📅 2023-yil 30-noyabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 30-noyabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 30 ноябрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 30 ноября 2023 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 30 November 2023 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»
Рақамли маҳсулотлар (хизматлар) истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларга қарши курашишни кучайтириш чоралари тўғрисида
Сўнгги йилларда мамлакат иқтисодиётининг рақамли сектори кенгайиб, унинг асосий ўсиш омиллари ҳисобланган электрон тижорат платформалари, рақамли сервислар ва уларда амалга ошириладиган тўловларни сифатли ва хавфсиз қайта ишлаш билан боғлиқ молиявий технологиялар шиддат билан ривожланмоқда.
Шу билан бирга, кейинги вақтларда банк карталаридан фойдаланган ҳолда ўғрилик ёки фирибгарлик ҳолатларининг кўпайиши аҳолининг рақамли молиявий саводхонлиги ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг малакаси етарли эмаслиги, тижорат банклари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишнинг замонавий тизимлари мавжуд эмаслигидан далолат бермоқда.
Рақамли иқтисодиётни янада ривожлантириш, рақамли маҳсулотлар (хизматлар) истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларга қарши курашишни кучайтириш, шунингдек, аҳолининг рақамли молиявий саводхонлигини ошириш мақсадида:
1. Белгилансинки:
а) 2024 йил 1 июлдан бошлаб тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари фақат акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилиши ва фаолият кўрсатиши бўйича талаблар киритилади;
б) тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари устав капиталининг энг кам миқдори:
2024 йил 1 июлдан бошлаб — тўлов тизими операторлари учун 50 млрд сўмни, тўлов ташкилотлари учун 10 млрд сўмни;
2025 йил 1 июлдан бошлаб — тўлов ташкилотлари учун 20 млрд сўмни ташкил этади;
в) «Миллий банклараро процессинг маркази» МЧЖ устав капиталидаги давлат улуши тўлиқ Давлат активларини бошқариш агентлигига ўтказилади;
г) Рақамли технологиялар вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигининг электрон тижоратни тартибга солиш ва ривожлантириш соҳасидаги ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг лотерея ташкил этиш ва букмекерлик фаолиятини тартибга солиш соҳасидаги вазифа, функция ва ваколатлари Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигига (кейинги ўринларда — Агентлик) ўтказилади.
2. Ўғрилик, фирибгарлик ва бошқа ҳуқуқбузарликларга ўз вақтида чек қўйиш мақсадида Марказий банкка тижорат банклари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларига банк карталари билан боғлиқ шубҳали (фрод) операциялар содир этилган тақдирда, банк карталари, банк ҳисобварақлари ва мобил иловалардаги ҳисобварақлардан фойдаланишни уч кунгача муддатга вақтинча чеклаш тўғрисида мажбурий кўрсатмалар бериш ваколати берилсин.
3. Марказий банк манфаатдор идоралар билан биргаликда бир ой муддатда:
тижорат банклари, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари томонидан фуқароларга онлайн хизматлар кўрсатишда техник ҳимоя усулларини такомиллаштириш, антифрод тизимларини жорий этиш, кетма-кет уч ёки ундан ортиқ ўтказмалар назоратини автоматлаштириш, банк карталаридан фойдаланишни ҳамда жисмоний шахслар ўртасида катта миқдордаги пул ўтказмаларини қўшимча биометрик ва бошқа ҳимоя чораларини қўллаган ҳолда назорат қилиш механизмларини жорий этиш;
замонавий таҳдидлар, банк карталари (карта реквизитлари) билан, шу жумладан электрон тўлов тизимлари орқали ноқонуний операцияларнинг олдини олиш учун аҳолининг рақамли молиявий саводхонлигини ошириш бўйича комплекс чора-тадбирларни ишлаб чиқиб, тасдиқласин.
4. Рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ва рақамли маҳсулотлар (хизматлар) истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш бўйича «Йўл харитаси» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Вазирлик ва идоралар раҳбарларига «Йўл харитаси»да белгиланган вазифаларнинг ўз вақтида бажарилиши учун шахсий жавобгарлик юклансин.
5. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
маблағларни олувчи томонидан қимор ўйинлари ташкил этиш ва ўтказиш фаолияти ҳамда капитал ҳаракати операциялари амалга оширилаётганлиги тўғрисидаги тўлов тизимининг операция коди ёки бошқа идентификаторлар белгиланганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд бўлганда, тижорат банклари томонидан банк картаси ёрдамида Ўзбекистон Республикаси ташқарисида жойлашган маблағларни қабул қилувчига трансчегаравий ўтказиш тақиқланади;
Агентлик мурожаатлари асосида Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги томонидан қонунга хилоф равишда қимор ўйинларида қатнашиш ҳамда капитал ҳаракати операцияларини амалга ошириш имконини берувчи Интернет тармоғидаги ахборот ресурслари белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги билан тарқатилиши тақиқланган ахборот мавжуд бўлган Интернет тармоғи реестрига киритилади.
6. Бош прокуратура Олий суд, Ички ишлар вазирлиги, Агентлик, Давлат хавфсизлик хизмати, Адлия вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги ва бошқа манфаатдор идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига рақамли технологиялар воситасида жиноят содир этилган жой ва усулини аниқлашнинг жиноий ва жиноят-процессуал асосларини, электрон (рақамли) далилларни аниқлаш, тўплаш, текшириш, экспертиза қилиш, ҳисобга олиш ва сақлаш тартибини такомиллаштиришни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифлар киритсин.
7. Ички ишлар вазирлиги Давлат хавфсизлик хизмати, Бош прокуратура ва бошқа манфаатдор идоралар билан биргаликда уч ой муддатда ахборот-коммуникация технологиялари воситасида содир этилган жиноятларни тергов қилиш методикасини тасдиқласин.
8. Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий гвардия, Бош прокуратура ва Давлат хавфсизлик хизмати манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда 2024 йил 1 апрелга қадар ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда содир этилаётган жиноятларга қарши курашиш соҳаси учун кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш бўйича таклифлар киритсин. Бунда:
2024/2025 ўқув йилидан бошлаб рақамли технологиялар соҳасида жиноятларнинг олдини олиш бўйича кадрлар тайёрлайдиган давлат олий таълим муассасаларини аниқлаш, ушбу соҳа бўйича кадрларни тайёрлаш давлат буюртмаси параметрларида давлат гранти асосидаги қабул кўрсаткичларини белгилаш;
Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академиясида, Ички ишлар вазирлигининг Малака ошириш институтида ҳамда Давлат хавфсизлик хизматининг таълим муассасаларида тезкор-қидирув фаолиятини, терговолди текширишни, суриштирув ва дастлабки терговни амалга оширувчи ходимларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича доимий курсларни ташкил этишни назарда тутсин.
9. Агентлик манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда Ўзбекистон Республикасининг « Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида »ги, « Давлат божи тўғрисида »ги қонунларига ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисидаги таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
10. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 30 ноябрдаги ПҚ-381-сон қарорига ИЛОВА
Рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ва рақамли маҳсулотлар (хизматлар) истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш бўйича
Т/р Тадбир номланиши Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Ижро муддати Масъул ижрочилар 1. Онлайн савдо платформаларида ҳамда ижтимоий тармоқларда амалга оширилаётган электрон тижоратда истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини мустаҳкамлаш. 1. Барча онлайн савдо платформаларининг сотувчи ва харидорларининг мулкий манфаатларини кафолатлашга қаратилган методологияни ўрганиш, таҳлил қилиш, шу жумладан: онлайн савдо платформаларида томонлар мулкий манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш тартиботини ўрнатиш; онлайн савдо платформалари фаолиятини баҳолаш рейтингини ишлаб чиқиш ва эълон қилиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2024 йил январь Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги (ИЛМА), Марказий банк, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 2. Электрон савдо майдончалари (рақамли маркетплейс) фаолиятини ташкил этиш учун рухсат этиш тартиб-тамойилларини белгилаш. Банклар томонидан берилган EPOS терминалларида қонунга зид равишда фаолият олиб борган ташкилотларга нисбатан уларнинг фаолиятини чеклашгача бўлган таъсирчан чораларни кўриш. Қонун лойиҳаси 2024 йил февраль 3. Қонунчиликда белгиланган талабларга риоя қилмасдан ижтимоий тармоқларда ва онлайн савдо платформаларида электрон тижорат ташкил этиш ҳолатлари учун ҳуқуқий таъсир чораларини кўриш бўйича ягона механизмни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Бунда қуйидагиларга эътибор қаратилади: солиқ идоралари, манфаатдор вазирлик ва идоралар вакилларидан иборат Ишчи гуруҳ ташкил этиш ҳамда ижтимоий тармоқларда ва онлайн савдо платформаларида электрон тижорат ташкил этиш ҳолатларини аниқлаш бўйича самарали фаолиятни йўлга қўйиш; ижтимоий тармоқларда ташкил этилган савдо майдонларидан фойдаланишда сотувчи ва харидорнинг мулкий ҳуқуқлари кафолатланмаганлигини аҳоли орасида кенг тушунтириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2024 йил май Солиқ қўмитаси, ИЛМА, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги 2. Тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятини такомиллаштириш. Қуйидаги талабларни жорий этиш: а) 2024 йил 1 июлдан бошлаб тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларини фақат акциядорлик жамияти шаклида ташкил этиш; б) устав капиталнинг энг кам миқдори 2024 йил 1 июлдан бошлаб тўлов тизими операторлари учун 50 млрд сўм, тўлов ташкилотлари учун 10 млрд сўм ва 2025 йил 1 июлдан бошлаб 20 млрд сўм. Қонун лойиҳаси 2024 йил январь Марказий банк, ИЛМА, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Адлия вазирлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги 3. Тўлов тизимлари операторлари фаолияти учун тенг рақобат муҳитини таъминлаш Тўлов тизимлари операторлари фаолияти учун тенг рақобат муҳитини таъминлашга қаратилган таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Комплекс чора-тадбирлар дастури 2024 йил март Давлат активларини бошқариш агентлиги, Рақобат қўмитаси 4. Банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида антифрод тизимларини жорий этиш. 1. Тўлов тизими операторларида транзакцион антифрод тизимини ҳамда банклар ва тўлов ташкилотларида сессион антифрод тизимларидан фойдаланиш учун Марказий банкда марказлашган антифрод тизимини жорий этиш. Комплекс чора-тадбирлар дастури 2023 йил декабрь (дастурни тасдиқлаш) Марказий банк, Банклар ассоциацияси, Рақамли технологиялар вазирлиги, ИЛМА 2. Замонавий биометрик идентификация тизимини қўллаган ҳолда, Марказий банкда мижозларни идентификация қилиш тизимини жорий этиш. 3. SIM-карта, мобил қурилма IMEI-коди, Интернет тармоғи (роуминг) орқали маълумотларни идентификация қилиш тизимини банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларида жорий этиш. 4. Банклар ва тўлов тизимларининг мобил иловаларидаги хавфсизлик даражасини ошириш (янги рўйхатдан ўтган фойдаланувчининг 1 соатгача маблағларни ўтказиш имкониятини чеклаш ва асосий фойдаланувчига унинг профилига кирилганлик ҳақида дарҳол СМС-хабар юбориш, мобил қурилмалар хусусида IMEI, IMSI, DeviceID ва бошқа қўшимча маълумот йиғиш). 5. Фойдаланувчиларнинг СМС-хабарлар орқали олинадиган бир марталик (one time password) паролларини ҳимоя қилиш механизмини жорий этиш. 6. Банк карталаридан маблағларни ўғирлаш ҳолатлари ҳақида келиб тушаётган мурожаатлар бўйича кечиктириб бўлмайдиган чораларни (блоклаш ва бошқалар) кўриш. 2024-2025 йиллар (дастур ижросини таъминлаш) 5. Банк карта маълумотларини хавфсизлигини кучайтириш. Интернет тармоғидаги ахборот ресурсларида банк карта маълумотлари тарқалиши бўйича хабардор бўлиш ҳамда уларни мониторинг қилиш мақсадида замонавий дастурий воситаларни жорий этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2024 йил декабрь Марказий банк 6. Жиноят ишлари доирасида крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартибини белгилаш. Терговга қадар текширувни амалга оширишда ёки жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартибини белгилаш. Крипто-активларнинг ноқонуний айланмасига қарши курашадиган ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларда крипто-ҳамёнлар очиш ва уларни юритиш тартибини жорий қилиш. Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжат 2024 йил январь Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура, ИЛМА, Адлия вазирлиги 7. Терговчига абонентлар ёки абонент қурилмалари ўртасидаги боғланишлар тўғрисида ахборотни мустақил олиш ваколатини бериш. Жиноят-процессуал кодексини тергов ҳаракати сифатида абонентлар ёки абонент қурилмалари ўртасидаги боғланишлар тўғрисида ахборот олишни назарда тутувчи норма билан тўлдириш. Қонун лойиҳаси 2024 йил март Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати 8. Электрон далилларни расмийлаштириш тартибини такомиллаштириш. «Электрон (рақамли) далил» тушунчаси, уларни аниқлаш, тўплаш, текшириш, экспертизадан ўтказиш, баҳолаш, қайд этиш, сақлаш тартиблари ва бу жараёнда иштирокчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини белгилаш. Ахборот технологияларидан фойдаланиб содир этилган жиноятлар бўйича кибермаконни холислар иштирокисиз, мажбурий видеоёзув ёрдамида кўздан кечириш, тинтув ўтказиш тартибини белгилаш. Ахборот ресурсларида рақамли изларни сақлашда сақланаётган маълумотларга аниқ талабларни (маълумот турларини) белгилаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2024 йил февраль Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Олий суд, Давлат хавфсизлик хизмати 9. Рақамли технологиялар соҳасида жиноятларнинг олдини олиш йўналишида профессионал кадрларни узлуксиз, босқичма-босқич тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизимини жорий этиш. 1. 2024/2025 ўқув йилидан бошлаб рақамли технологиялар соҳасида жиноятларнинг олдини олиш бўйича босқичма-босқич кадрлар тайёрлайдиган олий таълим муассасаларини белгилаш ва ушбу таълим йўналиши бўйича кадрлар тайёрлаш квоталарини давлат буюртмасига асосан давлат олий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилишнинг ҳар йилги давлат буюртмаси параметрларини белгилашда инобатга олиш. 2. 2024/2025 ўқув йилидан бошлаб камида бир нафар етакчи миллий ва хорижий мутахассисни, эксперт ва профессор-ўқитувчиларни рақамли технологиялар соҳасида жиноятларнинг олдини олишнинг ташкилий-техник ечимлари ва бунда сунъий интеллект технологияларини қўллаш бўйича киберхавфсизлик бўлинмалари ходимларини ўқитиш, уларнинг малакасини оширишда иштирок этиш учун жалб қилиш. 3. Ички ишлар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Бош прокуратура ва Олий суд тасарруфидаги таълим муассасаларида жиноятларни аниқлаш, фош этиш ҳамда улар юзасидан тергов ва суд ҳаракатларини олиб бориш йўналишида хизмат қилувчи ходимларни кибержиноятчиликка қарши курашиш бўйича ҳар икки йилда бир марта, қисқа муддатли малака ошириш амалиётини йўлга қўйиш. 4. «Рақамли криминалистика» йўналиши бўйича терговчилар ҳамда прокуратура органларининг тезкор-қидирув хизмати ходимлари учун доимий махсус ўқув курсларини ташкил этиш, шунингдек, «кибер ҳуқуқ» магистратура йўналишини очиш. 5. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар тизимидаги ўрта махсус таълим муассасаларида «Ахборот хавфсизлиги» таълим йўналишини ташкил этиш ва унда ахборот технологиялари соҳасида дастлабки билимга эга бўлган ўқувчи ёшларни саралаб олиб, ушбу йўналишда малакали таълим беришни йўлга қўйиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2024 йил март Ички ишлар вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги 10. Рақамли технологиялар соҳасида жиноятчиликка қарши курашиш бўйича илмий-тадқиқот фаолиятини қўллаб-қувватлаш. Рақамли криминалистика илмий-методик маркази негизида Рақамли криминалистика илмий-тадқиқот институтини ташкил этиш. Институт фаолиятини тўлақонли йўлга қўйиш учун зарур моддий-техник база ҳамда қўшимча 10 та штат бирликларини ажратиш масаласини кўриб чиқиш. Институт таркибида «Ихтисослаштирилган рақамли тадқиқот маркази», «Рақамли терговга кўмаклашувчи гуруҳ», «Методик ёрдам кўрсатиш гуруҳи » ва «Рақамли криминалистика лабораторияси» (Digital forensic lab) фаолиятини йўлга қўйиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори 2024 йил март Бош прокуратура, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 11. Онлайн қимор ва таваккалчиликка асосланган ўйинлар устидан давлат назоратини такомиллаштириш. Манфаатдор идоралар вакилларидан иборат ишчи гуруҳ ташкил этган ҳолда онлайн қимор ва таваккалчиликка асосланган ўйинларни самарали тартибга солиш тизими жорий этилган мамлакатлар (Грузия, Корея Республикаси, Сингапур, Венгрия, Эстония ва бошқа мамлакатлар) тажрибасини жойида ўрганган ҳолда, норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини киритиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2024 йил март-апрель ИЛМА, Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Адлия вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2024 йил июнь
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2023 йил 30 ноябрь,
ПҚ-381-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
“YOʻL XARITASI”
Raqamli mahsulotlar (xizmatlar) isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish va raqamli texnologiyalar vositasida sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashishni kuchaytirish choralari toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda mamlakat iqtisodiyotining raqamli sektori kengayib, uning asosiy oʻsish omillari hisoblangan elektron tijorat platformalari, raqamli servislar va ularda amalga oshiriladigan toʻlovlarni sifatli va xavfsiz qayta ishlash bilan bogʻliq moliyaviy texnologiyalar shiddat bilan rivojlanmoqda.
Shu bilan birga, keyingi vaqtlarda bank kartalaridan foydalangan holda oʻgʻrilik yoki firibgarlik holatlarining koʻpayishi aholining raqamli moliyaviy savodxonligi hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining malakasi yetarli emasligi, tijorat banklari, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarida huquqbuzarliklarning oldini olishning zamonaviy tizimlari mavjud emasligidan dalolat bermoqda.
Raqamli iqtisodiyotni yanada rivojlantirish, raqamli mahsulotlar (xizmatlar) isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish va raqamli texnologiyalar vositasida sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashishni kuchaytirish, shuningdek, aholining raqamli moliyaviy savodxonligini oshirish maqsadida:
1. Belgilansinki:
a) 2024-yil 1-iyuldan boshlab toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari faqat aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etilishi va faoliyat koʻrsatishi boʻyicha talablar kiritiladi;
b) toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari ustav kapitalining eng kam miqdori:
2024-yil 1-iyuldan boshlab — toʻlov tizimi operatorlari uchun 50 mlrd soʻmni, toʻlov tashkilotlari uchun 10 mlrd soʻmni;
2025-yil 1-iyuldan boshlab — toʻlov tashkilotlari uchun 20 mlrd soʻmni tashkil etadi;
v) “Milliy banklararo protsessing markazi” MChJ ustav kapitalidagi davlat ulushi toʻliq Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga oʻtkaziladi;
g) Raqamli texnologiyalar vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligining elektron tijoratni tartibga solish va rivojlantirish sohasidagi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligining lotereya tashkil etish va bukmekerlik faoliyatini tartibga solish sohasidagi vazifa, funksiya va vakolatlari Istiqbolli loyihalar milliy agentligiga (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) oʻtkaziladi.
2. Oʻgʻrilik, firibgarlik va boshqa huquqbuzarliklarga oʻz vaqtida chek qoʻyish maqsadida Markaziy bankka tijorat banklari, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlariga bank kartalari bilan bogʻliq shubhali (frod) operatsiyalar sodir etilgan taqdirda, bank kartalari, bank hisobvaraqlari va mobil ilovalardagi hisobvaraqlardan foydalanishni uch kungacha muddatga vaqtincha cheklash toʻgʻrisida majburiy koʻrsatmalar berish vakolati berilsin.
3. Markaziy bank manfaatdor idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda:
tijorat banklari, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari tomonidan fuqarolarga onlayn xizmatlar koʻrsatishda texnik himoya usullarini takomillashtirish, antifrod tizimlarini joriy etish, ketma-ket uch yoki undan ortiq oʻtkazmalar nazoratini avtomatlashtirish, bank kartalaridan foydalanishni hamda jismoniy shaxslar oʻrtasida katta miqdordagi pul oʻtkazmalarini qoʻshimcha biometrik va boshqa himoya choralarini qoʻllagan holda nazorat qilish mexanizmlarini joriy etish;
zamonaviy tahdidlar, bank kartalari (karta rekvizitlari) bilan, shu jumladan elektron toʻlov tizimlari orqali noqonuniy operatsiyalarning oldini olish uchun aholining raqamli moliyaviy savodxonligini oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqib, tasdiqlasin.
4. Raqamli texnologiyalar vositasida sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashish va raqamli mahsulotlar (xizmatlar) isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Vazirlik va idoralar rahbarlariga “Yoʻl xaritasi”da belgilangan vazifalarning oʻz vaqtida bajarilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklansin.
5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
mablagʻlarni oluvchi tomonidan qimor oʻyinlari tashkil etish va oʻtkazish faoliyati hamda kapital harakati operatsiyalari amalga oshirilayotganligi toʻgʻrisidagi toʻlov tizimining operatsiya kodi yoki boshqa identifikatorlar belgilanganligi haqida maʼlumotlar mavjud boʻlganda, tijorat banklari tomonidan bank kartasi yordamida Oʻzbekiston Respublikasi tashqarisida joylashgan mablagʻlarni qabul qiluvchiga transchegaraviy oʻtkazish taqiqlanadi;
Agentlik murojaatlari asosida Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan qonunga xilof ravishda qimor oʻyinlarida qatnashish hamda kapital harakati operatsiyalarini amalga oshirish imkonini beruvchi Internet tarmogʻidagi axborot resurslari belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tarqatilishi taqiqlangan axborot mavjud boʻlgan Internet tarmogʻi reyestriga kiritiladi.
6. Bosh prokuratura Oliy sud, Ichki ishlar vazirligi, Agentlik, Davlat xavfsizlik xizmati, Adliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga raqamli texnologiyalar vositasida jinoyat sodir etilgan joy va usulini aniqlashning jinoiy va jinoyat-protsessual asoslarini, elektron (raqamli) dalillarni aniqlash, toʻplash, tekshirish, ekspertiza qilish, hisobga olish va saqlash tartibini takomillashtirishni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin.
7. Ichki ishlar vazirligi Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositasida sodir etilgan jinoyatlarni tergov qilish metodikasini tasdiqlasin.
8. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Bosh prokuratura va Davlat xavfsizlik xizmati manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda 2024-yil 1-aprelga qadar axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda sodir etilayotgan jinoyatlarga qarshi kurashish sohasi uchun kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish boʻyicha takliflar kiritsin. Bunda:
2024/2025 oʻquv yilidan boshlab raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olish boʻyicha kadrlar tayyorlaydigan davlat oliy taʼlim muassasalarini aniqlash, ushbu soha boʻyicha kadrlarni tayyorlash davlat buyurtmasi parametrlarida davlat granti asosidagi qabul koʻrsatkichlarini belgilash;
Huquqni muhofaza qilish akademiyasida, Ichki ishlar vazirligining Malaka oshirish institutida hamda Davlat xavfsizlik xizmatining taʼlim muassasalarida tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovoldi tekshirishni, surishtiruv va dastlabki tergovni amalga oshiruvchi xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha doimiy kurslarni tashkil etishni nazarda tutsin.
9. Agentlik manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasining “ Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida ”gi, “ Davlat boji toʻgʻrisida ”gi qonunlariga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisidagi takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
10. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 30-noyabrdagi PQ-381-son qaroriga ILOVA
Raqamli texnologiyalar vositasida sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashish va raqamli mahsulotlar (xizmatlar) isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish boʻyicha
T/r Tadbir nomlanishi Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Ijro muddati Masʼul ijrochilar 1. Onlayn savdo platformalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda amalga oshirilayotgan elektron tijoratda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish tizimini mustahkamlash. 1. Barch� onlayn savdo platformalarining sotuvchi va xaridorlarining mulkiy manfaatlarini kafolatlashga qaratilgan metodologiyani oʻrganish, tahlil qilish, shu jumladan: onlayn savdo platformalarida tomonlar mulkiy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash tartibotini oʻrnatish; onlayn savdo platformalari faoliyatini baholash reytingini ishlab chiqish va eʼlon qilish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2024-yil yanvar Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (ILMA), Markaziy bank, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2. Elektron savdo maydonchalari (raqamli marketpleys) faoliyatini tashkil etish uchun ruxsat etish tartib-tamoyillarini belgilash. Banklar tomonidan berilgan EPOS terminallarida qonunga zid ravishda faoliyat olib borgan tashkilotlarga nisbatan ularning faoliyatini cheklashgacha boʻlgan taʼsirchan choralarni koʻrish. Qonun loyihasi 2024-yil fevral 3. Qonunchilikda belgilangan talablarga rioya qilmasdan ijtimoiy tarmoqlarda va onlayn savdo platformalarida elektron tijorat tashkil etish holatlari uchun huquqiy taʼsir choralarini koʻrish boʻyicha yagona mexanizmni ishlab chiqish va tasdiqlash. Bunda quyidagilarga eʼtibor qaratiladi: soliq idoralari, manfaatdor vazirlik va idoralar vakillaridan iborat Ishchi guruh tashkil etish hamda ijtimoiy tarmoqlarda va onlayn savdo platformalarida elektron tijorat tashkil etish holatlarini aniqlash boʻyicha samarali faoliyatni yoʻlga qoʻyish; ijtimoiy tarmoqlarda tashkil etilgan savdo maydonlaridan foydalanishda sotuvchi va xaridorning mulkiy huquqlari kafolatlanmaganligini aholi orasida keng tushuntirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2024-yil may Soliq qoʻmitasi, ILMA, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi 2. Toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari faoliyatini takomillashtirish. Quyidagi talablarni joriy etish: a) 2024-yil 1-iyuldan boshlab toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarini faqat aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etish; b) ustav kapitalning eng kam miqdori 2024-yil 1-iyuldan boshlab toʻlov tizimi operatorlari uchun 50 mlrd soʻm, toʻlov tashkilotlari uchun 10 mlrd soʻm va 2025-yil 1-iyuldan boshlab 20 mlrd soʻm. Qonun loyihasi 2024-yil yanvar Markaziy bank, ILMA, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Adliya vazirligi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi 3. Toʻlov tizimlari operatorlari faoliyati uchun teng raqobat muhitini taʼminlash Toʻlov tizimlari operatorlari faoliyati uchun teng raqobat muhitini taʼminlashga qaratilgan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Kompleks chora-tadbirlar dasturi 2024-yil mart Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Raqobat qoʻmitasi 4. Banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarida antifrod tizimlarini joriy etish. 1. Toʻlov tizimi operatorlarida tranzaksion antifrod tizimini hamda banklar va toʻlov tashkilotlarida session antifrod tizimlaridan foydalanish uchun Markaziy bankda markazlashgan antifrod tizimini joriy etish. Kompleks chora-tadbirlar dasturi 2023-yil dekabr (dasturni tasdiqlash) Markaziy bank, Banklar assotsiatsiyasi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, ILMA 2. Zamonaviy biometrik identifikatsiya tizimini qoʻllagan holda, Markaziy bankda mijozlarni identifikatsiya qilish tizimini joriy etish. 3. SIM-karta, mobil qurilma IMEI-kodi, Internet tarmogʻi (rouming) orqali maʼlumotlarni identifikatsiya qilish tizimini banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarida joriy etish. 4. Banklar va toʻlov tizimlarining mobil ilovalaridagi xavfsizlik darajasini oshirish (yangi roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchining 1 soatgacha mablagʻlarni oʻtkazish imkoniyatini cheklash va asosiy foydalanuvchiga uning profiliga kirilganlik haqida darhol SMS-xabar yuborish, mobil qurilmalar xususida IMEI, IMSI, DeviceID va boshqa qoʻshimcha maʼlumot yigʻish). 5. Foydalanuvchilarning SMS-xabarlar orqali olinadigan bir martalik (one time password) parollarini himoya qilish mexanizmini joriy etish. 6. Bank kartalaridan mablagʻlarni oʻgʻirlash holatlari haqida kelib tushayotgan murojaatlar boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralarni (bloklash va boshqalar) koʻrish. 2024-2025-yillar (dastur ijrosini taʼminlash) 5. Bank karta maʼlumotlarini xavfsizligini kuchaytirish. Internet tarmogʻidagi axborot resurslarida bank karta maʼlumotlari tarqalishi boʻyicha xabardor boʻlish hamda ularni monitoring qilish maqsadida zamonaviy dasturiy vositalarni joriy etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2024-yil dekabr Markaziy bank 6. Jinoyat ishlari doirasida kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibini belgilash. Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda yoki jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibini belgilash. Kripto-aktivlarning noqonuniy aylanmasiga qarshi kurashadigan huquqni muhofaza qiluvchi organlarda kripto-hamyonlar ochish va ularni yuritish tartibini joriy qilish. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat 2024-yil yanvar Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura, ILMA, Adliya vazirligi 7. Tergovchiga abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisida axborotni mustaqil olish vakolatini berish. Jinoyat-protsessual kodeksini tergov harakati sifatida abonentlar yoki abonent qurilmalari oʻrtasidagi bogʻlanishlar toʻgʻrisida axborot olishni nazarda tutuvchi norma bilan toʻldirish. Qonun loyihasi 2024-yil mart Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati 8. Elektron dalillarni rasmiylashtirish tartibini takomillashtirish. “Elektron (raqamli) dalil” tushunchasi, ularni aniqlash, toʻplash, tekshirish, ekspertizadan oʻtkazish, baholash, qayd etish, saqlash tartiblari va bu jarayonda ishtirokchilarning huquq va majburiyatlarini belgilash. Axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilgan jinoyatlar boʻyicha kibermakonni xolislar ishtirokisiz, majburiy videoyozuv yordamida koʻzdan kechirish, tintuv oʻtkazish tartibini belgilash. Axborot resurslarida raqamli izlarni saqlashda saqlanayotgan maʼlumotlarga aniq talablarni (maʼlumot turlarini) belgilash. Normativ-huquqiy hujjatlar 2024-yil fevral Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Oliy sud, Davlat xavfsizlik xizmati 9. Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olish yoʻnalishida professional kadrlarni uzluksiz, bosqichma-bosqich tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini joriy etish. 1. 2024/2025 oʻquv yilidan boshlab raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olish boʻyicha bosqichma-bosqich kadrlar tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalarini belgilash va ushbu taʼlim yoʻnalishi boʻyicha kadrlar tayyorlash kvotalarini davlat buyurtmasiga asosan davlat oliy taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilishning har yilgi davlat buyurtmasi parametrlarini belgilashda inobatga olish. 2. 2024/2025 oʻquv yilidan boshlab kamida bir nafar yetakchi milliy va xorijiy mutaxassisni, ekspert va professor-oʻqituvchilarni raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarning oldini olishning tashkiliy-texnik yechimlari va bunda sunʼiy intellekt texnologiyalarini qoʻllash boʻyicha kiberxavfsizlik boʻlinmalari xodimlarini oʻqitish, ularning malakasini oshirishda ishtirok etish uchun jalb qilish. 3. Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura va Oliy sud tasarrufidagi taʼlim muassasalarida jinoyatlarni aniqlash, fosh etish hamda ular yuzasidan tergov va sud harakatlarini olib borish yoʻnalishida xizmat qiluvchi xodimlarni kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha har ikki yilda bir marta, qisqa muddatli malaka oshirish amaliyotini yoʻlga qoʻyish. 4. “Raqamli kriminalistika” yoʻnalishi boʻyicha tergovchilar hamda prokuratura organlarining tezkor-qidiruv xizmati xodimlari uchun doimiy maxsus oʻquv kurslarini tashkil etish, shuningdek, “kiber huquq” magistratura yoʻnalishini ochish. 5. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimidagi oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida “Axborot xavfsizligi” taʼlim yoʻnalishini tashkil etish va unda axborot texnologiyalari sohasida dastlabki bilimga ega boʻlgan oʻquvchi yoshlarni saralab olib, ushbu yoʻnalishda malakali taʼlim berishni yoʻlga qoʻyish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2024-yil mart Ichki ishlar vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi 10. Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatchilikka qarshi kurashish boʻyicha ilmiy-tadqiqot faoliyatini qoʻllab-quvvatlash. Raqamli kriminalistika ilmiy-metodik markazi negizida Raqamli kriminalistika ilmiy-tadqiqot institutini tashkil etish. Institut faoliyatini toʻlaqonli yoʻlga qoʻyish uchun zarur moddiy-texnik baza hamda qoʻshimcha 10 ta shtat birliklarini ajratish masalasini koʻrib chiqish. Institut tarkibida “Ixtisoslashtirilgan raqamli tadqiqot markazi”, “Raqamli tergovga koʻmaklashuvchi guruh”, “Metodik yordam koʻrsatish guruhi ” va “Raqamli kriminalistika laboratoriyasi” (Digital forensic lab) faoliyatini yoʻlga qoʻyish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori 2024-yil mart Bosh prokuratura, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 11. Onlayn qimor va tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlar ustidan davlat nazoratini takomillashtirish. Manfaatdor idoralar vakillaridan iborat ishchi guruh tashkil etgan holda onlayn qimor va tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlarni samarali tartibga solish tizimi joriy etilgan mamlakatlar (Gruziya, Koreya Respublikasi, Singapur, Vengriya, Estoniya va boshqa mamlakatlar) tajribasini joyida oʻrgangan holda, normativ-huquqiy hujjat loyihasini kiritish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2024-yil mart-aprel ILMA, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Adliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2024-yil iyun
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 30-noyabr,
PQ-381-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
«Дорожная карта»
О мерах по усилению защиты прав потребителей цифровой продукции (услуг) и борьбы с правонарушениями, совершаемыми посредством цифровых технологий
В последние годы расширяется цифровой сектор экономики страны, стремительно развиваются ключевые драйверы его роста — платформы электронной коммерции и цифровые сервисы, а также финансовые технологии, связанные с качественной и безопасной обработкой осуществляемых платежей на маркетплейсах и цифровых сервисах.
Вместе с тем увеличение за последнее время случаев кражи или мошенничества с использованием банковских карт свидетельствует о недостаточности цифровой финансовой грамотности населения и квалификации сотрудников правоохранительных органов, об отсутствии современных систем предупреждения правонарушений в коммерческих банках и платежных организациях, у операторов платежных систем.
В целях дальнейшего развития цифровой экономики, усиления защиты прав потребителей цифровой продукции (услуг) и борьбы с правонарушениями, совершаемыми посредством цифровых технологий, а также повышения цифровой финансовой грамотности населения:
1. Установить, что:
а) начиная с 1 июля 2024 года вводятся требования по созданию и осуществлению деятельности операторов платежных систем и платежных организаций исключительно в форме акционерного общества;
б) минимальный размер уставного капитала операторов платежных систем и платежных организаций:
с 1 июля 2024 года для операторов платежных систем составляет 50 млрд сумов, платежных организаций — 10 млрд сумов;
с 1 июля 2025 года для платежных организаций составляет 20 млрд сумов;
в) государственная доля в уставном капитале ООО «Национальный межбанковский процессинговый центр» передается Агентству по управлению государственными активами в полном объеме;
г) задачи, функции и полномочия Министерства цифровых технологий, Министерства инвестиций, промышленности и торговли — в сфере регулирования и развития электронной коммерции, Министерства экономики и финансов — в сфере регулирования деятельности по организации лотерей и букмекерской деятельности передаются Национальному агентству перспективных проектов (далее — Агентство).
2. В целях своевременного пресечения краж, мошенничества и других правонарушений уполномочить Центральный банк направлять обязательные указания коммерческим банкам, операторам платежных систем и платежным организациям о временном ограничении использования на срок до трех дней банковских карт, банковских счетов и счетов на мобильных приложениях в случае осуществления сомнительных (фрод) операций, связанных с банковскими картами.
3. Центральному банку совместно с заинтересованными ведомствами в месячный срок разработать и утвердить комплекс мер, предусматривающих:
совершенствование методов технической защиты при оказании гражданам онлайн-услуг коммерческими банками, операторами платежных систем и платежными организациями, внедрение антифрод-систем, автоматизацию контроля осуществленных подряд трех и более переводов, внедрение механизмов контроля использования банковских карт и осуществления денежных переводов между физическими лицами в крупном размере с использованием дополнительных биометрических и иных мер защиты;
повышение цифровой финансовой грамотности населения по предупреждению современных угроз, в частности незаконных операций с банковскими картами (их реквизитами), в том числе посредством электронных платежных систем.
4. Утвердить «Дорожную карту» по совершенствованию системы борьбы с правонарушениями, совершаемыми посредством цифровых технологий, и защиты прав потребителей цифровой продукции (услуг) согласно приложению .
Возложить на руководителей министерств и ведомств персональную ответственность за своевременное исполнение задач, определенных в «Дорожной карте».
5. Установить порядок, в соответствии с которым:
при наличии сведений об определении кода операции или иных идентификаторов платежной системы, указывающих на осуществление получателем денежных средств деятельности по организации и проведению азартных игр, а также операций движения капитала, коммерческим банкам запрещается осуществлять трансграничные переводы с помощью банковских карт в пользу получателей средств, находящихся за пределами Республики Узбекистан;
на основании обращений Агентства информационные ресурсы сети Интернет, предоставляющие возможность незаконного участия в азартных играх и осуществления операций движения капитала, включаются Агентством информации и массовых коммуникаций в Реестр информационных ресурсов всемирной информационной сети Интернет, содержащих информацию, распространение которой запрещено законодательством Республики Узбекистан.
6. Генеральной прокуратуре совместно с Верховным судом, Министерством внутренних дел, Агентством, Службой государственной безопасности, Министерством юстиции, Министерством цифровых технологий и другими заинтересованными ведомствами в трехмесячный срок внести предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, предусматривающих совершенствование уголовных и уголовно-процессуальных основ установления места и способа совершения преступлений посредством цифровых технологий, а также порядка выявления, сбора, проверки, экспертизы, учета и хранения электронных (цифровых) доказательств.
7. Министерству внутренних дел совместно со Службой государственной безопасности, Генеральной прокуратурой и другими заинтересованными ведомствами в трехмесячный срок утвердить методику расследования преступлений, совершенных посредством информационно-коммуникационных технологий.
8. Министерству высшего образования, науки и инноваций, Министерству внутренних дел, Генеральной прокуратуре, Службе государственной безопасности и Национальной гвардии совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в срок до 1 апреля 2024 года внести предложения о совершенствовании системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров, осуществляющих деятельность по борьбе с преступлениями, совершенными посредством информационно-коммуникационных технологий. При этом предусмотреть:
определение государственных высших образовательных учреждений, осуществляющих начиная с 2024/2025 учебного года подготовку кадров по предупреждению преступлений в сфере цифровых технологий, установление в параметрах государственного заказа на подготовку кадров в данной сфере показателей приема на основе государственного гранта;
организацию в Правоохранительной академии, Институте повышения квалификации Министерства внутренних дел, а также образовательных учреждениях Службы государственной безопасности постоянно действующих курсов по переподготовке и повышению квалификации сотрудников, осуществляющих оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку, дознание и предварительное следствие.
9. Агентству совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законы Республики Узбекистан « О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах », « О государственной пошлине », а также другие акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.
10. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.
ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Президента Республики Узбекистан от 30 ноября 2023 года № ПП-381
по совершенствованию системы борьбы с правонарушениями, совершаемыми посредством цифровых технологий, и защиты прав потребителей цифровой продукции (услуг)
№ Наименование мероприятий Механизмы реализации Форма реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители 1. Укрепление системы защиты прав потребителей в сфере электронной коммерции, осуществляемой на онлайн-торговых платформах и в социальных сетях. 1. Изучение и анализ методологии всех торговых онлайн-платформ, направленной на гарантирование имущественных интересов продавцов и покупателей, предусматривающих: внедрение порядка обеспечения защиты имущественных интересов сторон на онлайн-торговых платформах; разработку и опубликование рейтинга оценки деятельности онлайн-торговых платформ. Организационные меры Декабрь 2023 года Национальное агентство перспективных проектов (НАПП), Центральный банк, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Министерство цифровых технологий, Министерство экономики и финансов 2. Определение разрешительных процедур по организации деятельности электронных торговых площадок (цифровых маркетплейсов). Принятие действенных мер вплоть до ограничения деятельности организаций, осуществляющих противозаконную деятельность посредством EPOS терминалов, предоставленных банками. Проект закона Февраль 2024 года 3. Разработка и утверждение единого механизма принятия мер правового воздействия по фактам организации электронной коммерции в социальных сетях и на онлайн-торговых платформах без соблюдения требований, установленных законодательством. При этом уделяется внимание: созданию Рабочей группы из представителей налоговых органов, заинтересованных министерств и ведомств, а также организации эффективной деятельности по выявлению фактов организации электронной коммерции в социальных сетях и на онлайн-торговых платформах; широкой разъяснительной работе среди населения о негарантированности имущественных прав продавцов и покупателей при использовании торговых площадок, организованных в социальных сетях. Организационные меры Май 2024 года Налоговый комитет, НАПП, Министерство экономики и финансов, Министерство инвестиций, промышленности и торговли, Министерство цифровых технологий 2. Совершенствование деятельности операторов платежных систем и платежных организаций. Введение требований по: а) созданию операторов платежных систем и платежных организаций исключительно в форме акционерного общества — начиная с 1 июля 2024 года; б) установлению минимального размера уставного капитала для операторов платежных систем в размере 50 млрд сумов, платежных организаций в размере 10 млрд сумов — начиная с 1 июля 2024 года, для платежных организаций в размере 20 млрд сумов — начиная с 1 июля 2025 года. Проект закона Январь 2024 года Центральный банк, Министерство экономики и финансов, Министерство юстиции, Агентство по управлению государственными активами 3. Обеспечение равной конкурентной среды для деятельности операторов платежных систем Внесение в Кабинет Министров предложений по обеспечению равной конкурентной среды для деятельности операторов платежных систем. Комплексная программа мер Март 2024 года Агентство по управлению государственными активами, Комитет по конкуренции 4. Внедрение антифрод-систем в банках и платежных организациях, у операторов платежных систем. 1. Внедрение транзакционной антифрод-системы у операторов платежных систем и централизованной антифрод-системы в Центральном банке для использования сессионных антифрод-систем в банках и платежных организациях. Комплексная программа мер Декабрь 2023 года (утверждение программы) Центральный банк, Ассоциация банков, Министерство цифровых технологий 2. Внедрение системы идентификации клиентов в Центральном банке с использованием современной системы биометрической идентификации. 3. Внедрение в банках, платежных организациях и у операторов платежных систем системы идентификации данных посредством SIM-карты, IMEI-кода мобильного устройства, сети Интернет (роуминга). 4. Повышение уровня безопасности мобильных приложений банков и платежных систем (ограничение возможности осуществления зарегистрировавшимся новым пользователем перевода денежных средств на срок до 1 часа с незамедлительной отправкой основному пользователю СМС-сообщения о входе в его профиль, а также сбор данных IMEI, IMSI, DeviceID и другой дополнительной информации о мобильных устройствах). 5. Внедрение механизма защиты разового пароля (one time password), получаемого пользователями посредством СМС-сообщения. 6. Принятие неотложных мер (блокировка и другие) по обращениям о случаях кражи средств с банковских карт. 2024-2025 годы (обеспечение исполнения программы) 5. Усиление безопасности данных банковских карт. Внедрение современных программных средств отслеживания и мониторинга распространения данных банковских карт на информационных ресурсах в сети Интернет. Организационные меры Декабрь 2024 года Центральный банк 6. Установление порядка конфискации, ареста, хранения и передачи крипто-активов в рамках уголовных дел. Установление порядка конфискации, ареста, хранения и передачи крипто-активов, выявленных в ходе проведения доследственной проверки или расследования преступлений. Внедрение порядка открытия и ведения крипто-кошельков правоохранительными органами, ведущими борьбу с незаконным оборотом крипто-активов. Ведомственный нормативно-правовой акт Январь 2024 года МВД, Генеральная прокуратура, НАПП, Министерство юстиции 7. Предоставление следователю права на самостоятельное получение информации о соединениях между абонентами или абонентскими устройствами. Дополнение Уголовно-процессуального кодекса нормой, предусматривающей получение сведений о соединениях между абонентами или абонентскими устройствами в качестве следственного действия. Проект закона Март 2024 года МВД, Генеральная прокуратура, Служба государственной безопасности 8. Совершенствование порядка оформления электронных доказательств. Определение понятия «электронное (цифровое) доказательство», процедур выявления, сбора, проверки, проведения экспертизы , оценки, фиксации, хранения электронных доказательств, а также прав и обязательств участников этих процессов. Установление порядка проведения осмотра и обыска киберпространства без участия понятых с помощью обязательной видеозаписи по преступлениям, совершенным с использованием информационных технологий. Установление конкретных требований (видов информации) к хранению данных при хранении цифровых отпечатков в информационных ресурсах. Нормативно-правовые акты Февраль 2024 года Генеральная прокуратура, МВД, Верховный суд, Служба государственной безопасности 9. Внедрение системы непрерывной, поэтапной подготовки и переподготовки профессиональных кадров в направлении предупреждения преступлений в сфере цифровых технологий. 1. Определение высших образовательных учреждений, подготавливающих с 2024/2025 учебного года кадры по предупреждению преступлений в сфере цифровых технологий, принятие во внимание квоты на подготовку кадров в данной сфере при определении ежегодных параметров государственного заказа приема на учебу в государственные высшие образовательные учреждения. 2. Привлечение с 2024/2025 учебного года минимум по одному ведущему отечественному и зарубежному специалисту, эксперту и профессору-преподавателю для участия в обучении и повышении квалификации сотрудников подразделений кибербезопасности по организационно-техническим подходам и использованию технологий искусственного интеллекта для предупреждения преступлений в сфере цифровых технологий. 3. Внедрение краткосрочного обучения борьбе с киберпреступностью сотрудников Министерства внутренних дел, Службы государственной безопасности, Генеральной прокуратуры и Верховного суда, проходящих службу по выявлению и раскрытию преступлений, ведущих по ним расследование и судебные действия, в подведомственных данным организациям образовательных учреждениях один раз в каждые два года . 4. Организация постоянно действующих специальных учебных курсов для следователей и сотрудников оперативно-розыскных служб органов прокуратуры по специальности «Цифровая криминалистика», а также открытие специальности магистратуры — «кибер-право». 5. Открытие в средних специальных образовательных учреждениях системы правоохранительных органов направления образования «Информационная безопасность» , проведение отбора учащейся молодежи, имеющей базовые знания в области информационных технологий, а также обеспечение квалифицированного обучения в данном направлении. Проект нормативно-правового акта Март 2024 года МВД, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Генеральная прокуратура, Министерство юстиции 10. Поддержка научно-исследовательской деятельности по борьбе с преступлениями в сфере цифровых технологий. Создание Научно-исследовательского института цифровой криминалистики на базе Научно-методического центра цифровой криминалистики. Рассмотрение вопроса о создании материально-технической базы и выделении дополнительно 10 штатных единиц, необходимых для полноценной организации деятельности Института. Создание в составе института Специализированного цифрового исследовательского центра , Группы содействия цифровым расследованиям , Группы оказания методической помощи и Лаборатории цифровой криминалистики (Digital forensic lab). Постановление Президента Республики Узбекистан Март 2024 года Генеральная прокуратура, Министерство высшего образования, науки и инноваций, Министерство экономики и финансов 11. Совершенствование государственного контроля над онлайн-играми, основанными на риске. Создание Рабочей группы из представителей заинтересованных ведомств, изучение опыта стран, внедривших эффективную систему регулирования основанных на риске онлайн-игр, с выездом на места (Грузия, Республика Корея, Сингапур, Венгрия, Эстония и другие государства), и внесение проекта нормативно-правового акта. Организационные меры Март-апрель 2024 года НАПП, Служба государственной безопасности, МВД, Генеральная прокуратура, Министерство экономики и финансов, Министерство юстиции, Министерство цифровых технологий, Министерство иностранных дел Проект нормативно-правового акта Июнь 2024 года
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
30 ноября 2023 г.,
№ ПП-381