, ажрими ушбу Кодекснинг 521 6 -моддасида белгиланган талабларга мувофиқ чиқарилади ва суднинг тўлиқ таркиби томонидан имзоланади. Овоз беришда озчилик томонда қолган судья ҳукмга, ажримга имзо қўйиб, ўзининг алоҳида фикрини ушбу Кодекс 472-моддасининг талабларига риоя этган ҳолда ёзма шаклда қолдиришга ҳақли.
Жиноят ишини тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг ҳукми, ажрими суд мажлиси залида ўқиб эшиттирилади ва дарҳол қонуний кучга киради.
Ишни тафтиш тартибида кўриб чиқувчи Ўзбекистон Республикаси Олий суди Жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатининг ҳукми, ажрими ушбу Кодекс 521 6 -моддасининг олтинчи ва еттинчи қисмларида белгиланган тартибда ижро этилади.
521 20 -модда. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатига тафтиш тартибида протест (хусусий протест) билдириш тўғрисидаги илтимосномага қўйиладиган талаблар
Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатига тафтиш тартибида протест (хусусий протест) билдириш тўғрисидаги илтимосномада қуйидагилар кўрсатилиши керак:
1) илтимоснома юборилаётган тегишли ваколатли шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми;
2) илтимоснома берган шахс, унинг процессуал мавқеи, яшаш жойи ёки турган жойи тўғрисидаги маълумотлар;
3) суд ишининг рақами, биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг номи, ҳукм, ажрим чиқарилган сана;
4) илтимоснома берган шахснинг фикрига кўра ҳукмнинг, ажримнинг нотўғрилиги ва унинг илтимосининг моҳияти нимадан иборат эканлигига доир важлари, судга қадар иш юритишни ёки суд муҳокамасини амалга ошириш чоғида қарор қабул қилинишига таъсир кўрсатган Жиноят кодексининг ва ушбу Кодекснинг қайси нормалари бузилганлиги тўғрисидаги важлари, шунингдек унинг илтимосномасининг мазмуни;
5) илтимоснома берган шахс ўз талабларини асослаётган далиллар;
6) илтимосномага илова қилинаётган материаллар рўйхати;
7) илтимоснома берилган сана, уни берган шахснинг имзоси.
521 21 -модда. Ишни Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатида тафтиш тартибида такроран кўриш
Тафтиш инстанцияси суди жиноят ишини Ўзбекистон Республикаси Олий суди раисининг, Бош прокурорининг ушбу Кодекснинг 485-моддасида назарда тутилган асосларга кўра билдирилган протести (хусусий протести) бўйича тафтиш тартибида такроран кўриб чиқади.
Ишни тафтиш инстанцияси судида такроран кўриб чиқиш Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсатида ушбу бобда баён этилган қоидаларга мувофиқ амалга оширилади.
Ишни тафтиш тартибида такроран кўриб чиқишда Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсати ушбу Кодекснинг 521 17 -моддасида назарда тутилган ваколатларга эга бўлиб, ишни кўриб чиқиш натижаларига кўра ҳукм ёки қарор чиқаради.
Ишни тафтиш тартибида такроран кўриб чиқиш натижаларига кўра Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Раёсати томонидан чиқарилган ҳукм, қарор узил-кесилдир, бундан ушбу Кодекс 485-моддасининг 6 ва 7-бандларида ҳамда 521 7 -моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно»;
40) 524-модданинг биринчи , иккинчи , тўртинчи , олтинчи ва еттинчи қисмларидаги «кассация» деган сўз «тафтиш» деган сўз билан алмаштирилсин;
41) 525-модданинг биринчи қисмидаги «кассация» деган сўз «тафтиш» деган сўз билан алмаштирилсин;
42) 527-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Янги очилган ҳолатлар туфайли иш юритишни қайтадан бошлаш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиб, тафтиш инстанцияси суди қуйидаги ажримлардан бирини чиқаради:
1) суд ҳукмини, ажримини бекор қилиш, янги очилган ҳолатлар туфайли иш юритишни қайтадан бошлаш ва ишни янгидан кўриб чиқиш учун биринчи инстанция, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судига юбориш тўғрисида;
2) иш бўйича қабул қилинган барча суд қарорларини бекор қилиш, янги очилган ҳолатлар туфайли иш юритишни қайтадан бошлаш ва ишни ушбу Кодекснинг 416, 417-моддаларида назарда тутилган ҳолатлар аниқланган тақдирда прокурорга юбориш тўғрисида;
3) агар янги тергов ишини юритишга ёки жиноят ишини судда кўришга зарурат бўлмаса, суд ҳукмини, ажримини бекор қилиш ва жиноят ишини тугатиш тўғрисида;
4) янги очилган ҳолатлар туфайли иш юритишни қайтадан бошлашни рад этиш тўғрисида.
Янги очилган ҳолатлар туфайли иш юритишни қайтадан бошлаш тўғрисидаги масала бўйича тафтиш инстанцияси суди ажримининг кўчирма нусхаси прокурорга ва аризачига юборилади. Ажримнинг кўчирма нусхаси бошқа манфаатдор шахсларга уларнинг илтимосига кўра юборилади»;
43) 59-боб қуйидаги мазмундаги 546 1 -модда билан тўлдирилсин:
«546 1 -модда. Суднинг ҳукмини, ажримини ва қарорини ижро этиш чоғида юзага келган масалаларни ҳал қилиш тўғрисидаги ажрим устидан хусусий шикоят бериш ва хусусий протест билдириш
Суднинг ҳукмини, ажримини ва қарорларини ижро этиш чоғида юзага келган масалаларни ҳал қилиш тўғрисидаги ажрим суд томонидан ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради.
Суднинг ажрими устидан ушбу Кодекснинг 499-моддасида кўрсатилган шахслар томонидан кассация тартибида хусусий шикоят (хусусий протест) берилиши мумкин.
Кассация инстанциясининг суд ҳукмини, ажримини ва қарорини ижро этиш чоғида юзага келган масалаларни ҳал қилиш тўғрисидаги ажрими устидан ушбу Кодекснинг 511 ва 512-моддаларида кўрсатилган шахслар томонидан тафтиш тартибида хусусий шикоят берилиши ёки хусусий протест билдирилиши мумкин».
2-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий суди ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
3-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
4-модда. Ушбу Қонун 2024 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 27 сентябрь,
ЎРҚ-869-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirish instituti takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2023-yil 23-mayda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 4-avgustda maʼqullangan
Mamlakatimizda qonun ustuvorligini taʼminlash, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini roʻyobga chiqarish va jamiyatda adolatni qaror toptirish maqsadida keyingi yillarda sud-huquq sohasini tubdan isloh etishga doir keng koʻlamli tashkiliy-huquqiy tadbirlar amalga oshirildi.
Huquqni qoʻllash amaliyotini tahlil qilish natijalariga koʻra sud ishlarini yuritish jarayoniga yangi institutlar joriy etildi, fuqarolarning huquqlari ishonchli himoya qilinishini taʼminlash maqsadida yarashuv, dastlabki eshituv, mediatsiya, shuningdek sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirish kabi institutlar takomillashtirildi.
Shu bilan birga sudlarda ishning hajmi keskin ortganligi ishlarni qonunda belgilangan muddatda koʻrib chiqish imkoniyatining yoʻqolishiga olib kelib, bu fuqarolarning oʻrinli eʼtirozlari koʻpayishiga sabab boʻldi.
Bundan tashqari uzil-kesil qaror qabul qilishda sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini uch bosqichli tizim vositasida tekshirish imkoniyatlari cheklanganligi sababi mazkur tizimni oʻrta boʻgʻinning — viloyat sudlarining imkoniyatlaridan samarali foydalanish orqali takomillashtirish zarurligidan dalolat bermoqda.
Mazkur Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga qonuniy kuchga kirmagan sud qarorlarini shikoyat (protest) asosida apellatsiya tartibida, qonuniy kuchga kirgan sud qarorlarini kassatsiya tartibida, apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrilgan sud qarorlarini taftish tartibida qayta koʻrishga, shuningdek qonuniy kuchga kirgan sud qarorlarini kassatsiya tartibida koʻrish boʻyicha vakolatlarni viloyat sudlariga va ularga tenglashtirilgan sudlarga oʻtkazishga hamda yuqori sudlar tomonidan sud qarorlarini bekor qilib, ishni yangidan koʻrish uchun quyi instansiya sudlariga yuborish amaliyotini tugatishga doir protsessual normalarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Ushbu Qonun sudyalarning masʼuliyatini oshirishga, ishlarning sifatli va oʻz vaqtida koʻrilishiga, sud qarorlarini qayta koʻrishda viloyat sudlarining hamda ularga tenglashtirilgan sudlarning imkoniyatlaridan samarali foydalanishga, fuqarolarning shikoyat qilish huquqidan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga va noroziliklarning oldini olishga, shuningdek ortiqcha sarsongarchiliklarga yoʻl qoʻymaslikka xizmat qiladi.
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469-modda, № 9, 589, 592-moddalar, № 10, 671-modda, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 881, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 204-modda, № 5, 296-modda, № 12, 689-modda; 2021-yil, № 1, 5, 11, 13, 14-moddalar, № 2, 142, 144-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 973-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 2, 81-modda, № 3, 216-modda, № 4, 337-modda, № 6, 575-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185-moddalar, № 4, 265, 269-moddalar) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 13-moddaning beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tegishli sud hayʼatlarida apellatsiya, kassatsiya va taftish tartibida ishlarni koʻrish uch nafar sudyadan iborat tarkibda amalga oshiriladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining hukmlari ustidan apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida berilgan shikoyatlar (protestlar) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida besh nafar sudyadan iborat tarkibda koʻrib chiqiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatida — Rayosat aʼzolarining koʻpchiligi hozir boʻlgan taqdirda koʻriladi”;
2) 27-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mahkum (oqlangan shaxs), uning himoyachisi, qonuniy vakili, shuningdek jabrlanuvchi, fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar, ularning vakillari sudning hukmi (ajrimi) ustidan tegishincha apellatsiya, kassatsiya va taftish tartibida shikoyat berishga, prokuror protest bildirishga haqli”;
3) 28-modda :
ikkinchi qismining uchinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Kassatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga kirgan hukmlari va ajrimlari ustidan, agar ular apellatsiya tartibida koʻrilmagan boʻlsa, shikoyatlar (protestlar) boʻyicha ishlarni koʻrib, hukm yoki ajrim chiqaradi”;
quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Taftish instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudida koʻrib chiqilgan hukmlari va ajrimlari ustidan, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudining hukmlari yoxud ajrimlari ustidan berilgan shikoyatlar (protestlar) boʻyicha ishlarni koʻrib, hukm, ajrim yoxud qaror chiqaradi”;
4) 29-moddaning birinchi qismidagi “apellatsiya, kassatsiya tartibida” degan soʻzlar “apellatsiya, kassatsiya va taftish tartibida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 46-moddaning birinchi qismidagi “kassatsiya instansiyasi sudining majlislarida ishtirok etish; surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning harakatlari hamda qarorlari ustidan shikoyatlar berish; sud majlisining bayonnomasi bilan tanishish hamda u haqda oʻz mulohazalarini bildirish; ish boʻyicha keltirilgan protestlar, apellatsiya, kassatsiya shikoyatlaridan xabardor boʻlish” degan soʻzlar “kassatsiya va taftish instansiyasi sudining majlislarida ishtirok etish; surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning harakatlari hamda qarorlari ustidan shikoyatlar berish; sud majlisining bayonnomasi bilan tanishish hamda u haqda oʻz mulohazalarini bildirish; ish boʻyicha keltirilgan protestlar, apellatsiya, kassatsiya va taftish shikoyatlaridan xabardor boʻlish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6) 51-modda birinchi qismining 9-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“9) apellatsiya, kassatsiya va taftish instansiyalari sudi tomonidan koʻriladigan ishlarda himoyachi ishtirok etishi shart”;
7) 53-moddaning birinchi qismi “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlardan keyin “va taftish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
8) 55-moddaning birinchi qismi “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlardan keyin “va taftish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
9) 57-moddaning birinchi qismi “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlardan keyin “va taftish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
10) 59-moddaning birinchi qismi “apellatsiya, kassatsiya” degan soʻzlardan keyin “va taftish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
11) 76-modda :
uchinchi qismidagi “yoki kassatsiya” degan soʻzlar “kassatsiya va taftish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi qismidagi “yoki kassatsiya” degan soʻzlar “kassatsiya va taftish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
beshinchi qismidagi “yoki kassatsiya” degan soʻzlar “yoki taftish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oltinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat ishini kassatsiya instansiyasi sudida koʻrishda ishtirok etgan sudya shu jinoyat ishini birinchi instansiya yoki taftish instansiyasi sudida koʻrishda ishtirok etishi mumkin emas”;
quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Jinoyat ishini taftish instansiyasi sudida koʻrishda ishtirok etgan sudya ushbu jinoyat ishini birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida koʻrishda, shuningdek ishni yuqori instansiya sudida taftish tartibida qayta koʻrishda ishtirok etishi mumkin emas”;
yettinchi qismi sakkizinchi qism deb hisoblansin;
12) 273-moddaning matnidagi “yoxud kassatsiya” degan soʻzlar “kassatsiya yoxud taftish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13) 306-moddaning ikkinchi qismidagi “yoki kassatsiya” degan soʻzlar “kassatsiya yoki taftish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14) 389-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining sudloviga harbiy sudlarning sudloviga tegishli boʻlgan ishlardan tashqari hamma jinoyat ishlari tegishlidir.
Agar bir sudda koʻrib chiqilayotgan jinoyat ishi boʻyicha sud muhokamasi paytida sudlanuvchi tomonidan boshqa sud sudloviga tegishli jinoyat sodir etilganligini koʻrsatuvchi holatlar aniqlansa, ishni koʻrib chiqish sud muhokamasini boshlagan sud tomonidan davom ettiriladi.
Harbiy sudlarning sudloviga tegishli ishlar qonunchilik bilan belgilanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining sudloviga oʻta murakkab va ahamiyatli ishlar tegishlidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi jinoyat ishini, agar u mazmunan oʻta murakkab va ahamiyatli boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyat, Toshkent shahar sudiga, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga koʻrish uchun topshirishga haqli.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining raisi, viloyat, Toshkent shahar sudining raislari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining raisi jinoyat ishini, agar u mazmunan oʻta murakkab boʻlmasa, jinoyat ishlari boʻyicha tegishli tuman (shahar) sudiga, shuningdek hududiy harbiy sudga koʻrish uchun topshirishga haqli”;
15) 405 6 -moddaning uchinchi qismi “himoyachisi” degan soʻzdan keyin “qonuniy vakili” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
16) 409-moddaning yettinchi qismi “kassatsiya” degan soʻzdan keyin “va taftish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
17) 414-moddaning ikkinchi qismi chiqarib tashlansin;
18) 471-moddaning 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4) hukm ustidan apellatsiya, kassatsiya shikoyati berish, protest bildirishning ushbu Kodeksning tegishincha 497 3 , 497 4 , 500 va 501-moddalarida nazarda tutilgan tartibi, muddatlari”;
19) 473-moddaning toʻrtinchi qismi “apellatsiya” degan soʻzdan keyin “yoki kassatsiya” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
20) oʻn birinchi boʻlimning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“OʻN BIRINChI BOʻLIM. HUKMLARNING, AJRIMLARNING, QARORLARNING QONUNIYLIGI, ASOSLILIGI VA ADOLATLILIGINI TEKShIRISh”;
21) quyidagi mazmundagi 55-bob bilan toʻldirilsin:
“55-bob. Hukmlarning, ajrimlarning, qarorlarning qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirishning umumiy shartlari
478-modda. Sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirish turlari
Sud hukmlarining, ajrimlarining, qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi apellatsiya, kassatsiya va taftish tartibida tekshirilishi mumkin.
Ishni yuqori instansiya sudi tomonidan koʻrish:
1) apellatsiya tartibida — ushbu Kodeksning 497 2 -moddasida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlariga va protestlariga binoan;
2) kassatsiya tartibida — ushbu Kodeksning 499-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlariga va protestlariga binoan;
3) taftish tartibida:
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan — ushbu Kodeksning 511 va 512-moddalarida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlariga va protestlariga binoan;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati tomonidan:
jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining, hududiy harbiy sudning Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan apellatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek ushbu sudlarning tuman (shahar) sudlari, hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya yoki kassatsiya va taftish tartibida chiqarilgan hukmlari va ajrimlari ustidan ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlarini oʻrganish natijalariga koʻra chiqarilgan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining, uning oʻrinbosarlarining protestiga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining ajrimiga binoan;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek ushbu sudlar tomonidan birinchi instansiya tariqasida koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya yoki kassatsiya tartibida chiqarilgan hukmlari va ajrimlari ustidan ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlariga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining, uning oʻrinbosarlarining protestiga binoan;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Rayosatida — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining taftish tartibida chiqarilgan qarorlari ustidan ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning arizasiga (iltimosnomasiga), sudyaning taqdimnomasiga, ommaviy axborot vositalarining xabarlariga koʻra kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining protestiga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining protestiga binoan amalga oshiriladi.
479-modda. Sud qarorlari ustidan shikoyat berish va protest bildirish huquqi hamda uning taʼminlanishi
Ushbu Kodeksning 497 2 , 499 va 511-moddalarida nazarda tutilgan protsess ishtirokchilari birinchi instansiya sudining hukmi va ajrimi ustidan belgilangan tartibda apellatsiya yoki kassatsiya tartibida shikoyat berishga yoki protest bildirishga, shuningdek taftish tartibida shikoyat (iltimosnoma) berishga yoxud protest bildirishga haqlidir. Bunda ular oʻz vajlarini tasdiqlash uchun qoʻshimcha materiallarni taqdim etishi mumkin.
Apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida shikoyat yoki protest tushganligi toʻgʻrisida sud ushbu shikoyat yoki protest kimning manfaatlariga taalluqli boʻlsa, oʻsha protsess ishtirokchilarini uch sutka ichida xabardor qiladi va bir vaqtning oʻzida ularga ushbu hujjatlarning koʻchirma nusxalarini pochta orqali yoxud hukm, ajrim chiqargan sudning internet-resursi orqali yuboradi. Bunda taraflarga ularning shikoyatga, protestga doir eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida berish huquqi, eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda, tushuntiriladi. Shikoyat, protest yuzasidan kelib tushgan eʼtirozlar jinoyat ishi materiallariga qoʻshib qoʻyiladi. Protsess ishtirokchilari ish bilan, shu jumladan qoʻshimcha taqdim etilgan materiallar bilan tanishishga va sudga oʻz eʼtirozlarini xabar qilishga haqlidir.
Apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida shikoyat yoki protest bergan shaxs, shuningdek shikoyat yoki protest kimning manfaatlariga taalluqli boʻlsa, oʻsha protsess ishtirokchilari ish apellatsiya, kassatsiya yoxud taftish tartibida koʻriladigan vaqt va joy toʻgʻrisida sud tomonidan xabardor qilinadi.
Mahkum, oqlangan shaxs, jabrlanuvchi, fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari ishni apellatsiya instansiyasida koʻrish chogʻida ishtirok etishga haqlidir. Mazkur shaxslar ishni kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrish chogʻida ham ishtirok etishga haqli, bundan jazoni ijro etish muassasasida boʻlgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkum mustasno. Jazoni ijro etish muassasasida boʻlgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkumning kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudining majlisida ishtirok etishi, shuningdek mahkumni sud majlisiga olib kelish zarurligi toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan hal qilinadi. Ish koʻriladigan vaqt va joy haqida oʻz vaqtida xabardor qilingan mazkur shaxslarning uzrsiz sabablarga koʻra kelmaganligi ishni koʻrishga monelik qilmaydi. Biroq sud mahkumni, oqlangan shaxsni, shuningdek jabrlanuvchini, fuqaroviy daʼvogarni, fuqaroviy javobgarni va ularning vakillarini tushuntirishlar berish uchun chaqirishi mumkin.
Mahkumning yoki oqlangan shaxsning himoyachilari va qonuniy vakillari ishni taftish tartibida koʻrish chogʻida ishtirok etishi shart.
480-modda. Apellatsiya, kassatsiya shikoyati va protestining mazmuniga qoʻyiladigan talablar
Apellatsiya, kassatsiya shikoyati va protestida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
1) shikoyat, protest yoʻllanayotgan sudning nomi;
2) shikoyat (protest) bergan shaxs, uning protsessual mavqeyi, uning yashash joyi yoki joylashgan eri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
3) hukm, ajrim chiqargan sudning nomi, hukm, ajrim chiqarilgan sana, sud ishining raqami, shikoyat (protest) berilayotgan hukm, ajrim, oʻziga nisbatan hukm, ajrim chiqarilgan shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
4) shikoyat (protest) berayotgan shaxsning fikriga koʻra hukmning, ajrimning notoʻgʻriligi nimadan iborat ekanligiga doir vajlari, sudga qadar ish yuritishni yoki sud muhokamasini amalga oshirish chogʻida qaror qabul qilishga taʼsir koʻrsatgan qonunning qaysi normalari buzilganligi toʻgʻrisidagi vajlari, shuningdek uning iltimosining mazmuni;
5) shaxs oʻz talablarini asoslayotgan dalillar, xususan, birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillar;
6) yangidan taqdim etilayotgan dalillar va ularning birinchi instansiya sudiga taqdim etilmaganligining sababi;
7) shikoyatga (protestga) ilova qilinayotgan materiallar roʻyxati;
8) shikoyat (protest) berilgan sana, shikoyat (protest) bergan shaxsning imzosi.
Agar apellatsiya, kassatsiya shikoyatining (protestining) mazmuni ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan talablarga javob bermasa va bu ishni keyinchalik mazmunan koʻrib chiqishga toʻsqinlik qilsa, birinchi instansiya sudining sudyasi apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) uni bergan shaxsga qaytarish toʻgʻrisida uch kunlik muddatda ajrim chiqarib, apellatsiya, kassatsiya shikoyatini yoki protestini qayta tuzish uchun muddat belgilaydi.
Sudyaning apellatsiya, kassatsiya shikoyatini, protestini qaytarish toʻgʻrisidagi ajrimining talablari bajarilmagan va apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) belgilangan vaqtda kelib tushmagan hollarda, u berilmagan deb hisoblanadi.
481-modda. Jinoyat ishini yuqori sud tomonidan koʻrishda prokurorning ishtirok etishi
Jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya, taftish tartibida koʻrishda prokuror ishtirok etadi.
Jinoyat ishining koʻrilishida:
1) Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hayʼatlarida — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahar prokurori, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori va ularga tenglashtirilgan prokurorlar, ularning oʻrinbosarlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan prokuror;
2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning oʻrinbosarlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan prokuror;
3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatida — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori yoki uning oʻrinbosarlari ishtirok etadi.
482-modda. Yuqori instansiya sudi muhokamasining predmeti
Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha ishning haqiqiy holatlari toʻliq aniqlanganligini va Jinoyat kodeksining normalari toʻgʻri qoʻllanilganligini, ish yuritishni amalga oshirish chogʻida ushbu Kodeks normalariga rioya etilgan-etilmaganligini, birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini ishda mavjud boʻlgan hamda apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirilgan dalillar boʻyicha tekshiradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi hayʼatlarida taftish tartibida ishni koʻrishda taftish tartibidagi shikoyat (protest) boʻyicha ishning haqiqiy holatlari toʻliq aniqlanganligi va Jinoyat kodeksining normalari toʻgʻri qoʻllanilganligi, ish yuritishni amalga oshirish chogʻida ushbu Kodeks normalariga rioya etilgan-etilmaganligi, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi ishda mavjud boʻlgan hamda taftish instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirilgan dalillar boʻyicha tekshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlarini, ajrimlarini, shuningdek tuman (shahar) sudlari, hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha chiqarilgan apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudining hukmlarini va ajrimlarini taftish tartibida koʻrishda shikoyat yoxud protest boʻyicha ishning haqiqiy holatlari toʻliq aniqlanganligi va Jinoyat kodeksining normalari toʻgʻri qoʻllanilganligi, ish yuritishni amalga oshirish chogʻida ushbu Kodeks normalariga rioya etilgan-etilmaganligi, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya va taftish instansiyasi sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi ishda mavjud boʻlgan hamda taftish instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirilgan dalillar boʻyicha tekshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlarini, ajrimlarini taftish tartibida koʻrishda taftish tartibidagi shikoyat (protest) boʻyicha ishning haqiqiy holatlari toʻliq aniqlanganligi va Jinoyat kodeksining normalari toʻgʻri qoʻllanilganligi, ish yuritishni amalga oshirish chogʻida ushbu Kodeks normalariga rioya etilgan-etilmaganligi, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi ishda mavjud boʻlgan hamda taftish instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirilgan dalillar boʻyicha tekshiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati ishni taftish tartibida koʻrishda protest boʻyicha ishning haqiqiy holatlari toʻliq aniqlanganligini va Jinoyat kodeksining normalari toʻgʻri qoʻllanilganligini, ish yuritishni amalga oshirish chogʻida ushbu Kodeks normalariga rioya etilgan-etilmaganligini, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya va taftish instansiyasi sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini ishda mavjud boʻlgan hamda taftish instansiyasi sudi tomonidan qoʻshimcha ravishda tekshirilgan dalillar boʻyicha tekshiradi.
483-modda. Jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya, taftish tartibida koʻrish doirasi
Sud jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya, taftish tartibida koʻrishda shikoyat yoki protest vajlari bilan chegaralanmaydi va ishni barcha mahkumlarga, shu jumladan tegishli shikoyatni bermagan shaxslarga yoki oʻziga nisbatan shikoyat (protest) berilmagan mahkumlarga nisbatan ham toʻla hajmda tekshiradi.
Jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sud qaror qabul qilish chogʻida quyi instansiya sudlari tomonidan tekshirilgan dalillarni ham, ishni koʻrishda apellatsiya, kassatsiya instansiyasi yoki tegishli taftish instansiyasi sudiga taraflar tomonidan taqdim etilgan yoki ular tomonidan talab qilib olingan va tekshirilgan, eʼtiborga olinadigan yangi dalillarni ham tekshiradi.
Agar quyi instansiya sudi tomonidan sud tergovining toʻliq emasligiga yoki bir yoqlamaliligiga yoki protsessual buzilishlarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa, apellatsiya, kassatsiya yoxud taftish tartibida jinoyat ishini koʻrib chiqayotgan sud toʻliq yoki qisman sud tergovini oʻtkazish yoʻli bilan boʻshliqlarning oʻrnini toʻldirish, protsessual buzilishlarni bartaraf etish choralarini koʻradi. Ishni apellatsiya, kassatsiya yoxud taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sud shu maqsadda:
1) ishni hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan hujjatlarni taraflarning iltimosnomasiga koʻra talab qilib olishga;
2) zarur sud ekspertizasini tayinlashga;
3) sud majlisiga qoʻshimcha guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni chaqirishga va soʻroq qilishga, taraflar tomonidan taqdim etilgan yoki ularning iltimosiga koʻra sud tomonidan talab qilib olingan yozma, ashyoviy va boshqa dalillarni tekshirishga;
4) quyi instansiya sudi tomonidan tekshirilgan dalillarni maqbul emas deb topishga va ularni dalillar majmuidan chiqarib tashlashga;
5) quyi instansiya sudi tomonidan maqbul emas deb topilganligi uchun dalillar majmuidan chiqarib tashlangan dalillarni maqbul dalillar deb topishga va ularni tekshirishga;
6) fuqaroviy daʼvoga taalluqli boʻlgan holatlarni tekshirishga va fuqaroviy daʼvo boʻyicha qaror qabul qilishga;
7) ishning barcha materiallari toʻliq, har tomonlama va xolisona tekshirilishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan boshqa harakatlarni bajarishga haqli.
Jinoyat ishi boʻyicha bir necha shaxs hukm qilingan yoki oqlangan taqdirda, apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi oʻziga nisbatan shikoyat (protest) berilmagan mahkumlarga yoki oqlangan shaxslarga taalluqli hukmni, ajrimni bekor qilishga, agar hukmning, ajrimning bekor qilinishi ularning ahvolini ogʻirlashtirsa, haqli emas.
484-modda. Jinoyat ishini yuqori sud tomonidan koʻrish muddatlari
Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi va jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sud ish shikoyat yoki protest bilan kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh sutkadan kechiktirmay ishni koʻrib chiqishga kirishishi kerak. Ish oʻta murakkab boʻlgan taqdirda va boshqa alohida hollarda tegishli sud raisi bu muddatni koʻpi bilan bir oyga uzaytirishi mumkin, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mustasno.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati jinoyat ishi shikoyat yoki protest bilan birga kelib tushgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay ishni koʻrib chiqishga kirishishi kerak. Ish oʻta murakkab boʻlgan taqdirda va boshqa alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoki uning oʻrinbosari bu muddatni koʻpi bilan ikki oyga uzaytirishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati jinoyat ishi protest bilan birga kelib tushgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay ishni koʻrib chiqishga kirishishi kerak. Ish oʻta murakkab boʻlgan taqdirda va boshqa alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi bu muddatni koʻpi bilan ikki oyga uzaytirishi mumkin.
Jinoyat ishini koʻrish muddati uzaytirilganligi toʻgʻrisida protsessning manfaatdor ishtirokchilari xabardor qilinishi kerak.
Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi va ishni taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sud tomonidan jinoyat ishini koʻrib chiqish davomiyligi uni koʻrib chiqish boshlangan kundan eʼtiboran uch oydan oshmasligi kerak. Mazkur muddat ish murakkab boʻlgan yoki uning hajmi katta boʻlgan, shuningdek boshqa uzrli sabablar mavjud boʻlgan taqdirda, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining va ishni taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sudning ajrimiga koʻra koʻpi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin, bundan ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati va Rayosati tomonidan taftish tartibida koʻrilishi lozim boʻlgan jinoyat ishi oqilona muddatlarda, biroq uni koʻrib chiqish boshlangan kundan eʼtiboran koʻpi bilan uch oyda koʻrib chiqilishi kerak. Ushbu muddat ishning murakkabligi yoki hajmi kattaligi tufayli, shuningdek boshqa uzrli sabablar mavjud boʻlgan taqdirda, tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati va Rayosatining ajrimi (qarori) bilan uzaytirilishi mumkin. Bunda jinoyat ishini koʻrib chiqish davomiyligi uni koʻrib chiqish boshlangan kundan eʼtiboran bir yildan oshmasligi kerak.
485-modda. Hukmni, ajrimni bekor qilish yoki oʻzgartirish asoslari
Apellatsiya, kassatsiya va taftish tartibida hukmni, ajrimni bekor qilish yoki oʻzgartirish asoslari quyidagilardan iborat:
1) sud tergovining toʻliq emasligi yoki bir yoqlama olib borilganligi;
2) hukmda, ajrimda bayon qilingan sud xulosalari ishning haqiqiy holatlariga muvofiq emasligi;
3) ushbu Kodeks normalarining jiddiy ravishda buzilganligi;
4) Jinoyat kodeksi normalarining notoʻgʻri qoʻllanilganligi;
5) jazoning adolatsizligi;
6) Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddasidagi yetkazilgan moddiy zararning oʻrni qoplangan taqdirda ozodlikdan cheklash va ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo qoʻllanilmasligi haqidagi normaning qoʻllanilish zaruriyati mavjudligi;
7) qilmishning jinoiyligini bekor qiladigan, jazoni yengillashtiradigan yoki shaxsning ahvolini boshqacha tarzda yaxshilaydigan qonunning qonuniy kuchga kirganligi;
8) sudlanuvchiga nisbatan ayblovning ogʻirrogʻi bilan yoki haqiqiy holatlarga koʻra dastlabki ayblovdan jiddiy farq qiladigan ayblov bilan almashtirilganligi yoki sudlanuvchining yangi ayblov boʻyicha jinoiy javobgarlikka tortilganligi yoxud boshqa shaxsning ishda ayblanuvchi sifatida ishtirok etishga jalb qilinganligi.
486-modda. Sud tergovining toʻliq emasligi va bir yoqlamaligi
Sud tergovi quyidagi hollarda toʻliq emas va bir yoqlama deb eʼtirof etiladi, agar ish boʻyicha:
1) ushbu Kodeksning 82 — 84-moddalarida koʻrsatilgan holatlar yetarlicha toʻliq aniqlanmagan boʻlsa;
2) koʻrsatuvlari ishni hal qilish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan shaxslar soʻroq qilinmagan boʻlsa;
3) oʻtkazilishi shart boʻlgan ekspertiza oʻtkazilmagan boʻlsa;
4) ish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan hujjatlar yoki ashyoviy dalillar talab qilib olinmagan boʻlsa;
5) natijalari ish uchun ahamiyatga ega boʻlishi mumkin boʻlgan boshqa tergov harakatlari oʻtkazilmagan boʻlsa.
487-modda. Hukmda, ajrimda bayon etilgan sud xulosalarining ishning haqiqiy holatlariga muvofiq emasligi
Sud hukmi, ajrimi quyidagi hollarda jinoyat ishining haqiqiy holatlariga muvofiq emas deb eʼtirof etiladi, agar:
1) sud xulosalari sud majlisida koʻrilgan dalillar bilan tasdiqlanmagan boʻlsa;
2) sud oʻz xulosalariga jiddiy taʼsir qilishi mumkin boʻlgan holatlarni hisobga olmagan boʻlsa;
3) ish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan holatlarga nisbatan bir-biriga zid dalillar mavjud boʻlgani holda, sud qaysi sabablarga koʻra ushbu dalillarning ayrimlarini ishonarli deb topganligi va boshqalarini rad etganligi hukmda, ajrimda koʻrsatilmagan boʻlsa;
4) hukmda, ajrimda bayon etilgan xulosalarda jiddiy ziddiyatlar mavjud boʻlib, ular sudlanuvchining aybliligi toʻgʻrisidagi masalani hal qilishga, Jinoyat kodeksi normalarining toʻgʻri qoʻllanilishiga yoki jazo chorasini belgilashga taʼsir koʻrsatgan boʻlsa yoki taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlsa.
488-modda. Ushbu Kodeks normalarining jiddiy buzilishlari
Protsess ishtirokchilarini qonun bilan kafolatlangan huquqlardan mahrum qilgan yoki bu huquqlarni cheklagan yoxud sudga ishni har tomonlama koʻrib chiqishga boshqacha tarzda xalal bergan hamda qonuniy, asosli va adolatli qaror chiqarishga taʼsir qilgan yoki taʼsir qilishi mumkin boʻlgan qoidabuzarliklar ushbu Kodeks normalarini jiddiy buzish deb eʼtirof etiladi.
Quyidagi hollarda hukm, ajrim bekor qilinishi lozim, agar:
1) hukmni, ajrimni qonunga xilof tarkibdagi sud chiqargan boʻlsa;
2) sudyaning hukmni, ajrimni yakka oʻzi chiqarishi tartibi yoki hukmni, ajrimni chiqarishda sudyalar maslahatlashuvining sir tutilishi buzilgan boʻlsa;
3) ish sudlanuvchi yoʻqligida koʻrilgan boʻlsa, bundan ushbu Kodeks 410-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan hol mustasno;
4) surishtiruv yoki dastlabki tergov tamomlanganidan soʻng ayblanuvchi ishdagi barcha materiallar bilan tanishtirilmagan va bu qoidabuzarlik hukmni, ajrimni chiqargan sud tomonidan bartaraf etilmagan boʻlsa;
5) himoyachisi boʻlmagan sudlanuvchiga himoya nutqi uchun soʻz berilmagan boʻlsa;
6) sudlanuvchiga oxirgi soʻz berilmagan boʻlsa;
7) sudlanuvchining ona tilidan va tarjimon xizmatlaridan foydalanish huquqi buzilgan boʻlsa;
8) qonunga koʻra himoyachi, qonuniy vakil ishtirok etishi shart boʻlsa-yu, ish ularning ishtirokisiz tergov qilingan yoki koʻrib chiqilgan boʻlsa;
9) ishni yuritishni istisno etadigan holatlar mavjud boʻla turib, surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi oʻtkazilgan boʻlsa;
10) sud majlisi bayonnomasi ishda mavjud boʻlmasa yoxud imzolanmagan boʻlsa.
489-modda. Jinoyat kodeksi normalarining notoʻgʻri qoʻllanilishi
Quyidagilar Jinoyat kodeksi normalarining notoʻgʻri qoʻllanilishi deb eʼtirof etiladi:
1) Jinoyat kodeksi Umumiy qismi moddalarining talablari buzilganligi;
2) jinoyatning Jinoyat kodeksining qoʻllanilishi lozim boʻlgan moddasi (moddaning qismi, bandi) oʻrniga boshqa moddasi (moddaning qismi, bandi) bilan tavsiflanganligi;
3) mahkumga Jinoyat kodeksining mazkur moddasida nazarda tutilmagan jazo turi va meʼyori tayinlanganligi.
490-modda. Jazoning adolatsizligi
Jazo jinoyatning ogʻirligiga, mahkumning shaxsiga nomuvofiq boʻlsa yoki jazo Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddasida nazarda tutilgan doiradan chetga chiqmasdan tayinlangan boʻlsa-da, biroq turi yoki meʼyori boʻyicha oʻta yengil yoki oʻta ogʻir boʻlsa, adolatsiz hisoblanadi.
491-modda. Moddiy zararning oʻrni qoplanganligi munosabati bilan hukmni oʻzgartirish
Ishni apellatsiya, kassatsiya, taftish tartibida koʻrib chiqayotgan sud yetkazilgan moddiy zararning oʻrni qoplangan taqdirda, Jinoyat kodeksi Maxsus qismining ozodlikni cheklash va ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo qoʻllanilmasligi toʻgʻrisidagi tegishli moddasi normasini qoʻllash uchun asoslar aniqlangan taqdirda hukmni oʻzgartiradi.
492-modda. Qilmishning jinoiyligini bekor qiladigan, jazoni yengillashtiradigan yoki shaxsning ahvolini boshqacha tarzda yaxshilaydigan qonunning qonuniy kuchga kirganligi
Agar ishni apellatsiya, kassatsiya, taftish tartibida koʻrib chiqish davomida Jinoyat kodeksining 13-moddasiga muvofiq orqaga qaytish kuchiga ega boʻlgan, qilmishning jinoiyligini bekor qiladigan, jazoni yengillashtiradigan yoki shaxsning ahvolini boshqacha tarzda yaxshilaydigan qonun qonuniy kuchga kirsa, sud hukmga zarur oʻzgartirishlar kiritadi yoki hukmni bekor qilib, ish yuritishni tugatadi.
493-modda. Hukmni bekor qilish va ishni birinchi instansiya sudiga yuborish
Agar ushbu Kodeks 416, 417-moddalarining ikkinchi qismida nazarda tutilgan holatlar jinoyat ishini apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrish chogʻida aniqlansa, sud prokurorning yoki jabrlanuvchining, uning vakilining yoxud mahkumning, uning himoyachisining, qonuniy vakilining iltimosnomasiga koʻra, sudlanuvchini yangi ayblov boʻyicha jinoiy javobgarlikka tortish yoki boshqa shaxsni ishda ayblanuvchi sifatida ishda ishtirok etishga jalb qilish toʻgʻrisidagi iltimosnomani qanoatlantirish haqida ajrim chiqaradi.
Ajrimni ijro etish ayblov dalolatnomasini yoki ayblov xulosasini tasdiqlagan prokurorning zimmasiga yuklatiladi.
Sud ajrimi ushbu Kodeksning 416, 417-moddalarida belgilangan muddatda bajarilmagan yoki prokurorning ayblovga qoʻshimcha kiritish yoxud yangi shaxsni ishda ayblanuvchi sifatida ishtirok etish uchun jalb etish mumkin emasligi toʻgʻrisidagi xulosasi kelib tushgan taqdirda, apellatsiya, kassatsiya va taftish instansiyasi sudi sud muhokamasini jinoyat ishida mavjud boʻlgan dalillar asosida davom ettiradi.
Mahkumga yangi ayblov qoʻyilgan yoki yangi shaxs ayblanuvchi sifatida ishtirok etish uchun ishga jalb etilgan taqdirda apellatsiya, kassatsiya va taftish instansiyasi sudi ayblov hukmini bekor qiladi va ishni birinchi instansiya sudiga yangidan koʻrish uchun yuboradi.
Ishning muhokamasi birinchi instansiya sudi tomonidan umumiy asoslarda amalga oshiriladi.
494-modda. Hukmni mahkumning, oqlangan shaxsning ahvolini ogʻirlashtirish tomonga bekor qilish
Apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi sudning hukmini bekor qilishga va mahkumga jazoni kuchaytirgan yoki unga nisbatan eʼlon qilingan ayblov doirasida ogʻirroq jinoyat toʻgʻrisidagi qonunni qoʻllagan holda yangi ayblov hukmi chiqarishga haqli.
Sudning ayblov hukmi apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi tomonidan faqat prokurorning protestiga yoki jabrlanuvchining, uning vakilining shikoyatiga koʻra, mahkumning ahvolini ogʻirlashtirgan holda yangi hukm chiqarish orqali bekor qilinishi mumkin.
Sudning oqlov hukmi apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi tomonidan faqat prokurorning protestiga yoki jabrlanuvchining, uning vakilining mazkur hukmning qonunga xilofligi va asossizligi borasidagi shikoyatiga koʻra, ayblov hukmi chiqarilgan holda bekor qilinishi mumkin.
495-modda. Sudning hukmini, ajrimini oʻzgartirish
Apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi sudning ayblov hukmini yoki ajrimini oʻzgartirish chogʻida quyidagilarga haqli:
1) jazoni yengillashtirishga yoki mahkumga nisbatan yengilroq jinoyat toʻgʻrisidagi qonunni qoʻllashga;
2) mahkumni oʻta xavfli retsidivist deb topishga;
3) jazoni ijro etish muassasasi turini yengilrogʻiga yoki ogʻirrogʻiga oʻzgartirishga;
4) jinoyat natijasida yetkazilgan, oʻrni qoplanishi lozim boʻlgan moddiy zarar miqdorini, shuningdek maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish miqdorini kamaytirishga yoki koʻpaytirishga;
5) Jinoyat kodeksining 96-moddasiga muvofiq mahkumga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllashga;
6) ashyoviy dalillar, protsessual chiqimlar toʻgʻrisidagi masalalarni va boshqa masalalarni hal etishga.
Oqlov hukmining oqlov asoslariga doir qismi oqlangan shaxsning, uning himoyachisining, qonuniy vakilining shikoyatiga koʻra oʻzgartirilishi mumkin.
496-modda. Ayblov hukmini jinoyat ishini tugatgan holda bekor qilish
Apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi jinoyat ishini koʻrib chiqib, quyidagi hollarda ayblov hukmini bekor qiladi va jinoyat ishini tugatadi, agar:
1) ish boʻyicha ushbu Kodeksning 83-moddasida hamda 84-moddasining birinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan asoslar aniqlangan boʻlsa;
2) ish boʻyicha toʻplangan dalillar mahkumni aybdor deb topish uchun yetarli boʻlmasa va qoʻshimcha dalillarni toʻplash imkoniyati qolmagan boʻlsa.
497-modda. Sudning hukmi va ajrimi ijro etilishini toʻxtatib turish
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi va uning oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi har qanday sudining ustidan shikoyat (protest) berilgan hukmi va ajrimi ijro etilishini berilgan shikoyat (protest) kassatsiya yoki taftish tartibida hal qilinguniga qadar toʻxtatib turishga haqli, bundan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati tomonidan chiqarilgan sud qarorlari mustasno. Qonunning ochiqdan-ochiq buzilganligini tasdiqlovchi dalillar mavjud boʻlgan taqdirda, ushbu shaxslar ishni talab qilib olish bilan bir vaqtda hukmning, ajrimning ijro etilishini to ular yuzasidan shikoyat (protest) berilguniga qadar koʻpi bilan uch oyga toʻxtatib turishga haqlidir”;
22) 497 3 -modda :
birinchi qismining 3 va 4-bandlari quyidagi mazmundagi 3-band bilan almashtirilsin:
“3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmlari ustidan — ayni shu sudlarga”;
ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Apellatsiya shikoyatlari (protestlari) hukm chiqargan sud orqali beriladi. Shikoyat (protest) bevosita apellatsiya instansiyasi sudiga berilgan taqdirda, mazkur sud ularni hukm chiqargan sudga ushbu Kodeksning 497 6 -moddasida bayon etilgan talablarni bajarish uchun yuboradi”;
23) 497 4 -moddaning :
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“497 4 -modda. Hukm ustidan apellatsiya shikoyatlarini (protestlarini) berish muddatlari”;
birinchi qismidagi “yigirma sutka ichida” degan soʻzlar “oʻn sutka ichida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
24) 497 8 -modda chiqarib tashlansin;
25) 497 11 -moddaning :
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“497 11 -modda. Birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan apellatsiya tartibida shikoyat berish va protest bildirish”;
birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ish boʻyicha birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan u chiqarilgan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda ushbu Kodeksning 497 2 -moddasida nazarda tutilgan shaxslar tomonidan xususiy shikoyat berilishi yoki xususiy protest bildirilishi mumkin.
Hukm chiqarish bilan yakunlangan sud muhokamasi chogʻida chiqarilgan ajrim ustidan shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan taqdirda, ish faqat hukm ustidan xususiy shikoyat (xususiy protest) berish uchun belgilangan muddat tugaganidan keyin apellatsiya instansiyasi sudiga yuboriladi”;
26) 497 13 , 497 14 -moddalar chiqarib tashlansin;
27) 497 19 — 497 25 -moddalar chiqarib tashlansin;
28) 497 26 -modda :
birinchi qismining 6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6) ushbu Kodeks 493-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud boʻlganda, sudning ayblov hukmini bekor qilish va jinoyat ishini birinchi instansiya sudiga yuborish toʻgʻrisida”;
ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ushbu modda birinchi qismining 1-bandida, 5 — 8-bandlarida nazarda tutilgan hollarda apellatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqaradi”;
29) 497 27 — 497 30 -moddalar chiqarib tashlansin;
30) 497 31 -moddaning :
oltinchi qismidagi “yozma tarzda” degan soʻzlar “yozma shaklda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
yettinchi qismidagi “ajrimi” degan soʻz “hukmi, ajrimi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
31) 497 34 -moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ushbu Kodeksning 497 2 -moddasida koʻrsatilgan shaxslar birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda apellatsiya tartibida xususiy shikoyat (xususiy protest) berishga haqli.
Agar ish boʻyicha hukm chiqarilgan, biroq xususiy shikoyat yoki xususiy protest faqat birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan boʻlsa, sud hukm ustidan apellatsiya shikoyati, protesti berish uchun belgilangan muddat oʻtganidan soʻng ishni yuqori sudga yuboradi.
Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) apellatsiya instansiyasi sudida ish yuritishning umumiy qoidalari boʻyicha koʻrib chiqiladi.
Apellatsiya instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha koʻrish natijalariga koʻra quyidagilarga haqli:
1) birinchi instansiya sudining ajrimini oʻzgarishsiz, xususiy shikoyatni (xususiy protestni) esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;
2) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ishni yangidan sudda koʻrib chiqish uchun yuborishga;
3) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ishni umumiy qoidalar boʻyicha surishtiruv yoki dastlabki tergovni oʻtkazish uchun prokurorga yuborishga;
4) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va amnistiya aktini qoʻllashga;
5) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga;
6) birinchi instansiya sudining xususiy ajrimini bekor qilishga;
7) birinchi instansiya sudining ajrimini oʻzgartirishga.
Apellatsiya instansiyasi sudining birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha chiqarilgan ajrimi uzil-kesildir, bundan ushbu Kodeksning 308, 317-moddalarida va 59-bobida nazarda tutilgan hollar mustasno”;
32) 497 35 -moddaning birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Baʼzi mahkumlarga daxli boʻlgan, belgilangan muddatda yuborilgan apellatsiya shikoyati yoki protesti biror sababga koʻra apellatsiya instansiyasi sudiga boshqa mahkumlarning jinoyat ishi koʻrib boʻlinganidan keyin kelib tushsa yoki oʻtkazib yuborilgan muddat ushbu Kodeksning 497 5 -moddasida nazarda tutilgan tartibda sud tomonidan tiklansa, shuningdek mahkumning, uning himoyachisining yoxud qonuniy vakilining apellatsiya shikoyati, ushbu mahkumga doir ish protsessning boshqa ishtirokchisi bergan apellatsiya shikoyati yoki apellatsiya protesti boʻyicha koʻrib chiqilganidan soʻng kelib tushgan boʻlsa, apellatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyat yoki protestni koʻrib chiqishi va u boʻyicha hukm, ajrim chiqarishi shart.
Agar ishni qoʻshimcha koʻrish chogʻida apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan chiqarilgan hukm, ajrim ilgari chiqarilgan hukmga, ajrimga zid boʻlsa, protest bildirish toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun ish taftish tartibida protest bildirish vakolatiga ega boʻlgan prokurorga yuboriladi”;
33) 498 , 499 va 500-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“498-modda. Kassatsiya tartibida qayta koʻrilishi mumkin boʻlgan sud hukmlari, ajrimlari
Birinchi instansiya sudining hukmlari, ajrimlari, agar ular apellatsiya tartibida koʻrilmagan boʻlsa, kassatsiya tartibida qayta koʻrilishi mumkin.
Birinchi instansiya sudining sud muhokamasi davomida chiqarilgan ajrimlari ustidan hukm bilan bir vaqtda kassatsiya tartibida shikoyat berilishi va protest bildirilishi mumkin.
499-modda. Birinchi instansiya sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga (protest bildirishga) boʻlgan huquq
Mahkum, uning himoyachisi, qonuniy vakili, shuningdek jabrlanuvchi, uning vakili birinchi instansiya sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqli.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori va ularga tenglashtirilgan prokurorlar, shuningdek ularning oʻrinbosarlari birinchi instansiya sudining hukmi, ajrimi ustidan kassatsiya tartibida protest bildirishga haqli.
Fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining fuqaroviy daʼvoga daxldor qismi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqli.
Sud tomonidan oqlangan shaxs, uning himoyachisi va qonuniy vakili birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining oqlash sabablari va asoslariga doir qismi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqli.
Ishda taraf boʻlmagan shaxslar ham birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining oʻz huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga daxldor qismi ustidan kassatsiya tartibida shikoyat berishga haqli.
500-modda. Kassatsiya shikoyatini (protestini) berish tartibi
Qonuniy kuchga kirgan hukmlar, ajrimlar ustidan kassatsiya tartibida quyidagicha shikoyat berilishi va protest bildirilishi mumkin:
1) jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining hukmlari, ajrimlari ustidan — Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga;
2) hududiy harbiy sudlarning hukmlari, ajrimlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga;
3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmlari, ajrimlari ustidan — ayni shu sudlarga.
Kassatsiya shikoyatlari va protestlari hukmni, ajrimni chiqargan sud orqali beriladi. Shikoyat (protest) bevosita kassatsiya instansiyasi sudiga berilgan taqdirda, sud uni hukmni, ajrimni chiqargan sudga ushbu Kodeksning 479-moddasida nazarda tutilgan talablarni bajarish uchun yuboradi”;
34) 56-bobning 501 — 504-moddalari quyidagi mazmundagi 501 — 504 3 -moddalar bilan almashtirilsin:
“501-modda. Sud hukmlari, ajrimlarini kassatsiya tartibida qayta koʻrishga yoʻl qoʻyiladigan muddat
Agar shikoyatda yoki protestda ogʻirroq jinoyat toʻgʻrisidagi qonunni qoʻllash zarurligi haqidagi, jazoni kuchaytirish toʻgʻrisidagi yoxud mahkumning ahvoli yomonlashishiga olib keladigan boshqa oʻzgarishlar haqidagi qonunni qoʻllash toʻgʻrisidagi masala qoʻyilgan boʻlsa, sudning ayblov hukmini yoxud ajrimini kassatsiya tartibida qayta koʻrishga, shuningdek sudning oqlov hukmini yoki ishni tugatish toʻgʻrisidagi ajrimini kassatsiya tartibida qayta koʻrishga faqat ular qonuniy kuchga kirganidan keyin bir yil ichida yoʻl qoʻyiladi.
502-modda. Hukm, ajrim ustidan kassatsiya shikoyati (protesti) berish oqibatlari
Kassatsiya shikoyati (protesti) berilganligi hukmning, ajrimning ijrosini toʻxtatib turish uchun asos boʻlmaydi.
Hukm, ajrim chiqargan sud ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi — toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarni bajarib, bir oylik muddatda ishni shikoyatlar (protestlar) va ularga doir eʼtirozlar, shuningdek taqdim etilgan qoʻshimcha materiallar bilan birga kassatsiya instansiyasi sudiga yuboradi. Mazkur muddat alohida hollarda yuqori sud raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan uzaytirilishi, biroq koʻpi bilan yigirma kunga uzaytirilishi mumkin.
503-modda. Kassatsiya shikoyati (protesti) berilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Hukm, ajrim chiqargan sud kassatsiya shikoyati (protesti) berilganligi toʻgʻrisida mahkumni, oqlangan shaxsni, ularning himoyachilarini, qonuniy vakillarini, prokurorni, jabrlanuvchini, uning vakilini, shuningdek fuqaroviy daʼvogarni, fuqaroviy javobgarni va ularning vakillarini, agar shikoyat (protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, uch sutka ichida xabardor qiladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning koʻchirma nusxalari yuboriladi yoxud hukmni, ajrimni chiqargan sudning internet-resursi orqali ularning elektron nusxalari bilan tanishish mumkinligi toʻgʻrisida xabarnoma yuboriladi. Bunda taraflarga ularning shikoyatga, protestga doir eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida berish huquqi, eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda, tushuntiriladi. Shikoyat, protest yuzasidan kelib tushgan eʼtirozlar jinoyat ishi materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.
Taraflar kassatsiya shikoyatiga, protestiga doir eʼtiroz bilan birga yangi materiallarni alohida taqdim etishga yoki ularni talab qilib olish va tekshirish toʻgʻrisida, shuningdek oʻzlari koʻrsatgan jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni sudga chaqirish va soʻroq qilish haqida iltimosnoma berishga haqli.
504-modda. Kassatsiya shikoyatini, protestini oʻzgartirish va unga qoʻshimcha kiritish
Kassatsiya shikoyati (protesti) bergan shaxs kassatsiya instansiyasi sudining majlisi boshlanguniga qadar uni oʻzgartirishga yoxud yangi vajlar bilan toʻldirishga haqli.
Kassatsiya protestini oʻzgartirish yoki unga qoʻshimcha kiritish, jabrlanuvchining yoxud uning vakilining kassatsiya shikoyatini oʻzgartirish yoki unga qoʻshimcha kiritish chogʻida mahkumning ahvolini ogʻirlashtirish toʻgʻrisidagi masala, agar bunday talab dastlabki kassatsiya shikoyatida, protestida koʻrsatilmagan boʻlsa, qoʻyilishi mumkin emas.
Kassatsiya shikoyati berilganidan keyin jinoyat ishini yuritishga kirishgan himoyachi shikoyatni oʻzgartirishi yoxud yangi vajlar bilan toʻldirishi, ilgari ishda ishtirok etgan himoyachi tomonidan berilgan shikoyat vajlariga qoʻshimcha asoslar taqdim etishi mumkin.
504 1 -modda. Kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarib olish
Hukm, ajrim ustidan kassatsiya shikoyati (protesti) bergan shaxs uni qaytarib olishga haqlidir. Yuqori turuvchi prokuror ham protestni qaytarib olish huquqiga ega. Mahkum oʻz himoyachisining shikoyatini qaytarib olishga haqli.
Mahkumning himoyachisi, qonuniy vakili oʻz shikoyatini faqat mahkumning roziligi bilan qaytarib olishga haqli.
Kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarib olishga kassatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar yoʻl qoʻyiladi.
Shikoyat yoki protest, shuningdek uni qaytarib olish toʻgʻrisidagi hujjat ishda qoldiriladi.
504 2 -modda. Birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan kassatsiya tartibida xususiy shikoyat berish va protest bildirish
Birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga kirgan ajrimi ustidan ushbu Kodeksning 499-moddasida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan kassatsiya tartibida xususiy shikoyat (xususiy protest) berilishi mumkin.
Hukm chiqarish bilan yakunlangan sud muhokamasi davomida chiqarilgan ajrim ustidan shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan taqdirda, ish kassatsiya instansiyasi sudiga yuboriladi.
Sud muhokamasi davomida chiqarilgan dalillarni tekshirish tartibiga, jinoyat protsessi ishtirokchilarining iltimosnomalariga, ehtiyot chorasini tanlashga, uni oʻzgartirishga yoki bekor qilishga, shuningdek sud majlisi zalida tartib saqlashga taalluqli ajrimlar ustidan ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan tartibda shikoyat berish va protest bildirish mumkin emas. Ularga qarshi eʼtirozlar kassatsiya shikoyatiga yoki kassatsiya protestiga kiritilishi mumkin.
Mazkur ish boʻyicha taraf hisoblanmagan shaxslar sud ajrimi ustidan, agar ajrim ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, shikoyat berishga haqlidir.
504 3 -modda. Ishni kassatsiya instansiyasi sudiga yuborish toʻgʻrisida xabardor qilish
Birinchi instansiya sudi uch sutka ichida jinoyat ishi kassatsiya instansiyasi sudiga yuborilganligi toʻgʻrisida ushbu Kodeksning 499-moddasida koʻrsatilgan shaxslarni xabardor qiladi”;
35) 505 — 509 4 -moddalar chiqarib tashlansin;
36) 509 5 , 509 6 va 509 7 -moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“509 5 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining majlisini tayinlash va tayyorlash
Sudya kassatsiya shikoyati (protesti) bilan birga kelib tushgan jinoyat ishini oʻrganib, sud majlisini tayinlash toʻgʻrisida yetti sutkadan kechiktirmay ajrim chiqaradi, unda quyidagi masalalarni hal etadi:
1) jinoyat ishini koʻrib chiqish joyi, sanasi va boshlanish vaqti toʻgʻrisidagi;
2) sud majlisiga taraflarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini chaqirish haqidagi;
3) ushbu Kodeksning 19-moddasida nazarda tutilgan hollarda jinoyat ishini yopiq sud majlisida koʻrish toʻgʻrisidagi;
4) ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkumning sud majlisida ishtirok etishi haqidagi.
Ajrim chiqarilgan kundan eʼtiboran uch sutka ichida jinoyat protsessi ishtirokchilariga sud majlisining joyi, sanasi va boshlanish vaqti tayinlanganligi toʻgʻrisida xabar yuboriladi.
Agar jinoyat ishini oʻrganish chogʻida birinchi instansiya sudi tomonidan ushbu Kodeks 503-moddasi ikkinchi qismining talabi bajarilmaganligi aniqlansa, sudya ishni kassatsiya tartibida koʻrib chiqishga monelik qiluvchi holatlarni bartaraf etish uchun ishni shu sudga qaytaradi.
509 6 -modda. Ishni kassatsiya tartibida koʻrishda taraflarning sud majlisida ishtirok etishi
Jinoyat ishini kassatsiya tartibida sud majlisida koʻrishda quyidagilar ishtirok etishi shart:
1) tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahar prokurori, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori va ularga tenglashtirilgan prokurorlar, ularning oʻrinbosarlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan prokuror;
2) himoyachi — ushbu Kodeksning 51 va 52-moddalarida koʻrsatilgan hollarda.
Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari, jabrlanuvchi, fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari kassatsiya instansiyasi sudida ishni koʻrishda ishtirok etishga haqli. Jazoni ijro etish muassasasida boʻlgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkumning ishtirok etishi zarurligi toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan hal etiladi. Mazkur shaxslar sud majlisida bevosita yoxud videokonferensaloqa tizimidan foydalanish orqali ishtirok etishi mumkin.
Kassatsiya tartibida koʻrilayotgan ish boʻyicha sud majlisining joyi, sanasi va vaqti toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi ishni koʻrishga monelik qilmaydi, bundan sud majlisida ishtirok etishi shart boʻlgan shaxslar mustasno.
509 7 -modda. Jinoyat ishini kassatsiya instansiyasi sudida koʻrish tartibi
Kassatsiya instansiyasi sudining majlisi raislik qiluvchi tomonidan ochiladi, u qanday jinoyat ishi va kimning kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha koʻrilayotganligini eʼlon qiladi. Shundan keyin raislik qiluvchi sud tarkibini eʼlon qiladi, prokurorning, himoyachining, sud majlisi kotibining, shuningdek, agar sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, tarjimonning familiyasini, ismini va otasining ismini maʼlum qiladi.
Raislik qiluvchi hozir boʻlgan jinoyat protsessi ishtirokchilariga ularning huquqlarini tushuntiradi va ularda rad qilishga oid arzlar hamda iltimosnomalar bor-yoʻqligini, ular kassatsiya shikoyatida (protestida) bayon etilgan iltimosnomalarni quvvatlashini yoki quvvatlamasligini aniqlaydi. Bunday iltimosnomalar mavjud boʻlganda sud ular boʻyicha ajrim chiqaradi.
Ishni koʻrish sudyalardan biri tomonidan birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining, kassatsiya shikoyatining (protestining) mazmunini qisqacha bayon etish bilan boshlanadi.
Sudyaning maʼruzasidan keyin sud kassatsiya shikoyati (protesti) bergan taraflarning maʼruzalarini va boshqa tarafning eʼtirozlarini eshitadi. Bir nechta shikoyat mavjud boʻlgan taqdirda soʻzga chiqish navbati taraflarning fikrlari hisobga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Agar berilgan kassatsiya shikoyatlari bilan bir qatorda prokuror bildirgan kassatsiya protesti mavjud boʻlsa, soʻz birinchi navbatda prokurorga beriladi.
Kassatsiya instansiyasi sudining majlisida ishtirok etayotgan prokuror koʻrib chiqilayotgan kassatsiya shikoyatlari yuzasidan fikrini bildiradi, protestda koʻrsatilgan vajlarni bayon etadi.
Sud taraflarning fikrlarini eshitib, birinchi instansiya sudi hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini lozim darajada tekshirish zaruratidan kelib chiqib, bevosita sud majlisida tekshirilishi lozim boʻlgan dalillar hajmini aniqlash toʻgʻrisida, sud majlisiga mahkumni (oqlangan shaxsni), jabrlanuvchini, guvohlarni, ekspertlarni va zarurat boʻlganda boshqa shaxslarni chaqirish haqida qaror qabul qiladi. Shundan keyin sud sudning majlisiga chaqirilgan mahkumni (oqlangan shaxsni), jabrlanuvchilarni, guvohlarni soʻroq qilish yoʻli bilan dalillarni tekshirishga, shuningdek taraflarning iltimosnomasi boʻyicha hamda oʻzining tashabbusi bilan hujjatlarni, bayonnomalarni va ishga aloqador boshqa materiallarni oʻqib eshittirishga kirishadi.
Dalillarni tekshirish tartibi taraflarning fikrlari inobatga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Taraflar kassatsiya instansiyasi sudiga kassatsiya shikoyatida (protestida) keltirilgan vajlarni tasdiqlab yoki inkor etib, qoʻshimcha materiallar taqdim etishga haqli.
Birinchi instansiya sudida soʻroq qilingan guvohlar, agar sud buni zarur deb topgan boʻlsa, kassatsiya instansiyasi sudida soʻroq qilinadi.
Taraflarning dalillarni, shu jumladan birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillarni tekshirish toʻgʻrisidagi va sud majlisiga guvohlarni, ekspertlarni hamda boshqa shaxslarni chaqirish haqidagi iltimosnomalari ushbu Kodeks 438-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida belgilangan tartibda sud tomonidan hal etiladi. Bunda sud iltimosnomani qanoatlantirishni faqat iltimosnoma birinchi instansiya sudi tomonidan qanoatlantirilmaganligiga asosan rad etishga haqli emas.
Birinchi instansiya sudi tomonidan tekshirilmagan dalillar (yangi dalillar) sud tomonidan qabul qilinadi, bunda ularni tekshirish toʻgʻrisida iltimosnoma bergan shaxs oʻziga bogʻliq boʻlmagan qaysi sabablarga koʻra bu dalillarni birinchi instansiya sudiga taqdim etishga imkoniyati boʻlmaganligini tushuntirib berishi kerak.
Kassatsiya instansiyasi sudi dalillarni tekshirishga, shu jumladan videokonferensaloqa tizimidan foydalangan holda tekshirishga haqli.
Sud tergovi tugallangach, sud taraflardan sud tergoviga qoʻshimcha qilish yuzasidan iltimoslari bor-yoʻqligini surishtiradi. Sud bu iltimoslarni hal etadi va shundan keyin taraflarning muzokaralariga oʻtadi.
Sud muzokaralari ushbu Kodeksning 449-moddasi qoidalari asosida oʻtkaziladi, bunda shikoyat (protest) bergan shaxs birinchi boʻlib soʻzga chiqadi.
Taraflarning muzokaralari tamom boʻlganidan keyin raislik qiluvchi mahkumga (oqlangan shaxsga), agar u sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, oxirgi soʻzni beradi, shundan soʻng sud qaror chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.
Kassatsiya instansiyasi sudining qarori ushbu Kodeksning 497 31 -moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.
Kassatsiya instansiyasi sudining qarorini eʼlon qilish ushbu Kodeksning 473, 497 31 -moddalari qoidalariga koʻra amalga oshiriladi.
Kassatsiya instansiyasi sudida sud majlisining bayonnomasi yuritiladi. Sud majlisining bayonnomasi ushbu Kodeksning 426-moddasida koʻrsatilgan muddatlarda tayyorlanishi kerak. U bilan sud majlisining barcha ishtirokchilari tanishishga haqli. Sud majlisining bayonnomasi yuzasidan ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda mulohazalar bildirilishi mumkin”;
37) 509 8 -modda chiqarib tashlansin;
38) 509 9 — 509 14 -moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“509 9 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining vakolatlari
Kassatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishini koʻrish natijalariga koʻra quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
1) hukmni oʻzgarishsiz, kassatsiya shikoyatini (protestini) esa qanoatlantirmasdan qoldirish toʻgʻrisida;
2) ayblov hukmini bekor qilish va oqlov hukmini chiqarish haqida;
3) ayblov hukmini bekor qilish va yangi ayblov hukmini chiqarish toʻgʻrisida;
4) oqlov hukmini bekor qilish va ayblov hukmini chiqarish haqida;
5) hukmni bekor qilish va ishni tugatish toʻgʻrisida;
6) ushbu Kodeks 493-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, sudning ayblov hukmini bekor qilish va jinoyat ishini birinchi instansiya sudiga yuborish haqida;
7) hukmni oʻzgartirish toʻgʻrisida;
8) shikoyat (protest) qaytarib olingan hollarda, kassatsiya tartibida ish yuritishni tugatish haqida.
Ushbu modda birinchi qismining 1-bandida, 5 — 8-bandlarida nazarda tutilgan hollarda kassatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqaradi.
Ushbu modda birinchi qismining 2 — 4-bandlarida nazarda tutilgan hollarda kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya hukmini chiqaradi.
509 10 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi
Kassatsiya instansiyasi sudining hukmida, ajrimida quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
1) sud ishining raqami, hukm, ajrim chiqarilgan sana va joy;
2) sudning nomi va tarkibi, ishni koʻrishda ishtirok etgan prokuror va boshqa shaxslar;
3) kassatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxs;
4) birinchi instansiya sudining ustidan shikoyat (protest) berilgan hukmi, ajrimi qaror qismining mazmuni;
5) shikoyatning (protestning), kassatsiya instansiyasi sudi majlisida ishtirok etayotgan shaxslar eʼtirozlarining va tushuntirishlarining mohiyati, shuningdek prokurorning fikri;
6) shikoyat (protest) boʻyicha kassatsiya instansiyasi sudining qarori.
Shikoyat (protest) qanoatlantirilmay qoldirilganda kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida hukm qonuniy, asosli va adolatli deb, birinchi instansiya sudining ajrimi qonuniy va asosli deb topilganligining, shikoyat yoki protest esa qanoatlantirilmasdan qoldirilganligining asoslari koʻrsatilishi kerak.
Hukm, ajrim bekor qilingan yoki oʻzgartirilgan taqdirda, kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida Jinoyat kodeksining va ushbu Kodeksning qaysi normalari talablari buzilganligi hamda bekor qilinayotgan yoki oʻzgartirilayotgan sud qarorining asossizligi nimadan iborat ekanligi koʻrsatilishi kerak.
Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi sudning toʻliq tarkibi tomonidan imzolanadi. Ovoz berishda ozchilik tomonda qolgan sudya hukmga, ajrimga imzo qoʻyib, oʻzining alohida fikrini ushbu Kodeks 472-moddasining talablariga rioya etgan holda yozma tarzda qoldirishga haqlidir.
Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi sud majlisi zalida oʻqib eshittiriladi va darhol qonuniy kuchga kiradi.
Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi uni chiqargan sudga yoki boshqa sudga chiqarilgan kundan eʼtiboran besh sutkadan kechiktirmay jinoyat ishi bilan birga ijro etish uchun yuboriladi.
Mahkumni darhol qamoqdan yoki ozodlikdan cheklash tariqasidagi jazodan ozod etish uchun asos boʻladigan hukm, ajrim, agar mahkum sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, sud zalida ijro etiladi. Boshqa hollarda hukmning, ajrimning koʻchirma nusxasi hukm, ajrim chiqarilganidan keyin kassatsiya instansiyasi tomonidan jazoni ijro etish muassasasining maʼmuriyatiga yoki mahkumning yashash joyidagi ozodlikdan cheklash tariqasidagi jazoni ijro etish oʻz zimmasiga yuklatilgan ichki ishlar organiga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay yuboriladi.
509 11 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining xususiy ajrimi
Kassatsiya instansiyasi sudi ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlganda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning eʼtiborini surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi davomida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga qaratish zarur boʻlgan taqdirda, xususiy ajrim chiqaradi.
509 12 -modda. Sud ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyatni (xususiy protestni) koʻrib chiqish
Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) kassatsiya instansiyasi sudida ish yuritishning umumiy qoidalari boʻyicha koʻrib chiqiladi.
Kassatsiya instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarga haqli:
1) birinchi instansiya sudining ajrimini oʻzgarishsiz, xususiy shikoyatni (xususiy protestni) esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;
2) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ishni yangidan sudda koʻrib chiqish uchun yuborishga;
3) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ishni umumiy qoidalar boʻyicha surishtiruv yoki dastlabki tergovni oʻtkazish uchun prokurorga yuborishga;
4) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va amnistiya aktini qoʻllashga;
5) birinchi instansiya sudining ajrimini bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga;
6) birinchi instansiya sudining xususiy ajrimini bekor qilishga;
7) birinchi instansiya sudining ajrimini oʻzgartirishga.
Kassatsiya instansiyasi sudining birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha chiqarilgan ajrimi uzil-kesildir, bundan ushbu Kodeksning 308, 317-moddalarida va 59-bobida nazarda tutilgan hollar mustasno.
509 13 -modda. Ishni kassatsiya instansiyasi sudida qoʻshimcha tarzda koʻrish
Agar ayrim mahkumlarga taalluqli kassatsiya shikoyati yoki protesti kassatsiya instansiyasi sudiga biror-bir sababga koʻra boshqa mahkumlarga taalluqli jinoyat ishi koʻrib boʻlinganidan keyin kelib tushsa, shuningdek, agar mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining kassatsiya shikoyati, ushbu mahkumga taalluqli ish protsessning boshqa ishtirokchisining kassatsiya shikoyati yoki protesti boʻyicha koʻrib chiqilganidan soʻng kelib tushgan boʻlsa, kassatsiya instansiyasi sudi bunday shikoyatni yoki protestni koʻrib chiqishi va u boʻyicha ajrim chiqarishi shart.
Agar ishni qoʻshimcha tarzda koʻrish chogʻida kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan chiqarilgan ajrim ilgari chiqarilgan ajrimga zid boʻlsa, ish protest bildirish masalasini hal qilish uchun taftish tartibida protest bildirish vakolatiga ega boʻlgan prokurorga yuboriladi.
Jinoyat ishini qoʻshimcha tarzda koʻrish tartibi kechikib kelgan xususiy shikoyatlarga va xususiy protestlarga nisbatan ham taalluqlidir.
509 14 -modda. Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi ustidan shikoyat (protest) berish
Kassatsiya instansiyasi sudining hukmi, ajrimi ustidan taftish tartibida shikoyat (protest) berilishi mumkin”;
39) quyidagi mazmundagi 56 2 -bob bilan toʻldirilsin:
“56 2 -bob. Sudning hukmi, ajrimi ustidan taftish tartibida shikoyat (protest) berish
510-modda. Taftish tartibida qayta koʻrilishi mumkin boʻlgan sud hukmlari, ajrimlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida taftish tartibida jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining, hududiy harbiy sudlarning apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek ushbu sudlarning tuman (shahar) sudlari, hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya va kassatsiya instansiyasida chiqarilgan hukmlari, ajrimlari koʻrib chiqiladi.
Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida koʻrib chiqiladi:
jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlarining, hududiy harbiy sudlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek ushbu sudlar tomonidan tuman (shahar) sudlari, hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida chiqarilgan hukmlari va ajrimlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining birinchi instansiya boʻyicha chiqarilgan va ayni shu sudlar tomonidan apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek ushbu sudlar tomonidan birinchi instansiya tariqasida koʻrilgan ishlar boʻyicha apellatsiya yoki kassatsiya tartibida chiqarilgan hukmlari va ajrimlari.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati tomonidan taftish tartibida chiqarilgan hukmlar, ajrimlar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatida taftish tartibida takroran koʻrib chiqilishi mumkin.
511-modda. Hukm va ajrim ustidan taftish tartibida shikoyat berish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Mahkum, uning himoyachisi, qonuniy vakili, jabrlanuvchi, uning vakili birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudlarining hukmlari, ajrimlari ustidan taftish tartibida shikoyat berishga haqlidir.
Fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudlari hukmlarining, ajrimlarining fuqaroviy daʼvoga daxldor qismi ustidan taftish tartibida shikoyat berishga haqlidir.
Sudda oqlangan shaxs, uning himoyachisi va qonuniy vakili birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudlari hukmlarining, ajrimlarining oqlash sabablari va asoslariga daxldor qismi ustidan taftish tartibida shikoyat berishga haqlidir.
Ishda taraf boʻlmagan shaxslar ham birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudlari hukmlarining, ajrimlarining oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor qismi ustidan taftish tartibida shikoyat berishga haqlidir.
512-modda. Hukmlar, ajrimlar ustidan taftish tartibida protest bildirish huquqiga ega boʻlgan shaxslar
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori va ularga tenglashtirilgan prokurorlar, shuningdek ularning oʻrinbosarlari jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining, hududiy harbiy sudlarning apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari ustidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyatlar, Toshkent shahar sudlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga taftish tartibida protest bildirishga haqlidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va uning oʻrinbosarlari jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudining, hududiy harbiy sudlarning apellatsiya yoki kassatsiya, taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari, shuningdek tuman (shahar) sudlari, hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha chiqarilgan apellatsiya yoki kassatsiya, taftish instansiyasi sudlarining hukmlari va ajrimlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga taftish tartibida protest bildirishga haqlidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va uning oʻrinbosarlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan birinchi instansiya boʻyicha chiqarilgan hukmlar, ajrimlar hamda ular boʻyicha apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasining chiqarilgan hukmlari, ajrimlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga taftish tartibida protest bildirishga haqlidir.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi, Bosh prokurori Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining taftish tartibida koʻrib chiqilgan ishlar boʻyicha sud qarorlari ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatiga taftish tartibida protest bildirishga haqlidir.
513-modda. Sudning ajrimi ustidan taftish tartibida xususiy shikoyat (xususiy protest) berish
Birinchi instansiya sudining apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasida koʻrib chiqilgan ajrimi, shuningdek apellatsiya yoki kassatsiya, tegishli taftish instansiyasi sudining ajrimi ustidan ushbu Kodeksning 511 va 512-moddalarida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan taftish tartibida xususiy shikoyat (xususiy protest) berilishi mumkin.
514-modda. Sud hukmlari, ajrimlarini taftish tartibida qayta koʻrib chiqishga yoʻl qoʻyiladigan muddat
Agar shikoyatda yoki protestda ogʻirroq jinoyat toʻgʻrisidagi qonunni qoʻllash zarurligi haqidagi, jazoni kuchaytirish toʻgʻrisidagi yoki mahkumning ahvoli yomonlashishiga olib keladigan boshqa oʻzgarishlar haqidagi masala qoʻyilgan boʻlsa, sudning ayblov hukmini yoxud ajrimini taftish tartibida qayta koʻrib chiqishga, shuningdek sudning oqlov hukmini yoki ishni tugatish toʻgʻrisidagi ajrimini taftish tartibida qayta koʻrib chiqishga faqat u qonuniy kuchga kirganidan keyin bir yil ichida yoʻl qoʻyiladi.
515-modda. Taftish tartibida shikoyat berish va protest bildirish tartibi
Quyidagilar ustidan taftish tartibida shikoyat beriladi yoki protest bildiriladi:
1) tuman (shahar) sudlarining apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari ustidan, shuningdek tuman (shahar) sudlari tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining apellatsiya yoki kassatsiya tartibida chiqarilgan hukmlari, ajrimlari ustidan — Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyatlar, Toshkent shahar sudlariga;
2) hududiy harbiy sudlarning apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari ustidan, shuningdek hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining hukmlari, ajrimlari ustidan — Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga:
tuman (shahar) sudlarining, hududiy harbiy sudlarning apellatsiya, kassatsiya yoki taftish tartibida koʻrib chiqilgan hukmlari, ajrimlari ustidan;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan birinchi instansiya boʻyicha chiqarilgan hukmlar, ajrimlar va ular yuzasidan chiqarilgan apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasining hukmlari, ajrimlari ustidan shikoyat (protest) berilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining taftish tartibida chiqarilgan hukmlari, ajrimlari ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatiga taftish tartibida takroran koʻrib chiqish uchun protest bildiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatiga protest bildirish uchun ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning arizalari (iltimosnomalari), shuningdek sudyaning taqdimnomasi, ommaviy axborot vositalarining xabarlari sabab boʻladi.
Ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida nazarda tutilgan taftish tartibidagi shikoyatlar va protestlar hukmni, ajrimni chiqargan sud orqali beriladi. Shikoyat yoki protest bevosita Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyat, Toshkent shahar sudiga, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga berilgan taqdirda, sud ularni hukmni, ajrimni chiqargan sudga ushbu Kodeksning 479-moddasida bayon etilgan talablarni bajarish uchun yuboradi.
Ushbu moddada belgilangan tartib taftish tartibida xususiy shikoyat berish va xususiy protest bildirish tartibiga nisbatan ham tatbiq etiladi.
516-modda. Taftish tartibida beriladigan, bildiriladigan shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) mazmuni
Taftish tartibida beriladigan (bildiriladigan) shikoyatda, protestda (xususiy shikoyatda, xususiy protestda) quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
1) shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) yuborilayotgan, ishni taftish tartibida koʻradigan sudning nomi;
2) shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan shaxs, uning protsessual mavqeyi, uning yashash joyi yoki turgan joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
3) hukm, ajrim chiqargan sudning nomi, hukm, ajrim chiqarilgan sana, sud ishining raqami, shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilayotgan hukm, ajrim kimga nisbatan chiqarilgan boʻlsa, oʻsha shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining nomi;
4) shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berayotgan shaxsning fikriga koʻra hukmning, ajrimning notoʻgʻriligi nimadan iborat ekanligiga doir vajlari, sudga qadar ish yuritishni yoki sud muhokamasini amalga oshirish chogʻida qaror qabul qilishga taʼsir koʻrsatgan qonunning qaysi normalari buzilganligi toʻgʻrisidagi vajlari, shuningdek uning iltimosining mazmuni;
5) shaxs oʻz talablarini asoslayotgan dalillar;
6) shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) ilova qilinayotgan materiallar roʻyxati;
7) shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilgan sana, shikoyat (xususiy shikoyat) bergan, protest (xususiy protest) bildirgan shaxsning imzosi.
517-modda. Hukm, ajrim ustidan taftish tartibida shikoyat (xususiy shikoyat) berish, protest (xususiy protest) bildirish oqibatlari
Hukm, ajrim chiqargan sud ushbu Kodeks 479-moddasining ikkinchi — toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarni bajarib, bir oy ichida jinoyat ishini shikoyatlar, protestlar (xususiy shikoyatlar, xususiy protestlar) va ularga doir eʼtirozlar, shuningdek taqdim etilgan qoʻshimcha materiallar bilan birga taftish tartibida koʻruvchi sudga yuboradi. Mazkur muddat alohida hollarda yuqori sud raisi yoki uning oʻrinbosari tomonidan koʻpi bilan yigirma kunga uzaytirilishi mumkin.
518-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudiga, viloyatlar, Toshkent shahar sudlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudiga taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Hukm, ajrim chiqargan sud taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilishi toʻgʻrisida mahkumni, oqlangan shaxsni, ularning himoyachilarini, qonuniy vakillarini, prokurorni, jabrlanuvchini, uning vakilini, shuningdek fuqaroviy daʼvogarni, fuqaroviy javobgarni, ularning vakillarini, agar shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, uch sutka ichida xabardor qiladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) koʻchirma nusxalari yuboriladi yoxud hukmni, ajrimni chiqargan sudning internet-resursi orqali ularning elektron nusxalari bilan tanishish mumkinligi toʻgʻrisida xabarnoma yuboriladi. Bunda taraflarga ularning shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) doir eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida berish huquqi, eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda, tushuntiriladi. Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) yuzasidan kelib tushgan eʼtirozlar jinoyat ishi materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.
Taraflar taftish tartibida beriladigan shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) doir eʼtiroz bilan birga yangi materiallarni alohida taqdim etishga yoki ularni talab qilib olish va tekshirish, shuningdek oʻzi koʻrsatgan jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni sudga chaqirish va soʻroq qilish haqida iltimosnoma berishga haqli.
519-modda. Taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni (xususiy shikoyatni, xususiy protestni) oʻzgartirish va unga qoʻshimcha kiritish
Taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan shaxs jinoyat ishini taftish tartibida sud majlisida koʻrish boshlanguniga qadar uni oʻzgartirishga yoki yangi vajlar bilan toʻldirishga haqli.
Taftish tartibidagi protestga (xususiy protestga), jabrlanuvchining yoki uning vakilining taftish tartibidagi shikoyatiga (xususiy shikoyatiga) mahkumning ahvolini ogʻirlashtirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishga, agar bunday talab taftish tartibida berilgan dastlabki shikoyatda, protestda (xususiy shikoyatda, xususiy protestda) koʻrsatilmagan boʻlsa, yoʻl qoʻyilmaydi.
Taftish tartibidagi shikoyat (xususiy shikoyat) berilganidan keyin jinoyat ishini yuritishga kirishgan himoyachi shikoyatni (xususiy shikoyatni) oʻzgartirishi yoki yangi vajlar bilan toʻldirishi, ilgari ishda ishtirok etgan himoyachi tomonidan berilgan shikoyat (xususiy shikoyat) vajlarining qoʻshimcha asoslarini taqdim etishi mumkin.
520-modda. Taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni (xususiy shikoyatni, xususiy protestni) qaytarib olish
Taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan shaxs oʻz shikoyatini, protestini (xususiy shikoyatini, xususiy protestini) qaytarib olishga haqlidir. Yuqori turuvchi prokuror ham protestni (xususiy protestni) qaytarib olishga haqli. Mahkum oʻz himoyachisining shikoyatini (xususiy shikoyatini) qaytarib olishga haqli.
Mahkumning himoyachisi, qonuniy vakili oʻz shikoyatini (xususiy shikoyatini) faqat mahkumning roziligi bilan qaytarib olishga haqli.
Taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni (xususiy shikoyatni, xususiy protestni) qaytarib olishga sud maslahatxonaga kirguniga qadar yoʻl qoʻyiladi.
Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest), shuningdek uni qaytarib olish toʻgʻrisidagi hujjat ishda qoldiriladi.
521-modda. Ish taftish instansiyasi sudiga yuborilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Hukm chiqargan sud jinoyat ishi taftish instansiyasi sudiga yuborilganligi toʻgʻrisida ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarni uch sutka ichida xabardor qiladi.
521 1 -modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida taftish tartibida jinoyat ishini koʻrib chiqish uchun sud majlisini tayinlash va tayyorlash
Sudya taftish tartibidagi shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bilan kelib tushgan jinoyat ishini oʻrganib, sud majlisini tayinlash toʻgʻrisida yetti sutkadan kechiktirmay ajrim chiqarib, unda quyidagi masalalarni hal etadi:
1) jinoyat ishini koʻrib chiqish joyi, sanasi va boshlanish vaqti toʻgʻrisidagi;
2) sud majlisiga taraflarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini chaqirish haqidagi;
3) ushbu Kodeksning 19-moddasida nazarda tutilgan hollarda jinoyat ishini yopiq sud majlisida koʻrish toʻgʻrisidagi;
4) ozodlikdan cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazoni oʻtayotgan shaxsning sud majlisida ishtirok etishi haqidagi.
Ajrim chiqarilgan kundan eʼtiboran uch sutka ichida jinoyat protsessi ishtirokchilariga sud majlisining joyi, sanasi va boshlanish vaqti tayinlanganligi toʻgʻrisida xabar yuboriladi.
Agar jinoyat ishini oʻrganish chogʻida birinchi instansiya sudi tomonidan ushbu Kodeks 503-moddasi ikkinchi qismining talablari bajarilmaganligi aniqlansa, sudya ishni taftish tartibida koʻrib chiqishga monelik qiluvchi holatlarni bartaraf etish uchun ishni shu sudga qaytaradi.
521 2 -modda. Ishni Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida taftish tartibida koʻrishda taraflarning sud majlisida ishtirok etishi
Jinoyat ishini taftish tartibida sud majlisida koʻrishda quyidagilar ishtirok etishi shart:
1) tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahar prokurori, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy prokurori va ularga tenglashtirilgan prokurorlar, ularning oʻrinbosarlari yoki ular tomonidan vakolat berilgan prokuror;
2) himoyachi — ushbu Kodeksning 51 va 52-moddalarida koʻrsatilgan hollarda.
Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari, jabrlanuvchi, fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari ishni taftish tartibida koʻrishda ishtirok etishga haqli. Jazoni ijro etish muassasasida boʻlgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkumning ishtirok etishi zarurligi toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan hal etiladi. Mazkur shaxslar sud majlisida bevosita yoxud videokonferensaloqa tizimidan foydalanish orqali ishtirok etishi mumkin.
Taftish tartibida koʻrilayotgan ish boʻyicha sud majlisining joyi, sanasi va vaqti toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi ishni koʻrishga monelik qilmaydi, bundan sud majlisida ishtirok etishi shart boʻlgan shaxslar mustasno.
521 3 -modda. Jinoyat ishini Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida taftish tartibida koʻrish tartibi
Jinoyat ishi Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida taftish tartibida koʻrilayotganda sud majlisi raislik qiluvchi tomonidan ochiladi, u qanday ish va kimning shikoyati, protesti (xususiy shikoyati, xususiy protesti) boʻyicha koʻrilayotganligini eʼlon qiladi. Shundan keyin raislik qiluvchi sud tarkibini eʼlon qiladi, prokurorning, himoyachining, sud majlisi kotibining, shuningdek agar sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, tarjimonning familiyasini, ismini va otasining ismini maʼlum qiladi.
Raislik qiluvchi hozir boʻlgan jinoyat protsessi ishtirokchilariga ularning huquqlarini tushuntiradi va ularda rad qilishga oid arzlar hamda iltimosnomalar bor-yoʻqligini, taftish tartibidagi shikoyatda, protestda (xususiy shikoyatda, xususiy protestda) bayon etilgan iltimosnomalarni ular quvvatlashi-quvvatlamasligini aniqlaydi. Bunday iltimosnomalar mavjud boʻlgan taqdirda sud ular boʻyicha ajrim chiqaradi.
Ishni koʻrish sudyalardan biri tomonidan birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi hukmining, ajrimining, taftish tartibida berilgan shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) mazmunini qisqacha bayon etish bilan boshlanadi.
Sudyaning maʼruzasidan keyin sud taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan tarafning maʼruzasini va boshqa tarafning eʼtirozlarini eshitadi. Bir nechta shikoyat (xususiy shikoyat) mavjud boʻlgan taqdirda soʻzga chiqish navbati taraflarning fikrlari hisobga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Agar berilgan taftish tartibidagi shikoyatlar (xususiy shikoyatlar) bilan bir qatorda prokurorning taftish tartibida bildirilgan protesti (xususiy protesti) mavjud boʻlsa, soʻz birinchi navbatda unga beriladi.
Taftish instansiyasi sudining majlisida ishtirok etayotgan prokuror koʻrib chiqilayotgan taftish shikoyatlari (xususiy shikoyatlar) yuzasidan fikrini bildiradi, protestda (xususiy protestda) koʻrsatilgan vajlarni bayon etadi.
Sud taraflarning fikrlarini eshitib, birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlari hukmining, ajrimining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi lozim darajada tekshirilishini taʼminlash zaruratidan kelib chiqib, bevosita sud majlisida tekshirilishi lozim boʻlgan dalillar hajmini aniqlash toʻgʻrisida, sud majlisiga mahkumni (oqlangan shaxsni), jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlarni va, zarurat boʻlganda, boshqa shaxslarni chaqirish haqida qaror qabul qiladi. Shundan keyin sud sudning majlisiga chaqirilgan mahkumni (oqlangan shaxsni), jabrlanuvchilarni, guvohlarni soʻroq qilish yoʻli bilan dalillarni tekshirishga, shuningdek taraflarning iltimosnomasiga koʻra hamda oʻz tashabbusi bilan hujjatlarni, bayonnomalarni va ishga aloqador boshqa materiallarni oʻqib eshittirishga kirishadi.
Dalillarni tekshirish tartibi taraflarning fikrlari inobatga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Taraflar taftish instansiyasi sudiga taftish tartibida berilgan shikoyatda, protestda (xususiy shikoyatda, xususiy protestda) keltirilgan vajlarni tasdiqlab yoki inkor etib, qoʻshimcha materiallar taqdim etishga haqli.
Birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida soʻroq qilingan guvohlar, agar sud zarur deb topsa, ishni taftish tartibida koʻrish chogʻida soʻroq qilinadi.
Taraflarning dalillarni, shu jumladan birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan tekshirilmagan dalillarni tekshirish toʻgʻrisidagi va sud majlisiga guvohlarni, ekspertlarni hamda boshqa shaxslarni chaqirish haqidagi iltimosnomalari ushbu Kodeks 438-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida belgilangan tartibda sud tomonidan hal etiladi. Bunda sud iltimosnomani qanoatlantirishni faqat u birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan qanoatlantirilmaganligiga asoslanib rad etishga haqli emas.
Birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan tekshirilmagan dalillar (yangi dalillar) sud tomonidan qabul qilinadi, bunda ularni tekshirish toʻgʻrisida iltimosnoma bergan shaxs bu dalillarni oʻziga bogʻliq boʻlmagan qanday sabablarga koʻra birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudiga taqdim etish imkoniyati boʻlmaganligini tushuntirib berishi kerak.
Ishni taftish tartibida koʻrayotgan sud dalillarni tekshirishga, shu jumladan videokonferensaloqa tizimidan foydalangan holda tekshirishga haqli.
Sud tergovi tugallangach, sud taraflardan ularda sud tergoviga qoʻshimcha qilish yuzasidan iltimosnomalari bor-yoʻqligini surishtiradi. Sud bu iltimosnomalarni hal etadi, shundan keyin taraflarning muzokaralariga oʻtadi.
Sud muzokaralari ushbu Kodeks 449-moddasining qoidalari asosida oʻtkaziladi, bunda shikoyat (protest) bergan shaxs birinchi boʻlib soʻzga chiqadi.
Taraflarning muzokaralari tamom boʻlganidan keyin raislik qiluvchi mahkumga (oqlangan shaxsga), agar u sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, oxirgi soʻz beradi, shundan keyin sud qaror chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.
Ishni taftish tartibida koʻrayotgan sudning qarori ushbu Kodeksning 497 31 -moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.
Taftish instansiyasi sudining qarorini eʼlon qilish ushbu Kodeksning 473, 497 31 -moddalari qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Taftish instansiyasi sudida sud majlisining bayonnomasi yuritiladi. Sud majlisining bayonnomasi ushbu Kodeksning 426-moddasida koʻrsatilgan muddatlarda tayyorlanishi kerak. U bilan sud majlisining barcha ishtirokchilari tanishishga haqli. Sud majlisining bayonnomasi yuzasidan ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda mulohazalar bildirilishi mumkin.
521 4 -modda. Jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiquvchi Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining vakolatlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiqib, uning natijalariga koʻra quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
1) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini oʻzgarishsiz qoldirish, taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni esa qanoatlantirmasdan qoldirish toʻgʻrisida;
2) apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini bekor qilish va birinchi instansiya sudining hukmini, ajrimini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisida;
3) ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va ayblov yoki oqlov hukmi chiqarish toʻgʻrisida;
4) ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va ishni tugatish toʻgʻrisida;
5) ushbu Kodeks 493-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va jinoyat ishini birinchi instansiya sudiga yuborish toʻgʻrisida;
6) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining hukmini, ajrimini oʻzgartirish toʻgʻrisida;
7) shikoyat, protest qaytarib olingan taqdirda, taftish tartibidagi ishni yuritishni tugatish toʻgʻrisida.
Ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida, 4 — 7-bandlarida nazarda tutilgan hollarda ishni taftish tartibida koʻruvchi sud ajrim chiqaradi.
Ushbu modda birinchi qismining 3-bandida nazarda tutilgan hollarda, ishni taftish tartibida koʻruvchi sud hukm chiqaradi.
Jinoyat ishini taftish tartibida koʻruvchi Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat, Toshkent shahar sudi, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning eʼtiborini surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi jarayonida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga qaratish zarur boʻlgan taqdirda xususiy ajrim chiqaradi.
521 5 -modda. Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyatni (xususiy protestni) koʻrib chiqish
Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat, xususiy protest ushbu Kodeksning 521 3 -moddasida belgilangan qoidalar boʻyicha koʻrib chiqiladi.
Taftish instansiyasining sudi ishni birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarga haqli:
1) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini oʻzgarishsiz, xususiy shikoyatni (xususiy protestni) esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;
2) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ishni yangidan sudda koʻrib chiqish uchun yuborishga;
3) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ishni umumiy qoidalar boʻyicha surishtiruv yoki dastlabki tergovni oʻtkazish uchun prokurorga yuborishga;
4) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va amnistiya aktini qoʻllashga;
5) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga;
6) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiya sudining xususiy ajrimini bekor qilishga;
7) birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlarining ajrimlarini oʻzgartirishga.
521 6 -modda. Ishni taftish tartibida koʻruvchi Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmi, ajrimi
Ishni taftish tartibida koʻruvchi Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudining, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudining hukmida, ajrimida quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
1) sud ishining raqami, hukm, ajrim chiqarilgan sana va joy;
2) sudning nomi va tarkibi, ishni koʻrishda ishtirok etgan prokuror va boshqa shaxslar;
3) taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan shaxs;
4) ustidan taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilgan hukmning, ajrimning qaror qismi mazmuni;
5) shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) taftish instansiyasi sud majlisida ishtirok etayotgan shaxslar eʼtirozlarining va tushuntirishlarining mohiyati, shuningdek prokurorning fikri;
6) ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning qarori.
Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) qanoatlantirilmay qoldirilgan taqdirda, ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning ajrimida birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudining hukmi qonuniy, asosli va adolatli deb, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi qonuniy va asosli deb topilganligining, shikoyat yoki protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) esa qanoatlantirilmasdan qoldirilishining asoslari koʻrsatilishi kerak.
Hukm, ajrim bekor qilingan yoki oʻzgartirilgan taqdirda, ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning ajrimida Jinoyat kodeksining va ushbu Kodeksning qaysi normalari talablari buzilganligi va bekor qilinayotgan yoki oʻzgartirilayotgan sud qarorining asossizligi nimadan iborat ekanligi koʻrsatilishi kerak.
Ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning hukmi, ajrimi sudning toʻliq tarkibi tomonidan imzolanadi. Ovoz berishda ozchilik tomonda qolgan sudya hukmga, ajrimga imzo qoʻyib, oʻzining alohida fikrini ushbu Kodeksning 472-moddasi talablariga rioya etgan holda yozma shaklda qoldirishga haqlidir.
Ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning hukmi, ajrimi sud majlisi zalida oʻqib eshittiriladi va darhol qonuniy kuchga kiradi.
Ishni taftish tartibida koʻruvchi sudning hukmi, ajrimi uni chiqargan sudga yoki boshqa sudga chiqarilgan kundan eʼtiboran besh sutkadan kechiktirmay jinoyat ishi bilan birga ijro etish uchun yuboriladi.
Mahkumni darhol qamoqdan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazodan ozod etish uchun asos boʻladigan hukm, ajrim, agar mahkum sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, sud zalida ijro etiladi. Boshqa hollarda, hukmning, ajrimning koʻchirma nusxasi hukm, ajrim chiqarilganidan keyin taftish instansiyasi sudi tomonidan jazoni ijro etish muassasasining maʼmuriyatiga yoki mahkumning yashash joyidagi ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni ijro etish oʻz zimmasiga yuklatilgan ichki ishlar organiga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay yuboriladi.
521 7 -modda. Ishni taftish instansiyasi sudida qoʻshimcha tarzda koʻrish
Agar ayrim mahkumlarga taalluqli taftish tartibida berilgan shikoyat yoki protest biror-bir sabablarga koʻra ishni taftish tartibida koʻruvchi sudga boshqa mahkumlarga taalluqli jinoyat ishi koʻrib boʻlinganidan keyin kelib tushsa, shuningdek agar mahkumning, uning himoyachisining yoki qonuniy vakilining taftish tartibida berilgan shikoyati, ushbu mahkumga taalluqli ish protsessning boshqa ishtirokchisining taftish tartibida berilgan shikoyati yoki protesti boʻyicha koʻrib chiqilganidan soʻng kelib tushgan boʻlsa, ishni taftish tartibida koʻruvchi sud bunday shikoyatni yoki protestni koʻrib chiqishi va u boʻyicha tegishli qaror chiqarishi shart.
Agar ishni qoʻshimcha tarzda koʻrish chogʻida ishni taftish tartibida koʻruvchi sud tomonidan chiqarilgan hukm, ajrim (qaror) ilgari chiqarilgan hukmga, ajrimga (qarorga) zid boʻlsa, protest bildirish toʻgʻrisidagi masalani hal qilish uchun ish taftish tartibida protest bildirish vakolatiga ega boʻlgan prokurorga yuboriladi.
Jinoyat ishini qoʻshimcha tarzda koʻrish tartibi kechikib kelgan xususiy shikoyatlarga va xususiy protestlarga nisbatan ham taalluqlidir.
521 8 -modda. Jinoyat ishini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida tekshirish uchun talab qilib olish
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi taftish tartibida berilgan shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) boʻyicha jinoyat ishini suddan talab qilib olishga haqli.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori va ularning oʻrinbosarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlari hamda ularga tenglashtirilgan prokurorlar taftish tartibida protest (xususiy protest) kiritish toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun ishni suddan oʻz vakolatlari doirasida talab qilib olishga haqli. Ishlarni talab qilib olishga ushbu Kodeksning 511-moddasida koʻrsatilgan shaxslarning shikoyatlari, shuningdek sudyaning taqdimnomasi, ommaviy axborot vositalarining xabarlari sabab boʻladi.
521 9 -modda. Taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni (xususiy shikoyatni, xususiy protestni) koʻrib chiqmasdan qaytarish
Taftish tartibida berilgan shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) quyidagi hollarda koʻrib chiqilmasdan qaytariladi, agar:
1) taftish tartibida berilgan shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ushbu Kodeksning 515-moddasida nazarda tutilgan talablarga javob bermasa;
2) taftish tartibida berilgan shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ushbu Kodeksning 511, 512-moddalarida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan berilmagan boʻlsa;
3) ish Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan taftish tartibida koʻrilmagan boʻlsa;
4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudida, viloyatlar, Toshkent shahar sudlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudida birinchi instansiya boʻyicha koʻrib chiqilgan ishlar apellatsiya yoki kassatsiya tartibida koʻrilmagan boʻlsa;
5) taftish tartibida berilgan shikoyatni, protestni (xususiy shikoyatni, xususiy protestni) qaytarib olish toʻgʻrisida ariza kelib tushgan boʻlsa.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan holatlar bartaraf etilganidan keyin shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bergan shaxs takroran umumiy asoslarda murojaat qilishga haqlidir.
521 10 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga kelib tushgan taftish tartibida berilgan shikoyatlar (xususiy shikoyatlar) boʻyicha qabul qilinadigan qarorlar
Taftish tartibida berilgan shikoyat (xususiy shikoyat) unga ilova qilingan materiallar bilan birga, zarur boʻlgan hollarda esa jinoyat ishi talab qilib olingan holda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi tomonidan oʻrganib chiqiladi.
Shikoyatni (xususiy shikoyatni) oʻrganib chiqish natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi oʻz ajrimi bilan quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
1) sud qarorlarini taftish tartibida qayta koʻrib chiqish uchun asoslar mavjud emasligi toʻgʻrisida;
2) shikoyatni (xususiy shikoyatni) ish bilan birga koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga oʻtkazish haqida.
Taftish tartibida shikoyat (xususiy shikoyat) bergan shaxsga qabul qilingan qaror haqida uch sutka ichida xabar qilinadi.
521 11 -modda. Sud qarorlarini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida qayta koʻrib chiqish uchun asoslar mavjud emasligi toʻgʻrisidagi ajrim
Sud qarorlarini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida qayta koʻrib chiqish uchun asoslar mavjud emasligi toʻgʻrisidagi ajrimda quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
1) ajrim chiqarilgan joy va sana;
2) ajrim chiqargan sudyaning familiyasi, ismi, otasining ismi;
3) taftish tartibida shikoyat (xususiy shikoyat) bergan shaxs haqidagi maʼlumotlar;
4) hukm, ajrim chiqargan birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya, taftish instansiyasi sudining nomi, birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya, taftish instansiyasi sudining hukmi, ajrimi chiqarilgan sana;
5) taftish tartibida berilgan shikoyatning (xususiy shikoyatning) mazmuni;
6) taftish tartibidagi shikoyatni (xususiy shikoyatni) koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga oʻtkazishni rad etish sabablari va asoslari.
Sud qarorlarini taftish tartibida qayta koʻrib chiqish uchun asoslar mavjud emasligi toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining ajrimi ustidan taftish tartibida shikoyat (xususiy shikoyat) bergan shaxs tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisiga, uning oʻrinbosariga shikoyat qilinishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, uning oʻrinbosari taftish tartibida shikoyat (xususiy shikoyat) bergan shaxsning shikoyatiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining sud qarorlarini taftish tartibida qayta koʻrib chiqish uchun asoslar mavjud emasligi toʻgʻrisidagi ajrimini bekor qilish haqida ajrim chiqarishga va shikoyatni (xususiy shikoyatni) jinoyat ishi bilan birga taftish tartibida koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga oʻtkazishga haqlidir.
521 12 -modda. Taftish tartibida berilgan shikoyatni (xususiy shikoyatni) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrim
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining taftish tartibida berilgan shikoyatni (xususiy shikoyatni) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrimida quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
1) ajrim chiqarilgan joy va sana;
2) ajrim chiqargan sudyaning familiyasi, ismi, otasining ismi;
3) taftish tartibida shikoyatni (xususiy shikoyatni) bergan shaxs haqidagi maʼlumotlar;
4) hukm, ajrim chiqargan birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya, taftish instansiyasi sudining nomi, birinchi instansiya, apellatsiya yoki kassatsiya, taftish instansiyasi sudining hukmi, ajrimi chiqarilgan sana;
5) taftish tartibida berilgan shikoyatning (xususiy shikoyatning) mazmuni;
6) taftish tartibidagi shikoyatni (xususiy shikoyatni) koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga oʻtkazish sabablari va asoslari;
7) ishni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati tomonidan koʻrib chiqish joyi va sanasi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi taftish tartibida berilgan shikoyatni (xususiy shikoyatni) oʻzi chiqargan ajrim bilan birga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga jinoyat ishi bilan birga oʻtkazadi.
521 13 -modda. Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatiga taftish tartibida koʻrib chiqish uchun kiritilganligi toʻgʻrisida xabardor qilish
Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari, qonuniy vakillari, prokuror, jabrlanuvchi yoki uning vakili, shuningdek fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar yoki ularning vakillari ish taftish tartibida koʻrib chiqish uchun yuborilganligi toʻgʻrisida, agar shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, uch sutka ichida xabardor qilinadi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) koʻchirma nusxasi yuboriladi yoxud taftish instansiyasi sudining internet-resursi orqali ularning elektron nusxalari bilan tanishish mumkinligi toʻgʻrisida xabarnoma yuboriladi. Bunda taraflarga ularning shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) doir eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida berish huquqi, eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda, tushuntiriladi. Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) yuzasidan kelib tushgan eʼtirozlar jinoyat ishi materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.
Taraflar taftish tartibida berilgan shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) doir eʼtiroz bilan birga yangi materiallarni alohida taqdim etishga yoxud ularni talab qilib olish va tekshirish toʻgʻrisida, shuningdek oʻzlari koʻrsatgan jabrlanuvchilarni, guvohlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni sudga chaqirish va soʻroq qilish haqida iltimosnoma berishga haqli.
521 14 -modda. Jinoyat ishini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida koʻrib chiqish uchun tayyorlash
Jinoyat ishi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyasining ajrimi shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) bilan birga kelib tushganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati taftish tartibida shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) berilganligi toʻgʻrisida mahkumni, oqlangan shaxsni, uning himoyachisini, qonuniy vakilini, prokurorni, jabrlanuvchini, uning vakilini, shuningdek fuqaroviy daʼvogarni, fuqaroviy javobgarni, ularning vakillarini, agar shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, ishni koʻrib chiqish boshlanishidan kamida uch sutka oldin xabardor qiladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga shikoyatning, protestning (xususiy shikoyatning, xususiy protestning) koʻchirma nusxasi yuboriladi yoxud taftish instansiyasi sudining internet-resursi orqali ularning elektron nusxalari bilan tanishish mumkinligi toʻgʻrisida xabar qilinadi. Bunda taraflarga ularning shikoyatga, protestga (xususiy shikoyatga, xususiy protestga) doir oʻz eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida taqdim etish huquqi, eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda, tushuntiriladi. Shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) yuzasidan kelib tushgan eʼtirozlar jinoyat ishi materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan talablar bajarilganidan keyin mahkum, oqlangan shaxs, uning himoyachisi, qonuniy vakili, prokuror, jabrlanuvchi, uning vakili, shuningdek fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar, ularning vakillari, agar shikoyat, protest (xususiy shikoyat, xususiy protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, ish taftish tartibida koʻriladigan vaqt haqida ishni koʻrib chiqish boshlanishidan kamida uch sutka oldin xabardor qilinadi.
521 15 -modda. Ishni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida koʻrishda taraflarning sud majlisida ishtirok etishi
Jinoyat ishini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida taftish tartibida sud majlisida koʻrishda quyidagilar ishtirok etishi shart:
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, uning oʻrinbosari yoki ular tomonidan vakolat berilgan prokuror;
himoyachi — ushbu Kodeksning 51 va 52-moddalarida koʻrsatilgan hollarda.
Mahkum, oqlangan shaxs, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari, jabrlanuvchi, fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari ishni taftish tartibida koʻrishda ishtirok etishga haqli. Jazoni ijro etish muassasasida boʻlgan yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoni oʻtayotgan mahkumning ishni koʻrishda ishtirok etishi zarurligi toʻgʻrisidagi masala sud tomonidan hal etiladi. Mazkur shaxslar sud majlisida bevosita yoxud videokonferensaloqa tizimidan foydalanish orqali ishtirok etishi mumkin.
Taftish tartibida koʻrilayotgan ish boʻyicha sud majlisining joyi, sanasi va vaqti toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi ishni koʻrishga monelik qilmaydi, bundan ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shaxslar mustasno.
521 16 -modda. Jinoyat ishini taftish tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida koʻrish tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatida jinoyat ishini taftish tartibida koʻrishda sud majlisi raislik qiluvchi tomonidan ochiladi, u qanday jinoyat ishi va kimning taftish tartibidagi shikoyati (protesti) boʻyicha koʻrilayotganligini eʼlon qiladi. Shundan keyin raislik qiluvchi sud tarkibini eʼlon qiladi, prokurorning, himoyachining, sud majlisi kotibining, shuningdek, agar sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, tarjimonning familiyasini, ismini va otasining ismini maʼlum qiladi.
Raislik qiluvchi hozir boʻlgan jinoyat protsessi ishtirokchilariga ularning huquqlarini tushuntiradi va ularda rad qilishga oid arzlar hamda iltimosnomalar bor-yoʻqligini, ular taftish tartibidagi shikoyatda, protestda bayon etilgan iltimosnomalarni quvvatlashi-quvvatlamasligini aniqlaydi. Bunday iltimosnomalar mavjud boʻlganda sud ular boʻyicha ajrim chiqaradi.
Ishni koʻrish sudyalardan biri tomonidan birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi hukmining, ajrimining, taftish tartibida berilgan shikoyatning yoki protestning mazmunini qisqacha bayon etish bilan boshlanadi.
Sudyaning maʼruzasidan keyin sud taftish tartibida shikoyat (protest) bergan tarafning maʼruzasini va boshqa tarafning eʼtirozlarini eshitadi. Bir nechta shikoyat mavjud boʻlgan taqdirda, soʻzga chiqish navbati taraflarning fikrlari hisobga olingan holda sud tomonidan belgilanadi. Agar taftish tartibida berilgan shikoyatlar bilan bir qatorda prokurorning taftish tartibida bildirilgan protesti mavjud boʻlsa, soʻz birinchi navbatda unga beriladi.
Taftish instansiyasi sudining majlisida ishtirok etayotgan prokuror koʻrib chiqilayotgan taftish tartibida berilgan shikoyatlar yuzasidan fikrini bildiradi, protestda koʻrsatilgan vajlarni bayon etadi.
Taraflar oʻz vajlarini bayon etish bilan birga taftish tartibida berilgan shikoyatda (protestda) keltirilgan vajlarni tasdiqlab yoki rad etib sudga qoʻshimcha materiallarni taqdim etishga haqli.
Qoʻshimcha materiallar taqdim etilgan hollarda, sud taraflarga ular bilan tanishib chiqish va oʻz vajlarini bayon etish imkonini beradi.
Jinoyat ishini taftish tartibida koʻrishda sud ushbu Kodeks 483-moddasining uchinchi qismiga amal qilgan holda toʻliq yoki qisman sud tergovini oʻtkazishga haqli.
Sud tergovi yakunlanganidan soʻng sud taraflarning muzokaralariga oʻtadi.
Sud muzokaralari ushbu Kodeksning 449-moddasi qoidalari asosida oʻtkaziladi, bunda shikoyat (protest) bergan shaxs birinchi boʻlib soʻzga chiqadi.
Taraflarning muzokaralari tamomlanganidan keyin raislik qiluvchi mahkumga (oqlangan shaxsga), agar u sud majlisida ishtirok etayotgan boʻlsa, oxirgi soʻz beradi, shundan soʻng sud qaror chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.
Taftish instansiyasi sudining qarori ushbu Kodeksning 497 31 -moddasida nazarda tutilgan tartibda qabul qilinadi.
Taftish instansiyasi sudining qarorini eʼlon qilish ushbu Kodeksning 473, 497 31 -moddalari qoidalariga koʻra amalga oshiriladi.
Taftish instansiyasi sudida sud majlisining bayonnomasi yuritiladi. Sud majlisining bayonnomasi ushbu Kodeksning 426-moddasida koʻrsatilgan muddatlarda tayyorlanishi kerak. U bilan sud majlisining barcha ishtirokchilari tanishishga haqli. Sud majlisining bayonnomasi yuzasidan ushbu Kodeksning 427-moddasida nazarda tutilgan tartibda mulohazalar bildirilishi mumkin.
521 17 -modda. Ishni taftish tartibida koʻrib chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
1) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudining hukmini, ajrimini oʻzgarishsiz, taftish tartibida berilgan shikoyatni (protestni) esa qanoatlantirmasdan qoldirish toʻgʻrisida;
2) ayrim sud qarorlarini bekor qilish va ish boʻyicha ilgari qabul qilingan sud qarorlaridan birini oʻz kuchida qoldirish toʻgʻrisida;
3) ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va ayblov yoki oqlov hukmi chiqarish toʻgʻrisida;
4) ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va ish yuritishni tugatish toʻgʻrisida;
5) ushbu Kodeks 493-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish va jinoyat ishini birinchi instansiya sudiga yuborish toʻgʻrisida;
6) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudining hukmini, ajrimini oʻzgartirish toʻgʻrisida;
7) shikoyat (protest) qaytarib olingan taqdirda, taftish tartibidagi ishni yuritishni tugatish toʻgʻrisida.
Ushbu modda birinchi qismining 1 va 2-bandlarida, 4 — 7-bandlarida nazarda tutilgan hollarda ishni taftish tartibida koʻruvchi sud ajrim chiqaradi.
Ushbu modda birinchi qismining 3-bandida nazarda tutilgan hollarda ishni taftish tartibida koʻruvchi sud hukm chiqaradi.
Jinoyat ishini taftish tartibida koʻruvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati ushbu Kodeksning 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, shuningdek tegishli mansabdor shaxslarning eʼtiborini surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi jarayonida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklarga qaratish zarur boʻlgan taqdirda xususiy ajrim chiqaradi.
521 18 -modda. Sud ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyatni (xususiy protestni) koʻrib chiqish
Sudning ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) ushbu Kodeksning 521 16 -moddasida belgilangan qoidalar boʻyicha koʻrib chiqiladi.
Taftish instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlari ustidan berilgan xususiy shikoyat (xususiy protest) boʻyicha koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarga haqli:
1) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini oʻzgarishsiz, xususiy shikoyatni, xususiy protestni esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;
2) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ishni yangidan sudda koʻrib chiqish uchun yuborishga;
3) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ishni umumiy qoidalar boʻyicha surishtiruv yoki dastlabki tergovni oʻtkazish uchun prokurorga yuborishga;
4) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va amnistiya aktini qoʻllashga;
5) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini bekor qilishga va ish yuritishni tugatishga;
6) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudining xususiy ajrimini bekor qilishga;
7) birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki tegishli taftish instansiyasi sudlarining ajrimlarini oʻzgartirishga.
521 19 -modda. Jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining hukmi, ajrimi
Jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining hukmi, ajrimi ushbu Kodeksning 521 6 -moddasida belgilangan talablarga muvofiq chiqariladi va sudning toʻliq tarkibi tomonidan imzolanadi. Ovoz berishda ozchilik tomonda qolgan sudya hukmga, ajrimga imzo qoʻyib, oʻzining alohida fikrini ushbu Kodeks 472-moddasining talablariga rioya etgan holda yozma shaklda qoldirishga haqli.
Jinoyat ishini taftish tartibida koʻrib chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining hukmi, ajrimi sud majlisi zalida oʻqib eshittiriladi va darhol qonuniy kuchga kiradi.
Ishni taftish tartibida koʻrib chiquvchi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼatining hukmi, ajrimi ushbu Kodeks 521 6 -moddasining oltinchi va yettinchi qismlarida belgilangan tartibda ijro etiladi.
521 20 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatiga taftish tartibida protest (xususiy protest) bildirish toʻgʻrisidagi iltimosnomaga qoʻyiladigan talablar
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatiga taftish tartibida protest (xususiy protest) bildirish toʻgʻrisidagi iltimosnomada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
1) iltimosnoma yuborilayotgan tegishli vakolatli shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi;
2) iltimosnoma bergan shaxs, uning protsessual mavqeyi, yashash joyi yoki turgan joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
3) sud ishining raqami, birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudining nomi, hukm, ajrim chiqarilgan sana;
4) iltimosnoma bergan shaxsning fikriga koʻra hukmning, ajrimning notoʻgʻriligi va uning iltimosining mohiyati nimadan iborat ekanligiga doir vajlari, sudga qadar ish yuritishni yoki sud muhokamasini amalga oshirish chogʻida qaror qabul qilinishiga taʼsir koʻrsatgan Jinoyat kodeksining va ushbu Kodeksning qaysi normalari buzilganligi toʻgʻrisidagi vajlari, shuningdek uning iltimosnomasining mazmuni;
5) iltimosnoma bergan shaxs oʻz talablarini asoslayotgan dalillar;
6) iltimosnomaga ilova qilinayotgan materiallar roʻyxati;
7) iltimosnoma berilgan sana, uni bergan shaxsning imzosi.
521 21 -modda. Ishni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatida taftish tartibida takroran koʻrish
Taftish instansiyasi sudi jinoyat ishini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining, Bosh prokurorining ushbu Kodeksning 485-moddasida nazarda tutilgan asoslarga koʻra bildirilgan protesti (xususiy protesti) boʻyicha taftish tartibida takroran koʻrib chiqadi.
Ishni taftish instansiyasi sudida takroran koʻrib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosatida ushbu bobda bayon etilgan qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
Ishni taftish tartibida takroran koʻrib chiqishda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati ushbu Kodeksning 521 17 -moddasida nazarda tutilgan vakolatlarga ega boʻlib, ishni koʻrib chiqish natijalariga koʻra hukm yoki qaror chiqaradi.
Ishni taftish tartibida takroran koʻrib chiqish natijalariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Rayosati tomonidan chiqarilgan hukm, qaror uzil-kesildir, bundan ushbu Kodeks 485-moddasining 6 va 7-bandlarida hamda 521 7 -moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno”;
40) 524-moddaning birinchi , ikkinchi , toʻrtinchi , oltinchi va yettinchi qismlaridagi “kassatsiya” degan soʻz “taftish” degan soʻz bilan almashtirilsin;
41) 525-moddaning birinchi qismidagi “kassatsiya” degan soʻz “taftish” degan soʻz bilan almashtirilsin;
42) 527-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqib, taftish instansiyasi sudi quyidagi ajrimlardan birini chiqaradi:
1) sud hukmini, ajrimini bekor qilish, yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash va ishni yangidan koʻrib chiqish uchun birinchi instansiya, apellatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudiga yuborish toʻgʻrisida;
2) ish boʻyicha qabul qilingan barcha sud qarorlarini bekor qilish, yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash va ishni ushbu Kodeksning 416, 417-moddalarida nazarda tutilgan holatlar aniqlangan taqdirda prokurorga yuborish toʻgʻrisida;
3) agar yangi tergov ishini yuritishga yoki jinoyat ishini sudda koʻrishga zarurat boʻlmasa, sud hukmini, ajrimini bekor qilish va jinoyat ishini tugatish toʻgʻrisida;
4) yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlashni rad etish toʻgʻrisida.
Yangi ochilgan holatlar tufayli ish yuritishni qaytadan boshlash toʻgʻrisidagi masala boʻyicha taftish instansiyasi sudi ajrimining koʻchirma nusxasi prokurorga va arizachiga yuboriladi. Ajrimning koʻchirma nusxasi boshqa manfaatdor shaxslarga ularning iltimosiga koʻra yuboriladi”;
43) 59-bob quyidagi mazmundagi 546 1 -modda bilan toʻldirilsin:
“546 1 -modda. Sudning hukmini, ajrimini va qarorini ijro etish chogʻida yuzaga kelgan masalalarni hal qilish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan xususiy shikoyat berish va xususiy protest bildirish
Sudning hukmini, ajrimini va qarorlarini ijro etish chogʻida yuzaga kelgan masalalarni hal qilish toʻgʻrisidagi ajrim sud tomonidan oʻqib eshittirilgan paytdan eʼtiboran qonuniy kuchga kiradi.
Sudning ajrimi ustidan ushbu Kodeksning 499-moddasida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan kassatsiya tartibida xususiy shikoyat (xususiy protest) berilishi mumkin.
Kassatsiya instansiyasining sud hukmini, ajrimini va qarorini ijro etish chogʻida yuzaga kelgan masalalarni hal qilish toʻgʻrisidagi ajrimi ustidan ushbu Kodeksning 511 va 512-moddalarida koʻrsatilgan shaxslar tomonidan taftish tartibida xususiy shikoyat berilishi yoki xususiy protest bildirilishi mumkin”.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
4-modda. Ushbu Qonun 2024-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 27-sentabr,
OʻRQ-869-son
Закон Республики Узбекистан
О внесении изменений и дополнений в Уголовно-процессуальный кодекс Республики Узбекистан в связи с усовершенствованием института проверки законности, обоснованности и справедливости судебных решений
Принят Законодательной палатой 23 мая 2023 года Одобрен Сенатом 4 августа 2023 года
В целях обеспечения верховенства закона, реализации конституционных прав граждан и соблюдения справедливости в обществе в последние годы в стране осуществлены широкомасштабные организационно-правовые мероприятия по коренному реформированию судебно-правовой сферы.
По результатам анализа правоприменительной практики в процесс судопроизводства внедрены новые институты, в целях обеспечения надежной защиты прав граждан усовершенствованы такие институты как примирение, предварительное слушание, медиация, а также проверка законности, обоснованности и справедливости судебных решений.
Вместе с тем резкое увеличение нагрузки в судах привело к отсутствию возможности рассмотрения дел в установленный законом срок, что стало причиной увеличения обоснованных возражений граждан.
Кроме того, причина ограничения возможностей проверки законности, обоснованности и справедливости судебных решений посредством трехступенчатой системы в принятии окончательного решения по делу свидетельствует о необходимости совершенствования данной системы путем эффективного использования возможностей среднего звена — областных судов.
Данным Законом вносятся изменения и дополнения в Уголовно-процессуальный кодекс Республики Узбекистан, предусматривающие процессуальные нормы по пересмотру не вступивших в законную силу судебных решений на основании жалобы (протеста) в апелляционном порядке, вступивших в законную силу судебных решений в кассационном порядке, рассмотренных в апелляционном или кассационном порядке судебных решений — в ревизионном порядке, а также по передаче полномочий по рассмотрению вступивших в законную силу судебных решений в кассационном порядке областным и приравненным к ним судам и прекращению практики отмены вышестоящими судами судебных решений и направлению дела на новое рассмотрение в суды нижестоящей инстанции.
Настоящий Закон послужит повышению ответственности судей, качественному и своевременному рассмотрению дел, эффективному использованию возможностей областных и приравненных к ним судов в пересмотре судебных решений, расширению возможностей граждан по использованию права на обжалование и предупреждению недовольства, а также недопущению излишних хлопот.
Статья 1. Внести в Уголовно-процессуальный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2013-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 2, ст. 5; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 12, ст. 269; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст.ст. 11, 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 9, ст. 165; 2003 г., № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 12, ст. 418; 2006 г., № 6, ст. 261; 2007 г., № 4, ст. 166, № 6, ст.ст. 248, 249, № 9, ст. 422, № 12, ст.ст. 594, 595, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 177, 187, № 9, ст.ст. 482, 484, 487, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 136, № 9, ст. 335, № 12, ст.ст. 469, 470; 2010 г., № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 334, 336, 337, 342, № 12, ст. 477; 2011 г., № 4, ст.ст. 103, 104, № 9, ст. 252, № 12/2, ст. 363; 2012 г., № 1, ст. 3, № 9/2, ст. 244, № 12, ст. 336; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст. 385; 2017 г., № 3, ст. 47, № 6, ст. 300, № 9, ст.ст. 506, 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 5, № 4, ст.ст. 218, 224, № 7, ст.ст. 430, 431, № 10, ст. 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 2, ст. 47, № 3, ст. 161, № 5, ст.ст. 259, 267, № 7, ст. 386, № 8, ст. 469, № 9, ст.ст. 589, 592, № 10, ст. 671, № 11, ст.ст. 787, 791, № 12, ст.ст. 880, 881, 891; 2020 г., № 3, ст. 204, № 5, ст. 296, № 12, ст. 689; 2021 г., № 1, ст.ст. 5, 11, 13, 14, № 2, ст.ст. 142, 144, приложение к № 4, № 8, ст.ст. 800, 803, № 9, ст. 903, № 10, ст. 973, № 12, ст. 1193; 2022 г., № 2, ст. 81, № 3, ст. 216, № 4, ст. 337, № 6, ст. 575; 2023 г., № 3, ст.ст. 184, 185, № 4, ст.ст. 265, 269), следующие изменения и дополнения:
1) часть пятую статьи 13 изложить в следующей редакции:
«Рассмотрение дел в коллегиях соответствующих судов в апелляционном, кассационном и ревизионном порядке осуществляется в составе трех судей. Апелляционные, кассационные или ревизионные жалобы (протесты) на приговоры Верховного суда Республики Узбекистан рассматриваются в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан в составе пяти судей. В Президиуме Верховного суда Республики Узбекистан — рассматривается при наличии большинства членов Президиума»;
2) часть вторую статьи 27 изложить в следующей редакции:
«Осужденный (оправданный), его защитник, законный представитель, а также потерпевший, гражданский истец, гражданский ответчик, их представители вправе обжаловать, прокурор опротестовать приговор (определение) суда соответственно в апелляционном, кассационном и ревизионном порядке»;
3) в статье 28 :
третье предложение части второй изложить в следующей редакции:
«Суд кассационной инстанции рассматривает дела по жалобам (протестам) на вступившие в законную силу приговоры и определения суда первой инстанции, если они не рассмотрены в апелляционном порядке, и выносит приговор или определение»;
дополнить частью третьей следующего содержания:
«Суд ревизионной инстанции рассматривает дела по жалобам (протестам) на приговоры и определения суда первой инстанции, рассмотренные в суде апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции, а также на приговоры либо определения суда апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции и выносит приговор, определение либо постановление»;
4) в части первой статьи 29 слова «апелляционном, кассационном порядке» заменить словами «апелляционном, кассационном и ревизионном порядке»;
5) в части первой статьи 46 слова «в заседаниях суда кассационной инстанции; приносить жалобы на действия и решения дознавателя, следователя, прокурора и суда; знакомиться с протоколом судебного заседания и подавать на него замечания; знать о принесенных по делу протестах, апелляционных, кассационных жалобах» заменить словами «в заседаниях суда кассационной и ревизионной инстанции; приносить жалобы на действия и решения дознавателя, следователя, прокурора и суда; знакомиться с протоколом судебного заседания и подавать на него замечания; знать о принесенных по делу протестах, апелляционных, кассационных и ревизионных жалобах»;
6) пункт 9 части первой статьи 51 изложить в следующей редакции:
«9) рассматриваемым в суде апелляционной, кассационной и ревизионной инстанций»;
7) часть первую статьи 53 после слов «апелляционной, кассационной» дополнить словами «и ревизионной»;
8) часть первую статьи 55 после слов «апелляционной, кассационной» дополнить словами «и ревизионной»;
9) часть первую статьи 57 после слов «апелляционной, кассационной» дополнить словами «и ревизионной»;
10) часть первую статьи 59 после слов «апелляционной, кассационной» дополнить словами «и ревизионной»;
11) в статье 76 :
в части третьей слова «или кассационной» заменить словами «кассационной и ревизионной»;
в части четвертой слова «или кассационной» заменить словами «кассационной и ревизионной»;
в части пятой слова «или кассационной» заменить словами «или ревизионной»;
часть шестую изложить в следующей редакции:
«Судья, принимавший участие в рассмотрении уголовного дела в суде кассационной инстанции, не может участвовать в рассмотрении этого уголовного дела в суде первой или ревизионной инстанции»;
дополнить частью седьмой следующего содержания:
«Судья, принимавший участие в рассмотрении уголовного дела в суде ревизионной инстанции, не может участвовать в рассмотрении этого уголовного дела в суде первой, апелляционной или кассационной инстанции, а также при пересмотре дела в ревизионном порядке в суде вышестоящей инстанции»;
часть седьмую считать частью восьмой;
12) в тексте статьи 273 слова «либо кассационном» заменить словами «кассационном либо ревизионном»;
13) в части второй статьи 306 слова «или кассационном» заменить словами «кассационном или ревизионном»;
14) текст статьи 389 изложить в следующей редакции:
«Районному (городскому) суду по уголовным делам подсудны все уголовные дела, кроме дел, подсудных военным судам.
Если во время судебного разбирательства по уголовному делу, рассматриваемому в одном суде, будут установлены обстоятельства, указывающие на совершение подсудимым преступления, дело по которому подсудно другому суду, то рассмотрение дела продолжается судом, начавшим судебное разбирательство.
Подсудность дел военным судам определяется законодательством.
Верховному суду Республики Узбекистан, Суду Республики Каракалпакстан, областному, Ташкентскому городскому суду или Военному суду Республики Узбекистан подсудны дела особой сложности и значимости.
Председатель Верховного суда Республики Узбекистан, вправе передать уголовное дело на рассмотрение Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областного, Ташкентского городского суда, Военного суда Республики Узбекистан если оно по своему содержанию является особо сложным и значимым.
Председатель Суда Республики Каракалпакстан, председатели областного, Ташкентского городского суда, председатель Военного суда Республики Узбекистан вправе передать уголовное дело на рассмотрение соответствующего районного (городского) суда по уголовным делам, а также территориального военного суда, если оно по своему содержанию не является сложным»;
15) часть третью статьи 405 6 после слова «защитника» дополнить словами «законного представителя»;
16) часть седьмую статьи 409 после слова «кассационной» дополнить словами «и ревизионной»;
17) часть вторую статьи 414 исключить;
18) пункт 4 статьи 471 изложить в следующей редакции:
«4) порядок, сроки апелляционного, кассационного обжалования, опротестования приговора, предусмотренные соответственно статьями 497 3 , 497 4 , 500 и 501 настоящего Кодекса»;
19) часть четвертую статьи 473 после слова «апелляционном» дополнить словами «или кассационном»;
20) наименование раздела одиннадцатого изложить в следующей редакции:
«РАЗДЕЛ ОДИННАДЦАТЫЙ. ПРОВЕРКА ЗАКОННОСТИ, ОБОСНОВАННОСТИ И СПРАВЕДЛИВОСТИ ПРИГОВОРОВ, ОПРЕДЕЛЕНИЙ, ПОСТАНОВЛЕНИЙ»;
21) дополнить главой 55 следующего содержания:
«Глава 55. Общие условия проверки законности, обоснованности и справедливости приговоров, определений, постановлений
Статья 478. Виды проверки законности, обоснованности и справедливости судебных решений
Законность, обоснованность и справедливость приговоров, определений, постановлений суда могут быть проверены в апелляционном, кассационном и ревизионном порядке.
Рассмотрение дела судом вышестоящей инстанции производится:
1) в апелляционном порядке — по жалобам и протестам лиц, указанных в статье 497 2 настоящего Кодекса;
2) в кассационном порядке — по жалобам и протестам лиц, указанных в статье 499 настоящего Кодекса;
3) в ревизионном порядке:
Судом Республики Каракалпакстан, областными, Ташкентским городским судами, Военным судом Республики Узбекистан — по жалобам и протестам лиц, указанных в статьях 511 и 512 настоящего Кодекса;
Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан:
по протесту Генерального прокурора Республики Узбекистан, его заместителей или определению судьи Верховного суда Республики Узбекистан вынесенному по результатам изучения жалоб лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса на приговоры, определения районного (городского) суда по уголовным делам, территориального военного суда рассмотренные в апелляционном или кассационном и ревизионном порядке Судом Республики Каракалпакстан, областными, Ташкентским городским судом, Военным судом Республики Узбекистан, а также на приговоры и определения этих судов, вынесенные в апелляционном или кассационном и ревизионном порядке по делам, рассмотренным районными (городскими) судами, территориальными военными судами;
по жалобам лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса, или протесту Генерального прокурора Республики Узбекистан, его заместителей на приговоры, определения Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан, рассмотренные в апелляционном или кассационном порядке, а также на приговоры и определения этих судов, вынесенные в апелляционном или кассационном порядке по делам, рассмотренным этими судами по первой инстанции;
в Президиуме Верховного суда Республики Узбекистан — по протесту председателя Верховного суда Республики Узбекистан, внесенное по заявлению (ходатайству) лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса, представлению судьи, сообщениям средств массовой информации, а также по протесту Генерального прокурора Республики Узбекистан, на решения Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан вынесенных в ревизионном порядке.
Статья 479. Право на обжалование и опротестование судебных решений и его обеспечение
Участники процесса, предусмотренные в статьях 497 2 , 499 и 511 настоящего Кодекса, вправе в установленном порядке обжаловать или опротестовать приговор и определение суда первой инстанции в апелляционном или кассационном, а также обжаловать (ходатайствовать) либо опротестовать в ревизионном порядке. При этом они могут представить в подтверждение своих доводов дополнительные материалы.
Суд в течении трех суток извещает участников процесса, интересов которых касается жалоба или протест, о поступлении в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке жалобы или протеста и одновременно направляет им копии этих документов по почте либо через интернет-ресурс суда, вынесшего приговор, определение. При этом сторонам разъясняется их право подачи возражений на жалобу, протест в письменной форме либо в виде электронного документа с указанием срока представления возражений. Возражения, поступившие по жалобе, протесту приобщаются к материалам уголовного дела. Участники процесса вправе ознакомиться с делом, в том числе с дополнительно представленными материалами, и сообщить суду свои возражения.
Лицо, подавшее жалобу или протест в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке, а также участники процесса, интересов которых касается жалоба или протест, извещаются судом о времени и месте рассмотрения дела в апелляционном, кассационном либо ревизионном порядке.
Осужденный, оправданный, потерпевший, гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе участвовать в рассмотрении дела в апелляционной инстанции. Указанные лица, за исключением осужденного, находящегося в учреждении по исполнению наказания или отбывающим наказание в виде ограничения свободы, также вправе участвовать при рассмотрении дела в кассационном или ревизионном порядке. Вопрос о необходимости участия осужденного, находящегося в учреждении по исполнению наказания или отбывающим наказание в виде ограничения свободы, а также доставления осужденного в заседание суда кассационной или ревизионной инстанции решается судом. Неявка без уважительных причин указанных лиц, своевременно извещенных о времени и месте рассмотрения дела, не препятствует его рассмотрению. Однако, суд может вызвать для дачи объяснений осужденного, оправданного, а также потерпевшего, гражданского истца, гражданского ответчика и их представителей.
Участие защитников и законных представителей осужденного или оправданного в рассмотрении дела в ревизионном порядке обязательно.
Статья 480. Требования, предъявляемые к содержанию апелляционной, кассационной жалобы и протеста
В апелляционной, кассационной жалобе и протесте должно быть указано следующее:
1) наименование суда, куда направляется жалоба, протест;
2) лицо, подавшее жалобу (протест), его процессуальное положение, сведения о его местожительстве или местонахождении;
3) наименование суда, вынесшего приговор, определение, дата вынесения приговора, определения, номер судебного дела, сведения о лице, в отношении которого вынесен приговор, определение на которые подается жалоба (протест);
4) доводы лица, подающего жалобу (протест), в чем заключается, по его мнению, неправильность приговора, определения, доводы о том, какие нормы закона нарушены при проведении досудебного производства или судебного разбирательства, повлиявшие принятию решения, а также содержание его просьбы;
5) доказательства, которыми лицо обосновывает свои требования, в частности доказательства, не исследованные судом первой инстанции;
6) вновь представляемые доказательства и причина их непредставления суду первой инстанции;
7) список материалов, прилагаемых к жалобе (протесту);
8) дата подачи жалобы (протеста), подпись лица, подавшего жалобу (протест).
Если содержание апелляционной, кассационной жалобы (протеста) не отвечает требованиям, указанным в части первой настоящей статьи, и это препятствует дальнейшему рассмотрению дела по существу, судья суда первой инстанции в трехдневный срок выносит определение о возвращении апелляционной, кассационной жалобы (протеста) лицу ее подавшему с установлением срока для пересоставления апелляционной, кассационной жалобы или протеста.
В случаях, когда требования определения судьи о возвращении апелляционной, кассационной жалобы, протеста не были выполнены и апелляционная, кассационная жалоба (протест) не поступила в установленное время, она считается не поданной.
Статья 481. Участие прокурора в рассмотрении уголовного дела вышестоящим судом
В рассмотрении уголовного дела в апелляционном, кассационном, ревизионном порядке участвует прокурор.
В рассмотрении уголовного дела участвует:
1) в коллегиях Суда Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан — Генеральный прокурор Республики Узбекистан, прокурор Республики Каракалпакстан, области, города Ташкента, Военный прокурор Республики Узбекистан и приравненные к ним прокуроры, их заместители или прокурор, ими уполномоченный;
2) в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан — Генеральный прокурор Республики Узбекистан, его заместители или прокурор, ими уполномоченный;
3) в Президиуме Верховного суда Республики Узбекистан — Генеральный прокурор Республики Узбекистан или его заместители.
Статья 482. Предмет разбирательства суда вышестоящей инстанции
Суд апелляционной, кассационной инстанции по апелляционной, кассационной жалобе (протесту), проверяет полноту установления фактических обстоятельств дела и правильность применения норм Уголовного кодекса, соблюдения норм настоящего Кодекса при осуществлении производства по делу, законность, обоснованность и справедливость приговора, определения суда первой инстанции по имеющимся в деле и дополнительно исследованным судом апелляционной, кассационной инстанции доказательствам.
При рассмотрении дела в ревизионном порядке в коллегиях Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военным судом Республики Узбекистан по жалобе (протесту) в ревизионном порядке проверяется полнота установления фактических обстоятельств дела и правильность применения норм Уголовного кодекса, соблюдения норм настоящего Кодекса при осуществлении производства по делу, законность, обоснованность и справедливость приговора, определения суда первой инстанции, апелляционной, кассационной инстанции по имеющимся в деле и дополнительно исследованным судом ревизионной инстанции доказательствам.
При рассмотрении в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан в ревизионном порядке приговоров, определений районных (городских) судов по уголовным делам, рассмотренных в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке, а также приговоров и определений суда апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции вынесенные по делам, рассмотренным районными (городскими) судами, территориальными военными судами по жалобе либо протесту проверяется полнота установления фактических обстоятельств дела и правильность применения норм Уголовного кодекса, соблюдения норм настоящего Кодекса при осуществлении производства по делу, законность, обоснованность и справедливость приговора, определения суда первой инстанции, апелляционной, кассационной и ревизионной инстанции по имеющимся в деле и дополнительно исследованным судом ревизионной инстанции доказательствам.
При рассмотрении в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан в ревизионном порядке приговоров, определений Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военным судом Республики Узбекистан, рассмотренных в апелляционном или кассационном порядке по жалобе (протесту) в ревизионном порядке проверяется полнота установления фактических обстоятельств дела и правильность применения норм Уголовного кодекса, соблюдения норм настоящего Кодекса при осуществлении производства по делу, законность, обоснованность и справедливость приговора, определения суда первой инстанции, апелляционной, кассационной инстанции по имеющимся в деле и дополнительно исследованным судом ревизионной инстанции доказательствам.
Президиум Верховного суда Республики Узбекистан при рассмотрении в ревизионном порядке дела по протесту проверяет полноту установления фактических обстоятельств дела и правильность применения норм Уголовного кодекса, соблюдения норм настоящего Кодекса при осуществлении производства по делу, законность, обоснованность и справедливость приговора, определения суда первой инстанции, апелляционной, кассационной и ревизионной инстанции по имеющимся в деле и дополнительно исследованным судом ревизионной инстанции доказательствам.
Статья 483. Пределы рассмотрения уголовного дела в апелляционном, кассационном, ревизионном порядке
При рассмотрении уголовного дела в апелляционном, кассационном, ревизионном порядке суд не ограничивается доводами жалобы или протеста и проверяет дело в полном объеме в отношении всех осужденных, в том числе и не подавших соответствующую жалобу, или в отношении которых не подана жалоба (протест).
Суд, рассматривающий уголовное дело в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке, при принятии решения проверяет доказательства, как исследованные судами нижестоящих инстанций, так и принимаемые во внимание новые доказательства, представленные сторонами суду апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции или истребованные и исследованные ими при рассмотрении дела.
Если судом нижестоящей инстанции допущены неполнота или односторонность судебного следствия или процессуальные нарушения, суд, рассматривающий уголовное дело в апелляционном, кассационном либо ревизионном порядке путем проведения полного или частичного судебного следствия принимает меры к восполнению пробелов, устранению процессуальных нарушений. В этих целях суд, рассматривающий дело в апелляционном, кассационном либо ревизионном порядке вправе:
1) истребовать по ходатайству сторон документы, имеющие значение для разрешения дела;
2) назначить необходимую судебную экспертизу;
3) вызвать в судебное заседание и допросить дополнительных свидетелей, экспертов, специалистов, исследовать письменные, вещественные и иные доказательства, представленные сторонами или истребованные по их просьбе судом;
4) признать исследованные судом нижестоящей инстанции доказательства недопустимыми и исключить их из совокупности доказательств;
5) признать допустимыми доказательства, исключенные судом нижестоящей инстанции из совокупности доказательств как недопустимые, и исследовать их;
6) исследовать обстоятельства, относящиеся к гражданскому иску и принять решение по гражданскому иску;
7) выполнить другие действия, необходимые для обеспечения полноты, всесторонности и объективности исследования всех материалов дела.
В случае, когда по уголовному делу осуждены или оправданы несколько лиц, суд апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции не вправе отменить приговор, определение в отношении тех осужденных или оправданных, в отношении которых жалоба (протест) не подан, если отмена приговора, определения влечет ухудшение их положения.
Статья 484. Сроки рассмотрения уголовного дела вышестоящим судом
Суд апелляционной, кассационной инстанции и рассматривающий уголовное дело в ревизионном порядке должен приступить к рассмотрению дела не позднее пятнадцати суток со дня поступления дела с жалобой или протестом. При особой сложности дела и других исключительных случаях председатель соответствующего суда может продлить этот срок, но не более чем на один месяц, за исключением обстоятельств, предусмотренных в части второй настоящей статьи.
Судебная коллегия по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан должна приступить к рассмотрению уголовного дела не позднее одного месяца со дня поступления дела с жалобой или протестом. При особой сложности дела и других исключительных случаях председатель Верховного суда Республики Узбекистан или его заместитель может продлить этот срок, но не более чем на два месяца.
Президиум Верховного суда Республики Узбекистан должен приступить к рассмотрению уголовного дела не позднее одного месяца со дня поступления дела с протестом. При особой сложности дела и других исключительных случаях председатель Верховного суда Республики Узбекистан может продлить этот срок, но не более чем на два месяца.
О продлении срока рассмотрения уголовного дела должны быть извещены заинтересованные участники процесса.
Продолжительность рассмотрения уголовного дела судом апелляционной, кассационной инстанции и рассматривающим дело в ревизионном порядке не должна превышать трех месяцев со дня начала его рассмотрения. Данный срок при наличии сложности или большого объема дела а также других уважительных причин по определению суда апелляционной, кассационной инстанции и рассматривающего дело в ревизионном порядке суда может быть продлен, но не более чем на один месяц, за исключением случаев, предусмотренных в части пятой настоящей статьи.
Уголовное дело, подлежащее рассмотрению Судебной коллегией по уголовным делам и Президиумом Верховного суда Республики Узбекистан в ревизионном порядке должно быть рассмотрено в разумные сроки, но не более трех месяцев со дня начала его рассмотрения. Этот срок ввиду сложности или большого объема дела, а также при наличии других уважительных причин может быть продлен определением (постановлением) соответственно Судебной коллегии по уголовным делам и Президиума Верховного суда Республики Узбекистан. При этом продолжительность рассмотрения уголовного дела не должна превышать одного года со дня начала его рассмотрения.
Статья 485. Основания к отмене или изменению приговора, определения
Основаниями к отмене или изменению приговора, определения в апелляционном, кассационном и ревизионном порядке являются:
1) неполнота или односторонность судебного следствия;
2) несоответствие выводов суда, изложенных в приговоре, определении фактическим обстоятельствам дела;
3) существенные нарушения норм настоящего Кодекса;
4) неправильное применение норм Уголовного кодекса;
5) несправедливость наказания;
6) наличие необходимости применения нормы соответствующей статьи Особенной части Уголовного кодекса о неприменении наказания в виде ограничения свободы и лишения свободы в случае возмещения причиненного материального ущерба;
7) вступление в законную силу закона, устраняющего преступность деяния, смягчающего наказание или иным образом улучшающего положение лица;
8) изменение обвинения подсудимому на более тяжкое или существенно отличающееся по фактическим обстоятельствам от первоначального обвинения или привлечение подсудимого к уголовной ответственности по новому обвинению либо привлечение к участию в деле в качестве обвиняемого другого лица.
Статья 486. Неполнота и односторонность судебного следствия
Судебное следствие признается неполным и односторонним, когда по делу:
1) не установлены с достаточной полнотой обстоятельства, указанные в статьях 82 — 84 настоящего Кодекса;
2) не допрошены лица, чьи показания имеют существенное значение для разрешения дела;
3) не проведена экспертиза, когда ее проведение является обязательным;
4) не истребованы документы или вещественные доказательства, имеющие существенное значение для дела;
5) не проведены другие следственные действия, результаты которых могли иметь значение для дела.
Статья 487. Несоответствие выводов суда, изложенных в приговоре, определении фактическим обстоятельствам дела
Приговор, определение суда признается не соответствующим фактическим обстоятельствам уголовного дела, если:
1) выводы суда не подтверждаются доказательствами, рассмотренными в судебном заседании;
2) суд не учел обстоятельства, которые могли существенно повлиять на его выводы;
3) при наличии противоречивых доказательств в отношении обстоятельств, имеющих существенное значение для дела, в приговоре, определении не указано, по каким мотивам суд счел достоверными одни из этих доказательств и отверг другие;
4) выводы, изложенные в приговоре, определении, содержат существенные противоречия, которые повлияли или могли повлиять на решение вопроса о виновности подсудимого, на правильность применения норм Уголовного кодекса или на определение меры наказания.
Статья 488. Существенные нарушения норм настоящего Кодекса
Существенными нарушениями норм настоящего Кодекса признаются такие нарушения, которые лишили или стеснили гарантированные законом права участников процесса либо иным образом помешали суду всесторонне рассмотреть дело и повлияли или могли повлиять на постановление законного, обоснованного и справедливого решения.
Приговор, определение подлежит отмене, если:
1) приговор, определение постановлен незаконным составом суда;
2) нарушен порядок постановления приговора, определения судьей единолично или тайна совещания судей при постановлении приговора, определения;
3) дело рассмотрено в отсутствии подсудимого, кроме случая, предусмотренного частью третьей статьи 410 настоящего Кодекса;
4) по окончании дознания или предварительного следствия обвиняемый не ознакомлен со всеми материалами дела и это нарушение не устранено судом, постановившим приговор, определение;
5) подсудимому, не имеющему защитника, не предоставлено слово для защитительной речи;
6) подсудимому не предоставлено последнее слово;
7) нарушено право подсудимого пользоваться родным языком и услугами переводчика;
8) дело расследовано или рассмотрено без участия защитника, законного представителя, когда по закону их участие обязательно;
9) дознание, предварительное следствие и судебное разбирательство производились при наличии обстоятельств, исключающих производство по делу;
10) в деле отсутствует протокол судебного заседания, либо он не подписан.
Статья 489. Неправильное применение норм Уголовного кодекса
Неправильным применением норм Уголовного кодекса признаются:
1) нарушение требований статей Общей части Уголовного кодекса;
2) квалификация преступления не по той статье (части, пункту, статьи) Уголовного кодекса, которая подлежала применению;
3) назначение осужденному наказания, вид и размер которого не предусмотрен данной статьей Уголовного кодекса.
Статья 490. Несправедливость наказания
Наказание, не соответствующее тяжести преступления, личности осужденного, или наказание, которое хотя и не выходит за пределы, предусмотренные соответствующей статьей Особенной части Уголовного кодекса, но по своему виду или размеру является несправедливым вследствие чрезмерной мягкости либо чрезмерной суровости.
Статья 491. Изменение приговора в связи с возмещением материального ущерба
Суд, рассматривающий дело в апелляционном, кассационном, ревизионном порядке, изменяет приговор в случае установления оснований для применения нормы соответствующей статьи Особенной части Уголовного кодекса о неприменении наказания в виде ограничения свободы и лишения свободы в случае возмещения причиненного материального ущерба.
Статья 492. Вступление в законную силу закона, устраняющего преступность деяния, смягчающего наказание или иным образом улучшающего положение лица
Если в ходе рассмотрения дела в апелляционном, кассационном, ревизионном порядке вступит в законную силу закон, имеющий в соответствии со статьей 13 Уголовного кодекса обратную силу, устраняющий преступность деяния, смягчающий наказание или иным образом улучшающий положение лица, суд вносит необходимые изменения в приговор или отменяет приговор с прекращением производства по делу.
Статья 493. Отмена обвинительного приговора и направление дела суду первой инстанции
Если при рассмотрении уголовного дела в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке будут выявлены обстоятельства, предусмотренные в части второй статей 416, 417 настоящего Кодекса, суд по ходатайству прокурора или потерпевшего, его представителя либо осужденного, его защитника, законного представителя выносит определение об удовлетворении ходатайства о привлечении подсудимого к уголовной ответственности по новому обвинению или привлечения другого лица к участию в деле в качестве обвиняемого.
Исполнение определения возлагается на прокурора, утвердившего обвинительный акт или обвинительное заключение.
В случае неисполнения определения суда в срок, установленный статьями 416, 417 настоящего Кодекса или поступления заключения прокурора о невозможности дополнения обвинения либо привлечения нового лица к участию в деле в качестве обвиняемого суд апелляционной, кассационной и ревизионной инстанции продолжает судебное разбирательство на основе доказательств, имеющихся в уголовном деле.
В случае предъявления осужденному нового обвинения или привлечения нового лица к участию в деле в качестве обвиняемого суд апелляционной, кассационной и ревизионной инстанции отменяет обвинительный приговор и направляет дело на новое рассмотрение в суд первой инстанции.
Разбирательство дела судом первой инстанции осуществляется на общих основаниях.
Статья 494. Отмена приговора в сторону ухудшения положения осужденного, оправданного
Суд апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции вправе отменить приговор суда и вынести новый обвинительный приговор с усилением осужденному наказание или с применением в отношении его закона о более тяжком преступлении в пределах предъявленного ему обвинения.
Обвинительный приговор суда может быть отменен судом апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции с вынесением нового приговора с ухудшением положения осужденного только по протесту прокурора или по жалобе потерпевшего, его представителя.
Оправдательный приговор суда может быть отменен судом апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции с вынесением обвинительного приговора только по протесту прокурора или жалобе потерпевшего, его представителя на незаконность и необоснованность данного приговора.
Статья 495. Изменение приговора, определения суда
Суд апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции при изменении обвинительного приговора или определения суда вправе:
1) смягчить наказание или применить в отношении осужденного закон о менее тяжком преступлении;
2) признать осужденного особо опасным рецидивистом;
3) изменить вид учреждения по исполнению наказания на более мягкий либо более строгий;
4) уменьшить или увеличить размер подлежащего возмещению материального ущерба, причиненного преступлением, а также размер компенсации морального вреда;
5) применить в отношении осужденного принудительные меры медицинского характера в соответствии со статьей 96 Уголовного кодекса;
6) разрешить вопросы о вещественных доказательствах, процессуальных издержках и иные вопросы.
Оправдательный приговор может быть изменен в части, касающейся основания оправдания по жалобе оправданного, его защитника, законного представителя.
Статья 496. Отмена обвинительного приговора с прекращением уголовного дела
Рассмотрев уголовное дело, суд апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции отменяет обвинительный приговор и прекращает уголовное дело если:
1) по делу установлены основания, предусмотренные статьей 83 и частями первой и пятой статьи 84 настоящего Кодекса;
2) собранные по делу доказательства недостаточны для признания осужденного виновным и возможности собирания дополнительных доказательств исчерпаны.
Статья 497. Приостановление исполнения приговора и определения суда
Председатель Верховного суда Республики Узбекистан и его заместители вправе приостановить исполнение приговора и определения любого суда Республики Узбекистан, по которому подана жалоба (протест) до разрешения поданной жалобы (протеста) в кассационном или ревизионном порядке, за исключением судебных решений, вынесенных Президиумом Верховного суда Республики Узбекистан. При наличии доказательств, подтверждающих открытое нарушение закона, эти лица одновременно с истребованием дела вправе приостановить исполнение приговора, определения не более чем на три месяца до подачи по ним жалобы (протеста)»;
22) в статье 497 3 :
пункты 3 и 4 части первой заменить пунктом 3 следующего содержания:
«3) Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан — этим же судам»;
часть вторую изложить в следующей редакции:
«Апелляционные жалобы (протесты) подаются через суд, постановивший приговор. В случае подачи жалобы (протеста) непосредственно в суд апелляционной инстанции, он направляет их в суд, постановивший приговор для выполнения требований, изложенных в статье 497 6 настоящего Кодекса»;
23) в статье 497 4 :
наименование изложить в следующей редакции:
«Статья 497 4 . Сроки подачи апелляционных жалоб (протестов) на приговор»;
в части первой слова «в течение двадцати суток» заменить словами «в течение десяти суток»;
24) статью 497 8 исключить;
25) в статье 497 11 :
наименование изложить в следующей редакции:
«Статья 497 11 . Обжалование и опротестование определения суда первой инстанции в апелляционном порядке»;
часть первую и вторую изложить в следующей редакции:
«На определение суда первой инстанции по делу может быть подана частная жалоба или принесен частный протест в десятидневный срок со дня его вынесения лицами, предусмотренными в статье 497 2 настоящего Кодекса.
В случае обжалования или опротестования определения, вынесенного в ходе судебного разбирательства, закончившегося постановлением приговора, дело направляется в суд апелляционной инстанции только по истечении срока, установленного для подачи частной жалобы (частного протеста) на приговор»;
26) статьи 497 13 , 497 14 исключить;
27) статьи 497 19 — 497 25 исключить;
28) в статье 497 26 :
пункт 6 части первой изложить в следующей редакции:
«6) об отмене обвинительного приговора суда и направлении уголовного дела суду первой инстанции при наличии обстоятельств, предусмотренных в части четвертой статьи 493 настоящего Кодекса»;
часть вторую изложить в следующей редакции:
«В случаях, предусмотренных пунктом 1, пунктами 5 — 8 части первой настоящей статьи, суд апелляционной инстанции выносит определение»;
29) статьи 497 27 — 497 30 исключить;
30) в статье 497 31 :
в части шестой слова «письменном виде» заменить словами «письменной форме»;
в части седьмой слов «Определение» заменить словами «Приговор, определение»;
31) текст статьи 497 34 изложить в следующей редакции:
«Лица, указанные в статье 497 2 настоящего Кодекса, вправе подать частную жалобу (частный протест) на определения суда первой инстанции в апелляционном порядке в случаях, предусмотренных настоящим Кодексом.
В случае, если по делу вынесен приговор, но частная жалоба или частный протест поданы только на определение суда первой инстанции, суд по истечении срока, установленного для подачи апелляционной жалобы, протеста на приговор, направляет дело в вышестоящий суд.
Частная жалоба (частный протест) на определение суда рассматривается по общим правилам производства в суде апелляционной инстанции.
Суд апелляционной инстанции, по результатам рассмотрения дела по частной жалобе (частному протесту) на определение суда первой инстанции, вправе:
1) оставить определение суда первой инстанции без изменения, а частную жалобу (частный протест) — без удовлетворения;
2) отменить определение суда первой инстанции и направить дело на новое судебное рассмотрение;
3) отменить определение суда первой инстанции и направить дело прокурору для проведения дознания или предварительного следствия по общим правилам;
4) отменить определение суда первой инстанции и применить акт амнистии;
5) отменить определение суда первой инстанции и прекратить дело производством;
6) отменить частное определение суда первой инстанции;
7) изменить определение суда первой инстанции.
Определение суда апелляционной инстанции, вынесенное по частной жалобе (частному протесту) на определение суда первой инстанции, является окончательным, за исключением случаев, предусмотренных в статьях 308, 317 и главе 59 настоящего Кодекса»;
32) части первую и вторую статьи 497 35 изложить в следующей редакции:
«Если по каким-либо причинам апелляционная жалоба или протест в отношении некоторых осужденных, поданные в установленный срок, поступят в суд апелляционной инстанции после рассмотрения уголовного дела в отношении других осужденных или если пропущенный срок будет восстановлен судом в порядке, предусмотренном статьей 497 5 настоящего Кодекса, а также если апелляционная жалоба осужденного, его защитника либо законного представителя поступят, когда дело в отношении этого осужденного уже рассмотрено по апелляционной жалобе другого участника процесса или апелляционному протесту, суд апелляционной инстанции обязан рассмотреть такую жалобу или протест и вынести по ним приговор, определение.
Если приговор, определение, вынесенное судом апелляционной инстанции при дополнительном рассмотрении дела противоречит ранее вынесенному приговору, определению, дело направляется прокурору, полномочному принести протест в ревизионном порядке для решения вопроса о принесении протеста»;
33) статьи 498 , 499 и 500 изложить в следующей редакции:
«Статья 498. Приговоры, определения суда, которые могут быть пересмотрены в кассационном порядке
В кассационном порядке могут быть пересмотрены приговоры, определения суда первой инстанции, если они не рассмотрены в апелляционном порядке.
Определения суда первой инстанции, вынесенные в ходе судебного разбирательства, могут быть обжалованы и опротестованы в кассационном порядке одновременно с приговором.
Статья 499. Право на обжалование (опротестование) приговора, определения суда первой инстанции в кассационном порядке
Осужденный, его защитник, законный представитель, а также потерпевший, его представитель вправе подать жалобу на приговор, определение суда первой инстанции в кассационном порядке.
Генеральный прокурор Республики Узбекистан, прокурор Республики Каракалпакстан, прокуроры областей, города Ташкента, Военный прокурор Республики Узбекистан и приравненные к ним прокуроры, а также их заместители вправе принести протест на приговор, определение суда первой инстанции в кассационном порядке.
Гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе обжаловать в кассационном порядке приговор, определение суда первой инстанции в части, относящейся к гражданскому иску.
Лицо, оправданное судом, его защитник и законный представитель вправе обжаловать в кассационном порядке приговор, определение суда первой инстанции в части мотивов и оснований оправдания.
Обжаловать приговор, определение суда первой инстанции в кассационном порядке вправе также лица, не являющиеся сторонами в деле, в той части, которая затрагивает их права и законные интересы.
Статья 500. Порядок подачи кассационной жалобы (протеста)
В кассационном порядке могут быть обжалованы и опротестованы вступившие в законную силу приговоры, определения:
1) районных (городских) судов по уголовным делам — в Суд Республики Каракалпакстан, областные и Ташкентский городской суды;
2) территориальных военных судов — в Военный суд Республики Узбекистан;
3) Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан — этим же судам.
Кассационные жалобы и протесты подаются через суд, вынесший приговор, определение. В случае подачи жалобы (протеста) непосредственно в суд кассационной инстанции, суд направляет их суду, вынесшему приговор, определение, для выполнения требований, предусмотренных в статье 479 настоящего Кодекса»;
34) статьи 501 — 504 главы 56 заменить статьями 501 — 504 3 следующего содержания:
«Статья 501. Срок, в течение которого допускается пересмотр приговоров, определений суда в кассационном порядке
Пересмотр в кассационном порядке обвинительного приговора или определения суда, если в жалобе или протесте ставится вопрос о необходимости применения закона о более тяжком преступлении, об усилении наказания либо о других изменениях, влекущих ухудшение положения осужденного, а также пересмотр в кассационном порядке оправдательного приговора либо определения суда о прекращении дела допускается лишь в течение года по вступлении их в законную силу.
Статья 502. Последствия подачи кассационной жалобы (протеста) на приговор, определение
Подача кассационной жалобы (протеста) не является основанием для приостановления исполнение приговора, определения суда.
Суд, вынесший приговор, определение, в месячный срок, выполнив требования, предусмотренные частями второй — четвертой статьи 479 настоящего Кодекса, направляет дело с жалобами (протестами) и возражениями на них, а также с представленными дополнительными материалами в суд кассационной инстанции. Указанный срок в исключительных случаях может быть продлен председателем вышестоящего суда или его заместителем, но не более чем на двадцать дней.
Статья 503. Извещение о подаче кассационной жалобы (протеста)
Суд, вынесший приговор, определение, о подачи кассационной жалобы (протеста) в течении трех суток извещает осужденного, оправданного, их защитников, законных представителей, прокурора, потерпевшего, его представителя, а также гражданского истца, гражданского ответчика и их представителей, если жалоба (протест) касается их интересов.
Лицам, указанным в части первой настоящей статьи, направляются копии жалобы, протеста либо через интернет-ресурс суда, вынесшего приговор, определение направляется извещение о возможности ознакомления с их электронными копиями. При этом сторонам разъясняется их право подачи возражений на жалобу, протест в письменной форме либо в виде электронного документа с указанием срока представления возражений. Возражения, поступившие по жалобе, протесту приобщаются к материалам уголовного дела.
Стороны вправе вместе с возражением на кассационную жалобу, протест отдельно представлять новые материалы или ходатайствовать об их истребовании и исследовании, а также о вызове в суд и допросе указанных ими потерпевших, свидетелей, экспертов, специалистов.
Статья 504. Изменение и дополнение кассационной жалобы, протеста
Лицо, подавшее кассационную жалобу (протест) до начала заседания суда кассационной инстанции вправе изменить либо дополнить ее новыми доводами.
При изменении или дополнении кассационного протеста, изменении или дополнении кассационной жалобы потерпевшего либо его представителя не может быть поставлен вопрос об ухудшении положения осужденного, если такое требование не содержалось в первоначальной кассационной жалобе, протесте.
Защитник, вступивший в производство по уголовному делу после подачи кассационной жалобы, может изменить либо дополнить новыми доводами жалобу, представить дополнительную аргументацию доводов жалобы, поданной ранее участвовавшим в деле защитником.
Статья 504 1 . Отзыв кассационной жалобы (протеста)
Лицо, подавшее кассационную жалобу (протест) на приговор, определение вправе отозвать ее. Право отзыва протеста принадлежит также вышестоящему прокурору. Осужденный вправе отозвать жалобу своего защитника.
Защитник, законный представитель осужденного вправе отозвать свою жалобу только с согласия осужденного.
Отзыв кассационной жалобы (протеста) допускается до удаления суда кассационной инстанции в совещательную комнату.
Жалоба или протест, а также документ об его отзыве оставляются в деле.
Статья 504 2 . Обжалование и опротестование определения суда первой инстанции в кассационном порядке
На вступившее в законную силу определение суда первой инстанции может быть подана частная жалоба (частный протест) в кассационном порядке лицами, указанными в статье 499 настоящего Кодекса.
В случае обжалования или опротестования определения, вынесенного в ходе судебного разбирательства, закончившегося постановлением приговора, дело направляется в суд кассационной инстанции.
Вынесенные в ходе судебного разбирательства определения, касающиеся порядка исследования доказательств, ходатайств участников уголовного процесса, избрания, изменения или отмены меры пресечения, а также соблюдения порядка в зале судебного заседания, обжалованию и опротестованию в порядке, предусмотренном частью первой настоящей статьи, не подлежат. Возражения против них могут быть включены в кассационную жалобу или кассационный протест.
Лица, не являющиеся сторонами по данному делу вправе подать жалобу на определение суда, если определение касается их интересов.
Статья 504 3 . Извещение о направлении дела в суд кассационной инстанции
Суд первой инстанции в течении трех суток извещает о направлении уголовного дела в суд кассационной инстанции лиц, указанных в статье 499 настоящего Кодекса»;
35) статьи 505 — 509 4 исключить;
36) статьи 509 5 , 509 6 и 509 7 изложить в следующей редакции:
«Статья 509 5 . Назначение и подготовка заседания суда кассационной инстанции
Судья, изучив уголовное дело, поступившее с кассационной жалобой (протестом), не позднее семи суток выносит определение о назначении судебного заседания, в котором разрешает следующие вопросы:
1) о месте, дате и времени начала рассмотрения уголовного дела;
2) о вызове в судебное заседание сторон и других участников уголовного процесса;
3) о рассмотрении уголовного дела в закрытом судебном заседании в случаях, предусмотренных статьей 19 настоящего Кодекса;
4) об участии в судебном заседании осужденного, отбывающего наказания в виде ограничения свободы или лишения свободы.
Участникам уголовного процесса в течение трех суток со дня вынесения определения направляется сообщение о назначении места, даты и времени начала судебного заседания.
Если при изучении уголовного дела установлено невыполнение судом первой инстанции требования части второй статьи 503 настоящего Кодекса, судья возвращает дело этому суду для устранения обстоятельств, препятствующих рассмотрению дела в кассационном порядке.
Статья 509 6 . Участие сторон в судебном заседании при рассмотрении дела в кассационном порядке
В судебном заседании при рассмотрении уголовного дела в кассационном порядке обязательно участие:
1) соответственно Генерального прокурора Республики Узбекистан, прокурора Республики Каракалпакстан, области, города Ташкента, Военного прокурора Республики Узбекистан и приравненных к ним прокуроров, их заместителей или прокурора, уполномоченного ими;
2) защитника — в случаях, указанных в статьях 51 и 52 настоящего Кодекса.
Осужденный, оправданный, их защитники и законные представители, потерпевший, гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе участвовать в рассмотрении дела в суде кассационной инстанции. Вопрос о необходимости участия осужденного, находящегося в учреждении по исполнению наказания или отбывающего наказание в виде ограничения свободы, решается судом. Указанные лица могут участвовать в судебном заседании непосредственно либо путем использования системы видеоконференцсвязи.
Неявка лиц, своевременно извещенных о месте, дате и времени судебного заседания по делу, рассматриваемому в кассационном порядке, не препятствует рассмотрению дела, за исключением лиц, чье участие в судебном заседании является обязательным.
Статья 509 7 . Порядок рассмотрения уголовного дела в суде кассационной инстанции
Заседание суда кассационной инстанции открывается председательствующим, который объявляет какое уголовное дело рассматривается и по чьей кассационной жалобе (протесту). После этого председательствующий объявляет состав суда, сообщает фамилию, имя и отчество прокурора, защитника, секретаря судебного заседания, а также переводчика, если он участвует в судебном заседании.
Председательствующий разъясняет явившимся участникам уголовного процесса их права и выясняет, имеются ли у них отводы и ходатайства, поддерживают ли они ходатайства, заявленные в кассационной жалобе (протесте). При наличии таких ходатайств суд выносит по ним определение.
Рассмотрение дела начинается с краткого изложения одним из судей содержания приговора, определения суда первой инстанции, кассационной жалобы (протеста).
После доклада судьи суд заслушивает выступления стороны, подавшей кассационную жалобу (протест), и возражения другой стороны. При наличии нескольких жалоб последовательность выступлений определяется судом с учетом мнения сторон. Если наряду с поданными кассационными жалобами имеется принесенный кассационный протест прокурора, ему предоставляется слово в первую очередь.
Участвующий в судебном заседании кассационной инстанции прокурор высказывает мнение по рассматриваемым кассационным жалобам, излагает доводы, указанные в протесте.
Суд, выслушав мнения сторон, исходя из необходимости надлежащего исследования законности, обоснованности и справедливости приговора, определения суда первой инстанции принимает решение об определении объема доказательств, подлежащих исследованию непосредственно в судебном заседании, о вызове в судебное заседание осужденного (оправданного), потерпевшего, свидетелей, экспертов и при необходимости других лиц. Затем суд переходит к проверке доказательств путем допроса, вызванных в судебное заседание осужденного (оправданного), потерпевших, свидетелей, а также по ходатайству сторон и по своей инициативе приступает к оглашению документов, протоколов, и относящихся к делу других материалов.
Порядок исследования доказательств определяется судом с учетом мнения сторон. Стороны вправе представить суду кассационной инстанции дополнительные материалы в подтверждение или опровержение доводов, приведенных в кассационной жалобе (протесте).
Свидетели, допрошенные в суде первой инстанции, допрашиваются в суде кассационной инстанции, если суд признает это необходимым.
Ходатайства сторон об исследовании доказательств, в том числе не исследованных судом первой инстанции, и вызове в судебное заседание свидетелей, экспертов и других лиц разрешается судом в порядке, установленном частями первой и второй статьи 438 настоящего Кодекса. При этом суд не вправе отказать в удовлетворении ходатайства только на том основании, что оно не было удовлетворено судом первой инстанции.
Доказательства, не исследованные судом первой инстанции (новые доказательства) принимаются судом, при этом лицо, заявившее ходатайство об их исследовании, должно объяснить суду по каким независимым от него причинам не имело возможность представить суду первой инстанции эти доказательства.
Суд кассационной инстанции вправе исследовать доказательства, в том числе пользуясь системой видеоконференцсвязи.
После окончания судебного следствия суд выясняет у сторон, имеются ли ходатайства о дополнении судебного следствия. Суд разрешает эти ходатайства и после чего переходит к прениям сторон.
Судебные прения проводятся по правилам статьи 449 настоящего Кодекса, при этом первым выступает лицо, подавшее жалобу (протест).
После окончания прения сторон председательствующий предоставляет последнее слово осужденному (оправданному), если он участвует в заседании суда, после чего суд удаляется в совещательную комнату для вынесения решения.
Решение суда кассационной инстанции принимается в порядке, предусмотренном статьей 497 31 настоящего Кодекса.
Провозглашение решения суда кассационной инстанции производится по правилам статей 473, 497 31 настоящего Кодекса.
В суде кассационной инстанции ведется протокол судебного заседания. Протокол судебного заседания должен быть подготовлен в сроки, указанные в статье 426 настоящего Кодекса. С ним вправе ознакомиться все участники судебного заседания. На протокол судебного заседания могут быть принесены замечания в порядке, предусмотренном статьей 427 настоящего Кодекса»;
37) статью 509 8 исключить;
38) статьи 509 9 — 509 14 изложить в следующей редакции:
«Статья 509 9 . Полномочия суда кассационной инстанции
Суд кассационной инстанции по результатам рассмотрения уголовного дела принимает одно из следующих решений:
1) об оставлении приговора без изменения, а кассационную жалобу (протест) без удовлетворения;
2) об отмене обвинительного приговора и вынесении оправдательного приговора;
3) об отмене обвинительного приговора и вынесении нового обвинительного приговора;
4) об отмене оправдательного приговора и вынесении обвинительного приговора;
5) об отмене приговора и прекращении дела;
6) об отмене обвинительного приговора суда и направлении уголовного дела суду первой инстанции при наличии обстоятельств, предусмотренных в части четвертой статьи 493 настоящего Кодекса;
7) об изменении приговора;
8) о прекращении кассационного производства в случаях отзыва жалобы (протеста).
В случаях, предусмотренных пунктом 1, пунктами 5 — 8 части первой настоящей статьи, суд кассационной инстанции выносит определение.
В случаях, предусмотренных пунктами 2 — 4 части первой настоящей статьи, суд кассационной инстанции выносит кассационный приговор.
Статья 509 10 . Приговор, определение суда кассационной инстанции
В приговоре, определении суда кассационной инстанции должны быть указаны:
1) номер судебного дела, дата и место вынесения приговора, определения;
2) наименование и состав суда, прокурор и другие лица, участвовавшие в рассмотрении дела;
3) лицо, подавшее кассационную жалобу (протест);
4) содержание резолютивной части приговора, определения суда первой инстанции, на который подана жалоба (протест);
5) сущность жалобы (протеста), возражений и объяснений участвующих в заседании суда кассационной инстанции лиц, а также мнение прокурора;
6) решение суда кассационной инстанции по жалобе (протесту).
При оставлении жалобы (протеста) без удовлетворения в определении суда кассационной инстанции должны быть указаны основания, по которым приговор, признается законным, обоснованным и справедливым, определение суда первой инстанции — законным и обоснованным, а жалоба или протест — не подлежащими удовлетворению.
В случае отмены или изменения приговора, определения в определении суда кассационной инстанции должно быть указано, требования каких норм Уголовного кодекса и настоящего Кодекса нарушены и в чем состоит необоснованность отменяемого или изменяемого судебного решения.
Приговор, определение суда кассационной инстанции подписывается всем составом суда. Судья, оставшийся при голосовании в меньшинстве, подписывая приговор, определение, вправе оставить свое особое мнение в письменной форме с соблюдением требований статьи 472 настоящего Кодекса.
Приговор, определение суда кассационной инстанции оглашается в зале судебного заседания и вступает в законную силу немедленно.
Приговор, определение суда кассационной инстанции направляется для исполнения суду, его вынесшему или другому суду не позднее пяти суток со дня вынесения вместе с уголовным делом.
Приговор, определение на основании которого осужденный подлежит немедленному освобождению из-под стражи или наказания в виде ограничения свободы, исполняется в зале суда, если осужденный участвует в судебном заседании. В иных случаях копия приговора, определения не позднее двадцати четырех часов после его вынесения направляется судом кассационной инстанции администрации учреждения по исполнению наказания или органу внутренних дел по месту жительства осужденного, на который возложено исполнение наказание в виде ограничения свободы.
Статья 509 11 . Частное определение суда кассационной инстанции
Суд кассационной инстанции при наличии оснований, предусмотренных статьями 298 и 300 настоящего Кодекса, а также в случае необходимости обратить внимание соответствующих должностных лиц на недостатки, допущенные в ходе дознания, предварительного следствия и судебного разбирательства, выносит частное определение.
Статья 509 12 . Рассмотрение частной жалобы (частного протеста) на определение суда
Частная жалоба (частный протест) поданный на определение суда, рассматривается по общим правилам производства в суде кассационной инстанции.
Суд кассационной инстанции по результатам рассмотрения дела по частной жалобе (частному протесту) на определение суда первой инстанции вправе:
1) оставить определение суда первой инстанции без изменения, а частную жалобу (частный протест) без удовлетворения;
2) отменить определение суда первой инстанции и направить дело на новое судебное рассмотрение;
3) отменить определение суда первой инстанции и направить дело прокурору для проведения дознания или предварительного следствия по общим правилам;
4) отменить определение суда первой инстанции и применить акт амнистии;
5) отменить определение суда первой инстанции и прекратить дело производством;
6) отменить частное определение суда первой инстанции;
7) изменить определение суда первой инстанции.
Определение суда кассационной инстанции, вынесенное по частной жалобе (частному протесту) на определение суда первой инстанции, является окончательным, за исключением случаев, предусмотренных в статьях 308, 317 и главе 59 настоящего Кодекса.
Статья 509 13 . Дополнительное рассмотрение дела в суде кассационной инстанции
Если по каким-либо причинам кассационная жалоба или протест в отношении некоторых осужденных поступят в суд кассационной инстанции после рассмотрения уголовного дела в отношении других осужденных, а также если кассационная жалоба осужденного, его защитника или законного представителя поступят, когда дело в отношении этого осужденного рассмотрено по кассационной жалобе или протесту другого участника процесса, суд кассационной инстанции обязан рассмотреть такую жалобу или протест и вынести по нему определение.
Если определение, вынесенное судом кассационной инстанции, при дополнительном рассмотрении дела противоречит ранее вынесенному определению, дело направляется прокурору, полномочному вносить протест в ревизионном порядке, для решения вопроса о внесении протеста.
Порядок дополнительного рассмотрения уголовного дела относится и к поступившим с опозданием частным жалобам и частным протестам.
Статья 509 14 . Подача жалобы (протеста) на приговор, определение суда кассационной инстанции
На приговор, определение суда кассационной инстанции может быть подана жалоба (протест) в ревизионном порядке»;
39) дополнить главой 56 2 следующего содержания:
«Глава 56 2 . Подача жалобы (протеста) на приговор, определение суда в ревизионном порядке
Статья 510. Приговоры, определения суда, которые могут быть пересмотрены в ревизионном порядке
В Суде Республике Каракалпакстан, областных, Ташкентском городском судах, Военном суде Республики Узбекистан подлежат рассмотрению в ревизионном порядке приговоры, определения районных (городских) судов по уголовным делам, территориальных военных судов рассмотренные в апелляционном или кассационном порядке, а также приговоры, определения этих судов, вынесенные в апелляционной или кассационной инстанции по делам, рассмотренным районными (городскими) судами, территориальными военными судами.
В Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан в ревизионном порядке рассматриваются:
приговоры, определения районных (городских) судов по уголовным делам, территориальных военных судов, рассмотренные в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке Судом Республике Каракалпакстан, областными, Ташкентским городским судом, Военным судом Республики Узбекистан, а также приговоры и определения, вынесенные этими же судами в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке по делам, рассмотренным районными (городскими) судами, территориальными военными судами;
приговоры, определения вынесенные по первой инстанции Верховного суда Республики Узбекистан, Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан и рассмотренные этими же судами в апелляционном или кассационном порядке, а также приговоры и определения, вынесенные в апелляционном или кассационном порядке по делам, рассмотренным этими судами по первой инстанции.
Приговоры, определения, вынесенные в ревизионном порядке Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан могут быть рассмотрены повторно в ревизионном порядке в Президиуме Верховного суда Республики Узбекистан.
Статья 511. Лица, имеющие право подачи жалобы на приговор и определение в ревизионном порядке
Осужденный, его защитник, законный представитель, потерпевший, его представитель вправе подать жалобу в ревизионном порядке на приговоры, определения суда первой инстанции, рассмотренные в апелляционном или кассационном, соответствующем ревизионном порядке, а также на приговоры, определения судов апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции.
Гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе подать жалобу в ревизионном порядке на приговоры, определения суда первой инстанции, рассмотренные в апелляционном или кассационном, соответствующем ревизионном порядке, а также на приговоры, определения судов апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции в части, касающейся гражданского иска.
Лицо, оправданное в суде, его защитник и законный представитель вправе подать жалобу в ревизионном порядке на приговоры, определения суда первой инстанции, рассмотренные в апелляционном или кассационном, соответствующем ревизионном порядке, а также на приговоры, определения судов апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции в части, касающейся причин и оснований оправдания.
Лица, не являющиеся сторонами по делу, также вправе подать жалобу в ревизионном порядке на приговоры, определения суда первой инстанции, рассмотренные в апелляционном или кассационном, соответствующем ревизионном порядке, а также на приговоры, определения судов апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции в части, касающейся их прав и законных интересов.
Статья 512. Лица, обладающие правом принесения протеста на приговоры, определения в ревизионном порядке
Генеральный прокурор Республики Узбекистан, прокурор Республики Каракалпакстан, прокуроры областей, города Ташкента, Военный прокурор Республики Узбекистан и приравненные к ним прокуроры, а также их заместители вправе принести протест в ревизионном порядке на приговоры, определения районного (городского) суда по уголовным делам, территориальных военных судов рассмотренные в апелляционном или кассационном порядке в Суд Республики Каракалпакстан, областным, Ташкентскому городскому судам, Военному суду Республики Узбекистан.
Генеральный прокурор Республики Узбекистан и его заместители вправе принести протест в ревизионном порядке на приговоры, определения районного (городского) суда по уголовным делам, территориальных военных судов рассмотренные в апелляционном или кассационном, ревизионном порядке, а также приговоры и определения, вынесенные судом апелляционной или кассационной, ревизионной инстанции по делам, рассмотренным районными (городскими) судами, территориальными военными судами — в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Генеральный прокурор Республики Узбекистан и его заместители вправе принести протест в ревизионном порядке на приговоры, определения, вынесенные по первой инстанции Верховным судом Республики Узбекистан, Судом Республики Каракалпакстан, областными и Ташкентским городским судами, Военным судом Республики Узбекистан и вынесенные по ним приговоры, определения апелляционной или кассационной инстанции — в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Председатель Верховного суда, Генеральный прокурор Республики Узбекистан вправе принести протест в ревизионном порядке на судебные решения Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, по делам, рассмотренным в ревизионном порядке в Президиум Верховного суда Республики Узбекистан.
Статья 513. Подача частной жалобы (частного протеста) на определение суда в ревизионном порядке
На определение суда первой инстанции рассмотренное в апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции, а также на определение суда апелляционной или кассационной, соответствующей ревизионной инстанции может быть подана частная жалоба (частный протест) в ревизионном порядке лицами, указанными в статьях 511 и 512 настоящего Кодекса.
Статья 514. Срок, в течение которого допускается пересмотр приговоров, определений суда в ревизионном порядке
Пересмотр в ревизионном порядке обвинительного приговора или определения суда, если в жалобе или протесте ставится вопрос о необходимости применения закона о более тяжком преступлении, об усилении наказания либо о других изменениях, влекущих ухудшение положения осужденного, а также пересмотр в ревизионном порядке оправдательного приговора либо определения суда о прекращении дела допускается лишь в течение года по вступлении его в законную силу.
Статья 515. Порядок подачи жалобы и принесения протеста в ревизионном порядке
В ревизионном порядке подается жалоба или приносится протест:
1) на приговоры, определения районных (городских) судов, рассмотренные в апелляционном или кассационном порядке, а также на приговоры, определения Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, вынесенные в апелляционном или кассационном порядке по делам, рассмотренным районными (городскими) судами — в Суд Республики Каракалпакстан, областные, Ташкентский городской суды;
2) на приговоры, определения территориальных военных судов, рассмотренные в апелляционном или кассационном порядке, а также на приговоры, определения суда апелляционной или кассационной инстанции Военного суда Республики Узбекистан по делам, рассмотренным территориальными военными судами — в Военный суд Республики Узбекистан.
В Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан могут быть поданы жалоба (протест) на:
приговоры, определения районных (городских) судов, территориальных военных судов рассмотренные в апелляционном, кассационном или ревизионном порядке;
приговоры, определения, вынесенные по первой инстанции Верховным судом Республики Узбекистан, Судом Республики Каракалпакстан, областными и Ташкентским городским судами, Военным судом Республики Узбекистан и вынесенные по ним приговоры, определения апелляционной или кассационной инстанции.
На приговоры, определения Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан вынесенные в ревизионном порядке вносится протест для повторного рассмотрения в ревизионном порядке в Президиум Верховного суда Республики Узбекистан.
Поводом для принесения протеста Председателем Верховного суда Республики Узбекистан в Президиум Верховного суда Республики Узбекистан являются заявления (ходатайства) лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса, а также представление судьи, сообщения средств массовой информации.
Жалобы и протесты в ревизионном порядке, предусмотренные в пунктах 1 и 2 части первой настоящей статьи подаются через суд, вынесший приговор, определение. В случае подачи жалобы или протеста непосредственно в Суд Республики Каракалпакстан, областные, Ташкентский городской суд, Военный суд Республики Узбекистан, суд направляет их суду, вынесшему приговор, определение для выполнения требований, изложенных в статье 479 настоящего Кодекса.
Порядок, установленный настоящей статьей распространяется также на порядок подачи частной жалобы и принесения частного протеста в ревизионном порядке.
Статья 516. Содержание жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) подаваемых (приносимых) в ревизионном порядке
В жалобе, протесте (частной жалобе, частном протесте) подаваемой (приносимой) в ревизионном порядке должно быть указано нижеследующее:
1) наименование суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, куда направляется жалоба, протест (частная жалоба, частный протест);
2) лицо, подавшее жалобу, протест (частную жалобу, частный протест), его процессуальное положение, сведения о его местожительстве или местонахождении;
3) наименование суда вынесшего приговор, определение, дата вынесения приговора, определения, номер судебного дела, сведения о лице, в отношении которого вынесен приговор, определение на которые подается жалоба, протест (частная жалоба, частный протест), наименование суда апелляционной, кассационной инстанции;
4) доводы лица, подающего жалобу, протест (частную жалобу, частный протест), в чем заключается, по его мнению, неправильность приговора, определения, доводы о том, какие нормы закона нарушены при проведении досудебного производства или судебного разбирательства, повлиявшие принятию решения, а также содержание его просьбы;
5) доказательства, которыми лицо обосновывает свои требования;
6) список материалов, прилагаемых к жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту);
7) дата подачи жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста), подпись лица, подавшего жалобу (частную жалобу), принесшего протест (частный протест).
Статья 517. Последствия подачи жалобы (частной жалобы), принесения протеста (частного протеста) на приговор, определение в ревизионном порядке
Суд, вынесший приговор, определение, выполнив требования, предусмотренные в частях второй — четвертой статьи 479 настоящего Кодекса, в течение одного месяца направляет уголовное дело вместе с жалобами, протестами (частными жалобами, частными протестами) и замечаниями по ним, а также представленными дополнительными материалами в суд, рассматривающий в ревизионном порядке. Указанный срок в исключительных случаях может быть продлен председателем вышестоящего суда или его заместителем не более чем на двадцать дней.
Статья 518. Извещение о подаче жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) в ревизионном порядке в Суд Республики Каракалпакстан, областные, Ташкентский городской суды, Военный суд Республики Узбекистан
Суд, вынесший приговор, определение в течении трех суток извещает о подаче жалобы, протеста (частной жалобы частного протеста) в ревизионном порядке осужденного, оправданного, их защитников, законных представителей, прокурора, потерпевшего, его представителя, а также гражданского истца, гражданского ответчика, их представителей, если жалоба, протест (частная жалоба, частный протест) касается их интересов.
Лицам, указанным в части первой настоящей статьи, направляются копии жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) либо через интернет-ресурс суда вынесшего приговор, определение направляется извещение о возможности ознакомления с их электронными копиями. При этом сторонам разъясняется их право подачи возражений на жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в письменной форме либо в виде электронного документа с указанием срока представления возражений. Возражения, поступившие по жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) приобщаются к материалам уголовного дела.
Стороны вправе вместе с возражением на жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) подаваемую в ревизионном порядке отдельно представлять новые материалы или ходатайствовать об их истребовании и исследовании, а также о вызове в суд и допросе указанных ими потерпевших, свидетелей, экспертов, специалистов.
Статья 519. Изменение и дополнение жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) поданной в ревизионном порядке
Лицо, подавшее жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в ревизионном порядке, до начала рассмотрения уголовного дела в ревизионном порядке в судебном заседании вправе изменить или дополнить ее новыми доводами.
Не допускается внесение изменений и дополнений в протест (частный протест) в ревизионном порядке, в жалобу (частную жалобу) потерпевшего или его представителя в ревизионном порядке, направленных на ухудшение положения осужденного, если такое требование не содержалось в первоначальной жалобе, протесте (частной жалобе, частном протесте) поданной в ревизионном порядке.
Защитник, вступивший в производство по уголовному делу после подачи жалобы (частной жалобы) в ревизионном порядке, может изменить или дополнить новыми доводами жалобу (частную жалобу), представить дополнительную аргументацию доводов жалобы (частной жалобы), поданной ранее участвовавшим в деле защитником.
Статья 520. Отзыв жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) поданной в ревизионном порядке
Лицо, подавшее жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в ревизионном порядке вправе отозвать свою жалобу, протест (частную жалобу, частный протест). Вышестоящий прокурор также вправе отозвать протест (частный протест). Осужденный вправе отозвать жалобу (частную жалобу) своего защитника.
Защитник, законный представитель осужденного вправе отозвать свою жалобу (частную жалобу) только с согласия осужденного.
Отзыв жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) поданной в ревизионном порядке допускается до удаления суда в совещательную комнату.
Жалоба, протест (частная жалоба, частный протест), а также документ об его отзыве оставляются в деле.
Статья 521. Извещение о направлении дела в суд, ревизионной инстанции
Суд вынесший приговор, в течении трех суток извещает о направлении уголовного дела в суд ревизионной инстанции лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса.
Статья 521 1 . Назначение судебного заседания и подготовка уголовного дела для рассмотрения в ревизионном порядке в Суде Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентском городском судах, Военном суде Республики Узбекистан
Судья, изучив уголовное дело, поступившее с жалобой, протестом (частной жалобой, частным протестом) в ревизионном порядке, не позднее семи суток выносит определение о назначении судебного заседания, в котором разрешает следующие вопросы:
1) о месте, дате и времени начала рассмотрения уголовного дела;
2) о вызове в судебное заседание сторон и других участников уголовного процесса;
3) о рассмотрении уголовного дела в закрытом судебном заседании в случаях, предусмотренных статьей 19 настоящего Кодекса;
4) об участии в судебном заседании лица, отбывающего наказание в виде ограничения свободы или лишения свободы.
Участникам уголовного процесса в течение трех суток со дня вынесения определения направляется сообщение о назначении места, даты и времени начала судебного заседания.
Если при изучении уголовного дела установлено невыполнение судом первой инстанции требования части второй статьи 503 настоящего Кодекса, судья возвращает дело этому суду для устранения обстоятельств, препятствующих рассмотрению дела в ревизионном порядке.
Статья 521 2 . Участие сторон в судебном заседании при рассмотрении дела в ревизионном порядке в Суде Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентском городском судах, Военном суде Республики Узбекистан
В судебном заседании при рассмотрении уголовного дела в ревизионном порядке обязательно участие:
1) соответственно Генерального прокурора Республики Узбекистан, прокурора Республики Каракалпакстан, области, города Ташкента, Военного прокурора Республики Узбекистан и приравненных к ним прокуроров, их заместителей или прокурора, уполномоченного ими;
2) защитника — в случаях, указанных статьями 51 и 52 настоящего Кодекса.
Осужденный, оправданный, их защитники и законные представители, потерпевший, гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе участвовать при рассмотрении дела в ревизионном порядке. Вопрос о необходимости участия осужденного, находящегося в учреждении по исполнению наказания или отбывающего наказание в виде ограничения свободы, решается судом. Указанные лица могут участвовать в судебном заседании непосредственно либо путем использования системы видеоконференцсвязи.
Неявка лиц, своевременно извещенных о месте, дате и времени судебного заседания по делу, рассматриваемому в ревизионном порядке, не препятствует рассмотрению дела, за исключением лиц, чье участие в судебном заседании является обязательным.
Статья 521 3 . Порядок рассмотрения уголовного дела в ревизионном порядке в Суде Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентском городском судах, Военном суде Республики Узбекистан
При рассмотрении уголовного дела в ревизионном порядке Судом Республики Каракалпакстан, областным, Ташкентским городским судом, Военным судом Республики Узбекистан судебное заседание открывается председательствующим, который объявляет, какое дело и по чьей жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) рассматривается. После этого председательствующий объявляет состав суда, сообщает фамилию, имя и отчество прокурора, защитника, секретаря судебного заседания, а также переводчика, если он участвует в судебном заседании.
Председательствующий разъясняет явившимся участникам уголовного процесса их права и выясняет, имеются ли у них отводы и ходатайства, поддерживают ли они ходатайства, заявленные в жалобе, протесте (частной жалобе, частном протесте) в ревизионном порядке. При наличии таких ходатайств суд выносит по ним определение.
Рассмотрение дела начинается с краткого изложения одним из судей содержания приговора, определения суда первой, апелляционной или кассационной инстанций, жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) поданной в ревизионном порядке.
После доклада судьи суд заслушивает доклад стороны, подавшей жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в ревизионном порядке и возражения другой стороны. При наличии нескольких жалоб (частных жалоб) последовательность выступлений определяется судом с учетом мнения сторон. Если наряду с поданными жалобами (частными жалобами) в ревизионном порядке имеется принесенный протест (частный протест) прокурора в ревизионном порядке, слово в первую очередь предоставляется ему.
Участвующий в судебном заседании ревизионной инстанции прокурор высказывает мнение по рассматриваемым ревизионным жалобам (частным жалобам), излагает доводы, указанные в протесте (частном протесте).
Суд, выслушав мнения сторон, исходя из необходимости обеспечения надлежащей проверки законности, обоснованности и справедливости приговора, определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции принимает решение об определении объема доказательств, подлежащих исследованию непосредственно в судебном заседании, о вызове в судебное заседание осужденного (оправданного), потерпевших, свидетелей, экспертов и, при необходимости, других лиц. Затем суд приступает к проверке доказательств путем допроса вызванных в судебное заседание осужденного (оправданного), потерпевших, свидетелей, а также по ходатайству сторон и по своей инициативе приступает к оглашению документов, протоколов, и относящихся к делу других материалов.
Порядок исследования доказательств определяется судом с учетом мнения сторон. Стороны вправе представить суду ревизионной инстанции дополнительные материалы в подтверждение или опровержение доводов, приведенных в жалобе, протесте (частной жалобе, частном протесте) поданной в ревизионном порядке.
Свидетели, допрошенные в суде первой, апелляционной или кассационной инстанции допрашиваются при рассмотрении дела в ревизионном порядке, если суд признает это необходимым.
Ходатайства сторон об исследовании доказательств, в том числе не исследованных судом первой, апелляционной или кассационной инстанции, и вызове в судебное заседание свидетелей, экспертов и других лиц разрешается судом в порядке, установленном частями первой и второй статьи 438 настоящего Кодекса. При этом суд не вправе отказать в удовлетворении ходатайства основываясь только на том основании, что оно не было удовлетворено судом первой, апелляционной или кассационной инстанции.
Доказательства, не исследованные судом первой, апелляционной или кассационной инстанции (новые доказательства) принимаются судом, при этом лицо, заявившее ходатайство об их исследовании, должно объяснить суду по каким не зависимым от него причинам не имело возможность представить суду первой, апелляционной или кассационной инстанции эти доказательства.
Суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке вправе исследовать доказательства, в том числе с использованием системы видеоконференцсвязи.
По окончании судебного следствия суд выясняет у сторон имеются ли у них ходатайства о дополнении судебного следствия. Суд разрешает эти ходатайства, после чего переходит к прениям сторон.
Судебные прения проводятся по правилам статьи 449 настоящего Кодекса, при этом первым выступает лицо, подавшее жалобу (протест).
После окончания прения сторон председательствующий предоставляет последнее слово осужденному (оправданному), если он участвует в заседании суда, после чего суд удаляется в совещательную комнату для вынесения решения.
Решение суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, принимается в порядке, предусмотренном статьей 497 31 настоящего Кодекса.
Провозглашение решения суда ревизионной инстанции производится в соответствии с правилами статей 473, 497 31 настоящего Кодекса.
В суде ревизионной инстанции ведется протокол судебного заседания. Протокол судебного заседания должен быть подготовлен в сроки, указанные в статье 426 настоящего Кодекса. С ним вправе ознакомиться все участники судебного заседания. На протокол судебного заседания могут быть принесены замечания в порядке, предусмотренном статьей 427 настоящего Кодекса.
Статья 521 4 . Полномочия Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан, рассматривающего уголовное дело в ревизионном порядке
Суд Республики Каракалпакстан, областные, Ташкентский городской суды, Военный суд Республики Узбекистан, рассмотрев уголовное дело в ревизионном порядке по результатам принимает одно из следующих решений:
1) об оставлении приговора, определения суда первой, апелляционной или кассационной инстанции без изменения, а жалобу (протест) поданную в ревизионном порядке, без удовлетворения;
2) об отмене приговора, определения суда апелляционной или кассационной инстанции и оставлении без изменения приговора, определения суда первой инстанции;
3) об отмене всех принятых по делу судебных решений и вынесении обвинительного или оправдательного приговора;
4) об отмене всех принятых по делу судебных решений и прекращении дела;
5) об отмене всех принятых по делу судебных решений и направлении уголовного дела в суд первой инстанции при наличии обстоятельств, предусмотренных в части четвертой статьи 493 настоящего Кодекса;
6) об изменении приговора, определения суда первой, апелляционной или кассационной инстанции;
7) о прекращении производства в ревизионном порядке, в случае отзыва жалобы, протеста.
В случаях, предусмотренных пунктами 1 и 2, пунктами 4 — 7 части первой настоящей статьи, суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, выносит определение.
В случаях, предусмотренных пунктом 3 части первой настоящей статьи, суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, выносит приговор.
Суд Республики Каракалпакстан, областной, Ташкентский городской суд, Военный суд Республики Узбекистан, рассматривающий уголовное дело в ревизионном порядке при наличии оснований, предусмотренных статьями 298 и 300 настоящего Кодекса, а также в случае необходимости обратить внимание соответствующих должностных лиц на недостатки, допущенные в ходе дознания, предварительного следствия и судебного разбирательства, выносит частное определение.
Статья 521 5 . Рассмотрение частной жалобы (частного протеста) на определение суда
Частная жалоба (частный протест), поданные на определение суда, рассматриваются по правилам, установленным статьей 521 3 настоящего Кодекса.
Суд ревизионной инстанции по результатам рассмотрения дела по частной жалобе (частному протесту) на определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции вправе:
1) оставить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции без изменения, а частную жалобу (частный протест) без удовлетворения;
2) отменить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции и направить дело на новое судебное рассмотрение;
3) отменить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции и направить дело прокурору для проведения дознания или предварительного следствия по общим правилам;
4) отменить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции и применить акт амнистии;
5) отменить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции и прекратить дело производством;
6) отменить частное определение суда первой, апелляционной или кассационной инстанции;
7) изменить определения судов первой, апелляционной или кассационной инстанции.
Статья 521 6 . Приговор, определение Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан, рассматривающего дело в ревизионном порядке
В приговоре, определении Суда Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентского городского судов, Военного суда Республики Узбекистан, рассматривающего уголовное дело в ревизионном порядке должно быть указано:
1) номер судебного дела, дата и место вынесения приговора, определения;
2) наименование и состав суда, прокурор и другие лица, участвовавшие при рассмотрении дела;
3) лицо, подавшее жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в ревизионном порядке;
4) содержание резолютивной части приговора, определения, на которое подана жалоба, протест (частная жалоба, частный протест) в ревизионном порядке;
5) сущность жалобы, протеста, (частной жалобы, частного протеста) возражений и объяснений участвующих в заседании суда ревизионной инстанции лиц, а также мнение прокурора;
6) решение суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке.
В случае оставления жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) без удовлетворения, в определении суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, должны быть указаны основания, по которым приговор суда первой, апелляционной или кассационной инстанции признается законным, обоснованным и справедливым, определение суда первой, апелляционной, кассационной инстанции — законным и обоснованным, а жалоба или протест (частная жалоба, частный протест) — не подлежащими удовлетворению.
В случае отмены или изменения приговора, определения, в определении суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, должно быть указано, требования каких норм Уголовного кодекса и настоящего Кодекса нарушены и в чем состоит необоснованность отменяемого или изменяемого судебного решения.
Приговор, определение суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, подписывается всем составом суда. Судья, оставшийся в меньшинстве, подписывая приговор, определение, вправе оставить свое особое мнение в письменной форме с соблюдением требований статьи 472 настоящего Кодекса.
Приговор, определение суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, оглашается в зале судебного заседания и вступает в законную силу немедленно.
Приговор, определение суда, рассматривающего дело в ревизионном порядке, направляется для исполнения суду, его вынесшему или другому суду не позднее пяти суток со дня вынесения вместе с уголовным делом.
Приговор, определение на основании которого осужденный подлежит немедленному освобождению из-под стражи или наказания в виде ограничения свободы исполняется в зале суда, если осужденный участвует в судебном заседании. В иных случаях копия приговора, определения не позднее двадцати четырех часов после его вынесения направляется судом ревизионной инстанции администрации учреждения по исполнению наказания или органу внутренних дел по месту жительства осужденного, на который возложено исполнение наказание в виде ограничения свободы.
Статья 521 7 . Дополнительное рассмотрение дела в суде ревизионной инстанции
Если по каким-либо причинам жалоба или протест поданные в ревизионном порядке в отношении некоторых осужденных поступят в суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, после рассмотрения уголовного дела в отношении других осужденных, а также если жалоба поданная в ревизионном порядке осужденного, его защитника или законного представителя поступят, когда дело в отношении этого осужденного рассмотрено по жалобе или протесту поданной в ревизионном порядке другого участника процесса, суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, обязан рассмотреть такую жалобу либо протест и вынести по нему соответствующее решение.
Если при дополнительном рассмотрении дела приговор, определение (постановление) вынесенное судом, рассматривающим дело в ревизионном порядке, противоречит ранее вынесенному приговору, определению (постановлению) дело направляется прокурору, полномочному принести протест в ревизионном порядке, для решения вопроса о принесении протеста.
Порядок дополнительного рассмотрения уголовного дела относится и к поступившим с опозданием частным жалобам и частным протестам.
Статья 521 8 . Истребование уголовного дела для проверки в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
Судья Верховного суда Республики Узбекистан вправе истребовать уголовное дело из суда по жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) поданной в ревизионном порядке.
Председатель Верховного суда, Генеральный прокурор Республики Узбекистан и их заместители, прокурор Республики Каракалпакстан, прокуроры областей, города Ташкента и приравненные к ним прокуроры вправе в пределах своих полномочий истребовать из суда дело для решения вопроса о принесении протеста (частного протеста) в ревизионном порядке. Поводами к истребованию дел являются жалобы лиц, указанных в статье 511 настоящего Кодекса, а также представление судьи, сообщения средств массовой информации.
Статья 521 9 . Возвращение без рассмотрения жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста), поданной в ревизионном порядке
Жалоба, протест (частная жалоба, частный протест), поданная в ревизионном порядке возвращается без рассмотрения, если:
1) жалоба, протест (частная жалоба, частный протест), поданная в ревизионном порядке, не отвечает требованиям, предусмотренным в статье 515 настоящего Кодекса;
2) жалоба, протест (частная жалоба, частный протест), поданная в ревизионном порядке, не подана лицами, указанными в статьях 511, 512 настоящего Кодекса;
3) дело не рассмотрено в ревизионном порядке Судом Республики Каракалпакстан, областными, Ташкентским городским судами, Военным судом Республики Узбекистан;
4) дела, рассмотренные по первой инстанции в Суде Республики Каракалпакстан, областных, Ташкентском городском судах, Военном суде Республики Узбекистан, не были рассмотрены в апелляционном или кассационном порядке;
5) поступило заявление об отзыве жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста), поданной в ревизионном порядке.
После устранения обстоятельств, указанных в части первой настоящей статьи, лицо, подавшее жалобу, протест (частную жалобу, частный протест), вправе обратиться повторно на общих основаниях.
Статья 521 10 . Решения принимаемые по жалобам (частным жалобам), поданным в ревизионном порядке, поступившим в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
Жалоба (частная жалоба), поданная в ревизионном порядке, изучается судьей Верховного суда Республики Узбекистан вместе с приложенными к ней материалами, а в необходимых случаях с истребованием уголовного дела.
По результатам изучения жалобы (частной жалобы) судья Верховного суда Республики Узбекистан своим определением принимает одно из следующих решений:
1) об отсутствии оснований для пересмотра судебных решений в ревизионном порядке;
2) о передаче жалобы (частной жалобы) вместе с делом для рассмотрения в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
О принятом решении в течении трех суток сообщается лицу, подавшему жалобу (частную жалобу) в ревизионном порядке.
Статья 521 11 . Определение об отсутствии оснований для пересмотра судебных решений в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
В определении об отсутствии оснований для пересмотра судебных решений в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан должно быть указано:
1) место и дата вынесения определения;
2) фамилия, имя, отчество судьи, вынесшего определение;
3) данные о лице, подавшем жалобу (частную жалобу) в ревизионном порядке;
4) наименование суда первой, апелляционной или кассационной, ревизионной инстанции, вынесшего приговор, определение, дата вынесения приговора, определения суда первой, апелляционной или кассационной, ревизионной инстанции;
5) содержание жалобы (частной жалобы), поданной в ревизионном порядке;
6) причины и основания отказа в передаче жалобы (частной жалобы) в ревизионном порядке для рассмотрения в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Определение судьи Верховного суда Республики Узбекистан об отсутствии оснований для пересмотра судебных решений в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан может быть обжаловано председателю Верховного суда Республики Узбекистан, его заместителю лицом, подавшим жалобу (частную жалобу) в ревизионном порядке.
Председатель Верховного суда Республики Узбекистан, его заместитель по жалобе, лица, подавшего жалобу (частную жалобу) в ревизионном порядке вправе вынести определение об отмене определения судьи Верховного суда Республики Узбекистан об отсутствии оснований для пересмотра судебных решений в ревизионном порядке и передать жалобу (частную жалобу) вместе с уголовным делом для рассмотрения в ревизионном порядке в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Статья 521 12 . Определение о передаче жалобы (частной жалобы) поданной в ревизионном порядке для рассмотрения в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
В определении судьи Верховного суда Республики Узбекистан о передаче жалобы (частной жалобы) поданной в ревизионном порядке для рассмотрения в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан должно быть указано:
1) место и дата вынесения определения;
2) фамилия, имя, отчество судьи, вынесшего определение;
3) данные о лице, подавшем жалобу (частную жалобу) в ревизионном порядке;
4) наименование суда первой, апелляционной или кассационной, ревизионной инстанции, вынесшего приговор, определение, дата вынесения приговора, определения суда первой, апелляционной или кассационной, ревизионной инстанции;
5) содержание жалобы (частной жалобы), поданной в ревизионном порядке;
6) причины и основания передачи жалобы (частной жалобы) в ревизионном порядке для рассмотрения в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан;
7) место и дата рассмотрения дела Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Судья Верховного суда Республики Узбекистан с вынесенным им определением передает жалобу (частную жалобу) поданную в ревизионном порядке с уголовным делом в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан.
Статья 521 13 . Извещение о внесении жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) в Судебную коллегию по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан для рассмотрения в ревизионном порядке
Осужденный, оправданный, их защитники, законные представители, прокурор, потерпевший или его представитель, а также гражданский истец, гражданский ответчик или их представители, если жалоба, протест (частная жалоба, частный протест) касается их интересов, извещаются о направлении дела для рассмотрения в ревизионном порядке в течение трех суток.
Лицам, указанным в части первой настоящей статьи, направляется копия жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) либо через интернет-ресурс суда ревизионной инстанции направляется извещение о возможности ознакомления с их электронными копиями. При этом сторонам разъясняется их право подачи возражений на жалобу, протест (частную жалобу, частный протест) в письменной форме либо в виде электронного документа с указанием срока представления возражений. Возражения, поступившие по жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) приобщаются к материалам уголовного дела.
Стороны вправе вместе с возражением на жалобу, протест (частную жалобу, частный протест), поданную в ревизионном порядке, отдельно представлять новые материалы или ходатайствовать об их истребовании и исследовании, а также о вызове в суд и допросе указанных ими потерпевших, свидетелей, экспертов, специалистов.
Статья 521 14 . Подготовка уголовного дела для рассмотрения в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
После поступления уголовного дела вместе с определением судьи Верховного суда Республики Узбекистан, жалобой, протестом (частной жалобой, частным протестом) Судебная коллегия по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан не позднее трех суток до начала рассмотрения дела о подаче жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) в ревизионном порядке извещает осужденного, оправданного, его защитника, законного представителя, прокурора, потерпевшего, его представителя, а также гражданского истца, гражданского ответчика, их представителей, если жалоба, протест (частная жалоба, частный протест) касается их интересов.
Лицам, указанным в части первой настоящей статьи направляется копия жалобы, протеста (частной жалобы, частного протеста) либо сообщается о возможности ознакомления с их электронными копиями через интернет-ресурс суда ревизионной инстанции. При этом сторонам разъясняется их право представления своих возражений по жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) в письменной форме либо в виде электронного документа с указанием срока представления возражений. Возражения, поступившие по жалобе, протесту (частной жалобе, частному протесту) приобщаются к материалам уголовного дела.
После выполнения требований, предусмотренных в части первой настоящей статьи, осужденный, оправданный, его защитник, законный представитель, прокурор, потерпевший, его представитель, а также гражданский истец, гражданский ответчик, их представители, если жалоба, протест (частная жалоба, частный протест) касается их интересов, не позднее трех суток до начала рассмотрения дела извещаются о времени рассмотрения дела в ревизионном порядке.
Статья 521 15 . Участие сторон в судебном заседании при рассмотрении дела в ревизионном порядке Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
В судебном заседании при рассмотрении уголовного дела Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан в ревизионном порядке обязательно участие:
Генерального прокурора Республики Узбекистан, его заместителя или уполномоченного ими прокурора;
защитника — в случаях, указанных статьями 51 и 52 настоящего Кодекса.
Осужденный, оправданный, их защитники и законные представители, потерпевший, гражданский истец, гражданский ответчик и их представители вправе участвовать при рассмотрении дела в ревизионном порядке. Вопрос о необходимости участия осужденного, находящегося в учреждении по исполнению наказания или отбывающего наказание в виде ограничения свободы, решается судом. Указанные лица могут участвовать в судебном заседании непосредственно либо путем использования системы видеоконференцсвязи.
Неявка лиц, своевременно извещенных о месте, дате и времени судебного заседания по делу, рассматриваемому в ревизионном порядке, не препятствует рассмотрению дела, за исключением лиц, предусмотренных в части первой настоящей статьи.
Статья 521 16 . Порядок рассмотрения уголовного дела в ревизионном порядке в Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан
При рассмотрении уголовного дела в ревизионном порядке Судебной коллегией по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан судебное заседание открывается председательствующим, который объявляет, какое дело и по чьей ревизионной жалобе (протесту) рассматривается. После этого председательствующий объявляет состав суда, сообщает фамилию, имя и отчество прокурора, защитника, секретаря судебного заседания, а также переводчика, если он участвует в судебном заседании.
Председательствующий разъясняет явившимся участникам уголовного процесса их права и выясняет, имеются ли у них отводы и ходатайства, поддерживают ли они ходатайства, заявленные в ревизионной жалобе, протесте. При наличии таких ходатайств суд выносит по ним определение.
Рассмотрение дела начинается с краткого изложения одним из судей содержания приговора, определения суда первой, апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции, жалобы или протеста поданной в ревизионном порядке.
После доклада судьи суд заслушивает выступления стороны, подавшей жалобу (протест) в ревизионном порядке, и возражения другой стороны. При наличии нескольких жалоб последовательность выступлений определяется судом с учетом мнения сторон. Если наряду с жалобами, поданными в ревизионном порядке, имеется протест прокурора, принесенный в ревизионном порядке, ему предоставляется слово в первую очередь.
Участвующий в суде ревизионной инстанции прокурор высказывает мнение по рассматриваемым жалобам, поданным в ревизионном порядке, излагает доводы, указанные в протесте.
Стороны наряду с изложением своих доводов вправе представить суду дополнительные материалы в подтверждение или опровержение доводов, приведенных в жалобе (протесте), поданной в ревизионном порядке.
В случаях представления дополнительных материалов суд предоставляет сторонам возможность ознакомления с ними и изложения своих доводов.
При рассмотрении уголовного дела в ревизионном порядке суд, руководствуясь частью третьей статьи 483 настоящего Кодекса, вправе провести судебное следствие полностью или частично.
По окончании судебного следствия суд переходит к прениям сторон.
Судебные прения проводятся по правилам статьи 449 настоящего Кодекса, при этом первым выступает лицо, подавшее жалобу (протест).
После окончания прения сторон председательствующий предоставляет последнее слово осужденному (оправданному), если он участвует в заседании суда, после чего суд удаляется в совещательную комнату для вынесения решения.
Решение суда ревизионной инстанции принимается в порядке, предусмотренном статьей 497 31 настоящего Кодекса.
Провозглашение решения суда ревизионной инстанции производится по правилам статей 473, 497 31 настоящего Кодекса.
В суде ревизионной инстанции ведется протокол судебного заседания. Протокол судебного заседания должен быть подготовлен в сроки, указанные в статье 426 настоящего Кодекса. С ним вправе ознакомиться все участники судебного заседания. На протокол судебного заседания могут быть принесены замечания в порядке, предусмотренном статьей 427 настоящего Кодекса.
Статья 521 17 . Полномочия Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающей дело в ревизионном порядке
Судебная коллегия по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, по результатам рассмотрения уголовного дела в ревизионном порядке принимает одно из следующих решений:
1) об оставлении приговора, определения суда первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции без изменения, а жалобу (протест) поданную в ревизионном порядке, без удовлетворения;
2) об отмене некоторых судебных решений и оставлении в силе одно из ранее принятых по делу судебных решений;
3) об отмене всех принятых по делу судебных решений и вынесении обвинительного или оправдательного приговора;
4) об отмене всех принятых по делу судебных решений и прекращении производства по делу;
5) об отмене всех принятых по делу судебных решений и направлении уголовного дела в суд первой инстанции при наличии обстоятельств, предусмотренных в части четвертой статьи 493 настоящего Кодекса;
6) об изменении приговора, определения суда первой, апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции;
7) о прекращении производства в ревизионном порядке, в случае отзыва жалобы (протеста).
В случаях, предусмотренных пунктами 1 и 2, пунктами 4 — 7 части первой настоящей статьи, суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, выносит определение.
В случаях, предусмотренных пунктом 3 части первой настоящей статьи, суд, рассматривающий дело в ревизионном порядке, выносит приговор.
Судебная коллегия по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающая уголовное дело в ревизионном порядке при наличии оснований, предусмотренных статьями 298 и 300 настоящего Кодекса, а также в случае необходимости обратить внимание соответствующих должностных лиц на недостатки, допущенные в ходе дознания, предварительного следствия и судебного разбирательства, выносит частное определение.
Статья 521 18 . Рассмотрение частной жалобы (частного протеста) на определение суда
Частная жалоба (частный протест), поданные на определение суда, рассматриваются по правилам, установленным статьей 521 16 настоящего Кодекса.
Суд ревизионной инстанции по результатам рассмотрения дела по частной жалобе (частному протесту) на определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции вправе:
1) оставить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции без изменения, а частную жалобу (частный протест) без удовлетворения;
2) отменить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции и направить дело на новое судебное рассмотрение;
3) отменить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции и направить дело прокурору для проведения дознания или предварительного следствия по общим правилам;
4) отменить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции и применить акт амнистии;
5) отменить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции и прекратить дело производством;
6) отменить частное определение суда первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции;
7) изменить определения судов первой, апелляционной, кассационной или соответствующей ревизионной инстанции.
Статья 521 19 . Приговор, определение Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающего уголовное дело в ревизионном порядке
Приговор, определение Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающей уголовное дело в ревизионном порядке выносится в соответствии с требованиями, установленными в статье 521 6 настоящего Кодекса, и подписывается всем составом суда. Судья, оставшийся при голосовании в меньшинстве, подписывая приговор, определение, вправе оставить свое особое мнение в письменной форме с соблюдением требований статьи 472 настоящего Кодекса.
Приговор, определение Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающей уголовное дело в ревизионном порядке, оглашается в зале судебного заседания и вступает в законную силу немедленно.
Приговор, определение Судебной коллегии по уголовным делам Верховного суда Республики Узбекистан, рассматривающей дело в ревизионном порядке, подлежит исполнению в порядке, установленном частями шестой и седьмой статьи 521 6 настоящего Кодекса.
Статья 521 20 . Требования, предъявляемые к ходатайству о принесении протеста (частного протеста) в ревизионном порядке в Президиум Верховного суда Республики Узбекистан
В ходатайстве о принесении протеста (частного протеста) в ревизионном порядке в Президиум Верховного суда Республики Узбекистан должно быть указано:
1) фамилия, имя, отчество соответствующего полномочного лица, кому направляется ходатайство;
2) лицо, заявившее ходатайство, сведения о его процессуальном положении, местожительства или местонахождении;
3) номер судебного дела, наименование суда первой, апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции, дата вынесения приговора, определения;
4) доводы лица, заявившего ходатайство, в чем заключается, по его мнению, неправильность приговора, определения и существо его просьбы, доводы о том, какие нормы Уголовного кодекса и настоящего Кодекса нарушены при проведении досудебного производства или судебного разбирательства, повлиявшие на принятие решения, а также содержание его ходатайства;
5) доказательства, которыми лицо, заявившее ходатайство, обосновывает свои требования;
6) список материалов, прилагаемых к ходатайству;
7) дата подачи ходатайства, подпись лица, его заявившего.
Статья 521 21 . Повторное рассмотрение дела в ревизионном порядке в Президиуме Верховного суда Республики Узбекистан
Суд ревизионной инстанции рассматривает уголовное дело повторно в ревизионном порядке по протесту (частному протесту) председателя Верховного суда, Генерального прокурора Республики Узбекистан, принесенному по основаниям, предусмотренным статьей 485 настоящего Кодекса.
Повторное рассмотрение дела в суде ревизионной инстанции осуществляется Президиумом Верховного суда Республики Узбекистан в соответствии с правилами, изложенными в настоящей главе.
При повторном рассмотрении дела в ревизионном порядке Президиум Верховного суда Республики Узбекистан обладает полномочиями, предусмотренными статьей 521 17 настоящего Кодекса по результатам которого выносит приговор или постановление.
Приговор, постановление Президиума Верховного суда Республики Узбекистан, вынесенные по результатам повторного рассмотрения дела в ревизионном порядке являются окончательными, за исключением случаев, предусмотренных пунктами 6 и 7 статьи 485 и статьей 521 7 настоящего Кодекса»;
40) в частях первой , второй , четвертой , шестой и седьмой статьи 524 слово «кассационной» заменить словом «ревизионной»;
41) в части первой статьи 525 слово «кассационной» заменить словом «ревизионной»;
42) текст статьи 527 изложить в следующей редакции:
«Рассмотрев вопрос о возобновлении производства ввиду вновь открывшихся обстоятельств, суд ревизионной инстанции выносит одно из следующих определений:
1) об отмене приговора, определения суда, возобновлении производства ввиду вновь открывшихся обстоятельств и направлении дела на новое судебное рассмотрение в суд первой, апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции;
2) об отмене всех состоявшихся по делу судебных решений, возобновлении производства ввиду вновь открывшихся обстоятельств и направлении дела прокурору в случае выявления обстоятельств, предусмотренных статьями 416, 417 настоящего Кодекса;
3) об отмене приговора, определения суда и прекращении уголовного дела, если нет необходимости в производстве нового расследования или судебного рассмотрения;
4) об отказе в возобновлении производства ввиду вновь открывшихся обстоятельств.
Копия определения суда ревизионной инстанции по вопросу о возобновлении производства по делу ввиду вновь открывшихся обстоятельств направляется прокурору и заявителю. Иным заинтересованным лицам копия определения направляется по их просьбе»;
43) главу 59 дополнить статьей 546 1 следующего содержания:
«Статья 546 1 . Подача частной жалобы и принесение частного протеста на определение о решении вопросов, возникших при исполнении приговора, определения и постановления суда
Определение о решении вопросов, возникших при исполнении приговора, определения и постановления суда вступает в законную силу с момента оглашения судом.
На определение суда может быть подана частная жалоба (частный протест) лицами, указанными в статье 499 настоящего Кодекса в кассационном порядке.
На определение кассационной инстанции о решении вопросов, возникших при исполнении приговора, определения и постановления суда может быть подана частная жалоба или принесен частный протест в ревизионном порядке лицами, указанными в статьях 511 и 512 настоящего Кодекса».
Статья 2. Верховному суду Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 3. Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 4. Настоящий Закон вступает в силу с 1 января 2024 года.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
27 сентября 2023 г.,
№ ЗРУ-869