📅 2023-yil 20-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 20-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 20 ноябрь · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди Пленуми
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 20 ноября 2023 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 20 November 2023 · Other documents · Oliy sudi Plenumi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг
қарори
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг жиноят ишлари бўйича айрим қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилганлиги муносабати билан, шунингдек, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини бир хилда қўллаш мақсадида «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 22-моддасига асосан, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг қуйидаги қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:
1. «Қонунга хилоф равишда қуролга эгалик қилиш тўғрисидаги ишлар бўйича суд амалиёти ҳақида» 1996 йил 27 февралдаги 3-сонли қарори :
1-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«1. Судларнинг эътибори ўқотар қуролни, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини қонунга хилоф равишда эгаллаш, уларга қонунга хилоф равишда эгалик қилиш, шунингдек, ўқотар қурол ёки ўқ-дориларни бепарволик билан сақлаш тўғрисидаги ишларни кўришда йўл қўйилаётган камчиликларга қаратилсин ва бу жиноятлар жамият хавфсизлигига, фуқароларнинг эркинлиги, ҳаёти ва соғлиғига жиддий таҳдид солиши кўрсатиб ўтилсин»;
2-банди қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Қурол муомаласи — қуролни ва унинг ўқ-дориларини, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини ишлаб чиқариш, таъмирлаш, реализация қилиш, олиш, ҳисобга олиш, сақлаш, олиб юриш, ташиш, коллекциялаш, кўргазмага қўйиш, улардан фойдаланиш, уларни олиб қўйиш, йўқ қилиш, Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириш ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан олиб чиқиш, шунингдек, уларни Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали транзит қилиш тушунилмоғи лозим»;
иккинчи хатбоши тегишинча учинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«3. Бундай ишларни тергов қилиш ва судда кўриш чоғида ўқотар қуролни, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини олиш, тайёрлаш манбаларини аниқлаш лозим. Ўқотар қуролни, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмалари сақланаётган объектларни қўриқлашда мансаб совуққонлигига йўл қўйилганлик ҳоллари ёхуд ўқотар қурол ёки унга ўқ-дорилар тайёрланган асбоб-ускуналардан фойдаланиш устидан тегишли назоратнинг бўлмаганлиги аниқланган тақдирда судлар хусусий ажрим чиқариш йўли билан ўзларининг муносабатларини билдиришлари, зарур ҳолларда эса, жиноят иши қўзғатиш тўғрисидаги масалани ҳал қилиш учун тегишли материалларни илова қилган ҳолда прокурорга хабар қилишлари шарт. Ички ишлар органлари, Миллий гвардия ҳудудий бошқармалари фаолиятида аҳоли қўлида қонунга хилоф равишда сақланаётган ўқотар қуролларни олиш ва уларни рўйхатдан ўтказиш борасида йўл қўйилаётган камчиликлар ҳам судларнинг эътиборидан четда қолмаслиги лозим»;
6-банди :
биринчи хатбошисидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7-банди :
биринчи хатбошисидаги «ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар «ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмалари» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
8-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«8. Жиноий жавобгарликка тортиш учун асос бўладиган ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини тайёрлаш деганда, уларни ясаш ёки шикаст етказиш хусусиятларини тиклаш, шунингдек, қандайдир ашё (масалан, ракетница, старт ва қурилиш пистолетлари)ни қайта ишлаш натижасида уларни ўқотар қурол хусусиятига келтириш тушунилиши лозим. Ашёга шикаст етказиш хусусиятларини беришга қаратилган ҳаракатлар айбдорга боғлиқ бўлмаган ҳолатларга кўра, охиригача етказилмаган бўлса, ўқотар қурол, ўқ-дориларни, ўқотар қуролнинг асосий қисмларини, портловчи моддаларни, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини қонунга хилоф равишда тайёрлашга суиқасд қилиш тариқасида квалификация қилинмоғи лозим.
Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини олиш деб уларни сотиб олишни, бошқа нарсаларга алмаштириб олишни, қарзга ёки ҳадяга, қарзи эвазига олишни ва ҳоказоларни ҳисобламоқ керак.
Сақлаш деганда, ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини тегишли рухсатномасиз айбдорнинг эгалигида: ёнида, бинода, хуфия жойларда, транспорт воситаларида ва бошқа ерларда сақлаш билан боғлиқ бўлган ҳар қандай қасддан қилинган ҳаракатлар тушунилмоғи лозим.
Фуқаровий, хизмат қуролини, мукофот тарзида берилган, коллекциялаш, кўргазмага қўйиш учун мўлжалланган қуролни ва унинг ўқ-дориларини шахс томонидан тегишли рухсатнома бўлган ҳолда, аммо бу рухсатноманинг муддати ўтган, ҳисобга қўйиш қоидалари бузилган вазиятда сақланаётган бўлса, айбдор Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 221-моддаси бўйича жавобгарликка тортилиши керак.
Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини ўтказиш деганда, уларни ҳар хил усулларда тарқатиш (сотиш, ўзгага бериш, ҳадя этиш, қарзи эвазига бериш, қарзга бериш ва ш.к.)ни тушуниш лозим.
Қайд этилган ашёлар ўтказиш мақсадида қонунга хилоф равишда сақланган, ташилган, олинган бўлса, бундай ҳаракатлар жиноятга суиқасд қилиш тариқасида Жиноят кодексининг 25 ва 248-моддалари билан квалификация қилиниши керак.
Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини олиб юриш деганда, айбдорнинг қайд этилган ашёларнинг эгаси эканлиги ва бу ашёларнинг унинг ёнида бўлиши тушунилиши лозим. Бунда ушбу ашёлар бевосита унинг ёнида ёки масалан, чемоданида, автомашинасида ва ҳоказоларда бўлишининг аҳамияти йўқ»;
9-бандидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10-бандидаги «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, портловчи моддалар ёки портлатиш қурилмалари» деган сўзлар «Ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситаларини ёки портлатиш қурилмалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«11. Айбдорнинг эгалигида бўлган ўқотар қурол ва унинг ўқ-дориларини, шунингдек, пневматик қуролни, тиғли совуқ қуролни (ов пичоқлари, ов ханжарчалари ва ханжарлар, рапиралар, шпагалар ва қиличларни), улоқтириш қуролини (камонлар, арбалетлар ва найзаларни), сигнал берувчи қуролни сақлаш, олиб юриш, ташиш қоидаларини бузиш одам ўлишига ёхуд бошқа оғир оқибатларнинг келиб чиқишига сабаб бўлса, Жиноят кодексининг 249-моддаси билан қамраб олинади ва Жиноят кодексининг бошқа моддалари билан қушимча квалификация қилиш талаб этилмайди»;
13-банди :
биринчи хатбошисидаги «қурол ва ўқ-дориларни» деган сўзлар «ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «қурол ва ўқ-дориларни» деган сўзлар «ўқотар қурол, ўқ-дорилар, ўқотар қуролнинг асосий қисмлари, портловчи моддалар, портлатиш воситалари ёки портлатиш қурилмаларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
2. «Иқтисодиёт соҳасидаги жиноий ишлар бўйича суд амалиётида юзага келган айрим масалалар тўғрисида» 1998 йил 17 апрелдаги 11-сонли қарори :
2-бандининг биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 53-моддасига мувофиқ» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 65-моддасига мувофиқ» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-бандининг биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 54-моддасига мувофиқ» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 66-моддасига мувофиқ» деган сўзлар билан, «шундай ҳаракатлар учун қўлланилган маъмурий жазо ижроси тугаган кундан эътиборан (маъмурий жазо ижро этилмаган ҳолларда эса — уни ижро этиш муддати тугаган кундан эътиборан), бир йил давомида содир этилган бўлса,» деган сўзлар «шундай ҳаракатлар содир этганлик учун маъмурий жазо қўллаш тўғрисидаги қарор чиқарилган пайтдан бошлаб бир йил мобайнида такроран содир этилган бўлса,» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10-бандининг биринчи хатбошисидаги «банкнинг тақдим қилувчига пул бериладиган-жамғарма дафтарчаси,» деган сўзлар «коносамент,» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Валюта қимматликларини қонунга хилоф равишда олиш ёки ўтказишга доир ишлар юзасидан суд амалиёти тўғрисида» 2000 йил 28 апрелдаги 8-сонли қарори :
8-бандининг иккинчи хатбошисидаги «қўлланилган маъмурий жазони ижро этиш тугагандан кейин бир йил давомида содир этилса,» деган сўзлар «маъмурий жазо қўллаш тўғрисидаги қарор чиқарилган пайтдан бошлаб бир йил мобайнида такроран содир этилган бўлса,» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Ярашув тўғрисидаги ишлар бўйича суд амалиёти ҳақида» 2002 йил 25 октябрдаги 27-сонли қарори :
4-банди :
иккинчи хатбошисидаги «жабрланувчи (фуқаровий даъвогар)га» деган сўзлар «жабрланувчи (фуқаровий даъвогар) ёки унинг қонуний вакилига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «жабрланувчи (фуқаровий даъвогар)» деган сўзлардан кейин «ёки унинг қонуний вакили» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
8-банди учинчи хатбошисидаги «жабрланувчи (фуқаровий даъвогар)нинг» деган сўзлар «жабрланувчи (фуқаровий даъвогар) ёки унинг қонуний вакилининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Қасддан одам ўлдиришга оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2004 йил 24 сентябрдаги 13-сонли қарори :
18-бандидаги «трансплантант олиш» деган сўзлар «инсон аъзоларини ва (ёки) тўқималарини олиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
6. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан жиноят учун жазо тайинлаш амалиёти тўғрисида» 2006 йил 3 февралдаги 1-сонли қарори :
7-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Айбни бўйнига олиб келиш» деган сўзлар «Айбни бўйнига олиш тўғрисидаги арз» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-банди қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Мазкур банднинг учинчи хатбошисида назарда тутилган қоида: ўта хавфли рецидивистларга, уюшган гуруҳ ёки жиноий уюшма аъзоларига нисбатан; тинчлик ва хавфсизликка қарши тамом бўлмаган жиноятларга; жавобгарликни оғирлаштирадиган ҳолатларда қасддан одам ўлдириш билан; ўн саккиз ёшга тўлмаган жабрланувчининг номусига тегиш ёки унга нисбатан зўрлик ишлатиб, жинсий эҳтиёжни ғайритабиий усулда қондириш билан; ўн олти ёшга тўлмаган шахс билан жинсий алоқа қилиш ёки жинсий эҳтиёжни ғайритабиий усулда қондириш билан; вояга етмаган шахс тавсифланган ёки тасвирланган порнографик маҳсулотни тарқатиш, реклама қилиш, намойиш этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириш, худди шунингдек, уни тайёрлаш, тарқатиш, реклама қилиш, намойиш этиш ёхуд вояга етмаган шахсни порнографик хусусиятга эга ҳаракатларнинг ижрочиси сифатида жалб этиш билан; вояга етмаган шахсни жалб этган ҳолда қўшмачилик қилиш, фоҳишахоналарни ташкил этиш ёки сақлаш билан; ядровий, кимёвий, биологик ва бошқа турдаги оммавий қирғин қуролини, бундай қурол яратишда фойдаланиш мумкинлиги аён бўлган материалларни ҳамда ускуналарни, радиоактив материалларни контрабанда қилиш билан боғлиқ бўлган жиноятлар учун жазо тайинлашда қўлланилмайди»;
17 2 -бандининг тўртинчи хатбошисидаги «меҳнатга қобилиятсиз (белгиланган тартибда биринчи, иккинчи гуруҳ ногирони деб топилган) шахсларга» деган сўзлар «биринчи ва иккинчи гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
19-бандидаги биринчи хатбошисининг учинчи кичик хатбошисидаги «меҳнатга қобилиятсиз (белгиланган тартибда биринчи, иккинчи гуруҳ ногирони деб топилган) шахсларга;» деган сўзлар «меҳнатга қобилиятсиз шахслар (ўзига нисбатан ногиронлик белгиланган шахслар)га» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
49-банди биринчи хатбошисининг иккинчи кичик хатбошисидаги «(масалан, ЖК 228, 248, 273-моддалари);» деган сўзлар «(масалан, ЖК 126 1 , 228, 248, 273-моддалари);» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судга қадар иш юритиш босқичида қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чорасининг судлар томонидан қўлланилиши тўғрисида» 2007 йил 14 ноябрдаги 16-сонли қарори :
1-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 19, 25-моддаларида» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 27-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
8. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд ҳужжатларини бажаришдан бўйин товлаш ва уларнинг ижро этилишига тўсқинлик қилиш учун жиноий жавобгарликка доир қонунларни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2009 йил 10 апрелдаги 7-сонли қарори :
Пленум қарорининг сарлавҳаси «Суд ҳужжатларини бажаришдан бўйин товлаш ҳамда суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашганлик учун жиноий жавобгарликка доир қонунларни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» деб ўзгартирилсин;
преамбулада «ва уларнинг ижро этилишига тўсқинлик қилиш» деган сўзлар «ҳамда суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
1-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 138-моддасига мувофиқ суд ҳокимиятининг ҳужжатлари барча давлат органлари ва бошқа ташкилотлар, мансабдор шахслар ва фуқаролар учун мажбурийдир.
Суд ҳужжатини бажаришдан бўйин товлаш ёки суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига тўсқинлик қилиш одил судлов обрўсига путур, давлат ва жамоат манфаатларига зарар етказади, жисмоний ва юридик шахсларнинг бузилган ҳуқуқ ва қонуний манфаатлари тикланишига қаратилган фаолиятга салбий таъсир кўрсатади.
Шу муносабат билан Жиноят кодекси (бундан буён — ЖК) суд ҳужжатини бажаришдан бўйин товлаш ёки суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этилишига тўсқинлик қилиш билан боғлиқ қатор жиноятлар, қайсики вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз шахсларни моддий таъминлашдан бўйин товлаш (ЖК 122-моддаси), ота-онани моддий таъминлашдан бўйин товлаш (ЖК 123-моддаси), меҳнат қилиш ҳуқуқини бузиш (ЖК 148-моддаси биринчи қисми), суд ҳужжатини ижро этмаслик (ЖК 232-моддаси), суд ҳужжатларини ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашиш (ЖК 232 1 -моддаси), банд солинган мулкни қонунга хилоф равишда тасарруф этиш (ЖК 233-моддаси) учун жиноий жавобгарликни назарда тутади»;
2-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«2. Жиноят кодекси 232, 232 1 -моддаларида диспозициясида назарда тутилган суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатлари деганда, қонуний кучга кирган — фуқаролик ишлари бўйича судларнинг, иқтисодий ва маъмурий судларнинг ҳал қилув қарорлари, ажримлари ва қарорлари;
жиноят ишлари бўйича судларнинг ҳукмлари, ажримлари ва қарорларининг мулкий ундиришга оид қисми, шунингдек, жарима тариқасидаги жазони назарда тутувчи ҳукмлари, ажримлари ва қарорлари;
маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишлар бўйича суд қарорларининг мулкий ундиришга оид қисми;
алиментлар тўлаш тўғрисидаги нотариал тарзда тасдиқланган келишувлар;
нотариусларнинг ижро хатлари;
меҳнат низолари комиссияларининг қарорлари;
маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқиш ваколатига эга органлар (мансабдор шахслар) чиқарган қарорлар;
ҳакамлик судининг қарорлари;
Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ёки халқаро шартномасида назарда тутилган ҳолларда чет эл судлари ва арбитражларининг қарорлари;
ўзбошимчалик билан турар жойни эгаллаб олган ёки авария ҳолатида деб топилган уйларда яшаётган шахсларни маъмурий тартибда кўчириш тўғрисидаги прокурорларнинг қарорлари;
давлат ижрочиларининг қонунда назарда тутилган ҳоллардаги қарорлари;
қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда бошқа органларнинг ҳужжатлари тушунилади»;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«3. Суриштирув, тергов органлари ва судлар эътибори шунга қаратилсинки, ЖК 232-моддаси биринчи қисми диспозициясида назарда тутилган муайян ҳаракатларни содир этиш ёхуд уларни содир этишдан ўзини тийиш мажбуриятини юкловчи суд ҳужжатини бажаришдан бўйин товлаш учун жиноий жавобгарлик номулкий хусусиятга эга бўлган суд ҳужжатини, яъни муайян ҳаракатларни содир этиш ёхуд уларни содир этишдан ўзини тийиш мажбуриятини юкловчи ҳужжатни бажаришдан бўйин товлаганда вужудга келади. Мулкий хусусиятга эга бўлган суд ҳужжатини, яъни пул маблағларини ёки мол-мулкни ундириш тўғрисидаги ҳужжатни бажаришдан бўйин товланганда, шахс жиноий жавобгарликка тортилмайди.
Шу билан бирга, жиноят қонуни истисноларни ҳам назарда тутади, қайсики бунда номулкий хусусиятга эга бўлган суд ҳужжатини бажаришдан бўйин товлаганлик жиноий жавобгарликни эмас, балки бошқа оқибатларни вужудга келтиради. Жумладан, ахлоқ тузатиш ишларидан бўйин товлаган маҳкумнинг жавобгарлиги уни жиноий жавобгарликка тортиш йўли билан эмас, балки ахлоқ тузатиш ишларининг ўталмаган муддатини озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш орқали таъминланади (ЖК 46-моддаси тўртинчи қисми)»;
4-бандининг учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
Қуйидаги мазмундаги 4 1 -банд билан тўлдирилсин:
«4 1 . Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, ЖК 232 1 -моддаси биринчи қисми диспозициясидаги қуйидаги жиноят таркиблари назарда тутилган:
муайян ҳаракатларни содир этиш ёхуд уларни содир этишдан ўзини тийиш мажбуриятини юкловчи суд ёки бошқа органлар ҳужжатларини ижро этилишига тўсқинлик қилишни маъмурий жазо қўлланилгандан кейин давом эттириш;
суд ёки бошқа органлар ҳужжатларини ижро этилиши жараёнида давлат ижрочисига турли шаклда қонунга хилоф равишда таъсир ўтказишни маъмурий жазо қўлланилганидан кейин давом эттириш.
ЖК 232 1 -моддаси диспозицияси мазмунига кўра, суд ҳужжати ва бошқа органлар ҳужжатларининг ижро этилишига тўсқинлик қилганлик учун шахсни жиноий жавобгарликка тортиш учун суд ёки бошқа орган ҳужжатининг хусусияти аҳамият касб этмайди.
Шу боис, суд ҳужжати ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этилишига тўсқинлик қилинганлик учун жиноий жавобгарлик ҳужжатнинг мулкий ёки номулкий хусусиятга эга бўлган-бўлмаганлигидан қатъий назар юзага келади.
Шу билан бирга, ижро ҳужжатининг ижро этилишига тўсқинлик қилганлик учун ҳам, давлат ижрочисига турли шаклда қонунга хилоф равишда таъсир ўтказганлик учун ҳам шахсни жиноий жавобгарликка тортиш учун муқаддам унга нисбатан маъмурий жазо чораси қўлланилган бўлиши талаб этилади»;
8-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«8. Суд ҳужжатларини ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашиш деганда, ижро ҳужжатининг ижро этилишига тўсқинлик қилиш ёки давлат ижрочисига турли шаклда қонунга хилоф равишда қасддан таъсир ўтказиш тушунилиб, суд ҳужжатларини ижро этиш органлари мансабдор шахсларининг фаолиятига қаршилик кўрсатишга, шу жумладан, суд ҳужжати талаби бажарилишини қийинлаштиришга ҳамда уни ўз вақтида ва сўзсиз бажариш мумкин бўлмайдиган ҳолатга келтиришга қаратилган қилмиш тушунилади»;
9-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«9. Суд ҳужжатларини ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашган шахснинг ҳаракатларида бошқа, оғирроқ жиноят белгиси бўлса (масалан, қасддан баданга ўртача оғир ёки оғир шикаст етказиш, ҳужжатларни қалбакилаштириш ва ҳ.к.), айбдорнинг ҳаракатлари ЖК 232 1 -моддаси ва Жиноят кодексининг мазкур жиноят учун жавобгарлик белгиловчи тегишли моддаси мажмуи билан квалификация қилинади»;
10-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«10. Суд ҳужжатини ижро этмаслик (ЖК 232-моддаси) учун жиноий жавобгарлик шахс ўн саккиз ёшга тўлганда юзага келади.»;
12-бандининг иккинчи хатбошисидаги «унинг» деган сўзлар «суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-бандининг биринчи хатбошисидаги :
«ЖК 232-моддасида» деган сўзлар «ЖК 232, 232 1 -моддаларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
«ёки унинг» деган сўзлар «ёки суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-банди қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«14. Қуйидагилар шахсни ЖК 122-моддасига мувофиқ жиноий жавобгарликка тортиш шартлари ҳисобланади:
моддий ёрдамга муҳтож бўлган вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз шахсни моддий таъминлаш ҳақида суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори ёки суд буйруғи мавжудлиги;
бундай шахсни моддий таъминлашдан бўйин товлаганлик учун шахсга нисбатан муқаддам маъмурий жазо қўллаш тўғрисидаги қарор чиқарилган пайтдан бошлаб бир йил мобайнида такроран содир этганлиги (ЖК 122-моддасида назарда тутилган жиноят узоққа чўзилган жиноят бўлиб, содир этиш бошланган вақтдан тугалланган ҳисобланади);
ушбу маблағ жами икки ойдан ортиқ муддат мобайнида тўланмаганлиги.
ЖК 122-моддасининг 1-қисми билан жиноий жавобгарликка тортилган шахс судланганлик ҳолати тугамасдан туриб, икки ойдан ортиқ муддат мобайнида вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз шахсларни моддий таъминлашдан бўйин товласа, унинг қилмиши ЖК 122-моддаси 2-қисми билан квалификация қилинади.
Бунда шахсни маъмурий жавобгарликка тортилган-тортилмаганлиги аҳамият касб этмайди»;
15-банди қуйидаги таҳрирдаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Судлар ҳукм чиқараётганда судланувчидан суд ҳукми билан аниқланган алимент мажбуриятлари бўйича қарздорлиги билан бир қаторда, муқаддам маъмурий жавобгарликка тортилишига сабаб бўлган алимент мажбуриятлари бўйича қарздорлигини ҳам ҳисобга олиб ундиришни белгилашлари шарт»;
19-бандидаги «унинг» деган сўзлар «суд ҳужжатлари ва бошқа орган ҳужжатларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
20-бандидаги «Қорақалпоғистон Республикаси жиноят ишлари бўйича суди, жиноят ишлари бўйича вилоят ва унга тенглаштирилган судлар» деган сўзлар «Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят ва унга тенглаштирилган судлар» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
9. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Одам савдосига оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2009 йил 24 ноябрдаги 12-сонли қарори :
қуйидаги мазмундаги 14 1 -банд билан тўлдирилсин:
«14 1 . Судлар одам савдосига оид жиноят ишларини кўришда Ўзбекистон Республикасининг «Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида»ги Қонуни 29-моддасига мувофиқ, жиноят содир этилишида айбдор деб топилган шахслардан одам савдосидан жабрланганларнинг таъминоти ва уларни реабилитация қилиш билан боғлиқ харажатларни аниқлаб, уларни ундириш чораларини кўриши, шунингдек, дастлабки тергов жараёнида етказилган моддий зарарларни қопланиш чоралари таъминланганлигига эътибор қаратишлари лозим».
10. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Транспорт ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигига қарши жиноятлар билан боғлиқ ишлар юзасидан суд амалиётининг айрим масалалари тўғрисида» 2015 йил 26 июндаги 10-сонли қарори :
2-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 24 декабрдаги 370-сонли қарори билан тасдиқланган «Йўл ҳаракати қоидалари»;» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 12 апрелдаги 172-сонли қарори билан тасдиқланган «Йўл ҳаракати қоидалари»;» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
11. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судланганлик ҳолати тугалланиши ва олиб ташланишига оид қонунчиликни қўллаш бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2015 йил 18 сентябрдаги 13-сонли қарори :
4-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ҳукм чиқарган суд томонидан» деган сўзлар «маҳкумнинг яшаш жойидаги суд томонидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
12. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Жиноят натижасида етказилган мулкий зиённи қоплашга оид қонунчиликни қўллаш бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2016 йил 27 декабрдаги 26-сонли қарори :
8-банди биринчи хатбошисидаги «оқланган шахсга нисбатан фуқаровий даъвони қаноатлантиришни рад этади.» деган сўзлар «оқланган шахсга нисбатан фуқаровий даъвони ЖПК 283 — 285 моддалари қоидаларига мувофиқ ҳал этади.» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
13. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд муҳокамаси ошкоралигини ва судлар фаолиятига доир ахборот олиш ҳуқуқини таъминлаш тўғрисида» 2020 йил 21 февралдаги 4-сонли қарори :
2-бандидаги ««Ахборот эркинлиги принциплари ва кафолатлари тўғрисида»ги» деган сўзлардан кейин ««Ахборотлаштириш тўғрисида»ги,» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
11-бандидаги «фақат Ўзбекистон Республикасининг «Давлат сирларини сақлаш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикасининг «Давлат сирларини сақлаш тўғрисида»ги Қонуни ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
25-банди қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Ўзбекистон Республикаси «Судлар тўғрисида»ги Қонунининг 66-моддасига мувофиқ оммавий ахборот воситалари ўз хабарларида муайян иш юзасидан суд муҳокамаси натижаларини олдиндан ўзича ҳал қилиб қўйишга ёки судга қандай шаклда бўлмасин таъсир кўрсатишга ҳақли эмас.».
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Б. ИСЛАМОВ
Пленум котиби, Олий суд судьяси Н. ХАКИМОВА
Тошкент ш.,
2023 йил 20 ноябрь,
31-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining
qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining jinoyat ishlari boʻyicha ayrim qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, moddiy va protsessual huquq normalarini bir xilda qoʻllash maqsadida “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga asosan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining quyidagi qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. “Qonunga xilof ravishda qurolga egalik qilish toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti haqida” 1996-yil 27-fevraldagi 3-sonli qarori :
1-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“1. Sudlarning eʼtibori oʻqotar qurolni, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini qonunga xilof ravishda egallash, ularga qonunga xilof ravishda egalik qilish, shuningdek, oʻqotar qurol yoki oʻq-dorilarni beparvolik bilan saqlash toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrishda yoʻl qoʻyilayotgan kamchiliklarga qaratilsin va bu jinoyatlar jamiyat xavfsizligiga, fuqarolarning erkinligi, hayoti va sogʻligʻiga jiddiy tahdid solishi koʻrsatib oʻtilsin”;
2-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Qurol muomalasi — qurolni va uning oʻq-dorilarini, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini ishlab chiqarish, taʼmirlash, realizatsiya qilish, olish, hisobga olish, saqlash, olib yurish, tashish, kolleksiyalash, koʻrgazmaga qoʻyish, ulardan foydalanish, ularni olib qoʻyish, yoʻq qilish, Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib chiqish, shuningdek, ularni Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit qilish tushunilmogʻi lozim”;
ikkinchi xatboshi tegishincha uchinchi xatboshi deb hisoblansin;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“3. Bunday ishlarni tergov qilish va sudda koʻrish chogʻida oʻqotar qurolni, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini olish, tayyorlash manbalarini aniqlash lozim. Oʻqotar qurolni, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalari saqlanayotgan obyektlarni qoʻriqlashda mansab sovuqqonligiga yoʻl qoʻyilganlik hollari yoxud oʻqotar qurol yoki unga oʻq-dorilar tayyorlangan asbob-uskunalardan foydalanish ustidan tegishli nazoratning boʻlmaganligi aniqlangan taqdirda sudlar xususiy ajrim chiqarish yoʻli bilan oʻzlarining munosabatlarini bildirishlari, zarur hollarda esa, jinoyat ishi qoʻzgʻatish toʻgʻrisidagi masalani hal qilish uchun tegishli materiallarni ilova qilgan holda prokurorga xabar qilishlari shart. Ichki ishlar organlari, Milliy gvardiya hududiy boshqarmalari faoliyatida aholi qoʻlida qonunga xilof ravishda saqlanayotgan oʻqotar qurollarni olish va ularni roʻyxatdan oʻtkazish borasida yoʻl qoʻyilayotgan kamchiliklar ham sudlarning eʼtiboridan chetda qolmasligi lozim”;
6-bandi :
birinchi xatboshisidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7-bandi :
birinchi xatboshisidagi “oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar “oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalari” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
8-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“8. Jinoiy javobgarlikka tortish uchun asos boʻladigan oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini tayyorlash deganda, ularni yasash yoki shikast yetkazish xususiyatlarini tiklash, shuningdek, qandaydir ashyo (masalan, raketnitsa, start va qurilish pistoletlari)ni qayta ishlash natijasida ularni oʻqotar qurol xususiyatiga keltirish tushunilishi lozim. Ashyoga shikast yetkazish xususiyatlarini berishga qaratilgan harakatlar aybdorga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra, oxirigacha yetkazilmagan boʻlsa, oʻqotar qurol, oʻq-dorilarni, oʻqotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi moddalarni, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini qonunga xilof ravishda tayyorlashga suiqasd qilish tariqasida kvalifikatsiya qilinmogʻi lozim.
Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini olish deb ularni sotib olishni, boshqa narsalarga almashtirib olishni, qarzga yoki hadyaga, qarzi evaziga olishni va hokazolarni hisoblamoq kerak.
Saqlash deganda, oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini tegishli ruxsatnomasiz aybdorning egaligida: yonida, binoda, xufiya joylarda, transport vositalarida va boshqa yerlarda saqlash bilan bogʻliq boʻlgan har qanday qasddan qilingan harakatlar tushunilmogʻi lozim.
Fuqaroviy, xizmat qurolini, mukofot tarzida berilgan, kolleksiyalash, koʻrgazmaga qoʻyish uchun moʻljallangan qurolni va uning oʻq-dorilarini shaxs tomonidan tegishli ruxsatnoma boʻlgan holda, ammo bu ruxsatnomaning muddati oʻtgan, hisobga qoʻyish qoidalari buzilgan vaziyatda saqlanayotgan boʻlsa, aybdor Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 221-moddasi boʻyicha javobgarlikka tortilishi kerak.
Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini oʻtkazish deganda, ularni har xil usullarda tarqatish (sotish, oʻzgaga berish, hadya etish, qarzi evaziga berish, qarzga berish va sh.k.)ni tushunish lozim.
Qayd etilgan ashyolar oʻtkazish maqsadida qonunga xilof ravishda saqlangan, tashilgan, olingan boʻlsa, bunday harakatlar jinoyatga suiqasd qilish tariqasida Jinoyat kodeksining 25 va 248-moddalari bilan kvalifikatsiya qilinishi kerak.
Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini olib yurish deganda, aybdorning qayd etilgan ashyolarning egasi ekanligi va bu ashyolarning uning yonida boʻlishi tushunilishi lozim. Bunda ushbu ashyolar bevosita uning yonida yoki masalan, chemodanida, avtomashinasida va hokazolarda boʻlishining ahamiyati yoʻq”;
9-bandidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-bandidagi “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, portlovchi moddalar yoki portlatish qurilmalari” degan soʻzlar “Oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalarini yoki portlatish qurilmalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“11. Aybdorning egaligida boʻlgan oʻqotar qurol va uning oʻq-dorilarini, shuningdek, pnevmatik qurolni, tigʻli sovuq qurolni (ov pichoqlari, ov xanjarchalari va xanjarlar, rapiralar, shpagalar va qilichlarni), uloqtirish qurolini (kamonlar, arbaletlar va nayzalarni), signal beruvchi qurolni saqlash, olib yurish, tashish qoidalarini buzish odam oʻlishiga yoxud boshqa ogʻir oqibatlarning kelib chiqishiga sabab boʻlsa, Jinoyat kodeksining 249-moddasi bilan qamrab olinadi va Jinoyat kodeksining boshqa moddalari bilan qushimcha kvalifikatsiya qilish talab etilmaydi”;
13-bandi :
birinchi xatboshisidagi “qurol va oʻq-dorilarni” degan soʻzlar “oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “qurol va oʻq-dorilarni” degan soʻzlar “oʻqotar qurol, oʻq-dorilar, oʻqotar qurolning asosiy qismlari, portlovchi moddalar, portlatish vositalari yoki portlatish qurilmalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
2. “Iqtisodiyot sohasidagi jinoiy ishlar boʻyicha sud amaliyotida yuzaga kelgan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 1998-yil 17-apreldagi 11-sonli qarori :
2-bandining birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 53-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 65-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandining birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 54-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 66-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar bilan, “shunday harakatlar uchun qoʻllanilgan maʼmuriy jazo ijrosi tugagan kundan eʼtiboran (maʼmuriy jazo ijro etilmagan hollarda esa — uni ijro etish muddati tugagan kundan eʼtiboran), bir yil davomida sodir etilgan boʻlsa,” degan soʻzlar “shunday harakatlar sodir etganlik uchun maʼmuriy jazo qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan paytdan boshlab bir yil mobaynida takroran sodir etilgan boʻlsa,” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-bandining birinchi xatboshisidagi “bankning taqdim qiluvchiga pul beriladigan-jamgʻarma daftarchasi,” degan soʻzlar “konosament,” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Valyuta qimmatliklarini qonunga xilof ravishda olish yoki oʻtkazishga doir ishlar yuzasidan sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2000-yil 28-apreldagi 8-sonli qarori :
8-bandining ikkinchi xatboshisidagi “qoʻllanilgan maʼmuriy jazoni ijro etish tugagandan keyin bir yil davomida sodir etilsa,” degan soʻzlar “maʼmuriy jazo qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan paytdan boshlab bir yil mobaynida takroran sodir etilgan boʻlsa,” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Yarashuv toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2002-yil 25-oktabrdagi 27-sonli qarori :
4-bandi :
ikkinchi xatboshisidagi “jabrlanuvchi (fuqaroviy daʼvogar)ga” degan soʻzlar “jabrlanuvchi (fuqaroviy daʼvogar) yoki uning qonuniy vakiliga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “jabrlanuvchi (fuqaroviy daʼvogar)” degan soʻzlardan keyin “yoki uning qonuniy vakili” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
8-bandi uchinchi xatboshisidagi “jabrlanuvchi (fuqaroviy daʼvogar)ning” degan soʻzlar “jabrlanuvchi (fuqaroviy daʼvogar) yoki uning qonuniy vakilining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Qasddan odam oʻldirishga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2004-yil 24-sentabrdagi 13-sonli qarori :
18-bandidagi “transplantant olish” degan soʻzlar “inson aʼzolarini va (yoki) toʻqimalarini olish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan jinoyat uchun jazo tayinlash amaliyoti toʻgʻrisida” 2006-yil 3-fevraldagi 1-sonli qarori :
7-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Aybni boʻyniga olib kelish” degan soʻzlar “Aybni boʻyniga olish toʻgʻrisidagi arz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandi quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Mazkur bandning uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan qoida: oʻta xavfli retsidivistlarga, uyushgan guruh yoki jinoiy uyushma aʼzolariga nisbatan; tinchlik va xavfsizlikka qarshi tamom boʻlmagan jinoyatlarga; javobgarlikni ogʻirlashtiradigan holatlarda qasddan odam oʻldirish bilan; oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan jabrlanuvchining nomusiga tegish yoki unga nisbatan zoʻrlik ishlatib, jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirish bilan; oʻn olti yoshga toʻlmagan shaxs bilan jinsiy aloqa qilish yoki jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirish bilan; voyaga yetmagan shaxs tavsiflangan yoki tasvirlangan pornografik mahsulotni tarqatish, reklama qilish, namoyish etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirish, xuddi shuningdek, uni tayyorlash, tarqatish, reklama qilish, namoyish etish yoxud voyaga yetmagan shaxsni pornografik xususiyatga ega harakatlarning ijrochisi sifatida jalb etish bilan; voyaga yetmagan shaxsni jalb etgan holda qoʻshmachilik qilish, fohishaxonalarni tashkil etish yoki saqlash bilan; yadroviy, kimyoviy, biologik va boshqa turdagi ommaviy qirgʻin qurolini, bunday qurol yaratishda foydalanish mumkinligi ayon boʻlgan materiallarni hamda uskunalarni, radioaktiv materiallarni kontrabanda qilish bilan bogʻliq boʻlgan jinoyatlar uchun jazo tayinlashda qoʻllanilmaydi”;
17 2 -bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “mehnatga qobiliyatsiz (belgilangan tartibda birinchi, ikkinchi guruh nogironi deb topilgan) shaxslarga” degan soʻzlar “birinchi va ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
19-bandidagi birinchi xatboshisining uchinchi kichik xatboshisidagi “mehnatga qobiliyatsiz (belgilangan tartibda birinchi, ikkinchi guruh nogironi deb topilgan) shaxslarga;” degan soʻzlar “mehnatga qobiliyatsiz shaxslar (oʻziga nisbatan nogironlik belgilangan shaxslar)ga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
49-bandi birinchi xatboshisining ikkinchi kichik xatboshisidagi “(masalan, JK 228, 248, 273-moddalari);” degan soʻzlar “(masalan, JK 126 1 , 228, 248, 273-moddalari);” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudga qadar ish yuritish bosqichida qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasining sudlar tomonidan qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2007-yil 14-noyabrdagi 16-sonli qarori :
1-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 19, 25-moddalarida” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 27-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud hujjatlarini bajarishdan boʻyin tovlash va ularning ijro etilishiga toʻsqinlik qilish uchun jinoiy javobgarlikka doir qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2009-yil 10-apreldagi 7-sonli qarori :
Plenum qarorining sarlavhasi “Sud hujjatlarini bajarishdan boʻyin tovlash hamda sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga aralashganlik uchun jinoiy javobgarlikka doir qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” deb oʻzgartirilsin;
preambulada “va ularning ijro etilishiga toʻsqinlik qilish” degan soʻzlar “hamda sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga aralashish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
1-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“1. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 138-moddasiga muvofiq sud hokimiyatining hujjatlari barcha davlat organlari va boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir.
Sud hujjatini bajarishdan boʻyin tovlash yoki sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga toʻsqinlik qilish odil sudlov obroʻsiga putur, davlat va jamoat manfaatlariga zarar yetkazadi, jismoniy va yuridik shaxslarning buzilgan huquq va qonuniy manfaatlari tiklanishiga qaratilgan faoliyatga salbiy taʼsir koʻrsatadi.
Shu munosabat bilan Jinoyat kodeksi (bundan buyon — JK) sud hujjatini bajarishdan boʻyin tovlash yoki sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etilishiga toʻsqinlik qilish bilan bogʻliq qator jinoyatlar, qaysiki voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash (JK 122-moddasi), ota-onani moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash (JK 123-moddasi), mehnat qilish huquqini buzish (JK 148-moddasi birinchi qismi), sud hujjatini ijro etmaslik (JK 232-moddasi), sud hujjatlarini va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga aralashish (JK 232 1 -moddasi), band solingan mulkni qonunga xilof ravishda tasarruf etish (JK 233-moddasi) uchun jinoiy javobgarlikni nazarda tutadi”;
2-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“2. Jinoyat kodeksi 232, 232 1 -moddalarida dispozitsiyasida nazarda tutilgan sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlari deganda, qonuniy kuchga kirgan — fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarning, iqtisodiy va maʼmuriy sudlarning hal qiluv qarorlari, ajrimlari va qarorlari;
jinoyat ishlari boʻyicha sudlarning hukmlari, ajrimlari va qarorlarining mulkiy undirishga oid qismi, shuningdek, jarima tariqasidagi jazoni nazarda tutuvchi hukmlari, ajrimlari va qarorlari;
maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud qarorlarining mulkiy undirishga oid qismi;
alimentlar toʻlash toʻgʻrisidagi notarial tarzda tasdiqlangan kelishuvlar;
notariuslarning ijro xatlari;
mehnat nizolari komissiyalarining qarorlari;
maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish vakolatiga ega organlar (mansabdor shaxslar) chiqargan qarorlar;
hakamlik sudining qarorlari;
Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi yoki xalqaro shartnomasida nazarda tutilgan hollarda chet el sudlari va arbitrajlarining qarorlari;
oʻzboshimchalik bilan turar joyni egallab olgan yoki avariya holatida deb topilgan uylarda yashayotgan shaxslarni maʼmuriy tartibda koʻchirish toʻgʻrisidagi prokurorlarning qarorlari;
davlat ijrochilarining qonunda nazarda tutilgan hollardagi qarorlari;
qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda boshqa organlarning hujjatlari tushuniladi”;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“3. Surishtiruv, tergov organlari va sudlar eʼtibori shunga qaratilsinki, JK 232-moddasi birinchi qismi dispozitsiyasida nazarda tutilgan muayyan harakatlarni sodir etish yoxud ularni sodir etishdan oʻzini tiyish majburiyatini yuklovchi sud hujjatini bajarishdan boʻyin tovlash uchun jinoiy javobgarlik nomulkiy xususiyatga ega boʻlgan sud hujjatini, yaʼni muayyan harakatlarni sodir etish yoxud ularni sodir etishdan oʻzini tiyish majburiyatini yuklovchi hujjatni bajarishdan boʻyin tovlaganda vujudga keladi. Mulkiy xususiyatga ega boʻlgan sud hujjatini, yaʼni pul mablagʻlarini yoki mol-mulkni undirish toʻgʻrisidagi hujjatni bajarishdan boʻyin tovlanganda, shaxs jinoiy javobgarlikka tortilmaydi.
Shu bilan birga, jinoyat qonuni istisnolarni ham nazarda tutadi, qaysiki bunda nomulkiy xususiyatga ega boʻlgan sud hujjatini bajarishdan boʻyin tovlaganlik jinoiy javobgarlikni emas, balki boshqa oqibatlarni vujudga keltiradi. Jumladan, axloq tuzatish ishlaridan boʻyin tovlagan mahkumning javobgarligi uni jinoiy javobgarlikka tortish yoʻli bilan emas, balki axloq tuzatish ishlarining oʻtalmagan muddatini ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo bilan almashtirish orqali taʼminlanadi (JK 46-moddasi toʻrtinchi qismi)”;
4-bandining uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
Quyidagi mazmundagi 4 1 -band bilan toʻldirilsin:
“4 1 . Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, JK 232 1 -moddasi birinchi qismi dispozitsiyasidagi quyidagi jinoyat tarkiblari nazarda tutilgan:
muayyan harakatlarni sodir etish yoxud ularni sodir etishdan oʻzini tiyish majburiyatini yuklovchi sud yoki boshqa organlar hujjatlarini ijro etilishiga toʻsqinlik qilishni maʼmuriy jazo qoʻllanilgandan keyin davom ettirish;
sud yoki boshqa organlar hujjatlarini ijro etilishi jarayonida davlat ijrochisiga turli shaklda qonunga xilof ravishda taʼsir oʻtkazishni maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin davom ettirish.
JK 232 1 -moddasi dispozitsiyasi mazmuniga koʻra, sud hujjati va boshqa organlar hujjatlarining ijro etilishiga toʻsqinlik qilganlik uchun shaxsni jinoiy javobgarlikka tortish uchun sud yoki boshqa organ hujjatining xususiyati ahamiyat kasb etmaydi.
Shu bois, sud hujjati va boshqa organlar hujjatlarini ijro etilishiga toʻsqinlik qilinganlik uchun jinoiy javobgarlik hujjatning mulkiy yoki nomulkiy xususiyatga ega boʻlgan-boʻlmaganligidan qatʼiy nazar yuzaga keladi.
Shu bilan birga, ijro hujjatining ijro etilishiga toʻsqinlik qilganlik uchun ham, davlat ijrochisiga turli shaklda qonunga xilof ravishda taʼsir oʻtkazganlik uchun ham shaxsni jinoiy javobgarlikka tortish uchun muqaddam unga nisbatan maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilgan boʻlishi talab etiladi”;
8-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“8. Sud hujjatlarini va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga aralashish deganda, ijro hujjatining ijro etilishiga toʻsqinlik qilish yoki davlat ijrochisiga turli shaklda qonunga xilof ravishda qasddan taʼsir oʻtkazish tushunilib, sud hujjatlarini ijro etish organlari mansabdor shaxslarining faoliyatiga qarshilik koʻrsatishga, shu jumladan, sud hujjati talabi bajarilishini qiyinlashtirishga hamda uni oʻz vaqtida va soʻzsiz bajarish mumkin boʻlmaydigan holatga keltirishga qaratilgan qilmish tushuniladi”;
9-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“9. Sud hujjatlarini va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish jarayoniga aralashgan shaxsning harakatlarida boshqa, ogʻirroq jinoyat belgisi boʻlsa (masalan, qasddan badanga oʻrtacha ogʻir yoki ogʻir shikast yetkazish, hujjatlarni qalbakilashtirish va h.k.), aybdorning harakatlari JK 232 1 -moddasi va Jinoyat kodeksining mazkur jinoyat uchun javobgarlik belgilovchi tegishli moddasi majmui bilan kvalifikatsiya qilinadi”;
10-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“10. Sud hujjatini ijro etmaslik (JK 232-moddasi) uchun jinoiy javobgarlik shaxs oʻn sakkiz yoshga toʻlganda yuzaga keladi.”;
12-bandining ikkinchi xatboshisidagi “uning” degan soʻzlar “sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandining birinchi xatboshisidagi :
“JK 232-moddasida” degan soʻzlar “JK 232, 232 1 -moddalarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“yoki uning” degan soʻzlar “yoki sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“14. Quyidagilar shaxsni JK 122-moddasiga muvofiq jinoiy javobgarlikka tortish shartlari hisoblanadi:
moddiy yordamga muhtoj boʻlgan voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxsni moddiy taʼminlash haqida sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori yoki sud buyrugʻi mavjudligi;
bunday shaxsni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlaganlik uchun shaxsga nisbatan muqaddam maʼmuriy jazo qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan paytdan boshlab bir yil mobaynida takroran sodir etganligi (JK 122-moddasida nazarda tutilgan jinoyat uzoqqa choʻzilgan jinoyat boʻlib, sodir etish boshlangan vaqtdan tugallangan hisoblanadi);
ushbu mablagʻ jami ikki oydan ortiq muddat mobaynida toʻlanmaganligi.
JK 122-moddasining 1-qismi bilan jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxs sudlanganlik holati tugamasdan turib, ikki oydan ortiq muddat mobaynida voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlasa, uning qilmishi JK 122-moddasi 2-qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi.
Bunda shaxsni maʼmuriy javobgarlikka tortilgan-tortilmaganligi ahamiyat kasb etmaydi”;
15-bandi quyidagi tahrirdagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sudlar hukm chiqarayotganda sudlanuvchidan sud hukmi bilan aniqlangan aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorligi bilan bir qatorda, muqaddam maʼmuriy javobgarlikka tortilishiga sabab boʻlgan aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorligini ham hisobga olib undirishni belgilashlari shart”;
19-bandidagi “uning” degan soʻzlar “sud hujjatlari va boshqa organ hujjatlarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
20-bandidagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi, jinoyat ishlari boʻyicha viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar” degan soʻzlar “Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Odam savdosiga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2009-yil 24-noyabrdagi 12-sonli qarori :
quyidagi mazmundagi 14 1 -band bilan toʻldirilsin:
“14 1 . Sudlar odam savdosiga oid jinoyat ishlarini koʻrishda Oʻzbekiston Respublikasining “Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonuni 29-moddasiga muvofiq, jinoyat sodir etilishida aybdor deb topilgan shaxslardan odam savdosidan jabrlanganlarning taʼminoti va ularni reabilitatsiya qilish bilan bogʻliq xarajatlarni aniqlab, ularni undirish choralarini koʻrishi, shuningdek, dastlabki tergov jarayonida yetkazilgan moddiy zararlarni qoplanish choralari taʼminlanganligiga eʼtibor qaratishlari lozim”.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Transport harakati va undan foydalanish xavfsizligiga qarshi jinoyatlar bilan bogʻliq ishlar yuzasidan sud amaliyotining ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2015-yil 26-iyundagi 10-sonli qarori :
2-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 24-dekabrdagi 370-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Yoʻl harakati qoidalari”;” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Yoʻl harakati qoidalari”;” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlanganlik holati tugallanishi va olib tashlanishiga oid qonunchilikni qoʻllash boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2015-yil 18-sentabrdagi 13-sonli qarori :
4-bandining ikkinchi xatboshisidagi “hukm chiqargan sud tomonidan” degan soʻzlar “mahkumning yashash joyidagi sud tomonidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplashga oid qonunchilikni qoʻllash boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2016-yil 27-dekabrdagi 26-sonli qarori :
8-bandi birinchi xatboshisidagi “oqlangan shaxsga nisbatan fuqaroviy daʼvoni qanoatlantirishni rad etadi.” degan soʻzlar “oqlangan shaxsga nisbatan fuqaroviy daʼvoni JPK 283 — 285 moddalari qoidalariga muvofiq hal etadi.” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud muhokamasi oshkoraligini va sudlar faoliyatiga doir axborot olish huquqini taʼminlash toʻgʻrisida” 2020-yil 21-fevraldagi 4-sonli qarori :
2-bandidagi ““Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari toʻgʻrisida”gi” degan soʻzlardan keyin ““Axborotlashtirish toʻgʻrisida”gi,” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
11-bandidagi “faqat Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
25-bandi quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasi “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunining 66-moddasiga muvofiq ommaviy axborot vositalari oʻz xabarlarida muayyan ish yuzasidan sud muhokamasi natijalarini oldindan oʻzicha hal qilib qoʻyishga yoki sudga qanday shaklda boʻlmasin taʼsir koʻrsatishga haqli emas.”.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi B. ISLAMOV
Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi N. XAKIMOVA
Toshkent sh.,
2023-yil 20-noyabr,
31-son
Пленума Верховного суда Республики Узбекистан
Постановление
О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по уголовным делам
В связи с внесением изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, а также в целях единообразного применения норм материального и процессуального права на основании статьи 22 Закона «О судах», Пленум Верховного Суда Республики Узбекистан постановляет:
Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 27 февраля 1996 года № 3 «О судебной практике по делам о незаконном владении оружием»:
пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов на серьезные недостатки, допускаемые при рассмотрении дел о незаконном завладении, владении огнестрельным оружием, боевыми припасами, основными частями огнестрельного оружия, взрывчатыми веществами, средствами взрывания или взрывными устройствами, а также небрежном хранении огнестрельного оружия или боевых припасов, и указать, что эти преступления представляют повышенную угрозу для общественной безопасности, жизни и здоровья граждан»;
пункт 2 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
«Под оборотом оружия, следует понимать производство, ремонт, реализацию, приобретение, учет, хранение, ношение, перевозку, коллекционирование, экспонирование, использование, изъятие, уничтожение, ввоз оружия и боевых припасов к нему, основных частей огнестрельного оружия на территорию Республики Узбекистан и вывоз их с территории Республики Узбекистан, а также транзит через территорию Республики Узбекистан»;
абзац второй считать соответственно абзацем третьим;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. При расследовании или рассмотрении таких дел следует выяснять источники приобретения, изготовления огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств. При установлении фактов должностной халатности при охране объектов, где хранится огнестрельное оружие, боевые припасы, основные части огнестрельного оружия, взрывчатые вещества, средства взрывания или взрывные устройства, или отсутствия должного контроля за использованием оборудования, на котором изготавливалось огнестрельное оружие или боевые припасы к нему, судам необходимо реагировать на это вынесением частных определений, а в необходимых случаях направлять прокурору сообщение с приложением соответствующих материалов для решения вопроса о возбуждении уголовного дела. Не должны оставаться без внимания судов и недостатки в деятельности органов внутренних дел, территориальных управлений Национальной гвардии по изъятию у населения незаконно хранящегося огнестрельного оружия или его регистрации»;
пункт 6 :
в абзаце первом слова «огнестрельным оружием, боевыми припасами, взрывчатыми веществами или взрывными устройствами» заменить словами «огнестрельным оружием, боевыми припасами, основными частями огнестрельного оружия, взрывчатыми веществами, средствами взрывания или взрывными устройствами»;
в абзаце втором слова «огнестрельным оружием, боевыми припасами, взрывчатыми веществами или взрывными устройствами» заменить словами «огнестрельным оружием, боевыми припасами, основными частями огнестрельного оружия, взрывчатыми веществами, средствами взрывания или взрывными устройствами»;
пункт 7 :
в абзаце первом слова «огнестрельным оружием, боевыми припасами, взрывчатыми веществами или взрывными устройствами» заменить словами «огнестрельным оружием, боевыми припасами, основными частями огнестрельного оружия, взрывчатыми веществами, средствами взрывания или взрывными устройствами»;
в абзаце втором слова «огнестрельным оружием, боевыми припасами, взрывчатыми веществами или взрывными устройствами» заменить словами «огнестрельным оружием, боевыми припасами, основными частями огнестрельного оружия, взрывчатыми веществами, средствами взрывания или взрывными устройствами»;
в абзаце третьем слова «огнестрельного оружия, боеприпасов, взрывчатых веществ или взрывных устройств» заменить словами «огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств»;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. Под изготовлением огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств, влекущим уголовную ответственность, следует понимать их создание или восстановление утраченных поражающих свойств, а также переделку каких-либо предметов (например, ракетниц, стартовых и строительных пистолетов), в результате которой они приобрели свойства огнестрельного оружия. Действия, направленные на придание предмету поражающих свойств, если они не были доведены до конца по обстоятельствам, не зависящим от виновного, следует квалифицировать как покушение на незаконное хранение огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств.
Приобретением огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств надлежит считать их покупку, получение в обмен на другие предметы, взаймы или в дар, в уплату долга и т. д.
Под хранением следует понимать любые умышленные действия, связанные с нахождением огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств без соответствующего разрешения во владении виновного: при себе, в помещении, в тайнике, в транспортных средствах и других местах.
В случае если гражданское, служебное оружие, наградное оружие, оружие, предназначенное для коллекционирования, экспонирования, и боевые припасы к ним хранились лицом при наличии соответствующего разрешения, однако срок такого разрешения истек, были нарушены правила постановки огнестрельного оружия на учет, виновный должен нести ответственность по статье 221 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности.
Под сбытом огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств следует понимать любые способы их распространения (продажа, передача, дарение, уплата долга, дача взаймы и т. д.).
Если по делу будет установлено, что указанные предметы незаконно хранились, перевозились, приобретались с целью сбыта, такие действия следует квалифицировать как покушение на преступление по ст. 25 и 248 Уголовного кодекса.
Под ношением огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств следует понимать фактическое обладание указанными предметами, если они находились при виновном. При этом не имеет значения, были ли эти предметы непосредственно при нем или, например, в чемодане, в автомашине и т. д.»;
в пункте 9 слова «огнестрельного оружия, боевых припасов, взрывчатых веществ или взрывных устройств» заменить словами «огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств»;
в пункте 10 слова «огнестрельного оружия, боевых припасов, взрывчатых веществ или взрывных устройств» заменить словами «огнестрельного оружия, боевых припасов, основных частей огнестрельного оружия, взрывчатых веществ, средств взрывания или взрывных устройств»;
абзац первый пункта 11 изложить в следующей редакции:
«11. Нарушение правил хранения, ношения, перевозки огнестрельного оружия и боевых припасов к нему, а также пневматического, холодного клинкового (охотничьи ножи, охотничьи стилеты и кинжалы, рапиры, шпаги и сабли), метательного (луки, арбалеты и копья), сигнального оружия, находящегося у виновного, если это повлекло смерть человека или иные тяжкие последствия, охватывается признаками статьи 249 Уголовного кодекса и дополнительной квалификации по другим статьям Уголовного кодекса не требует»;
пункта 13 :
в абзаце первом слова «боевые припасы или оружие» заменить словами «огнестрельное оружие, боевые припасы, основные части огнестрельного оружия, взрывчатые вещества, средства взрывания или взрывные устройства»;
в абзаце втором слова «оружие или боевых припасов» заменить словами «огнестрельное оружие, боевые припасы, основные части огнестрельного оружия, взрывчатые вещества, средства взрывания или взрывные устройства»;
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 17 апреля 1998 года № 11 «О некоторых вопросах, возникших в судебной практике по делам о преступлениях в сфере экономики»:
в абзаце первом пункта 2 слова «В соответствии со статьей 53 Конституции Республики Узбекистан» заменить словами «В соответствии со статьей 65 Конституции Республики Узбекистан»;
в абзаце первом пункта 6 слова «в соответствии со статьей 54 Конституции Республики Узбекистан» заменить словами «в соответствии со статьей 66 Конституции Республики Узбекистан», «совершенные в течение одного года со дня окончания исполнения административного взыскания, примененного за такие же действия (а в случаях неисполнения административного взыскания — со дня окончании срока его исполнения)» заменить словами «совершенные повторно в течение одного года с момента вынесения постановления о применении административного наказания за совершение таких действий»;
в абзаце первом пункта 10 слова «банковская сберегательная книжка на предъявителя» заменить словами «коносамент».
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 28 апреля 2000 года № 8 «О судебной практике по делам о незаконном приобретении или сбыте валютных ценностей»:
в абзаце втором пункта 8 слова «если деяние совершено в течение года после окончания исполнения административного взыскания» заменить словами «если деяние совершено повторно в течение года с момента вынесения постановления о применении административного взыскания».
4. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 октября 2002 года № 27 «О судебной практике по делам о примирении»:
пункт 4 :
в абзаце втором слова «потерпевшему (гражданскому истцу)» заменить словами «потерпевшему (гражданскому истцу) или его законному представителю»;
в абзаце третьем после слов «потерпевший (гражданский истец)» дополнить словами «или его законный представитель»;
в абзаце третьем пункта 8 слова «потерпевшего (гражданского истца)» заменить словами «потерпевшего (гражданского истца) или его законного представителя».
5. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 сентября 2004 года № 13 «О судебной практике по делам об умышленном убийстве»:
в пункте 18 слова «получения трансплантата» заменить словами «изъятия органов и (или) тканей человека».
6. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 3 февраля 2006 года № 1 «О практике назначения судами уголовного наказания»:
в абзаце втором пункта 7 слова «явка с повинной» заменить словами «заявление о повинной»;
пункт 11 дополнить абзацем пятым следующего содержания:
«Правило, предусмотренное абзацем третьим настоящего пункта не применяется при назначении наказаний: к особо опасным рецидивистам, членам организованной группы или преступного сообщества; за неоконченные преступления против мира и безопасности, за преступления, связанные с умышленным убийством при отягчающих обстоятельствах; изнасилованием или насильственным удовлетворением половой потребности в противоестественной форме в отношении потерпевшего, не достигшего восемнадцати лет; половым сношением или удовлетворением половой потребности в противоестественной форме с лицом, не достигшим шестнадцати лет; ввозом на территорию Республики Узбекистан с целью распространения, рекламирования, демонстрации, а равно изготовлением, распространением, рекламированием, демонстрацией порнографической продукции с описанием или изображением несовершеннолетнего либо вовлечением несовершеннолетнего в качестве исполнителя в действиях порнографического характера; сводничеством, организацией или содержанием притонов разврата с привлечением несовершеннолетнего; контрабандой ядерного, химического, биологического и других видов оружия массового уничтожения, материалов и оборудования, радиоактивных материалов, которые заведомо могут быть использованы при его создании»;
в абзаца четвертого пункта 17 2 слова «нетрудоспособным (признанным в установленном порядке инвалидами первой, второй группы)» заменить словами «лицам с инвалидностью первой и второй группы»;
в подпункте третьем абзаца первого пункта 19 слова «нетрудоспособным (признанным в установленном порядке инвалидами первой, второй группы)» заменить словами «нетрудоспособным лицам (лицам, которым установлена инвалидность по отношению к себе)»;
в подпункте втором абзаца первого пункта 49 слова «(например, статьи 228, 248, 273 УК)» заменить словами «(например, статьи 126 1 , 228, 248, 273 УК)».
7. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 ноября 2007 года № 16 «О применении судами меры пресечения в виде заключения под стражу на стадии досудебного производства»:
в пункте 1 слова «в статьях 19, 25 Конституции Республики Узбекистан» заменить словами «в статье 27 Конституции Республики Узбекистан».
8. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 10 апреля 2009 года № 7 «О некоторых вопросах применения законодательства об уголовной ответственности за уклонение от исполнения судебных актов и воспрепятствование их исполнению»:
изменить название постановления Пленума: «О некоторых вопросах применения законодательства об уголовной ответственности за уклонение от исполнения судебных актов и вмешательство в процесс принудительного исполнения судебных актов и актов иных органов»;
в преамбуле слова «и воспрепятствованием их исполнению» заменить словами «также вмешательством в процесс принудительного исполнения судебных актов и актов иных органов»;
пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов, что в соответствии со статьей 138 Конституции Республики Узбекистан акты судебной власти обязательны для всех государственных органов, общественных объединений, предприятий, учреждений, организаций, должностных лиц и граждан.
Уклонение от исполнения судебного акта или воспрепятствование принудительному исполнению судебных актов и актов иных органов подрывает авторитет правосудия, ущемляет интересы государства и общества, негативно сказывается на деятельности по восстановлению нарушенных прав и законных интересов физических и юридических лиц.
В связи с этим Уголовный кодекс (далее — УК) предусматривает уголовную ответственность за ряд преступлений, связанных с уклонением от исполнения судебного акта и воспрепятствованием принудительному исполнению судебных актов и актов иных органов, такие как уклонение от содержания несовершеннолетних или нетрудоспособных лиц (статья 122 УК), уклонение от содержания родителей (статья 123 УК), нарушение права на труд (часть первая статьи 148 УК), неисполнение судебного акта (статья 232 УК), вмешательство в процесс принудительного исполнения судебных актов и актов иных органов (статья 232 1 УК), незаконное распоряжение имуществом, подвергнутым аресту (статья 233 УК)»;
пункт 2 изложить в следующей редакции:
«2. Под актами судебных и иных органов, предусмотренных в статьях 232, 232 1 УК, понимаются акты, вступившие в законную силу:
решения, определения и постановления судов по гражданским делам, экономических и административных судов;
приговоры, определения и постановления судов по уголовным делам в части имущественных взысканий, а также предусматривающие наказание в виде штрафа;
постановления судов в части имущественных взысканий по делам об административных правонарушениях;
нотариально удостоверенные соглашения об уплате алиментов;
исполнительные надписи нотариусов;
решения комиссий по трудовым спорам;
постановления, вынесенные органами (должностными лицами), уполномоченными рассматривать дела об административных правонарушениях;
решения третейских судов;
решения иностранных судов и арбитражей в случаях, предусмотренных законодательством или международным договором Республики Узбекистан;
постановления прокуроров о выселении в административном порядке лиц, самоуправно занявших жилое помещение или проживающих в домах, признанных аварийными;
постановления государственных исполнителей в случаях, предусмотренных законом;
акты иных органов в случаях, предусмотренных законом»;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. Обратить внимание органов дознания, следствия и судов, что уголовная ответственность за уклонение от исполнения судебного акта, налагающего обязанность совершить определенные действия или воздержаться от их совершения, предусмотренное диспозицией части первой статьи 232 УК, наступает при уклонении от исполнения судебного акта неимущественного характера, то есть акта, налагающего обязанность совершить определенные действия или воздержаться от их совершения. В случае уклонения от исполнения судебного акта имущественного характера, то есть акта о взыскании денежных средств или имущества, лицо уголовной ответственности не подлежит.
Вместе с тем, уголовный закон также предусматривает исключение, когда уклонение от исполнения судебного акта неимущественного характера влечет не уголовную ответственность, а иные последствия. Так, при уклонении от исправительных работ ответственность осужденного обеспечивается не путем его привлечения к уголовной ответственности, а заменой неотбытого срока исправительных работ наказанием в виде ограничения свободы или лишения свободы (часть четвертая статьи 46 УК)»;
абзац третий пункта 4 исключить;
дополнить пунктом 4 1 следующего содержания:
«4 1 . Обратить внимание судов на то, что в диспозиции части первой статьи 232 1 УК предусмотрены следующие составы преступления:
продолжение воспрепятствования исполнению судебных актов или актов иных органов, налагающих обязанность совершить определенные действия или воздержаться от их совершения, после применения административного взыскания;
продолжение незаконного воздействия на государственного исполнителя в любой форме в процессе исполнения судебных актов или актов иных органов после применения административного взыскания;
по содержанию диспозиции статьи 232 1 УК, для привлечения лица к уголовной ответственности за воспрепятствование исполнению судебного акта и актов других органов, характер судебного акта или актов других органов не имеет значения.
Поэтому уголовная ответственность за воспрепятствование исполнению судебного акта и актов иных органов наступает независимо от того, имеет ли акт имущественный или неимущественный характер.
Вместе с тем, для привлечения лица к уголовной ответственности как за воспрепятствование исполнению исполнительного документа, так и за незаконное воздействие на государственного исполнителя в любой форме требуется, чтобы в отношении него ранее применялось административное взыскание»;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. Под вмешательством в процесс принудительного исполнения судебных актов и актов иных органов понимается воспрепятствование исполнению исполнительного документа или умышленное незаконное воздействие на государственного исполнителя в любой форме, направленное на воспрепятствование деятельности должностных лиц органов исполнения судебных актов, в том числе затрудняющее исполнение требования судебного акта и привядящее к состоянию, когда становится невозможным его своевременное и безоговорочное исполнение»;
пункт 9 изложить в следующей редакции:
«9. Если в действиях лица, вмешивающегося в процесс принудительного исполнения судебных актов и актов иных органов, усматриваются признаки другого более тяжкого преступления (например, нанесения умышленного среднего либо тяжкого телесного повреждения, подделка документов и т.п.), действия виновного подлежат квалификации по совокупности статей 232 1 УК и соответствующей статьи Уголовного кодекса, предусматривающей ответственность за соответствующее преступление»;
абзац первый пункта 10 изложить в следующей редакции:
«10. Уголовная ответственность за неисполнение судебного акта (статья 232 УК) наступает с восемнадцати лет»;
в абзаце втором пункта 12 слова «его исполнению» заменить словами «исполнению судебных актов и актов иных органов»;
в абзаце первом пункта 13 слова «статьей 232 УК» заменить словами «статьями 232, 232 1 УК»;
слова «либо воспрепятствования его исполнению» заменить словами «либо воспрепятствования исполнению судебных актов и актов иных органов»;
пункт 14 изложить в следующей редакции:
«14. Следующие считаются условиями привлечения лица к уголовной ответственности в соответствии со статьей 122 УК:
наличие вступившего в законную силу решение суда или судебного приказа о содержании несовершеннолетнего или нетрудоспособного лица, нуждающегося в материальной помощи;
повторное совершение в течение одного года с момента вынесения постановления о применении к лицу административного наказания за уклонение от содержания такого лица (преступление, предусмотренное статьей 122 УК, является длительным преступлением и считается оконченным с момента его начала);
неуплата данных средств свыше двух месяцев в общей сложности.
В случае уклонения лица, привлеченного к уголовной ответственности по части 1 статьи 122 УК, от содержания несовершеннолетних или нетрудоспособных лиц в течение более двух месяцев до погашения судимости, его деяние квалифицируется по части 2 статьи 122 УК.
При этом не имеет значения, было ли лицо привлечено к административной ответственности»;
пункт 15 дополнить абзацем в следующей редакции:
«Суды, при вынесении приговора обязаны установить взыскание с учетом задолженности по алиментным обязательствам, определенным приговором суда, а также задолженности по алиментным обязательствам, которые ранее повлекли привлечение лица к административной ответственности»;
в пункте 19 слова «его» заменить словами «судебных актов и актов иных органов»;
в пункте 20 слова «Суду Республики Каракалпакстан по уголовным делам, областным и приравненным к ним судам по уголовным делам» заменить словами «Суду Республики Каракалпакстан, областным и приравненным к ним судам»;
9. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 ноября 2009 года № 12 «О судебной практике по делам о торговле людьми»:
дополнить пунктом 14 1 следующего содержания:
«14 1 . Судам при рассмотрении уголовных дел, связанных с торговлей людьми, в соответствии со статьей 29 Закона Республики Узбекистан «О борьбе с торговлей людьми» следует обратить внимание на определение расходов, связанных с содержанием пострадавших от торговли людьми и их реабилитацией, принимать меры по их взысканию с лиц, признанных виновными в совершении преступлений, а также на обеспечение в ходе предварительного следствия мер возмещения причиненного материального ущерба».
10. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 26 июня 2015 года № 10 «О некоторых вопросах судебной практики по делам, связанным с преступлениями против безопасности движения и эксплуатации транспорта»:
в пункте 2 слова «Правилами дорожного движения, утвержденными постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 24 декабря 2015 года № 370» заменить словами «Правилами дорожного движения, утвержденными постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 12 апреля 2022 года № 172».
11. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 18 сентября 2015 года № 13 «О судебной практике по применению законодательства о погашении и снятии судимости»:
в абзаце втором пункта 4 слова «судом, вынесшим приговор» заменить словами «судом по месту жительства осужденного».
12. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 27 декабря 2016 года № 26 «О судебной практике по применению законодательства о возмещении имущественного вреда, причиненного преступлением»:
в абзаце первом пункта 8 слова «отказывает в удовлетворении гражданского иска в отношении оправданного» заменить словами «решает гражданский иск в отношении оправданного в соответствии с положениями статей 283 — 285 УПК.».
13. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 21 февраля 2020 года № 4 «Об обеспечении открытости судебного разбирательства и права на получение информации о деятельности судов»:
в пункте 2 после слов «О принципах и гарантиях свободы информации» дополнить словами «Об информатизации»;
в пункте 11 слова «в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите государственных секретов»» заменить словами «в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите государственных секретов»» и другими законодательными актами»;
пункт 25 дополнить абзацем третьим следующего содержания:
«В соответствии со статьей 66 Закона Республики Узбекистан «О судах» средства массовой информации не вправе предрешать в своих сообщениях результаты судебного разбирательства по конкретному делу или в какой бы то ни было форме воздействовать на суд».
Председатель Верховного Суда Республики Узбекистан Б. ИСЛАМОВ
Секретарь Пленума, судья Верховного суда Н. ХАКИМОВА
г. Ташкент,
20 ноября 2023 г.,
№ 31